天文学上的旷世之争【登录】

作者:当代·关增建 ┋ 阅读:6361

在(zài )科(kē )学(xué )史(shǐ )上(shàng ),天(tiān )文(wén )学(xué )的(de )发(fā )展(zhǎn ),历(lì )来(lái )波(bō )澜(lán )起(qǐ )伏(fú ),曲(qǔ )折(shé )复(fù )杂(zá ),扣(kòu )人(rén )心(xīn )弦(xián )。在(zài )西(xī )方(fāng ),人(rén )们(men )熟(shú )知(zhī )的(de )是(shì )哥(gē )白(bái )尼(ní )日(rì )心(xīn )说(shuō )与(yǔ )托(tuō )勒(lè )密(mì )地(dì )心(xīn )说(shuō )旷(kuàng )日(rì )持(chí )久(jiǔ )的(de )争(zhēng )论(lùn ),正(zhèng )是(shì )这(zhè )场(chǎng )争(zhēng )论(lùn ),推(tuī )动(dòng )了(le )天(tiān )文(wén )学(xué )的(de )发(fā )展(zhǎn )以(yǐ )及(jí )天(tiān )文(wén )学(xué )领(lǐng )域(yù )哥(gē )白(bái )尼(ní )革(gé )命(mìng )的(de )发(fā )生(shēng ),最(zuì )终(zhōng )促(cù )成(chéng )了(le )近(jìn )代(dài )科(kē )学(xué )的(de )建(jiàn )立(lì )。殊(shū )不(bú )知(zhī ),在(zài )东(dōng )方(fāng )的(de )中(zhōng )国(guó ),在(zài )对(duì )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )的(de )认(rèn )识(shí )上(shàng ),也(yě )存(cún )在(zài )着(zhe )类(lèi )似(sì )的(de )旷(kuàng )世(shì )之(zhī )争(zhēng ),这(zhè )就(jiù )是(shì )中(zhōng )国(guó )天(tiān )文(wén )学(xué )史(shǐ )上(shàng )著(zhe )名(míng )的(de )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )。

对(duì )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )的(de )认(rèn )识(shí ),是(shì )中(zhōng )国(guó )古(gǔ )代(dài )天(tiān )文(wén )学(xué )的(de )重(zhòng )要(yào )内(nèi )容(róng )之(zhī )一(yī )。中(zhōng )国(guó )人(rén )很(hěn )早(zǎo )就(jiù )形(xíng )成(chéng )了(le )自(zì )己(jǐ )对(duì )宇(yǔ )宙(zhòu )形(xíng )状(zhuàng )的(de )认(rèn )识(shí ),一(yī )开(kāi )始(shǐ ),人(rén )们(men )主(zhǔ )张(zhāng )“天(tiān )圆(yuán )地(dì )方(fāng )”,认(rèn )为(wéi )天(tiān )是(shì )圆(yuán )形(xíng )平(píng )盖(gài ),在(zài )人(rén )的(de )头(tóu )顶(dǐng )上(shàng )方(fāng )悬(xuán )置(zhì ),地(dì )是(shì )方(fāng )的(de ),静(jìng )止(zhǐ )不(bú )动(dòng )。但(dàn )这(zhè )种(zhǒng )认(rèn )识(shí )并(bìng )没(méi )有(yǒu )形(xíng )成(chéng )系(xì )统(tǒng )的(de )学(xué )说(shuō ),因(yīn )为(wéi )它(tā )本(běn )身(shēn )存(cún )在(zài )着(zhe )比(bǐ )较(jiào )明(míng )显(xiǎn )的(de )漏(lòu )洞(dòng )。正(zhèng )因(yīn )为(wéi )如(rú )此(cǐ ),当(dāng )曾(céng )子(zǐ )的(de )学(xué )生(shēng )单(dān )居(jū )离(lí )向(xiàng )他(tā )询(xún )问(wèn )是(shì )否(fǒu )果(guǒ )真(zhēn )“天(tiān )圆(yuán )地(dì )方(fāng )”时(shí ),曾(céng )子(zǐ )一(yī )针(zhēn )见(jiàn )血(xuè )地(dì )指(zhǐ )出(chū ):“如(rú )诚(chéng )天(tiān )圆(yuán )而(ér )地(dì )方(fāng ),则(zé )是(shì )四(sì )角(jiǎo )之(zhī )不(bú )掩(yǎn )也(yě )。”(《大(dà )戴(dài )礼(lǐ )记(jì ) · 曾(céng )子(zǐ )天(tiān )圆(yuán )》)曾(céng )子(zǐ )并(bìng )不(bú )否(fǒu )认(rèn )“天(tiān )圆(yuán )地(dì )方(fāng )”说(shuō )的(de )存(cún )在(zài ),但(dàn )他(tā )认(rèn )为(wéi )那(nà )说(shuō )的(de )不(bú )是(shì )天(tiān )地(dì )具(jù )体(tǐ )形(xíng )状(zhuàng ),而(ér )是(shì )天(tiān )地(dì )所(suǒ )遵(zūn )循(xún )的(de )规(guī )律(lǜ )。他(tā )引(yǐn )述(shù )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )语(yǔ ),把(bǎ )“天(tiān )圆(yuán )地(dì )方(fāng )”说(shuō )成(chéng )是(shì )“天(tiān )道(dào )曰(yuē )圆(yuán ),地(dì )道(dào )曰(yuē )方(fāng )”,即(jí )天(tiān )所(suǒ )遵(zūn )循(xún )的(de )规(guī )律(lǜ )在(zài )性(xìng )质(zhì )上(shàng )属(shǔ )于(yú )“圆(yuán )”,转(zhuǎn )动(dòng )不(bú )休(xiū );地(dì )遵(zūn )循(xún )的(de )规(guī )律(lǜ )在(zài )性(xìng )质(zhì )上(shàng )则(zé )属(shǔ )于(yú )“方(fāng )”,安(ān )谧(mì )静(jìng )止(zhǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )师(shī )徒(tú )的(de )说(shuō )法(fǎ ),固(gù )然(rán )可(kě )以(yǐ )弥(mí )补(bǔ )“天(tiān )圆(yuán )地(dì )方(fāng )”说(shuō )在(zài )形(xíng )式(shì )上(shàng )的(de )缺(quē )陷(xiàn ),但(dàn )这(zhè )种(zhǒng )修(xiū )补(bǔ )却(què )也(yě )使(shǐ )该(gāi )说(shuō )丧(sàng )失(shī )了(le )作(zuò )为(wéi )一(yī )种(zhǒng )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )学(xué )说(shuō )而(ér )存(cún )在(zài )的(de )资(zī )格(gé ),因(yīn )为(wéi )它(tā )所(suǒ )谈(tán )论(lùn )的(de )已(yǐ )经(jīng )不(bú )再(zài )是(shì )天(tiān )地(dì )的(de )具(jù )体(tǐ )形(xíng )状(zhuàng )了(le )。

替(tì )代(dài )“天(tiān )圆(yuán )地(dì )方(fāng )”说(shuō )的(de )是(shì )宣(xuān )夜(yè )说(shuō )。宣(xuān )夜(yè )说(shuō )产(chǎn )生(shēng )的(de )时(shí )间(jiān )已(yǐ )经(jīng )不(bú )可(kě )考(kǎo ),现(xiàn )在(zài )人(rén )们(men )所(suǒ )知(zhī )道(dào )的(de )宣(xuān )夜(yè )说(shuō ),是(shì )汉(hàn )代(dài )负(fù )责(zé )图(tú )书(shū )管(guǎn )理(lǐ )的(de )高(gāo )级(jí )官(guān )员(yuán )郗(xī )萌(méng )根(gēn )据(jù )其(qí )老(lǎo )师(shī )一(yī )代(dài )一(yī )代(dài )的(de )讲(jiǎng )述(shù )而(ér )记(jì )载(zǎi )下(xià )来(lái )的(de ),《晋(jìn )书(shū ) · 天(tiān )文(wén )志(zhì )》对(duì )此(cǐ )有(yǒu )具(jù )体(tǐ )描(miáo )述(shù ):

宣(xuān )夜(yè )之(zhī )书(shū )亡(wáng ),惟(wéi )汉(hàn )秘(mì )书(shū )郎(láng )郗(xī )萌(méng )记(jì )先(xiān )师(shī )相(xiàng )传(chuán )云(yún ):“天(tiān )了(le )无(wú )质(zhì ),仰(yǎng )而(ér )瞻(zhān )之(zhī ),高(gāo )远(yuǎn )无(wú )极(jí ),眼(yǎn )瞀(mào )精(jīng )绝(jué ),故(gù )苍(cāng )苍(cāng )然(rán )也(yě )。譬(pì )之(zhī )旁(páng )望(wàng )远(yuǎn )道(dào )之(zhī )黄(huáng )山(shān )而(ér )皆(jiē )青(qīng ),俯(fǔ )察(chá )千(qiān )仞(rèn )之(zhī )深(shēn )谷(gǔ )而(ér )窈(yǎo )黑(hēi ),夫(fū )青(qīng )非(fēi )真(zhēn )色(sè ),而(ér )黑(hēi )非(fēi )有(yǒu )体(tǐ )也(yě )。日(rì )月(yuè )众(zhòng )星(xīng ),自(zì )然(rán )浮(fú )生(shēng )虚(xū )空(kōng )之(zhī )中(zhōng ),其(qí )行(háng )其(qí )止(zhǐ )皆(jiē )须(xū )气(qì )焉(yān )。是(shì )以(yǐ )七(qī )曜(yào )或(huò )逝(shì )或(huò )住(zhù ),或(huò )顺(shùn )或(huò )逆(nì ),伏(fú )见(jiàn )无(wú )常(cháng ),进(jìn )退(tuì )不(bú )同(tóng ),由(yóu )乎(hū )无(wú )所(suǒ )根(gēn )系(xì ),故(gù )各(gè )异(yì )也(yě )。故(gù )辰(chén )极(jí )常(cháng )居(jū )其(qí )所(suǒ ),而(ér )北(běi )斗(dòu )不(bú )与(yǔ )众(zhòng )星(xīng )西(xī )没(méi )也(yě )。”

文(wén )中(zhōng )提(tí )到(dào )的(de )“辰(chén )极(jí )”,指(zhǐ )的(de )是(shì )北(běi )极(jí )星(xīng );“七(qī )曜(yào )”,指(zhǐ )的(de )是(shì )日(rì )月(yuè )和(hé )金(jīn )木(mù )水(shuǐ )火(huǒ )土(tǔ )五(wǔ )大(dà )行(háng )星(xīng )。五(wǔ )星(xīng )在(zài )天(tiān )空(kōng )的(de )运(yùn )行(háng ),看(kàn )上(shàng )去(qù )很(hěn )不(bú )规(guī )范(fàn ),它(tā )们(men )在(zài )恒(héng )星(xīng )背(bèi )景(jǐng )上(shàng )有(yǒu )顺(shùn )行(háng ),有(yǒu )逆(nì )行(háng ),有(yǒu )时(shí )候(hòu )看(kàn )得(dé )见(jiàn ),有(yǒu )时(shí )候(hòu )看(kàn )不(bú )见(jiàn ),速(sù )度(dù )前(qián )后(hòu )也(yě )不(bú )一(yī )致(zhì )。宣(xuān )夜(yè )说(shuō )认(rèn )为(wéi )这(zhè )是(shì )由(yóu )于(yú )这(zhè )些(xiē )天(tiān )体(tǐ )是(shì )自(zì )由(yóu )飘(piāo )浮(fú )在(zài )虚(xū )空(kōng )中(zhōng )的(de ),它(tā )们(men )彼(bǐ )此(cǐ )没(méi )有(yǒu )联(lián )系(xì ),没(méi )有(yǒu )相(xiàng )互(hù )作(zuò )用(yòng ),因(yīn )此(cǐ )彼(bǐ )此(cǐ )的(de )运(yùn )动(dòng )相(xiàng )互(hù )独(dú )立(lì ),没(méi )有(yǒu )共(gòng )同(tóng )的(de )规(guī )律(lǜ )可(kě )循(xún )。天(tiān )看(kàn )上(shàng )去(qù )有(yǒu )一(yī )定(dìng )的(de )形(xíng )体(tǐ )和(hé )质(zhì )地(dì ),那(nà )是(shì )由(yóu )于(yú )它(tā )太(tài )高(gāo )了(le ),太(tài )广(guǎng )阔(kuò )了(le ),导(dǎo )致(zhì )人(rén )们(men )在(zài )看(kàn )的(de )时(shí )候(hòu )产(chǎn )生(shēng )了(le )错(cuò )觉(jiào )。天(tiān )的(de )本(běn )质(zhì )是(shì )虚(xū )空(kōng ),所(suǒ )有(yǒu )的(de )天(tiān )体(tǐ )都(dōu )自(zì )由(yóu )悬(xuán )浮(fú )在(zài )这(zhè )个(gè )虚(xū )空(kōng )之(zhī )中(zhōng )。

宣(xuān )夜(yè )说(shuō )主(zhǔ )张(zhāng )的(de )是(shì )一(yī )种(zhǒng )无(wú )限(xiàn )空(kōng )间(jiān )的(de )宇(yǔ )宙(zhòu )图(tú )景(jǐng ),认(rèn )为(wéi )日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )自(zì )由(yóu )飘(piāo )浮(fú )在(zài )虚(xū )空(kōng )之(zhī )中(zhōng )。这(zhè )与(yǔ )古(gǔ )希(xī )腊(là )人(rén )的(de )水(shuǐ )晶(jīng )天(tiān )说(shuō )完(wán )全(quán )不(bú )同(tóng )。希(xī )腊(là )人(rén )认(rèn )为(wéi )天(tiān )是(shì )某(mǒu )种(zhǒng )特(tè )殊(shū )材(cái )料(liào )形(xíng )成(chéng )的(de )固(gù )体(tǐ )天(tiān )球(qiú ),日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )分(fèn )布(bù )在(zài )不(bú )同(tóng )的(de )球(qiú )层(céng )上(shàng )。在(zài )欧(ōu )洲(zhōu )历(lì )史(shǐ )上(shàng ),这(zhè )种(zhǒng )固(gù )体(tǐ )天(tiān )球(qiú )观(guān )念(niàn )根(gēn )深(shēn )蒂(dì )固(gù ),直(zhí )到(dào )16世(shì )纪(jì ),在(zài )第(dì )谷(gǔ )出(chū )色(sè )的(de )天(tiān )文(wén )观(guān )测(cè )工(gōng )作(zuò )的(de )冲(chōng )击(jī )下(xià ),人(rén )们(men )才(cái )逐(zhú )渐(jiàn )放(fàng )弃(qì )了(le )这(zhè )种(zhǒng )观(guān )念(niàn )。与(yǔ )西(xī )方(fāng )的(de )水(shuǐ )晶(jīng )天(tiān )说(shuō )相(xiàng )比(bǐ ),宣(xuān )夜(yè )说(shuō )的(de )描(miáo )述(shù )似(sì )乎(hū )更(gèng )接(jiē )近(jìn )宇(yǔ )宙(zhòu )的(de )实(shí )际(jì )正(zhèng )因(yīn )为(wéi )如(rú )此(cǐ ),熟(shú )知(zhī )西(xī )方(fāng )天(tiān )文(wén )学(xué )发(fā )展(zhǎn )史(shǐ )的(de )科(kē )学(xué )史(shǐ )家(jiā )如(rú )李(lǐ )约(yuē )瑟(sè )等(děng )在(zài )了(le )解(jiě )了(le )宣(xuān )夜(yè )说(shuō )的(de )具(jù )体(tǐ )内(nèi )容(róng )后(hòu ),对(duì )之(zhī )给(gěi )予(yǔ )了(le )很(hěn )高(gāo )的(de )评(píng )价(jià )。

但(dàn )是(shì ),从(cóng )另(lìng )一(yī )个(gè )视(shì )角(jiǎo )来(lái )看(kàn ),宣(xuān )夜(yè )说(shuō )的(de )重(zhòng )要(yào )性(xìng )就(jiù )相(xiàng )形(xíng )见(jiàn )绌(chù )了(le )。从(cóng )对(duì )科(kē )学(xué )发(fā )展(zhǎn )的(de )作(zuò )用(yòng )来(lái )说(shuō ),该(gāi )学(xué )说(shuō )只(zhī )是(shì )一(yī )种(zhǒng )初(chū )级(jí )的(de )宇(yǔ )宙(zhòu )理(lǐ )论(lùn ),它(tā )没(méi )有(yǒu )与(yǔ )数(shù )学(xué )结(jié )合(hé ),不(bú )能(néng )用(yòng )以(yǐ )编(biān )制(zhì )历(lì )法(fǎ ),不(bú )能(néng )预(yù )测(cè )日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )的(de )运(yùn )行(háng ),一(yī )句(jù )话(huà ),不(bú )能(néng )给(gěi )人(rén )们(men )提(tí )供(gòng )有(yǒu )用(yòng )的(de )信(xìn )息(xī ),这(zhè )决(jué )定(dìng )了(le )它(tā )在(zài )天(tiān )文(wén )学(xué )界(jiè )必(bì )然(rán )要(yào )处(chù )于(yú )被(bèi )边(biān )缘(yuán )化(huà )的(de )状(zhuàng )态(tài )。更(gèng )重(zhòng )要(yào )的(de )是(shì ),它(tā )在(zài )本(běn )质(zhì )上(shàng )是(shì )反(fǎn )理(lǐ )性(xìng )的(de ),因(yīn )为(wéi )它(tā )认(rèn )为(wéi )天(tiān )体(tǐ )的(de )运(yùn )动(dòng )彼(bǐ )此(cǐ )独(dú )立(lì ),互(hù )不(bú )相(xiàng )关(guān ),无(wú )规(guī )律(lǜ )可(kě )循(xún )。这(zhè )种(zhǒng )主(zhǔ )张(zhāng ),杜(dù )绝(jué )了(le )人(rén )们(men )探(tàn )寻(xún )自(zì )然(rán )规(guī )律(lǜ )的(de )可(kě )能(néng )性(xìng ),所(suǒ )以(yǐ ),它(tā )不(bú )利(lì )于(yú )科(kē )学(xué )发(fā )展(zhǎn ),是(shì )一(yī )种(zhǒng )没(méi )有(yǒu )前(qián )途(tú )的(de )学(xué )说(shuō )。正(zhèng )因(yīn )为(wéi )如(rú )此(cǐ ),到(dào )了(le )东(dōng )汉(hàn )末(mò )年(nián ),已(yǐ )经(jīng )没(méi )有(yǒu )人(rén )再(zài )关(guān )注(zhù )它(tā )了(le )。东(dōng )汉(hàn )著(zhe )名(míng )学(xué )者(zhě )蔡(cài )邕(yōng )在(zài )总(zǒng )结(jié )当(dāng )时(shí )天(tiān )文(wén )学(xué )界(jiè )的(de )状(zhuàng )况(kuàng )时(shí ),一(yī )针(zhēn )见(jiàn )血(xuè )地(dì )指(zhǐ )出(chū )了(le )宣(xuān )夜(yè )说(shuō )的(de )处(chù )境(jìng ):“宣(xuān )夜(yè )之(zhī )学(xué ),绝(jué )无(wú )师(shī )法(fǎ )。”(《晋(jìn )书(shū ) · 天(tiān )文(wén )志(zhì )》)宣(xuān )夜(yè )说(shuō )被(bèi )天(tiān )文(wén )学(xué )家(jiā )们(men )所(suǒ )抛(pāo )弃(qì ),是(shì )历(lì )史(shǐ )的(de )必(bì )然(rán )。

中(zhōng )国(guó )古(gǔ )代(dài )第(dì )一(yī )个(gè )堪(kān )称(chēng )科(kē )学(xué )理(lǐ )论(lùn )的(de )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )学(xué )说(shuō )是(shì )盖(gài )天(tiān )说(shuō )。与(yǔ )宣(xuān )夜(yè )说(shuō )相(xiàng )比(bǐ ),盖(gài )天(tiān )说(shuō )有(yǒu )其(qí )经(jīng )典(diǎn )流(liú )布(bù )于(yú )世(shì ),那(nà )就(jiù )是(shì )《周(zhōu )髀(bì )算(suàn )经(jīng )》。此(cǐ )外(wài ),《晋(jìn )书(shū )》《隋(suí )书(shū )》的(de )《天(tiān )文(wén )志(zhì )》也(yě )对(duì )盖(gài )天(tiān )说(shuō )的(de )核(hé )心(xīn )内(nèi )容(róng )有(yǒu )所(suǒ )记(jì )载(zǎi )。下(xià )面(miàn )是(shì )《晋(jìn )书(shū ) · 天(tiān )文(wén )志(zhì )》的(de )有(yǒu )关(guān )记(jì )载(zǎi ):

其(qí )言(yán )天(tiān )似(sì )盖(gài )笠(lì ),地(dì )法(fǎ )覆(fù )槃(pán ),天(tiān )地(dì )各(gè )中(zhōng )高(gāo )外(wài )下(xià )。北(běi )极(jí )之(zhī )下(xià )为(wéi )天(tiān )地(dì )之(zhī )中(zhōng ),其(qí )地(dì )最(zuì )高(gāo ),而(ér )滂(pāng )沲(duò )四(sì )隤(tuí ),三(sān )光(guāng )隐(yǐn )映(yìng ),以(yǐ )为(wéi )昼(zhòu )夜(yè )。天(tiān )中(zhōng )高(gāo )于(yú )外(wài )衡(héng )冬(dōng )至(zhì )日(rì )之(zhī )所(suǒ )在(zài )六(liù )万(wàn )里(lǐ ),北(běi )极(jí )下(xià )地(dì )高(gāo )于(yú )外(wài )衡(héng )下(xià )地(dì )亦(yì )六(liù )万(wàn )里(lǐ ),外(wài )衡(héng )高(gāo )于(yú )北(běi )极(jí )下(xià )地(dì )二(èr )万(wàn )里(lǐ )。天(tiān )地(dì )隆(lóng )高(gāo )相(xiàng )从(cóng ),日(rì )去(qù )地(dì )恒(héng )八(bā )万(wàn )里(lǐ )。日(rì )丽(lì )天(tiān )而(ér )平(píng )转(zhuǎn ),分(fèn )冬(dōng )夏(xià )之(zhī )间(jiān )日(rì )所(suǒ )行(háng )道(dào )为(wéi )七(qī )衡(héng )六(liù )间(jiān )。每(měi )衡(héng )周(zhōu )径(jìng )里(lǐ )数(shù ),各(gè )依(yī )算(suàn )术(shù ),用(yòng )句(jù )股(gǔ )重(zhòng )差(chà )推(tuī )晷(guǐ )影(yǐng )极(jí )游(yóu ),以(yǐ )为(wéi )远(yuǎn )近(jìn )之(zhī )数(shù ),皆(jiē )得(dé )于(yú )表(biǎo )股(gǔ )者(zhě )也(yě )。

盖(gài )天(tiān )说(shuō )主(zhǔ )张(zhāng )天(tiān )地(dì )是(shì )两(liǎng )个(gè )中(zhōng )央(yāng )凸(tū )起(qǐ )的(de )平(píng )行(háng )平(píng )面(miàn ),天(tiān )在(zài )上(shàng ),地(dì )在(zài )下(xià ),天(tiān )离(lí )地(dì )的(de )距(jù )离(lí )是(shì )8万(wàn )里(lǐ ),日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )围(wéi )绕(rào )着(zhe )北(běi )极(jí )依(yī )附(fù )在(zài )天(tiān )壳(ké )上(shàng )运(yùn )动(dòng )。太(tài )阳(yáng )依(yī )附(fù )在(zài )天(tiān )壳(ké )上(shàng )运(yùn )行(háng )的(de )轨(guǐ )道(dào )可(kě )分(fèn )为(wéi )七(qī )衡(héng )六(liù )间(jiān ),每(měi )衡(héng )每(měi )间(jiān )的(de )距(jù )离(lí ),都(dōu )可(kě )以(yǐ )用(yòng )立(lì )竿(gān )测(cè )影(yǐng )的(de )方(fāng )法(fǎ ),运(yùn )用(yòng )勾(gōu )股(gǔ )定(dìng )理(lǐ )和(hé )其(qí )他(tā )数(shù )学(xué )方(fāng )法(fǎ )推(tuī )算(suàn )出(chū )来(lái )。天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān )的(de )距(jù )离(lí ),也(yě )是(shì )用(yòng )这(zhè )种(zhǒng )方(fāng )法(fǎ )推(tuī )算(suàn )出(chū )来(lái )的(de )。

盖(gài )天(tiān )说(shuō )突(tū )破(pò )了(le )人(rén )们(men )日(rì )常(cháng )观(guān )测(cè )中(zhōng )形(xíng )成(chéng )的(de )天(tiān )是(shì )个(gè )半(bàn )球(qiú )的(de )生(shēng )活(huó )经(jīng )验(yàn ),提(tí )出(chū )了(le )平(píng )天(tiān )平(píng )地(dì )说(shuō ),并(bìng )且(qiě )找(zhǎo )到(dào )了(le )适(shì )合(hé )这(zhè )种(zhǒng )模(mó )型(xíng )的(de )数(shù )学(xué )方(fāng )法(fǎ ),那(nà )就(jiù )是(shì )在(zài )立(lì )竿(gān )测(cè )影(yǐng )基(jī )础(chǔ )上(shàng )用(yòng )勾(gōu )股(gǔ )定(dìng )理(lǐ )和(hé )相(xiàng )似(sì )三(sān )角(jiǎo )形(xíng )对(duì )应(yīng )边(biān )成(chéng )比(bǐ )例(lì )的(de )性(xìng )质(zhì ),测(cè )算(suàn )各(gè )种(zhǒng )天(tiān )文(wén )数(shù )据(jù )。该(gāi )说(shuō )能(néng )够(gòu )解(jiě )释(shì )人(rén )们(men )日(rì )常(cháng )生(shēng )活(huó )中(zhōng )见(jiàn )到(dào )的(de )各(gè )种(zhǒng )天(tiān )象(xiàng ),能(néng )够(gòu )预(yù )测(cè )日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )的(de )运(yùn )行(háng ),还(hái )能(néng )够(gòu )编(biān )制(zhì )历(lì )法(fǎ ),满(mǎn )足(zú )社(shè )会(huì )需(xū )求(qiú )。该(gāi )说(shuō )构(gòu )思(sī )的(de )七(qī )衡(héng )六(liù )间(jiān ),可(kě )以(yǐ )用(yòng )来(lái )准(zhǔn )确(què )地(dì )预(yù )报(bào )二(èr )十(shí )四(sì )节(jiē )气(qì ),具(jù )有(yǒu )很(hěn )强(qiáng )的(de )应(yīng )用(yòng )价(jià )值(zhí )。由(yóu )此(cǐ ),该(gāi )说(shuō )能(néng )够(gòu )为(wéi )人(rén )们(men )提(tí )供(gòng )有(yǒu )价(jià )值(zhí )的(de )信(xìn )息(xī ),它(tā )对(duì )日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )运(yùn )行(háng )的(de )预(yù )测(cè )、对(duì )二(èr )十(shí )四(sì )节(jiē )气(qì )的(de )预(yù )报(bào ),能(néng )够(gòu )接(jiē )受(shòu )观(guān )测(cè )实(shí )践(jiàn )的(de )检(jiǎn )验(yàn ),因(yīn )此(cǐ ),它(tā )是(shì )富(fù )有(yǒu )科(kē )学(xué )意(yì )义(yì )的(de )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )理(lǐ )论(lùn ),尽(jìn )管(guǎn )它(tā )对(duì )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )本(běn )身(shēn )的(de )描(miáo )述(shù )是(shì )错(cuò )误(wù )的(de )。

盖(gài )天(tiān )说(shuō )在(zài )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )时(shí )期(qī )遇(yù )到(dào )了(le )浑(hún )天(tiān )说(shuō )的(de )有(yǒu )力(lì )挑(tiāo )战(zhàn )。事(shì )情(qíng )起(qǐ )源(yuán )于(yú )历(lì )法(fǎ )编(biān )制(zhì )。当(dāng )时(shí )太(tài )史(shǐ )令(lìng )司(sī )马(mǎ )迁(qiān )向(xiàng )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )上(shàng )书(shū ),建(jiàn )议(yì )修(xiū )订(dìng )一(yī )部(bù )新(xīn )的(de )历(lì )法(fǎ ),叫(jiào )作(zuò )《太(tài )初(chū )历(lì )》。汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )采(cǎi )纳(nà )了(le )他(tā )的(de )建(jiàn )议(yì ),命(mìng )令(lìng )他(tā )组(zǔ )织(zhī )学(xué )者(zhě ),制(zhì )订(dìng )《太(tài )初(chū )历(lì )》。司(sī )马(mǎ )迁(qiān )组(zǔ )织(zhī )的(de )修(xiū )历(lì )队(duì )伍(wǔ )工(gōng )作(zuò )了(le )一(yī )段(duàn )时(shí )间(jiān )后(hòu ),参(cān )加(jiā )者(zhě )之(zhī )间(jiān )观(guān )点(diǎn )上(shàng )出(chū )现(xiàn )了(le )分(fèn )歧(qí ),来(lái )自(zì )四(sì )川(chuān )的(de )民(mín )间(jiān )天(tiān )文(wén )学(xué )家(jiā )落(luò )下(xià )闳(hóng )提(tí )出(chū )了(le )一(yī )种(zhǒng )新(xīn )的(de )主(zhǔ )张(zhāng ):天(tiān )是(shì )个(gè )圆(yuán )球(qiú ),天(tiān )包(bāo )着(zhe )地(dì ),天(tiān )大(dà )而(ér )地(dì )小(xiǎo )。这(zhè )种(zhǒng )主(zhǔ )张(zhāng ),后(hòu )来(lái )被(bèi )人(rén )们(men )称(chēng )为(wéi )浑(hún )天(tiān )说(shuō )。浑(hún )天(tiān )说(shuō )与(yǔ )司(sī )马(mǎ )迁(qiān )等(děng )信(xìn )奉(fèng )的(de )盖(gài )天(tiān )说(shuō )本(běn )质(zhì )上(shàng )完(wán )全(quán )不(bú )同(tóng ),盖(gài )天(tiān )说(shuō )主(zhǔ )张(zhāng )天(tiān )在(zài )上(shàng ),地(dì )在(zài )下(xià ),天(tiān )地(dì )等(děng )大(dà );而(ér )浑(hún )天(tiān )说(shuō )主(zhǔ )张(zhāng )天(tiān )在(zài )外(wài ),地(dì )在(zài )内(nèi ),天(tiān )大(dà )地(dì )小(xiǎo )。双(shuāng )方(fāng )主(zhǔ )张(zhāng )的(de )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )不(bú )同(tóng ),所(suǒ )采(cǎi )用(yòng )的(de )测(cè )量(liàng )仪(yí )器(qì )和(hé )测(cè )量(liàng )方(fāng )法(fǎ )也(yě )不(bú )同(tóng ),这(zhè )就(jiù )导(dǎo )致(zhì )了(le )在(zài )修(xiū )历(lì )过(guò )程(chéng )中(zhōng )的(de )争(zhēng )论(lùn )。双(shuāng )方(fāng )争(zhēng )论(lùn )得(dé )非(fēi )常(cháng )激(jī )烈(liè ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )到(dào )了(le )不(bú )能(néng )在(zài )一(yī )起(qǐ )工(gōng )作(zuò )的(de )程(chéng )度(dù )。对(duì )此(cǐ )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )采(cǎi )用(yòng )的(de )解(jiě )决(jué )办(bàn )法(fǎ )是(shì )让(ràng )他(tā )们(men )分(fèn )别(bié )制(zhì )订(dìng )自(zì )己(jǐ )心(xīn )仪(yí )的(de )历(lì )法(fǎ ),然(rán )后(hòu )拿(ná )出(chū )来(lái )接(jiē )受(shòu )检(jiǎn )验(yàn ),谁(shuí )的(de )历(lì )法(fǎ )更(gèng )符(fú )合(hé )实(shí )际(jì ),就(jiù )用(yòng )谁(shuí )的(de )历(lì )法(fǎ )。最(zuì )后(hòu )的(de )结(jié )果(guǒ )是(shì )浑(hún )天(tiān )说(shuō )者(zhě )邓(dèng )平(píng )等(děng )人(rén )制(zhì )订(dìng )的(de )历(lì )法(fǎ )与(yǔ )实(shí )际(jì )天(tiān )象(xiàng )符(fú )合(hé )得(dé )最(zuì )好(hǎo ),于(yú )是(shì )就(jiù )采(cǎi )纳(nà )了(le )邓(dèng )平(píng )的(de )历(lì )法(fǎ )。这(zhè )就(jiù )是(shì )中(zhōng )国(guó )历(lì )史(shǐ )上(shàng )著(zhe )名(míng )的(de )《太(tài )初(chū )历(lì )》的(de )由(yóu )来(lái )。

《太(tài )初(chū )历(lì )》的(de )制(zhì )订(dìng )问(wèn )题(tí )画(huà )上(shàng )了(le )句(jù )号(hào ),但(dàn )由(yóu )修(xiū )订(dìng )《太(tài )初(chū )历(lì )》所(suǒ )引(yǐn )发(fā )的(de )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )却(què )拉(lā )开(kāi )了(le )帷(wéi )幕(mù )。在(zài )此(cǐ )后(hòu )的(de )一(yī )千(qiān )多(duō )年(nián )的(de )时(shí )间(jiān )里(lǐ ),究(jiū )竟(jìng )是(shì )浑(hún )天(tiān )说(shuō )正(zhèng )确(què ),还(hái )是(shì )盖(gài )天(tiān )说(shuō )合(hé )理(lǐ ),天(tiān )文(wén )学(xué )界(jiè )的(de )争(zhēng )论(lùn )一(yī )直(zhí )不(bú )绝(jué )如(rú )缕(lǚ ),总(zǒng )的(de )趋(qū )势(shì )是(shì )信(xìn )奉(fèng )浑(hún )天(tiān )说(shuō )的(de )人(rén )越(yuè )来(lái )越(yuè )多(duō ),浑(hún )天(tiān )说(shuō )逐(zhú )渐(jiàn )成(chéng )为(wéi )天(tiān )文(wén )学(xué )界(jiè )对(duì )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )认(rèn )识(shí )的(de )主(zhǔ )流(liú )。

浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )涉(shè )及(jí )与(yǔ )有(yǒu )关(guān )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )问(wèn )题(tí )的(de )方(fāng )方(fāng )面(miàn )面(miàn )。西(xī )汉(hàn )末(mò )年(nián ),著(zhe )名(míng )学(xué )者(zhě )扬(yáng )雄(xióng )先(xiān )是(shì )相(xiàng )信(xìn )盖(gài )天(tiān )说(shuō ),后(hòu )来(lái )在(zài )与(yǔ )另(lìng )一(yī )位(wèi )学(xué )者(zhě )桓(huán )谭(tán )的(de )争(zhēng )论(lùn )中(zhōng ),被(bèi )桓(huán )谭(tán )所(suǒ )说(shuō )服(fú ),转(zhuǎn )而(ér )信(xìn )奉(fèng )浑(hún )天(tiān )说(shuō )。他(tā )经(jīng )过(guò )细(xì )致(zhì )思(sī )考(kǎo ),发(fā )现(xiàn )了(le )盖(gài )天(tiān )说(shuō )的(de )诸(zhū )多(duō )破(pò )绽(zhàn ),撰(zhuàn )写(xiě )了(le )著(zhe )名(míng )的(de )《难(nán )盖(gài )天(tiān )八(bā )事(shì )》一(yī )文(wén ),从(cóng )观(guān )测(cè )依(yī )据(jù )到(dào )数(shù )理(lǐ )结(jié )构(gòu )等(děng )八(bā )个(gè )方(fāng )面(miàn ),逐(zhú )一(yī )对(duì )盖(gài )天(tiān )说(shuō )作(zuò )了(le )批(pī )驳(bó )。比(bǐ )如(rú ),他(tā )提(tí )出(chū ),按(àn )盖(gài )天(tiān )说(shuō )的(de )说(shuō )法(fǎ ),天(tiān )至(zhì )高(gāo ),地(dì )至(zhì )卑(bēi ),太(tài )阳(yáng )依(yī )附(fù )在(zài )天(tiān )壳(ké )上(shàng )运(yùn )动(dòng ),也(yě )是(shì )高(gāo )高(gāo )在(zài )上(shàng )的(de ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )看(kàn )到(dào )太(tài )阳(yáng )从(cóng )地(dì )平(píng )线(xiàn )下(xià )升(shēng )起(qǐ ),是(shì )由(yóu )于(yú )太(tài )阳(yáng )太(tài )高(gāo )了(le ),导(dǎo )致(zhì )人(rén )产(chǎn )生(shēng )了(le )视(shì )觉(jiào )错(cuò )误(wù )的(de )缘(yuán )故(gù )。但(dàn )是(shì ),即(jí )使(shǐ )人(rén )眼(yǎn )会(huì )因(yīn )观(guān )察(chá )对(duì )象(xiàng )的(de )距(jù )离(lí )远(yuǎn )而(ér )产(chǎn )生(shēng )视(shì )觉(jiào )错(cuò )乱(luàn ),水(shuǐ )平(píng )面(miàn )和(hé )光(guāng )线(xiàn )的(de )传(chuán )播(bō )是(shì )客(kè )观(guān )的(de ),它(tā )们(men )是(shì )不(bú )会(huì )出(chū )错(cuò )的(de ),那(nà )么(me )就(jiù )在(zài )高(gāo )山(shān )顶(dǐng )上(shàng )取(qǔ )一(yī )个(gè )水(shuǐ )平(píng )面(miàn ),以(yǐ )之(zhī )判(pàn )断(duàn )日(rì )的(de )出(chū )没(méi )。实(shí )验(yàn )证(zhèng )明(míng )太(tài )阳(yáng )确(què )实(shí )是(shì )从(cóng )水(shuǐ )平(píng )面(miàn )之(zhī )下(xià )升(shēng )起(qǐ )的(de ),光(guāng )线(xiàn )也(yě )是(shì )从(cóng )下(xià )向(xiàng )上(shàng )传(chuán )播(bō )的(de ),这(zhè )与(yǔ )盖(gài )天(tiān )说(shuō )的(de )推(tuī )论(lùn )完(wán )全(quán )相(xiàng )反(fǎn ),证(zhèng )明(míng )盖(gài )天(tiān )说(shuō )是(shì )错(cuò )误(wù )的(de )。这(zhè )是(shì )扬(yáng )雄(xióng )从(cóng )观(guān )测(cè )依(yī )据(jù )的(de )角(jiǎo )度(dù )对(duì )盖(gài )天(tiān )说(shuō )所(suǒ )作(zuò )的(de )批(pī )驳(bó )。整(zhěng )体(tǐ )来(lái )说(shuō ),他(tā )从(cóng )八(bā )个(gè )方(fāng )面(miàn )对(duì )盖(gài )天(tiān )说(shuō )所(suǒ )作(zuò )的(de )批(pī )驳(bó ),有(yǒu )理(lǐ )有(yǒu )据(jù ),是(shì )盖(gài )天(tiān )说(shuō )无(wú )法(fǎ )辩(biàn )解(jiě )的(de )。

但(dàn )是(shì )浑(hún )天(tiān )说(shuō )也(yě )有(yǒu )自(zì )己(jǐ )的(de )软(ruǎn )肋(lèi )。浑(hún )天(tiān )说(shuō )主(zhǔ )张(zhāng )天(tiān )在(zài )外(wài ),表(biǎo )里(lǐ )有(yǒu )水(shuǐ );地(dì )在(zài )内(nèi ),漂(piāo )浮(fú )水(shuǐ )上(shàng )。这(zhè )一(yī )主(zhǔ )张(zhāng )成(chéng )为(wéi )盖(gài )天(tiān )说(shuō )批(pī )驳(bó )的(de )重(zhòng )点(diǎn ),东(dōng )汉(hàn )著(zhe )名(míng )学(xué )者(zhě )王(wáng )充(chōng )就(jiù )曾(céng )一(yī )针(zhēn )见(jiàn )血(xuè )地(dì )指(zhǐ )出(chū ):

旧(jiù )说(shuō ),天(tiān )转(zhuǎn )从(cóng )地(dì )下(xià )过(guò )。今(jīn )掘(jué )地(dì )一(yī )丈(zhàng )辄(zhé )有(yǒu )水(shuǐ ),天(tiān )何(hé )得(dé )从(cóng )水(shuǐ )中(zhōng )行(háng )乎(hū )?甚(shèn )不(bú )然(rán )也(yě )。(《隋(suí )书(shū ) · 天(tiān )文(wén )志(zhì )》)

王(wáng )充(chōng )的(de )责(zé )难(nán )是(shì )颇(pō )有(yǒu )说(shuō )服(fú )力(lì )的(de ),因(yīn )为(wéi )按(àn )当(dāng )时(shí )的(de )人(rén )的(de )理(lǐ )解(jiě ),太(tài )阳(yáng )是(shì )依(yī )附(fù )在(zài )天(tiān )球(qiú )上(shàng )的(de ),天(tiān )从(cóng )水(shuǐ )中(zhōng )出(chū )入(rù ),就(jiù )意(yì )味(wèi )着(zhe )太(tài )阳(yáng )这(zhè )个(gè )大(dà )火(huǒ )球(qiú )也(yě )要(yào )从(cóng )水(shuǐ )中(zhōng )出(chū )入(rù ),这(zhè )是(shì )不(bú )可(kě )思(sī )议(yì )的(de )。面(miàn )对(duì )王(wáng )充(chōng )的(de )责(zé )难(nán ),浑(hún )天(tiān )说(shuō )者(zhě )的(de )态(tài )度(dù )是(shì ),只(zhī )要(yào )有(yǒu )充(chōng )足(zú )的(de )证(zhèng )据(jù )证(zhèng )明(míng )太(tài )阳(yáng )是(shì )从(cóng )地(dì )平(píng )线(xiàn )下(xià )升(shēng )起(qǐ ),又(yòu )落(luò )到(dào )地(dì )平(píng )线(xiàn )下(xià )面(miàn ),它(tā )即(jí )使(shǐ )出(chū )入(rù )于(yú )水(shuǐ )中(zhōng )又(yòu )有(yǒu )何(hé )妨(fáng )?晋(jìn )朝(cháo )的(de )葛(gě )洪(hóng )就(jiù )针(zhēn )对(duì )王(wáng )充(chōng )的(de )责(zé )难(nán ),提(tí )出(chū )了(le )判(pàn )断(duàn )浑(hún )天(tiān )说(shuō )是(shì )否(fǒu )成(chéng )立(lì )的(de )判(pàn )据(jù ):

又(yòu )日(rì )之(zhī )入(rù )西(xī )方(fāng ),视(shì )之(zhī )稍(shāo )稍(shāo )去(qù ),初(chū )尚(shàng )有(yǒu )半(bàn ),如(rú )横(héng )破(pò )镜(jìng )之(zhī )状(zhuàng ),须(xū )臾(yú )沦(lún )没(méi )矣(yǐ )。若(ruò )如(rú )王(wáng )生(shēng )之(zhī )言(yán ),日(rì )转(zhuǎn )北(běi )去(qù )者(zhě ),其(qí )北(běi )都(dōu )没(méi )之(zhī )顷(qǐng ),宜(yí )先(xiān )如(rú )竖(shù )破(pò )镜(jìng )之(zhī )状(zhuàng ),不(bú )应(yīng )如(rú )横(héng )破(pò )镜(jìng )也(yě )。(《隋(suí )书(shū ) · 天(tiān )文(wén )志(zhì )》)

葛(gě )洪(hóng )以(yǐ )太(tài )阳(yáng )落(luò )入(rù )地(dì )平(píng )线(xiàn )时(shí )呈(chéng )现(xiàn )出(chū )“横(héng )破(pò )镜(jìng )”的(de )状(zhuàng )态(tài )这(zhè )一(yī )事(shì )实(shí )作(zuò )为(wéi )依(yī )据(jù ),指(zhǐ )出(chū )这(zhè )种(zhǒng )现(xiàn )象(xiàng )与(yǔ )盖(gài )天(tiān )说(shuō )的(de )推(tuī )论(lùn )相(xiàng )反(fǎn ),证(zhèng )明(míng )盖(gài )天(tiān )说(shuō )是(shì )错(cuò )误(wù )的(de )。他(tā )提(tí )出(chū )的(de )判(pàn )据(jù )是(shì )有(yǒu )说(shuō )服(fú )力(lì )的(de )。从(cóng )观(guān )测(cè )的(de )角(jiǎo )度(dù ),只(zhī )能(néng )承(chéng )认(rèn )浑(hún )天(tiān )说(shuō )是(shì )较(jiào )为(wéi )正(zhèng )确(què )的(de )。至(zhì )于(yú )太(tài )阳(yáng )从(cóng )水(shuǐ )中(zhōng )出(chū )没(méi )的(de )问(wèn )题(tí ),南(nán )北(běi )朝(cháo )时(shí )期(qī )的(de )浑(hún )天(tiān )家(jiā )何(hé )承(chéng )天(tiān )给(gěi )出(chū )了(le )自(zì )己(jǐ )的(de )解(jiě )释(shì ):

是(shì )故(gù )百(bǎi )川(chuān )发(fā )源(yuán ),皆(jiē )自(zì )山(shān )出(chū ),由(yóu )高(gāo )趣(qù )下(xià ),归(guī )注(zhù )于(yú )海(hǎi )。日(rì )为(wéi )阳(yáng )精(jīng ),光(guāng )曜(yào )炎(yán )炽(chì ),一(yī )夜(yè )入(rù )水(shuǐ ),所(suǒ )经(jīng )焦(jiāo )竭(jié )。百(bǎi )川(chuān )归(guī )注(zhù ),足(zú )以(yǐ )相(xiàng )补(bǔ ),故(gù )旱(hàn )不(bú )为(wéi )减(jiǎn ),浸(jìn )不(bú )为(wéi )益(yì )。(《隋(suí )书(shū ) · 天(tiān )文(wén )志(zhì )》)

何(hé )承(chéng )天(tiān )的(de )构(gòu )思(sī )很(hěn )有(yǒu )意(yì )思(sī ),他(tā )的(de )辩(biàn )解(jiě ),表(biǎo )现(xiàn )了(le )浑(hún )天(tiān )说(shuō )者(zhě )为(wéi )修(xiū )补(bǔ )自(zì )己(jǐ )理(lǐ )论(lùn )上(shàng )的(de )漏(lòu )洞(dòng )所(suǒ )作(zuò )的(de )努(nǔ )力(lì )。但(dàn )这(zhè )种(zhǒng )努(nǔ )力(lì ),并(bìng )未(wèi )起(qǐ )到(dào )太(tài )大(dà )的(de )作(zuò )用(yòng ),这(zhè )是(shì )因(yīn )为(wéi )浑(hún )天(tiān )说(shuō )有(yǒu )一(yī )个(gè )根(gēn )本(běn )的(de )缺(quē )陷(xiàn )——它(tā )没(méi )有(yǒu )地(dì )球(qiú )观(guān )念(niàn ),没(méi )有(yǒu )意(yì )识(shí )到(dào )海(hǎi )洋(yáng )也(yě )是(shì )大(dà )地(dì )的(de )一(yī )部(bù )分(fèn )。

浑(hún )盖(gài )双(shuāng )方(fāng )的(de )激(jī )烈(liè )争(zhēng )辩(biàn ),引(yǐn )起(qǐ )了(le )人(rén )们(men )的(de )关(guān )注(zhù )。在(zài )这(zhè )场(chǎng )争(zhēng )论(lùn )的(de )影(yǐng )响(xiǎng )下(xià ),更(gèng )多(duō )的(de )人(rén )投(tóu )入(rù )到(dào )了(le )对(duì )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )问(wèn )题(tí )的(de )研(yán )究(jiū )之(zhī )中(zhōng ),提(tí )出(chū )了(le )更(gèng )多(duō )的(de )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )学(xué )说(shuō )。例(lì )如(rú )晋(jìn )朝(cháo )的(de )虞(yú )喜(xǐ )就(jiù )提(tí )出(chū )了(le )《安(ān )天(tiān )论(lùn )》,虞(yú )耸(sǒng )提(tí )出(chū )了(le )《穹(qióng )天(tiān )论(lùn )》,东(dōng )吴(wú )的(de )姚(yáo )信(xìn )则(zé )提(tí )出(chū )了(le )《昕(xīn )天(tiān )论(lùn )》,一(yī )时(shí )间(jiān ),诸(zhū )说(shuō )蜂(fēng )起(qǐ ),人(rén )们(men )辩(biàn )论(lùn )不(bú )休(xiū ),隋(suí )朝(cháo )的(de )刘(liú )焯(chāo )对(duì )之(zhī )有(yǒu )形(xíng )象(xiàng )描(miáo )述(shù ):

盖(gài )及(jí )宣(xuān )夜(yè ),三(sān )说(shuō )并(bìng )驱(qū );平(píng )、昕(xīn )、安(ān )、穹(qióng ),四(sì )天(tiān )腾(téng )沸(fèi )。(《隋(suí )书(shū ) · 天(tiān )文(wén )志(zhì )》)

通(tōng )过(guò )刘(liú )焯(chāo )的(de )描(miáo )述(shù ),我(wǒ )们(men )不(bú )难(nán )想(xiǎng )象(xiàng )古(gǔ )人(rén )讨(tǎo )论(lùn )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )问(wèn )题(tí )的(de )热(rè )闹(nào )程(chéng )度(dù )。

甚(shèn )至(zhì )一(yī )直(zhí )到(dào )了(le )12世(shì )纪(jì )的(de )南(nán )宋(sòng ),大(dà )学(xué )者(zhě )朱(zhū )熹(xī )仍(réng )然(rán )在(zài )关(guān )注(zhù )着(zhe )浑(hún )天(tiān )说(shuō )和(hé )盖(gài )天(tiān )说(shuō )究(jiū )竟(jìng )谁(shuí )是(shì )正(zhèng )确(què )的(de )这(zhè )一(yī )问(wèn )题(tí )。他(tā )的(de )态(tài )度(dù )很(hěn )明(míng )确(què ):

有(yǒu )能(néng )说(shuō )盖(gài )天(tiān )者(zhě ),欲(yù )令(lìng )作(zuò )一(yī )盖(gài )天(tiān )仪(yí ),不(bú )知(zhī )可(kě )否(fǒu )。或(huò )云(yún )似(sì )伞(sǎn )样(yàng )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )四(sì )旁(páng )须(xū )有(yǒu )漏(lòu )风(fēng )处(chù ),故(gù )不(bú )若(ruò )浑(hún )天(tiān )之(zhī )可(kě )为(wéi )仪(yí )也(yě )。(《朱(zhū )子(zǐ )语(yǔ )类(lèi )》卷(juàn )第(dì )二(èr ))

朱(zhū )熹(xī )是(shì )从(cóng )天(tiān )文(wén )观(guān )测(cè )仪(yí )器(qì )的(de )制(zhì )作(zuò )角(jiǎo )度(dù )反(fǎn )对(duì )盖(gài )天(tiān )说(shuō )的(de )。他(tā )的(de )话(huà )表(biǎo )明(míng ),从(cóng )公(gōng )元(yuán )前(qián )2世(shì )纪(jì )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )登(dēng )上(shàng )历(lì )史(shǐ )舞(wǔ )台(tái ),一(yī )直(zhí )到(dào )公(gōng )元(yuán )12世(shì )纪(jì ),学(xué )者(zhě )们(men )仍(réng )然(rán )在(zài )讨(tǎo )论(lùn )浑(hún )天(tiān )说(shuō )和(hé )盖(gài )天(tiān )说(shuō )的(de )孰(shú )是(shì )孰(shú )非(fēi )。中(zhōng )国(guó )古(gǔ )人(rén )对(duì )天(tiān )体(tǐ )结(jié )构(gòu )问(wèn )题(tí )的(de )关(guān )注(zhù )程(chéng )度(dù ),由(yóu )此(cǐ )可(kě )见(jiàn )一(yī )斑(bān )。

纵(zòng )观(guān )中(zhōng )国(guó )古(gǔ )代(dài )的(de )这(zhè )场(chǎng )旷(kuàng )世(shì )学(xué )术(shù )之(zhī )争(zhēng ),我(wǒ )们(men )发(fā )现(xiàn ),古(gǔ )人(rén )在(zài )这(zhè )场(chǎng )争(zhēng )论(lùn )中(zhōng ),秉(bǐng )持(chí )着(zhe )一(yī )个(gè )重(zhòng )要(yào )原(yuán )则(zé ):判(pàn )断(duàn )一(yī )个(gè )学(xué )说(shuō )是(shì )否(fǒu )正(zhèng )确(què ),关(guān )键(jiàn )在(zài )于(yú )其(qí )是(shì )否(fǒu )符(fú )合(hé )实(shí )际(jì )情(qíng )况(kuàng ),而(ér )不(bú )是(shì )看(kàn )其(qí )是(shì )否(fǒu )遵(zūn )循(xún )某(mǒu )种(zhǒng )先(xiān )验(yàn )的(de )哲(zhé )学(xué )观(guān )念(niàn )。比(bǐ )如(rú ),古(gǔ )人(rén )一(yī )直(zhí )认(rèn )为(wéi )天(tiān )地(dì )是(shì )由(yóu )阴(yīn )阳(yáng )二(èr )气(qì )生(shēng )成(chéng )的(de ),从(cóng )这(zhè )个(gè )观(guān )念(niàn )出(chū )发(fā ),如(rú )果(guǒ )承(chéng )认(rèn )这(zhè )一(yī )前(qián )提(tí ),就(jiù )得(dé )承(chéng )认(rèn )盖(gài )天(tiān )说(shuō )是(shì )正(zhèng )确(què )的(de ),因(yīn )为(wéi )阳(yáng )气(qì )轻(qīng )清(qīng ),阴(yīn )气(qì )重(zhòng )浊(zhuó ),轻(qīng )清(qīng )者(zhě )上(shàng )浮(fú )为(wéi )天(tiān ),重(zhòng )浊(zhuó )者(zhě )下(xià )凝(níng )为(wéi )地(dì ),这(zhè )样(yàng )所(suǒ )推(tuī )出(chū )的(de ),必(bì )然(rán )是(shì )盖(gài )天(tiān )说(shuō )所(suǒ )主(zhǔ )张(zhāng )的(de )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )模(mó )式(shì )。但(dàn )古(gǔ )人(rén )在(zài )争(zhēng )论(lùn )中(zhōng ),并(bìng )不(bú )以(yǐ )阴(yīn )阳(yáng )学(xué )说(shuō )作(zuò )为(wéi )判(pàn )断(duàn )依(yī )据(jù ),他(tā )们(men )所(suǒ )关(guān )注(zhù )的(de ),是(shì )究(jiū )竟(jìng )哪(nǎ )种(zhǒng )学(xué )说(shuō )更(gèng )符(fú )合(hé )观(guān )测(cè )结(jié )果(guǒ )。对(duì )此(cǐ ),南(nán )北(běi )朝(cháo )时(shí )期(qī )著(zhe )名(míng )科(kē )学(xué )家(jiā )祖(zǔ )晅(xuān )的(de )一(yī )段(duàn )话(huà )可(kě )作(zuò )代(dài )表(biǎo ):

自(zì )古(gǔ )论(lùn )天(tiān )者(zhě )多(duō )矣(yǐ ),而(ér )群(qún )氏(shì )纠(jiū )纷(fēn ),至(zhì )相(xiàng )非(fēi )毁(huǐ )。窃(qiè )览(lǎn )同(tóng )异(yì ),稽(jī )之(zhī )典(diǎn )经(jīng ),仰(yǎng )观(guān )辰(chén )极(jí ),傍(bàng )瞩(zhǔ )四(sì )维(wéi ),睹(dǔ )日(rì )月(yuè )之(zhī )升(shēng )降(jiàng ),察(chá )五(wǔ )星(xīng )之(zhī )见(jiàn )伏(fú ),校(xiào )之(zhī )以(yǐ )仪(yí )象(xiàng ),覆(fù )之(zhī )以(yǐ )晷(guǐ )漏(lòu ),则(zé )浑(hún )天(tiān )之(zhī )理(lǐ ),信(xìn )而(ér )有(yǒu )征(zhēng )。(《隋(suí )书(shū ) · 天(tiān )文(wén )志(zhì )》)

祖(zǔ )曜(yào )比(bǐ )较(jiào )了(le )浑(hún )盖(gài )双(shuāng )方(fāng )的(de )差(chà )异(yì ),在(zài )查(chá )阅(yuè )典(diǎn )籍(jí )记(jì )载(zǎi )的(de )基(jī )础(chǔ )上(shàng ),通(tōng )过(guò )实(shí )地(dì )天(tiān )文(wén )观(guān )测(cè ),并(bìng )使(shǐ )用(yòng )仪(yí )器(qì )进(jìn )行(háng )校(xiào )验(yàn ),发(fā )现(xiàn )浑(hún )天(tiān )说(shuō )更(gèng )符(fú )合(hé )实(shí )际(jì ),这(zhè )才(cái )得(dé )出(chū )了(le )浑(hún )天(tiān )说(shuō )可(kě )信(xìn )这(zhè )一(yī )结(jié )论(lùn )。浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )过(guò )程(chéng )中(zhōng )表(biǎo )现(xiàn )出(chū )来(lái )的(de )重(zhòng )视(shì )实(shí )际(jì )校(xiào )验(yàn )的(de )这(zhè )种(zhǒng )做(zuò )法(fǎ ),是(shì )中(zhōng )国(guó )古(gǔ )代(dài )天(tiān )文(wén )学(xué )的(de )一(yī )个(gè )优(yōu )秀(xiù )传(chuán )统(tǒng )。这(zhè )一(yī )传(chuán )统(tǒng )与(yǔ )希(xī )腊(là )天(tiān )文(wén )学(xué )的(de )某(mǒu )些(xiē )特(tè )点(diǎn )有(yǒu )明(míng )显(xiǎn )的(de )不(bú )同(tóng )。

除(chú )了(le )不(bú )以(yǐ )先(xiān )验(yàn )的(de )哲(zhé )学(xué )信(xìn )念(niàn )为(wéi )依(yī )据(jù )判(pàn )断(duàn )是(shì )非(fēi )之(zhī )外(wài ),浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )在(zài )其(qí )他(tā )方(fāng )面(miàn )的(de )表(biǎo )现(xiàn )也(yě )完(wán )全(quán )符(fú )合(hé )学(xué )术(shù )发(fā )展(zhǎn )规(guī )律(lǜ )。政(zhèng )治(zhì )和(hé )宗(zōng )教(jiāo )等(děng )非(fēi )学(xué )术(shù )因(yīn )素(sù )没(méi )有(yǒu )介(jiè )入(rù )到(dào )这(zhè )场(chǎng )争(zhēng )论(lùn )之(zhī )中(zhōng )。南(nán )北(běi )朝(cháo )时(shí ),南(nán )朝(cháo )的(de )梁(liáng )武(wǔ )帝(dì )偏(piān )爱(ài )盖(gài )天(tiān )说(shuō ),曾(céng )集(jí )合(hé )群(qún )臣(chén ),公(gōng )开(kāi )宣(xuān )讲(jiǎng )盖(gài )天(tiān )说(shuō )。对(duì )于(yú )他(tā )的(de )主(zhǔ )张(zhāng ),天(tiān )文(wén )学(xué )家(jiā )中(zhōng )不(bú )以(yǐ )为(wéi )然(rán )者(zhě )大(dà )有(yǒu )人(rén )在(zài ),但(dàn )梁(liáng )武(wǔ )帝(dì )并(bìng )未(wèi )采(cǎi )用(yòng )暴(bào )力(lì )手(shǒu )段(duàn )迫(pò )害(hài )那(nà )些(xiē )不(bú )相(xiàng )信(xìn )盖(gài )天(tiān )说(shuō )者(zhě )。佛(fó )教(jiāo )传(chuán )入(rù )中(zhōng )国(guó )后(hòu ),佛(fó )教(jiāo )主(zhǔ )张(zhāng )的(de )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )模(mó )式(shì ),与(yǔ )浑(hún )天(tiān )说(shuō )亦(yì )不(bú )一(yī )致(zhì ),但(dàn )中(zhōng )国(guó )历(lì )史(shǐ )上(shàng )从(cóng )未(wèi )有(yǒu )过(guò )以(yǐ )佛(fó )教(jiāo )学(xué )说(shuō )为(wéi )依(yī )据(jù ),强(qiáng )行(háng )要(yào )求(qiú )人(rén )们(men )放(fàng )弃(qì )自(zì )己(jǐ )所(suǒ )信(xìn )奉(fèng )的(de )宇(yǔ )宙(zhòu )结(jié )构(gòu )学(xué )说(shuō )的(de )事(shì )例(lì )。宗(zōng )教(jiāo )因(yīn )素(sù )没(méi )有(yǒu )成(chéng )为(wéi )裁(cái )决(jué )浑(hún )盖(gài )是(shì )非(fēi )的(de )依(yī )据(jù ),也(yě )没(méi )有(yǒu )人(rén )因(yīn )为(wéi )信(xìn )奉(fèng )某(mǒu )种(zhǒng )宇(yǔ )宙(zhòu )理(lǐ )论(lùn )而(ér )受(shòu )到(dào )政(zhèng )治(zhì )或(huò )宗(zōng )教(jiāo )上(shàng )的(de )迫(pò )害(hài )。这(zhè )些(xiē ),无(wú )疑(yí )都(dōu )是(shì )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )中(zhōng )值(zhí )得(dé )肯(kěn )定(dìng )的(de )地(dì )方(fāng )。

持(chí )续(xù )了(le )一(yī )千(qiān )三(sān )四(sì )百(bǎi )年(nián )之(zhī )久(jiǔ )的(de )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng ),是(shì )中(zhōng )国(guó )天(tiān )文(wén )学(xué )史(shǐ )上(shàng )的(de )一(yī )件(jiàn )大(dà )事(shì ),它(tā )贯(guàn )串(chuàn )于(yú )这(zhè )个(gè )时(shí )期(qī )中(zhōng )国(guó )天(tiān )文(wén )学(xué )的(de )发(fā )展(zhǎn )过(guò )程(chéng )之(zhī )中(zhōng ),促(cù )成(chéng )了(le )与(yǔ )之(zhī )相(xiàng )关(guān )的(de )众(zhòng )多(duō )重(zhòng )要(yào )科(kē )学(xué )问(wèn )题(tí )的(de )解(jiě )决(jué ),促(cù )成(chéng )了(le )中(zhōng )国(guó )古(gǔ )代(dài )天(tiān )文(wén )学(xué )诸(zhū )多(duō )重(zhòng )要(yào )成(chéng )就(jiù )的(de )获(huò )得(dé )。例(lì )如(rú ),被(bèi )后(hòu )人(rén )奉(fèng )为(wéi )中(zhōng )国(guó )古(gǔ )代(dài )历(lì )法(fǎ )的(de )圭(guī )臬(niè )的(de )《太(tài )初(chū )历(lì )》,是(shì )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )的(de )直(zhí )接(jiē )产(chǎn )物(wù );又(yòu )如(rú ),在(zài )中(zhōng )国(guó )历(lì )史(shǐ )上(shàng )赫(hè )赫(hè )有(yǒu )名(míng )的(de )“小(xiǎo )儿(ér )辩(biàn )日(rì )”问(wèn )题(tí ),在(zài )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )过(guò )程(chéng )中(zhōng )得(dé )到(dào )了(le )合(hé )理(lǐ )的(de )解(jiě )答(dá );再(zài )如(rú ),在(zài )中(zhōng )国(guó )数(shù )学(xué )史(shǐ )上(shàng )著(zhe )名(míng )的(de )“勾(gōu )股(gǔ )定(dìng )理(lǐ )”以(yǐ )及(jí )相(xiàng )关(guān )的(de )测(cè )高(gāo )望(wàng )远(yuǎn )之(zhī )术(shù ),是(shì )在(zài )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )中(zhōng )为(wéi )发(fā )展(zhǎn )天(tiān )文(wén )测(cè )算(suàn )方(fāng )法(fǎ )而(ér )形(xíng )成(chéng )的(de );更(gèng )如(rú ),唐(táng )代(dài )僧(sēng )行(háng )组(zǔ )织(zhī )的(de )天(tiān )文(wén )大(dà )地(dì )测(cè )量(liàng ),是(shì )为(wéi )了(le )解(jiě )决(jué )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )的(de )一(yī )个(gè )重(zhòng )要(yào )命(mìng )题(tí )而(ér )得(dé )以(yǐ )实(shí )施(shī )的(de );还(hái )如(rú ),中(zhōng )国(guó )天(tiān )文(wén )仪(yí )器(qì )的(de )发(fā )展(zhǎn ),亦(yì )与(yǔ )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )息(xī )息(xī )相(xiàng )关(guān );……类(lèi )似(sì )例(lì )子(zǐ ),不(bú )胜(shèng )枚(méi )举(jǔ ),这(zhè )表(biǎo )明(míng )浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng )在(zài )中(zhōng )国(guó )历(lì )史(shǐ )上(shàng )有(yǒu )着(zhe )延(yán )续(xù )时(shí )间(jiān )长(zhǎng )、参(cān )与(yǔ )人(rén )员(yuán )多(duō )、涉(shè )及(jí )面(miàn )广(guǎng )、讨(tǎo )论(lùn )内(nèi )容(róng )丰(fēng )富(fù )、后(hòu )续(xù )影(yǐng )响(xiǎng )大(dà )等(děng )特(tè )点(diǎn ),它(tā )表(biǎo )现(xiàn )了(le )中(zhōng )国(guó )古(gǔ )人(rén )对(duì )宇(yǔ )宙(zhòu )问(wèn )题(tí )的(de )关(guān )注(zhù )程(chéng )度(dù ),体(tǐ )现(xiàn )了(le )中(zhōng )国(guó )古(gǔ )人(rén )对(duì )待(dài )科(kē )学(xué )问(wèn )题(tí )的(de )态(tài )度(dù )。这(zhè )种(zhǒng )规(guī )模(mó )和(hé )深(shēn )度(dù )的(de )争(zhēng )论(lùn )即(jí )使(shǐ )在(zài )世(shì )界(jiè )文(wén )明(míng )史(shǐ )上(shàng )亦(yì )不(bú )多(duō )见(jiàn )。我(wǒ )们(men )完(wán )全(quán )有(yǒu )理(lǐ )由(yóu )说(shuō ),浑(hún )盖(gài )之(zhī )争(zhēng ),作(zuò )为(wéi )中(zhōng )国(guó )历(lì )史(shǐ )上(shàng )最(zuì )引(yǐn )人(rén )注(zhù )目(mù )的(de )学(xué )术(shù )论(lùn )争(zhēng )之(zhī )一(yī ),将(jiāng )永(yǒng )载(zǎi )中(zhōng )华(huá )文(wén )明(míng )发(fā )展(zhǎn )的(de )史(shǐ )册(cè )。

打赏捐助〔Donate〕>>>

●天文学上的旷世之争(当代·关增建)原文

○前一篇:拟行路难(其十八)(南北朝·鲍照)拼音版

○后一篇:宇宙的边疆(美国·卡尔·萨根)拼音版

©2015-2026 ok8.org 文学库