是非【登录】

ok8.org > 《反经》 > 《是非》 > 拼音版

夫(fū )损(sǔn )益(yì )殊(shū )途(tú ),质(zhì )文(wén )异(yì )政(zhèng )。或(huò )尚(shàng )权(quán )以(yǐ )经(jīng )纬(wěi ),或(huò )敦(dūn )道(dào )以(yǐ )镇(zhèn )俗(sú )。是(shì )故(gù ),前(qián )志(zhì )垂(chuí )教(jiāo ),今(jīn )皆(jiē )可(kě )以(yǐ )理(lǐ )违(wéi )。何(hé )以(yǐ )明(míng )之(zhī )?

(是(shì )曰(yuē ))《大(dà )雅(yǎ )》云(yún ):“既(jì )明(míng )且(qiě )哲(zhé ),以(yǐ )保(bǎo )其(qí )身(shēn )。”《易(yì )》曰(yuē ):“天(tiān )地(dì )之(zhī )大(dà )德(dé )曰(yuē )生(shēng )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《语(yǔ )》曰(yuē ):“士(shì )见(jiàn )危(wēi )致(zhì )命(mìng )。”又(yòu )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )有(yǒu )杀(shā )身(shēn )以(yǐ )成(chéng )仁(rén ),无(wú )求(qiú )生(shēng )以(yǐ )害(hài )仁(rén )。”)

(是(shì )曰(yuē ))管(guǎn )子(zǐ )曰(yuē ):“疑(yí )今(jīn )者(zhě )察(chá )之(zhī )古(gǔ ),不(bú )知(zhī )来(lái )者(zhě )视(shì )之(zhī )往(wǎng )。”古(gǔ )语(yǔ )曰(yuē ):“与(yǔ )死(sǐ )人(rén )同(tóng )病(bìng )者(zhě ),不(bú )可(kě )生(shēng )也(yě );与(yǔ )亡(wáng )国(guó )同(tóng )行(háng )者(zhě ),不(bú )可(kě )存(cún )也(yě )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《吕(lǚ )氏(shì )春(chūn )秋(qiū )》曰(yuē ):“夫(fū )人(rén )以(yǐ )食(shí )死(sǐ )者(zhě ),欲(yù )禁(jìn )天(tiān )下(xià )之(zhī )食(shí ),悖(bèi )矣(yǐ );有(yǒu )以(yǐ )乘(chéng )舟(zhōu )死(sǐ )者(zhě ),欲(yù )禁(jìn )天(tiān )下(xià )之(zhī )船(chuán ),悖(bèi )矣(yǐ );有(yǒu )以(yǐ )用(yòng )兵(bīng )丧(sàng )其(qí )国(guó )者(zhě ),欲(yù )偃(yǎn )天(tiān )下(xià )之(zhī )兵(bīng ),悖(bèi )矣(yǐ )。”杜(dù )恕(shù )曰(yuē ):“夫(fū )奸(jiān )臣(chén )贼(zéi )子(zǐ ),自(zì )古(gǔ )及(jí )今(jīn ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )有(yǒu )。百(bǎi )岁(suì )一(yī )人(rén ),是(shì )为(wéi )继(jì )踵(zhǒng );千(qiān )里(lǐ )一(yī )人(rén ),是(shì )为(wéi )比(bǐ )肩(jiān )。而(ér )举(jǔ )以(yǐ )为(wéi )戒(jiè ),是(shì )犹(yóu )一(yī )噎(yē )而(ér )禁(jìn )人(rén )食(shí )也(yě )。噎(yē )者(zhě )虽(suī )少(shǎo ),饿(è )者(zhě )必(bì )多(duō )。”

(是(shì )曰(yuē ))孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“恶(è )讦(jié )恶(è )以(yǐ )为(wéi )直(zhí )。”

(非(fēi )曰(yuē ))管(guǎn )子(zǐ )曰(yuē ):“恶(è )隐(yǐn )恶(è )以(yǐ )为(wéi )仁(rén )者(zhě )。”魏(wèi )曹(cáo )羲(xī )《至(zhì )公(gōng )论(lùn )》曰(yuē ):“夫(fū )世(shì )人(rén )所(suǒ )谓(wèi )掩(yǎn )恶(è )扬(yáng )善(shàn )者(zhě ),君(jūn )子(zǐ )之(zhī )大(dà )义(yì );保(bǎo )明(míng )同(tóng )好(hǎo )者(zhě ),朋(péng )友(yǒu )之(zhī )至(zhì )交(jiāo )。斯(sī )言(yán )之(zhī )作(zuò ),盖(gài )闾(lǘ )阎(yán )之(zhī )白(bái )谈(tán )。所(suǒ )以(yǐ )救(jiù )爱(ài )憎(zēng )之(zhī )相(xiàng )谤(bàng ),非(fēi )笃(dǔ )正(zhèng )之(zhī )至(zhì )理(lǐ ),折(shé )中(zhōng )之(zhī )公(gōng )议(yì )也(yě )。世(shì )士(shì )不(bú )料(liào )其(qí )数(shù ),而(ér )系(xì )其(qí )言(yán ),故(gù )善(shàn )恶(è )不(bú )分(fèn ),以(yǐ )覆(fù )过(guò )为(wéi )宏(hóng )也(yě )。朋(péng )友(yǒu )忽(hū )义(yì ),以(yǐ )雷(léi )同(tóng )为(wéi )美(měi )也(yě )。善(shàn )恶(è )不(bú )分(fèn ),乱(luàn )实(shí )由(yóu )之(zhī )。朋(péng )友(yǒu )雷(léi )同(tóng ),败(bài )必(bì )从(cóng )焉(yān )。谈(tán )论(lùn )以(yǐ )当(dāng )实(shí )为(wéi )情(qíng ),不(bú )以(yǐ )过(guò )难(nán )为(wéi )贵(guì );相(xiàng )知(zhī )以(yǐ )等(děng )分(fèn )为(wéi )交(jiāo ),不(bú )以(yǐ )雷(léi )同(tóng )为(wéi )固(gù )。是(shì )以(yǐ )达(dá )者(zhě )存(cún )其(qí )义(yì ),不(bú )察(chá )于(yú )文(wén );识(shí )其(qí )心(xīn ),不(bú )求(qiú )于(yú )言(yán )。”

(是(shì )曰(yuē ))《越(yuè )绝(jué )书(shū )》曰(yuē ):“衒(xuàn )女(nǚ )不(bú )贞(zhēn ),衒(xuàn )士(shì )不(bú )信(xìn )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《汉(hàn )书(shū )》曰(yuē ):“大(dà )行(háng )不(bú )细(xì )谨(jǐn ),大(dà )礼(lǐ )不(bú )让(ràng )辞(cí )。”

(是(shì )曰(yuē ))黄(huáng )石(shí )公(gōng )曰(yuē ):“务(wù )广(guǎng )地(dì )者(zhě )荒(huāng ),务(wù )广(guǎng )德(dé )者(zhě )强(qiáng );有(yǒu )其(qí )有(yǒu )者(zhě )安(ān ),贪(tān )人(rén )有(yǒu )者(zhě )残(cán )。残(cán )灭(miè )之(zhī )政(zhèng ),虽(suī )成(chéng )必(bì )败(bài )。”

(非(fēi )曰(yuē ))司(sī )马(mǎ )错(cuò )曰(yuē ):“欲(yù )富(fù )国(guó )者(zhě ),务(wù )广(guǎng )其(qí )地(dì );欲(yù )强(qiáng )兵(bīng )者(zhě ),务(wù )富(fù )其(qí )人(rén );欲(yù )王(wáng )者(zhě ),务(wù )博(bó )其(qí )德(dé )。三(sān )资(zī )者(zhě )备(bèi ),而(ér )后(hòu )王(wáng )业(yè )随(suí )之(zhī )。”

(是(shì )曰(yuē ))《传(chuán )》曰(yuē ):“心(xīn )苟(gǒu )无(wú )瑕(xiá ),何(hé )恤(xù )乎(hū )无(wú )家(jiā )?”《语(yǔ )》曰(yuē ):“礼(lǐ )义(yì )之(zhī )不(bú )僭(jiàn ),何(hé )恤(xù )于(yú )人(rén )言(yán )?”

(非(fēi )曰(yuē ))《语(yǔ )》曰(yuē ):“积(jī )毁(huǐ )销(xiāo )金(jīn ),积(jī )谗(chán )磨(mó )骨(gǔ ),众(zhòng )羽(yǔ )溺(nì )舟(zhōu ),群(qún )轻(qīng )折(shé )轴(zhóu )。”

(是(shì )曰(yuē ))孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )不(bú )器(qì ),圣(shèng )人(rén )智(zhì )周(zhōu )万(wàn )物(wù )。”

(非(fēi )曰(yuē ))列(liè )子(zǐ )曰(yuē ):“天(tiān )地(dì )无(wú )全(quán )功(gōng ),圣(shèng )人(rén )无(wú )全(quán )能(néng ),万(wàn )物(wù )无(wú )全(quán )用(yòng )。故(gù )天(tiān )职(zhí )生(shēng )覆(fù ),地(dì )职(zhí )载(zǎi )形(xíng ),圣(shèng )职(zhí )教(jiāo )化(huà )。”

(是(shì )曰(yuē ))孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )坦(tǎn )荡(dàng )荡(dàng ),小(xiǎo )人(rén )长(zhǎng )戚(qī )戚(qī )。”

(非(fēi )曰(yuē ))孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“晋(jìn )重(zhòng )耳(ěr )之(zhī )有(yǒu )霸(bà )心(xīn )也(yě ),生(shēng )于(yú )曹(cáo )卫(wèi );越(yuè )句(jù )践(jiàn )之(zhī )有(yǒu )霸(bà )心(xīn )也(yě ),生(shēng )于(yú )会(huì )稽(jī )。故(gù )居(jū )下(xià )而(ér )无(wú )忧(yōu )者(zhě ),则(zé )思(sī )不(bú )远(yuǎn );覆(fù )身(shēn )而(ér )常(cháng )逸(yì )者(zhě ),则(zé )志(zhì )不(bú )广(guǎng )。”

(是(shì )曰(yuē ))韩(hán )子(zǐ )曰(yuē ):“古(gǔ )之(zhī )人(rén ),目(mù )短(duǎn )于(yú )自(zì )现(xiàn ),故(gù )以(yǐ )镜(jìng )观(guān )面(miàn );智(zhì )疑(yí )于(yú )自(zì )知(zhī ),故(gù )以(yǐ )道(dào )正(zhèng )己(jǐ )。”

(非(fēi )曰(yuē ))老(lǎo )子(zǐ )曰(yuē ):“反(fǎn )听(tīng )之(zhī )谓(wèi )聪(cōng ),内(nèi )视(shì )之(zhī )谓(wèi )明(míng ),自(zì )胜(shèng )之(zhī )谓(wèi )强(qiáng )。”

(是(shì )曰(yuē ))唐(táng )且(qiě )曰(yuē ):“专(zhuān )诸(zhū )怀(huái )锥(zhuī )刀(dāo )而(ér )天(tiān )下(xià )皆(jiē )谓(wèi )之(zhī )勇(yǒng ),西(xī )施(shī )被(bèi )短(duǎn )褐(hè )而(ér )天(tiān )下(xià )称(chēng )美(měi )。”

(非(fēi )曰(yuē ))慎(shèn )子(zǐ )曰(yuē ):“毛(máo )嫱(qiáng )、西(xī )施(shī ),天(tiān )下(xià )之(zhī )至(zhì )姣(jiāo )也(yě ),衣(yī )之(zhī )以(yǐ )皮(pí )倛(qī ),则(zé )见(jiàn )者(zhě )皆(jiē )走(zǒu );易(yì )之(zhī )以(yǐ )玄(xuán )緆(xī ),则(zé )行(háng )者(zhě )皆(jiē )止(zhǐ )。由(yóu )是(shì )观(guān )之(zhī ),则(zé )玄(xuán )緆(xī ),色(sè )之(zhī )助(zhù )也(yě )。姣(jiāo )者(zhě )辞(cí )之(zhī ),则(zé )色(sè )厌(yàn )矣(yǐ )。”

(是(shì )曰(yuē ))项(xiàng )梁(liáng )曰(yuē ):“先(xiān )起(qǐ )者(zhě )制(zhì )服(fú )于(yú )人(rén ),后(hòu )起(qǐ )者(zhě )受(shòu )制(zhì )于(yú )人(rén )。”《军(jūn )志(zhì )》曰(yuē ):“先(xiān )人(rén )有(yǒu )夺(duó )人(rén )之(zhī )心(xīn )。”

(非(fēi )曰(yuē ))史(shǐ )佚(yì )有(yǒu )言(yán )曰(yuē ):“无(wú )始(shǐ )祸(huò )。”又(yòu )曰(yuē ):“始(shǐ )祸(huò )者(zhě )死(sǐ )。”《语(yǔ )》曰(yuē ):“不(bú )为(wéi )祸(huò )始(shǐ ),不(bú )为(wéi )福(fú )先(xiān )。”

(是(shì )曰(yuē ))慎(shèn )子(zǐ )曰(yuē ):“夫(fū )贤(xián )而(ér )屈(qū )于(yú )不(bú )肖(xiāo )者(zhě ),权(quán )轻(qīng )也(yě );不(bú )肖(xiāo )而(ér )服(fú )于(yú )贤(xián )者(zhě ),位(wèi )尊(zūn )也(yě )。尧(yáo )为(wéi )匹(pǐ )夫(fū ),不(bú )能(néng )使(shǐ )其(qí )邻(lín )家(jiā ),及(jí )至(zhì )南(nán )面(miàn )而(ér )王(wáng ),而(ér )令(lìng )行(háng )禁(jìn )止(zhǐ )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),贤(xián )不(bú )足(zú )以(yǐ )服(fú )物(wù ),而(ér )势(shì )位(wèi )足(zú )以(yǐ )屈(qū )贤(xián )矣(yǐ )。”

(非(fēi )曰(yuē ))贾(jiǎ )子(zǐ )曰(yuē ):“自(zì )古(gǔ )至(zhì )今(jīn ),与(yǔ )民(mín )为(wéi )仇(chóu )者(zhě ),有(yǒu )迟(chí )有(yǒu )速(sù )耳(ěr ),而(ér )民(mín )必(bì )胜(shèng )之(zhī )矣(yǐ )。故(gù )纣(zhòu )自(zì )谓(wèi )天(tiān )王(wáng )也(yě ),而(ér )桀(jié )自(zì )谓(wèi )天(tiān )父(fù )也(yě ),已(yǐ )灭(miè )之(zhī )后(hòu ),民(mín )亦(yì )骂(mà )之(zhī )也(yě )。以(yǐ )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),则(zé )位(wèi )不(bú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )尊(zūn ),而(ér )号(hào )不(bú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )荣(róng )矣(yǐ )。”

(是(shì )曰(yuē ))汉(hàn )景(jǐng )帝(dì )时(shí ),辕(yuán )固(gù )与(yǔ )黄(huáng )生(shēng )争(zhēng )论(lùn )于(yú )上(shàng )前(qián )。黄(huáng )生(shēng )曰(yuē ):“汤(tāng )、武(wǔ )非(fēi )受(shòu )命(mìng ),乃(nǎi )杀(shā )也(yě )。”固(gù )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。夫(fū )桀(jié )纣(zhòu )荒(huāng )乱(luàn ),天(tiān )下(xià )之(zhī )心(xīn )皆(jiē )归(guī )汤(tāng )武(wǔ )。汤(tāng )武(wǔ )与(yǔ )天(tiān )下(xià )之(zhī )心(xīn ),而(ér )诛(zhū )桀(jié )纣(zhòu ),桀(jié )纣(zhòu )之(zhī )人(rén ),弗(fú )为(wéi )使(shǐ )而(ér )归(guī )汤(tāng )武(wǔ ),汤(tāng )武(wǔ )不(bú )得(dé )已(yǐ )而(ér )立(lì ),非(fēi )受(shòu )命(mìng )为(wéi )何(hé )?”

(非(fēi )曰(yuē ))黄(huáng )生(shēng )曰(yuē ):“冠(guàn )虽(suī )蔽(bì ),必(bì )加(jiā )于(yú )首(shǒu );履(lǚ )虽(suī )新(xīn ),必(bì )贯(guàn )于(yú )足(zú )。何(hé )者(zhě )?上(shàng )下(xià )之(zhī )分(fèn )也(yě )。今(jīn )桀(jié )纣(zhòu )虽(suī )失(shī )道(dào ),然(rán )君(jūn )上(shàng )也(yě );汤(tāng )武(wǔ )虽(suī )圣(shèng ),臣(chén )下(xià )也(yě )。夫(fū )君(jūn )有(yǒu )失(shī )行(háng ),臣(chén )不(bú )正(zhèng )言(yán )匡(kuāng )过(guò ),以(yǐ )尊(zūn )天(tiān )子(zǐ ),反(fǎn )因(yīn )过(guò )而(ér )诛(zhū )之(zhī ),代(dài )立(lì )南(nán )面(miàn ),非(fēi )杀(shā )而(ér )何(hé )?”

(是(shì )曰(yuē ))太(tài )公(gōng )曰(yuē ):“明(míng )罚(fá )则(zé )人(rén )畏(wèi )慑(shè ),人(rén )畏(wèi )慑(shè )则(zé )变(biàn )故(gù )出(chū );明(míng )赏(shǎng )则(zé )人(rén )不(bú )足(zú ),人(rén )不(bú )足(zú )则(zé )怨(yuàn )长(zhǎng )。故(gù )明(míng )王(wáng )之(zhī )理(lǐ )人(rén ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )好(hǎo ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )恶(è )。”

(非(fēi )曰(yuē ))文(wén )子(zǐ )曰(yuē ):“罚(fá )无(wú )度(dù )则(zé )戮(lù )而(ér )无(wú )威(wēi ),赏(shǎng )无(wú )度(dù )则(zé )费(fèi )而(ér )无(wú )恩(ēn )。”故(gù )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )曰(yuē ):“威(wēi )之(zhī )以(yǐ )法(fǎ ),法(fǎ )行(háng )则(zé )知(zhī )恩(ēn );限(xiàn )之(zhī )以(yǐ )爵(jué ),爵(jué )加(jiā )则(zé )知(zhī )荣(róng )。”

(是(shì )曰(yuē ))文(wén )子(zǐ )曰(yuē ):“人(rén )之(zhī )化(huà )上(shàng ),不(bú )从(cóng )其(qí )言(yán ),从(cóng )其(qí )行(háng )也(yě )。故(gù )人(rén )君(jūn )好(hǎo )勇(yǒng ),而(ér )国(guó )家(jiā )多(duō )难(nán );人(rén )君(jūn )好(hǎo )色(sè ),而(ér )国(guó )家(jiā )昏(hūn )乱(luàn )。”

(非(fēi )曰(yuē ))秦(qín )王(wáng )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )楚(chǔ )之(zhī )铁(tiě )剑(jiàn )利(lì )而(ér )倡(chàng )优(yōu )拙(zhuō )。夫(fū )铁(tiě )剑(jiàn )利(lì )则(zé )士(shì )勇(yǒng ),倡(chàng )优(yōu )拙(zhuō )则(zé )思(sī )虑(lǜ )远(yuǎn )。以(yǐ )远(yuǎn )思(sī )虑(lǜ )御(yù )勇(yǒng )士(shì ),吾(wú )恐(kǒng )楚(chǔ )之(zhī )图(tú )秦(qín )也(yě )。”

(是(shì )曰(yuē ))墨(mò )子(zǐ )曰(yuē ):“虽(suī )有(yǒu )贤(xián )君(jūn ),不(bú )爱(ài )无(wú )功(gōng )之(zhī )臣(chén );虽(suī )有(yǒu )慈(cí )父(fù ),不(bú )爱(ài )无(wú )益(yì )之(zhī )子(zǐ )。”

(非(fēi )曰(yuē ))曹(cáo )子(zǐ )建(jiàn )曰(yuē ):“舍(shě )罪(zuì )责(zé )功(gōng )者(zhě ),明(míng )君(jūn )之(zhī )主(zhǔ )也(yě );矜(jīn )愚(yú )爱(ài )能(néng )者(zhě ),慈(cí )父(fù )之(zhī )恩(ēn )也(yě )。”《三(sān )略(luè )》曰(yuē ):“含(hán )气(qì )之(zhī )类(lèi ),皆(jiē )愿(yuàn )得(dé )申(shēn )其(qí )志(zhì ),是(shì )以(yǐ )明(míng )君(jūn )贤(xián )臣(chén ),屈(qū )己(jǐ )申(shēn )人(rén )。”

(是(shì )曰(yuē ))《传(chuán )》曰(yuē ):“人(rén )心(xīn )不(bú )同(tóng ),其(qí )犹(yóu )面(miàn )也(yě )。”曹(cáo )子(zǐ )建(jiàn )曰(yuē ):“人(rén )各(gè )有(yǒu )好(hǎo )尚(shàng )。兰(lán )芷(zhǐ )荪(sūn )蕙(huì )之(zhī )芳(fāng ),众(zhòng )人(rén )所(suǒ )好(hǎo ),而(ér )海(hǎi )畔(pàn )有(yǒu )逐(zhú )臭(chòu )之(zhī )夫(fū );咸(xián )池(chí )有(yǒu )六(liù )英(yīng )之(zhī )发(fā ),众(zhòng )人(rén )所(suǒ )乐(lè ),而(ér )墨(mò )子(zǐ )有(yǒu )非(fēi )之(zhī )之(zhī )论(lùn )。岂(qǐ )可(kě )同(tóng )哉(zāi )?”

(非(fēi )曰(yuē ))语(yǔ )曰(yuē ):“以(yǐ )心(xīn )度(dù )心(xīn ),间(jiān )不(bú )容(róng )针(zhēn )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“其(qí )恕(shù )乎(hū )!己(jǐ )所(suǒ )不(bú )欲(yù ),勿(wù )施(shī )于(yú )人(rén )。”

(是(shì )曰(yuē ))管(guǎn )子(zǐ )曰(yuē ):“仓(cāng )廪(lǐn )实(shí ),知(zhī )礼(lǐ )节(jiē );衣(yī )食(shí )足(zú ),知(zhī )荣(róng )辱(rǔ )。”

(非(fēi )曰(yuē ))古(gǔ )语(yǔ )曰(yuē ):“贵(guì )不(bú )与(yǔ )骄(jiāo )期(qī )而(ér )骄(jiāo )自(zì )至(zhì ),富(fù )不(bú )与(yǔ )侈(chǐ )期(qī )而(ér )侈(chǐ )自(zì )来(lái )。”

(是(shì )曰(yuē ))《语(yǔ )》曰(yuē ):“忠(zhōng )无(wú )不(bú )报(bào )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《左(zuǒ )传(chuán )》曰(yuē ):“乱(luàn )代(dài )则(zé )谗(chán )胜(shèng )直(zhí )。”

(是(shì )曰(yuē ))韩(hán )子(zǐ )曰(yuē ):“凡(fán )人(rén )之(zhī )大(dà )体(tǐ ),取(qǔ )舍(shě )同(tóng )则(zé )相(xiàng )是(shì ),取(qǔ )舍(shě )异(yì )则(zé )相(xiàng )非(fēi )也(yě )。”《易(yì )》曰(yuē ):“同(tóng )声(shēng )相(xiàng )应(yīng ),同(tóng )气(qì )相(xiàng )求(qiú )。水(shuǐ )流(liú )湿(shī ),火(huǒ )就(jiù )燥(zào );云(yún )从(cóng )龙(lóng ),风(fēng )从(cóng )虎(hǔ )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《易(yì )》曰(yuē ):“二(èr )女(nǚ )同(tóng )居(jū ),其(qí )志(zhì )不(bú )同(tóng )。”《语(yǔ )》曰(yuē ):“一(yī )栖(qī )不(bú )两(liǎng )雄(xióng ),一(yī )泉(quán )无(wú )二(èr )蛟(jiāo )。”又(yòu )曰(yuē ):“凡(fán )人(rén )情(qíng )以(yǐ )同(tóng )相(xiàng )妒(dù )。”故(gù )曰(yuē ):“同(tóng )美(měi )相(xiàng )妒(dù ),同(tóng )贵(guì )相(xiàng )害(hài ),同(tóng )利(lì )相(xiàng )忌(jì )。”

(是(shì )曰(yuē ))韩(hán )子(zǐ )曰(yuē ):“释(shì )法(fǎ )术(shù )而(ér )以(yǐ )心(xīn )理(lǐ ),尧(yáo )舜(shùn )不(bú )能(néng )正(zhèng )一(yī )国(guó );去(qù )规(guī )矩(jǔ )而(ér )以(yǐ )意(yì )度(dù ),奚(xī )仲(zhòng )不(bú )能(néng )成(chéng )一(yī )轮(lún )。使(shǐ )中(zhōng )主(zhǔ )守(shǒu )法(fǎ )术(shù ),拙(zhuō )匠(jiàng )执(zhí )规(guī )矩(jǔ ),则(zé )万(wàn )不(bú )失(shī )矣(yǐ )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《淮(huái )南(nán )子(zǐ )》曰(yuē ):“夫(fū )矢(shǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )射(shè )远(yuǎn )贯(guàn )坚(jiān )者(zhě ),弓(gōng )弩(nǔ )力(lì )也(yě );其(qí )所(suǒ )以(yǐ )中(zhōng )的(de )剖(pōu )微(wēi )者(zhě ),人(rén )心(xīn )也(yě )。赏(shǎng )善(shàn )罚(fá )暴(bào )者(zhě ),政(zhèng )令(lìng )也(yě );其(qí )所(suǒ )以(yǐ )行(háng )者(zhě ),精(jīng )诚(chéng )也(yě )。故(gù )弩(nǔ )虽(suī )强(qiáng ),不(bú )能(néng )独(dú )中(zhōng );令(lìng )虽(suī )明(míng ),不(bú )能(néng )独(dú )行(háng )。”杜(dù )恕(shù )曰(yuē ):“世(shì )有(yǒu )乱(luàn )人(rén ),而(ér )无(wú )乱(luàn )法(fǎ )。若(ruò )使(shǐ )法(fǎ )可(kě )专(zhuān )任(rèn ),则(zé )唐(táng )、虞(yú )不(bú )须(xū )稷(jì )、契(qì )之(zhī )佐(zuǒ ),殷(yīn )、周(zhōu )无(wú )贵(guì )伊(yī )、吕(lǚ )之(zhī )辅(fǔ )矣(yǐ )。”

(是(shì )曰(yuē ))虑(lǜ )不(bú )先(xiān )定(dìng ),不(bú )可(kě )以(yǐ )应(yīng )卒(zú );兵(bīng )不(bú )先(xiān )办(bàn ),不(bú )可(kě )以(yǐ )应(yīng )敌(dí )。《左(zuǒ )传(chuán )》曰(yuē ):“豫(yù )备(bèi )不(bú )虞(yú ),古(gǔ )之(zhī )善(shàn )政(zhèng )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《左(zuǒ )传(chuán )》曰(yuē ):“士(shì )蒍(wěi )谓(wèi )晋(jìn )候(hòu )曰(yuē ):‘臣(chén )闻(wén )之(zhī ):无(wú )丧(sàng )而(ér )戚(qī ),忧(yōu )必(bì )仇(chóu )焉(yān );无(wú )戎(róng )而(ér )城(chéng ),仇(chóu )必(bì )保(bǎo )焉(yān )。”《春(chūn )秋(qiū )外(wài )传(chuán )》曰(yuē ):“周(zhōu )景(jǐng )王(wáng )将(jiāng )铸(zhù )大(dà )钱(qián )。单(dān )穆(mù )公(gōng )曰(yuē ):‘不(bú )可(kě )。古(gǔ )者(zhě )天(tiān )灾(zāi )降(jiàng )戾(lì ),于(yú )是(shì )乎(hū )量(liàng )资(zī )币(bì ),权(quán )轻(qīng )重(zhòng ),以(yǐ )振(zhèn )救(jiù )人(rén )。夫(fū )备(bèi )预(yù ),有(yǒu )未(wèi )至(zhì )而(ér )设(shè )之(zhī )(修(xiū )国(guó )备(bèi )也(yě )。预(yù )备(bèi )不(bú )虞(yú ),安(ān )不(bú )忘(wàng )危(wēi )。),有(yǒu )至(zhì )而(ér )后(hòu )救(jiù )之(zhī )(若(ruò )救(jiù )火(huǒ )、疗(liáo )疾(jí ),量(liàng )资(zī )币(bì )之(zhī )属(shǔ )。),是(shì )不(bú )相(xiàng )入(rù )也(yě )(二(èr )者(zhě )先(xiān )后(hòu )各(gè )有(yǒu )宜(yí ),不(bú )相(xiàng )入(rù )。)。可(kě )先(xiān )而(ér )不(bú )备(bèi ),谓(wèi )之(zhī )怠(dài )(怠(dài ),缓(huǎn )也(yě )。);可(kě )后(hòu )而(ér )先(xiān )之(zhī ),谓(wèi )之(zhī )召(zhào )灾(zāi )(谓(wèi )人(rén )未(wèi )有(yǒu )患(huàn ),轻(qīng )而(ér )重(zhòng )之(zhī ),离(lí )人(rén )匮(kuì )财(cái ),是(shì )以(yǐ )召(zhào )灾(zāi )也(yě )。)。周(zhōu )固(gù )瀛(yíng )国(guó )也(yě ),天(tiān )未(wèi )厌(yàn )祸(huò )焉(yān ),而(ér )又(yòu )离(lí )人(rén )以(yǐ )佐(zuǒ )灾(zāi ),无(wú )乃(nǎi )不(bú )可(kě )乎(hū )!’”

(是(shì )曰(yuē ))《左(zuǒ )传(chuán )》曰(yuē ):“古(gǔ )人(rén )有(yǒu )言(yán ):‘一(yī )日(rì )纵(zòng )敌(dí ),数(shù )世(shì )之(zhī )患(huàn )也(yě )。’”

(非(fēi )曰(yuē ))晋(jìn )楚(chǔ )遇(yù )于(yú )鄢(yān )。范(fàn )文(wén )子(zǐ )不(bú )欲(yù )战(zhàn ),曰(yuē ):“吾(wú )先(xiān )君(jūn )之(zhī )亟(jí )战(zhàn )也(yě )有(yǒu )故(gù )。秦(qín )、狄(dí )、齐(qí )、楚(chǔ )皆(jiē )强(qiáng ),不(bú )尽(jìn )力(lì ),子(zǐ )孙(sūn )将(jiāng )弱(ruò )。今(jīn )三(sān )强(qiáng )服(fú )矣(yǐ )(齐(qí )、秦(qín )、狄(dí )。),敌(dí ),楚(chǔ )而(ér )已(yǐ )。唯(wéi )圣(shèng )人(rén )能(néng )内(nèi )外(wài )无(wú )患(huàn )。自(zì )非(fēi )圣(shèng )人(rén ),外(wài )宁(níng )必(bì )有(yǒu )内(nèi )忧(yōu )(骄(jiāo )而(ér )亢(kàng ),则(zé )忧(yōu )患(huàn )生(shēng )。)。盍(hé )释(shì )楚(chǔ )以(yǐ )为(wéi )外(wài )惧(jù )乎(hū )?”

(是(shì )曰(yuē ))《三(sān )略(luè )》曰(yuē ):“无(wú )使(shǐ )仁(rén )者(zhě )主(zhǔ )财(cái ),为(wéi )其(qí )多(duō )恩(ēn )施(shī )而(ér )附(fù )于(yú )下(xià )。”

(非(fēi )曰(yuē ))陶(táo )朱(zhū )公(gōng )中(zhōng )男(nán )杀(shā )人(rén ),囚(qiú )于(yú )楚(chǔ )。朱(zhū )公(gōng )欲(yù )使(shǐ )其(qí )少(shǎo )子(zǐ )装(zhuāng )黄(huáng )金(jīn )千(qiān )镒(yì )往(wǎng )视(shì )之(zhī )。其(qí )长(zhǎng )男(nán )固(gù )请(qǐng ),乃(nǎi )使(shǐ )行(háng )。楚(chǔ )杀(shā )其(qí )弟(dì )。朱(zhū )公(gōng )曰(yuē ):“吾(wú )固(gù )知(zhī )必(bì )杀(shā )其(qí )弟(dì )。是(shì )长(zhǎng )与(yǔ )我(wǒ )俱(jù ),见(jiàn )苦(kǔ )为(wéi )生(shēng )之(zhī )难(nán ),故(gù )重(zhòng )其(qí )财(cái )。如(rú )少(shǎo )弟(dì )生(shēng )见(jiàn )我(wǒ )富(fù ),乘(chéng )坚(jiān )驱(qū )良(liáng ),逐(zhú )狡(jiǎo )兔(tù ),岂(qǐ )知(zhī )其(qí )财(cái )所(suǒ )从(cóng )来(lái ),固(gù )轻(qīng )弃(qì )之(zhī )。今(jīn )长(zhǎng )者(zhě )果(guǒ )杀(shā )其(qí )弟(dì ),事(shì )理(lǐ )然(rán )也(yě ),无(wú )足(zú )悲(bēi )。”

(是(shì )曰(yuē ))《语(yǔ )》曰(yuē ):“禄(lù )薄(báo )者(zhě )不(bú )可(kě )与(yǔ )入(rù )乱(luàn ),赏(shǎng )轻(qīng )者(zhě )不(bú )可(kě )与(yǔ )入(rù )难(nán )。”慎(shèn )子(zǐ )曰(yuē ):“先(xiān )王(wáng )见(jiàn )不(bú )受(shòu )禄(lù )者(zhě )不(bú )臣(chén ),禄(lù )不(bú )厚(hòu )者(zhě ),不(bú )与(yǔ )入(rù )难(nán )。”

(非(fēi )曰(yuē ))田(tián )单(dān )将(jiāng )攻(gōng )狄(dí ),见(jiàn )鲁(lǔ )仲(zhòng )子(zǐ )。仲(zhòng )子(zǐ )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )攻(gōng )狄(dí ),弗(fú )能(néng )下(xià )也(yě )。何(hé )者(zhě )?昔(xī )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )在(zài )即(jí )墨(mò ),坐(zuò )而(ér )织(zhī )蒉(kuì ),立(lì )而(ér )杖(zhàng )插(chā ),为(wéi )士(shì )卒(zú )倡(chàng )。此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )破(pò )燕(yàn )。今(jīn )将(jiāng )军(jūn )东(dōng )有(yǒu )液(yè )邑(yì )之(zhī )奉(fèng ),西(xī )有(yǒu )蒉(kuì )上(shàng )之(zhī )娱(yú ),黄(huáng )金(jīn )横(héng )带(dài ),而(ér )驰(chí )乎(hū )淄(zī )渑(miǎn )之(zhī )间(jiān ),有(yǒu )生(shēng )之(zhī )乐(lè ),无(wú )死(sǐ )之(zhī )心(xīn )。所(suǒ )以(yǐ )不(bú )胜(shèng )也(yě )。”后(hòu )果(guǒ )然(rán )。

(是(shì )曰(yuē ))《语(yǔ )》曰(yuē ):“贫(pín )贱(jiàn )之(zhī )交(jiāo )不(bú )可(kě )忘(wàng ),糟(zāo )糠(kāng )之(zhī )妻(qī )不(bú )下(xià )堂(táng )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《语(yǔ )》曰(yuē ):“交(jiāo )接(jiē )广(guǎng )而(ér )信(xìn )衰(shuāi )于(yú )友(yǒu ),爵(jué )禄(lù )厚(hòu )而(ér )忠(zhōng )衰(shuāi )于(yú )君(jūn )。”

(是(shì )曰(yuē ))《春(chūn )秋(qiū )后(hòu )语(yǔ )》曰(yuē ):“楚(chǔ )春(chūn )申(shēn )君(jūn )使(shǐ )孙(sūn )子(zǐ )为(wéi )宰(zǎi )。客(kè )有(yǒu )说(shuō )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):‘汤(tāng )以(yǐ )亳(bó ),武(wǔ )王(wáng )以(yǐ )鄗(hào ),皆(jiē )不(bú )过(guò )百(bǎi )里(lǐ ),以(yǐ )有(yǒu )天(tiān )下(xià )。今(jīn )孙(sūn )子(zǐ )贤(xián )人(rén )也(yě ),而(ér )君(jūn )藉(jiè )之(zhī )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )势(shì ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )君(jūn )危(wēi )之(zhī )。’春(chūn )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):‘善(shàn )。’于(yú )是(shì )使(shǐ )人(rén )谢(xiè )孙(sūn )子(zǐ )。孙(sūn )子(zǐ )去(qù )之(zhī )赵(zhào ),赵(zhào )以(yǐ )为(wéi )上(shàng )卿(qīng )。”

(非(fēi )曰(yuē ))客(kè )又(yòu )说(shuō )春(chūn )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):“昔(xī )伊(yī )尹(yǐn )去(qù )夏(xià )入(rù )殷(yīn ),殷(yīn )王(wáng )而(ér )夏(xià )亡(wáng );管(guǎn )仲(zhòng )去(qù )鲁(lǔ )入(rù )齐(qí ),鲁(lǔ )弱(ruò )而(ér )齐(qí )强(qiáng )。夫(fū )贤(xián )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )在(zài ),其(qí )君(jūn )未(wèi )尝(cháng )不(bú )尊(zūn ),其(qí )国(guó )未(wèi )尝(cháng )不(bú )荣(róng )也(yě )。今(jīn )孙(sūn )子(zǐ )贤(xián )人(rén )也(yě ),君(jūn )何(hé )为(wéi )辞(cí )之(zhī )?”春(chūn )申(shēn )君(jūn )又(yòu )曰(yuē ):“善(shàn )。”复(fù )使(shǐ )人(rén )请(qǐng )孙(sūn )子(zǐ )。

(是(shì )曰(yuē ))韩(hán )宣(xuān )王(wáng )谓(wèi )摎(jiū )留(liú )曰(yuē ):“吾(wú )两(liǎng )欲(yù )用(yòng )公(gōng )仲(zhòng )、公(gōng )叔(shū ),其(qí )可(kě )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。晋(jìn )用(yòng )六(liù )卿(qīng )而(ér )国(guó )分(fèn ),简(jiǎn )公(gōng )用(yòng )田(tián )成(chéng )、阚(kàn )止(zhǐ )而(ér )简(jiǎn )公(gōng )弒(shì ),魏(wèi )两(liǎng )用(yòng )犀(xī )首(shǒu )、张(zhāng )仪(yí )而(ér )西(xī )河(hé )之(zhī )外(wài )亡(wáng )。今(jīn )王(wáng )两(liǎng )用(yòng )之(zhī ),其(qí )多(duō )力(lì )者(zhě ),内(nèi )树(shù )其(qí )党(dǎng );其(qí )力(lì )寡(guǎ )者(zhě ),又(yòu )藉(jiè )于(yú )外(wài )权(quán )。群(qún )臣(chén )或(huò )内(nèi )树(shù )其(qí )党(dǎng ),以(yǐ )擅(shàn )主(zhǔ )命(mìng );或(huò )外(wài )为(wéi )势(shì )交(jiāo ),以(yǐ )裂(liè )其(qí )地(dì ),则(zé )王(wáng )之(zhī )国(guó )危(wēi )矣(yǐ )。”又(yòu )曰(yuē ):公(gōng )孙(sūn )衍(yǎn )为(wéi )魏(wèi )将(jiāng ),与(yǔ )其(qí )相(xiàng )田(tián )需(xū )不(bú )善(shàn )。季(jì )文(wén )子(zǐ )为(wéi )衍(yǎn )说(shuō )魏(wèi )王(wáng )曰(yuē ):“不(bú )独(dú )不(bú )见(jiàn )夫(fū )服(fú )牛(niú )骖(cān )骥(jì )乎(hū )?不(bú )可(kě )百(bǎi )步(bù )。今(jīn )王(wáng )以(yǐ )衍(yǎn )为(wéi )可(kě )使(shǐ )将(jiāng ),固(gù )用(yòng )之(zhī )也(yě ),而(ér )听(tīng )相(xiàng )之(zhī )计(jì ),是(shì )服(fú )牛(niú )骖(cān )骥(jì )之(zhī )道(dào )。牛(niú )马(mǎ )俱(jù )死(sǐ )而(ér )不(bú )成(chéng )其(qí )功(gōng ),则(zé )王(wáng )之(zhī )国(guó )伤(shāng )矣(yǐ )。愿(yuàn )王(wáng )察(chá )之(zhī )。”

(非(fēi )曰(yuē ))傅(fù )子(zǐ )曰(yuē ):“天(tiān )地(dì )至(zhì )神(shén ),不(bú )能(néng )同(tóng )道(dào )而(ér )生(shēng )万(wàn )物(wù );圣(shèng )人(rén )至(zhì )明(míng ),不(bú )能(néng )一(yī )检(jiǎn )而(ér )治(zhì )百(bǎi )姓(xìng )。故(gù )以(yǐ )异(yì )致(zhì )同(tóng )者(zhě ),天(tiān )地(dì )之(zhī )道(dào )也(yě );因(yīn )物(wù )制(zhì )宜(yí )者(zhě ),圣(shèng )人(rén )之(zhī )治(zhì )也(yě )。既(jì )得(dé )其(qí )道(dào ),虽(suī )有(yǒu )相(xiàng )害(hài )之(zhī )物(wù ),不(bú )伤(shāng )乎(hū )治(zhì )体(tǐ )矣(yǐ )。水(shuǐ )火(huǒ )之(zhī )性(xìng ),相(xiàng )灭(miè )也(yě ),善(shàn )用(yòng )之(zhī )者(zhě ),陈(chén )鼎(dǐng )釜(fǔ )乎(hū )其(qí )间(jiān ),衅(xìn )之(zhī )煮(zhǔ )之(zhī ),而(ér )能(néng )两(liǎng )尽(jìn )其(qí )用(yòng ),不(bú )相(xiàng )害(hài )也(yě )。天(tiān )下(xià )之(zhī )物(wù ),为(wéi )水(shuǐ )火(huǒ )者(zhě )多(duō )矣(yǐ )。何(hé )忧(yōu )乎(hū )相(xiàng )害(hài )?何(hé )患(huàn )乎(hū )不(bú )尽(jìn )其(qí )用(yòng )也(yě )?”《易(yì )》曰(yuē ):“天(tiān )地(dì )睽(kuí ),而(ér )其(qí )事(shì )同(tóng )也(yě );男(nán )女(nǚ )睽(kuí ),而(ér )其(qí )志(zhì )通(tōng )也(yě );万(wàn )物(wù )睽(kuí ),而(ér )其(qí )事(shì )类(lèi )也(yě )。”

(是(shì )曰(yuē ))陈(chén )登(dēng )为(wéi )吕(lǚ )布(bù )说(shuō )曹(cáo )公(gōng )曰(yuē ):“养(yǎng )吕(lǚ )布(bù ),譬(pì )如(rú )养(yǎng )虎(hǔ ),常(cháng )须(xū )饱(bǎo )其(qí )肉(ròu ),不(bú )饱(bǎo )则(zé )噬(shì )人(rén )。”

(非(fēi )曰(yuē ))曹(cáo )公(gōng )曰(yuē ):“不(bú )似(sì )卿(qīng )言(yán )。譬(pì )如(rú )养(yǎng )鹰(yīng ),饥(jī )则(zé )为(wéi )人(rén )用(yòng ),饱(bǎo )则(zé )扬(yáng )去(qù )。”

(是(shì )曰(yuē ))刘(liú )备(bèi )来(lái )奔(bēn )曹(cáo )公(gōng ),曹(cáo )公(gōng )以(yǐ )之(zhī )为(wéi )豫(yù )州(zhōu )牧(mù )。或(huò )谓(wèi )曹(cáo )公(gōng )曰(yuē ):“备(bèi )有(yǒu )雄(xióng )志(zhì ),今(jīn )不(bú )早(zǎo )图(tú ),后(hòu )必(bì )为(wéi )患(huàn )。”曹(cáo )公(gōng )以(yǐ )问(wèn )郭(guō )嘉(jiā )。嘉(jiā )曰(yuē ):“有(yǒu )是(shì )。然(rán )公(gōng )提(tí )剑(jiàn )起(qǐ )义(yì )兵(bīng ),为(wéi )百(bǎi )姓(xìng )除(chú )暴(bào ),推(tuī )诚(chéng )仗(zhàng )信(xìn ),以(yǐ )召(zhào )俊(jùn )杰(jié ),犹(yóu )惧(jù )其(qí )未(wèi )来(lái )也(yě )。今(jīn )备(bèi )有(yǒu )英(yīng )雄(xióng )之(zhī )名(míng ),以(yǐ )穷(qióng )归(guī )己(jǐ )而(ér )害(hài )之(zhī ),以(yǐ )害(hài )贤(xián )为(wéi )名(míng ),则(zé )智(zhì )士(shì )将(jiāng )自(zì )疑(yí ),回(huí )心(xīn )择(zé )主(zhǔ ),公(gōng )谁(shuí )与(yǔ )定(dìng )天(tiān )下(xià )者(zhě )?夫(fū )除(chú )一(yī )人(rén )之(zhī )患(huàn ),以(yǐ )沮(jǔ )四(sì )海(hǎi )之(zhī )望(wàng ),安(ān )危(wēi )之(zhī )机(jī ),不(bú )可(kě )不(bú )察(chá )。”曹(cáo )公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )!”

(非(fēi )曰(yuē ))傅(fù )子(zǐ )称(chēng ):郭(guō )嘉(jiā )言(yán )于(yú )太(tài )祖(zǔ )曰(yuē ):“备(bèi )有(yǒu )雄(xióng )志(zhì )而(ér )甚(shèn )得(dé )众(zhòng )心(xīn ),关(guān )侯(hóu )、张(zhāng )飞(fēi )皆(jiē )万(wàn )人(rén )之(zhī )敌(dí )也(yě ),为(wéi )之(zhī )死(sǐ )用(yòng )。以(yǐ )嘉(jiā )观(guān )之(zhī ),其(qí )谋(móu )未(wèi )可(kě )测(cè )也(yě )。古(gǔ )人(rén )有(yǒu )言(yán )曰(yuē ):‘一(yī )日(rì )纵(zòng )敌(dí ),数(shù )世(shì )之(zhī )患(huàn )。’宜(yí )早(zǎo )为(wéi )之(zhī )所(suǒ )。”曹(cáo )公(gōng )方(fāng )招(zhāo )怀(huái )英(yīng )雄(xióng ),以(yǐ )明(míng )大(dà )信(xìn ),未(wèi )得(dé )从(cóng )嘉(jiā )谋(móu )。

(是(shì )曰(yuē ))《家(jiā )语(yǔ )》曰(yuē ):子(zǐ )路(lù )问(wèn )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“请(qǐng )释(shì )古(gǔ )之(zhī )道(dào ),而(ér )行(háng )由(yóu )之(zhī )意(yì ),可(kě )乎(hū )?”子(zǐ )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )也(yě )。昔(xī )东(dōng )夷(yí )慕(mù )诸(zhū )夏(xià )之(zhī )礼(lǐ ),有(yǒu )女(nǚ )而(ér )寡(guǎ ),为(wéi )内(nèi )私(sī )婚(hūn ),终(zhōng )身(shēn )不(bú )嫁(jià )。不(bú )嫁(jià )则(zé )不(bú )嫁(jià )矣(yǐ ),然(rán )非(fēi )贞(zhēn )节(jiē )之(zhī )义(yì )矣(yǐ )。仓(cāng )吾(wú )娆(ráo )(音(yīn )奴(nú )鸟(niǎo )反(fǎn )。)取(qǔ )妻(qī )而(ér )美(měi ),让(ràng )与(yǔ )其(qí )兄(xiōng )。让(ràng )则(zé )让(ràng )矣(yǐ ),然(rán )非(fēi )礼(lǐ )让(ràng )之(zhī )让(ràng )也(yě )。今(jīn )子(zǐ )欲(yù )舍(shě )古(gǔ )之(zhī )道(dào )而(ér )行(háng )子(zǐ )之(zhī )意(yì ),庸(yōng )知(zhī )子(zǐ )意(yì )以(yǐ )非(fēi )为(wéi )是(shì )乎(hū )?”《语(yǔ )》曰(yuē ):“变(biàn )古(gǔ )乱(luàn )常(cháng ),不(bú )死(sǐ )则(zé )亡(wáng )。”《书(shū )》云(yún ):“事(shì )弗(fú )师(shī )古(gǔ ),以(yǐ )克(kè )永(yǒng )代(dài ),匪(fěi )说(shuō )攸(yōu )闻(wén )。”

(非(fēi )曰(yuē ))赵(zhào )武(wǔ )露(lù )王(wáng )欲(yù )胡(hú )服(fú ),公(gōng )子(zǐ )成(chéng )不(bú )悦(yuè )。灵(líng )王(wáng )曰(yuē ):“夫(fū )服(fú )者(zhě )所(suǒ )以(yǐ )便(biàn )用(yòng ),礼(lǐ )者(zhě )所(suǒ )以(yǐ )便(biàn )事(shì )。圣(shèng )人(rén )观(guān )乡(xiāng )而(ér )顺(shùn )宜(yí ),因(yīn )事(shì )而(ér )制(zhì )礼(lǐ ),所(suǒ )以(yǐ )利(lì )其(qí )人(rén )而(ér )厚(hòu )其(qí )国(guó )。夫(fū )剪(jiǎn )发(fā )文(wén )身(shēn ),错(cuò )臂(bì )左(zuǒ )衽(rèn ),殴(ōu )越(yuè )之(zhī )人(rén )也(yě );黑(hēi )齿(chǐ )雕(diāo )题(tí ),鳀(tí )冠(guàn )秫(shú )缝(féng ),犬(quǎn )戎(róng )之(zhī )国(guó )也(yě )。故(gù )礼(lǐ )服(fú )莫(mò )同(tóng ),而(ér )其(qí )便(biàn )一(yī )也(yě )。乡(xiāng )异(yì )而(ér )用(yòng )变(biàn ),事(shì )异(yì )而(ér )礼(lǐ )易(yì )。是(shì )以(yǐ )圣(shèng )人(rén )谋(móu )可(kě )以(yǐ )利(lì )其(qí )国(guó ),不(bú )一(yī )其(qí )用(yòng );谋(móu )可(kě )以(yǐ )便(biàn )其(qí )礼(lǐ ),不(bú )法(fǎ )其(qí )故(gù )。儒(rú )者(zhě )一(yī )师(shī )而(ér )俗(sú )异(yì ),中(zhōng )国(guó )同(tóng )礼(lǐ )而(ér )离(lí )教(jiāo ),况(kuàng )于(yú )山(shān )谷(gǔ )之(zhī )便(biàn )乎(hū )?故(gù )去(qù )就(jiù )之(zhī )变(biàn ),智(zhì )者(zhě )不(bú )能(néng )一(yī );远(yuǎn )迩(ěr )之(zhī )服(fú ),贤(xián )圣(shèng )莫(mò )能(néng )同(tóng )。穷(qióng )乡(xiāng )多(duō )异(yì )俗(sú ),曲(qǔ )学(xué )多(duō )殊(shū )辩(biàn )。今(jīn )叔(shū )父(fù )之(zhī )言(yán ),俗(sú )也(yě )。吾(wú )之(zhī )所(suǒ )言(yán ),以(yǐ )制(zhì )俗(sú )也(yě )。叔(shū )父(fù )恶(è )变(biàn )服(fú )之(zhī )名(míng ),以(yǐ )忘(wàng )效(xiào )事(shì )之(zhī )实(shí ),非(fēi )寡(guǎ )人(rén )之(zhī )所(suǒ )望(wàng )也(yě )!”公(gōng )子(zǐ )成(chéng )遂(suí )胡(hú )服(fú )。

(是(shì )曰(yuē ))移(yí )风(fēng )易(yì )俗(sú ),莫(mò )善(shàn )于(yú )乐(lè )。

(非(fēi )曰(yuē ))孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“天(tiān )道(dào )因(yīn )则(zé )大(dà ),化(huà )则(zé )细(xì )。因(yīn )也(yě )者(zhě ),因(yīn )人(rén )之(zhī )情(qíng )也(yě )。”

(是(shì )曰(yuē ))李(lǐ )寻(xún )曰(yuē ):“夫(fū )以(yǐ )喜(xǐ )怒(nù )赏(shǎng )诛(zhū ),而(ér )不(bú )顾(gù )时(shí )禁(jìn ),虽(suī )有(yǒu )尧(yáo )舜(shùn )之(zhī )心(xīn ),犹(yóu )不(bú )能(néng )致(zhì )和(hé )平(píng )。善(shàn )言(yán )古(gǔ )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )效(xiào )于(yú )今(jīn );善(shàn )言(yán )天(tiān )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )征(zhēng )于(yú )人(rén )。设(shè )上(shàng )农(nóng )夫(fū )欲(yù )令(lìng )冬(dōng )田(tián ),虽(suī )肉(ròu )袒(tǎn )深(shēn )耕(gēng ),汗(hàn )出(chū )种(zhǒng )之(zhī ),犹(yóu )不(bú )生(shēng )者(zhě ),非(fēi )人(rén )心(xīn )不(bú )至(zhì ),天(tiān )时(shí )不(bú )得(dé )也(yě )。”《易(yì )》曰(yuē ):“时(shí )止(zhǐ )则(zé )止(zhǐ ),时(shí )行(háng )则(zé )行(háng ),动(dòng )静(jìng )不(bú )失(shī )于(yú )时(shí ),其(qí )道(dào )光(guāng )明(míng )。”《书(shū )》曰(yuē ):“敬(jìng )授(shòu )人(rén )时(shí ),故(gù )古(gǔ )之(zhī )王(wáng )者(zhě ),尊(zūn )天(tiān )地(dì ),重(zhòng )阴(yīn )阳(yáng ),敬(jìng )四(sì )时(shí )月(yuè )令(lìng ),顺(shùn )之(zhī )以(yǐ )善(shàn )政(zhèng ),则(zé )和(hé )气(qì )可(kě )立(lì )致(zhì ),犹(yóu )枹(bāo )鼓(gǔ )之(zhī )相(xiàng )应(yīng )也(yě )。”

(非(fēi )曰(yuē ))太(tài )公(gōng )谓(wèi )武(wǔ )王(wáng )曰(yuē ):“天(tiān )无(wú )益(yì )于(yú )兵(bīng )胜(shèng ),而(ér )众(zhòng )将(jiāng )所(suǒ )拘(jū )者(zhě )九(jiǔ ),曰(yuē ):法(fǎ )令(lìng )不(bú )行(háng )而(ér )任(rèn )侵(qīn )诛(zhū ),无(wú )德(dé )厚(hòu )而(ér )用(yòng )日(rì )月(yuè )之(zhī )数(shù ),不(bú )顺(shùn )敌(dí )之(zhī )强(qiáng )弱(ruò )而(ér )幸(xìng )于(yú )天(tiān ),无(wú )智(zhì )虑(lǜ )而(ér )候(hòu )氛(fēn )气(qì ),少(shǎo )勇(yǒng )力(lì )而(ér )望(wàng )天(tiān )福(fú ),不(bú )知(zhī )地(dì )形(xíng )而(ér )归(guī )过(guò )于(yú )时(shí ),敌(dí )人(rén )怯(qiè )弱(ruò )不(bú )敢(gǎn )击(jī )而(ér )信(xìn )龟(guī )策(cè ),士(shì )卒(zú )不(bú )勇(yǒng )而(ér )法(fǎ )鬼(guǐ )神(shén ),设(shè )伏(fú )不(bú )巧(qiǎo )而(ér )任(rèn )背(bèi )向(xiàng )之(zhī )道(dào )。凡(fán )天(tiān )地(dì )鬼(guǐ )神(shén ),视(shì )之(zhī )不(bú )见(jiàn ),听(tīng )之(zhī )不(bú )闻(wén ),不(bú )可(kě )以(yǐ )决(jué )胜(shèng )败(bài )。故(gù )明(míng )将(jiāng )不(bú )法(fǎ )。”司(sī )马(mǎ )迁(qiān )曰(yuē ):“阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )家(jiā ),使(shǐ )人(rén )拘(jū )而(ér )多(duō )忌(jì )。”范(fàn )晔(yè )曰(yuē ):“阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )道(dào ),其(qí )弊(bì )也(yě )巫(wū )。”

(是(shì )曰(yuē ))翼(yì )奉(fèng )曰(yuē ):“治(zhì )道(dào )之(zhī )要(yào ),在(zài )知(zhī )下(xià )之(zhī )邪(xié )正(zhèng )。人(rén )诚(chéng )向(xiàng )正(zhèng ),虽(suī )愚(yú )为(wéi )用(yòng ),若(ruò )其(qí )怀(huái )邪(xié ),智(zhì )益(yì )为(wéi )害(hài )。”

(非(fēi )曰(yuē ))夫(fū )人(rén )主(zhǔ )莫(mò )不(bú )爱(ài )己(jǐ )也(yě )。莫(mò )知(zhī )爱(ài )己(jǐ )者(zhě ),不(bú )足(zú )爱(ài )也(yě )。故(gù )桓(huán )子(zǐ )曰(yuē ):“捕(bǔ )猛(měng )兽(shòu )者(zhě ),不(bú )令(lìng )美(měi )人(rén )举(jǔ )手(shǒu );钓(diào )巨(jù )鱼(yú )者(zhě ),不(bú )使(shǐ )稚(zhì )子(zǐ )轻(qīng )预(yù )。非(fēi )不(bú )亲(qīn )也(yě ),力(lì )不(bú )堪(kān )也(yě )。奈(nài )何(hé )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )主(zhǔ ),而(ér )不(bú )择(zé )人(rén )哉(zāi )?故(gù )曰(yuē ):夫(fū )犬(quǎn )之(zhī )为(wéi )猛(měng ),有(yǒu )非(fēi )则(zé )鸣(míng )吠(fèi ),而(ér )不(bú )遑(huáng )于(yú )夙(sù )夜(yè )。此(cǐ )自(zì )效(xiào )之(zhī )至(zhì )也(yě )。昔(xī )宋(sòng )人(rén )有(yǒu )沽(gū )酒(jiǔ )者(zhě ),酒(jiǔ )酸(suān )而(ér )不(bú )售(shòu ),何(hé )也(yě )?以(yǐ )有(yǒu )猛(měng )犬(quǎn )之(zhī )故(gù )。夫(fū )犬(quǎn )知(zhī )爱(ài )其(qí )主(zhǔ ),而(ér )不(bú )能(néng )为(wéi )其(qí )主(zhǔ )虑(lǜ )酒(jiǔ )酸(suān )之(zhī )患(huàn )者(zhě ),智(zhì )不(bú )足(zú )也(yě )。”

(是(shì )曰(yuē ))《语(yǔ )》曰(yuē ):“巧(qiǎo )诈(zhà )不(bú )如(rú )拙(zhuō )诚(chéng )。”

(非(fēi )曰(yuē ))晋(jìn )惠(huì )帝(dì )为(wéi )太(tài )子(zǐ ),和(hé )峤(qiáo )谏(jiàn )武(wǔ )帝(dì )曰(yuē ):“季(jì )世(shì )多(duō )伪(wěi ),而(ér )太(tài )子(zǐ )尚(shàng )信(xìn ),非(fēi )四(sì )海(hǎi )之(zhī )主(zhǔ ),忧(yōu )不(bú )了(le )陛(bì )下(xià )家(jiā )事(shì )。”武(wǔ )帝(dì )不(bú )从(cóng ),后(hòu )惠(huì )帝(dì )果(guǒ )败(bài )。

(是(shì )曰(yuē ))《左(zuǒ )传(chuán )》曰(yuē ):“孔(kǒng )子(zǐ )叹(tàn )子(zǐ )产(chǎn )曰(yuē ):‘言(yán )以(yǐ )足(zú )志(zhì ),文(wén )以(yǐ )足(zú )言(yán ),不(bú )言(yán )谁(shuí )知(zhī )其(qí )志(zhì )?言(yán )之(zhī )无(wú )文(wén ),行(háng )而(ér )不(bú )远(yuǎn )。晋(jìn )为(wéi )伯(bó ),郑(zhèng )入(rù )陈(chén ),非(fēi )文(wén )辞(cí )而(ér )不(bú )为(wéi )功(gōng )。慎(shèn )辞(cí )也(yě )哉(zāi )!’”《论(lùn )语(yǔ )》曰(yuē ):“诵(sòng )诗(shī )三(sān )百(bǎi ),授(shòu )之(zhī )以(yǐ )政(zhèng ),不(bú )达(dá );使(shǐ )于(yú )四(sì )方(fāng ),不(bú )能(néng )专(zhuān )对(duì ),虽(suī )多(duō ),亦(yì )奚(xī )以(yǐ )为(wéi )?”

(非(fēi )曰(yuē ))汉(hàn )文(wén )帝(dì )登(dēng )虎(hǔ )圈(quān ),美(měi )啬(sè )夫(fū )口(kǒu )辩(biàn ),拜(bài )为(wéi )上(shàng )林(lín )令(lìng )。张(zhāng )释(shì )之(zhī )前(qián )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )以(yǐ )绛(jiàng )侯(hóu )周(zhōu )勃(bó ),何(hé )如(rú )人(rén )也(yě )?”上(shàng )曰(yuē ):“长(zhǎng )者(zhě )。”又(yòu )问(wèn )曰(yuē ):“东(dōng )阳(yáng )侯(hóu )张(zhāng )相(xiàng )如(rú ),何(hé )如(rú )人(rén )也(yě )?”上(shàng )复(fù )曰(yuē ):“长(zhǎng )者(zhě )。”释(shì )之(zhī )曰(yuē ):“此(cǐ )两(liǎng )人(rén )言(yán )事(shì ),曾(céng )不(bú )能(néng )出(chū )口(kǒu ),岂(qǐ )效(xiào )此(cǐ )啬(sè )夫(fū )喋(dié )喋(dié )利(lì )口(kǒu )捷(jié )给(gěi )哉(zāi )?且(qiě )秦(qín )以(yǐ )任(rèn )刀(dāo )笔(bǐ )之(zhī )吏(lì ),争(zhēng )以(yǐ )亟(jí )疾(jí )苛(kē )察(chá )相(xiàng )高(gāo )。然(rán )其(qí )弊(bì ),徒(tú )文(wén )具(jù )耳(ěr )!亡(wáng )恻(cè )隐(yǐn )之(zhī )实(shí ),以(yǐ )故(gù )不(bú )闻(wén )其(qí )过(guò ),陵(líng )迟(chí )至(zhì )于(yú )二(èr )世(shì ),天(tiān )下(xià )土(tǔ )崩(bēng )。今(jīn )陛(bì )下(xià )以(yǐ )啬(sè )夫(fū )口(kǒu )辩(biàn )而(ér )超(chāo )迁(qiān )之(zhī ),臣(chén )恐(kǒng )天(tiān )下(xià )随(suí )风(fēng )而(ér )靡(mí ),争(zhēng )口(kǒu )辩(biàn ),无(wú )其(qí )实(shí )。且(qiě )下(xià )之(zhī )化(huà )上(shàng ),疾(jí )于(yú )影(yǐng )响(xiǎng );举(jǔ )错(cuò )之(zhī )间(jiān ),不(bú )可(kě )不(bú )审(shěn )。”帝(dì )乃(nǎi )止(zhǐ )。

(是(shì )曰(yuē ))太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):“《春(chūn )秋(qiū )》推(tuī )见(jiàn )至(zhì )隐(yǐn ),《易(yì )》本(běn )隐(yǐn )以(yǐ )之(zhī )显(xiǎn );《大(dà )雅(yǎ )》言(yán )王(wáng )公(gōng )大(dà )人(rén ),而(ér )德(dé )逮(dǎi )黎(lí )庶(shù ),《小(xiǎo )雅(yǎ )》讥(jī )己(jǐ )之(zhī )得(dé )失(shī ),其(qí )流(liú )及(jí )上(shàng )。所(suǒ )言(yán )虽(suī )殊(shū ),其(qí )合(hé )德(dé )一(yī )也(yě )。相(xiàng )如(rú )虽(suī )虚(xū )辞(cí )滥(làn )说(shuō ),然(rán )其(qí )要(yào )归(guī ),引(yǐn )之(zhī )节(jiē )俭(jiǎn ),此(cǐ )与(yǔ )诗(shī )之(zhī )讽(fěng )谏(jiàn )何(hé )异(yì )?”

(非(fēi )曰(yuē ))扬(yáng )雄(xióng )以(yǐ )为(wéi )赋(fù )者(zhě ),将(jiāng )以(yǐ )讽(fěng )也(yě ),必(bì )推(tuī )类(lèi )而(ér )言(yán ),极(jí )丽(lì )靡(mí )之(zhī )辞(cí ),闳(hóng )侈(chǐ )钜(jù )衍(yǎn ),竞(jìng )于(yú )使(shǐ )人(rén )不(bú )能(néng )加(jiā )也(yě )。既(jì )乃(nǎi )归(guī )之(zhī )于(yú )正(zhèng ),然(rán )览(lǎn )已(yǐ )过(guò )矣(yǐ )。往(wǎng )时(shí )武(wǔ )帝(dì )好(hǎo )神(shén )仙(xiān ),相(xiàng )如(rú )上(shàng )《大(dà )人(rén )赋(fù )》以(yǐ )讽(fěng )帝(dì )。帝(dì )反(fǎn )缥(piāo )缥(piāo )有(yǒu )凌(líng )云(yún )之(zhī )志(zhì )。由(yóu )是(shì )言(yán )之(zhī ),赋(fù )劝(quàn )而(ér )不(bú )止(zhǐ ),明(míng )矣(yǐ )。又(yòu )颇(pō )类(lèi )俳(pái )优(yōu ),非(fēi )法(fǎ )度(dù )所(suǒ )存(cún )。贤(xián )人(rén )君(jūn )子(zǐ ),诗(shī )赋(fù )之(zhī )正(zhèng )也(yě )。

(是(shì )曰(yuē ))《淮(huái )南(nán )子(zǐ )》曰(yuē ):“东(dōng )海(hǎi )之(zhī )鱼(yú )名(míng )鲽(dié )(音(yīn )士(shì )盍(hé )反(fǎn )。与(yǔ )床(chuáng )榻(tà )字(zì )同(tóng )。),比(bǐ )目(mù )而(ér )行(háng );北(běi )方(fāng )有(yǒu )兽(shòu ),名(míng )曰(yuē )娄(lóu ),更(gèng )食(shí )更(gèng )候(hòu );南(nán )方(fāng )有(yǒu )鸟(niǎo ),名(míng )曰(yuē )鹣(jiān )(音(yīn )兼(jiān )),比(bǐ )翼(yì )而(ér )飞(fēi )。夫(fū )鸟(niǎo )兽(shòu )鱼(yú )鲽(dié ),犹(yóu )知(zhī )假(jiǎ )力(lì ),而(ér )况(kuàng )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )主(zhǔ )乎(hū )?独(dú )不(bú )知(zhī )假(jiǎ )天(tiān )下(xià )之(zhī )英(yīng )雄(xióng )俊(jùn )士(shì ),与(yǔ )之(zhī )为(wéi )伍(wǔ ),岂(qǐ )不(bú )痛(tòng )哉(zāi )?”

(非(fēi )曰(yuē ))狐(hú )卷(juàn )子(zǐ )曰(yuē ):“父(fù )贤(xián )不(bú )过(guò )尧(yáo )而(ér )丹(dān )朱(zhū )放(fàng ),兄(xiōng )贤(xián )不(bú )过(guò )周(zhōu )公(gōng )而(ér )管(guǎn )蔡(cài )诛(zhū ),臣(chén )贤(xián )不(bú )过(guò )汤(tāng )武(wǔ )而(ér )桀(jié )纣(zhòu )伐(fá )。况(kuàng )君(jūn )之(zhī )欲(yù )治(zhì ),亦(yì )须(xū )从(cóng )身(shēn )始(shǐ ),人(rén )何(hé )可(kě )恃(shì )乎(hū )?”

(是(shì )曰(yuē ))孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“不(bú )患(huàn )无(wú )位(wèi ),患(huàn )己(jǐ )不(bú )立(lì )。”

(非(fēi )曰(yuē ))孔(kǒng )子(zǐ )厄(è )于(yú )陈(chén )蔡(cài ),子(zǐ )路(lù )愠(yùn ),见(jiàn )曰(yuē ):“昔(xī )闻(wén )诸(zhū )夫(fū )子(zǐ ),积(jī )善(shàn )者(zhě ),天(tiān )报(bào )以(yǐ )福(fú )。今(jīn )夫(fū )子(zǐ )积(jī )义(yì )怀(huái )仁(rén )久(jiǔ )矣(yǐ ),奚(xī )居(jū )之(zhī )穷(qióng )也(yě )?”子(zǐ )曰(yuē ):“由(yóu ),未(wèi )之(zhī )识(shí )也(yě )。吾(wú )语(yǔ )汝(rǔ )。汝(rǔ )以(yǐ )仁(rén )者(zhě )为(wéi )必(bì )信(xìn )耶(yē )?则(zé )伯(bó )夷(yí )、叔(shū )齐(qí )为(wéi )不(bú )饿(è )首(shǒu )阳(yáng );汝(rǔ )以(yǐ )智(zhì )者(zhě )为(wéi )必(bì )用(yòng )耶(yē )?则(zé )王(wáng )子(zǐ )比(bǐ )干(gàn )不(bú )见(jiàn )剖(pōu )心(xīn );汝(rǔ )以(yǐ )忠(zhōng )者(zhě )为(wéi )必(bì )报(bào )耶(yē )?则(zé )关(guān )龙(lóng )逢(féng )不(bú )见(jiàn )刑(xíng );汝(rǔ )以(yǐ )谏(jiàn )者(zhě )为(wéi )必(bì )听(tīng )耶(yē )?则(zé )伍(wǔ )子(zǐ )胥(xū )不(bú )见(jiàn )杀(shā )。夫(fū )遇(yù )不(bú )遇(yù )者(zhě ),时(shí )也(yě );贤(xián )不(bú )肖(xiāo )者(zhě ),才(cái )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )博(bó )学(xué )深(shēn )谋(móu )而(ér )不(bú )遇(yù )时(shí )者(zhě ),众(zhòng )矣(yǐ )!何(hé )独(dú )丘(qiū )哉(zāi )?”

(是(shì )曰(yuē ))神(shén )农(nóng )形(xíng )悴(cuì ),唐(táng )尧(yáo )瘦(shòu )臞(qú ),舜(shùn )黎(lí )黑(hēi ),禹(yǔ )胼(pián )胝(zhī ),伊(yī )尹(yǐn )负(fù )鼎(dǐng )而(ér )干(gàn )汤(tāng ),吕(lǚ )望(wàng )鼓(gǔ )刀(dāo )而(ér )入(rù )周(zhōu ),墨(mò )翟(zhái )无(wú )黔(qián )突(tū ),孔(kǒng )子(zǐ )无(wú )暖(nuǎn )席(xí )。非(fēi )以(yǐ )贪(tān )禄(lù )位(wèi ),将(jiāng )欲(yù )起(qǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )利(lì ),除(chú )万(wàn )人(rén )之(zhī )害(hài )。

(非(fēi )曰(yuē ))李(lǐ )斯(sī )以(yǐ )书(shū )对(duì )秦(qín )二(èr )世(shì )云(yún ):“申(shēn )子(zǐ )曰(yuē ):‘有(yǒu )天(tiān )下(xià )者(zhě )而(ér )不(bú )恣(zì )睢(suī ),命(mìng )之(zhī )曰(yuē )以(yǐ )天(tiān )下(xià )桎(zhì )。’若(ruò )尧(yáo )舜(shùn )然(rán ),故(gù )谓(wèi )之(zhī )‘桎(zhì )’也(yě )。夫(fū )以(yǐ )人(rén )徇(xùn )己(jǐ ),则(zé )己(jǐ )贵(guì )而(ér )人(rén )贱(jiàn );以(yǐ )己(jǐ )徇(xùn )人(rén ),则(zé )己(jǐ )贱(jiàn )而(ér )人(rén )贵(guì )。故(gù )徇(xùn )人(rén )者(zhě )贱(jiàn ),而(ér )所(suǒ )徇(xùn )者(zhě )贵(guì ),自(zì )古(gǔ )及(jí )今(jīn ),未(wèi )有(yǒu )不(bú )然(rán )。夫(fū )尧(yáo )禹(yǔ )以(yǐ )身(shēn )徇(xùn )天(tiān )下(xià ),谓(wèi )之(zhī )‘桎(zhì )’者(zhě ),不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )?”

(是(shì )曰(yuē ))《论(lùn )语(yǔ )》曰(yuē ):“举(jǔ )逸(yì )民(mín ),天(tiān )下(xià )之(zhī )人(rén )归(guī )心(xīn )焉(yān )。”魏(wèi )文(wén )侯(hóu )受(shòu )艺(yì )于(yú )子(zǐ )夏(xià ),敬(jìng )段(duàn )干(gàn )木(mù ),过(guò )其(qí )庐(lú ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )式(shì )。于(yú )是(shì )秦(qín )欲(yù )伐(fá )魏(wèi ),或(huò )曰(yuē ):“魏(wèi )君(jūn )贤(xián ),国(guó )人(rén )称(chēng )仁(rén ),上(shàng )下(xià )和(hé )洽(qià ),未(wèi )可(kě )图(tú )也(yě )。”秦(qín )王(wáng )乃(nǎi )止(zhǐ )。由(yóu )此(cǐ )得(dé )誉(yù )于(yú )诸(zhū )侯(hóu )。

(非(fēi )曰(yuē ))韩(hán )子(zǐ )曰(yuē ):“夫(fū )马(mǎ )似(sì )鹿(lù ),此(cǐ )马(mǎ )值(zhí )千(qiān )金(jīn )。今(jīn )有(yǒu )千(qiān )金(jīn )之(zhī )马(mǎ ),而(ér )无(wú )一(yī )金(jīn )之(zhī )鹿(lù )者(zhě ),何(hé )也(yě )?马(mǎ )为(wéi )人(rén )用(yòng ),而(ér )鹿(lù )不(bú )为(wéi )人(rén )用(yòng )。今(jīn )处(chù )士(shì )不(bú )为(wéi )人(rén )用(yòng ),鹿(lù )类(lèi )也(yě )。所(suǒ )以(yǐ )太(tài )公(gōng )至(zhì )齐(qí )而(ér )斩(zhǎn )华(huá )士(shì ),孔(kǒng )子(zǐ )为(wéi )司(sī )寇(kòu )而(ér )诛(zhū )少(shǎo )正(zhèng )卯(mǎo )。”

赵(zhào )主(zhǔ )父(fù )使(shǐ )李(lǐ )疵(cī )视(shì )中(zhōng )山(shān )可(kě )攻(gōng )否(fǒu ),还(hái )报(bào )曰(yuē ):“可(kě )攻(gōng )也(yě )。其(qí )君(jūn )好(hǎo )见(jiàn )岩(yán )穴(xué )之(zhī )士(shì )、布(bù )衣(yī )之(zhī )人(rén )。”主(zhǔ )父(fù )曰(yuē ):“如(rú )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),是(shì )贤(xián )君(jūn )也(yě ),安(ān )可(kě )攻(gōng )?”李(lǐ )疵(cī )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。夫(fū )上(shàng )尊(zūn )岩(yán )穴(xué )之(zhī )士(shì ),则(zé )战(zhàn )士(shì )怠(dài );上(shàng )尊(zūn )学(xué )者(zhě ),则(zé )农(nóng )夫(fū )惰(duò )。农(nóng )夫(fū )惰(duò )则(zé )国(guó )贫(pín ),战(zhàn )士(shì )怠(dài )则(zé )兵(bīng )弱(ruò )。兵(bīng )弱(ruò )于(yú )外(wài ),国(guó )贫(pín )于(yú )内(nèi ),不(bú )亡(wáng )何(hé )待(dài )?”主(zhǔ )父(fù )曰(yuē ):“善(shàn )。”遂(suí )灭(miè )中(zhōng )山(shān )。

(是(shì )曰(yuē ))《汉(hàn )书(shū )》曰(yuē ):陈(chén )平(píng )云(yún ):“吾(wú )多(duō )阴(yīn )谋(móu ),道(dào )家(jiā )所(suǒ )禁(jìn ),吾(wú )世(shì )即(jí )废(fèi )亡(wáng ),已(yǐ )矣(yǐ ),终(zhōng )不(bú )能(néng )复(fù )起(qǐ ),以(yǐ )吾(wú )多(duō )阴(yīn )祸(huò )也(yě )。”其(qí )后(hòu )玄(xuán )孙(sūn )坐(zuò )酎(zhòu )金(jīn )失(shī )候(hòu )。

(非(fēi )曰(yuē ))后(hòu )汉(hàn )范(fàn )晔(yè )论(lùn )耿(gěng )弇(yān )曰(yuē ):“三(sān )代(dài )为(wéi )将(jiāng ),道(dào )家(jiā )所(suǒ )忌(jì )。而(ér )耿(gěng )氏(shì )累(lèi )叶(yè )以(yǐ )功(gōng )名(míng )自(zì )终(zhōng )。将(jiāng )其(qí )用(yòng )兵(bīng ),欲(yù )以(yǐ )杀(shā )止(zhǐ )杀(shā )乎(hū )!何(hé )其(qí )独(dú )能(néng )崇(chóng )也(yě )?”

(是(shì )曰(yuē ))《易(yì )》曰(yuē ):“崇(chóng )高(gāo )莫(mò )大(dà )于(yú )富(fù )贵(guì )。”又(yòu )曰(yuē ):“圣(shèng )人(rén )之(zhī )大(dà )宝(bǎo )曰(yuē )位(wèi )。”

(非(fēi )曰(yuē ))孙(sūn )子(zǐ )为(wéi )书(shū )谢(xiè )春(chūn )申(shēn )君(jūn )曰(yuē ):“鄙(bǐ )谚(yàn )曰(yuē ):‘厉(lì )人(rén )怜(lián )王(wáng )。’此(cǐ )不(bú )恭(gōng )之(zhī )言(yán )也(yě )。虽(suī )然(rán ),古(gǔ )无(wú )虚(xū )谚(yàn ),不(bú )可(kě )不(bú )审(shěn )察(chá )也(yě )。此(cǐ )为(wéi )劫(jié )杀(shā )死(sǐ )亡(wáng )之(zhī )主(zhǔ )言(yán )也(yě )。夫(fū )人(rén )主(zhǔ )年(nián )少(shǎo )而(ér )矜(jīn )材(cái ),无(wú )法(fǎ )术(shù )以(yǐ )知(zhī )奸(jiān ),则(zé )大(dà )臣(chén )主(zhǔ )断(duàn )图(tú )私(sī ),以(yǐ )禁(jìn )诛(zhū )于(yú )己(jǐ )也(yě )。故(gù )杀(shā )贤(xián )长(zhǎng )而(ér )立(lì )幼(yòu )弱(ruò ),废(fèi )正(zhèng )嫡(dí )而(ér )立(lì )不(bú )义(yì ),《春(chūn )秋(qiū )》戒(jiè )之(zhī ),曰(yuē ):‘楚(chǔ )王(wáng )子(zǐ )圉(yǔ )聘(pìn )于(yú )郑(zhèng ),未(wèi )出(chū )境(jìng ),闻(wén )王(wáng )病(bìng ),反(fǎn )问(wèn )病(bìng ),遂(suí )以(yǐ )冠(guàn )缨(yīng )绞(jiǎo )王(wáng )杀(shā )之(zhī ),因(yīn )自(zì )立(lì )也(yě )。齐(qí )崔(cuī )杼(zhù )之(zhī )妻(qī )美(měi ),庄(zhuāng )公(gōng )通(tōng )之(zhī ),崔(cuī )杼(zhù )率(lǜ )其(qí )党(dǎng )而(ér )攻(gōng )庄(zhuāng )公(gōng ),庄(zhuāng )公(gōng )走(zǒu )出(chū ),逾(yú )于(yú )外(wài )墙(qiáng ),射(shè )中(zhōng )其(qí )股(gǔ ),遂(suí )杀(shā )之(zhī ),而(ér )立(lì )其(qí )弟(dì )。近(jìn )代(dài )李(lǐ )兑(duì )用(yòng )赵(zhào ),饿(è )主(zhǔ )父(fù )于(yú )沙(shā )丘(qiū ),百(bǎi )日(rì )而(ér )杀(shā )之(zhī );淖(nào )齿(chǐ )用(yòng )齐(qí ),擢(zhuó )闵(mǐn )王(wáng )之(zhī )筋(jīn ),悬(xuán )于(yú )庙(miào )梁(liáng ),宿(xiǔ )昔(xī )而(ér )死(sǐ )。’夫(fū )厉(lì )虽(suī )肿(zhǒng )胞(bāo )之(zhī )疾(jí ),上(shàng )比(bǐ )前(qián )代(dài ),未(wèi )至(zhì )绞(jiǎo )缨(yīng )、射(shè )股(gǔ )也(yě );下(xià )比(bǐ )近(jìn )代(dài ),未(wèi )至(zhì )擢(zhuó )筋(jīn )、饿(è )死(sǐ )也(yě )。夫(fū )劫(jié )杀(shā )死(sǐ )亡(wáng )之(zhī )主(zhǔ ),心(xīn )之(zhī )忧(yōu )劳(láo ),形(xíng )之(zhī )困(kùn )苦(kǔ ),必(bì )甚(shèn )于(yú )厉(lì )矣(yǐ )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),厉(lì )虽(suī )怜(lián )王(wáng ),可(kě )也(yě )。”

(是(shì )曰(yuē ))《易(yì )》曰(yuē ):“备(bèi )物(wù )致(zhì )用(yòng ),立(lì )成(chéng )器(qì )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )利(lì )者(zhě ),莫(mò )大(dà )于(yú )圣(shèng )人(rén )。”

(非(fēi )曰(yuē ))庄(zhuāng )子(zǐ )曰(yuē ):“圣(shèng )人(rén )不(bú )死(sǐ ),大(dà )盗(dào )不(bú )止(zhǐ )。虽(suī )重(zhòng )圣(shèng )人(rén )而(ér )治(zhì )天(tiān )下(xià ),则(zé )是(shì )重(zhòng )利(lì )盗(dào )跖(zhí )也(yě )。为(wéi )之(zhī )斗(dòu )斛(hú )以(yǐ )量(liàng )之(zhī ),则(zé )并(bìng )与(yǔ )斗(dòu )斛(hú )而(ér )窃(qiè )之(zhī );为(wéi )之(zhī )权(quán )衡(héng )以(yǐ )称(chēng )之(zhī ),则(zé )并(bìng )与(yǔ )权(quán )衡(héng )而(ér )窃(qiè )之(zhī );为(wéi )之(zhī )符(fú )玺(xǐ )以(yǐ )信(xìn )之(zhī ),则(zé )并(bìng )与(yǔ )符(fú )玺(xǐ )而(ér )窃(qiè )之(zhī );为(wéi )之(zhī )仁(rén )义(yì )以(yǐ )教(jiāo )之(zhī ),则(zé )并(bìng )与(yǔ )仁(rén )义(yì )以(yǐ )窃(qiè )之(zhī )。何(hé )以(yǐ )知(zhī )其(qí )然(rán )耶(yē )?彼(bǐ )窃(qiè )钩(gōu )者(zhě )诛(zhū ),窃(qiè )国(guó )者(zhě )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )门(mén ),而(ér )仁(rén )义(yì )存(cún )焉(yān ),则(zé )是(shì )非(fēi )窃(qiè )仁(rén )义(yì )圣(shèng )智(zhì )耶(yē )?故(gù )逐(zhú )于(yú )大(dà )道(dào ),揭(jiē )诸(zhū )侯(hóu ),窃(qiè )仁(rén )义(yì ),并(bìng )斗(dòu )斛(hú )、权(quán )衡(héng )、符(fú )玺(xǐ )之(zhī )利(lì ),虽(suī )有(yǒu )轩(xuān )冕(miǎn )之(zhī )赏(shǎng )弗(fú )能(néng )劝(quàn ),斧(fǔ )钺(yuè )之(zhī )威(wēi )弗(fú )能(néng )禁(jìn ),此(cǐ )重(zhòng )利(lì )盗(dào )跖(zhí )。而(ér )使(shǐ )不(bú )可(kě )禁(jìn )者(zhě ),是(shì )乃(nǎi )圣(shèng )人(rén )之(zhī )过(guò )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):‘国(guó )之(zhī )利(lì )器(qì ),不(bú )可(kě )以(yǐ )示(shì )人(rén )。’彼(bǐ )圣(shèng )人(rén )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )利(lì )器(qì )也(yě ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )明(míng )天(tiān )下(xià )也(yě )。”

(是(shì )曰(yuē ))《论(lùn )语(yǔ )》曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )固(gù )穷(qióng ),小(xiǎo )人(rén )穷(qióng ),斯(sī )滥(làn )矣(yǐ )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《易(yì )》曰(yuē ):“穷(qióng )则(zé )变(biàn ),通(tōng )则(zé )久(jiǔ )。是(shì )以(yǐ )自(zì )天(tiān )佑(yòu )之(zhī ),吉(jí )无(wú )不(bú )利(lì )。”太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):“鄙(bǐ )人(rén )有(yǒu )言(yán ):‘何(hé )知(zhī )仁(rén )义(yì )?以(yǐ )飨(xiǎng )其(qí )利(lì )者(zhě )为(wéi )有(yǒu )德(dé )。’故(gù )伯(bó )夷(yí )丑(chǒu )周(zhōu ),饿(è )死(sǐ )首(shǒu )阳(yáng )山(shān ),而(ér )文(wén )武(wǔ )不(bú )以(yǐ )其(qí )故(gù )眨(zhǎ )王(wáng );跖(zhí )蹺(qiāo )暴(bào )戾(lì ),其(qí )徒(tú )诵(sòng )义(yì )无(wú )穷(qióng )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),‘窃(qiè )钩(gōu )者(zhě )诛(zhū ),窃(qiè )国(guó )者(zhě )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )门(mén ),仁(rén )义(yì )存(cún )焉(yān )。’非(fēi )虚(xū )言(yán )也(yě )。今(jīn )拘(jū )学(xué )成(chéng ),抱(bào )咫(zhǐ )尺(chǐ )之(zhī )义(yì ),久(jiǔ )孤(gū )于(yú )代(dài ),岂(qǐ )若(ruò )卑(bēi )论(lùn )侪(chái )俗(sú ),与(yǔ )代(dài )沉(chén )浮(fú )而(ér )取(qǔ )荣(róng )名(míng )哉(zāi )?”

(是(shì )曰(yuē ))东(dōng )平(píng )王(wáng )苍(cāng )曰(yuē ):“为(wéi )善(shàn )最(zuì )乐(lè )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《语(yǔ )》曰(yuē ):“时(shí )不(bú )与(yǔ )善(shàn ),己(jǐ )独(dú )由(yóu )之(zhī )。”故(gù )曰(yuē ):非(fēi )妖(yāo )则(zé )妄(wàng )。

(是(shì )曰(yuē ))庞(páng )统(tǒng )好(hǎo )人(rén )伦(lún ),勤(qín )于(yú )长(zhǎng )养(yǎng ),每(měi )所(suǒ )称(chēng )述(shù ),多(duō )过(guò )于(yú )才(cái ),时(shí )人(rén )怪(guài )而(ér )问(wèn )之(zhī )。统(tǒng )曰(yuē ):“当(dāng )今(jīn )天(tiān )下(xià )大(dà )乱(luàn ),正(zhèng )道(dào )凌(líng )迟(chí ),善(shàn )人(rén )少(shǎo )而(ér )恶(è )人(rén )多(duō ),方(fāng )欲(yù )兴(xìng )风(fēng )俗(sú ),长(zhǎng )道(dào )业(yè ),不(bú )美(měi )其(qí )谈(tán ),则(zé )声(shēng )名(míng )不(bú )足(zú )慕(mù )也(yě )。不(bú )足(zú )慕(mù )企(qǐ ),而(ér )为(wéi )善(shàn )少(shǎo )矣(yǐ )。今(jīn )拔(bá )十(shí )失(shī )五(wǔ ),犹(yóu )得(dé )其(qí )半(bàn ),而(ér )可(kě )以(yǐ )崇(chóng )迈(mài )代(dài )教(jiāo ),使(shǐ )有(yǒu )志(zhì )者(zhě )自(zì )励(lì ),不(bú )亦(yì )可(kě )乎(hū )?”

(非(fēi )曰(yuē ))《人(rén )物(wù )志(zhì )》曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )知(zhī )自(zì )损(sǔn )之(zhī )为(wéi )益(yì ),故(gù )功(gōng )一(yī )而(ér )美(měi )二(èr );小(xiǎo )人(rén )不(bú )知(zhī )自(zì )益(yì )之(zhī )为(wéi )损(sǔn ),故(gù )伐(fá )一(yī )而(ér )并(bìng )失(shī )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),则(zé )不(bú )伐(fá )者(zhě ),伐(fá )之(zhī )也(yě );不(bú )争(zhēng )者(zhě ),争(zhēng )之(zhī )也(yě );让(ràng )敌(dí )者(zhě ),胜(shèng )之(zhī )也(yě )。是(shì )故(gù ),郄(qiè )至(zhì )上(shàng )人(rén ),而(ér )抑(yì )下(xià )滋(zī )甚(shèn );王(wáng )叔(shū )好(hǎo )争(zhēng ),而(ér )终(zhōng )于(yú )出(chū )奔(bēn );蔺(lìn )相(xiàng )如(rú )以(yǐ )回(huí )车(chē )取(qǔ )胜(shèng )于(yú )廉(lián )颇(pō ),寇(kòu )恂(xún )以(yǐ )不(bú )斗(dòu )取(qǔ )贤(xián )于(yú )贾(jiǎ )复(fù )。物(wù )势(shì )之(zhī )反(fǎn ),乃(nǎi )君(jūn )子(zǐ )所(suǒ )谓(wèi )道(dào )也(yě )。”

(是(shì )曰(yuē ))《孝(xiào )经(jīng )》曰(yuē ):“居(jū )家(jiā )理(lǐ ),治(zhì )可(kě )移(yí )于(yú )官(guān )。”

(非(fēi )曰(yuē ))郦(lì )生(shēng )落(luò )魄(pò ),无(wú )以(yǐ )为(wéi )衣(yī )食(shí )业(yè )。陈(chén )蕃(fān )云(yún ):“大(dà )丈(zhàng )夫(fū )当(dāng )扫(sǎo )天(tiān )下(xià ),谁(shuí )能(néng )扫(sǎo )一(yī )室(shì )?”

(是(shì )曰(yuē ))公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )曰(yuē ):“力(lì )行(háng )近(jìn )乎(hū )仁(rén ),好(hǎo )问(wèn )近(jìn )乎(hū )智(zhì ),知(zhī )耻(chǐ )近(jìn )乎(hū )勇(yǒng )。知(zhī )此(cǐ )三(sān )者(zhě ),知(zhī )所(suǒ )自(zì )理(lǐ ),知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )自(zì )理(lǐ ),然(rán )后(hòu )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )理(lǐ )人(rén )。天(tiān )下(xià )未(wèi )有(yǒu )不(bú )能(néng )自(zì )理(lǐ )而(ér )能(néng )理(lǐ )人(rén )者(zhě )也(yě )。此(cǐ )百(bǎi )代(dài )不(bú )易(yì )之(zhī )道(dào )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《淮(huái )南(nán )子(zǐ )》曰(yuē ):“夫(fū )审(shěn )于(yú )毫(háo )厘(lí )之(zhī )计(jì )者(zhě ),必(bì )遗(yí )天(tiān )下(xià )之(zhī )数(shù );不(bú )失(shī )小(xiǎo )物(wù )之(zhī )选(xuǎn )者(zhě ),惑(huò )于(yú )大(dà )事(shì )之(zhī )举(jǔ )。今(jīn )人(rén )才(cái )有(yǒu )欲(yù )平(píng )九(jiǔ )州(zhōu )、存(cún )危(wēi )国(guó ),而(ér )乃(nǎi )责(zé )之(zhī )以(yǐ )闺(guī )合(hé )之(zhī )礼(lǐ ),修(xiū )乡(xiāng )曲(qǔ )之(zhī )俗(sú ),是(shì )犹(yóu )以(yǐ )斧(fǔ )剪(jiǎn )毛(máo ),以(yǐ )刀(dāo )伐(fá )木(mù ),皆(jiē )失(shī )其(qí )宜(yí )矣(yǐ )。”

(是(shì )曰(yuē ))商(shāng )鞅(yāng )谓(wèi )赵(zhào )良(liáng )曰(yuē ):“子(zǐ )之(zhī )观(guān )我(wǒ )理(lǐ )秦(qín ),孰(shú )与(yǔ )五(wǔ )羖(gǔ )大(dà )夫(fū )贤(xián )乎(hū )?”赵(zhào )良(liáng )曰(yuē ):“夫(fū )五(wǔ )羖(gǔ )大(dà )夫(fū ),荆(jīng )之(zhī )鄙(bǐ )人(rén )也(yě )。闻(wén )缪(miù )公(gōng )之(zhī )贤(xián ),而(ér )愿(yuàn )望(wàng )见(jiàn ),行(háng )而(ér )无(wú )资(zī ),自(zì )鬻(yù )于(yú )秦(qín )客(kè ),被(bèi )褐(hè )饭(fàn )牛(niú )。缪(miù )公(gōng )知(zhī )之(zhī ),举(jǔ )之(zhī )牛(niú )口(kǒu )之(zhī )下(xià ),而(ér )加(jiā )之(zhī )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )上(shàng ),秦(qín )国(guó )莫(mò )敢(gǎn )望(wàng )焉(yān )。今(jīn )君(jūn )之(zhī )见(jiàn )秦(qín )也(yě ),因(yīn )嬖(bì )人(rén )景(jǐng )监(jiān )以(yǐ )为(wéi )主(zhǔ ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )名(míng )也(yě )。”

(非(fēi )曰(yuē ))《史(shǐ )记(jì )》曰(yuē ):“蔺(lìn )相(xiàng )如(rú )因(yīn )宦(huàn )者(zhě )缪(miù )贤(xián )见(jiàn )赵(zhào )王(wáng )。”又(yòu )曰(yuē ):“邹(zōu )衍(yǎn )作(zuò )《谈(tán )天(tiān )论(lùn )》,其(qí )语(yǔ )宏(hóng )大(dà )不(bú )经(jīng ),然(rán )王(wáng )公(gōng )大(dà )人(rén )尊(zūn )礼(lǐ )之(zhī )。适(shì )梁(liáng ),梁(liáng )惠(huì )王(wáng )郊(jiāo )迎(yíng ),执(zhí )宾(bīn )主(zhǔ )之(zhī )礼(lǐ );如(rú )燕(yàn ),昭(zhāo )王(wáng )拥(yōng )篲(huì )先(xiān )驱(qū )。岂(qǐ )与(yǔ )仲(zhòng )尼(ní )菜(cài )色(sè )陈(chén )、蔡(cài ),孟(mèng )轲(kē )困(kùn )于(yú )齐(qí )、梁(liáng )同(tóng )乎(hū )哉(zāi )?”

卫(wèi )灵(líng )公(gōng )问(wèn )阵(zhèn )于(yú )孔(kǒng )子(zǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )答(dá );梁(liáng )惠(huì )王(wáng )谋(móu )攻(gōng )赵(zhào ),孟(mèng )轲(kē )称(chēng )太(tài )王(wáng )去(qù )邠(bīn )。持(chí )方(fāng )柄(bǐng )欲(yù )纳(nà )圆(yuán )凿(záo ),其(qí )能(néng )入(rù )乎(hū )?或(huò )曰(yuē ):伊(yī )尹(yǐn )负(fù )鼎(dǐng )而(ér )辅(fǔ )汤(tāng )以(yǐ )王(wáng );百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )饭(fàn )牛(niú ),缪(miù )公(gōng )用(yòng )霸(bà )。作(zuò )先(xiān )合(hé ),然(rán )后(hòu )引(yǐn )之(zhī )大(dà )道(dào )。邹(zōu )衍(yǎn )其(qí )言(yán )虽(suī )不(bú )轨(guǐ ),亦(yì )将(jiāng )有(yǒu )牛(niú )鼎(dǐng )之(zhī )意(yì )乎(hū )?

(是(shì )曰(yuē ))陈(chén )仲(zhòng )举(jǔ )体(tǐ )气(qì )高(gāo )烈(liè ),有(yǒu )王(wáng )臣(chén )之(zhī )节(jiē );李(lǐ )元(yuán )礼(lǐ )忠(zhōng )平(píng )正(zhèng )直(zhí ),有(yǒu )社(shè )稷(jì )之(zhī )能(néng )。陈(chén )留(liú )蔡(cài )伯(bó )喈(jiē )以(yǐ )仲(zhòng )举(jǔ )强(qiáng )于(yú )犯(fàn )上(shàng ),元(yuán )礼(lǐ )长(zhǎng )于(yú )接(jiē )下(xià )。犯(fàn )上(shàng )为(wéi )难(nán ),接(jiē )下(xià )为(wéi )易(yì ),宜(yí )先(xiān )仲(zhòng )举(jǔ )而(ér )后(hòu )元(yuán )礼(lǐ )。

(非(fēi )曰(yuē ))姚(yáo )信(xìn )云(yún ):“夫(fū )皋(gāo )陶(táo )戒(jiè )舜(shùn ),犯(fàn )上(shàng )之(zhī )征(zhēng )也(yě );舜(shùn )理(lǐ )百(bǎi )揆(kuí ),接(jiē )下(xià )之(zhī )效(xiào )也(yě )。故(gù )陈(chén )平(píng )谓(wèi )王(wáng )陵(líng )言(yán ):‘面(miàn )折(shé )庭(tíng )诤(zhèng ),我(wǒ )不(bú )如(rú )公(gōng );至(zhì )安(ān )刘(liú )氏(shì ),公(gōng )不(bú )如(rú )我(wǒ )。’若(ruò )犯(fàn )上(shàng )为(wéi )优(yōu ),是(shì )王(wáng )陵(líng )当(dāng )高(gāo )于(yú )良(liáng )、平(píng ),朱(zhū )云(yún )当(dāng )胜(shèng )于(yú )吴(wú )、邓(dèng )乎(hū )?”

(是(shì )曰(yuē ))《史(shǐ )记(jì )》曰(yuē ):“韩(hán )子(zǐ )称(chēng ):‘儒(rú )者(zhě )以(yǐ )文(wén )乱(luàn )法(fǎ ),而(ér )侠(xiá )士(shì )以(yǐ )武(wǔ )犯(fàn )禁(jìn )。’二(èr )者(zhě )皆(jiē )讥(jī ),而(ér )学(xué )士(shì )多(duō )称(chēng )于(yú )世(shì )。至(zhì )如(rú )以(yǐ )术(shù )取(qǔ )宰(zǎi )相(xiàng )、卿(qīng )大(dà )夫(fū ),辅(fǔ )翼(yì )其(qí )世(shì )主(zhǔ ),固(gù )无(wú )可(kě )言(yán )者(zhě )。及(jí )若(ruò )季(jì )次(cì )、原(yuán )宪(xiàn )(季(jì )次(cì ),孔(kǒng )子(zǐ )弟(dì )子(zǐ ),未(wèi )尝(cháng )仕(shì ),孔(kǒng )子(zǐ )称(chēng )之(zhī )。)读(dú )书(shū )怀(huái )独(dú )行(háng ),议(yì )不(bú )苟(gǒu )合(hé )当(dāng )世(shì ),当(dāng )世(shì )亦(yì )笑(xiào )之(zhī )。今(jīn )游(yóu )侠(xiá ),其(qí )行(háng )虽(suī )不(bú )轨(guǐ )于(yú )正(zhèng )义(yì ),然(rán )其(qí )言(yán )必(bì )信(xìn ),其(qí )行(háng )必(bì )果(guǒ ),已(yǐ )诺(nuò )必(bì )诚(chéng ),不(bú )爱(ài )其(qí )躯(qū ),赴(fù )士(shì )之(zhī )厄(è )困(kùn ),羞(xiū )伐(fá )其(qí )德(dé ),盖(gài )亦(yì )有(yǒu )足(zú )多(duō )者(zhě )。且(qiě )缓(huǎn )急(jí ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )时(shí )有(yǒu )也(yě )。虞(yú )舜(shùn )窘(jiǒng )于(yú )井(jǐng )廪(lǐn ),伊(yī )尹(yǐn )负(fù )于(yú )鼎(dǐng )俎(zǔ ),傅(fù )说(shuō )匿(nì )于(yú )傅(fù )岩(yán ),吕(lǚ )尚(shàng )困(kùn )于(yú )棘(jí )津(jīn ),夷(yí )吾(wú )桎(zhì )梏(gù ),百(bǎi )里(lǐ )奚(xī )饭(fàn )牛(niú ),仲(zhòng )尼(ní )厄(è )匡(kuāng ),菜(cài )色(sè )陈(chén )、蔡(cài ),此(cǐ )皆(jiē )学(xué )士(shì )所(suǒ )谓(wèi )有(yǒu )道(dào )仁(rén )人(rén )也(yě ),犹(yóu )遭(zāo )此(cǐ )灾(zāi ),况(kuàng )以(yǐ )中(zhōng )材(cái )而(ér )涉(shè )近(jìn )代(dài )之(zhī )末(mò )流(liú )乎(hū )?其(qí )遇(yù )害(hài )何(hé )可(kě )胜(shèng )道(dào )哉(zāi )!而(ér )布(bù )衣(yī )之(zhī )徒(tú ),设(shè )取(qǔ )予(yǔ )然(rán )诺(nuò ),千(qiān )里(lǐ )诵(sòng )义(yì )。故(gù )士(shì )穷(qióng )窘(jiǒng )而(ér )得(dé )委(wěi )命(mìng ),此(cǐ )岂(qǐ )非(fēi )人(rén )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )贤(xián )豪(háo )者(zhě )耶(yē )?诚(chéng )使(shǐ )乡(xiāng )曲(qǔ )之(zhī )侠(xiá ),与(yǔ )季(jì )次(cì )、原(yuán )宪(xiàn ),比(bǐ )权(quán )量(liàng )力(lì ),效(xiào )功(gōng )于(yú )当(dāng )代(dài ),不(bú )同(tóng )日(rì )而(ér )论(lùn )矣(yǐ )。曷(hé )足(zú )小(xiǎo )哉(zāi )!”

(非(fēi )曰(yuē ))《汉(hàn )书(shū )》曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )建(jiàn )国(guó ),诸(zhū )侯(hóu )立(lì )家(jiā ),自(zì )卿(qīng )大(dà )夫(fū )以(yǐ )至(zhì )庶(shù )人(rén ),各(gè )有(yǒu )等(děng )差(chà )。是(shì )以(yǐ )人(rén )服(fú )事(shì )其(qí )上(shàng ),而(ér )下(xià )无(wú )觊(jì )觎(yú )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘天(tiān )子(zǐ )有(yǒu )道(dào ),政(zhèng )不(bú )在(zài )大(dà )夫(fū )。’百(bǎi )官(guān )有(yǒu )司(sī ),奉(fèng )法(fǎ )承(chéng )令(lìng ),以(yǐ )修(xiū )所(suǒ )职(zhí ),越(yuè )职(zhí )有(yǒu )诛(zhū ),侵(qīn )官(guān )有(yǒu )罚(fá )。然(rán )故(gù )上(shàng )下(xià )相(xiàng )顺(shùn ),而(ér )庶(shù )事(shì )理(lǐ )焉(yān )。周(zhōu )室(shì )既(jì )微(wēi ),礼(lǐ )乐(lè )征(zhēng )伐(fá ),出(chū )自(zì )诸(zhū )侯(hóu )。桓(huán )、文(wén )之(zhī )后(hòu ),大(dà )夫(fū )世(shì )权(quán ),陪(péi )臣(chén )执(zhí )命(mìng )。陵(líng )夷(yí )至(zhì )于(yú )战(zhàn )国(guó ),合(hé )纵(zòng )连(lián )横(héng ),力(lì )政(zhèng )争(zhēng )强(qiáng )。由(yóu )是(shì )列(liè )国(guó )公(gōng )子(zǐ ),魏(wèi )有(yǒu )信(xìn )陵(líng ),赵(zhào )有(yǒu )平(píng )原(yuán ),齐(qí )有(yǒu )孟(mèng )尝(cháng ),楚(chǔ )有(yǒu )春(chūn )申(shēn ),皆(jiē )藉(jiè )王(wáng )公(gōng )之(zhī )势(shì ),竞(jìng )为(wéi )游(yóu )侠(xiá ),鸡(jī )鸣(míng )狗(gǒu )盗(dào ),无(wú )不(bú )宾(bīn )礼(lǐ )。而(ér )赵(zhào )相(xiàng )虞(yú )卿(qīng ),弃(qì )国(guó )捐(juān )君(jūn ),以(yǐ )固(gù )穷(qióng )交(jiāo )魏(wèi )、齐(qí )之(zhī )厄(è );信(xìn )陵(líng )无(wú )忌(jì ),窃(qiè )符(fú )矫(jiǎo )命(mìng ),杀(shā )将(jiāng )专(zhuān )师(shī ),以(yǐ )赴(fù )平(píng )原(yuán )之(zhī )急(jí ),皆(jiē )以(yǐ )取(qǔ )重(zhòng )诸(zhū )侯(hóu ),彰(zhāng )名(míng )天(tiān )下(xià )。扼(è )腕(wàn )而(ér )游(yóu )谈(tán )者(zhě ),以(yǐ )四(sì )豪(háo )为(wéi )称(chēng )首(shǒu )。于(yú )是(shì )背(bèi )公(gōng )死(sǐ )党(dǎng )之(zhī )议(yì )成(chéng ),守(shǒu )职(zhí )奉(fèng )上(shàng )之(zhī )义(yì )废(fèi )矣(yǐ )。及(jí )至(zhì )汉(hàn )兴(xìng ),禁(jìn )网(wǎng )疏(shū )阔(kuò ),未(wèi )之(zhī )匡(kuāng )改(gǎi )也(yě )。魏(wèi )其(qí )、武(wǔ )安(ān )之(zhī )属(shǔ ),竞(jìng )逐(zhú )于(yú )京(jīng )师(shī );郭(guō )解(jiě )、剧(jù )孟(mèng )之(zhī )徒(tú ),驰(chí )鹜(wù )于(yú )闾(lǘ )阎(yán ),权(quán )行(háng )州(zhōu )域(yù ),力(lì )折(shé )公(gōng )侯(hóu )。众(zhòng )庶(shù )荣(róng )其(qí )名(míng )迹(jì ),觊(jì )而(ér )慕(mù )之(zhī ),虽(suī )陷(xiàn )刑(xíng )辟(pì ),自(zì )与(yǔ )杀(shā )身(shēn )成(chéng )名(míng ),若(ruò )季(jì )、路(lù )、仇(chóu )、牧(mù ),死(sǐ )而(ér )不(bú )悔(huǐ )也(yě )。曾(céng )子(zǐ )曰(yuē ):‘上(shàng )失(shī )其(qí )道(dào ),民(mín )散(sàn )久(jiǔ )矣(yǐ )。’非(fēi )明(míng )王(wáng )在(zài )上(shàng ),示(shì )之(zhī )好(hǎo )恶(è ),齐(qí )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ )法(fǎ ),人(rén )曷(hé )由(yóu )知(zhī )禁(jìn )而(ér )反(fǎn )正(zhèng )乎(hū )?古(gǔ )之(zhī )正(zhèng )法(fǎ ):五(wǔ )伯(bó ),三(sān )王(wáng )之(zhī )罪(zuì )人(rén )也(yě );而(ér )六(liù )国(guó ),五(wǔ )伯(bó )之(zhī )罪(zuì )人(rén )也(yě );夫(fū )四(sì )豪(háo )者(zhě ),六(liù )国(guó )之(zhī )罪(zuì )人(rén )也(yě )。况(kuàng )于(yú )郭(guō )解(jiě )之(zhī )伦(lún ),以(yǐ )匹(pǐ )夫(fū )之(zhī )细(xì )微(wēi ),窃(qiè )杀(shā )生(shēng )之(zhī )权(quán ),其(qí )罪(zuì )也(yě ),不(bú )容(róng )于(yú )诛(zhū )矣(yǐ )!”

(是(shì )曰(yuē ))《尸(shī )子(zǐ )》曰(yuē ):“人(rén )臣(chén )者(zhě ),以(yǐ )进(jìn )贤(xián )为(wéi )功(gōng );人(rén )主(zhǔ )者(zhě ),以(yǐ )用(yòng )贤(xián )为(wéi )功(gōng )也(yě )。”《史(shǐ )记(jì )》曰(yuē ):“鲍(bào )叔(shū )举(jǔ )管(guǎn )仲(zhòng ),天(tiān )下(xià )不(bú )多(duō )管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )贤(xián ),而(ér )多(duō )鲍(bào )叔(shū )之(zhī )能(néng )知(zhī )人(rén )也(yě )。”

(非(fēi )曰(yuē ))苏(sū )建(jiàn )常(cháng )责(zé )大(dà )将(jiāng )军(jūn )青(qīng )曰(yuē ):“至(zhì )尊(zūn )重(zhòng )而(ér )天(tiān )下(xià )之(zhī )贤(xián )士(shì )大(dà )夫(fū )无(wú )称(chēng )焉(yān )。愿(yuàn )观(guān )古(gǔ )今(jīn )名(míng )将(jiāng )所(suǒ )招(zhāo )选(xuǎn )择(zé )贤(xián )者(zhě )。”大(dà )将(jiāng )军(jūn )谢(xiè )曰(yuē ):“自(zì )魏(wèi )其(qí )、武(wǔ )安(ān )之(zhī )厚(hòu )宾(bīn )客(kè ),天(tiān )子(zǐ )尝(cháng )切(qiē )齿(chǐ )。彼(bǐ )亲(qīn )附(fù )士(shì )大(dà )夫(fū ),招(zhāo )贤(xián )黜(chù )不(bú )肖(xiāo )者(zhě ),人(rén )主(zhǔ )之(zhī )柄(bǐng )也(yě );人(rén )臣(chén )奉(fèng )法(fǎ )遵(zūn )职(zhí )而(ér )已(yǐ ),何(hé )与(yǔ )招(zhāo )士(shì )?”其(qí )为(wéi )将(jiāng )如(rú )此(cǐ )。

(议(yì )曰(yuē ):此(cǐ )一(yī )是(shì )一(yī )非(fēi ),皆(jiē )经(jīng )史(shǐ )自(zì )相(xiàng )违(wéi )者(zhě )。)

班(bān )固(gù )云(yún ):“昔(xī )王(wáng )道(dào )既(jì )微(wēi ),诸(zhū )侯(hóu )力(lì )政(zhèng ),时(shí )君(jūn )世(shì )主(zhǔ ),好(hǎo )恶(è )殊(shū )方(fāng ),是(shì )以(yǐ )诸(zhū )家(jiā )之(zhī )术(shù ),蜂(fēng )起(qǐ )并(bìng )作(zuò ),各(gè )引(yǐn )一(yī )端(duān ),崇(chóng )其(qí )所(suǒ )善(shàn ),以(yǐ )此(cǐ )驰(chí )说(shuō ),取(qǔ )合(hé )诸(zhū )侯(hóu )。其(qí )言(yán )虽(suī )殊(shū ),譬(pì )犹(yóu )火(huǒ )水(shuǐ )相(xiàng )灭(miè ),亦(yì )能(néng )相(xiàng )生(shēng )也(yě )。仁(rén )之(zhī )与(yǔ )义(yì ),敬(jìng )之(zhī )与(yǔ )和(hé ),事(shì )虽(suī )相(xiàng )反(fǎn ),而(ér )皆(jiē )相(xiàng )成(chéng )也(yě )。”

《易(yì )》曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )同(tóng )归(guī )而(ér )殊(shū )途(tú ),一(yī )致(zhì )而(ér )百(bǎi )虑(lǜ )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

阅读:26865

打赏捐助〔Donate〕>>>

《是非》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库