答手诏条陈十事【登录】

作者:宋朝·范仲淹 ┋ 阅读:9968

伏(fú )奉(fèng )手(shǒu )诏(zhào )“今(jīn )来(lái )用(yòng )韩(hán )琦(qí )、范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )、富(fù )弼(bì ),皆(jiē )是(shì )中(zhōng )外(wài )人(rén )望(wàng ),不(bú )次(cì )拔(bá )擢(zhuó )。韩(hán )琦(qí )暂(zàn )往(wǎng )陕(shǎn )西(xī ),范(fàn )仲(zhòng )淹(yān )、富(fù )弼(bì )皆(jiē )在(zài )两(liǎng )地(dì ),所(suǒ )宜(yí )尽(jìn )心(xīn )为(wéi )国(guó )家(jiā ),诸(zhū )事(shì )建(jiàn )明(míng ),不(bú )得(dé )顾(gù )避(bì )。兼(jiān )章(zhāng )得(dé )象(xiàng )等(děng )同(tóng )心(xīn )忧(yōu )国(guó ),足(zú )得(dé )商(shāng )量(liàng )。如(rú )有(yǒu )当(dāng )世(shì )急(jí )务(wù )可(kě )以(yǐ )施(shī )行(háng )者(zhě ),并(bìng )须(xū )条(tiáo )列(liè )闻(wén )奏(zòu ),副(fù )朕(zhèn )拔(bá )擢(zhuó )之(zhī )意(yì )”者(zhě )。臣(chén )智(zhì )不(bú )逮(dǎi )人(rén ),术(shù )不(bú )通(tōng )古(gǔ ),岂(qǐ )足(zú )以(yǐ )奉(fèng )大(dà )对(duì )。然(rán )臣(chén )蒙(méng )陛(bì )下(xià )不(bú )次(cì )之(zhī )擢(zhuó ),预(yù )闻(wén )政(zhèng )事(shì ),又(yòu )诏(zhào )意(yì )丁(dīng )宁(níng ),臣(chén )战(zhàn )汗(hàn )惶(huáng )怖(bù ),曾(céng )不(bú )获(huò )让(ràng )。

臣(chén )闻(wén )历(lì )代(dài )之(zhī )政(zhèng ),久(jiǔ )皆(jiē )有(yǒu )弊(bì )。弊(bì )而(ér )不(bú )救(jiù ),祸(huò )乱(luàn )必(bì )生(shēng )。何(hé )哉(zāi )?纲(gāng )纪(jì )浸(jìn )隳(huī )。制(zhì )度(dù )日(rì )削(xuē ),恩(ēn )赏(shǎng )不(bú )节(jiē ),赋(fù )敛(liǎn )无(wú )度(dù ),人(rén )情(qíng )惨(cǎn )怨(yuàn ),天(tiān )祸(huò )暴(bào )起(qǐ )。惟(wéi )尧(yáo )舜(shùn )能(néng )通(tōng )其(qí )变(biàn ),使(shǐ )民(mín )不(bú )倦(juàn )。

《易(yì )》曰(yuē ):“穷(qióng )则(zé )变(biàn ).变(biàn )则(zé )通(tōng ),通(tōng )则(zé )久(jiǔ )。”此(cǐ )言(yán )天(tiān )下(xià )之(zhī )理(lǐ )有(yǒu )所(suǒ )穷(qióng )塞(sāi ),则(zé )思(sī )变(biàn )通(tōng )之(zhī )道(dào )。既(jì )能(néng )变(biàn )通(tōng ),则(zé )成(chéng )长(zhǎng )久(jiǔ )之(zhī )业(yè )。我(wǒ )国(guó )家(jiā )革(gé )五(wǔ )代(dài )之(zhī )乱(luàn ),富(fù )有(yǒu )四(sì )海(hǎi ),垂(chuí )八(bā )十(shí )年(nián ),纲(gāng )纪(jì )制(zhì )度(dù ),日(rì )削(xuē )月(yuè )侵(qīn ),官(guān )壅(yōng )于(yú )下(xià ),民(mín )困(kùn )于(yú )外(wài ),夷(yí )狄(dí )骄(jiāo )盛(shèng ),寇(kòu )盗(dào )横(héng )炽(chì ),不(bú )可(kě )不(bú )更(gèng )张(zhāng )以(yǐ )救(jiù )之(zhī )。然(rán )则(zé )欲(yù )正(zhèng )其(qí )末(mò ),必(bì )端(duān )其(qí )本(běn );欲(yù )清(qīng )其(qí )流(liú ),必(bì )澄(chéng )其(qí )源(yuán )。臣(chén )敢(gǎn )约(yuē )前(qián )代(dài )帝(dì )王(wáng )之(zhī )道(dào ),求(qiú )今(jīn )朝(cháo )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )烈(liè ),釆(biǎn )其(qí )可(kě )行(háng )者(zhě )条(tiáo )奏(zòu )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )顺(shùn )天(tiān )下(xià )之(zhī )心(xīn ),力(lì )行(háng )此(cǐ )事(shì ),庶(shù )几(jǐ )法(fǎ )制(zhì )有(yǒu )立(lì ),纲(gāng )纪(jì )再(zài )振(zhèn ),则(zé )宗(zōng )社(shè )灵(líng )长(zhǎng ),天(tiān )下(xià )蒙(méng )福(fú )。

一(yī )曰(yuē )明(míng )黜(chù )陟(zhì )。臣(chén )观(guān )《书(shū )》曰(yuē ):“三(sān )载(zǎi )考(kǎo )绩(jì ),三(sān )考(kǎo )黜(chù )陟(zhì )幽(yōu )明(míng )。”然(rán )则(zé )尧(yáo )舜(shùn )之(zhī )朝(cháo ),建(jiàn )官(guān )至(zhì )少(shǎo ),尚(shàng )乃(nǎi )九(jiǔ )载(zǎi )一(yī )迁(qiān ),必(bì )求(qiú )成(chéng )绩(jì ),而(ér )天(tiān )下(xià )大(dà )化(huà ),百(bǎi )世(shì )之(zhī )后(hòu ),仰(yǎng )为(wéi )帝(dì )范(fàn )。我(wǒ )祖(zǔ )宗(zōng )朝(cháo ),文(wén )武(wǔ )百(bǎi )官(guān )皆(jiē )无(wú )磨(mó )勘(kān )之(zhī )例(lì ),惟(wéi )政(zhèng )能(néng )可(kě )旌(jīng )者(zhě ),擢(zhuó )以(yǐ )不(bú )次(cì );无(wú )所(suǒ )称(chēng )者(zhě ),至(zhì )老(lǎo )不(bú )迁(qiān )。故(gù )人(rén )人(rén )自(zì )励(lì ),以(yǐ )求(qiú )绩(jì )效(xiào )。今(jīn )文(wén )资(zī )三(sān )年(nián )一(yī )迁(qiān ),武(wǔ )职(zhí )五(wǔ )年(nián )一(yī )迁(qiān ),谓(wèi )之(zhī )磨(mó )勘(kān )。不(bú )限(xiàn )内(nèi )外(wài ),不(bú )问(wèn )劳(láo )逸(yì ),贤(xián )不(bú )肖(xiāo )并(bìng )进(jìn ),此(cǐ )岂(qǐ )尧(yáo )舜(shùn )黜(chù )陟(zhì )幽(yōu )明(míng )之(zhī )意(yì )耶(yē )!假(jiǎ )如(rú )庶(shù )僚(liáo )中(zhōng )有(yǒu )一(yī )贤(xián )于(yú )众(zhòng )者(zhě ),理(lǐ )一(yī )郡(jùn )县(xiàn ),领(lǐng )一(yī )务(wù )局(jú ),思(sī )兴(xìng )利(lì )去(qù )害(hài )而(ér )有(yǒu )为(wéi )也(yě ),众(zhòng )皆(jiē )指(zhǐ )为(wéi )生(shēng )事(shì ),必(bì )嫉(jí )之(zhī )沮(jǔ )之(zhī ),非(fēi )之(zhī )笑(xiào )之(zhī ),稍(shāo )有(yǒu )差(chà )失(shī ),随(suí )而(ér )挤(jǐ )陷(xiàn )。故(gù )不(bú )肖(xiāo )者(zhě )素(sù )餐(cān )尸(shī )禄(lù ),安(ān )然(rán )而(ér )莫(mò )有(yǒu )为(wéi )也(yě )。虽(suī )愚(yú )暗(àn )鄙(bǐ )猥(wěi ),人(rén )莫(mò )齿(chǐ )之(zhī )。而(ér )三(sān )年(nián )一(yī )迁(qiān ),坐(zuò )至(zhì )卿(qīng )监(jiān )丞(chéng )郎(láng )者(zhě ),历(lì )历(lì )皆(jiē )是(shì ),谁(shuí )肯(kěn )为(wéi )陛(bì )下(xià )兴(xìng )公(gōng )家(jiā )之(zhī )利(lì ),救(jiù )生(shēng )民(mín )之(zhī )病(bìng ),去(qù )政(zhèng )事(shì )之(zhī )弊(bì ),葺(qì )纪(jì )纲(gāng )之(zhī )坏(huài )哉(zāi )!利(lì )而(ér )不(bú )兴(xìng )则(zé )国(guó )虚(xū ),病(bìng )而(ér )不(bú )救(jiù )则(zé )民(mín )怨(yuàn )。弊(bì )而(ér )不(bú )去(qù )则(zé )小(xiǎo )人(rén )得(dé )志(zhì ),坏(huài )而(ér )不(bú )葺(qì )则(zé )王(wáng )者(zhě )失(shī )。贤(xián )不(bú )肖(xiāo )混(hún )淆(xiáo ),请(qǐng )托(tuō )侥(yáo )幸(xìng ),迁(qiān )易(yì )不(bú )已(yǐ ),中(zhōng )外(wài )苛(kē )且(qiě ),百(bǎi )事(shì )废(fèi )堕(duò ),生(shēng )民(mín )久(jiǔ )苦(kǔ ),羣(qún )盗(dào )渐(jiàn )起(qǐ )。劳(láo )陛(bì )下(xià )旰(gàn )昃(zè )之(zhī )忧(yōu )者(zhě ),岂(qǐ )非(fēi )官(guān )失(shī )其(qí )正(zhèng )而(ér )致(zhì )其(qí )危(wēi )耶(yē )!至(zhì )若(ruò )在(zài )京(jīng )百(bǎi )司(sī ),金(jīn )谷(gǔ )浩(hào )瀚(hàn ),权(quán )势(shì )子(zǐ )弟(dì )长(zhǎng )为(wéi )占(zhàn )据(jù ),有(yǒu )虚(xū )食(shí )禀(bǐng )禄(lù ),待(dài )阙(què )一(yī )二(èr )年(nián )者(zhě )。暨(jì )临(lín )事(shì )局(jú ),挟(jiā )以(yǐ )势(shì )力(lì )。岂(qǐ )肯(kěn )恪(kè )恭(gōng )其(qí )职(zhí )?使(shǐ )祖(zǔ )宗(zōng )根(gēn )本(běn )之(zhī )地(dì ),纲(gāng )纪(jì )日(rì )隳(huī )。故(gù )在(zài )京(jīng )官(guān )司(sī ),有(yǒu )一(yī )员(yuán )阙(què ),则(zé )争(zhēng )夺(duó )者(zhě )数(shù )人(rén )。其(qí )外(wài )任(rèn )京(jīng )朝(cháo )官(guān ),则(zé )有(yǒu )私(sī )居(jū )待(dài )阙(què ),动(dòng )逾(yú )岁(suì )时(shí ),往(wǎng )往(wǎng )到(dào )职(zhí )之(zhī )初(chū ),便(biàn )该(gāi )磨(mó )勘(kān ),一(yī )无(wú )勤(qín )效(xiào ),例(lì )蒙(méng )迁(qiān )改(gǎi )。此(cǐ )则(zé )人(rén )人(rén )因(yīn )循(xún ),不(bú )复(fù )奋(fèn )励(lì )之(zhī )由(yóu )也(yě )。

臣(chén )请(qǐng )特(tè )降(jiàng )诏(zhào )书(shū ),今(jīn )后(hòu )两(liǎng )地(dì )臣(chén )僚(liáo ),有(yǒu )大(dà )功(gōng )大(dà )善(shàn ),则(zé )特(tè )加(jiā )爵(jué )命(mìng );无(wú )大(dà )功(gōng )大(dà )善(shàn ),更(gèng )不(bú )非(fēi )时(shí )进(jìn )秩(zhì )。其(qí )理(lǐ )状(zhuàng )寻(xún )常(cháng )而(ér )出(chū )者(zhě ),祇(qí )守(shǒu )本(běn )官(guān ),不(bú )得(dé )更(gèng )带(dài )美(měi )职(zhí )。应(yīng )京(jīng )朝(cháo )官(guān )在(zài )台(tái )省(shěng )、馆(guǎn )阁(gé )职(zhí )任(rèn ),及(jí )在(zài )审(shěn )刑(xíng )、大(dà )理(lǐ )寺(sì )、开(kāi )封(fēng )府(fǔ )、两(liǎng )赤(chì )县(xiàn )、国(guó )子(zǐ )监(jiān )、诸(zhū )王(wáng )府(fǔ ),并(bìng )因(yīn )保(bǎo )举(jǔ )及(jí )选(xuǎn )差(chà )监(jiān )在(zài )京(jīng )重(zhòng )难(nán )库(kù )务(wù )者(zhě ),并(bìng )须(xū )在(zài )任(rèn )三(sān )周(zhōu )年(nián ),即(jí )与(yǔ )磨(mó )勘(kān )。若(ruò )因(yīn )陈(chén )乞(qǐ ),并(bìng )于(yú )中(zhōng )书(shū )、审(shěn )官(guān )院(yuàn )愿(yuàn )在(zài )京(jīng )差(chà )遣(qiǎn )者(zhě ),与(yǔ )保(bǎo )举(jǔ )选(xuǎn )差(chà )不(bú )同(tóng ),并(bìng )须(xū )勾(gōu )当(dāng )通(tōng )计(jì )及(jí )五(wǔ )周(zhōu )年(nián ),方(fāng )得(dé )磨(mó )勘(kān )。如(rú )此(cǐ )则(zé )权(quán )势(shì )子(zǐ )弟(dì ),肯(kěn )就(jiù )外(wài )任(rèn ),各(gè )知(zhī )艰(jiān )难(nán )。亦(yì )有(yǒu )俊(jùn )明(míng )之(zhī )人(rén ),因(yīn )此(cǐ )树(shù )立(lì ),可(kě )以(yǐ )进(jìn )用(yòng )。如(rú )今(jīn )日(rì )已(yǐ )前(qián )受(shòu )在(zài )京(jīng )差(chà )遣(qiǎn )已(yǐ )勾(gōu )当(dāng )者(zhě ),且(qiě )依(yī )旧(jiù )日(rì )年(nián )限(xiàn )磨(mó )勘(kān ).其(qí )未(wèi )曾(céng )交(jiāo )割(gē )勾(gōu )当(dāng )。却(què )求(qiú )外(wài )任(rèn )者(zhě ),并(bìng )听(tīng )其(qí )外(wài )任(rèn )。在(zài )京(jīng )朝(cháo )官(guān )到(dào )职(zhí )勾(gōu )当(dāng )及(jí )三(sān )年(nián )者(zhě )与(yǔ )磨(mó )勘(kān ),内(nèi )前(qián )任(rèn )勾(gōu )当(dāng )年(nián )月(yuè )日(rì )及(jí )公(gōng )程(chéng )日(rì )限(xiàn ),并(bìng )非(fēi )因(yīn )陈(chén )乞(qǐ )而(ér )移(yí )任(rèn )在(zài )道(dào )月(yuè )日(rì ),及(jí )升(shēng )朝(cháo )官(guān )在(zài )京(jīng )朝(cháo )请(qǐng )月(yuè )日(rì ),并(bìng )令(lìng )通(tōng )计(jì )。其(qí )远(yuǎn )官(guān )近(jìn )地(dì ),劳(láo )逸(yì )不(bú )同(tóng ),并(bìng )在(zài )假(jiǎ )待(dài )阙(què )及(jí )公(gōng )程(chéng )外(wài )住(zhù )滞(zhì ),或(huò )因(yīn )公(gōng )事(shì ),非(fēi )时(shí )移(yí )替(tì )。在(zài )道(dào )月(yuè )日(rì )委(wěi )有(yǒu )司(sī )别(bié )行(háng )定(dìng )夺(duó )闻(wén )奏(zòu )。如(rú )任(rèn )内(nèi )有(yǒu )私(sī )罪(zuì )并(bìng )公(gōng )罪(zuì )徒(tú )以(yǐ )上(shàng )者(zhě ),至(zhì )该(gāi )磨(mó )勘(kān )日(rì ),具(jù )情(qíng )理(lǐ )轻(qīng )重(zhòng ),别(bié )取(qǔ )进(jìn )止(zhǐ )。其(qí )庶(shù )寮(liáo )中(zhōng )有(yǒu )高(gāo )才(cái )异(yì )行(háng ),多(duō )所(suǒ )荐(jiàn )论(lùn ),或(huò )异(yì )略(luè )嘉(jiā )谋(móu ),为(wéi )上(shàng )信(xìn )纳(nà )者(zhě ),自(zì )有(yǒu )特(tè )恩(ēn )改(gǎi )迁(qiān ),非(fēi )磨(mó )勘(kān )之(zhī )可(kě )滞(zhì )也(yě )。又(yòu )外(wài )任(rèn )善(shàn )政(zhèng )著(zhe )闻(wén ),有(yǒu )补(bǔ )风(fēng )化(huà );或(huò )累(lèi )讼(sòng )之(zhī )狱(yù ),能(néng )辨(biàn )寃(yuān )沈(shěn );或(huò )五(wǔ )次(cì )推(tuī )勘(kān ),人(rén )无(wú )翻(fān )讼(sòng );或(huò )劝(quàn )课(kè )农(nóng )桑(sāng ),大(dà )获(huò )美(měi )利(lì );或(huò )京(jīng )城(chéng )库(kù )务(wù ),能(néng )革(gé )大(dà )弊(bì ),惜(xī )费(fèi )巨(jù )万(wàn )者(zhě ),仰(yǎng )本(běn )辖(xiá )保(bǎo )明(míng )闻(wén )奏(zòu ),下(xià )尚(shàng )书(shū )省(shěng )集(jí )议(yì )。为(wéi )众(zhòng )所(suǒ )许(xǔ ),则(zé )列(liè )状(zhuàng )上(shàng )闻(wén ),并(bìng )与(yǔ )改(gǎi )官(guān ),不(bú )隔(gé )磨(mó )勘(kān )。或(huò )有(yǒu )异(yì )同(tóng ),各(gè )以(yǐ )所(suǒ )执(zhí )取(qǔ )旨(zhǐ ),出(chū )于(yú )圣(shèng )断(duàn )。仍(réng )请(qǐng )诏(zhào )下(xià )审(shěn )官(guān )院(yuàn )、流(liú )内(nèi )铨(quán )、尚(shàng )书(shū )考(kǎo )功(gōng ),应(yīng )京(jīng )朝(cháo )官(guān )选(xuǎn )人(rén )逐(zhú )任(rèn )得(dé )替(tì ),明(míng )具(jù )较(jiào )定(dìng )考(kǎo )绩(jì )、结(jié )罪(zuì )闻(wén )奏(zòu )。内(nèi )有(yǒu )事(shì )状(zhuàng )猥(wěi )滥(làn ),并(bìng )老(lǎo )疾(jí )愚(yú )昧(mèi )之(zhī )人(rén ),不(bú )堪(kān )理(lǐ )民(mín )者(zhě ),别(bié )取(qǔ )进(jìn )止(zhǐ )。已(yǐ )上(shàng )磨(mó )勘(kān )考(kǎo )绩(jì )条(tiáo )件(jiàn ),该(gāi )说(shuō )不(bú )尽(jìn )者(zhě ),有(yǒu )司(sī )比(bǐ )类(lèi )上(shàng )闻(wén )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )因(yīn )循(xún )者(zhě )拘(jū )考(kǎo )绩(jì )之(zhī )限(xiàn ),特(tè )达(dá )者(zhě )加(jiā )不(bú )次(cì )之(zhī )赏(shǎng ),然(rán )后(hòu )天(tiān )下(xià )公(gōng )家(jiā )之(zhī )利(lì )必(bì )兴(xìng ),生(shēng )民(mín )之(zhī )病(bìng )必(bì )救(jiù ),政(zhèng )事(shì )之(zhī )弊(bì )必(bì )去(qù ),纲(gāng )纪(jì )之(zhī )坏(huài )必(bì )葺(qì ),人(rén )人(rén )自(zì )劝(quàn ),天(tiān )下(xià )兴(xìng )治(zhì ),则(zé )前(qián )王(wáng )之(zhī )业(yè ),祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )权(quán ),复(fù )振(zhèn )于(yú )陛(bì )下(xià )之(zhī )手(shǒu )矣(yǐ )。其(qí )武(wǔ )臣(chén )磨(mó )勘(kān )年(nián )限(xiàn ),委(wěi )枢(shū )密(mì )院(yuàn )比(bǐ )附(fù )文(wén )资(zī )定(dìng )夺(duó )闻(wén )奏(zòu )。

二(èr )曰(yuē )抑(yì )侥(yáo )幸(xìng )。臣(chén )闻(wén )先(xiān )王(wáng )赏(shǎng )延(yán )于(yú )世(shì ),诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )世(shì )子(zǐ )袭(xí )国(guó ),公(gōng )卿(qīng )以(yǐ )德(dé )而(ér )任(rèn ),有(yǒu )袭(xí )爵(jué )者(zhě ),《春(chūn )秋(qiū )》讥(jī )之(zhī )。及(jí )汉(hàn )之(zhī )公(gōng )卿(qīng ),有(yǒu )封(fēng )爵(jué )而(ér )殁(mò ),立(lì )一(yī )子(zǐ )为(wéi )后(hòu )者(zhě ),未(wèi )闻(wén )余(yú )子(zǐ )皆(jiē )有(yǒu )爵(jué )命(mìng )。其(qí )次(cì )宠(chǒng )待(dài )大(dà )臣(chén ),赐(cì )一(yī )子(zǐ )官(guān )者(zhě )有(yǒu )之(zhī ),未(wèi )闻(wén )每(měi )岁(suì )有(yǒu )自(zì )荐(jiàn )其(qí )子(zǐ )弟(dì )者(zhě )。祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )朝(cháo ),亦(yì )不(bú )过(guò )此(cǐ )。自(zì )真(zhēn )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )以(yǐ )太(tài )平(píng )之(zhī )乐(lè ),与(yǔ )臣(chén )下(xià )共(gòng )庆(qìng ),恩(ēn )意(yì )渐(jiàn )广(guǎng )。大(dà )两(liǎng )省(shěng )至(zhì )知(zhī )杂(zá )御(yù )史(shǐ )以(yǐ )上(shàng ),每(měi )遇(yù )南(nán )郊(jiāo )并(bìng )圣(shèng )节(jiē ),各(gè )奏(zòu )一(yī )子(zǐ )充(chōng )京(jīng )官(guān ),少(shǎo )卿(qīng )、监(jiān )奏(zòu )一(yī )子(zǐ )充(chōng )试(shì )衔(xián )。其(qí )正(zhèng )郎(láng )、带(dài )职(zhí )员(yuán )外(wài )郎(láng ),并(bìng )诸(zhū )路(lù )提(tí )点(diǎn )刑(xíng )狱(yù )以(yǐ )上(shàng )差(chà )遣(qiǎn )者(zhě ),每(měi )遇(yù )南(nán )郊(jiāo ),奏(zòu )一(yī )子(zǐ )充(chōng )斋(zhāi )郎(láng )。其(qí )大(dà )两(liǎng )省(shěng )等(děng )官(guān ),既(jì )奏(zòu )得(dé )子(zǐ )充(chōng )京(jīng )官(guān ),明(míng )异(yì )于(yú )庶(shù )僚(liáo ),大(dà )示(shì )区(qū )别(bié ),复(fù )更(gèng )每(měi )岁(suì )奏(zòu )荐(jiàn ),积(jī )成(chéng )冗(rǒng )官(guān )。假(jiǎ )有(yǒu )任(rèn )学(xué )士(shì )以(yǐ )上(shàng )官(guān )经(jīng )二(èr )十(shí )年(nián )者(zhě ),则(zé )一(yī )家(jiā )兄(xiōng )弟(dì )子(zǐ )孙(sūn )出(chū )京(jīng )官(guān )二(èr )十(shí )人(rén ),仍(réng )接(jiē )次(cì )升(shēng )朝(cháo ),此(cǐ )滥(làn )进(jìn )之(zhī )极(jí )也(yě )。今(jīn )百(bǎi )姓(xìng )贫(pín )困(kùn ),冗(rǒng )官(guān )至(zhì )多(duō )。授(shòu )任(rèn )既(jì )轻(qīng ),政(zhèng )事(shì )不(bú )举(jǔ )。俸(fèng )禄(lù )既(jì )广(guǎng ),刻(kè )剥(bāo )不(bú )暇(xiá )。审(shěn )官(guān )院(yuàn )常(cháng )患(huàn )充(chōng )塞(sāi ),无(wú )阙(què )可(kě )补(bǔ )。臣(chén )请(qǐng )特(tè )降(jiàng )诏(zhào )书(shū ),今(jīn )后(hòu )两(liǎng )府(fǔ )并(bìng )两(liǎng )省(shěng )官(guān )等(děng ),遇(yù )大(dà )礼(lǐ )许(xǔ )奏(zòu )一(yī )子(zǐ )充(chōng )京(jīng )官(guān ),如(rú )奏(zòu )弟(dì )侄(zhí )骨(gǔ )肉(ròu ),即(jí )与(yǔ )试(shì )衔(xián )外(wài ),每(měi )年(nián )圣(shèng )节(jiē )更(gèng )不(bú )得(dé )陈(chén )乞(qǐ )。如(rú )别(bié )有(yǒu )勋(xūn )劳(láo )著(zhe )闻(wén )于(yú )外(wài ),非(fēi )时(shí )赐(cì )一(yī )子(zǐ )官(guān )者(zhě ),系(xì )自(zì )圣(shèng )恩(ēn )。其(qí )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )及(jí )边(biān )任(rèn )文(wén )臣(chén )初(chū )除(chú )授(shòu )后(hòu ),合(hé )奏(zòu )得(dé )子(zǐ )弟(dì )身(shēn )事(shì )者(zhě )。并(bìng )候(hòu )到(dào )任(rèn )二(èr )年(nián )无(wú )遗(yí )阙(què ),方(fāng )许(xǔ )陈(chén )乞(qǐ )。如(rú )二(èr )年(nián )内(nèi )非(fēi )次(cì )移(yí )改(gǎi )者(zhě ),即(jí )许(xǔ )通(tōng )计(jì )三(sān )年(nián )陈(chén )乞(qǐ )。三(sān )司(sī )副(fù )使(shǐ )、知(zhī )杂(zá )御(yù )史(shǐ )、少(shǎo )卿(qīng )、监(jiān )以(yǐ )上(shàng ),并(bìng )同(tóng )两(liǎng )省(shěng ),遇(yù )大(dà )礼(lǐ )各(gè )奏(zòu )荐(jiàn )子(zǐ )孙(sūn )。其(qí )正(zhèng )郎(láng )、带(dài )馆(guǎn )职(zhí )员(yuán )外(wài )郎(láng ),并(bìng )省(shěng )府(fǔ )推(tuī )判(pàn )官(guān )、外(wài )任(rèn )提(tí )点(diǎn )刑(xíng )狱(yù )以(yǐ )上(shàng ),遇(yù )大(dà )礼(lǐ )合(hé )该(gāi )奏(zòu )荐(jiàn )子(zǐ )孙(sūn )者(zhě ),须(xū )是(shì )在(zài )任(rèn )及(jí )二(èr )周(zhōu )年(nián ),方(fāng )得(dé )陈(chén )乞(qǐ )。已(yǐ )上(shàng )有(yǒu )该(gāi )说(shuō )不(bú )尽(jìn )者(zhě ),委(wěi )有(yǒu )司(sī )比(bǐ )类(lèi )闻(wén )奏(zòu )。如(rú )此(cǐ )则(zé )内(nèi )外(wài )朝(cháo )臣(chén ),各(gè )务(wù )久(jiǔ )于(yú )其(qí )职(zhí ),不(bú )为(wéi )苟(gǒu )且(qiě )之(zhī )政(zhèng ),兼(jiān )抑(yì )躁(zào )动(dòng )之(zhī )心(xīn )。亦(yì )免(miǎn )子(zǐ )弟(dì )充(chōng )塞(sāi )铨(quán )曹(cáo ),与(yǔ )孤(gū )寒(hán )争(zhēng )路(lù ),轻(qīng )忽(hū )郡(jùn )县(xiàn ),使(shǐ )生(shēng )民(mín )受(shòu )弊(bì )。其(qí )武(wǔ )臣(chén )入(rù )边(biān )上(shàng )差(chà )遣(qiǎn ),并(bìng )大(dà )礼(lǐ )合(hé )奏(zòu )荐(jiàn )子(zǐ )弟(dì )者(zhě ),乞(qǐ )下(xià )枢(shū )密(mì )院(yuàn )详(xiáng )定(dìng )比(bǐ )类(lèi )闻(wén )奏(zòu )。

又(yòu )国(guó )家(jiā )开(kāi )文(wén )馆(guǎn ),延(yán )天(tiān )下(xià )英(yīng )才(cái ),使(shǐ )之(zhī )直(zhí )秘(mì )庭(tíng ),览(lǎn )羣(qún )书(shū ),以(yǐ )待(dài )顾(gù )问(wèn ),以(yǐ )养(yǎng )器(qì )业(yè ),为(wéi )大(dà )用(yòng )之(zhī )备(bèi )。今(jīn )乃(nǎi )登(dēng )进(jìn )士(shì )高(gāo )等(děng )者(zhě ),一(yī )任(rèn )才(cái )罢(bà ),不(bú )以(yǐ )能(néng )否(fǒu ),例(lì )得(dé )召(zhào )试(shì )而(ér )补(bǔ )之(zhī )。两(liǎng )府(fǔ )、两(liǎng )省(shěng )子(zǐ )弟(dì )亲(qīn )戚(qī ),不(bú )以(yǐ )贤(xián )不(bú )肖(xiāo ),辄(zhé )自(zì )陈(chén )乞(qǐ )馆(guǎn )阁(gé )职(zhí )事(shì )者(zhě ),亦(yì )得(dé )进(jìn )补(bǔ )。太(tài )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )建(jiàn )崇(chóng )文(wén )院(yuàn )、秘(mì )阁(gé ),自(zì )书(shū )碑(bēi )文(wén ),重(zhòng )天(tiān )下(xià )贤(xián )才(cái )也(yě )。陛(bì )下(xià )当(dāng )思(sī )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )意(yì ),不(bú )宜(yí )甚(shèn )轻(qīng )之(zhī )。臣(chén )请(qǐng )特(tè )降(jiàng )诏(zhào )书(shū ),今(jīn )后(hòu )进(jìn )士(shì )三(sān )人(rén )内(nèi )及(jí )第(dì )者(zhě ),一(yī )任(rèn )回(huí )日(rì )。许(xǔ )进(jìn )于(yú )教(jiāo )化(huà )经(jīng )术(shù )文(wén )字(zì )十(shí )轴(zhóu ),下(xià )两(liǎng )制(zhì )看(kàn )详(xiáng ),作(zuò )五(wǔ )等(děng )品(pǐn )第(dì )。中(zhōng )第(dì )一(yī )第(dì )二(èr )等(děng )者(zhě ),即(jí )赐(cì )召(zhào )试(shì );试(shì )又(yòu )优(yōu )等(děng ),即(jí )补(bǔ )馆(guǎn )阁(gé )职(zhí )事(shì )。两(liǎng )府(fǔ )、两(liǎng )省(shěng )子(zǐ )弟(dì ),并(bìng )不(bú )得(dé )陈(chén )乞(qǐ )馆(guǎn )阁(gé )职(zhí )事(shì )及(jí )读(dú )书(shū )之(zhī )类(lèi )。御(yù )史(shǐ )台(tái )画(huà )时(shí )弹(dàn )劾(hé ),并(bìng )谏(jiàn )院(yuàn )论(lùn )奏(zòu )。如(rú )馆(guǎn )阁(gé )阙(què )人(rén ),即(jí )委(wěi )两(liǎng )地(dì )举(jǔ )文(wén )有(yǒu )古(gǔ )道(dào )、才(cái )堪(kān )大(dà )用(yòng )之(zhī )士(shì ),进(jìn )名(míng )同(tóng )举(jǔ ),并(bìng )两(liǎng )制(zhì )列(liè )署(shǔ )表(biǎo )章(zhāng ),仍(réng )上(shàng )殿(diàn )称(chēng )荐(jiàn ),以(yǐ )充(chōng )其(qí )职(zhí )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )馆(guǎn )阁(gé )职(zhí )事(shì )更(gèng )不(bú )轻(qīng )授(shòu ),足(zú )以(yǐ )起(qǐ )朝(cháo )廷(tíng )之(zhī )风(fēng )采(cǎi ),绍(shào )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )本(běn )意(yì ),副(fù )陛(bì )下(xià )慎(shèn )选(xuǎn )矣(yǐ )。

三(sān )曰(yuē )精(jīng )贡(gòng )举(jǔ )。臣(chén )谨(jǐn )按(àn )《周(zhōu )礼(lǐ )》卿(qīng )大(dà )夫(fū )之(zhī )职(zhí ),各(gè )教(jiāo )其(qí )所(suǒ )治(zhì ),三(sān )年(nián )一(yī )大(dà )比(bǐ ),考(kǎo )其(qí )德(dé )行(háng )道(dào )艺(yì ),乃(nǎi )献(xiàn )贤(xián )能(néng )之(zhī )书(shū )于(yú )王(wáng )。贤(xián )为(wéi )有(yǒu )德(dé )行(háng ),能(néng )为(wéi )有(yǒu )道(dào )艺(yì )。王(wáng )再(zài )拜(bài )受(shòu )之(zhī ),登(dēng )于(yú )天(tiān )府(fǔ )。天(tiān )府(fǔ ),太(tài )庙(miào )之(zhī )宝(bǎo )藏(cáng )也(yě )。盖(gài )言(yán )王(wáng )者(zhě )举(jǔ )贤(xián )能(néng ),所(suǒ )以(yǐ )上(shàng )安(ān )宗(zōng )社(shè ),故(gù )拜(bài )受(shòu )其(qí )名(míng ),藏(cáng )于(yú )庙(miào )中(zhōng ),以(yǐ )重(zhòng )其(qí )事(shì )也(yě )。卿(qīng )大(dà )夫(fū )之(zhī )职(zhí ),废(fèi )既(jì )久(jiǔ )矣(yǐ )。今(jīn )诸(zhū )道(dào )学(xué )校(xiào ),如(rú )得(dé )明(míng )师(shī ),尚(shàng )可(kě )教(jiāo )人(rén )六(liù )经(jīng ),传(chuán )治(zhì )国(guó )治(zhì )人(rén )之(zhī )道(dào )。而(ér )国(guó )家(jiā )乃(nǎi )专(zhuān )以(yǐ )辞(cí )赋(fù )取(qǔ )进(jìn )士(shì ),以(yǐ )墨(mò )义(yì )取(qǔ )诸(zhū )科(kē ),士(shì )皆(jiē )舍(shě )大(dà )方(fāng )而(ér )趋(qū )小(xiǎo )道(dào ),虽(suī )济(jì )济(jì )盈(yíng )庭(tíng ),求(qiú )有(yǒu )才(cái )有(yǒu )识(shí )者(zhě )十(shí )无(wú )一(yī )二(èr )。况(kuàng )天(tiān )下(xià )危(wēi )困(kùn ),乏(fá )人(rén )如(rú )此(cǐ ),将(jiāng )何(hé )以(yǐ )救(jiù )?在(zài )乎(hū )教(jiāo )以(yǐ )经(jīng )济(jì )之(zhī )业(yè ),取(qǔ )以(yǐ )经(jīng )济(jì )之(zhī )才(cái ),庶(shù )可(kě )救(jiù )其(qí )不(bú )逮(dǎi )。或(huò )谓(wèi )救(jiù )弊(bì )之(zhī )术(shù )无(wú )乃(nǎi )后(hòu )时(shí ),臣(chén )谓(wèi )四(sì )海(hǎi )尚(shàng )完(wán ),朝(cháo )谋(móu )而(ér )夕(xī )行(háng ),庶(shù )乎(hū )可(kě )济(jì ),安(ān )得(dé )晏(yàn )然(rán )不(bú )救(jiù ),坐(zuò )俟(sì )其(qí )乱(luàn )哉(zāi )!

臣(chén )请(qǐng )诸(zhū )路(lù )州(zhōu )郡(jùn )有(yǒu )学(xué )校(xiào )处(chù ),奏(zòu )举(jǔ )通(tōng )经(jīng )有(yǒu )道(dào )之(zhī )士(shì ),专(zhuān )于(yú )教(jiāo )授(shòu ),务(wù )在(zài )兴(xìng )行(háng )。其(qí )取(qǔ )士(shì )之(zhī )科(kē ),即(jí )依(yī )贾(jiǎ )昌(chāng )朝(cháo )等(děng )起(qǐ )请(qǐng ),进(jìn )士(shì )先(xiān )策(cè )论(lùn )而(ér )后(hòu )诗(shī )赋(fù );诸(zhū )科(kē )墨(mò )义(yì )之(zhī )外(wài ),更(gèng )通(tōng )经(jīng )旨(zhǐ )。使(shǐ )人(rén )不(bú )专(zhuān )辞(cí )藻(zǎo ),必(bì )明(míng )理(lǐ )道(dào ),则(zé )天(tiān )下(xià )讲(jiǎng )学(xué )必(bì )兴(xìng ),浮(fú )薄(báo )知(zhī )劝(quàn ),最(zuì )为(wéi )至(zhì )要(yào )。内(nèi )欧(ōu )阳(yáng )修(xiū )、蔡(cài )襄(xiāng )更(gèng )乞(qǐ )逐(zhú )场(chǎng )去(qù )留(liú ),贵(guì )文(wén )卷(juàn )少(shǎo )而(ér )考(kǎo )校(xiào )精(jīng )。臣(chén )谓(wèi )尽(jìn )令(lìng )逐(zhú )场(chǎng )去(qù )留(liú ),则(zé )恐(kǒng )旧(jiù )人(rén )杆(gǎn )格(gé ),不(bú )能(néng )创(chuàng )习(xí )策(cè )论(lùn ),亦(yì )不(bú )能(néng )旋(xuán )通(tōng )经(jīng )旨(zhǐ ),皆(jiē )忧(yōu )弃(qì )遗(yí ),别(bié )无(wú )进(jìn )路(lù )。臣(chén )请(qǐng )进(jìn )士(shì )旧(jiù )人(rén )三(sān )举(jǔ )以(yǐ )上(shàng )者(zhě ),先(xiān )策(cè )论(lùn )而(ér )后(hòu )诗(shī )赋(fù )。许(xǔ )将(jiāng )三(sān )场(chǎng )文(wén )卷(juàn )通(tōng )考(kǎo ),互(hù )取(qǔ )其(qí )长(zhǎng )。两(liǎng )举(jǔ )、初(chū )举(jǔ )者(zhě ),皆(jiē )是(shì )少(shǎo )年(nián ),足(zú )以(yǐ )进(jìn )学(xué ),请(qǐng )逐(zhú )场(chǎng )去(qù )留(liú )。诸(zhū )科(kē )中(zhōng )有(yǒu )通(tōng )经(jīng )旨(zhǐ )者(zhě ),至(zhì )终(zhōng )场(chǎng ),别(bié )问(wèn )经(jīng )旨(zhǐ )十(shí )道(dào ),如(rú )不(bú )能(néng )命(mìng )辞(cí )而(ér )对(duì ),则(zé )于(yú )知(zhī )举(jǔ )官(guān )员(yuán )前(qián ),讲(jiǎng )说(shuō )七(qī )通(tōng )者(zhě )为(wéi )合(hé )格(gé )。不(bú )会(huì )经(jīng )旨(zhǐ )者(zhě ),三(sān )举(jǔ )已(yǐ )上(shàng )即(jí )逐(zhú )场(chǎng )所(suǒ )对(duì )墨(mò )义(yì ),依(yī )自(zì )来(lái )通(tōng )粗(cū )施(shī )行(háng )。两(liǎng )举(jǔ )、初(chū )举(jǔ )者(zhě ),至(zhì )于(yú )终(zhōng )场(chǎng )日(rì ),须(xū )八(bā )通(tōng )者(zhě )为(wéi )合(hé )格(gé )。

又(yòu )外(wài )郡(jùn )解(jiě )发(fā )进(jìn )士(shì )、诸(zhū )科(kē )人(rén ),本(běn )乡(xiāng )举(jǔ )里(lǐ )选(xuǎn )之(zhī )式(shì ),必(bì )先(xiān )考(kǎo )其(qí )履(lǚ )行(háng ),然(rán )后(hòu )取(qǔ )以(yǐ )艺(yì )业(yè )。今(jīn )乃(nǎi )下(xià )求(qiú )履(lǚ )行(háng ),惟(wéi )以(yǐ )词(cí )藻(zǎo )、墨(mò )义(yì )取(qǔ )之(zhī ),加(jiā )用(yòng )封(fēng )弥(mí ),不(bú )见(jiàn )姓(xìng )字(zì ),实(shí )非(fēi )乡(xiāng )里(lǐ )举(jǔ )选(xuǎn )之(zhī )本(běn )意(yì )也(yě )。又(yòu )南(nán )省(shěng )考(kǎo )试(shì )举(jǔ )人(rén ),一(yī )场(chǎng )试(shì )诗(shī )赋(fù ),一(yī )场(chǎng )试(shì )策(cè ),人(rén )皆(jiē )精(jīng )意(yì ),尽(jìn )其(qí )所(suǒ )能(néng )。复(fù )考(kǎo )校(xiào )日(rì )久(jiǔ ),实(shí )少(shǎo )舛(chuǎn )谬(miù )。及(jí )御(yù )试(shì )之(zhī )日(rì ),诗(shī )赋(fù )文(wén )论(lùn )共(gòng )为(wéi )一(yī )场(chǎng ),既(jì )声(shēng )病(bìng )所(suǒ )拘(jū ),意(yì )思(sī )不(bú )远(yuǎn )。或(huò )音(yīn )韵(yùn )中(zhōng )一(yī )字(zì )有(yǒu )差(chà ),虽(suī )生(shēng )平(píng )苦(kǔ )辛(xīn ),即(jí )时(shí )摈(bìn )逐(zhú )。如(rú )音(yīn )韵(yùn )不(bú )失(shī ),虽(suī )末(mò )学(xué )浅(qiǎn )近(jìn ),俯(fǔ )拾(shí )科(kē )级(jí )。既(jì )乡(xiāng )举(jǔ )之(zhī )处(chù )不(bú )考(kǎo )履(lǚ )行(háng ),又(yòu )御(yù )试(shì )之(zhī )日(rì )更(gèng )拘(jū )声(shēng )病(bìng ),以(yǐ )此(cǐ )士(shì )之(zhī )进(jìn )退(tuì ),多(duō )言(yán )命(mìng )运(yùn )而(ér )不(bú )言(yán )行(háng )业(yè )。明(míng )君(jūn )在(zài )上(shàng ),固(gù )当(dāng )使(shǐ )人(rén )以(yǐ )行(háng )业(yè )而(ér )进(jìn ),而(ér )乃(nǎi )言(yán )命(mìng )运(yùn )者(zhě ),是(shì )善(shàn )恶(è )不(bú )辨(biàn )而(ér )归(guī )诸(zhū )天(tiān )也(yě ),岂(qǐ )国(guó )家(jiā )之(zhī )美(měi )事(shì )哉(zāi )!臣(chén )请(qǐng )重(zhòng )定(dìng )外(wài )郡(jùn )发(fā )解(jiě )条(tiáo )约(yuē ),须(xū )是(shì )履(lǚ )行(háng )无(wú )恶(è )、艺(yì )业(yè )及(jí )等(děng )者(zhě ),方(fāng )得(dé )解(jiě )荐(jiàn ),更(gèng )不(bú )封(fēng )弥(mí )试(shì )卷(juàn )。其(qí )南(nán )省(shěng )考(kǎo )试(shì )之(zhī )人(rén ),已(yǐ )经(jīng )本(běn )乡(xiāng )询(xún )考(kǎo )履(lǚ )行(háng ),却(què )须(xū )封(fēng )弥(mí )试(shì )卷(juàn ),精(jīng )考(kǎo )艺(yì )业(yè ),定(dìng )夺(duó )等(děng )第(dì ),进(jìn )入(rù )御(yù )前(qián )。选(xuǎn )官(guān )覆(fù )考(kǎo ),重(zhòng )定(dìng )等(děng )第(dì )讫(qì ),然(rán )后(hòu )开(kāi )看(kàn )南(nán )省(shěng )所(suǒ )定(dìng )等(děng )第(dì ),内(nèi )合(hé )同(tóng )姓(xìng )名(míng )偶(ǒu )有(yǒu )高(gāo )下(xià )者(zhě ),更(gèng )不(bú )移(yí )改(gǎi )。若(ruò )等(děng )第(dì )不(bú )同(tóng )者(zhě ),人(rén )数(shù )必(bì )少(shǎo ),却(què )加(jiā )封(fēng )弥(mí ),更(gèng )宣(xuān )两(liǎng )地(dì )参(cān )校(xiào ),然(rán )后(hòu )御(yù )前(qián )放(fàng )榜(bǎng ),此(cǐ )为(wéi )至(zhì )当(dāng )。内(nèi )三(sān )人(rén )已(yǐ )上(shàng ),即(jí )于(yú )高(gāo )等(děng )人(rén )中(zhōng )选(xuǎn )择(zé ),圣(shèng )意(yì )宣(xuān )放(fàng )。其(qí )考(kǎo )校(xiào )进(jìn )士(shì ),以(yǐ )策(cè )论(lùn )高(gāo )、词(cí )赋(fù )次(cì )者(zhě )为(wéi )优(yōu )等(děng ),策(cè )论(lùn )平(píng )、词(cí )赋(fù )优(yōu )者(zhě )为(wéi )次(cì )等(děng )。诸(zhū )科(kē )经(jīng )旨(zhǐ )通(tōng )者(zhě )为(wéi )优(yōu )等(děng ),墨(mò )义(yì )通(tōng )者(zhě )为(wéi )次(cì )等(děng )。已(yǐ )上(shàng )进(jìn )士(shì )、诸(zhū )科(kē ),并(bìng )以(yǐ )优(yōu )等(děng )及(jí )第(dì )者(zhě )放(fàng )选(xuǎn )注(zhù )官(guān ),次(cì )等(děng )及(jí )第(dì )者(zhě )守(shǒu )本(běn )科(kē )选(xuǎn )限(xiàn )。自(zì )唐(táng )以(yǐ )来(lái ),及(jí )第(dì )人(rén )皆(jiē )守(shǒu )选(xuǎn )限(xiàn )。国(guó )家(jiā )以(yǐ )收(shōu )复(fù )诸(zhū )国(guó ),郡(jùn )邑(yì )乏(fá )官(guān ),其(qí )新(xīn )及(jí )第(dì )人(rén ),权(quán )与(yǔ )放(fàng )选(xuǎn )注(zhù )官(guān )。今(jīn )来(lái )选(xuǎn )人(rén )壅(yōng )塞(sāi ),宜(yí )有(yǒu )改(gǎi )革(gé ),又(yòu )足(zú )以(yǐ )劝(quàn )学(xué ),使(shǐ )其(qí )知(zhī )圣(shèng )人(rén )治(zhì )身(shēn )之(zhī )道(dào ),则(zé )国(guó )家(jiā )得(dé )人(rén ),百(bǎi )姓(xìng )受(shòu )赐(cì )。

四(sì )曰(yuē )择(zé )官(guān )长(zhǎng )。臣(chén )闻(wén )先(xiān )王(wáng )建(jiàn )侯(hóu ),以(yǐ )共(gòng )理(lǐ )天(tiān )下(xià )。今(jīn )之(zhī )刺(cì )史(shǐ )、县(xiàn )令(lìng ),即(jí )古(gǔ )之(zhī )诸(zhū )侯(hóu )。一(yī )方(fāng )舒(shū )惨(cǎn ),百(bǎi )姓(xìng )休(xiū )戚(qī ),实(shí )系(xì )其(qí )人(rén )。故(gù )历(lì )代(dài )盛(shèng )明(míng )之(zhī )时(shí ),必(bì )重(zhòng )此(cǐ )任(rèn )。今(jīn )乃(nǎi )不(bú )问(wèn )贤(xián )愚(yú ),不(bú )较(jiào )能(néng )否(fǒu ),累(lèi )以(yǐ )资(zī )考(kǎo ),升(shēng )为(wéi )方(fāng )面(miàn )。懦(nuò )弱(ruò )者(zhě )不(bú )能(néng )检(jiǎn )吏(lì ),得(dé )以(yǐ )蠹(dù )民(mín );强(qiáng )干(gàn )者(zhě )惟(wéi )是(shì )近(jìn )名(míng ),率(lǜ )多(duō )害(hài )物(wù )。邦(bāng )国(guó )之(zhī )本(běn ),由(yóu )此(cǐ )凋(diāo )残(cán )。朝(cháo )廷(tíng )虽(suī )至(zhì )忧(yōu )勤(qín ),天(tiān )下(xià )何(hé )以(yǐ )苏(sū )息(xī )!其(qí )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )并(bìng )提(tí )点(diǎn )刑(xíng )狱(yù )按(àn )察(chá )列(liè )城(chéng ),当(dāng )得(dé )贤(xián )于(yú )众(zhòng )者(zhě )。臣(chén )请(qǐng )特(tè )降(jiàng )诏(zhào )书(shū ),委(wěi )中(zhōng )书(shū )、枢(shū )密(mì )院(yuàn )且(qiě )各(gè )选(xuǎn )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )、提(tí )点(diǎn )刑(xíng )狱(yù )共(gòng )十(shí )人(rén ),大(dà )藩(fān )知(zhī )州(zhōu )十(shí )人(rén );委(wěi )两(liǎng )制(zhì )共(gòng )举(jǔ )知(zhī )州(zhōu )十(shí )人(rén );三(sān )司(sī )副(fù )使(shǐ )、判(pàn )官(guān )同(tóng )举(jǔ )知(zhī )州(zhōu )五(wǔ )人(rén );御(yù )史(shǐ )台(tái )中(zhōng )丞(chéng )、知(zhī )杂(zá )、三(sān )院(yuàn )共(gòng )举(jǔ )知(zhī )州(zhōu )五(wǔ )人(rén );开(kāi )封(fēng )知(zhī )府(fǔ )、推(tuī )官(guān )共(gòng )举(jǔ )知(zhī )州(zhōu )五(wǔ )人(rén );逐(zhú )路(lù )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ )、提(tí )点(diǎn )刑(xíng )狱(yù )各(gè )同(tóng )举(jǔ )知(zhī )州(zhōu )五(wǔ )人(rén ),知(zhī )县(xiàn )、县(xiàn )令(lìng )共(gòng )十(shí )人(rén );逐(zhú )州(zhōu )知(zhī )州(zhōu )、通(tōng )判(pàn )同(tóng )举(jǔ )知(zhī )县(xiàn )、县(xiàn )令(lìng )共(gòng )二(èr )人(rén )。得(dé )前(qián )件(jiàn )所(suǒ )举(jǔ )之(zhī )人(rén ),举(jǔ )主(zhǔ )多(duō )者(zhě )先(xiān )次(cì )差(chà )补(bǔ )。仍(réng )指(zhǐ )挥(huī )审(shěn )官(guān )院(yuàn )、流(liú )内(nèi )铨(quán )今(jīn )日(rì )以(yǐ )后(hòu )所(suǒ )差(chà )知(zhī )州(zhōu )、知(zhī )县(xiàn )、县(xiàn )令(lìng )并(bìng )具(jù )合(hé )入(rù )人(rén )历(lì )任(rèn )功(gōng )过(guò )、举(jǔ )主(zhǔ )人(rén )数(shù )闻(wén )奏(zòu ),委(wěi )中(zhōng )书(shū )看(kàn )详(xiáng )。委(wěi )得(dé )允(yǔn )当(dāng ),然(rán )后(hòu )引(yǐn )对(duì )。如(rú )此(cǐ )举(jǔ )择(zé ),则(zé )诸(zhū )道(dào )官(guān )吏(lì )庶(shù )几(jǐ )得(dé )人(rén ),为(wéi )陛(bì )下(xià )爱(ài )惜(xī )百(bǎi )姓(xìng ),均(jūn )其(qí )徭(yáo )役(yì ),宽(kuān )于(yú )赋(fù )敛(liǎn ),各(gè )获(huò )安(ān )宁(níng ),不(bú )召(zhào )祸(huò )乱(luàn ),天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )。

五(wǔ )曰(yuē )均(jūn )公(gōng )田(tián )。臣(chén )闻(wén )《易(yì )》曰(yuē ):“天(tiān )地(dì )养(yǎng )万(wàn )物(wù ),圣(shèng )人(rén )养(yǎng )贤(xián )以(yǐ )及(jí )万(wàn )民(mín )。”此(cǐ )言(yán )圣(shèng )人(rén )养(yǎng )民(mín )之(zhī )时(shí ),必(bì )先(xiān )养(yǎng )贤(xián )。养(yǎng )贤(xián )之(zhī )方(fāng ),必(bì )先(xiān )厚(hòu )禄(lù )。厚(hòu )禄(lù )然(rán )后(hòu )可(kě )以(yǐ )责(zé )廉(lián )隅(yú ),安(ān )职(zhí )业(yè )也(yě )。皇(huáng )朝(cháo )之(zhī )初(chū ),承(chéng )五(wǔ )代(dài )乱(luàn )离(lí )之(zhī )后(hòu ),民(mín )庶(shù )凋(diāo )弊(bì ),时(shí )物(wù )至(zhì )贱(jiàn )。暨(jì )诸(zhū )国(guó )收(shōu )复(fù ),天(tiān )下(xià )郡(jùn )县(xiàn )之(zhī )官(guān )少(shǎo )人(rén )除(chú )补(bǔ ),至(zhì )有(yǒu )经(jīng )五(wǔ )七(qī )年(nián )不(bú )替(tì )罢(bà )者(zhě )。或(huò )才(cái )罢(bà )去(qù ),便(biàn )入(rù )见(jiàn )阙(què )。当(dāng )物(wù )价(jià )至(zhì )贱(jiàn )之(zhī )时(shí ),俸(fèng )禄(lù )不(bú )辍(chuò ),士(shì )人(rén )之(zhī )家(jiā )无(wú )不(bú )自(zì )足(zú )。咸(xián )平(píng )已(yǐ )后(hòu ),民(mín )庶(shù )渐(jiàn )繁(fán ),时(shí )物(wù )遂(suí )贵(guì )。入(rù )仕(shì )门(mén )多(duō ),得(dé )官(guān )者(zhě )众(zhòng ),至(zhì )有(yǒu )得(dé )替(tì )守(shǒu )选(xuǎn )一(yī )二(èr )年(nián ),又(yòu )授(shòu )官(guān )待(dài )阙(què )一(yī )二(èr )年(nián )者(zhě )。在(zài )天(tiān )下(xià )物(wù )贵(guì )之(zhī )后(hòu ),而(ér )俸(fèng )禄(lù )不(bú )继(jì ),士(shì )人(rén )家(jiā )鲜(xiān )不(bú )穷(qióng )窘(jiǒng ),男(nán )不(bú )得(dé )婚(hūn ),女(nǚ )不(bú )得(dé )嫁(jià ),丧(sàng )不(bú )得(dé )葬(zàng )者(zhě ),比(bǐ )比(bǐ )有(yǒu )之(zhī )。复(fù )于(yú )守(shǒu )选(xuǎn )、待(dài )阙(què )之(zhī )日(rì ),衣(yī )食(shí )不(bú )足(zú ),贷(dài )债(zhài )以(yǐ )苟(gǒu )朝(cháo )夕(xī )。到(dào )官(guān )之(zhī )后(hòu ),必(bì )来(lái )见(jiàn )逼(bī ),至(zhì )有(yǒu )冒(mào )法(fǎ )受(shòu )赃(zāng ),赊(shē )贷(dài )度(dù )日(rì ),或(huò )不(bú )耻(chǐ )贾(jiǎ )贩(fàn ),与(yǔ )民(mín )争(zhēng )利(lì )。既(jì )为(wéi )负(fù )罪(zuì )之(zhī )人(rén ),不(bú )守(shǒu )名(míng )节(jiē ),吏(lì )有(yǒu )奸(jiān )赃(zāng )而(ér )不(bú )敢(gǎn )发(fā ),民(mín )有(yǒu )豪(háo )猾(huá )而(ér )不(bú )敢(gǎn )制(zhì )。奸(jiān )吏(lì )豪(háo )民(mín )得(dé )以(yǐ )侵(qīn )暴(bào ),于(yú )是(shì )贫(pín )弱(ruò )百(bǎi )姓(xìng )理(lǐ )不(bú )得(dé )直(zhí ),寃(yuān )不(bú )得(dé )诉(sù ),徭(yáo )役(yì )不(bú )均(jūn ),刑(xíng )罚(fá )不(bú )正(zhèng ),比(bǐ )屋(wū )受(shòu )弊(bì ),无(wú )可(kě )奈(nài )何(hé ),由(yóu )乎(hū )制(zhì )禄(lù )之(zhī )方(fāng )有(yǒu )所(suǒ )未(wèi )至(zhì )。

真(zhēn )宗(zōng )皇(huáng )帝(dì )思(sī )深(shēn )虑(lǜ )远(yuǎn ),复(fù )前(qián )代(dài )职(zhí )田(tián )之(zhī )制(zhì ),使(shǐ )中(zhōng )常(cháng )之(zhī )士(shì )自(zì )可(kě )守(shǒu )节(jiē ),婚(hūn )嫁(jià )以(yǐ )时(shí ),丧(sàng )葬(zàng )以(yǐ )礼(lǐ ),皆(jiē )国(guó )恩(ēn )也(yě )。能(néng )守(shǒu )节(jiē )者(zhě ),始(shǐ )可(kě )制(zhì )奸(jiān )赃(zāng )之(zhī )吏(lì ),镇(zhèn )豪(háo )猾(huá )之(zhī )人(rén )。法(fǎ )乃(nǎi )不(bú )私(sī ),民(mín )则(zé )无(wú )枉(wǎng )。近(jìn )日(rì )屡(lǚ )有(yǒu )臣(chén )僚(liáo )乞(qǐ )罢(bà )职(zhí )田(tián ),以(yǐ )其(qí )有(yǒu )不(bú )均(jūn )之(zhī )谤(bàng ),有(yǒu )侵(qīn )民(mín )之(zhī )害(hài )。臣(chén )谓(wèi )职(zhí )田(tián )本(běn )欲(yù )养(yǎng )贤(xián ),缘(yuán )而(ér )侵(qīn )民(mín )者(zhě )有(yǒu )矣(yǐ ),比(bǐ )之(zhī )衣(yī )食(shí )不(bú )足(zú ),坏(huài )其(qí )名(míng )节(jiē ),不(bú )能(néng )奉(fèng )法(fǎ ),以(yǐ )直(zhí )为(wéi )枉(wǎng ),以(yǐ )枉(wǎng )为(wéi )直(zhí ),众(zhòng )怨(yuàn )思(sī )乱(luàn )而(ér )天(tiān )下(xià )受(shòu )弊(bì ),岂(qǐ )止(zhǐ )职(zhí )田(tián )之(zhī )害(hài )耶(yē )!又(yòu )自(zì )古(gǔ )常(cháng )患(huàn )百(bǎi )官(guān )重(zhòng )内(nèi )而(ér )轻(qīng )外(wài ),唐(táng )外(wài )官(guān )月(yuè )俸(fèng )尤(yóu )更(gèng )丰(fēng )足(zú )⑦,簿(bù )尉(wèi )俸(fèng )钱(qián )尚(shàng )二(èr )十(shí )贯(guàn )。今(jīn )窘(jiǒng )于(yú )财(cái )用(yòng ),未(wèi )暇(xiá )增(zēng )复(fù )。臣(chén )请(qǐng )两(liǎng )地(dì )同(tóng )议(yì )外(wài )官(guān )职(zhí )田(tián ),有(yǒu )不(bú )均(jūn )者(zhě )均(jūn )之(zhī ),有(yǒu )未(wèi )给(gěi )者(zhě )给(gěi )之(zhī ),使(shǐ )其(qí )衣(yī )食(shí )得(dé )足(zú ),婚(hūn )嫁(jià )丧(sàng )葬(zàng )之(zhī )礼(lǐ )不(bú )废(fèi ),然(rán )后(hòu )可(kě )以(yǐ )责(zé )其(qí )廉(lián )节(jiē ),督(dū )其(qí )善(shàn )政(zhèng )。有(yǒu )不(bú )法(fǎ )者(zhě ),可(kě )废(fèi )可(kě )诛(zhū )。且(qiě )使(shǐ )英(yīng )俊(jùn )之(zhī )流(liú ),乐(lè )于(yú )为(wéi )郡(jùn )为(wéi )邑(yì )之(zhī )任(rèn ),则(zé )百(bǎi )姓(xìng )受(shòu )赐(cì )。又(yòu )将(jiāng )来(lái )升(shēng )擢(zhuó ),多(duō )得(dé )曾(céng )经(jīng )郡(jùn )县(xiàn )之(zhī )人(rén ),深(shēn )悉(xī )民(mín )隐(yǐn ),亦(yì )致(zhì )化(huà )之(zhī )本(běn )也(yě )。惟(wéi )圣(shèng )慈(cí )深(shēn )察(chá ),天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )。

六(liù )曰(yuē )厚(hòu )农(nóng )桑(sāng )。臣(chén )观(guān )《书(shū )》曰(yuē ):“德(dé )惟(wéi )善(shàn )政(zhèng ),政(zhèng )在(zài )养(yǎng )民(mín )。”此(cǐ )言(yán )圣(shèng )人(rén )之(zhī )德(dé ),惟(wéi )在(zài )善(shàn )政(zhèng )。善(shàn )政(zhèng )之(zhī )要(yào ),惟(wéi )在(zài )养(yǎng )民(mín );养(yǎng )民(mín )之(zhī )政(zhèng ),必(bì )先(xiān )务(wù )农(nóng );农(nóng )政(zhèng )既(jì )修(xiū ),则(zé )衣(yī )食(shí )足(zú );衣(yī )食(shí )足(zú ),则(zé )爱(ài )肤(fū )体(tǐ );爱(ài )肤(fū )体(tǐ ),则(zé )畏(wèi )刑(xíng )罚(fá );畏(wèi )刑(xíng )罚(fá ),则(zé )寇(kòu )盗(dào )自(zì )息(xī ),祸(huò )乱(luàn )不(bú )兴(xìng )。是(shì )圣(shèng )人(rén )之(zhī )德(dé ),发(fā )于(yú )善(shàn )政(zhèng );天(tiān )下(xià )之(zhī )化(huà ),起(qǐ )于(yú )农(nóng )亩(mǔ )。故(gù )《诗(shī )》有(yǒu )《七(qī )月(yuè )》之(zhī )篇(piān ),陈(chén )王(wáng )业(yè )也(yě )。今(jīn )国(guó )家(jiā )不(bú )务(wù )农(nóng )桑(sāng ),粟(sù )帛(bó )常(cháng )贵(guì )。浙(zhè )江(jiāng )诸(zhū )路(lù )岁(suì )籴(dí )米(mǐ )六(liù )百(bǎi )万(wàn )石(shí ),其(qí )所(suǒ )籴(dí )之(zhī )价(jià )与(yǔ )辇(niǎn )运(yùn )之(zhī )费(fèi ),每(měi )岁(suì )共(gòng )用(yòng )钱(qián )三(sān )百(bǎi )余(yú )万(wàn )贯(guàn )文(wén )。又(yòu )贫(pín )弱(ruò )之(zhī )民(mín ),困(kùn )于(yú )赋(fù )敛(liǎn ),岁(suì )伐(fá )桑(sāng )枣(zǎo ),鬻(yù )而(ér )为(wéi )薪(xīn )。劝(quàn )课(kè )之(zhī )方(fāng ),有(yǒu )名(míng )无(wú )实(shí )。故(gù )粟(sù )帛(bó )常(cháng )贵(guì ),府(fǔ )库(kù )日(rì )虚(xū )。此(cǐ )而(ér )不(bú )谋(móu ),将(jiāng )何(hé )以(yǐ )济(jì )!

臣(chén )于(yú )天(tiān )下(xià )农(nóng )利(lì )之(zhī )中(zhōng ),粗(cū )举(jǔ )二(èr )三(sān )以(yǐ )言(yán )之(zhī )。且(qiě )如(rú )五(wǔ )代(dài )羣(qún )雄(xióng )争(zhēng )霸(bà )之(zhī )时(shí ),本(běn )国(guó )岁(suì )饥(jī ),则(zé )乞(qǐ )籴(dí )于(yú )邻(lín )国(guó ),故(gù )各(gè )兴(xìng )农(nóng )利(lì ),自(zì )至(zhì )丰(fēng )足(zú )。江(jiāng )南(nán )旧(jiù )有(yǒu )圩(xū )田(tián ),每(měi )一(yī )圩(xū )方(fāng )数(shù )十(shí )里(lǐ ),如(rú )大(dà )城(chéng )。中(zhōng )有(yǒu )河(hé )渠(qú ),外(wài )有(yǒu )门(mén )闸(zhá )。旱(hàn )则(zé )开(kāi )闸(zhá )引(yǐn )江(jiāng )水(shuǐ )之(zhī )利(lì ),涝(lào )则(zé )闭(bì )闸(zhá )拒(jù )江(jiāng )水(shuǐ )之(zhī )害(hài ),旱(hàn )涝(lào )不(bú )及(jí ),为(wéi )农(nóng )美(měi )利(lì )。又(yòu )浙(zhè )西(xī )地(dì )卑(bēi ),常(cháng )苦(kǔ )水(shuǐ )沴(lì )。虽(suī )有(yǒu )沟(gōu )河(hé ),可(kě )以(yǐ )通(tōng )海(hǎi ),惟(wéi )时(shí )开(kāi )导(dǎo ),则(zé )潮(cháo )泥(ní )不(bú )得(dé )而(ér )堙(yīn )之(zhī )。虽(suī )有(yǒu )堤(dī )塘(táng ),可(kě )以(yǐ )御(yù )患(huàn ),惟(wéi )时(shí )修(xiū )固(gù ),则(zé )无(wú )摧(cuī )坏(huài )。臣(chén )知(zhī )苏(sū )州(zhōu )日(rì ),点(diǎn )检(jiǎn )簿(bù )书(shū ),一(yī )州(zhōu )之(zhī )田(tián ),系(xì )出(chū )税(shuì )者(zhě )三(sān )万(wàn )四(sì )千(qiān )顷(qǐng )。中(zhōng )稔(rěn )之(zhī )利(lì ),每(měi )亩(mǔ )得(dé )米(mǐ )二(èr )石(shí )至(zhì )三(sān )石(shí )。计(jì )出(chū )米(mǐ )七(qī )百(bǎi )余(yú )万(wàn )石(shí )。东(dōng )南(nán )每(měi )岁(suì )上(shàng )供(gòng )之(zhī )数(shù )六(liù )百(bǎi )万(wàn )石(shí ),乃(nǎi )一(yī )州(zhōu )所(suǒ )出(chū )。臣(chén )询(xún )访(fǎng )高(gāo )年(nián ),则(zé )云(yún )曩(nǎng )时(shí )两(liǎng )浙(zhè )未(wèi )归(guī )朝(cháo )廷(tíng ),苏(sū )州(zhōu )有(yǒu )营(yíng )田(tián )军(jūn )四(sì )都(dōu ),共(gòng )七(qī )八(bā )千(qiān )人(rén ),专(zhuān )为(wéi )田(tián )事(shì ),导(dǎo )河(hé )筑(zhù )堤(dī ),以(yǐ )减(jiǎn )水(shuǐ )患(huàn )。于(yú )时(shí )民(mín )间(jiān )钱(qián )五(wǔ )十(shí )文(wén )籴(dí )白(bái )米(mǐ )一(yī )石(shí )。自(zì )皇(huáng )朝(cháo )一(yī )统(tǒng ),江(jiāng )南(nán )不(bú )稔(rěn )则(zé )取(qǔ )之(zhī )浙(zhè )右(yòu ),浙(zhè )右(yòu )不(bú )稔(rěn )则(zé )取(qǔ )之(zhī )淮(huái )南(nán ),故(gù )慢(màn )于(yú )农(nóng )政(zhèng ),不(bú )复(fù )修(xiū )举(jǔ )。江(jiāng )南(nán )圩(xū )田(tián )、浙(zhè )西(xī )河(hé )塘(táng ),大(dà )半(bàn )隳(huī )废(fèi ),失(shī )东(dōng )南(nán )之(zhī )大(dà )利(lì )。今(jīn )江(jiāng )浙(zhè )之(zhī )米(mǐ ),石(shí )不(bú )下(xià )六(liù )七(qī )百(bǎi )文(wén )足(zú )。至(zhì )一(yī )贯(guàn )文(wén )省(shěng ),比(bǐ )于(yú )当(dāng )时(shí ),其(qí )贵(guì )十(shí )倍(bèi ),而(ér )民(mín )不(bú )得(dé )不(bú )困(kùn ),国(guó )不(bú )得(dé )不(bú )虚(xū )矣(yǐ )。

又(yòu )京(jīng )东(dōng )西(xī )路(lù )有(yǒu )卑(bēi )湿(shī )积(jī )潦(liáo )之(zhī )地(dì ),早(zǎo )年(nián )国(guó )家(jiā )特(tè )令(lìng )开(kāi )决(jué )之(zhī )后(hòu ),水(shuǐ )患(huàn )大(dà )减(jiǎn )。今(jīn )罢(bà )役(yì )数(shù )年(nián ),渐(jiàn )已(yǐ )堙(yīn )塞(sāi ),复(fù )将(jiāng )为(wéi )患(huàn )。臣(chén )请(qǐng )每(měi )岁(suì )之(zhī )秋(qiū ),降(jiàng )勅(chì )下(xià )诸(zhū )路(lù )转(zhuǎn )运(yùn )司(sī ),令(lìng )辖(xiá )下(xià )州(zhōu )军(jūn )吏(lì )民(mín )各(gè )言(yán )农(nóng )桑(sāng )之(zhī )间(jiān )可(kě )兴(xìng )之(zhī )利(lì )、可(kě )去(qù )之(zhī )害(hài )。或(huò )合(hé )开(kāi )河(hé )渠(qú ),或(huò )筑(zhù )堤(dī )堰(yàn )陂(bēi )塘(táng )之(zhī )类(lèi ),并(bìng )委(wěi )本(běn )州(zhōu )军(jūn )选(xuǎn )官(guān )计(jì )定(dìng )工(gōng )料(liào ),每(měi )岁(suì )于(yú )二(èr )月(yuè )间(jiān )兴(xìng )役(yì ),半(bàn )月(yuè )而(ér )罢(bà ),仍(réng )具(jù )功(gōng )绩(jì )闻(wén )奏(zòu )。如(rú )此(cǐ )不(bú )绝(jué )。数(shù )年(nián )之(zhī )间(jiān ),农(nóng )利(lì )大(dà )兴(xìng )。下(xià )少(shǎo )饥(jī )岁(suì ),上(shàng )无(wú )贵(guì )籴(dí ),则(zé )东(dōng )南(nán )岁(suì )籴(dí )辇(niǎn )运(yùn )之(zhī )费(fèi )大(dà )可(kě )减(jiǎn )省(shěng )。其(qí )劝(quàn )课(kè )之(zhī )法(fǎ ),宜(yí )选(xuǎn )官(guān )讨(tǎo )论(lùn )古(gǔ )制(zhì ),取(qǔ )其(qí )简(jiǎn )约(yuē )易(yì )从(cóng )之(zhī )术(shù ),颁(bān )赐(cì )诸(zhū )路(lù )转(zhuǎn )运(yùn )使(shǐ ),及(jí )面(miàn )赐(cì )一(yī )本(běn ),付(fù )新(xīn )授(shòu )知(zhī )州(zhōu )、知(zhī )县(xiàn )、县(xiàn )令(lìng )等(děng )。此(cǐ )养(yǎng )民(mín )之(zhī )政(zhèng )、富(fù )国(guó )之(zhī )本(běn )也(yě )。

七(qī )曰(yuē )修(xiū )武(wǔ )备(bèi )。臣(chén )闻(wén )古(gǔ )者(zhě )天(tiān )子(zǐ )六(liù )军(jūn ),以(yǐ )宁(níng )邦(bāng )国(guó )。唐(táng )初(chū )京(jīng )师(shī )置(zhì )十(shí )六(liù )将(jiāng )军(jūn )官(guān )属(shǔ ),亦(yì )六(liù )军(jūn )之(zhī )义(yì )也(yě )。诸(zhū )道(dào )则(zé )开(kāi )折(shé )冲(chōng )、果(guǒ )毅(yì )府(fǔ )五(wǔ )百(bǎi )七(qī )十(shí )四(sì ),以(yǐ )储(chǔ )兵(bīng )伍(wǔ )。每(měi )岁(suì )三(sān )时(shí )耕(gēng )稼(jià ),一(yī )时(shí )习(xí )武(wǔ )。自(zì )贞(zhēn )观(guān )至(zhì )于(yú )开(kāi )元(yuán ),百(bǎi )三(sān )十(shí )年(nián ),戎(róng )臣(chén )兵(bīng )伍(wǔ ),无(wú )一(yī )逆(nì )乱(luàn )。至(zhì )开(kāi )元(yuán )末(mò ),听(tīng )匪(fěi )人(rén )之(zhī )言(yán ),遂(suí )罢(bà )府(fǔ )兵(bīng )。唐(táng )衰(shuāi ),兵(bīng )伍(wǔ )皆(jiē )市(shì )井(jǐng )之(zhī )徒(tú ),无(wú )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )教(jiāo ),无(wú )忠(zhōng )信(xìn )之(zhī )心(xīn ),骄(jiāo )蹇(jiǎn )凶(xiōng )逆(nì ),至(zhì )于(yú )丧(sàng )亡(wáng )。我(wǒ )祖(zǔ )宗(zōng )以(yǐ )来(lái ),罢(bà )诸(zhū )侯(hóu )权(quán ),聚(jù )兵(bīng )京(jīng )师(shī ),衣(yī )粮(liáng )赏(shǎng )赐(cì )丰(fēng )足(zú ),经(jīng )八(bā )十(shí )年(nián )矣(yǐ )。虽(suī )已(yǐ )困(kùn )生(shēng )灵(líng )、虚(xū )府(fǔ )库(kù ),而(ér )难(nán )于(yú )改(gǎi )作(zuò )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )京(jīng )师(shī )也(yě )。今(jīn )西(xī )北(běi )强(qiáng )梗(gěng ),边(biān )备(bèi )未(wèi )足(zú ),京(jīng )师(shī )卫(wèi )兵(bīng )多(duō )远(yuǎn )戍(shù ),或(huò )有(yǒu )仓(cāng )卒(zú ),辇(niǎn )毂(gū )无(wú )备(bèi ),此(cǐ )大(dà )可(kě )忧(yōu )也(yě )。远(yuǎn )戍(shù )者(zhě )防(fáng )边(biān )陲(chuí )之(zhī )患(huàn ),或(huò )缓(huǎn )急(jí )抽(chōu )还(hái ),则(zé )外(wài )御(yù )不(bú )严(yán ),戎(róng )狄(dí )进(jìn )奔(bēn ),便(biàn )可(kě )直(zhí )趋(qū )关(guān )辅(fǔ )。新(xīn )招(zhāo )者(zhě )聚(jù )市(shì )井(jǐng )之(zhī )辈(bèi ),而(ér )轻(qīng )嚣(xiāo )易(yì )动(dòng ),或(huò )财(cái )力(lì )一(yī )屈(qū ),请(qǐng )给(gěi )不(bú )充(chōng ),则(zé )必(bì )散(sàn )为(wéi )羣(qún )盗(dào )。今(jīn )生(shēng )民(mín )已(yǐ )困(kùn ),无(wú )可(kě )诛(zhū )求(qiú ),或(huò )连(lián )年(nián )凶(xiōng )饥(jī ),将(jiāng )何(hé )以(yǐ )济(jì )!赡(shàn )军(jūn )之(zhī )策(cè ),可(kě )不(bú )预(yù )图(tú )?若(ruò )因(yīn )循(xún )过(guò )时(shí ),臣(chén )恐(kǒng )急(jí )难(nán )之(zhī )际(jì ),宗(zōng )社(shè )可(kě )忧(yōu )。

臣(chén )请(qǐng )密(mì )委(wěi )两(liǎng )地(dì ),以(yǐ )京(jīng )畿(jī )见(jiàn )在(zài )军(jūn )马(mǎ ),同(tóng )议(yì )有(yǒu )无(wú )阙(què )数(shù )。如(rú )六(liù )军(jūn )末(mò )整(zhěng ),须(xū )议(yì )置(zhì )兵(bīng ),则(zé )请(qǐng )约(yuē )唐(táng )之(zhī )法(fǎ ),先(xiān )于(yú )畿(jī )内(nèi )并(bìng )近(jìn )辅(fǔ )州(zhōu )府(fǔ )召(zhào )募(mù )强(qiáng )壮(zhuàng )之(zhī )人(rén ),充(chōng )京(jīng )畿(jī )卫(wèi )士(shì )。得(dé )五(wǔ )万(wàn )人(rén )以(yǐ )助(zhù )正(zhèng )兵(bīng ),足(zú )为(wéi )强(qiáng )盛(shèng )。使(shǐ )三(sān )时(shí )务(wù )农(nóng ),大(dà )省(shěng )给(gěi )赡(shàn )之(zhī )费(fèi );一(yī )时(shí )教(jiāo )战(zhàn ),自(zì )可(kě )防(fáng )虞(yú )外(wài )患(huàn )。其(qí )召(zhào )募(mù )之(zhī )法(fǎ ),并(bìng )将(jiāng )校(xiào )次(cì )第(dì ),并(bìng )先(xiān )密(mì )切(qiē )定(dìng )夺(duó )闻(wén )奏(zòu )。此(cǐ )实(shí )强(qiáng )兵(bīng )节(jiē )财(cái )之(zhī )要(yào )也(yě )。候(hòu )京(jīng )畿(jī )近(jìn )辅(fǔ )召(zhào )募(mù )卫(wèi )兵(bīng ),已(yǐ )成(chéng )次(cì )第(dì ),然(rán )后(hòu )诸(zhū )道(dào )放(fàng )此(cǐ ),渐(jiàn )可(kě )施(shī )行(háng )。惟(wéi )圣(shèng )慈(cí )留(liú )意(yì )。

八(bā )曰(yuē )减(jiǎn )徭(yáo )役(yì )。臣(chén )闻(wén )汉(hàn )光(guāng )武(wǔ )建(jiàn )武(wǔ )六(liù )年(nián )六(liù )月(yuè )诏(zhào )曰(yuē ):“夫(fū )张(zhāng )官(guān )置(zhì )吏(lì ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )人(rén )也(yě )。今(jīn )户(hù )口(kǒu )耗(hào )少(shǎo ),而(ér )县(xiàn )官(guān )吏(lì )职(zhí ),所(suǒ )置(zhì )尚(shàng )繁(fán )。令(lìng )司(sī )隶(lì )州(zhōu )牧(mù )各(gè )实(shí )所(suǒ )部(bù )。”二(èr )府(fǔ )于(yú )是(shì )条(tiáo )奏(zòu )并(bìng )省(shěng )四(sì )百(bǎi )余(yú )县(xiàn ),天(tiān )下(xià )至(zhì )治(zhì )。臣(chén )又(yòu )观(guān )西(xī )京(jīng )图(tú )经(jīng ),唐(táng )会(huì )昌(chāng )中(zhōng ),河(hé )南(nán )府(fǔ )有(yǒu )户(hù )一(yī )十(shí )九(jiǔ )万(wàn )四(sì )千(qiān )七(qī )百(bǎi )余(yú )户(hù ),置(zhì )二(èr )十(shí )县(xiàn )。今(jīn )河(hé )南(nán )府(fǔ )主(zhǔ )客(kè )户(hù )七(qī )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )九(jiǔ )百(bǎi )余(yú )户(hù ),仍(réng )置(zhì )一(yī )十(shí )九(jiǔ )县(xiàn )。主(zhǔ )户(hù )五(wǔ )万(wàn )七(qī )百(bǎi ),客(kè )户(hù )二(èr )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )二(èr )百(bǎi )。巩(gǒng )县(xiàn )七(qī )百(bǎi )户(hù ),偃(yǎn )师(shī )一(yī )千(qiān )一(yī )百(bǎi )户(hù ),逐(zhú )县(xiàn )三(sān )等(děng )而(ér )堪(kān )役(yì )者(zhě ),不(bú )过(guò )百(bǎi )家(jiā ),而(ér )所(suǒ )供(gòng )役(yì )人(rén )不(bú )下(xià )二(èr )百(bǎi )数(shù )。新(xīn )旧(jiù )循(xún )环(huán ),非(fēi )鳏(guān )寡(guǎ )孤(gū )独(dú ),不(bú )能(néng )无(wú )役(yì )。西(xī )洛(luò )之(zhī )民(mín ),最(zuì )为(wéi )穷(qióng )困(kùn )。臣(chén )请(qǐng )依(yī )后(hòu )汉(hàn )故(gù )事(shì ),遣(qiǎn )使(shǐ )先(xiān )往(wǎng )西(xī )京(jīng )并(bìng )省(shěng )诸(zhū )邑(yì )为(wéi )十(shí )县(xiàn )。其(qí )所(suǒ )废(fèi )之(zhī )邑(yì ),并(bìng )改(gǎi )为(wéi )镇(zhèn ),令(lìng )本(běn )路(lù )举(jǔ )文(wén )资(zī )一(yī )员(yuán ),董(dǒng )榷(què )酤(gū )、关(guān )征(zhēng )之(zhī )利(lì )兼(jiān )人(rén )烟(yān )公(gōng )事(shì )。所(suǒ )废(fèi )公(gōng )人(rén ),除(chú )归(guī )农(nóng )外(wài ),有(yǒu )愿(yuàn )居(jū )公(gōng )门(mén )者(zhě ),送(sòng )所(suǒ )存(cún )之(zhī )邑(yì )。其(qí )所(suǒ )在(zài )邑(yì )中(zhōng )役(yì )人(rén ),却(què )可(kě )减(jiǎn )省(shěng )归(guī )农(nóng ),则(zé )两(liǎng )不(bú )失(shī )所(suǒ )。候(hòu )西(xī )京(jīng )并(bìng )省(shěng )稍(shāo )成(chéng )伦(lún )序(xù ),则(zé )行(háng )于(yú )大(dà )名(míng )府(fǔ ),然(rán )后(hòu )遣(qiǎn )使(shǐ )诸(zhū )道(dào ),依(yī )此(cǐ )施(shī )行(háng )。仍(réng )先(xiān )指(zhǐ )挥(huī )诸(zhū )道(dào )防(fáng )团(tuán )州(zhōu )已(yǐ )下(xià ),有(yǒu )使(shǐ )、州(zhōu )两(liǎng )院(yuàn )者(zhě ),皆(jiē )为(wéi )一(yī )院(yuàn ),公(gōng )人(rén )愿(yuàn )去(qù )者(zhě ),各(gè )放(fàng )归(guī )农(nóng )。职(zhí )官(guān )厅(tīng )可(kě )给(gěi )本(běn )城(chéng )兵(bīng )士(shì )七(qī )人(rén )至(zhì )十(shí )人(rén ),替(tì )人(rén )力(lì )归(guī )农(nóng )。其(qí )乡(xiāng )村(cūn )耆(qí )保(bǎo )地(dì )里(lǐ )近(jìn )者(zhě ),亦(yì )令(lìng )并(bìng )合(hé )。能(néng )并(bìng )一(yī )耆(qí )保(bǎo )管(guǎn ),亦(yì )减(jiǎn )役(yì )十(shí )余(yú )户(hù )。但(dàn )少(shǎo )徭(yáo )役(yì ),人(rén )自(zì )耕(gēng )作(zuò ),可(kě )期(qī )富(fù )庶(shù )。

九(jiǔ )曰(yuē )覃(tán )恩(ēn )信(xìn )。臣(chén )窃(qiè )覩(dǔ )国(guó )家(jiā )三(sān )年(nián )一(yī )郊(jiāo ),天(tiān )子(zǐ )斋(zhāi )戒(jiè )衮(gǔn )冕(miǎn ),谒(yè )见(jiàn )宗(zōng )庙(miào ),乃(nǎi )祀(sì )上(shàng )帝(dì )。大(dà )礼(lǐ )既(jì )成(chéng ),还(hái )御(yù )端(duān )门(mén ),肆(sì )赦(shè )天(tiān )下(xià ),曰(yuē ):赦(shè )书(shū )日(rì )行(háng )五(wǔ )百(bǎi )里(lǐ ),敢(gǎn )以(yǐ )赦(shè )前(qián )事(shì )言(yán )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )罪(zuì )罪(zuì )之(zhī ),欲(yù )其(qí )王(wáng )泽(zé )及(jí )物(wù )之(zhī )速(sù )也(yě )如(rú )此(cǐ )。今(jīn )大(dà )赦(shè )每(měi )降(jiàng ),天(tiān )下(xià )欢(huān )呼(hū )。一(yī )两(liǎng )月(yuè )间(jiān ),钱(qián )谷(gǔ )司(sī )存(cún )督(dū )责(zé )如(rú )旧(jiù ),桎(zhì )梏(gù )老(lǎo )幼(yòu ),籍(jí )没(méi )家(jiā )产(chǎn )。至(zhì )于(yú )宽(kuān )赋(fù )敛(liǎn )。减(jiǎn )摇(yáo )役(yì ),存(cún )恤(xù )孤(gū )贫(pín ),振(zhèn )举(jǔ )滞(zhì )淹(yān )之(zhī )事(shì ),未(wèi )尝(cháng )施(shī )行(háng ),使(shǐ )天(tiān )子(zǐ )及(jí )民(mín )之(zhī )意(yì ),尽(jìn )成(chéng )空(kōng )言(yán ),有(yǒu )负(fù )圣(shèng )心(xīn ),损(sǔn )伤(shāng )和(hé )气(qì )。臣(chén )请(qǐng )特(tè )降(jiàng )诏(zhào )书(shū ),今(jīn )后(hòu )赦(shè )书(shū )内(nèi )宣(xuān )布(bù )恩(ēn )泽(zé ),有(yǒu )所(suǒ )施(shī )行(háng ),而(ér )三(sān )司(sī )、转(zhuǎn )运(yùn )司(sī )、州(zhōu )县(xiàn )不(bú )切(qiē )遵(zūn )禀(bǐng )者(zhě ),井(jǐng )从(cóng )违(wéi )制(zhì ),徒(tú )二(èr )年(nián )断(duàn ),情(qíng )重(zhòng )者(zhě ),当(dāng )行(háng )刺(cì )配(pèi )。应(yīng )天(tiān )禧(xǐ )年(nián )以(yǐ )前(qián )天(tiān )下(xià )欠(qiàn )负(fù ),不(bú )问(wèn )有(yǒu )无(wú )侵(qīn )欺(qī )盗(dào )用(yòng ),并(bìng )与(yǔ )除(chú )放(fàng ),违(wéi )者(zhě )仰(yǎng )御(yù )史(shǐ )台(tái )、提(tí )点(diǎn )刑(xíng )狱(yù )司(sī )常(cháng )切(qiē )觉(jiào )察(chá )纠(jiū )劾(hé ),无(wú )令(lìng )壅(yōng )遏(è )。臣(chén )又(yòu )闻(wén )《易(yì )》曰(yuē ):“先(xiān )王(wáng )以(yǐ )省(shěng )方(fāng )观(guān )民(mín )设(shè )教(jiāo )。”故(gù )有(yǒu )巡(xún )狩(shòu )之(zhī )礼(lǐ ),察(chá )诸(zhū )侯(hóu )善(shàn )恶(è ),观(guān )风(fēng )俗(sú )厚(hòu )薄(báo ),此(cǐ )圣(shèng )人(rén )顺(shùn )动(dòng )之(zhī )意(yì )。今(jīn )巡(xún )狩(shòu )之(zhī )礼(lǐ )不(bú )可(kě )复(fù )行(háng ),民(mín )隐(yǐn )无(wú )穷(qióng ),天(tiān )听(tīng )甚(shèn )远(yuǎn )。臣(chén )请(qǐng )降(jiàng )诏(zhào )中(zhōng )书(shū ),今(jīn )后(hòu )每(měi )遇(yù )南(nán )郊(jiāo )赦(shè )后(hòu ),精(jīng )选(xuǎn )臣(chén )僚(liáo )往(wǎng )诸(zhū )路(lù )安(ān )抚(fǔ ),察(chá )官(guān )吏(lì )能(néng )否(fǒu ),求(qiú )百(bǎi )姓(xìng )疾(jí )苦(kǔ ),使(shǐ )赦(shè )书(shū )中(zhōng )及(jí )民(mín )之(zhī )事(shì ),一(yī )一(yī )施(shī )行(háng ),天(tiān )下(xià )百(bǎi )姓(xìng )莫(mò )不(bú )幸(xìng )甚(shèn )。

十(shí )曰(yuē )重(zhòng )命(mìng )令(lìng )。臣(chén )闻(wén )《书(shū )》曰(yuē ):“慎(shèn )乃(nǎi )出(chū )令(lìng ),令(lìng )出(chū )惟(wéi )行(háng )。”准(zhǔn )律(lǜ )文(wén ),诸(zhū )被(bèi )制(zhì )书(shū )有(yǒu )所(suǒ )施(shī )行(háng )而(ér )违(wéi )者(zhě ),徒(tú )二(èr )年(nián );失(shī )错(cuò )者(zhě ),杖(zhàng )一(yī )百(bǎi )。又(yòu )监(jiān )临(lín )主(zhǔ )司(sī )受(shòu )财(cái )而(ér )枉(wǎng )法(fǎ )者(zhě ),十(shí )五(wǔ )疋(yǎ ),绞(jiǎo )。盖(gài )先(xiān )王(wáng )重(zhòng )其(qí )法(fǎ )令(lìng ),使(shǐ )无(wú )敢(gǎn )动(dòng )摇(yáo ),将(jiāng )以(yǐ )行(háng )天(tiān )下(xià )之(zhī )政(zhèng )也(yě )。今(jīn )覩(dǔ )国(guó )家(jiā )每(měi )降(jiàng )宣(xuān )勅(chì )条(tiáo )贯(guàn ),烦(fán )而(ér )无(wú )信(xìn ),轻(qīng )而(ér )弗(fú )禀(bǐng ),上(shàng )失(shī )其(qí )威(wēi )。下(xià )受(shòu )其(qí )弊(bì )。盖(gài )由(yóu )朝(cháo )廷(tíng )采(cǎi )百(bǎi )官(guān )起(qǐ )请(qǐng ),率(lǜ )尔(ěr )颁(bān )行(háng ),既(jì )昧(mèi )经(jīng )常(cháng ),即(jí )时(shí )更(gèng )改(gǎi ),此(cǐ )烦(fán )而(ér )无(wú )信(xìn )之(zhī )验(yàn )矣(yǐ )。又(yòu )海(hǎi )行(háng )条(tiáo )贯(guàn ),虽(suī )是(shì )故(gù )违(wéi ).皆(jiē )从(cóng )失(shī )坐(zuò ),全(quán )乖(guāi )律(lǜ )意(yì ),致(zhì )坏(huài )大(dà )法(fǎ ),此(cǐ )轻(qīng )而(ér )弗(fú )禀(bǐng )之(zhī )甚(shèn )矣(yǐ )。臣(chén )请(qǐng )特(tè )降(jiàng )诏(zhào )书(shū ),今(jīn )后(hòu )百(bǎi )官(guān )起(qǐ )请(qǐng )条(tiáo )贯(guàn ),令(lìng )中(zhōng )书(shū )、枢(shū )密(mì )院(yuàn )看(kàn )详(xiáng )会(huì )议(yì ),必(bì )可(kě )经(jīng )久(jiǔ ),方(fāng )得(dé )施(shī )行(háng )。如(rú )事(shì )干(gàn )刑(xíng )名(míng )者(zhě ),更(gèng )于(yú )审(shěn )刑(xíng )、大(dà )理(lǐ )寺(sì )勾(gōu )明(míng )会(huì )法(fǎ )律(lǜ )官(guān )员(yuán )参(cān )详(xiáng )起(qǐ )请(qǐng )之(zhī )词(cí ),删(shān )去(qù )繁(fán )冗(rǒng ),裁(cái )为(wéi )制(zhì )敕(chì ),然(rán )后(hòu )颁(bān )行(háng )天(tiān )下(xià ),必(bì )期(qī )遵(zūn )守(shǒu )。其(qí )冲(chōng )改(gǎi )条(tiáo )贯(guàn ),并(bìng )令(lìng )缴(jiǎo )纳(nà ),免(miǎn )致(zhì )错(cuò )乱(luàn ),误(wù )有(yǒu )施(shī )行(háng )。仍(réng )望(wàng )别(bié )降(jiàng )敕(chì )命(mìng ),今(jīn )后(hòu )逐(zhú )处(chù )当(dāng )职(zhí )官(guān )吏(lì )亲(qīn )被(bèi )制(zhì )书(shū ),及(jí )到(dào )职(zhí )后(hòu )所(suǒ )受(shòu )条(tiáo )贯(guàn ),敢(gǎn )故(gù )违(wéi )者(zhě ),不(bú )以(yǐ )海(hǎi )行(háng ),并(bìng )从(cóng )违(wéi )制(zhì ),徒(tú )二(èr )年(nián )。未(wèi )到(dào )职(zhí )已(yǐ )前(qián )所(suǒ )降(jiàng )条(tiáo )贯(guàn ),失(shī )于(yú )检(jiǎn )用(yòng ),情(qíng )非(fēi )故(gù )违(wéi )者(zhě ),并(bìng )从(cóng )本(běn )条(tiáo )失(shī )错(cuò )科(kē )断(duàn ),杖(zhàng )一(yī )百(bǎi )。余(yú )人(rén )犯(fàn )海(hǎi )行(háng )条(tiáo )贯(guàn ),不(bú )指(zhǐ )定(dìng )违(wéi )制(zhì )刑(xíng )名(míng )者(zhě ),并(bìng )从(cóng )失(shī )坐(zuò )。若(ruò )条(tiáo )贯(guàn )差(chà )失(shī ),于(yú )事(shì )有(yǒu )害(hài ),逐(zhú )处(chù )长(zhǎng )吏(lì ),别(bié )见(jiàn )机(jī )会(huì ),须(xū )至(zhì )便(biàn )宜(yí )而(ér )行(háng )者(zhě ),并(bìng )须(xū )具(jù )缘(yuán )由(yóu )闻(wén )奏(zòu ),委(wěi )中(zhōng )书(shū )、枢(shū )密(mì )院(yuàn )详(xiáng )察(chá ),如(rú )合(hé )理(lǐ )道(dào ),即(jí )与(yǔ )放(fàng )罪(zuì )。仍(réng )便(biàn )相(xiàng )度(dù ),别(bié )从(cóng )更(gèng )改(gǎi )。

打赏捐助〔Donate〕>>>

●答手诏条陈十事(宋朝·范仲淹)原文

○前一篇:岳阳楼记(宋朝·范仲淹)拼音版

○后一篇:灵乌赋(宋朝·梅尧臣)拼音版

©2015-2026 ok8.org 文学库