白话译文【登录】

《古文观止》 > 稽山书院尊经阁记 > 《白话译文》 > 拼音版

经(jīng )是(shì )永(yǒng )恒(héng )不(bú )变(biàn )的(de )真(zhēn )理(lǐ ),它(tā )在(zài )天(tiān )称(chēng )为(wéi )“命(mìng )”,秉(bǐng )赋(fù )于(yú )人(rén )称(chēng )为(wéi )“性(xìng )”,作(zuò )为(wéi )人(rén )身(shēn )的(de )主(zhǔ )宰(zǎi )称(chēng )为(wéi )“心(xīn )”。心(xīn )、性(xìng )、命(mìng ),是(shì )一(yī )个(gè )东(dōng )西(xī )。它(tā )沟(gōu )通(tōng )人(rén )与(yǔ )物(wù ),遍(biàn )及(jí )四(sì )海(hǎi ),充(chōng )塞(sāi )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān ),贯(guàn )通(tōng )往(wǎng )古(gǔ )来(lái )今(jīn ),无(wú )处(chù )不(bú )存(cún ),无(wú )处(chù )不(bú )是(shì )同(tóng )样(yàng ),无(wú )处(chù )可(kě )能(néng )改(gǎi )变(biàn )的(de )存(cún )在(zài ),所(suǒ )以(yǐ )它(tā )是(shì )永(yǒng )恒(héng )不(bú )变(biàn )之(zhī )道(dào )。它(tā )表(biǎo )现(xiàn )在(zài )人(rén )的(de )情(qíng )感(gǎn )里(lǐ ),便(biàn )是(shì )恻(cè )隐(yǐn )之(zhī )心(xīn ),羞(xiū )恶(è )之(zhī )心(xīn ),谦(qiān )让(ràng )之(zhī )心(xīn ),是(shì )非(fēi )之(zhī )心(xīn );它(tā )表(biǎo )现(xiàn )在(zài )人(rén )际(jì )关(guān )系(xì )上(shàng ),便(biàn )是(shì )父(fù )子(zǐ )之(zhī )亲(qīn ),君(jūn )臣(chén )之(zhī )义(yì ),夫(fū )妇(fù )之(zhī )别(bié ),兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )序(xù ),朋(péng )友(yǒu )之(zhī )信(xìn )。因(yīn )此(cǐ )恻(cè )隐(yǐn )心(xīn )、羞(xiū )恶(è )心(xīn )、谦(qiān )让(ràng )心(xīn )、是(shì )非(fēi )心(xīn ),也(yě )就(jiù )是(shì )亲(qīn )、义(yì )、序(xù )、别(bié )、信(xìn ),是(shì )同(tóng )样(yàng )一(yī )件(jiàn )东(dōng )西(xī );都(dōu )是(shì )心(xīn )、性(xìng )、命(mìng )。这(zhè )些(xiē )都(dōu )是(shì )沟(gōu )通(tōng )人(rén )与(yǔ )物(wù ),普(pǔ )及(jí )四(sì )海(hǎi ),充(chōng )塞(sāi )天(tiān )地(dì ),贯(guàn )穿(chuān )古(gǔ )今(jīn ),无(wú )处(chù )不(bú )存(cún ),无(wú )处(chù )不(bú )相(xiàng )同(tóng ),无(wú )处(chù )可(kě )能(néng )改(gǎi )变(biàn )的(de )存(cún )在(zài ),即(jí )永(yǒng )恒(héng )不(bú )变(biàn )之(zhī )道(dào )。这(zhè )永(yǒng )恒(héng )不(bú )变(biàn )之(zhī )道(dào ),用(yòng )以(yǐ )阐(chǎn )述(shù )阴(yīn )阳(yáng )盛(shèng )衰(shuāi )的(de )运(yùn )行(háng ),便(biàn )称(chēng )它(tā )为(wéi )《易(yì )》;用(yòng )以(yǐ )表(biǎo )明(míng )纪(jì )纲(gāng )政(zhèng )事(shì )的(de )施(shī )行(háng ),便(biàn )称(chēng )它(tā )为(wéi )《书(shū )》;用(yòng )以(yǐ )传(chuán )达(dá )歌(gē )咏(yǒng )性(xìng )情(qíng )的(de )感(gǎn )发(fā ),便(biàn )称(chēng )它(tā )为(wéi )《诗(shī )》;用(yòng )以(yǐ )显(xiǎn )示(shì )体(tǐ )统(tǒng )仪(yí )节(jiē )的(de )表(biǎo )征(zhēng ),便(biàn )称(chēng )它(tā )为(wéi )《礼(lǐ )》;用(yòng )以(yǐ )宣(xuān )泄(xiè )欣(xīn )喜(xǐ )和(hé )平(píng )的(de )跃(yuè )动(dòng ),便(biàn )称(chēng )它(tā )为(wéi )《乐(lè )》;用(yòng )以(yǐ )辨(biàn )别(bié )真(zhēn )假(jiǎ )邪(xié )正(zhèng )的(de )标(biāo )准(zhǔn ),便(biàn )称(chēng )它(tā )为(wéi )《春(chūn )秋(qiū )》。因(yīn )此(cǐ )阴(yīn )阳(yáng )盛(shèng )衰(shuāi )的(de )运(yùn )行(háng ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )真(zhēn )假(jiǎ )邪(xié )正(zhèng )的(de )评(píng )价(jià ),同(tóng )样(yàng )是(shì )一(yī )个(gè )东(dōng )西(xī );都(dōu )是(shì )心(xīn )、性(xìng )、命(mìng )。这(zhè )些(xiē )都(dōu )是(shì )沟(gōu )通(tōng )人(rén )与(yǔ )物(wù ),普(pǔ )及(jí )四(sì )海(hǎi ),充(chōng )塞(sāi )天(tiān )地(dì ),贯(guàn )穿(chuān )古(gǔ )今(jīn ),无(wú )处(chù )不(bú )存(cún ),无(wú )处(chù )不(bú )相(xiàng )同(tóng ),无(wú )处(chù )可(kě )能(néng )改(gǎi )变(biàn )的(de )真(zhēn )理(lǐ ),唯(wéi )其(qí )如(rú )此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )称(chēng )为(wéi )六(liù )经(jīng )。六(liù )经(jīng )不(bú )是(shì )别(bié )的(de ),就(jiù )是(shì )我(wǒ )们(men )心(xīn )中(zhōng )永(yǒng )恒(héng )不(bú )变(biàn )之(zhī )道(dào )。因(yīn )此(cǐ )《易(yì )》这(zhè )部(bù )经(jīng ),是(shì )记(jì )我(wǒ )们(men )内(nèi )心(xīn )的(de )阴(yīn )阳(yáng )盛(shèng )衰(shuāi )的(de )经(jīng ):《书(shū )》这(zhè )部(bù )经(jīng ),是(shì )记(jì )我(wǒ )们(men )心(xīn )中(zhōng )的(de )纪(jì )纲(gāng )政(zhèng )事(shì )的(de )经(jīng );《诗(shī )》这(zhè )部(bù )经(jīng ),是(shì )记(jì )我(wǒ )们(men )心(xīn )中(zhōng )的(de )歌(gē )咏(yǒng )性(xìng )情(qíng )的(de )经(jīng );《礼(lǐ )》这(zhè )部(bù )经(jīng ),是(shì )记(jì )我(wǒ )们(men )心(xīn )中(zhōng )的(de )体(tǐ )统(tǒng )仪(yí )节(jiē )的(de )经(jīng );《乐(lè )》这(zhè )部(bù )经(jīng ),是(shì )记(jì )我(wǒ )们(men )心(xīn )中(zhōng )的(de )欣(xīn )喜(xǐ )和(hé )平(píng )的(de )经(jīng );《春(chūn )秋(qiū )》这(zhè )部(bù )经(jīng ),是(shì )记(jì )我(wǒ )们(men )心(xīn )中(zhōng )的(de )真(zhēn )假(jiǎ )邪(xié )正(zhèng )的(de )经(jīng )。君(jūn )子(zǐ )的(de )对(duì )待(dài )六(liù )经(jīng ),省(shěng )察(chá )心(xīn )中(zhōng )的(de )阴(yīn )阳(yáng )盛(shèng )衰(shuāi )而(ér )使(shǐ )之(zhī )及(jí )时(shí )运(yùn )行(háng ),这(zhè )才(cái )是(shì )尊(zūn )重(zhòng )《易(yì )》;省(shěng )察(chá )心(xīn )中(zhōng )的(de )纪(jì )纲(gāng )政(zhèng )事(shì )而(ér )使(shǐ )之(zhī )及(jí )时(shí )施(shī )行(háng ),这(zhè )才(cái )是(shì )尊(zūn )重(zhòng )《书(shū )》;省(shěng )察(chá )心(xīn )中(zhōng )的(de )歌(gē )咏(yǒng )性(xìng )情(qíng )而(ér )使(shǐ )之(zhī )及(jí )时(shí )感(gǎn )发(fā ),这(zhè )才(cái )是(shì )尊(zūn )重(zhòng )《诗(shī )》;省(shěng )察(chá )心(xīn )中(zhōng )的(de )体(tǐ )统(tǒng )仪(yí )节(jiē )而(ér )使(shǐ )之(zhī )及(jí )时(shí )表(biǎo )露(lù ),这(zhè )才(cái )是(shì )尊(zūn )重(zhòng )《礼(lǐ )》;省(shěng )察(chá )心(xīn )中(zhōng )的(de )欣(xīn )喜(xǐ )和(hé )平(píng )而(ér )使(shǐ )之(zhī )及(jí )时(shí )跃(yuè )动(dòng ),这(zhè )才(cái )是(shì )尊(zūn )重(zhòng )《乐(lè )》;省(shěng )察(chá )心(xīn )中(zhōng )的(de )真(zhēn )假(jiǎ )邪(xié )正(zhèng )而(ér )及(jí )时(shí )地(dì )辨(biàn )明(míng ),这(zhè )才(cái )是(shì )尊(zūn )重(zhòng )《春(chūn )秋(qiū )》。

大(dà )抵(dǐ )古(gǔ )代(dài )圣(shèng )人(rén )的(de )匡(kuāng )扶(fú )人(rén )间(jiān )正(zhèng )道(dào )、耽(dān )心(xīn )后(hòu )世(shì )的(de )颓(tuí )败(bài )而(ér )著(zhe )述(shù )六(liù )经(jīng ),正(zhèng )如(rú )同(tóng )富(fù )家(jiā )的(de )上(shàng )一(yī )辈(bèi ),耽(dān )心(xīn )他(tā )们(men )的(de )产(chǎn )业(yè )和(hé )库(kù )藏(cáng )中(zhōng )的(de )财(cái )富(fù ),到(dào )子(zǐ )孙(sūn )手(shǒu )里(lǐ )会(huì )被(bèi )遗(yí )忘(wàng )散(sàn )失(shī ),不(bú )知(zhī )哪(nǎ )一(yī )天(tiān )陷(xiàn )入(rù )穷(qióng )困(kùn )而(ér )无(wú )以(yǐ )自(zì )谋(móu )生(shēng )活(huó ),因(yīn )而(ér )记(jì )录(lù )下(xià )他(tā )们(men )家(jiā )中(zhōng )所(suǒ )有(yǒu )财(cái )富(fù )的(de )账(zhàng )目(mù )而(ér )遗(yí )留(liú )给(gěi )子(zǐ )孙(sūn ),使(shǐ )他(tā )们(men )能(néng )永(yǒng )世(shì )守(shǒu )护(hù )这(zhè )些(xiē )产(chǎn )业(yè )库(kù )藏(cáng )中(zhōng )的(de )财(cái )富(fù )而(ér )得(dé )以(yǐ )享(xiǎng )用(yòng ),以(yǐ )避(bì )免(miǎn )贫(pín )困(kùn )的(de )祸(huò )患(huàn )。所(suǒ )以(yǐ )六(liù )经(jīng ),是(shì )我(wǒ )们(men )内(nèi )心(xīn )的(de )账(zhàng )本(běn ),而(ér )六(liù )经(jīng )的(de )实(shí )际(jì )内(nèi )容(róng ),则(zé )具(jù )备(bèi )在(zài )我(wǒ )们(men )内(nèi )心(xīn ),正(zhèng )如(rú )同(tóng )产(chǎn )业(yè )库(kù )藏(cáng )的(de )财(cái )富(fù ),各(gè )种(zhǒng )各(gè )样(yàng )的(de )具(jù )体(tǐ )物(wù )资(zī ),都(dōu )存(cún )在(zài )家(jiā )里(lǐ )。那(nà )账(zhàng )本(běn ),不(bú )过(guò )记(jì )下(xià )它(tā )们(men )的(de )名(míng )称(chēng )品(pǐn )类(lèi )数(shù )目(mù )罢(bà )了(le )。而(ér )世(shì )上(shàng )学(xué )六(liù )经(jīng )的(de )人(rén ),不(bú )懂(dǒng )得(dé )从(cóng )自(zì )己(jǐ )的(de )心(xīn )里(lǐ )去(qù )探(tàn )求(qiú )六(liù )经(jīng )的(de )实(shí )际(jì )内(nèi )容(róng ),却(què )空(kōng )自(zì )从(cóng )实(shí )际(jì )之(zhī )外(wài )的(de )仿(fǎng )佛(fó )的(de )形(xíng )迹(jì )之(zhī )中(zhōng )去(qù )探(tàn )索(suǒ ),拘(jū )守(shǒu )于(yú )文(wén )字(zì )训(xùn )诂(gǔ )的(de )细(xì )枝(zhī )末(mò )节(jiē ),鄙(bǐ )陋(lòu )地(dì )以(yǐ )为(wéi )那(nà )些(xiē )就(jiù )是(shì )六(liù )经(jīng )了(le ),这(zhè )正(zhèng )像(xiàng )富(fù )家(jiā )的(de )子(zǐ )孙(sūn ),不(bú )致(zhì )力(lì )守(shǒu )护(hù )和(hé )享(xiǎng )用(yòng )家(jiā )中(zhōng )的(de )产(chǎn )业(yè )库(kù )藏(cáng )中(zhōng )的(de )实(shí )际(jì )财(cái )富(fù ),一(yī )天(tiān )天(tiān )遗(yí )忘(wàng )散(sàn )失(shī ),而(ér )终(zhōng )于(yú )变(biàn )成(chéng )穷(qióng )人(rén )乞(qǐ )丐(gài ),却(què )还(hái )要(yào )晓(xiǎo )晓(xiǎo )地(dì )指(zhǐ )着(zhe )账(zhàng )本(běn ),说(shuō )道(dào ):“这(zhè )便(biàn )是(shì )我(wǒ )家(jiā )产(chǎn )业(yè )库(kù )藏(cáng )的(de )财(cái )富(fù )!”同(tóng )这(zhè )有(yǒu )什(shí )么(me )两(liǎng )样(yàng )?唉(āi )!六(liù )经(jīng )之(zhī )学(xué ),它(tā )的(de )不(bú )显(xiǎn )扬(yáng )于(yú )人(rén )世(shì ),不(bú )是(shì )一(yī )朝(cháo )一(yī )夕(xī )的(de )事(shì )了(le )。重(zhòng )视(shì )功(gōng )利(lì ),崇(chóng )奉(fèng )谬(miù )论(lùn ),这(zhè )叫(jiào )做(zuò )淆(xiáo )乱(luàn )经(jīng )义(yì );学(xué )一(yī )点(diǎn )文(wén )字(zì )训(xùn )诂(gǔ ),教(jiāo )授(shòu )章(zhāng )句(jù )背(bèi )诵(sòng ),沉(chén )陷(xiàn )于(yú )浅(qiǎn )薄(báo )的(de )知(zhī )识(shí )和(hé )琐(suǒ )屑(xiè )的(de )见(jiàn )解(jiě ),以(yǐ )掩(yǎn )蔽(bì )天(tiān )下(xià )的(de )耳(ěr )目(mù ),这(zhè )叫(jiào )做(zuò )侮(wǔ )慢(màn )经(jīng )文(wén );肆(sì )意(yì )发(fā )表(biǎo )放(fàng )荡(dàng )的(de )论(lùn )调(diào ),逞(chěng )诡(guǐ )辩(biàn )以(yǐ )取(qǔ )胜(shèng ),文(wén )饰(shì )其(qí )邪(xié )恶(è )的(de )心(xīn )术(shù )和(hé )卑(bēi )劣(liè )的(de )行(háng )为(wéi ),驰(chí )骋(chěng )世(shì )间(jiān )以(yǐ )自(zì )高(gāo )身(shēn )价(jià ),而(ér )还(hái )自(zì )命(mìng )为(wéi )通(tōng )晓(xiǎo )六(liù )经(jīng ),这(zhè )叫(jiào )做(zuò )残(cán )害(hài )经(jīng )书(shū )。像(xiàng )这(zhè )样(yàng )一(yī )些(xiē )人(rén ),简(jiǎn )直(zhí )是(shì )连(lián )所(suǒ )谓(wèi )账(zhàng )本(běn )都(dōu )割(gē )裂(liè )弃(qì )废(fèi )掉(diào )了(le ),哪(nǎ )里(lǐ )还(hái )知(zhī )道(dào )什(shí )么(me )叫(jiào )做(zuò )尊(zūn )重(zhòng )六(liù )经(jīng )呢(ne )!

越(yuè )城(chéng )过(guò )去(qù )有(yǒu )稽(jī )山(shān )书(shū )院(yuàn ),在(zài )卧(wò )龙(lóng )西(xī )岗(gǎng ),荒(huāng )废(fèi )已(yǐ )久(jiǔ )了(le )。知(zhī )府(fǔ )渭(wèi )南(nán )人(rén )南(nán )大(dà )吉(jí )君(jūn ),在(zài )治(zhì )理(lǐ )民(mín )政(zhèng )之(zhī )暇(xiá ),即(jí )慨(kǎi )然(rán )痛(tòng )惜(xī )晚(wǎn )近(jìn )学(xué )风(fēng )的(de )颓(tuí )败(bài ),将(jiāng )使(shǐ )之(zhī )重(zhòng )归(guī )于(yú )圣(shèng )贤(xián )之(zhī )道(dào ),于(yú )是(shì )命(mìng )山(shān )阴(yīn )县(xiàn )令(lìng )吴(wú )瀛(yíng )君(jūn )扩(kuò )大(dà )书(shū )院(yuàn )使(shǐ )之(zhī )一(yī )新(xīn ),又(yòu )建(jiàn )造(zào )一(yī )座(zuò )尊(zūn )经(jīng )阁(gé )于(yú )书(shū )院(yuàn )之(zhī )后(hòu ),说(shuō )道(dào ):“经(jīng )学(xué )归(guī )于(yú )正(zhèng )途(tú )则(zé )百(bǎi )姓(xìng )就(jiù )会(huì )振(zhèn )发(fā ),百(bǎi )姓(xìng )振(zhèn )发(fā )那(nà )便(biàn )不(bú )会(huì )犯(fàn )罪(zuì )作(zuò )恶(è )了(le )。”尊(zūn )经(jīng )阁(gé )落(luò )成(chéng ),邀(yāo )我(wǒ )写(xiě )一(yī )篇(piān )文(wén )章(zhāng ),以(yǐ )晓(xiǎo )喻(yù )广(guǎng )大(dà )的(de )士(shì )子(zǐ ),我(wǒ )既(jì )推(tuī )辞(cí )不(bú )掉(diào ),便(biàn )为(wéi )他(tā )写(xiě )了(le )这(zhè )篇(piān )记(jì )。唉(āi )!世(shì )上(shàng )的(de )读(dú )书(shū )人(rén ),掌(zhǎng )握(wò )我(wǒ )的(de )主(zhǔ )张(zhāng )而(ér )求(qiú )理(lǐ )于(yú )内(nèi )心(xīn ),当(dāng )也(yě )大(dà )致(zhì )接(jiē )近(jìn )于(yú )知(zhī )道(dào )怎(zěn )么(me )样(yàng )才(cái )是(shì )真(zhēn )正(zhèng )地(dì )尊(zūn )重(zhòng )六(liù )经(jīng )的(de )了(le )。

阅读:25102

打赏捐助〔Donate〕>>>

《白话译文》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库