魏纪五【登录】

《资治通鉴》 > 《魏纪》·十卷 > 《魏纪五》 > 拼音版

起(qǐ )旃(zhān )蒙(méng )单(dān )阏(è ),尽(jìn )强(qiáng )圉(yǔ )大(dà )荒(huāng )落(luò ),凡(fán )三(sān )年(nián )。

烈(liè )祖(zǔ )明(míng )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )青(qīng )龙(lóng )三(sān )年(nián )(乙(yǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )二(èr )三(sān )五(wǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),戊(wù )子(zǐ ),以(yǐ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )懿(yì )为(wéi )太(tài )尉(wèi )。

丁(dīng )巳(sì ),皇(huáng )太(tài )后(hòu )郭(guō )氏(shì )殂(cú )。帝(dì )数(shù )问(wèn )甄(zhēn )后(hòu )死(sǐ )状(zhuàng )于(yú )太(tài )后(hòu ),由(yóu )是(shì )太(tài )后(hòu )以(yǐ )忧(yōu )殂(cú )。

汉(hàn )杨(yáng )仪(yí )既(jì )杀(shā )魏(wèi )延(yán ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )有(yǒu )大(dà )功(gōng ),宜(yí )代(dài )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )秉(bǐng )政(zhèng );而(ér )亮(liàng )平(píng )生(shēng )密(mì )指(zhǐ ),以(yǐ )仪(yí )狷(juàn )狭(xiá ),意(yì )在(zài )蒋(jiǎng )琬(wǎn )。仪(yí )至(zhì )成(chéng )都(dōu ),拜(bài )中(zhōng )军(jūn )师(shī ),无(wú )所(suǒ )统(tǒng )领(lǐng ),从(cóng )容(róng )而(ér )已(yǐ )。初(chū ),仪(yí )事(shì )昭(zhāo )烈(liè )帝(dì )为(wéi )尚(shàng )书(shū ),琬(wǎn )时(shí )为(wéi )尚(shàng )书(shū )郎(láng )。后(hòu )虽(suī )俱(jù )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )参(cān )军(jūn )、长(zhǎng )史(shǐ ),仪(yí )每(měi )从(cóng )行(háng ),当(dāng )其(qí )劳(láo )剧(jù );自(zì )谓(wèi )年(nián )宦(huàn )先(xiān )琬(wǎn ),才(cái )能(néng )逾(yú )之(zhī ),于(yú )是(shì )怨(yuàn )愤(fèn )形(xíng )于(yú )声(shēng )色(sè ),叹(tàn )咤(zhà )之(zhī )音(yīn )发(fā )于(yú )五(wǔ )内(nèi ),时(shí )人(rén )畏(wèi )其(qí )言(yán )语(yǔ )不(bú )节(jiē ),莫(mò )敢(gǎn )从(cóng )也(yě )。惟(wéi )后(hòu )军(jūn )师(shī )费(fèi )祎(yī )往(wǎng )慰(wèi )省(shěng )之(zhī ),仪(yí )对(duì )祎(yī )恨(hèn )望(wàng ),前(qián )后(hòu )云(yún )云(yún )。又(yòu )语(yǔ )祎(yī )曰(yuē ):“往(wǎng )者(zhě )丞(chéng )相(xiàng )亡(wáng )没(méi )之(zhī )际(jì ),吾(wú )若(ruò )举(jǔ )军(jūn )以(yǐ )就(jiù )魏(wèi )氏(shì ),处(chù )世(shì )宁(níng )当(dāng )落(luò )度(dù )如(rú )此(cǐ )邪(xié )!令(lìng )人(rén )追(zhuī )悔(huǐ ),不(bú )可(kě )复(fù )及(jí )!”祎(yī )密(mì )表(biǎo )其(qí )言(yán )。汉(hàn )主(zhǔ )废(fèi )仪(yí )为(wéi )民(mín ),徙(xǐ )汉(hàn )嘉(jiā )郡(jùn )。仪(yí )至(zhì )徙(xǐ )所(suǒ ),复(fù )上(shàng )书(shū )诽(fěi )谤(bàng )。,辞(cí )指(zhǐ )激(jī )切(qiē )。遂(suí )下(xià )郡(jùn )收(shōu )仪(yí ),仪(yí )自(zì )杀(shā )。

三(sān )月(yuè ),庚(gēng )寅(yín ),葬(zàng )文(wén )德(dé )皇(huáng )后(hòu )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),汉(hàn )主(zhǔ )以(yǐ )蒋(jiǎng )琬(wǎn )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、录(lù )尚(shàng )书(shū )事(shì );费(fèi )祎(yī )代(dài )琬(wǎn )为(wéi )尚(shàng )书(shū )令(lìng )。帝(dì )好(hǎo )土(tǔ )功(gōng ),既(jì )作(zuò )许(xǔ )昌(chāng )宫(gōng ),又(yòu )治(zhì )洛(luò )阳(yáng )宫(gōng ),起(qǐ )昭(zhāo )阳(yáng )太(tài )极(jí )殿(diàn ),筑(zhù )总(zǒng )章(zhāng )观(guān ),高(gāo )十(shí )馀(yú )丈(zhàng )。力(lì )役(yì )不(bú )已(yǐ ),农(nóng )桑(sāng )失(shī )业(yè )。司(sī )空(kōng )陈(chén )群(qún )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“昔(xī )禹(yǔ )承(chéng )唐(táng )、虞(yú )之(zhī )盛(shèng ),犹(yóu )卑(bēi )宫(gōng )室(shì )而(ér )恶(è )衣(yī )服(fú )。况(kuàng )今(jīn )丧(sàng )乱(luàn )之(zhī )后(hòu ),人(rén )民(mín )至(zhì )少(shǎo ),比(bǐ )汉(hàn )文(wén )、景(jǐng )之(zhī )时(shí ),不(bú )过(guò )一(yī )大(dà )郡(jùn )。加(jiā )以(yǐ )边(biān )境(jìng )有(yǒu )事(shì ),将(jiāng )士(shì )劳(láo )苦(kǔ ),若(ruò )有(yǒu )水(shuǐ )旱(hàn )之(zhī )患(huàn ),国(guó )家(jiā )之(zhī )深(shēn )忧(yōu )也(yě )。昔(xī )刘(liú )备(bèi )自(zì )成(chéng )都(dōu )至(zhì )白(bái )水(shuǐ ),多(duō )作(zuò )传(chuán )舍(shě ),兴(xìng )费(fèi )人(rén )役(yì ),太(tài )祖(zǔ )知(zhī )其(qí )疲(pí )民(mín )也(yě )。今(jīn )中(zhōng )国(guó )劳(láo )力(lì ),亦(yì )吴(wú )、蜀(shǔ )之(zhī )所(suǒ )愿(yuàn )。此(cǐ )安(ān )危(wēi )之(zhī )机(jī )也(yě ),惟(wéi )陛(bì )下(xià )虑(lǜ )之(zhī )!”帝(dì )答(dá )曰(yuē ):“王(wáng )业(yè )、宫(gōng )室(shì ),亦(yì )宜(yí )并(bìng )立(lì )。灭(miè )贼(zéi )之(zhī )后(hòu ),但(dàn )当(dāng )罢(bà )守(shǒu )御(yù )耳(ěr ),岂(qǐ )可(kě )复(fù )兴(xìng )役(yì )邪(xié )!是(shì )固(gù )君(jūn )之(zhī )职(zhí ),萧(xiāo )何(hé )之(zhī )大(dà )略(luè )也(yě )。”群(qún )曰(yuē ):“昔(xī )汉(hàn )祖(zǔ )惟(wéi )与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )争(zhēng )天(tiān )下(xià ),羽(yǔ )已(yǐ )灭(miè ),宫(gōng )室(shì )烧(shāo )焚(fén ),是(shì )以(yǐ )萧(xiāo )何(hé )建(jiàn )武(wǔ )库(kù )、太(tài )仓(cāng ),皆(jiē )是(shì )要(yào )急(jí ),然(rán )高(gāo )祖(zǔ )犹(yóu )非(fēi )其(qí )壮(zhuàng )丽(lì )。今(jīn )二(èr )虏(lǔ )未(wèi )平(píng ),诚(chéng )不(bú )宜(yí )与(yǔ )古(gǔ )同(tóng )也(yě )。夫(fū )人(rén )之(zhī )所(suǒ )欲(yù ),莫(mò )不(bú )有(yǒu )辞(cí ),况(kuàng )乃(nǎi )天(tiān )王(wáng ),莫(mò )之(zhī )敢(gǎn )违(wéi )。前(qián )欲(yù )坏(huài )武(wǔ )库(kù ),谓(wèi )不(bú )可(kě )不(bú )坏(huài )也(yě );后(hòu )欲(yù )置(zhì )之(zhī ),谓(wèi )不(bú )可(kě )不(bú )置(zhì )也(yě )。若(ruò )必(bì )作(zuò )之(zhī ),固(gù )非(fēi )臣(chén )下(xià )辞(cí )言(yán )所(suǒ )屈(qū );若(ruò )少(shǎo )留(liú )神(shén ),卓(zhuó )然(rán )回(huí )意(yì ),亦(yì )非(fēi )臣(chén )下(xià )之(zhī )所(suǒ )及(jí )也(yě )。汉(hàn )明(míng )帝(dì )欲(yù )起(qǐ )德(dé )阳(yáng )殿(diàn ),钟(zhōng )离(lí )意(yì )谏(jiàn ),即(jí )用(yòng )其(qí )言(yán ),后(hòu )乃(nǎi )复(fù )作(zuò )之(zhī );殿(diàn )成(chéng ),谓(wèi )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):‘钟(zhōng )离(lí )尚(shàng )书(shū )在(zài ),不(bú )得(dé )成(chéng )此(cǐ )殿(diàn )也(yě )。’夫(fū )王(wáng )者(zhě )岂(qǐ )惮(dàn )一(yī )臣(chén )!盖(gài )为(wéi )百(bǎi )姓(xìng )也(yě )。今(jīn )臣(chén )曾(céng )不(bú )能(néng )少(shǎo )凝(níng )圣(shèng )德(dé ),不(bú )及(jí )意(yì )远(yuǎn )矣(yǐ )。”帝(dì )乃(nǎi )为(wéi )之(zhī )少(shǎo )有(yǒu )减(jiǎn )省(shěng )。帝(dì )耽(dān )于(yú )内(nèi )宠(chǒng ),妇(fù )官(guān )秩(zhì )石(shí )拟(nǐ )百(bǎi )官(guān )之(zhī )数(shù ),自(zì )贵(guì )人(rén )以(yǐ )下(xià )至(zhì )掖(yè )庭(tíng )洒(sǎ )扫(sǎo )者(zhě ),凡(fán )数(shù )千(qiān )人(rén ),选(xuǎn )女(nǚ )子(zǐ )知(zhī )书(shū )可(kě )付(fù )信(xìn )者(zhě )六(liù )人(rén ),以(yǐ )为(wéi )女(nǚ )尚(shàng )书(shū ),使(shǐ )典(diǎn )省(shěng )外(wài )奏(zòu )事(shì ),处(chù )当(dāng )画(huà )可(kě )。廷(tíng )尉(wèi )高(gāo )柔(róu )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“昔(xī )汉(hàn )文(wén )惜(xī )十(shí )家(jiā )之(zhī )资(zī ),不(bú )营(yíng )小(xiǎo )台(tái )之(zhī )娱(yú );去(qù )病(bìng )臣(chén )匈(xiōng )奴(nú )之(zhī )害(hài ),不(bú )遑(huáng )治(zhì )第(dì )之(zhī )事(shì )。况(kuàng )今(jīn )所(suǒ )损(sǔn )者(zhě )非(fēi )惟(wéi )百(bǎi )金(jīn )之(zhī )费(fèi ),所(suǒ )忧(yōu )者(zhě )非(fēi )徒(tú )北(běi )锹(qiāo )之(zhī )患(huàn )乎(hū )!可(kě )粗(cū )成(chéng )见(jiàn )所(suǒ )营(yíng )立(lì )以(yǐ )充(chōng )朝(cháo )宴(yàn )之(zhī )仪(yí ),讫(qì )罢(bà )作(zuò )者(zhě ),使(shǐ )得(dé )就(jiù )养(yǎng );二(èr )方(fāng )平(píng )定(dìng ),复(fù )可(kě )徐(xú )兴(xìng )。《周(zhōu )礼(lǐ )》:天(tiān )子(zǐ )后(hòu )妃(fēi )以(yǐ )下(xià )百(bǎi )二(èr )十(shí )人(rén ),嫔(pín )嫱(qiáng )之(zhī )仪(yí ),既(jì )已(yǐ )盛(shèng )矣(yǐ )。窃(qiè )闻(wén )后(hòu )庭(tíng )之(zhī )数(shù ),或(huò )复(fù )过(guò )之(zhī ),圣(shèng )嗣(sì )不(bú )昌(chāng ),殆(dài )能(néng )由(yóu )此(cǐ )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )可(kě )妙(miào )简(jiǎn )淑(shū )媛(yuán )以(yǐ )备(bèi )内(nèi )官(guān )之(zhī )数(shù ),其(qí )馀(yú )尽(jìn )遣(qiǎn )还(hái )家(jiā ),且(qiě )以(yǐ )育(yù )精(jīng )养(yǎng )神(shén ),专(zhuān )静(jìng )为(wéi )宝(bǎo )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )《螽(zhōng )斯(sī )》之(zhī )征(zhēng )可(kě )庶(shù )而(ér )致(zhì )矣(yǐ )。”帝(dì )报(bào )曰(yuē ):“卿(qīng )辄(zhé )昌(chāng )言(yán ),他(tā )复(fù )以(yǐ )闻(wén )。”是(shì )时(shí )猎(liè )法(fǎ )严(yán )峻(jùn ),杀(shā )禁(jìn )地(dì )鹿(lù )者(zhě )身(shēn )死(sǐ ),财(cái )产(chǎn )没(méi )官(guān ),有(yǒu )能(néng )觉(jiào )告(gào )者(zhě ),厚(hòu )加(jiā )赏(shǎng )赐(cì )。柔(róu )复(fù )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“中(zhōng )间(jiān )以(yǐ )来(lái ),百(bǎi )姓(xìng )供(gòng )给(gěi )众(zhòng )役(yì ),亲(qīn )田(tián )者(zhě )既(jì )减(jiǎn );加(jiā )顷(qǐng )复(fù )有(yǒu )猎(liè )禁(jìn ),群(qún )鹿(lù )犯(fàn )暴(bào ),残(cán )食(shí )生(shēng )苗(miáo ),处(chù )处(chù )为(wéi )害(hài ),所(suǒ )伤(shāng )不(bú )赀(zī ),民(mín )虽(suī )障(zhàng )离(lí ),力(lì )不(bú )能(néng )御(yù )。至(zhì )如(rú )荥(yíng )阳(yáng )左(zuǒ )右(yòu ),周(zhōu )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),岁(suì )略(luè )不(bú )收(shōu )。方(fāng )今(jīn )天(tiān )下(xià )生(shēng )生(shēng )者(zhě )甚(shèn )少(shǎo ),而(ér )麋(mí )鹿(lù )之(zhī )损(sǔn )者(zhě )甚(shèn )多(duō ),卒(zú )有(yǒu )兵(bīng )戎(róng )之(zhī )役(yì ),凶(xiōng )年(nián )之(zhī )灾(zāi ),将(jiāng )无(wú )以(yǐ )待(dài )之(zhī )。惟(wéi )陛(bì )下(xià )宽(kuān )放(fàng )民(mín )间(jiān ),使(shǐ )得(dé )捕(bǔ )鹿(lù ),遂(suí )除(chú )其(qí )禁(jìn ),则(zé )众(zhòng )庶(shù )永(yǒng )济(jì ),莫(mò )不(bú )悦(yuè )豫(yù )矣(yǐ )。”帝(dì )又(yòu )欲(yù )平(píng )北(běi )芒(máng ),令(lìng )于(yú )其(qí )上(shàng )作(zuò )台(tái )观(guān ),望(wàng )见(jiàn )孟(mèng )津(jīn )。卫(wèi )尉(wèi )辛(xīn )毘(pí )谏(jiàn )曰(yuē ):“天(tiān )地(dì )之(zhī )性(xìng ),高(gāo )高(gāo )下(xià )下(xià )。今(jīn )而(ér )反(fǎn )之(zhī ),既(jì )非(fēi )其(qí )理(lǐ );加(jiā )以(yǐ )损(sǔn )费(fèi )人(rén )功(gōng ),民(mín )不(bú )堪(kān )役(yì )。且(qiě )若(ruò )九(jiǔ )河(hé )盈(yíng )溢(yì ),洪(hóng )水(shuǐ )为(wéi )害(hài ),而(ér )丘(qiū )陵(líng )皆(jiē )夷(yí ),将(jiāng )何(hé )以(yǐ )御(yù )之(zhī )!”帝(dì )乃(nǎi )止(zhǐ )。

少(shǎo )府(fǔ )杨(yáng )阜(fù )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )奉(fèng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )开(kāi )拓(tuò )之(zhī )大(dà )业(yè ),守(shǒu )文(wén )皇(huáng )帝(dì )克(kè )终(zhōng )之(zhī )元(yuán )绪(xù ),诚(chéng )宜(yí )思(sī )齐(qí )往(wǎng )古(gǔ )圣(shèng )贤(xián )之(zhī )善(shàn )治(zhì ),总(zǒng )观(guān )季(jì )世(shì )放(fàng )荡(dàng )之(zhī )恶(è )政(zhèng )。曩(nǎng )使(shǐ )桓(huán )、灵(líng )不(bú )废(fèi )高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )法(fǎ )度(dù ),文(wén )、景(jǐng )之(zhī )恭(gōng )俭(jiǎn ),太(tài )祖(zǔ )虽(suī )有(yǒu )神(shén )武(wǔ ),于(yú )何(hé )所(suǒ )施(shī ),而(ér )陛(bì )下(xià )何(hé )由(yóu )处(chù )斯(sī )尊(zūn )哉(zāi )!今(jīn )吴(wú )、蜀(shǔ )未(wèi )定(dìng ),定(dìng )旅(lǚ )在(zài )外(wài ),诸(zhū )所(suǒ )缮(shàn )治(zhì ),惟(wéi )陛(bì )下(xià )务(wù )从(cóng )约(yuē )节(jiē )。”帝(dì )优(yōu )诏(zhào )答(dá )之(zhī )。阜(fù )复(fù )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“尧(yáo )尚(shàng )茅(máo )茨(cí )而(ér )万(wàn )国(guó )安(ān )其(qí )居(jū ),禹(yǔ )卑(bēi )宫(gōng )室(shì )而(ér )天(tiān )下(xià )乐(lè )其(qí )业(yè )。及(jí )至(zhì )殷(yīn )、周(zhōu ),或(huò )堂(táng )崇(chóng )三(sān )尺(chǐ ),度(dù )以(yǐ )九(jiǔ )筵(yàn )耳(ěr )。桀(jié )作(zuò )璇(xuán )室(shì )象(xiàng )廊(láng ),纣(zhòu )为(wéi )倾(qīng )宫(gōng )鹿(lù )台(tái ),以(yǐ )丧(sàng )其(qí )社(shè )稷(jì );楚(chǔ )灵(líng )以(yǐ )筑(zhù )章(zhāng )华(huá )而(ér )身(shēn )受(shòu )祸(huò );秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )作(zuò )阿(ā )房(fáng ),二(èr )世(shì )而(ér )灭(miè )。夫(fū )不(bú )度(dù )万(wàn )民(mín )之(zhī )力(lì ),以(yǐ )从(cóng )耳(ěr )目(mù )之(zhī )欲(yù ),未(wèi )有(yǒu )不(bú )亡(wáng )者(zhě )也(yě )。陛(bì )下(xià )当(dāng )以(yǐ )尧(yáo )、舜(shùn )、禹(yǔ )、汤(tāng )、文(wén )、武(wǔ )为(wéi )法(fǎ )则(zé ),夏(xià )桀(jié )、殷(yīn )纣(zhòu )、楚(chǔ )灵(líng )、秦(qín )皇(huáng )为(wéi )深(shēn )诫(jiè ),而(ér )乃(nǎi )自(zì )暇(xiá )自(zì )逸(yì ),惟(wéi )宫(gōng )台(tái )是(shì )饰(shì ),必(bì )有(yǒu )颠(diān )覆(fù )危(wēi )亡(wáng )之(zhī )祸(huò )矣(yǐ )。君(jūn )作(zuò )元(yuán )首(shǒu ),臣(chén )为(wéi )股(gǔ )肱(gōng ),存(cún )亡(wáng )一(yī )体(tǐ ),得(dé )失(shī )同(tóng )之(zhī )。臣(chén )虽(suī )驽(nú )怯(qiè ),敢(gǎn )忘(wàng )争(zhēng )臣(chén )之(zhī )义(yì )!言(yán )不(bú )切(qiē )至(zhì ),不(bú )足(zú )以(yǐ )感(gǎn )寤(wù )陛(bì )下(xià )。陛(bì )下(xià )不(bú )察(chá )臣(chén )言(yán ),恐(kǒng )皇(huáng )祖(zǔ )、烈(liè )考(kǎo )之(zhī )祚(zuò )坠(zhuì )于(yú )地(dì )。使(shǐ )臣(chén )身(shēn )死(sǐ )有(yǒu )补(bǔ )万(wàn )一(yī ),则(zé )死(sǐ )之(zhī )日(rì )犹(yóu )生(shēng )之(zhī )年(nián )也(yě )。谨(jǐn )叩(kòu )棺(guān )沐(mù )浴(yù ),伏(fú )俟(sì )重(zhòng )诛(zhū )!”奏(zòu )御(yù ),帝(dì )感(gǎn )其(qí )忠(zhōng )言(yán ),手(shǒu )笔(bǐ )诏(zhào )答(dá )。帝(dì )尝(cháng )著(zhe )裮(chāng ),被(bèi )缥(piāo )绫(líng )半(bàn )袖(xiù )。阜(fù )问(wèn )帝(dì )曰(yuē ):“此(cǐ )于(yú )礼(lǐ )何(hé )法(fǎ )服(fú )也(yě )?”帝(dì )默(mò )然(rán )不(bú )答(dá )。自(zì )是(shì )不(bú )法(fǎ )服(fú )不(bú )以(yǐ )见(jiàn )阜(fù )。阜(fù )又(yòu )上(shàng )疏(shū )欲(yù )省(shěng )宫(gōng )人(rén )诸(zhū )不(bú )见(jiàn )幸(xìng )者(zhě ),乃(nǎi )召(zhào )御(yù )府(fǔ )吏(lì )问(wèn )后(hòu )宫(gōng )人(rén )数(shù )。吏(lì )守(shǒu )旧(jiù )令(lìng ),对(duì )曰(yuē ):“禁(jìn )密(mì ),不(bú )得(dé )宣(xuān )露(lù )!”阜(fù )怒(nù ),杖(zhàng )吏(lì )一(yī )百(bǎi ),数(shù )之(zhī )曰(yuē ):“国(guó )家(jiā )不(bú )与(yǔ )九(jiǔ )卿(qīng )为(wéi )密(mì ),反(fǎn )与(yǔ )小(xiǎo )吏(lì )为(wéi )密(mì )乎(hū )!”帝(dì )愈(yù )严(yán )惮(dàn )之(zhī )。

散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )蒋(jiǎng )济(jì )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“昔(xī )句(jù )践(jiàn )养(yǎng )胎(tāi )以(yǐ )待(dài )用(yòng ),昭(zhāo )王(wáng )恤(xù )病(bìng )以(yǐ )雪(xuě )仇(chóu ),故(gù )能(néng )以(yǐ )弱(ruò )燕(yàn )服(fú )强(qiáng )齐(qí ),羸(léi )越(yuè )灭(miè )劲(jìn )吴(wú )。今(jīn )二(èr )敌(dí )强(qiáng )盛(shèng ),当(dāng )身(shēn )不(bú )除(chú ),百(bǎi )世(shì )之(zhī )责(zé )也(yě )。以(yǐ )陛(bì )下(xià )圣(shèng )明(míng )神(shén )武(wǔ )之(zhī )略(luè ),舍(shě )其(qí )缓(huǎn )者(zhě ),专(zhuān )心(xīn )讨(tǎo )贼(zéi ),臣(chén )以(yǐ )为(wéi )无(wú )难(nán )矣(yǐ )。”中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )东(dōng )莱(lái )王(wáng )基(jī )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )古(gǔ )人(rén )以(yǐ )水(shuǐ )喻(yù )民(mín )曰(yuē ):‘水(shuǐ )所(suǒ )以(yǐ )载(zǎi )舟(zhōu ),亦(yì )所(suǒ )以(yǐ )覆(fù )舟(zhōu )。’颜(yán )渊(yuān )曰(yuē )‘东(dōng )野(yě )子(zǐ )之(zhī )御(yù ),马(mǎ )力(lì )尽(jìn )矣(yǐ ),而(ér )求(qiú )进(jìn )不(bú )已(yǐ ),殆(dài )将(jiāng )败(bài )矣(yǐ )。’今(jīn )事(shì )役(yì )劳(láo )苦(kǔ ),男(nán )女(nǚ )离(lí )旷(kuàng ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )深(shēn )察(chá )东(dōng )野(yě )之(zhī )敝(bì ),留(liú )意(yì )舟(zhōu )水(shuǐ )之(zhī )喻(yù ),息(xī )奔(bēn )驷(sì )于(yú )未(wèi )尽(jìn ),节(jiē )力(lì )役(yì )于(yú )未(wèi )困(kùn )。昔(xī )汉(hàn )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),至(zhì )孝(xiào )文(wén )时(shí )唯(wéi )有(yǒu )同(tóng )姓(xìng )诸(zhū )侯(hóu ),而(ér )贾(jiǎ )谊(yì )忧(yōu )之(zhī )曰(yuē ):‘置(zhì )火(huǒ )积(jī )薪(xīn )之(zhī )下(xià )而(ér )寝(qǐn )其(qí )上(shàng ),因(yīn )谓(wèi )之(zhī )安(ān )。’今(jīn )寇(kòu )贼(zéi )未(wèi )殄(tiǎn ),猛(měng )将(jiāng )拥(yōng )兵(bīng ),检(jiǎn )之(zhī )则(zé )无(wú )以(yǐ )应(yīng )敌(dí ),久(jiǔ )之(zhī )则(zé )难(nán )以(yǐ )遗(yí )后(hòu ),当(dāng )盛(shèng )明(míng )之(zhī )世(shì ),不(bú )务(wù )以(yǐ )除(chú )患(huàn ),若(ruò )子(zǐ )孙(sūn )不(bú )竞(jìng ),社(shè )稷(jì )之(zhī )忧(yōu )也(yě )。使(shǐ )贾(jiǎ )谊(yì )复(fù )起(qǐ ),必(bì )深(shēn )切(qiē )于(yú )曩(nǎng )时(shí )矣(yǐ )。”帝(dì )皆(jiē )不(bú )听(tīng )。

殿(diàn )中(zhōng )监(jiān )督(dū )役(yì ),擅(shàn )收(shōu )兰(lán )台(tái )令(lìng )史(shǐ ),右(yòu )仆(pú )射(shè )卫(wèi )臻(zhēn )奏(zòu )案(àn )之(zhī )。诏(zhào )曰(yuē ):“殿(diàn )舍(shě )不(bú )成(chéng ),吾(wú )所(suǒ )留(liú )心(xīn ),卿(qīng )推(tuī )之(zhī ),何(hé )也(yě )?”臻(zhēn )曰(yuē ):“古(gǔ )制(zhì )侵(qīn )官(guān )之(zhī )法(fǎ ),非(fēi )恶(è )其(qí )勤(qín )事(shì )也(yě ),诚(chéng )以(yǐ )所(suǒ )益(yì )者(zhě )小(xiǎo ),所(suǒ )堕(duò )者(zhě )大(dà )也(yě )。臣(chén )每(měi )察(chá )校(xiào )事(shì ),类(lèi )皆(jiē )如(rú )此(cǐ ),若(ruò )又(yòu )纵(zòng )之(zhī ),惧(jù )群(qún )司(sī )将(jiāng )遂(suí )越(yuè )职(zhí ),以(yǐ )至(zhì )陵(líng )夷(yí )矣(yǐ )。”

尚(shàng )书(shū )涿(zhuō )郡(jùn )孙(sūn )礼(lǐ )固(gù )请(qǐng )罢(bà )役(yì ),帝(dì )诏(zhào )曰(yuē ):“钦(qīn )纳(nà )谠(dǎng )言(yán )。”促(cù )遣(qiǎn )民(mín )作(zuò );监(jiān )作(zuò )者(zhě )复(fù )奏(zòu )留(liú )一(yī )月(yuè ),有(yǒu )所(suǒ )成(chéng )讫(qì )。礼(lǐ )径(jìng )至(zhì )作(zuò )所(suǒ ),不(bú )复(fù )重(zhòng )奏(zòu ),称(chēng )诏(zhào )罢(bà )民(mín ),帝(dì )奇(qí )其(qí )意(yì )而(ér )不(bú )责(zé )。帝(dì )虽(suī )不(bú )能(néng )尽(jìn )用(yòng )群(qún )臣(chén )直(zhí )谏(jiàn )之(zhī )言(yán ),然(rán )皆(jiē )优(yōu )容(róng )之(zhī )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),洛(luò )阳(yáng )崇(chóng )华(huá )殿(diàn )灾(zāi )。帝(dì )问(wèn )侍(shì )中(zhōng )领(lǐng )太(tài )史(shǐ )令(lìng )泰(tài )山(shān )高(gāo )堂(táng )隆(lóng )曰(yuē ):“此(cǐ )何(hé )咎(jiù )也(yě )?于(yú )礼(lǐ )宁(níng )有(yǒu )祈(qí )禳(ráng )之(zhī )义(yì )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“《易(yì )·传(chuán )》曰(yuē ):‘上(shàng )不(bú )俭(jiǎn ),下(xià )不(bú )节(jiē ),孽(niè )火(huǒ )烧(shāo )其(qí )室(shì )。’又(yòu )曰(yuē ):‘君(jūn )高(gāo )其(qí )台(tái ),天(tiān )火(huǒ )为(wéi )灾(zāi )。’此(cǐ )人(rén )君(jūn )务(wù )饰(shì )宫(gōng )室(shì ),不(bú )知(zhī )百(bǎi )姓(xìng )空(kōng )竭(jié ),故(gù )天(tiān )应(yīng )之(zhī )以(yǐ )旱(hàn ),火(huǒ )从(cóng )高(gāo )殿(diàn )起(qǐ )也(yě )。”诏(zhào )问(wèn )隆(lóng ):“吾(wú )闻(wén )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )之(zhī )时(shí )柏(bǎi )梁(liáng )灾(zāi ),而(ér )大(dà )起(qǐ )宫(gōng )殿(diàn )以(yǐ )厌(yàn )之(zhī ),其(qí )义(yì )云(yún )何(hé )?”对(duì )曰(yuē ):“夷(yí )越(yuè )之(zhī )巫(wū )所(suǒ )为(wéi ),非(fēi )圣(shèng )贤(xián )之(zhī )明(míng )训(xùn )也(yě )。《五(wǔ )行(háng )志(zhì )》曰(yuē ):‘柏(bǎi )梁(liáng )灾(zāi ),其(qí )后(hòu )有(yǒu )江(jiāng )充(chōng )巫(wū )蛊(gǔ )事(shì )。’如(rú )《志(zhì )》之(zhī )言(yán ),越(yuè )巫(wū )建(jiàn )章(zhāng )无(wú )所(suǒ )厌(yàn )也(yě )。令(lìng )宜(yí )罢(bà )散(sàn )民(mín )役(yì )。宫(gōng )室(shì )之(zhī )制(zhì ),务(wù )从(cóng )约(yuē )节(jiē ),清(qīng )扫(sǎo )所(suǒ )灾(zāi )之(zhī )处(chù ),不(bú )敢(gǎn )于(yú )此(cǐ )有(yǒu )所(suǒ )立(lì )作(zuò ),则(zé )萐(shà )莆(pú )、嘉(jiā )禾(hé )必(bì )生(shēng )此(cǐ )地(dì )。若(ruò )乃(nǎi )疲(pí )民(mín )之(zhī )力(lì ),竭(jié )民(mín )之(zhī )财(cái ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )致(zhì )符(fú )瑞(ruì )而(ér )怀(huái )远(yuǎn )人(rén )也(yě )。”

八(bā )月(yuè ),庚(gēng )午(wǔ ),立(lì )皇(huáng )子(zǐ )芳(fāng )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),询(xún )为(wéi )秦(qín )王(wáng )。帝(dì )无(wú )子(zǐ ),养(yǎng )二(èr )王(wáng )为(wéi )子(zǐ ),宫(gōng )省(shěng )事(shì )秘(mì ),莫(mò )有(yǒu )知(zhī )其(qí )所(suǒ )由(yóu )来(lái )者(zhě )。或(huò )云(yún ):芳(fāng ),任(rèn )城(chéng )王(wáng )楷(kǎi )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

丁(dīng )巳(sì ),帝(dì )还(hái )洛(luò )阳(yáng )。

诏(zhào )复(fù )立(lì )崇(chóng )华(huá )殿(diàn ),更(gèng )名(míng )曰(yuē )九(jiǔ )龙(lóng )。通(tōng )引(yǐn )穀(yù )水(shuǐ )过(guò )九(jiǔ )龙(lóng )殿(diàn )前(qián ),为(wéi )玉(yù )井(jǐng )绮(qǐ )栏(lán ),蟾(chán )蜍(chú )含(hán )受(shòu ),神(shén )龙(lóng )吐(tǔ )出(chū )。使(shǐ )博(bó )士(shì )扶(fú )风(fēng )马(mǎ )钧(jūn )作(zuò )司(sī )南(nán )车(chē ),水(shuǐ )转(zhuǎn )百(bǎi )戏(xì )。陵(líng )霄(xiāo )阙(què )始(shǐ )构(gòu ),有(yǒu )鹊(què )巢(cháo )其(qí )上(shàng ),帝(dì )以(yǐ )问(wèn )高(gāo )堂(táng )隆(lóng ),对(duì )曰(yuē ):“《诗(shī )》曰(yuē ):‘惟(wéi )鹊(què )有(yǒu )巢(cháo ),惟(wéi )鸠(jiū )居(jū )之(zhī )。’今(jīn )兴(xìng )宫(gōng )室(shì ),起(qǐ )陵(líng )霄(xiāo )阙(què ),而(ér )鹊(què )巢(cháo )之(zhī ),此(cǐ )宫(gōng )未(wèi )成(chéng )身(shēn )不(bú )得(dé )居(jū )之(zhī )象(xiàng )也(yě )。大(dà )意(yì )若(ruò )曰(yuē ):‘宫(gōng )室(shì )未(wèi )成(chéng ),将(jiāng )有(yǒu )他(tā )姓(xìng )制(zhì )御(yù )之(zhī )’。斯(sī )乃(nǎi )上(shàng )天(tiān )之(zhī )戒(jiè )也(yě )。夫(fū )天(tiān )道(dào )无(wú )亲(qīn ),惟(wéi )与(yǔ )善(shàn )人(rén ),太(tài )戊(wù )、武(wǔ )丁(dīng )睹(dǔ )灾(zāi )悚(sǒng )惧(jù ),故(gù )天(tiān )降(jiàng )之(zhī )福(fú )。今(jīn )若(ruò )休(xiū )罢(bà )百(bǎi )役(yì ),增(zēng )崇(chóng )德(dé )政(zhèng ),则(zé )三(sān )王(wáng )可(kě )四(sì ),五(wǔ )帝(dì )可(kě )六(liù ),岂(qǐ )惟(wéi )商(shāng )宗(zōng )转(zhuǎn )祸(huò )为(wéi )福(fú )而(ér )已(yǐ )哉(zāi )!”帝(dì )为(wéi )之(zhī )动(dòng )容(róng )。帝(dì )性(xìng )严(yán )急(jí ),其(qí )督(dū )修(xiū )宫(gōng )室(shì )有(yǒu )稽(jī )限(xiàn )者(zhě ),帝(dì )亲(qīn )召(zhào )问(wèn ),言(yán )犹(yóu )在(zài )口(kǒu ),身(shēn )首(shǒu )已(yǐ )分(fèn )。散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )领(lǐng )秘(mì )书(shū )监(jiān )王(wáng )肃(sù )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“今(jīn )宫(gōng )室(shì )未(wèi )就(jiù ),见(jiàn )作(zuò )者(zhě )三(sān )四(sì )万(wàn )人(rén )。九(jiǔ )龙(lóng )可(kě )以(yǐ )安(ān )圣(shèng )体(tǐ ),其(qí )内(nèi )足(zú )以(yǐ )列(liè )六(liù )宫(gōng );惟(wéi )泰(tài )极(jí )已(yǐ )前(qián ),功(gōng )夫(fū )尚(shàng )大(dà )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )取(qǔ )常(cháng )食(shí )禀(bǐng )之(zhī )士(shì ),非(fēi )急(jí )要(yào )者(zhě )之(zhī )用(yòng ),选(xuǎn )其(qí )丁(dīng )壮(zhuàng ),择(zé )留(liú )万(wàn )人(rén ),使(shǐ )一(yī )期(qī )而(ér )更(gèng )之(zhī )。咸(xián )知(zhī )息(xī )代(dài )有(yǒu )日(rì ),则(zé )莫(mò )不(bú )悦(yuè )以(yǐ )即(jí )事(shì ),劳(láo )而(ér )不(bú )怨(yuàn )矣(yǐ )。计(jì )一(yī )岁(suì )有(yǒu )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )万(wàn )夫(fū ),亦(yì )不(bú )为(wéi )少(shǎo )。当(dāng )一(yī )岁(suì )成(chéng )者(zhě ),听(tīng )且(qiě )三(sān )年(nián ),分(fèn )遣(qiǎn )其(qí )馀(yú ),使(shǐ )皆(jiē )即(jí )农(nóng ),无(wú )穷(qióng )之(zhī )计(jì )也(yě )。夫(fū )信(xìn )之(zhī )于(yú )民(mín ),国(guó )家(jiā )大(dà )宝(bǎo )也(yě )。前(qián )车(chē )驾(jià )当(dāng )幸(xìng )洛(luò )阳(yáng ),发(fā )民(mín )为(wéi )营(yíng ),有(yǒu )司(sī )命(mìng )以(yǐ )营(yíng )成(chéng )而(ér )罢(bà );既(jì )成(chéng ),又(yòu )利(lì )其(qí )功(gōng )力(lì ),不(bú )以(yǐ )时(shí )遣(qiǎn )。有(yǒu )司(sī )徒(tú )营(yíng )目(mù )前(qián )之(zhī )利(lì ),不(bú )顾(gù )经(jīng )国(guó )之(zhī )体(tǐ )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )自(zì )今(jīn )已(yǐ )后(hòu ),傥(tǎng )复(fù )使(shǐ )民(mín ),宜(yí )明(míng )其(qí )令(lìng ),使(shǐ )必(bì )如(rú )期(qī ),以(yǐ )次(cì )有(yǒu )事(shì ),宁(níng )使(shǐ )更(gèng )发(fā ),无(wú )或(huò )失(shī )信(xìn )。凡(fán )陛(bì )下(xià )临(lín )时(shí )之(zhī )所(suǒ )行(háng )刑(xíng ),皆(jiē )有(yǒu )罪(zuì )之(zhī )吏(lì )、宜(yí )死(sǐ )之(zhī )人(rén )也(yě );然(rán )众(zhòng )庶(shù )不(bú )知(zhī ),谓(wèi )为(wéi )仓(cāng )卒(zú )。故(gù )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )下(xià )之(zhī )于(yú )吏(lì ),而(ér )暴(bào )其(qí )罪(zuì ),钧(jūn )其(qí )死(sǐ )也(yě ),无(wú )使(shǐ )污(wū )于(yú )宫(gōng )掖(yè )而(ér )为(wéi )远(yuǎn )近(jìn )所(suǒ )疑(yí )。且(qiě )人(rén )命(mìng )至(zhì )重(zhòng ),难(nán )生(shēng )易(yì )杀(shā ),气(qì )绝(jué )不(bú )续(xù )者(zhě )也(yě ),是(shì )以(yǐ )圣(shèng )贤(xián )重(zhòng )之(zhī )。昔(xī )汉(hàn )文(wén )帝(dì )欲(yù )杀(shā )犯(fàn )跸(bì )者(zhě ),廷(tíng )尉(wèi )张(zhāng )释(shì )之(zhī )曰(yuē ):‘方(fāng )其(qí )时(shí ),上(shàng )使(shǐ )诛(zhū )之(zhī )则(zé )已(yǐ ),今(jīn )下(xià )廷(tíng )尉(wèi ),廷(tíng )尉(wèi ),天(tiān )下(xià )之(zhī )平(píng ),不(bú )可(kě )倾(qīng )也(yě )。’臣(chén )以(yǐ )为(wéi )大(dà )失(shī )其(qí )义(yì ),非(fēi )忠(zhōng )臣(chén )所(suǒ )宜(yí )陈(chén )也(yě )。廷(tíng )尉(wèi )者(zhě ),天(tiān )子(zǐ )之(zhī )吏(lì )也(yě ),犹(yóu )不(bú )可(kě )以(yǐ )失(shī )平(píng ),而(ér )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )身(shēn )反(fǎn )可(kě )以(yǐ )惑(huò )谬(miù )乎(hū )!斯(sī )重(zhòng )于(yú )为(wéi )己(jǐ )而(ér )轻(qīng )于(yú )为(wéi )君(jūn ),不(bú )忠(zhōng )之(zhī )甚(shèn )也(yě ),不(bú )可(kě )不(bú )察(chá )!”

中(zhōng )山(shān )恭(gōng )王(wáng )衮(gǔn )疾(jí )病(bìng ),令(lìng )官(guān )属(shǔ )曰(yuē ):“男(nán )子(zǐ )不(bú )死(sǐ )于(yú )妇(fù )人(rén )之(zhī )手(shǒu ),亟(jí )以(yǐ )时(shí )营(yíng )东(dōng )堂(táng )。”堂(táng )成(chéng ),舆(yú )疾(jí )往(wǎng )居(jū )之(zhī )。又(yòu )令(lìng )世(shì )子(zǐ )曰(yuē ):“汝(rǔ )幼(yòu )为(wéi )人(rén )君(jūn ),知(zhī )乐(lè )不(bú )知(zhī )苦(kǔ ),必(bì )将(jiāng )以(yǐ )骄(jiāo )奢(shē )为(wéi )失(shī )者(zhě )也(yě )。兄(xiōng )弟(dì )有(yǒu )不(bú )良(liáng )之(zhī )行(háng ),当(dāng )造(zào )膝(xī )谏(jiàn )之(zhī ),谏(jiàn )之(zhī )不(bú )从(cóng ),流(liú )涕(tì )喻(yù )之(zhī ),喻(yù )之(zhī )不(bú )改(gǎi ),乃(nǎi )白(bái )其(qí )母(mǔ ),犹(yóu )不(bú )改(gǎi ),当(dāng )以(yǐ )奏(zòu )闻(wén ),并(bìng )辞(cí )国(guó )土(tǔ )。与(yǔ )其(qí )守(shǒu )宠(chǒng )罹(lí )祸(huò ),不(bú )若(ruò )贫(pín )贱(jiàn )全(quán )身(shēn )也(yě )。此(cǐ )亦(yì )谓(wèi )大(dà )罪(zuì )恶(è )耳(ěr ),其(qí )微(wēi )过(guò )细(xì )故(gù ),当(dāng )掩(yǎn )覆(fù )之(zhī )。”冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),己(jǐ )酉(yǒu ),衮(gǔn )卒(zú )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),丁(dīng )酉(yǒu ),帝(dì )行(háng )如(rú )许(xǔ )昌(chāng )。

是(shì )岁(suì ),幽(yōu )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )王(wáng )雄(xióng )使(shǐ )勇(yǒng )士(shì )韩(hán )龙(lóng )刺(cì )杀(shā )鲜(xiān )卑(bēi )轲(kē )比(bǐ )能(néng )。自(zì )是(shì )种(zhǒng )落(luò )离(lí )散(sàn ),互(hù )相(xiàng )侵(qīn )伐(fá ),强(qiáng )者(zhě )远(yuǎn )遁(dùn ),弱(ruò )者(zhě )请(qǐng )服(fú ),边(biān )陲(chuí )遂(suí )安(ān )。

张(zhāng )掖(yè )柳(liǔ )谷(gǔ )口(kǒu )水(shuǐ )溢(yì )涌(yǒng ),宝(bǎo )石(shí )负(fù )图(tú ),状(zhuàng )象(xiàng )灵(líng )龟(guī ),立(lì )于(yú )川(chuān )西(xī ),有(yǒu )石(shí )马(mǎ )七(qī )及(jí )凤(fèng )皇(huáng )、麒(qí )麟(lín )、白(bái )虎(hǔ )、牺(xī )牛(niú )、璜(huáng )玦(jué )、八(bā )卦(guà )、列(liè )宿(xiǔ )、孛(bó )彗(huì )之(zhī )象(xiàng ),又(yòu )有(yǒu )文(wén )曰(yuē )“大(dà )讨(tǎo )曹(cáo )”。诏(zhào )书(shū )班(bān )天(tiān )下(xià ),以(yǐ )为(wéi )嘉(jiā )瑞(ruì )。任(rèn )令(lìng )于(yú )绰(chāo )连(lián )赍(jī )以(yǐ )问(wèn )巨(jù )鹿(lù )张(zhāng )臶(jiàn ),臶(jiàn )密(mì )谓(wèi )绰(chāo )曰(yuē ):“夫(fū )神(shén )以(yǐ )知(zhī )来(lái ),不(bú )追(zhuī )已(yǐ )往(wǎng ),祥(xiáng )兆(zhào )先(xiān )见(jiàn ),而(ér )后(hòu )废(fèi )兴(xìng )从(cóng )之(zhī )。今(jīn )汉(hàn )已(yǐ )久(jiǔ )亡(wáng ),魏(wèi )已(yǐ )得(dé )之(zhī ),何(hé )所(suǒ )追(zhuī )兴(xìng )祥(xiáng )兆(zhào )乎(hū )!此(cǐ )石(shí ),当(dāng )今(jīn )之(zhī )变(biàn )异(yì )而(ér )将(jiāng )来(lái )之(zhī )符(fú )瑞(ruì )也(yě )。”

帝(dì )使(shǐ )人(rén )以(yǐ )马(mǎ )易(yì )珠(zhū )玑(jī )、翡(fěi )翠(cuì )、玳(dài )瑁(mào )于(yú )吴(wú ),吴(wú )主(zhǔ )曰(yuē ):“此(cǐ )皆(jiē )孤(gū )所(suǒ )不(bú )用(yòng ),而(ér )可(kě )以(yǐ )得(dé )马(mǎ ),孤(gū )何(hé )爱(ài )焉(yān )。”皆(jiē )以(yǐ )与(yǔ )之(zhī )。

烈(liè )祖(zǔ )明(míng )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )青(qīng )龙(lóng )四(sì )年(nián )(丙(bǐng )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )二(èr )三(sān )六(liù )年(nián ))

春(chūn ),吴(wú )人(rén )铸(zhù )大(dà )钱(qián ),一(yī )当(dāng )五(wǔ )百(bǎi )。

三(sān )月(yuè ),吴(wú )张(zhāng )昭(zhāo )卒(zú ),年(nián )八(bā )十(shí )一(yī )。昭(zhāo )容(róng )貌(mào )矜(jīn )严(yán ),有(yǒu )威(wēi )风(fēng ),吴(wú )主(zhǔ )以(yǐ )下(xià ),举(jǔ )邦(bāng )惮(dàn )之(zhī )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),汉(hàn )主(zhǔ )至(zhì )湔(jiān ),登(dēng )观(guān )阪(bǎn ),观(guān )汶(wèn )水(shuǐ )之(zhī )流(liú ),旬(xún )日(rì )而(ér )还(hái )。

武(wǔ )都(dōu )氐(dī )王(wáng )符(fú )健(jiàn )请(qǐng )降(jiàng )于(yú )汉(hàn );其(qí )弟(dì )不(bú )从(cóng ),将(jiāng )四(sì )百(bǎi )户(hù )来(lái )降(jiàng )。

五(wǔ )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),乐(lè )平(píng )定(dìng )侯(hóu )董(dǒng )昭(zhāo )卒(zú )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),己(jǐ )卯(mǎo ),帝(dì )还(hái )洛(luò )阳(yáng )宫(gōng )。

甲(jiǎ )申(shēn ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )大(dà )辰(chén ),又(yòu )勃(bó )于(yú )东(dōng )方(fāng )。高(gāo )堂(táng )隆(lóng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“凡(fán )帝(dì )王(wáng )徙(xǐ )都(dōu )立(lì )邑(yì ),皆(jiē )先(xiān )定(dìng )天(tiān )地(dì )、社(shè )稷(jì )之(zhī )位(wèi ),敬(jìng )恭(gōng )以(yǐ )奉(fèng )之(zhī )。将(jiāng )营(yíng )宫(gōng )室(shì ),则(zé )宗(zōng )庙(miào )为(wéi )先(xiān ),厩(jiù )库(kù )为(wéi )次(cì ),居(jū )室(shì )为(wéi )后(hòu )。今(jīn )圜(huán )丘(qiū )、方(fāng )泽(zé )、南(nán )北(běi )郊(jiāo )、明(míng )堂(táng )、社(shè )稷(jì )神(shén )位(wèi )未(wèi )定(dìng ),宗(zōng )庙(miào )之(zhī )制(zhì )又(yòu )未(wèi )如(rú )礼(lǐ ),而(ér )崇(chóng )饰(shì )居(jū )室(shì ),士(shì )民(mín )失(shī )业(yè ),外(wài )人(rén )咸(xián )云(yún )‘宫(gōng )人(rén )之(zhī )用(yòng )与(yǔ )军(jūn )国(guó )之(zhī )费(fèi )略(luè )齐(qí )’,民(mín )不(bú )堪(kān )命(mìng ),皆(jiē )有(yǒu )怨(yuàn )怒(nù )。《书(shū )》曰(yuē ):‘天(tiān )聪(cōng )明(míng )自(zì )我(wǒ )民(mín )聪(cōng )明(míng ),天(tiān )明(míng )畏(wèi )自(zì )我(wǒ )民(mín )明(míng )威(wēi )。’言(yán )天(tiān )之(zhī )赏(shǎng )罚(fá ),随(suí )民(mín )言(yán ),顺(shùn )民(mín )心(xīn )也(yě )。夫(fū )采(cǎi )椽(chuán )、卑(bēi )宫(gōng ),唐(táng )、虞(yú )、大(dà )禹(yǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )垂(chuí )皇(huáng )风(fēng )也(yě );玉(yù )台(tái )、琼(qióng )室(shì ),夏(xià )癸(guǐ )、商(shāng )辛(xīn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )犯(fàn )昊(hào )天(tiān )也(yě )。今(jīn )宫(gōng )室(shì )过(guò )盛(shèng ),天(tiān )彗(huì )章(zhāng )灼(zhuó ),斯(sī )乃(nǎi )慈(cí )父(fù )恳(kěn )切(qiē )之(zhī )训(xùn )。当(dāng )崇(chóng )孝(xiào )子(zǐ )祗(zhī )耸(sǒng )之(zhī )礼(lǐ ),不(bú )宜(yí )有(yǒu )忽(hū ),以(yǐ )重(zhòng )天(tiān )怒(nù )。”隆(lóng )数(shù )切(qiē )谏(jiàn ),帝(dì )颇(pō )不(bú )悦(yuè )。侍(shì )中(zhōng )卢(lú )毓(yù )进(jìn )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )君(jūn )明(míng )则(zé )臣(chén )直(zhí ),古(gǔ )之(zhī )圣(shèng )王(wáng )惟(wéi )恐(kǒng )不(bú )闻(wén )其(qí )过(guò ),此(cǐ )乃(nǎi )臣(chén )等(děng )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )及(jí )隆(lóng )也(yě )。”帝(dì )乃(nǎi )解(jiě )。毓(yù ),植(zhí )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),癸(guǐ )巳(sì ),颍(yǐng )阴(yīn )靖(jìng )侯(hóu )陈(chén )群(qún )卒(zú )。群(qún )前(qián )后(hòu )数(shù )陈(chén )得(dé )失(shī ),每(měi )上(shàng )封(fēng )事(shì ),辄(zhé )削(xuē )其(qí )草(cǎo ),时(shí )人(rén )及(jí )其(qí )子(zǐ )弟(dì )莫(mò )能(néng )知(zhī )也(yě )。论(lùn )者(zhě )或(huò )讥(jī )群(qún )居(jū )位(wèi )拱(gǒng )默(mò );正(zhèng )始(shǐ )中(zhōng ),诏(zhào )撰(zhuàn )群(qún )臣(chén )上(shàng )书(shū )以(yǐ )为(wéi )《名(míng )臣(chén )奏(zòu )议(yì )》,朝(cháo )士(shì )乃(nǎi )见(jiàn )群(qún )谏(jiàn )事(shì ),皆(jiē )叹(tàn )息(xī )焉(yān )。

袁(yuán )子(zǐ )论(lùn )曰(yuē ):或(huò )云(yún ):“少(shǎo )府(fǔ )杨(yáng )阜(fù )岂(qǐ )非(fēi )忠(zhōng )臣(chén )哉(zāi )!见(jiàn )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )非(fēi )则(zé )勃(bó )然(rán )触(chù )之(zhī ),与(yǔ )人(rén )言(yán )未(wèi )尝(cháng )不(bú )道(dào )。”答(dá )曰(yuē ):“夫(fū )仁(rén )者(zhě )爱(ài )人(rén ),施(shī )之(zhī )君(jūn )谓(wèi )之(zhī )忠(zhōng ),施(shī )于(yú )亲(qīn )谓(wèi )之(zhī )孝(xiào )。今(jīn )为(wéi )人(rén )臣(chén ),见(jiàn )人(rén )主(zhǔ )失(shī )道(dào ),直(zhí )诋(dǐ )其(qí )非(fēi )而(ér )播(bō )扬(yáng )其(qí )恶(è ),可(kě )谓(wèi )直(zhí )士(shì ),未(wèi )为(wéi )忠(zhōng )臣(chén )也(yě )。故(gù )司(sī )空(kōng )陈(chén )群(qún )则(zé )不(bú )然(rán ),谈(tán )论(lùn )终(zhōng )日(rì ),未(wèi )尝(cháng )言(yán )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )非(fēi );书(shū )数(shù )十(shí )上(shàng ),外(wài )人(rén )不(bú )知(zhī )。君(jūn )子(zǐ )谓(wèi )群(qún )于(yú )是(shì )乎(hū )长(zhǎng )者(zhě )矣(yǐ )。”

乙(yǐ )未(wèi ),帝(dì )行(háng )如(rú )许(xǔ )昌(chāng )。

诏(zhào )公(gōng )卿(qīng )举(jǔ )才(cái )德(dé )兼(jiān )备(bèi )者(zhě )各(gè )一(yī )人(rén ),司(sī )马(mǎ )懿(yì )以(yǐ )兗(yǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )太(tài )原(yuán )王(wáng )昶(chǎng )应(yīng )选(xuǎn )。昶(chǎng )为(wéi )人(rén )谨(jǐn )厚(hòu ),名(míng )其(qí )兄(xiōng )子(zǐ )曰(yuē )默(mò ),曰(yuē )沈(shěn ),名(míng )其(qí )子(zǐ )曰(yuē )浑(hún ),曰(yuē )深(shēn ),为(wéi )书(shū )戒(jiè )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )以(yǐ )四(sì )者(zhě )为(wéi )名(míng ),欲(yù )使(shǐ )汝(rǔ )曹(cáo )顾(gù )名(míng )思(sī )义(yì ),不(bú )敢(gǎn )违(wéi )越(yuè )也(yě )。夫(fū )物(wù )速(sù )成(chéng )则(zé )疾(jí )亡(wáng ),晚(wǎn )就(jiù )而(ér )善(shàn )终(zhōng ),朝(cháo )华(huá )之(zhī )草(cǎo ),夕(xī )而(ér )零(líng )落(luò ),松(sōng )柏(bǎi )之(zhī )茂(mào ),隆(lóng )寒(hán )不(bú )衰(shuāi ),是(shì )以(yǐ )君(jūn )子(zǐ )戒(jiè )于(yú )阙(què )党(dǎng )也(yě )。夫(fū )能(néng )屈(qū )以(yǐ )为(wéi )伸(shēn ),让(ràng )以(yǐ )为(wéi )得(dé ),弱(ruò )以(yǐ )为(wéi )强(qiáng ),鲜(xiān )不(bú )遂(suí )矣(yǐ )。夫(fū )毁(huǐ )誉(yù )者(zhě ),爱(ài )恶(è )之(zhī )原(yuán )而(ér )祸(huò )福(fú )之(zhī )机(jī )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘吾(wú )之(zhī )于(yú )人(rén ),谁(shuí )毁(huǐ )谁(shuí )誉(yù )。’以(yǐ )圣(shèng )人(rén )之(zhī )德(dé )犹(yóu )尚(shàng )如(rú )此(cǐ ),况(kuàng )庸(yōng )庸(yōng )之(zhī )徒(tú )而(ér )轻(qīng )毁(huǐ )誉(yù )哉(zāi )!人(rén )或(huò )毁(huǐ )己(jǐ ),当(dāng )退(tuì )而(ér )求(qiú )之(zhī )于(yú )身(shēn )。若(ruò )己(jǐ )有(yǒu )可(kě )毁(huǐ )之(zhī )行(háng ),则(zé )彼(bǐ )言(yán )当(dāng )矣(yǐ );若(ruò )己(jǐ )无(wú )可(kě )毁(huǐ )之(zhī )行(háng ),则(zé )彼(bǐ )言(yán )妄(wàng )矣(yǐ )。当(dāng )则(zé )无(wú )怨(yuàn )于(yú )彼(bǐ ),妄(wàng )则(zé )无(wú )害(hài )于(yú )身(shēn ),又(yòu )何(hé )反(fǎn )报(bào )焉(yān )!谚(yàn )曰(yuē ):‘救(jiù )寒(hán )莫(mò )如(rú )重(zhòng )裘(qiú ),止(zhǐ )谤(bàng )莫(mò )如(rú )自(zì )修(xiū )。’斯(sī )言(yán )信(xìn )矣(yǐ )!”

烈(liè )祖(zǔ )明(míng )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )景(jǐng )初(chū )元(yuán )年(nián )(丁(dīng )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )二(èr )三(sān )七(qī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),壬(rén )辰(chén ),山(shān )茌(chí )县(xiàn )言(yán )黄(huáng )龙(lóng )见(jiàn )。高(gāo )堂(táng )隆(lóng )以(yǐ )为(wéi ):“魏(wèi )得(dé )土(tǔ )德(dé ),故(gù )其(qí )瑞(ruì )黄(huáng )龙(lóng )见(jiàn ),宜(yí )改(gǎi )正(zhèng )朔(shuò ),易(yì )服(fú )色(sè ),以(yǐ )神(shén )明(míng )其(qí )政(zhèng ),变(biàn )民(mín )耳(ěr )目(mù )。”帝(dì )从(cóng )其(qí )议(yì )。三(sān )月(yuè ),下(xià )诏(zhào )改(gǎi )元(yuán ),以(yǐ )是(shì )月(yuè )为(wéi )孟(mèng )夏(xià )四(sì )月(yuè ),服(fú )色(sè )尚(shàng )黄(huáng ),牺(xī )牲(shēng )用(yòng )白(bái ),从(cóng )地(dì )正(zhèng )也(yě )。更(gèng )名(míng )《太(tài )和(hé )历(lì )》曰(yuē )《景(jǐng )初(chū )历(lì )》。

五(wǔ )月(yuè ),己(jǐ )巳(sì ),帝(dì )还(hái )洛(luò )阳(yáng )。

己(jǐ )丑(chǒu ),大(dà )赦(shè )。

六(liù )月(yuè ),戊(wù )申(shēn ),京(jīng )都(dōu )地(dì )震(zhèn )。

己(jǐ )亥(hài ),以(yǐ )尚(shàng )书(shū )令(lìng )陈(chén )矫(jiǎo )为(wéi )司(sī )徒(tú ),左(zuǒ )仆(pú )射(shè )卫(wèi )臻(zhēn )为(wéi )司(sī )空(kōng )。

有(yǒu )司(sī )奏(zòu )以(yǐ )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )为(wéi )魏(wèi )太(tài )祖(zǔ ),文(wén )皇(huáng )帝(dì )为(wéi )魏(wèi )高(gāo )祖(zǔ ),帝(dì )为(wéi )魏(wèi )烈(liè )祖(zǔ );三(sān )祖(zǔ )之(zhī )庙(miào ),万(wàn )世(shì )不(bú )毁(huǐ )。

孙(sūn )盛(shèng )论(lùn )曰(yuē ):夫(fū )谥(shì )以(yǐ )表(biǎo )行(háng ),庙(miào )以(yǐ )存(cún )容(róng )。未(wèi )有(yǒu )当(dāng )年(nián )而(ér )逆(nì )制(zhì )祖(zǔ )宗(zōng ),未(wèi )终(zhōng )而(ér )豫(yù )自(zì )尊(zūn )显(xiǎn )。魏(wèi )之(zhī )群(qún )司(sī )于(yú )是(shì )乎(hū )失(shī )正(zhèng )矣(yǐ )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),丁(dīng )卯(mǎo ),东(dōng )乡(xiāng )贞(zhēn )侯(hóu )陈(chén )矫(jiǎo )卒(zú )。

公(gōng )孙(sūn )渊(yuān )数(shù )对(duì )国(guó )中(zhōng )宾(bīn )客(kè )出(chū )恶(è )言(yán ),帝(dì )欲(yù )讨(tǎo )之(zhī ),以(yǐ )荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )河(hé )东(dōng )毌(guàn )丘(qiū )俭(jiǎn )为(wéi )幽(yōu )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。俭(jiǎn )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )即(jí )位(wèi )已(yǐ )来(lái ),未(wèi )有(yǒu )可(kě )书(shū )。吴(wú )、蜀(shǔ )恃(shì )险(xiǎn ),未(wèi )可(kě )卒(zú )平(píng ),聊(liáo )可(kě )以(yǐ )此(cǐ )方(fāng )无(wú )用(yòng )之(zhī )士(shì )克(kè )定(dìng )辽(liáo )东(dōng )。”光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )卫(wèi )臻(zhēn )曰(yuē ):“俭(jiǎn )所(suǒ )陈(chén )皆(jiē )战(zhàn )国(guó )细(xì )术(shù ),非(fēi )王(wáng )者(zhě )之(zhī )事(shì )也(yě )。吴(wú )频(pín )岁(suì )称(chēng )兵(bīng ),寇(kòu )乱(luàn )边(biān )境(jìng ),而(ér )犹(yóu )按(àn )甲(jiǎ )养(yǎng )士(shì ),未(wèi )果(guǒ )致(zhì )讨(tǎo )者(zhě ),诚(chéng )以(yǐ )百(bǎi )姓(xìng )疲(pí )劳(láo )故(gù )也(yě )。渊(yuān )生(shēng )长(zhǎng )海(hǎi )表(biǎo ),相(xiàng )承(chéng )三(sān )世(shì ),外(wài )抚(fǔ )戎(róng )夷(yí ),内(nèi )修(xiū )战(zhàn )射(shè ),而(ér )俭(jiǎn )欲(yù )以(yǐ )偏(piān )军(jūn )长(zhǎng )驱(qū ),朝(cháo )至(zhì )夕(xī )卷(juàn ),知(zhī )其(qí )妄(wàng )矣(yǐ )。”帝(dì )不(bú )听(tīng ),使(shǐ )俭(jiǎn )率(lǜ )诸(zhū )军(jūn )及(jí )鲜(xiān )卑(bēi )、乌(wū )桓(huán )屯(tún )辽(liáo )东(dōng )南(nán )界(jiè ),玺(xǐ )书(shū )征(zhēng )渊(yuān )。渊(yuān )前(qián )发(fā )兵(bīng )反(fǎn ),逆(nì )俭(jiǎn )于(yú )辽(liáo )隧(suì )。会(huì )天(tiān )雨(yǔ )十(shí )馀(yú )日(rì ),辽(liáo )水(shuǐ )大(dà )涨(zhǎng ),俭(jiǎn )与(yǔ )战(zhàn )不(bú )利(lì ),引(yǐn )军(jūn )还(hái )右(yòu )北(běi )平(píng )。渊(yuān )因(yīn )自(zì )立(lì )为(wéi )燕(yàn )王(wáng ),改(gǎi )元(yuán )绍(shào )汉(hàn ),置(zhì )百(bǎi )官(guān ),遣(qiǎn )使(shǐ )假(jiǎ )鲜(xiān )卑(bēi )单(dān )于(yú )玺(xǐ ),封(fēng )拜(bài )边(biān )民(mín ),诱(yòu )呼(hū )鲜(xiān )卑(bēi )以(yǐ )侵(qīn )扰(rǎo )北(běi )方(fāng )。

汉(hàn )张(zhāng )后(hòu )殂(cú )。

九(jiǔ )月(yuè ),冀(jì )、兗(yǎn )、徐(xú )、豫(yù )大(dà )水(shuǐ )。

西(xī )平(píng )郭(guō )夫(fū )人(rén )有(yǒu )宠(chǒng )于(yú )帝(dì ),毛(máo )后(hòu )爱(ài )弛(chí )。帝(dì )游(yóu )后(hòu )园(yuán ),曲(qǔ )宴(yàn )极(jí )乐(lè )。郭(guō )夫(fū )人(rén )请(qǐng )延(yán )皇(huáng )后(hòu ),帝(dì )弗(fú )许(xǔ ),因(yīn )禁(jìn )左(zuǒ )右(yòu )使(shǐ )不(bú )得(dé )宣(xuān )。后(hòu )知(zhī )之(zhī ),明(míng )日(rì ),谓(wèi )帝(dì )曰(yuē ):“昨(zuó )日(rì )游(yóu )宴(yàn )北(běi )园(yuán ),乐(lè )乎(hū )?”帝(dì )以(yǐ )左(zuǒ )右(yòu )泄(xiè )之(zhī ),所(suǒ )杀(shā )十(shí )馀(yú )人(rén )。庚(gēng )辰(chén ),赐(cì )后(hòu )死(sǐ ),然(rán )犹(yóu )加(jiā )谥(shì )曰(yuē )悼(dào )。癸(guǐ )丑(chǒu ),葬(zàng )愍(mǐn )陵(líng )。迁(qiān )其(qí )弟(dì )曾(céng )为(wéi )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),帝(dì )用(yòng )高(gāo )堂(táng )隆(lóng )之(zhī )议(yì ),营(yíng )洛(luò )阳(yáng )南(nán )委(wěi )杰(jié )山(shān )为(wéi )圆(yuán )丘(qiū ),诏(zhào )曰(yuē ):“昔(xī )汉(hàn )氏(shì )之(zhī )初(chū ),承(chéng )秦(qín )灭(miè )学(xué )之(zhī )后(hòu ),采(cǎi )摭(zhí )残(cán )缺(quē ),以(yǐ )备(bèi )郊(jiāo )祀(sì ),四(sì )百(bǎi )馀(yú )年(nián ),废(fèi )无(wú )禘(dì )礼(lǐ )。曹(cáo )氏(shì )世(shì )系(xì )出(chū )自(zì )有(yǒu )虞(yú ),今(jīn )祀(sì )皇(huáng )皇(huáng )帝(dì )天(tiān )于(yú )圆(yuán )丘(qiū ),以(yǐ )始(shǐ )祖(zǔ )虞(yú )舜(shùn )配(pèi );祭(jì )皇(huáng )皇(huáng )后(hòu )地(dì )于(yú )方(fāng )丘(qiū ),以(yǐ )舜(shùn )妃(fēi )伊(yī )氏(shì )配(pèi );祀(sì )皇(huáng )天(tiān )之(zhī )神(shén )于(yú )南(nán )郊(jiāo ),以(yǐ )武(wǔ )帝(dì )配(pèi );祭(jì )皇(huáng )地(dì )之(zhī )祇(qí )于(yú )北(běi )郊(jiāo ),以(yǐ )武(wǔ )宣(xuān )皇(huáng )后(hòu )配(pèi )。”

庐(lú )江(jiāng )主(zhǔ )薄(báo )吕(lǚ )习(xí )密(mì )使(shǐ )人(rén )请(qǐng )兵(bīng )于(yú )吴(wú ),欲(yù )开(kāi )门(mén )为(wéi )内(nèi )应(yīng )。吴(wú )主(zhǔ )使(shǐ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )全(quán )琮(cóng )督(dū )前(qián )将(jiāng )军(jūn )硃(zhū )桓(huán )等(děng )赴(fù )之(zhī ),既(jì )至(zhì ),事(shì )露(lù ),吴(wú )军(jūn )还(hái )。

诸(zhū )葛(gě )恪(kè )至(zhì )丹(dān )杨(yáng ),移(yí )书(shū )四(sì )部(bù )属(shǔ )城(chéng )长(zhǎng )吏(lì ),令(lìng )各(gè )保(bǎo )其(qí )疆(jiāng )界(jiè ),明(míng )立(lì )部(bù )伍(wǔ );其(qí )从(cóng )化(huà )平(píng )民(mín ),悉(xī )令(lìng )屯(tún )居(jū )。乃(nǎi )内(nèi )诸(zhū )将(jiāng ),罗(luó )兵(bīng )幽(yōu )阻(zǔ ),但(dàn )缮(shàn )籓(bān )篱(lí ),不(bú )与(yǔ )交(jiāo )锋(fēng ),候(hòu )其(qí )谷(gǔ )稼(jià )将(jiāng )熟(shú ),辄(zhé )纵(zòng )兵(bīng )芟(shān )刈(yì ),使(shǐ )无(wú )遗(yí )种(zhǒng )。旧(jiù )谷(gǔ )既(jì )尽(jìn ),新(xīn )谷(gǔ )不(bú )收(shōu ),平(píng )民(mín )屯(tún )居(jū ),略(luè )无(wú )所(suǒ )入(rù )。于(yú )是(shì )山(shān )民(mín )饥(jī )穷(qióng ),渐(jiàn )出(chū )降(jiàng )首(shǒu )。恪(kè )乃(nǎi )复(fù )敕(chì )下(xià )曰(yuē ):“山(shān )民(mín )去(qù )恶(è )从(cóng )化(huà ),皆(jiē )当(dāng )抚(fǔ )慰(wèi ),徙(xǐ )出(chū )外(wài )县(xiàn ),不(bú )得(dé )嫌(xián )疑(yí ),有(yǒu )所(suǒ )拘(jū )执(zhí )!”臼(jiù )阳(yáng )长(zhǎng )胡(hú )伉(kàng )得(dé )降(jiàng )民(mín )周(zhōu )遗(yí ),遗(yí )旧(jiù )恶(è )民(mín ),困(kùn )迫(pò )暂(zàn )出(chū ),伉(kàng )缚(fù )送(sòng )言(yán )府(fǔ )。恪(kè )以(yǐ )伉(kàng )违(wéi )教(jiāo ),遂(suí )斩(zhǎn )以(yǐ )徇(xùn )。民(mín )闻(wén )伉(kàng )坐(zuò )执(zhí )人(rén )被(bèi )戮(lù ),知(zhī )官(guān )惟(wéi )欲(yù )出(chū )之(zhī )而(ér )已(yǐ ),于(yú )是(shì )老(lǎo )幼(yòu )相(xiàng )携(xié )而(ér )出(chū ),岁(suì )期(qī )人(rén )数(shù ),皆(jiē )如(rú )本(běn )规(guī )。恪(kè )自(zì )领(lǐng )万(wàn )人(rén ),馀(yú )分(fèn )给(gěi )诸(zhū )将(jiāng )。吴(wú )主(zhǔ )嘉(jiā )其(qí )功(gōng ),拜(bài )恪(kè )威(wēi )北(běi )将(jiāng )军(jūn ),封(fēng )都(dōu )乡(xiāng )侯(hóu ),徙(xǐ )屯(tún )庐(lú )江(jiāng )皖(wǎn )口(kǒu )。

是(shì )岁(suì ),徙(xǐ )长(zhǎng )安(ān )钟(zhōng )虡(jù )、橐(tuó )佗(tuó )、铜(tóng )人(rén )、承(chéng )露(lù )盘(pán )于(yú )洛(luò )阳(yáng )。盘(pán )折(shé ),声(shēng )闻(wén )数(shù )十(shí )里(lǐ )。铜(tóng )人(rén )重(zhòng ),不(bú )可(kě )致(zhì ),留(liú )于(yú )霸(bà )城(chéng )。大(dà )发(fā )铜(tóng )铸(zhù )铜(tóng )人(rén )二(èr ),号(hào )曰(yuē )翁(wēng )仲(zhòng ),列(liè )坐(zuò )于(yú )司(sī )马(mǎ )门(mén )外(wài )。又(yòu )铸(zhù )黄(huáng )龙(lóng )、凤(fèng )皇(huáng )各(gè )一(yī ),龙(lóng )高(gāo )四(sì )丈(zhàng ),凤(fèng )高(gāo )三(sān )太(tài )馀(yú ),置(zhì )内(nèi )殿(diàn )前(qián )。起(qǐ )土(tǔ )山(shān )于(yú )芳(fāng )林(lín )园(yuán )西(xī )北(běi )陬(zōu ),使(shǐ )公(gōng )卿(qīng )群(qún )僚(liáo )皆(jiē )负(fù )土(tǔ ),树(shù )松(sōng )、竹(zhú )、杂(zá )木(mù )、善(shàn )草(cǎo )于(yú )其(qí )上(shàng ),捕(bǔ )山(shān )禽(qín )杂(zá )兽(shòu )致(zhì )其(qí )中(zhōng )。司(sī )徒(tú )军(jūn )议(yì )掾(yuàn )董(dǒng )寻(xún )上(shàng )疏(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )古(gǔ )之(zhī )直(zhí )士(shì ),尽(jìn )言(yán )于(yú )国(guó ),不(bú )避(bì )死(sǐ )亡(wáng ),故(gù )周(zhōu )昌(chāng )比(bǐ )高(gāo )祖(zǔ )于(yú )桀(jié )、纣(zhòu ),刘(liú )辅(fǔ )譬(pì )赵(zhào )后(hòu )于(yú )人(rén )婢(bì )。天(tiān )生(shēng )忠(zhōng )直(zhí ),虽(suī )白(bái )刃(rèn )沸(fèi )汤(tāng ),往(wǎng )而(ér )不(bú )顾(gù )者(zhě ),诚(chéng )为(wéi )时(shí )主(zhǔ )爱(ài )惜(xī )天(tiān )下(xià )也(yě )。建(jiàn )安(ān )以(yǐ )来(lái ),野(yě )战(zhàn )死(sǐ )亡(wáng ),或(huò )门(mén )殚(dān )户(hù )尽(jìn ),虽(suī )有(yǒu )存(cún )者(zhě ),遗(yí )孤(gū )老(lǎo )弱(ruò )。若(ruò )今(jīn )宫(gōng )室(shì )狭(xiá )小(xiǎo ),当(dāng )广(guǎng )大(dà )之(zhī ),犹(yóu )宜(yí )随(suí )时(shí ),不(bú )妨(fáng )农(nóng )务(wù ),况(kuàng )乃(nǎi )作(zuò )无(wú )益(yì )之(zhī )物(wù )!黄(huáng )龙(lóng )、凤(fèng )皇(huáng )、九(jiǔ )龙(lóng )、承(chéng )露(lù )盘(pán ),此(cǐ )皆(jiē )圣(shèng )明(míng )之(zhī )所(suǒ )不(bú )兴(xìng )也(yě ),其(qí )功(gōng )三(sān )倍(bèi )于(yú )殿(diàn )舍(shě )。陛(bì )下(xià )既(jì )尊(zūn )群(qún )臣(chén ),显(xiǎn )以(yǐ )冠(guàn )冕(miǎn ),被(bèi )以(yǐ )文(wén )绣(xiù ),载(zǎi )以(yǐ )华(huá )舆(yú ),所(suǒ )以(yǐ )异(yì )于(yú )小(xiǎo )人(rén );而(ér )使(shǐ )穿(chuān )方(fāng )举(jǔ )土(tǔ ),面(miàn )目(mù )垢(gòu )黑(hēi ),沾(zhān )体(tǐ )涂(tú )足(zú ),衣(yī )冠(guàn )了(le )鸟(niǎo ),毁(huǐ )国(guó )之(zhī )光(guāng )以(yǐ )崇(chóng )无(wú )益(yì ),甚(shèn )非(fēi )谓(wèi )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘君(jūn )使(shǐ )臣(chén )以(yǐ )礼(lǐ ),臣(chén )事(shì )君(jūn )以(yǐ )忠(zhōng )。’无(wú )忠(zhōng )无(wú )礼(lǐ ),国(guó )何(hé )以(yǐ )立(lì )!臣(chén )知(zhī )言(yán )出(chū )必(bì )死(sǐ ),而(ér )臣(chén )自(zì )比(bǐ )于(yú )牛(niú )之(zhī )一(yī )毛(máo ),生(shēng )既(jì )无(wú )益(yì ),死(sǐ )亦(yì )何(hé )损(sǔn )!秉(bǐng )笔(bǐ )流(liú )涕(tì ),心(xīn )与(yǔ )世(shì )辞(cí )。臣(chén )有(yǒu )八(bā )子(zǐ ),臣(chén )死(sǐ )之(zhī )后(hòu ),累(lèi )陛(bì )下(xià )矣(yǐ )!”将(jiāng )奏(zòu ),沐(mù )浴(yù )以(yǐ )待(dài )命(mìng )。帝(dì )曰(yuē ):“董(dǒng )寻(xún )不(bú )畏(wèi )死(sǐ )邪(xié )!”主(zhǔ )者(zhě )奏(zòu )收(shōu )寻(xún ),有(yǒu )诏(zhào )勿(wù )问(wèn )。

高(gāo )堂(táng )隆(lóng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“今(jīn )之(zhī )小(xiǎo )人(rén ),好(hǎo )说(shuō )秦(qín )、汉(hàn )之(zhī )奢(shē )靡(mí )以(yǐ )荡(dàng )圣(shèng )心(xīn );求(qiú )取(qǔ )亡(wáng )国(guó )不(bú )度(dù )之(zhī )器(qì ),劳(láo )役(yì )费(fèi )损(sǔn )以(yǐ )伤(shāng )德(dé )政(zhèng )。非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )兴(xìng )礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )和(hé ),保(bǎo )神(shén )明(míng )之(zhī )休(xiū )也(yě )。”帝(dì )不(bú )听(tīng )。隆(lóng )又(yòu )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“昔(xī )洪(hóng )水(shuǐ )滔(tāo )天(tiān )二(èr )十(shí )二(èr )载(zǎi ),尧(yáo )、舜(shùn )君(jūn )臣(chén )南(nán )面(miàn )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )无(wú )若(ruò )时(shí )之(zhī )急(jí ),而(ér )使(shǐ )公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )并(bìng )与(yǔ )厮(sī )徒(tú )共(gòng )供(gòng )事(shì )役(yì ),闻(wén )之(zhī )四(sì )夷(yí ),非(fēi )嘉(jiā )声(shēng )也(yě ),垂(chuí )之(zhī )竹(zhú )帛(bó ),非(fēi )令(lìng )名(míng )也(yě )。今(jīn )吴(wú )、蜀(shǔ )二(èr )贼(zéi ),非(fēi )徒(tú )白(bái )地(dì )、小(xiǎo )虏(lǔ )、聚(jù )邑(yì )之(zhī )寇(kòu ),乃(nǎi )僭(jiàn )号(hào )称(chēng )帝(dì ),欲(yù )与(yǔ )中(zhōng )国(guó )争(zhēng )衡(héng )。今(jīn )若(ruò )有(yǒu )人(rén )来(lái )告(gào ):‘权(quán )、禅(chán )并(bìng )修(xiū )德(dé )政(zhèng ),轻(qīng )省(shěng )租(zū )赋(fù ),动(dòng )咨(zī )耆(qí )贤(xián ),事(shì )遵(zūn )礼(lǐ )度(dù ),’陛(bì )下(xià )闻(wén )之(zhī ),岂(qǐ )不(bú )惕(tì )然(rán )恶(è )其(qí )如(rú )此(cǐ ),以(yǐ )为(wéi )难(nán )卒(zú )讨(tǎo )灭(miè )而(ér )为(wéi )国(guó )忧(yōu )乎(hū )!若(ruò )使(shǐ )告(gào )者(zhě )曰(yuē ):‘彼(bǐ )二(èr )贼(zéi )并(bìng )为(wéi )无(wú )道(dào ),崇(chóng )侈(chǐ )无(wú )度(dù ),役(yì )其(qí )士(shì )民(mín ),重(zhòng )其(qí )赋(fù )敛(liǎn ),下(xià )不(bú )堪(kān )命(mìng ),吁(yù )嗟(jiē )日(rì )甚(shèn ),’陛(bì )下(xià )闻(wén )之(zhī ),岂(qǐ )不(bú )幸(xìng )彼(bǐ )疲(pí )敝(bì )而(ér )取(qǔ )之(zhī )不(bú )难(nán )乎(hū )!苟(gǒu )如(rú )此(cǐ ),则(zé )可(kě )易(yì )心(xīn )而(ér )度(dù ),事(shì )义(yì )之(zhī )数(shù )亦(yì )不(bú )远(yuǎn )矣(yǐ )!亡(wáng )国(guó )之(zhī )主(zhǔ )自(zì )谓(wèi )不(bú )亡(wáng ),然(rán )后(hòu )至(zhì )于(yú )亡(wáng );贤(xián )圣(shèng )之(zhī )君(jūn )自(zì )谓(wèi )亡(wáng ),然(rán )后(hòu )至(zhì )于(yú )不(bú )亡(wáng )。今(jīn )天(tiān )下(xià )雕(diāo )敝(bì ),民(mín )无(wú )儋(dān )石(shí )之(zhī )储(chǔ ),国(guó )无(wú )终(zhōng )年(nián )之(zhī )蓄(xù ),外(wài )有(yǒu )强(qiáng )敌(dí ),六(liù )军(jūn )暴(bào )边(biān ),内(nèi )兴(xìng )土(tǔ )功(gōng ),州(zhōu )郡(jùn )骚(sāo )动(dòng ),若(ruò )有(yǒu )寇(kòu )警(jǐng ),则(zé )臣(chén )惧(jù )版(bǎn )筑(zhù )之(zhī )士(shì )不(bú )能(néng )投(tóu )命(mìng )虏(lǔ )庭(tíng )矣(yǐ )。又(yòu ),将(jiāng )吏(lì )奉(fèng )禄(lù ),稍(shāo )见(jiàn )折(shé )减(jiǎn ),方(fāng )之(zhī )于(yú )昔(xī ),五(wǔ )分(fèn )居(jū )一(yī ),诸(zhū )受(shòu )休(xiū )者(zhě )又(yòu )绝(jué )禀(bǐng )赐(cì ),不(bú )应(yīng )输(shū )者(zhě )今(jīn )皆(jiē )出(chū )半(bàn ),此(cǐ )为(wéi )官(guān )入(rù )兼(jiān )多(duō )于(yú )旧(jiù ),其(qí )所(suǒ )出(chū )与(yǔ )参(cān )少(shǎo )于(yú )昔(xī )。而(ér )度(dù )支(zhī )经(jīng )用(yòng ),更(gèng )每(měi )不(bú )足(zú ),牛(niú )肉(ròu )小(xiǎo )赋(fù ),前(qián )后(hòu )相(xiàng )继(jì )。反(fǎn )而(ér )推(tuī )之(zhī ),凡(fán )此(cǐ )诸(zhū )费(fèi ),必(bì )有(yǒu )所(suǒ )在(zài )。且(qiě )夫(fū )禄(lù )赐(cì )谷(gǔ )帛(bó ),人(rén )主(zhǔ )所(suǒ )以(yǐ )惠(huì )养(yǎng )吏(lì )民(mín )而(ér )为(wéi )之(zhī )司(sī )命(mìng )者(zhě )也(yě ),若(ruò )今(jīn )有(yǒu )废(fèi ),是(shì )夺(duó )其(qí )命(mìng )矣(yǐ )。既(jì )得(dé )之(zhī )而(ér )又(yòu )失(shī )之(zhī ),此(cǐ )生(shēng )怨(yuàn )之(zhī )府(fǔ )也(yě )。”帝(dì )览(lǎn )之(zhī ),谓(wèi )中(zhōng )书(shū )监(jiān )、令(lìng )曰(yuē ):“观(guān )隆(lóng )此(cǐ )奏(zòu ),使(shǐ )朕(zhèn )惧(jù )哉(zāi )!”

尚(shàng )书(shū )卫(wèi )觊(jì )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“今(jīn )议(yì )者(zhě )多(duō )好(hǎo )悦(yuè )耳(ěr ):其(qí )言(yán )政(zhèng )治(zhì ),则(zé )比(bǐ )陛(bì )下(xià )于(yú )尧(yáo )、舜(shùn );其(qí )言(yán )征(zhēng )伐(fá ),则(zé )比(bǐ )二(èr )虏(lǔ )于(yú )狸(lí )鼠(shǔ )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )不(bú )然(rán )。四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi ),分(fèn )而(ér )为(wéi )三(sān ),群(qún )士(shì )陈(chén )力(lì ),各(gè )为(wéi )其(qí )主(zhǔ ),是(shì )与(yǔ )六(liù )国(guó )分(fèn )治(zhì )无(wú )以(yǐ )为(wéi )异(yì )也(yě )。当(dāng )今(jīn )千(qiān )里(lǐ )无(wú )烟(yān ),遗(yí )民(mín )困(kùn )苦(kǔ )。陛(bì )下(xià )不(bú )善(shàn )留(liú )意(yì ),将(jiāng )遂(suí )凋(diāo )敝(bì ),难(nán )可(kě )复(fù )振(zhèn )。武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )之(zhī )时(shí ),后(hòu )宫(gōng )食(shí )不(bú )过(guò )一(yī )肉(ròu ),衣(yī )不(bú )用(yòng )锦(jǐn )绣(xiù ),茵(yīn )蓐(rù )不(bú )缘(yuán )饰(shì ),器(qì )物(wù )无(wú )丹(dān )漆(qī ),用(yòng )能(néng )平(píng )定(dìng )天(tiān )下(xià ),遗(yí )福(fú )子(zǐ )孙(sūn ),此(cǐ )皆(jiē )陛(bì )下(xià )之(zhī )所(suǒ )览(lǎn )也(yě )。当(dāng )今(jīn )之(zhī )务(wù ),宜(yí )君(jūn )臣(chén )上(shàng )下(xià ),计(jì )校(xiào )府(fǔ )库(kù ),量(liàng )入(rù )为(wéi )出(chū ),犹(yóu )恐(kǒng )不(bú )及(jí );而(ér )工(gōng )役(yì )不(bú )辍(chuò ),侈(chǐ )靡(mí )日(rì )崇(chóng ),帑(tǎng )藏(cáng )日(rì )竭(jié )。昔(xī )汉(hàn )武(wǔ )信(xìn )神(shén )仙(xiān )之(zhī )道(dào ),谓(wèi )当(dāng )得(dé )云(yún )表(biǎo )之(zhī )露(lù )以(yǐ )餐(cān )玉(yù )屑(xiè ),故(gù )立(lì )仙(xiān )掌(zhǎng )以(yǐ )承(chéng )高(gāo )露(lù ),陛(bì )下(xià )能(néng )明(míng ),每(měi )所(suǒ )非(fēi )笑(xiào )。汉(hàn )武(wǔ )有(yǒu )求(qiú )于(yú )露(lù )而(ér )犹(yóu )尚(shàng )见(jiàn )非(fēi ),陛(bì )下(xià )无(wú )求(qiú )于(yú )露(lù )而(ér )空(kōng )设(shè )之(zhī ),不(bú )益(yì )于(yú )好(hǎo )而(ér )糜(mí )费(fèi )功(gōng )夫(fū ),诚(chéng )皆(jiē )圣(shèng )虑(lǜ )所(suǒ )宜(yí )裁(cái )制(zhì )也(yě )。”

时(shí )有(yǒu )诏(zhào )录(lù )夺(duó )士(shì )女(nǚ )前(qián )已(yǐ )嫁(jià )为(wéi )吏(lì )民(mín )妻(qī )者(zhě ),还(hái )以(yǐ )配(pèi )士(shì ),听(tīng )以(yǐ )生(shēng )口(kǒu )自(zì )赎(shú ),又(yòu )简(jiǎn )选(xuǎn )其(qí )有(yǒu )姿(zī )首(shǒu )者(zhě )内(nèi )之(zhī )掖(yè )庭(tíng )。太(tài )子(zǐ )舍(shě )人(rén )沛(pèi )国(guó )张(zhāng )茂(mào )上(shàng )书(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià ),天(tiān )之(zhī )子(zǐ )也(yě ),百(bǎi )姓(xìng )吏(lì )民(mín ),亦(yì )陛(bì )下(xià )子(zǐ )也(yě ),今(jīn )夺(duó )彼(bǐ )以(yǐ )与(yǔ )此(cǐ ),亦(yì )无(wú )以(yǐ )异(yì )于(yú )夺(duó )兄(xiōng )之(zhī )发(fā )妻(qī )弟(dì )也(yě ),于(yú )父(fù )母(mǔ )之(zhī )恩(ēn )偏(piān )矣(yǐ ),又(yòu ),诏(zhào )书(shū )听(tīng )得(dé )以(yǐ )生(shēng )口(kǒu )年(nián )纪(jì )、颜(yán )色(sè )与(yǔ )妻(qī )相(xiàng )当(dāng )者(zhě )自(zì )代(dài ),故(gù )富(fù )者(zhě )则(zé )倾(qīng )家(jiā )尽(jìn )产(chǎn ),贫(pín )者(zhě )举(jǔ )假(jiǎ )贷(dài )贳(shì ),贵(guì )买(mǎi )生(shēng )口(kǒu )以(yǐ )赎(shú )其(qí )妻(qī )。县(xiàn )官(guān )以(yǐ )配(pèi )士(shì )为(wéi )名(míng )而(ér )实(shí )内(nèi )之(zhī )掖(yè )庭(tíng ),其(qí )丑(chǒu )恶(è )乃(nǎi )出(chū )与(yǔ )士(shì )。得(dé )妇(fù )者(zhě )未(wèi )必(bì )喜(xǐ )而(ér )失(shī )妻(qī )者(zhě )必(bì )有(yǒu )忧(yōu ),或(huò )穷(qióng )或(huò )愁(chóu ),皆(jiē )不(bú )得(dé )志(zhì )。夫(fū )君(jūn )有(yǒu )天(tiān )下(xià )而(ér )不(bú )得(dé )万(wàn )姓(xìng )之(zhī )欢(huān )心(xīn )者(zhě ),鲜(xiān )不(bú )危(wēi )殆(dài )。且(qiě )军(jūn )师(shī )在(zài )外(wài )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén ),一(yī )日(rì )之(zhī )费(fèi )非(fēi )徒(tú )千(qiān )金(jīn ),举(jǔ )天(tiān )下(xià )之(zhī )曲(qǔ )以(yǐ )奉(fèng )此(cǐ )役(yì ),犹(yóu )将(jiāng )不(bú )给(gěi ),况(kuàng )复(fù )有(yǒu )宫(gōng )庭(tíng )非(fēi )员(yuán )无(wú )录(lù )之(zhī )女(nǚ )。椒(jiāo )房(fáng )母(mǔ )后(hòu )之(zhī )家(jiā ),赏(shǎng )赐(cì )横(héng )与(yǔ ),内(nèi )外(wài )交(jiāo )引(yǐn ),其(qí )费(fèi )半(bàn )军(jūn )。昔(xī )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )掘(jué )地(dì )为(wéi )海(hǎi ),封(fēng )土(tǔ )为(wéi )山(shān ),赖(lài )是(shì )时(shí )天(tiān )下(xià )为(wéi )一(yī ),莫(mò )敢(gǎn )与(yǔ )争(zhēng )者(zhě )耳(ěr )。自(zì )衰(shuāi )乱(luàn )以(yǐ )来(lái ),四(sì )五(wǔ )十(shí )载(zǎi ),马(mǎ )不(bú )舍(shě )鞍(ān ),士(shì )不(bú )释(shì )甲(jiǎ ),强(qiáng )寇(kòu )在(zài )疆(jiāng ),图(tú )危(wēi )魏(wèi )室(shì )。陛(bì )下(xià )不(bú )战(zhàn )战(zhàn )业(yè )业(yè ),念(niàn )崇(chóng )节(jiē )约(yuē ),而(ér )乃(nǎi )奢(shē )靡(mí )是(shì )务(wù ),中(zhōng )尚(shàng )方(fāng )作(zuò )玩(wán )弄(nòng )之(zhī )物(wù ),后(hòu )园(yuán )建(jiàn )承(chéng )露(lù )之(zhī )盘(pán ),斯(sī )诚(chéng )快(kuài )耳(ěr )目(mù )之(zhī )观(guān ),然(rán )亦(yì )足(zú )以(yǐ )骋(chěng )寇(kòu )雠(chóu )之(zhī )心(xīn )矣(yǐ )!惜(xī )乎(hū ),舍(shě )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )节(jiē )俭(jiǎn )而(ér )为(wéi )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )之(zhī )侈(chǐ )事(shì ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )陛(bì )下(xià )不(bú )取(qǔ )也(yě )。”帝(dì )不(bú )听(tīng )。

高(gāo )堂(táng )隆(lóng )疾(jí )笃(dǔ ),口(kǒu )占(zhàn )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“曾(céng )子(zǐ )有(yǒu )言(yán )曰(yuē ):‘人(rén )之(zhī )将(jiāng )死(sǐ ),其(qí )言(yán )也(yě )善(shàn )。’臣(chén )寝(qǐn )疾(jí )有(yǒu )增(zēng )无(wú )损(sǔn ),常(cháng )恐(kǒng )奄(yǎn )忽(hū ),忠(zhōng )款(kuǎn )不(bú )昭(zhāo ),臣(chén )之(zhī )丹(dān )诚(chéng ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )少(shǎo )垂(chuí )省(shěng )览(lǎn )!臣(chén )观(guān )三(sān )代(dài )之(zhī )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),圣(shèng )贤(xián )相(xiàng )承(chéng ),历(lì )数(shù )百(bǎi )载(zǎi ),尺(chǐ )土(tǔ )莫(mò )非(fēi )其(qí )有(yǒu ),一(yī )民(mín )莫(mò )非(fēi )其(qí )臣(chén )。然(rán )癸(guǐ )、辛(xīn )之(zhī )徒(tú ),纵(zòng )心(xīn )极(jí )欲(yù ),皇(huáng )天(tiān )震(zhèn )怒(nù ),宗(zōng )国(guó )为(wéi )墟(xū ),纣(zhòu )枭(xiāo )白(bái )旗(qí ),桀(jié )放(fàng )鸣(míng )条(tiáo ),天(tiān )子(zǐ )之(zhī )尊(zūn ),汤(tāng )、武(wǔ )有(yǒu )之(zhī )。岂(qǐ )伊(yī )异(yì )人(rén )?皆(jiē )明(míng )王(wáng )之(zhī )胄(zhòu )也(yě )。黄(huáng )初(chū )之(zhī )际(jì ),天(tiān )兆(zhào )其(qí )戒(jiè ),异(yì )类(lèi )之(zhī )鸟(niǎo ),育(yù )长(zhǎng )燕(yàn )巢(cháo )口(kǒu )爪(zhǎo )胸(xiōng )赤(chì ),此(cǐ )魏(wèi )室(shì )之(zhī )大(dà )异(yì )也(yě )。宜(yí )防(fáng )鹰(yīng )扬(yáng )之(zhī )臣(chén )于(yú )萧(xiāo )墙(qiáng )之(zhī )内(nèi )。可(kě )选(xuǎn )诸(zhū )王(wáng ),使(shǐ )君(jūn )国(guó )典(diǎn )兵(bīng ),往(wǎng )往(wǎng )棊(qí )跱(zhì ),镇(zhèn )抚(fǔ )皇(huáng )畿(jī ),翼(yì )亮(liàng )帝(dì )室(shì )。夫(fū )皇(huáng )天(tiān )无(wú )亲(qīn ),惟(wéi )德(dé )是(shì )辅(fǔ )。民(mín )咏(yǒng )德(dé )政(zhèng ),则(zé )延(yán )期(qī )过(guò )历(lì );下(xià )有(yǒu )怨(yuàn )叹(tàn ),则(zé )辍(chuò )录(lù )授(shòu )能(néng )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),天(tiān )下(xià )乃(nǎi )天(tiān )下(xià )之(zhī )天(tiān )下(xià ),非(fēi )独(dú )陛(bì )下(xià )之(zhī )天(tiān )下(xià )也(yě )!”帝(dì )手(shǒu )诏(zhào )深(shēn )慰(wèi )劳(láo )之(zhī )。未(wèi )几(jǐ )而(ér )卒(zú )。

陈(chén )寿(shòu )评(píng )曰(yuē ):高(gāo )堂(táng )隆(lóng )学(xué )业(yè )修(xiū )明(míng ),志(zhì )存(cún )匡(kuāng )君(jūn ),因(yīn )变(biàn )陈(chén )戒(jiè ),发(fā )于(yú )恳(kěn )诚(chéng ),忠(zhōng )矣(yǐ )哉(zāi )!及(jí )至(zhì )必(bì )改(gǎi )正(zhèng )朔(shuò ),俾(bǐ )魏(wèi )祖(zǔ )虞(yú ),所(suǒ )谓(wèi )意(yì )过(guò )其(qí )通(tōng )者(zhě )欤(yú )!

帝(dì )深(shēn )疾(jí )浮(fú )华(huá )之(zhī )士(shì ),诏(zhào )吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )卢(lú )毓(yù )曰(yuē ):“选(xuǎn )举(jǔ )莫(mò )取(qǔ )有(yǒu )名(míng ),名(míng )如(rú )画(huà )地(dì )作(zuò )饼(bǐng ),不(bú )可(kě )啖(dàn )也(yě )。”毓(yù )对(duì )曰(yuē ):“名(míng )不(bú )足(zú )以(yǐ )致(zhì )异(yì )人(rén )而(ér )可(kě )以(yǐ )得(dé )常(cháng )士(shì ):常(cháng )士(shì )畏(wèi )教(jiāo )慕(mù )善(shàn ),然(rán )后(hòu )有(yǒu )名(míng ),非(fēi )所(suǒ )当(dāng )疾(jí )也(yě )。愚(yú )臣(chén )既(jì )不(bú )足(zú )以(yǐ )识(shí )异(yì )人(rén ),又(yòu )主(zhǔ )者(zhě )正(zhèng )以(yǐ )循(xún )名(míng )案(àn )常(cháng )为(wéi )职(zhí ),但(dàn )当(dāng )有(yǒu )以(yǐ )验(yàn )其(qí )后(hòu )耳(ěr )。古(gǔ )者(zhě )敷(fū )奏(zòu )以(yǐ )言(yán ),明(míng )试(shì )以(yǐ )功(gōng );今(jīn )考(kǎo )绩(jì )之(zhī )法(fǎ )废(fèi ),而(ér )以(yǐ )毁(huǐ )誉(yù )相(xiàng )进(jìn )退(tuì ),故(gù )真(zhēn )伪(wěi )浑(hún )杂(zá ),虚(xū )实(shí )相(xiàng )蒙(méng )。”帝(dì )纳(nà )其(qí )言(yán )。诏(zhào )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )刘(liú )邵(shào )作(zuò )考(kǎo )课(kè )法(fǎ )。卲(shào )作(zuò )《都(dōu )官(guān )考(kǎo )课(kè )法(fǎ )》七(qī )十(shí )二(èr )条(tiáo ),又(yòu )作(zuò )《说(shuō )略(luè )》一(yī )篇(piān ),诏(zhào )下(xià )百(bǎi )官(guān )议(yì )。

司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )崔(cuī )林(lín )曰(yuē ):“案(àn )《周(zhōu )官(guān )》考(kǎo )课(kè ),其(qí )文(wén )备(bèi )矣(yǐ )。自(zì )康(kāng )王(wáng )以(yǐ )下(xià ),遂(suí )以(yǐ )陵(líng )夷(yí ),此(cǐ )即(jí )考(kǎo )课(kè )之(zhī )法(fǎ )存(cún )乎(hū )其(qí )人(rén )也(yě )。及(jí )汉(hàn )之(zhī )季(jì ),其(qí )失(shī )岂(qǐ )在(zài )乎(hū )佐(zuǒ )吏(lì )之(zhī )职(zhí )不(bú )密(mì )哉(zāi )!方(fāng )今(jīn )军(jūn )旅(lǚ )或(huò )猥(wěi )或(huò )卒(zú ),增(zēng )减(jiǎn )无(wú )常(cháng ),固(gù )难(nán )一(yī )矣(yǐ )。且(qiě )万(wàn )目(mù )不(bú )张(zhāng ),举(jǔ )其(qí )纲(gāng ),众(zhòng )毛(máo )不(bú )整(zhěng ),振(zhèn )其(qí )领(lǐng ),皋(gāo )陶(táo )仕(shì )虞(yú ),伊(yī )尹(yǐn )臣(chén )殷(yīn ),不(bú )仁(rén )者(zhě )远(yuǎn )。若(ruò )大(dà )臣(chén )能(néng )任(rèn )其(qí )职(zhí ),式(shì )是(shì )百(bǎi )辟(pì ),则(zé )孰(shú )敢(gǎn )不(bú )肃(sù ),乌(wū )在(zài )考(kǎo )课(kè )哉(zāi )!”黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )杜(dù )恕(shù )曰(yuē ):“明(míng )试(shì )以(yǐ )功(gōng ),三(sān )考(kǎo )黜(chù )陟(zhì ),诚(chéng )帝(dì )王(wáng )之(zhī )盛(shèng )制(zhì )也(yě )。然(rán )历(lì )六(liù )代(dài )而(ér )考(kǎo )绩(jì )之(zhī )法(fǎ )不(bú )著(zhe ),关(guān )七(qī )圣(shèng )而(ér )课(kè )试(shì )之(zhī )文(wén )不(bú )垂(chuí ),臣(chén )诚(chéng )以(yǐ )为(wéi )其(qí )法(fǎ )可(kě )粗(cū )依(yī ),其(qí )详(xiáng )难(nán )备(bèi )举(jǔ )故(gù )也(yě )。语(yǔ )曰(yuē )‘世(shì )有(yǒu )乱(luàn )人(rén )而(ér )无(wú )乱(luàn )法(fǎ )’,若(ruò )使(shǐ )法(fǎ )可(kě )专(zhuān )任(rèn ),则(zé )唐(táng )、虞(yú )可(kě )不(bú )须(xū )稷(jì )、契(qì )之(zhī )佐(zuǒ ),殷(yīn )、周(zhōu )无(wú )贵(guì )伊(yī )、吕(lǚ )之(zhī )辅(fǔ )矣(yǐ )。今(jīn )奏(zòu )考(kǎo )功(gōng )者(zhě ),陈(chén )周(zhōu )、汉(hàn )之(zhī )云(yún )为(wéi ),缀(zhuì )京(jīng )房(fáng )之(zhī )本(běn )旨(zhǐ ),可(kě )谓(wèi )明(míng )考(kǎo )课(kè )之(zhī )要(yào )矣(yǐ )。于(yú )以(yǐ )崇(chóng )揖(yī )让(ràng )之(zhī )风(fēng ),兴(xìng )济(jì )济(jì )之(zhī )治(zhì ),臣(chén )以(yǐ )为(wéi )未(wèi )尽(jìn )善(shàn )也(yě )。其(qí )欲(yù )使(shǐ )州(zhōu )郡(jùn )考(kǎo )士(shì ),必(bì )由(yóu )四(sì )科(kē ),皆(jiē )有(yǒu )事(shì )效(xiào ),然(rán )后(hòu )察(chá )举(jǔ ),试(shì )辟(pì )公(gōng )府(fǔ ),为(wéi )新(xīn )民(mín )长(zhǎng )吏(lì ),转(zhuǎn )以(yǐ )功(gōng )次(cì )补(bǔ )郡(jùn )守(shǒu )者(zhě ),或(huò )就(jiù )增(zēng )秩(zhì )赐(cì )爵(jué ),此(cǐ )最(zuì )考(kǎo )课(kè )之(zhī )急(jí )务(wù )也(yě )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )便(biàn )当(dāng )显(xiǎn )其(qí )身(shēn ),用(yòng )其(qí )言(yán ),使(shǐ )具(jù )为(wéi )课(kè )州(zhōu )郡(jùn )之(zhī )法(fǎ ),法(fǎ )具(jù )施(shī )行(háng ),立(lì )必(bì )信(xìn )之(zhī )赏(shǎng ),施(shī )必(bì )行(háng )之(zhī )罚(fá )。至(zhì )于(yú )公(gōng )卿(qīng )及(jí )内(nèi )职(zhí )大(dà )臣(chén ),亦(yì )当(dāng )俱(jù )以(yǐ )其(qí )职(zhí )考(kǎo )课(kè )之(zhī )。古(gǔ )之(zhī )三(sān )公(gōng ),坐(zuò )而(ér )论(lùn )道(dào );内(nèi )职(zhí )大(dà )臣(chén ),纳(nà )言(yán )补(bǔ )阙(què ),无(wú )善(shàn )不(bú )纪(jì ),无(wú )过(guò )不(bú )举(jǔ )。且(qiě )天(tiān )下(xià )至(zhì )大(dà ),万(wàn )机(jī )至(zhì )众(zhòng ),诚(chéng )非(fēi )一(yī )明(míng )所(suǒ )能(néng )遍(biàn )照(zhào );故(gù )君(jūn )为(wéi )元(yuán )首(shǒu ),臣(chén )作(zuò )股(gǔ )肱(gōng ),明(míng )其(qí )一(yī )体(tǐ )相(xiàng )须(xū )而(ér )成(chéng )也(yě )。是(shì )以(yǐ )古(gǔ )人(rén )称(chēng )廊(láng )庙(miào )之(zhī )材(cái ),非(fēi )一(yī )木(mù )之(zhī )枝(zhī ),帝(dì )王(wáng )之(zhī )业(yè ),非(fēi )一(yī )士(shì )之(zhī )略(luè )。由(yóu )是(shì )言(yán )之(zhī ),焉(yān )有(yǒu )大(dà )臣(chén )守(shǒu )职(zhí )办(bàn )课(kè ),可(kě )以(yǐ )致(zhì )雍(yōng )熙(xī )者(zhě )哉(zāi )!诚(chéng )使(shǐ )容(róng )身(shēn )保(bǎo )位(wèi ),无(wú )放(fàng )退(tuì )之(zhī )辜(gū ),而(ér )尽(jìn )节(jiē )在(zài )公(gōng ),抱(bào )见(jiàn )疑(yí )之(zhī )势(shì ),公(gōng )义(yì )不(bú )修(xiū )而(ér )私(sī )议(yì )成(chéng )欲(yù ),虽(suī )仲(zhòng )尼(ní )为(wéi )课(kè ),犹(yóu )不(bú )能(néng )尽(jìn )一(yī )才(cái ),又(yòu )况(kuàng )于(yú )世(shì )俗(sú )之(zhī )人(rén )乎(hū )!”司(sī )空(kōng )掾(yuàn )北(běi )地(dì )傅(fù )嘏(gǔ )曰(yuē ):“夫(fū )建(jiàn )官(guān )均(jūn )职(zhí ),清(qīng )理(lǐ )民(mín )物(wù ),所(suǒ )以(yǐ )立(lì )本(běn )也(yě )。循(xún )名(míng )考(kǎo )实(shí ),纠(jiū )励(lì )成(chéng )规(guī ),所(suǒ )以(yǐ )治(zhì )末(mò )也(yě )。本(běn )纲(gāng )未(wèi )举(jǔ )而(ér )造(zào )制(zhì )末(mò )程(chéng ),国(guó )略(luè )不(bú )崇(chóng )而(ér )考(kǎo )课(kè )是(shì )先(xiān ),惧(jù )不(bú )足(zú )以(yǐ )料(liào )贤(xián )愚(yú )之(zhī )分(fèn ),精(jīng )幽(yōu )明(míng )之(zhī )理(lǐ )也(yě )。”议(yì )久(jiǔ )之(zhī )不(bú )决(jué ),事(shì )竟(jìng )不(bú )行(háng )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):为(wéi )治(zhì )之(zhī )要(yào ),莫(mò )先(xiān )于(yú )用(yòng )人(rén ),而(ér )知(zhī )人(rén )之(zhī )道(dào ),圣(shèng )贤(xián )所(suǒ )难(nán )也(yě )。是(shì )故(gù )求(qiú )之(zhī )于(yú )毁(huǐ )誉(yù ),则(zé )爱(ài )憎(zēng )竞(jìng )进(jìn )而(ér )善(shàn )恶(è )浑(hún )殽(yáo );考(kǎo )之(zhī )于(yú )功(gōng )状(zhuàng ),则(zé )巧(qiǎo )诈(zhà )横(héng )生(shēng )而(ér )真(zhēn )伪(wěi )相(xiàng )冒(mào )。要(yào )之(zhī ),其(qí )本(běn )在(zài )于(yú )至(zhì )公(gōng )至(zhì )明(míng )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。为(wéi )人(rén )上(shàng )者(zhě )至(zhì )公(gōng )至(zhì )明(míng ),则(zé )群(qún )下(xià )之(zhī )能(néng )否(fǒu )焯(chāo )然(rán )形(xíng )于(yú )目(mù )中(zhōng ),无(wú )所(suǒ )复(fù )逃(táo )矣(yǐ )。苟(gǒu )为(wéi )不(bú )公(gōng )不(bú )明(míng ),则(zé )考(kǎo )课(kè )之(zhī )法(fǎ ),适(shì )足(zú )以(yǐ )为(wéi )曲(qǔ )私(sī )欺(qī )罔(wǎng )之(zhī )资(zī )也(yě )。何(hé )以(yǐ )言(yán )之(zhī )?公(gōng )明(míng )者(zhě ),心(xīn )也(yě );功(gōng )状(zhuàng )者(zhě ),迹(jì )也(yě )。己(jǐ )之(zhī )心(xīn )不(bú )能(néng )治(zhì ),而(ér )以(yǐ )考(kǎo )人(rén )之(zhī )迹(jì ),不(bú )亦(yì )难(nán )乎(hū )!为(wéi )人(rén )上(shàng )者(zhě ),诚(chéng )能(néng )不(bú )以(yǐ )亲(qīn )疏(shū )贵(guì )贱(jiàn )异(yì )其(qí )心(xīn ),喜(xǐ )怒(nù )好(hǎo )恶(è )乱(luàn )其(qí )志(zhì ),欲(yù )知(zhī )治(zhì )经(jīng )之(zhī )士(shì ),则(zé )视(shì )其(qí )记(jì )览(lǎn )博(bó )洽(qià ),讲(jiǎng )论(lùn )精(jīng )通(tōng ),斯(sī )为(wéi )善(shàn )治(zhì )经(jīng )矣(yǐ );欲(yù )知(zhī )治(zhì )狱(yù )之(zhī )士(shì ),则(zé )视(shì )其(qí )曲(qǔ )尽(jìn )情(qíng )伪(wěi ),无(wú )所(suǒ )冤(yuān )抑(yì ),斯(sī )为(wéi )善(shàn )治(zhì )狱(yù )矣(yǐ );欲(yù )知(zhī )治(zhì )财(cái )之(zhī )士(shì ),则(zé )视(shì )其(qí )仓(cāng )库(kù )盈(yíng )产(chǎn ),百(bǎi )姓(xìng )富(fù )给(gěi ),斯(sī )为(wéi )善(shàn )治(zhì )财(cái )矣(yǐ );欲(yù )知(zhī )治(zhì )兵(bīng )之(zhī )士(shì ),则(zé )视(shì )其(qí )战(zhàn )胜(shèng )攻(gōng )取(qǔ ),敌(dí )人(rén )畏(wèi )服(fú ),斯(sī )为(wéi )善(shàn )治(zhì )兵(bīng )矣(yǐ )。至(zhì )于(yú )百(bǎi )官(guān ),莫(mò )不(bú )皆(jiē )然(rán )。虽(suī )询(xún )谋(móu )于(yú )人(rén )而(ér )决(jué )之(zhī )在(zài )己(jǐ ),虽(suī )考(kǎo )求(qiú )于(yú )迹(jì )而(ér )察(chá )之(zhī )在(zài )心(xīn ),研(yán )核(hé )其(qí )实(shí )而(ér )斟(zhēn )酌(zhuó )其(qí )宜(yí ),至(zhì )精(jīng )至(zhì )微(wēi ),不(bú )可(kě )以(yǐ )口(kǒu )述(shù ),不(bú )可(kě )以(yǐ )书(shū )传(chuán )也(yě ),安(ān )得(dé )豫(yù )为(wéi )之(zhī )法(fǎ )而(ér )悉(xī )委(wěi )有(yǒu )司(sī )哉(zāi )!或(huò )者(zhě )亲(qīn )贵(guì )虽(suī )不(bú )能(néng )而(ér )任(rèn )职(zhí ),疏(shū )贱(jiàn )虽(suī )贤(xián )才(cái )而(ér )见(jiàn )遗(yí );所(suǒ )喜(xǐ )所(suǒ )好(hǎo )者(zhě )败(bài )官(guān )而(ér )不(bú )去(qù ),所(suǒ )怒(nù )所(suǒ )恶(è )者(zhě )有(yǒu )功(gōng )而(ér )不(bú )录(lù ),询(xún )谋(móu )于(yú )人(rén ),则(zé )毁(huǐ )誉(yù )相(xiàng )半(bàn )而(ér )不(bú )能(néng )决(jué );考(kǎo )求(qiú )于(yú )迹(jì ),则(zé )文(wén )具(jù )实(shí )亡(wáng )而(ér )不(bú )能(néng )察(chá )。虽(suī )复(fù )为(wéi )之(zhī )善(shàn )法(fǎ ),繁(fán )其(qí )条(tiáo )目(mù ),谨(jǐn )其(qí )簿(bù )书(shū ),安(ān )能(néng )得(dé )其(qí )真(zhēn )哉(zāi )!

或(huò )曰(yuē ):人(rén )君(jūn )之(zhī )治(zhì ),大(dà )者(zhě )天(tiān )下(xià ),小(xiǎo )者(zhě )一(yī )国(guó ),内(nèi )外(wài )之(zhī )官(guān )以(yǐ )千(qiān )万(wàn )数(shù ),考(kǎo )察(chá )黜(chù )陟(zhì ),安(ān )得(dé )不(bú )委(wěi )有(yǒu )司(sī )而(ér )独(dú )任(rèn )其(qí )事(shì )哉(zāi )?曰(yuē ):非(fēi )谓(wèi )其(qí )然(rán )也(yě )。凡(fán )为(wéi )人(rén )上(shàng )者(zhě ),不(bú )特(tè )人(rén )君(jūn )而(ér )已(yǐ )。太(tài )守(shǒu )居(jū )一(yī )郡(jùn )之(zhī )上(shàng ),刺(cì )史(shǐ )居(jū )一(yī )州(zhōu )之(zhī )上(shàng ),九(jiǔ )卿(qīng )居(jū )属(shǔ )官(guān )之(zhī )上(shàng ),三(sān )公(gōng )居(jū )百(bǎi )执(zhí )事(shì )之(zhī )上(shàng ),皆(jiē )用(yòng )此(cǐ )道(dào )以(yǐ )考(kǎo )察(chá )黜(chù )陟(zhì )在(zài )下(xià )之(zhī )人(rén ),为(wéi )人(rén )君(jūn )者(zhě )亦(yì )用(yòng )此(cǐ )道(dào )以(yǐ )考(kǎo )察(chá )黜(chù )陟(zhì )公(gōng )卿(qīng )、刺(cì )史(shǐ )、太(tài )守(shǒu ),奚(xī )烦(fán )劳(láo )之(zhī )有(yǒu )哉(zāi )!或(huò )曰(yuē ):考(kǎo )绩(jì )之(zhī )法(fǎ ),唐(táng )、虞(yú )所(suǒ )为(wéi ),京(jīng )房(fáng )、刘(liú )邵(shào )述(shù )而(ér )修(xiū )之(zhī )耳(ěr ),乌(wū )可(kě )废(fèi )哉(zāi )?曰(yuē ):唐(táng )、虞(yú )之(zhī )官(guān ),其(qí )居(jū )位(wèi )也(yě )久(jiǔ ),其(qí )受(shòu )任(rèn )也(yě )专(zhuān ),其(qí )立(lì )法(fǎ )也(yě )宽(kuān ),其(qí )责(zé )成(chéng )也(yě )远(yuǎn )。是(shì )故(gù )鲧(gǔn )之(zhī )治(zhì )水(shuǐ ),九(jiǔ )载(zǎi )绩(jì )用(yòng )弗(fú )成(chéng ),然(rán )后(hòu )治(zhì )其(qí )罪(zuì );禹(yǔ )之(zhī )治(zhì )水(shuǐ ),九(jiǔ )州(zhōu )攸(yōu )同(tóng ),四(sì )隩(yù )既(jì )宅(zhái ),然(rán )后(hòu )赏(shǎng )其(qí )功(gōng );非(fēi )若(ruò )京(jīng )房(fáng )、刘(liú )卲(shào )之(zhī )法(fǎ ),校(xiào )其(qí )米(mǐ )盐(yán )之(zhī )课(kè ),责(zé )其(qí )旦(dàn )夕(xī )之(zhī )效(xiào )也(yě )。事(shì )固(gù )有(yǒu )名(míng )同(tóng )而(ér )实(shí )异(yì )者(zhě ),不(bú )可(kě )不(bú )察(chá )也(yě )。考(kǎo )绩(jì )非(fēi )可(kě )行(háng )于(yú )唐(táng )、虞(yú )而(ér )不(bú )可(kě )行(háng )于(yú )汉(hàn )、魏(wèi ),由(yóu )京(jīng )房(fáng )、刘(liú )卲(shào )不(bú )得(dé )其(qí )本(běn )而(ér )奔(bēn )趋(qū )其(qí )末(mò )故(gù )也(yě )。

初(chū ),右(yòu )仆(pú )射(shè )卫(wèi )臻(zhēn )典(diǎn )选(xuǎn )举(jǔ ),中(zhōng )护(hù )军(jūn )蒋(jiǎng )济(jì )遗(yí )臻(zhēn )书(shū )曰(yuē ):“汉(hàn )祖(zǔ )遇(yù )亡(wáng )虏(lǔ )为(wéi )上(shàng )将(jiāng ),周(zhōu )武(wǔ )拔(bá )渔(yú )父(fù )为(wéi )太(tài )师(shī ),布(bù )衣(yī )厮(sī )养(yǎng ),可(kě )登(dēng )王(wáng )公(gōng ),何(hé )必(bì )守(shǒu )文(wén ),试(shì )而(ér )后(hòu )用(yòng )!”臻(zhēn )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。子(zǐ )欲(yù )同(tóng )牧(mù )野(yě )于(yú )成(chéng )、康(kāng ),喻(yù )断(duàn )蛇(shé )于(yú )文(wén )、景(jǐng ),好(hǎo )不(bú )经(jīng )之(zhī )举(jǔ ),开(kāi )拔(bá )奇(qí )之(zhī )津(jīn ),将(jiāng )使(shǐ )天(tiān )下(xià )驰(chí )骋(chěng )而(ér )起(qǐ )矣(yǐ )!”卢(lú )毓(yù )论(lùn )人(rén )及(jí )选(xuǎn )举(jǔ ),皆(jiē )先(xiān )性(xìng )行(háng )而(ér )后(hòu )言(yán )才(cái ),黄(huáng )门(mén )郎(láng )冯(féng )翊(yì )李(lǐ )丰(fēng )尝(cháng )以(yǐ )问(wèn )毓(yù ),毓(yù )曰(yuē ):“才(cái )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )善(shàn )也(yě ),故(gù )大(dà )才(cái )成(chéng )大(dà )善(shàn ),小(xiǎo )才(cái )成(chéng )小(xiǎo )善(shàn )。今(jīn )称(chēng )之(zhī )有(yǒu )才(cái )而(ér )不(bú )能(néng )为(wéi )善(shàn ),是(shì )才(cái )不(bú )中(zhōng )器(qì )也(yě )!”丰(fēng )服(fú )其(qí )言(yán )。

阅读:25442

打赏捐助〔Donate〕>>>

《魏纪五》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库