张仪列传【登录】

《史记》 > 七十列传 > 《张仪列传》 > 拼音版

张(zhāng )仪(yí )者(zhě ),魏(wèi )人(rén )也(yě )。始(shǐ )尝(cháng )与(yǔ )苏(sū )秦(qín )俱(jù )事(shì )鬼(guǐ )谷(gǔ )先(xiān )生(shēng ),学(xué )术(shù ),苏(sū )秦(qín )自(zì )以(yǐ )不(bú )及(jí )张(zhāng )仪(yí )。

张(zhāng )仪(yí )已(yǐ )学(xué )游(yóu )说(shuō )诸(zhū )侯(hóu )。尝(cháng )从(cóng )楚(chǔ )相(xiàng )饮(yǐn ),已(yǐ )而(ér )楚(chǔ )相(xiàng )亡(wáng )璧(bì ),门(mén )下(xià )意(yì )张(zhāng )仪(yí ),曰(yuē ):“仪(yí )贫(pín )无(wú )行(háng ),必(bì )此(cǐ )盗(dào )相(xiàng )君(jūn )之(zhī )璧(bì )。”共(gòng )执(zhí )张(zhāng )仪(yí ),掠(luě )笞(chī )数(shù )百(bǎi ),不(bú )服(fú ),醳(yì )之(zhī )。其(qí )妻(qī )曰(yuē ):“嘻(xī )!子(zǐ )毋(wú )读(dú )书(shū )游(yóu )说(shuō ),安(ān )得(dé )此(cǐ )辱(rǔ )乎(hū )?”张(zhāng )仪(yí )谓(wèi )其(qí )妻(qī )曰(yuē ):“视(shì )吾(wú )舌(shé )尚(shàng )在(zài )不(bú )?”其(qí )妻(qī )笑(xiào )曰(yuē ):“舌(shé )在(zài )也(yě )。”仪(yí )曰(yuē ):“足(zú )矣(yǐ )。”

苏(sū )秦(qín )已(yǐ )说(shuō )赵(zhào )王(wáng )而(ér )得(dé )相(xiàng )约(yuē )从(cóng )亲(qīn ),然(rán )恐(kǒng )秦(qín )之(zhī )攻(gōng )诸(zhū )侯(hóu ),败(bài )约(yuē )後(hòu )负(fù ),念(niàn )莫(mò )可(kě )使(shǐ )用(yòng )於(yú )秦(qín )者(zhě ),乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )微(wēi )感(gǎn )张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“子(zǐ )始(shǐ )与(yǔ )苏(sū )秦(qín )善(shàn ),今(jīn )秦(qín )已(yǐ )当(dāng )路(lù ),子(zǐ )何(hé )不(bú )往(wǎng )游(yóu ),以(yǐ )求(qiú )通(tōng )子(zǐ )之(zhī )原(yuán )?”张(zhāng )仪(yí )於(yú )是(shì )之(zhī )赵(zhào ),上(shàng )谒(yè )求(qiú )见(jiàn )苏(sū )秦(qín )。苏(sū )秦(qín )乃(nǎi )诫(jiè )门(mén )下(xià )人(rén )不(bú )为(wéi )通(tōng ),又(yòu )使(shǐ )不(bú )得(dé )去(qù )者(zhě )数(shù )日(rì )。已(yǐ )而(ér )见(jiàn )之(zhī ),坐(zuò )之(zhī )堂(táng )下(xià ),赐(cì )仆(pú )妾(qiè )之(zhī )食(shí )。因(yīn )而(ér )数(shù )让(ràng )之(zhī )曰(yuē ):“以(yǐ )子(zǐ )之(zhī )材(cái )能(néng ),乃(nǎi )自(zì )令(lìng )困(kùn )辱(rǔ )至(zhì )此(cǐ )。吾(wú )宁(níng )不(bú )能(néng )言(yán )而(ér )富(fù )贵(guì )子(zǐ ),子(zǐ )不(bú )足(zú )收(shōu )也(yě )。”谢(xiè )去(qù )之(zhī )。张(zhāng )仪(yí )之(zhī )来(lái )也(yě ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )故(gù )人(rén ),求(qiú )益(yì ),反(fǎn )见(jiàn )辱(rǔ ),怒(nù ),念(niàn )诸(zhū )侯(hóu )莫(mò )可(kě )事(shì ),独(dú )秦(qín )能(néng )苦(kǔ )赵(zhào ),乃(nǎi )遂(suí )入(rù )秦(qín )。

苏(sū )秦(qín )已(yǐ )而(ér )告(gào )其(qí )舍(shě )人(rén )曰(yuē ):“张(zhāng )仪(yí ),天(tiān )下(xià )贤(xián )士(shì ),吾(wú )殆(dài )弗(fú )如(rú )也(yě )。今(jīn )吾(wú )幸(xìng )先(xiān )用(yòng ),而(ér )能(néng )用(yòng )秦(qín )柄(bǐng )者(zhě ),独(dú )张(zhāng )仪(yí )可(kě )耳(ěr )。然(rán )贫(pín ),无(wú )因(yīn )以(yǐ )进(jìn )。吾(wú )恐(kǒng )其(qí )乐(lè )小(xiǎo )利(lì )而(ér )不(bú )遂(suí ),故(gù )召(zhào )辱(rǔ )之(zhī ),以(yǐ )激(jī )其(qí )意(yì )。子(zǐ )为(wéi )我(wǒ )阴(yīn )奉(fèng )之(zhī )。”乃(nǎi )言(yán )赵(zhào )王(wáng ),发(fā )金(jīn )币(bì )车(chē )马(mǎ ),使(shǐ )人(rén )微(wēi )随(suí )张(zhāng )仪(yí ),与(yǔ )同(tóng )宿(xiǔ )舍(shě ),稍(shāo )稍(shāo )近(jìn )就(jiù )之(zhī ),奉(fèng )以(yǐ )车(chē )马(mǎ )金(jīn )钱(qián ),所(suǒ )欲(yù )用(yòng ),为(wéi )取(qǔ )给(gěi ),而(ér )弗(fú )告(gào )。张(zhāng )仪(yí )遂(suí )得(dé )以(yǐ )见(jiàn )秦(qín )惠(huì )王(wáng )。惠(huì )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )客(kè )卿(qīng ),与(yǔ )谋(móu )伐(fá )诸(zhū )侯(hóu )。

苏(sū )秦(qín )之(zhī )舍(shě )人(rén )乃(nǎi )辞(cí )去(qù )。张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“赖(lài )子(zǐ )得(dé )显(xiǎn ),方(fāng )且(qiě )报(bào )德(dé ),何(hé )故(gù )去(qù )也(yě )?”舍(shě )人(rén )曰(yuē ):“臣(chén )非(fēi )知(zhī )君(jūn ),知(zhī )君(jūn )乃(nǎi )苏(sū )君(jūn )。苏(sū )君(jūn )忧(yōu )秦(qín )伐(fá )赵(zhào )败(bài )从(cóng )约(yuē ),以(yǐ )为(wéi )非(fēi )君(jūn )莫(mò )能(néng )得(dé )秦(qín )柄(bǐng ),故(gù )感(gǎn )怒(nù )君(jūn ),使(shǐ )臣(chén )阴(yīn )奉(fèng )给(gěi )君(jūn )资(zī ),尽(jìn )苏(sū )君(jūn )之(zhī )计(jì )谋(móu )。今(jīn )君(jūn )已(yǐ )用(yòng ),请(qǐng )归(guī )报(bào )。”张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“嗟(jiē )乎(hū ),此(cǐ )在(zài )吾(wú )术(shù )中(zhōng )而(ér )不(bú )悟(wù ),吾(wú )不(bú )及(jí )苏(sū )君(jūn )明(míng )矣(yǐ )!吾(wú )又(yòu )新(xīn )用(yòng ),安(ān )能(néng )谋(móu )赵(zhào )乎(hū )?为(wéi )吾(wú )谢(xiè )苏(sū )君(jūn ),苏(sū )君(jūn )之(zhī )时(shí ),仪(yí )何(hé )敢(gǎn )言(yán )。且(qiě )苏(sū )君(jūn )在(zài ),仪(yí )宁(níng )渠(qú )能(néng )乎(hū )!”张(zhāng )仪(yí )既(jì )相(xiàng )秦(qín ),为(wéi )文(wén )檄(xí )告(gào )楚(chǔ )相(xiàng )曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )从(cóng )若(ruò )饮(yǐn ),我(wǒ )不(bú )盗(dào )而(ér )璧(bì ),若(ruò )笞(chī )我(wǒ )。若(ruò )善(shàn )守(shǒu )汝(rǔ )国(guó ),我(wǒ )顾(gù )且(qiě )盗(dào )而(ér )城(chéng )!”

苴(jū )蜀(shǔ )相(xiàng )攻(gōng )击(jī ),各(gè )来(lái )告(gào )急(jí )於(yú )秦(qín )。秦(qín )惠(huì )王(wáng )欲(yù )发(fā )兵(bīng )以(yǐ )伐(fá )蜀(shǔ ),以(yǐ )为(wéi )道(dào )险(xiǎn )狭(xiá )难(nán )至(zhì ),而(ér )韩(hán )又(yòu )来(lái )侵(qīn )秦(qín ),秦(qín )惠(huì )王(wáng )欲(yù )先(xiān )伐(fá )韩(hán ),後(hòu )伐(fá )蜀(shǔ ),恐(kǒng )不(bú )利(lì ),欲(yù )先(xiān )伐(fá )蜀(shǔ ),恐(kǒng )韩(hán )袭(xí )秦(qín )之(zhī )敝(bì )。犹(yóu )豫(yù )未(wèi )能(néng )决(jué )。司(sī )马(mǎ )错(cuò )与(yǔ )张(zhāng )仪(yí )争(zhēng )论(lùn )於(yú )惠(huì )王(wáng )之(zhī )前(qián ),司(sī )马(mǎ )错(cuò )欲(yù )伐(fá )蜀(shǔ ),张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )伐(fá )韩(hán )。”王(wáng )曰(yuē ):“请(qǐng )闻(wén )其(qí )说(shuō )。”

仪(yí )曰(yuē ):“亲(qīn )魏(wèi )善(shàn )楚(chǔ ),下(xià )兵(bīng )三(sān )川(chuān ),塞(sāi )什(shí )谷(gǔ )之(zhī )口(kǒu ),当(dāng )屯(tún )留(liú )之(zhī )道(dào ),魏(wèi )绝(jué )南(nán )阳(yáng ),楚(chǔ )临(lín )南(nán )郑(zhèng ),秦(qín )攻(gōng )新(xīn )城(chéng )、宜(yí )阳(yáng ),以(yǐ )临(lín )二(èr )周(zhōu )之(zhī )郊(jiāo ),诛(zhū )周(zhōu )王(wáng )之(zhī )罪(zuì ),侵(qīn )楚(chǔ )、魏(wèi )之(zhī )地(dì )。周(zhōu )自(zì )知(zhī )不(bú )能(néng )救(jiù ),九(jiǔ )鼎(dǐng )宝(bǎo )器(qì )必(bì )出(chū )。据(jù )九(jiǔ )鼎(dǐng ),案(àn )图(tú )籍(jí ),挟(jiā )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )令(lìng )於(yú )天(tiān )下(xià ),天(tiān )下(xià )莫(mò )敢(gǎn )不(bú )听(tīng ),此(cǐ )王(wáng )业(yè )也(yě )。今(jīn )夫(fū )蜀(shǔ ),西(xī )僻(pì )之(zhī )国(guó )而(ér )戎(róng )翟(zhái )之(zhī )伦(lún )也(yě ),敝(bì )兵(bīng )劳(láo )众(zhòng )不(bú )足(zú )以(yǐ )成(chéng )名(míng ),得(dé )其(qí )地(dì )不(bú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )利(lì )。臣(chén )闻(wén )争(zhēng )名(míng )者(zhě )於(yú )朝(cháo ),争(zhēng )利(lì )者(zhě )於(yú )市(shì )。今(jīn )三(sān )川(chuān )、周(zhōu )室(shì ),天(tiān )下(xià )之(zhī )朝(cháo )市(shì )也(yě ),而(ér )王(wáng )不(bú )争(zhēng )焉(yān ),顾(gù )争(zhēng )於(yú )戎(róng )翟(zhái ),去(qù )王(wáng )业(yè )远(yuǎn )矣(yǐ )。”

司(sī )马(mǎ )错(cuò )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。臣(chén )闻(wén )之(zhī ),欲(yù )富(fù )国(guó )者(zhě )务(wù )广(guǎng )其(qí )地(dì ),欲(yù )彊(jiāng )兵(bīng )者(zhě )务(wù )富(fù )其(qí )民(mín ),欲(yù )王(wáng )者(zhě )务(wù )博(bó )其(qí )德(dé ),三(sān )资(zī )者(zhě )备(bèi )而(ér )王(wáng )随(suí )之(zhī )矣(yǐ )。今(jīn )王(wáng )地(dì )小(xiǎo )民(mín )贫(pín ),故(gù )臣(chén )原(yuán )先(xiān )从(cóng )事(shì )於(yú )易(yì )。夫(fū )蜀(shǔ ),西(xī )僻(pì )之(zhī )国(guó )也(yě ),而(ér )戎(róng )翟(zhái )之(zhī )长(zhǎng )也(yě ),有(yǒu )桀(jié )纣(zhòu )之(zhī )乱(luàn )。以(yǐ )秦(qín )攻(gōng )之(zhī ),譬(pì )如(rú )使(shǐ )豺(chái )狼(láng )逐(zhú )群(qún )羊(yáng )。得(dé )其(qí )地(dì )足(zú )以(yǐ )广(guǎng )国(guó ),取(qǔ )其(qí )财(cái )足(zú )以(yǐ )富(fù )民(mín )缮(shàn )兵(bīng ),不(bú )伤(shāng )众(zhòng )而(ér )彼(bǐ )已(yǐ )服(fú )焉(yān )。拔(bá )一(yī )国(guó )而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )以(yǐ )为(wéi )暴(bào ),利(lì )尽(jìn )西(xī )海(hǎi )而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )以(yǐ )为(wéi )贪(tān ),是(shì )我(wǒ )一(yī )举(jǔ )而(ér )名(míng )实(shí )附(fù )也(yě ),而(ér )又(yòu )有(yǒu )禁(jìn )暴(bào )止(zhǐ )乱(luàn )之(zhī )名(míng )。今(jīn )攻(gōng )韩(hán ),劫(jié )天(tiān )子(zǐ ),恶(è )名(míng )也(yě ),而(ér )未(wèi )必(bì )利(lì )也(yě ),又(yòu )有(yǒu )不(bú )义(yì )之(zhī )名(míng ),而(ér )攻(gōng )天(tiān )下(xià )所(suǒ )不(bú )欲(yù ),危(wēi )矣(yǐ )。臣(chén )请(qǐng )谒(yè )其(qí )故(gù ):周(zhōu ),天(tiān )下(xià )之(zhī )宗(zōng )室(shì )也(yě );齐(qí ),韩(hán )之(zhī )与(yǔ )国(guó )也(yě )。周(zhōu )自(zì )知(zhī )失(shī )九(jiǔ )鼎(dǐng ),韩(hán )自(zì )知(zhī )亡(wáng )三(sān )川(chuān ),将(jiāng )二(èr )国(guó )并(bìng )力(lì )合(hé )谋(móu ),以(yǐ )因(yīn )乎(hū )齐(qí )、赵(zhào )而(ér )求(qiú )解(jiě )乎(hū )楚(chǔ )、魏(wèi ),以(yǐ )鼎(dǐng )与(yǔ )楚(chǔ ),以(yǐ )地(dì )与(yǔ )魏(wèi ),王(wáng )弗(fú )能(néng )止(zhǐ )也(yě )。此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )危(wēi )也(yě )。不(bú )如(rú )伐(fá )蜀(shǔ )完(wán )。”

惠(huì )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn ),寡(guǎ )人(rén )请(qǐng )听(tīng )子(zǐ )。”卒(zú )起(qǐ )兵(bīng )伐(fá )蜀(shǔ ),十(shí )月(yuè ),取(qǔ )之(zhī ),遂(suí )定(dìng )蜀(shǔ ),贬(biǎn )蜀(shǔ )王(wáng )更(gèng )号(hào )为(wéi )侯(hóu ),而(ér )使(shǐ )陈(chén )庄(zhuāng )相(xiàng )蜀(shǔ )。蜀(shǔ )既(jì )属(shǔ )秦(qín ),秦(qín )以(yǐ )益(yì )彊(jiāng ),富(fù )厚(hòu ),轻(qīng )诸(zhū )侯(hóu )。

秦(qín )惠(huì )王(wáng )十(shí )年(nián ),使(shǐ )公(gōng )子(zǐ )华(huá )与(yǔ )张(zhāng )仪(yí )围(wéi )蒲(pú )阳(yáng ),降(jiàng )之(zhī )。仪(yí )因(yīn )言(yán )秦(qín )复(fù )与(yǔ )魏(wèi ),而(ér )使(shǐ )公(gōng )子(zǐ )繇(yáo )质(zhì )於(yú )魏(wèi )。仪(yí )因(yīn )说(shuō )魏(wèi )王(wáng )曰(yuē ):“秦(qín )王(wáng )之(zhī )遇(yù )魏(wèi )甚(shèn )厚(hòu ),魏(wèi )不(bú )可(kě )以(yǐ )无(wú )礼(lǐ )。”魏(wèi )因(yīn )入(rù )上(shàng )郡(jùn )、少(shǎo )梁(liáng ),谢(xiè )秦(qín )惠(huì )王(wáng )。惠(huì )王(wáng )乃(nǎi )以(yǐ )张(zhāng )仪(yí )为(wéi )相(xiàng ),更(gèng )名(míng )少(shǎo )梁(liáng )曰(yuē )夏(xià )阳(yáng )。

仪(yí )相(xiàng )秦(qín )四(sì )岁(suì ),立(lì )惠(huì )王(wáng )为(wéi )王(wáng )。居(jū )一(yī )岁(suì ),为(wéi )秦(qín )将(jiāng ),取(qǔ )陕(shǎn )。筑(zhù )上(shàng )郡(jùn )塞(sāi )。

其(qí )後(hòu )二(èr )年(nián ),使(shǐ )与(yǔ )齐(qí )、楚(chǔ )之(zhī )相(xiàng )会(huì )齧(niè )桑(sāng )。东(dōng )还(hái )而(ér )免(miǎn )相(xiàng ),相(xiàng )魏(wèi )以(yǐ )为(wéi )秦(qín ),欲(yù )令(lìng )魏(wèi )先(xiān )事(shì )秦(qín )而(ér )诸(zhū )侯(hóu )效(xiào )之(zhī )。魏(wèi )王(wáng )不(bú )肯(kěn )听(tīng )仪(yí )。秦(qín )王(wáng )怒(nù ),伐(fá )取(qǔ )魏(wèi )之(zhī )曲(qǔ )沃(wò )、平(píng )周(zhōu ),复(fù )阴(yīn )厚(hòu )张(zhāng )仪(yí )益(yì )甚(shèn )。张(zhāng )仪(yí )惭(cán ),无(wú )以(yǐ )归(guī )报(bào )。留(liú )魏(wèi )四(sì )岁(suì )而(ér )魏(wèi )襄(xiāng )王(wáng )卒(zú ),哀(āi )王(wáng )立(lì )。张(zhāng )仪(yí )复(fù )说(shuō )哀(āi )王(wáng ),哀(āi )王(wáng )不(bú )听(tīng )。於(yú )是(shì )张(zhāng )仪(yí )阴(yīn )令(lìng )秦(qín )伐(fá )魏(wèi )。魏(wèi )与(yǔ )秦(qín )战(zhàn ),败(bài )。

明(míng )年(nián ),齐(qí )又(yòu )来(lái )败(bài )魏(wèi )於(yú )观(guān )津(jīn )。秦(qín )复(fù )欲(yù )攻(gōng )魏(wèi ),先(xiān )败(bài )韩(hán )申(shēn )差(chà )军(jūn ),斩(zhǎn )首(shǒu )八(bā )万(wàn ),诸(zhū )侯(hóu )震(zhèn )恐(kǒng )。而(ér )张(zhāng )仪(yí )复(fù )说(shuō )魏(wèi )王(wáng )曰(yuē ):“魏(wèi )地(dì )方(fāng )不(bú )至(zhì )千(qiān )里(lǐ ),卒(zú )不(bú )过(guò )三(sān )十(shí )万(wàn )。地(dì )四(sì )平(píng ),诸(zhū )侯(hóu )四(sì )通(tōng )辐(fú )凑(còu ),无(wú )名(míng )山(shān )大(dà )川(chuān )之(zhī )限(xiàn )。从(cóng )郑(zhèng )至(zhì )梁(liáng )二(èr )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),车(chē )驰(chí )人(rén )走(zǒu ),不(bú )待(dài )力(lì )而(ér )至(zhì )。梁(liáng )南(nán )与(yǔ )楚(chǔ )境(jìng ),西(xī )与(yǔ )韩(hán )境(jìng ),北(běi )与(yǔ )赵(zhào )境(jìng ),东(dōng )与(yǔ )齐(qí )境(jìng ),卒(zú )戍(shù )四(sì )方(fāng ),守(shǒu )亭(tíng )鄣(zhāng )者(zhě )不(bú )下(xià )十(shí )万(wàn )。梁(liáng )之(zhī )地(dì )势(shì ),固(gù )战(zhàn )场(chǎng )也(yě )。梁(liáng )南(nán )与(yǔ )楚(chǔ )而(ér )不(bú )与(yǔ )齐(qí ),则(zé )齐(qí )攻(gōng )其(qí )东(dōng );东(dōng )与(yǔ )齐(qí )而(ér )不(bú )与(yǔ )赵(zhào ),则(zé )赵(zhào )攻(gōng )其(qí )北(běi );不(bú )合(hé )於(yú )韩(hán ),则(zé )韩(hán )攻(gōng )其(qí )西(xī );不(bú )亲(qīn )於(yú )楚(chǔ ),则(zé )楚(chǔ )攻(gōng )其(qí )南(nán ):此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )四(sì )分(fèn )五(wǔ )裂(liè )之(zhī )道(dào )也(yě )。

“且(qiě )夫(fū )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )为(wéi )从(cóng )者(zhě ),将(jiāng )以(yǐ )安(ān )社(shè )稷(jì )尊(zūn )主(zhǔ )彊(jiāng )兵(bīng )显(xiǎn )名(míng )也(yě )。今(jīn )从(cóng )者(zhě )一(yī )天(tiān )下(xià ),约(yuē )为(wéi )昆(kūn )弟(dì ),刑(xíng )白(bái )马(mǎ )以(yǐ )盟(méng )洹(huán )水(shuǐ )之(zhī )上(shàng ),以(yǐ )相(xiàng )坚(jiān )也(yě )。而(ér )亲(qīn )昆(kūn )弟(dì )同(tóng )父(fù )母(mǔ ),尚(shàng )有(yǒu )争(zhēng )钱(qián )财(cái ),而(ér )欲(yù )恃(shì )诈(zhà )伪(wěi )反(fǎn )覆(fù )苏(sū )秦(qín )之(zhī )馀(yú )谋(móu ),其(qí )不(bú )可(kě )成(chéng )亦(yì )明(míng )矣(yǐ )。

“大(dà )王(wáng )不(bú )事(shì )秦(qín ),秦(qín )下(xià )兵(bīng )攻(gōng )河(hé )外(wài ),据(jù )卷(juàn )、衍(yǎn )、、酸(suān )枣(zǎo ),劫(jié )卫(wèi )取(qǔ )阳(yáng )晋(jìn ),则(zé )赵(zhào )不(bú )南(nán ),赵(zhào )不(bú )南(nán )而(ér )梁(liáng )不(bú )北(běi ),梁(liáng )不(bú )北(běi )则(zé )从(cóng )道(dào )绝(jué ),从(cóng )道(dào )绝(jué )则(zé )大(dà )王(wáng )之(zhī )国(guó )欲(yù )毋(wú )危(wēi )不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。秦(qín )折(shé )韩(hán )而(ér )攻(gōng )梁(liáng ),韩(hán )怯(qiè )於(yú )秦(qín ),秦(qín )韩(hán )为(wéi )一(yī ),梁(liáng )之(zhī )亡(wáng )可(kě )立(lì )而(ér )须(xū )也(yě )。此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )大(dà )王(wáng )患(huàn )也(yě )。

“为(wéi )大(dà )王(wáng )计(jì ),莫(mò )如(rú )事(shì )秦(qín )。事(shì )秦(qín )则(zé )楚(chǔ )、韩(hán )必(bì )不(bú )敢(gǎn )动(dòng );无(wú )楚(chǔ )、韩(hán )之(zhī )患(huàn ),则(zé )大(dà )王(wáng )高(gāo )枕(zhěn )而(ér )卧(wò ),国(guó )必(bì )无(wú )忧(yōu )矣(yǐ )。

“且(qiě )夫(fū )秦(qín )之(zhī )所(suǒ )欲(yù )弱(ruò )者(zhě )莫(mò )如(rú )楚(chǔ ),而(ér )能(néng )弱(ruò )楚(chǔ )者(zhě )莫(mò )如(rú )梁(liáng )。楚(chǔ )虽(suī )有(yǒu )富(fù )大(dà )之(zhī )名(míng )而(ér )实(shí )空(kōng )虚(xū );其(qí )卒(zú )虽(suī )多(duō ),然(rán )而(ér )轻(qīng )走(zǒu )易(yì )北(běi ),不(bú )能(néng )坚(jiān )战(zhàn )。悉(xī )梁(liáng )之(zhī )兵(bīng )南(nán )面(miàn )而(ér )伐(fá )楚(chǔ ),胜(shèng )之(zhī )必(bì )矣(yǐ )。割(gē )楚(chǔ )而(ér )益(yì )梁(liáng ),亏(kuī )楚(chǔ )而(ér )適(shì )秦(qín ),嫁(jià )祸(huò )安(ān )国(guó ),此(cǐ )善(shàn )事(shì )也(yě )。大(dà )王(wáng )不(bú )听(tīng )臣(chén ),秦(qín )下(xià )甲(jiǎ )士(shì )而(ér )东(dōng )伐(fá ),虽(suī )欲(yù )事(shì )秦(qín ),不(bú )可(kě )得(dé )矣(yǐ )。

“且(qiě )夫(fū )从(cóng )人(rén )多(duō )奋(fèn )辞(cí )而(ér )少(shǎo )可(kě )信(xìn ),说(shuō )一(yī )诸(zhū )侯(hóu )而(ér )成(chéng )封(fēng )侯(hóu ),是(shì )故(gù )天(tiān )下(xià )之(zhī )游(yóu )谈(tán )士(shì )莫(mò )不(bú )日(rì )夜(yè )搤(è )腕(wàn )瞋(tián )目(mù )切(qiē )齿(chǐ )以(yǐ )言(yán )从(cóng )之(zhī )便(biàn ),以(yǐ )说(shuō )人(rén )主(zhǔ )。人(rén )主(zhǔ )贤(xián )其(qí )辩(biàn )而(ér )牵(qiān )其(qí )说(shuō ),岂(qǐ )得(dé )无(wú )眩(xuàn )哉(zāi )。

“臣(chén )闻(wén )之(zhī ),积(jī )羽(yǔ )沈(shěn )舟(zhōu ),群(qún )轻(qīng )折(shé )轴(zhóu ),众(zhòng )口(kǒu )铄(shuò )金(jīn ),积(jī )毁(huǐ )销(xiāo )骨(gǔ ),故(gù )原(yuán )大(dà )王(wáng )审(shěn )定(dìng )计(jì )议(yì ),且(qiě )赐(cì )骸(hái )骨(gǔ )辟(pì )魏(wèi )。”

哀(āi )王(wáng )於(yú )是(shì )乃(nǎi )倍(bèi )从(cóng )约(yuē )而(ér )因(yīn )仪(yí )请(qǐng )成(chéng )於(yú )秦(qín )。张(zhāng )仪(yí )归(guī ),复(fù )相(xiàng )秦(qín )。三(sān )岁(suì )而(ér )魏(wèi )复(fù )背(bèi )秦(qín )为(wéi )从(cóng )。秦(qín )攻(gōng )魏(wèi ),取(qǔ )曲(qǔ )沃(wò )。明(míng )年(nián ),魏(wèi )复(fù )事(shì )秦(qín )。

秦(qín )欲(yù )伐(fá )齐(qí ),齐(qí )楚(chǔ )从(cóng )亲(qīn ),於(yú )是(shì )张(zhāng )仪(yí )往(wǎng )相(xiàng )楚(chǔ )。楚(chǔ )怀(huái )王(wáng )闻(wén )张(zhāng )仪(yí )来(lái ),虚(xū )上(shàng )舍(shě )而(ér )自(zì )馆(guǎn )之(zhī )。曰(yuē ):“此(cǐ )僻(pì )陋(lòu )之(zhī )国(guó ),子(zǐ )何(hé )以(yǐ )教(jiāo )之(zhī )?”仪(yí )说(shuō )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )诚(chéng )能(néng )听(tīng )臣(chén ),闭(bì )关(guān )绝(jué )约(yuē )於(yú )齐(qí ),臣(chén )请(qǐng )献(xiàn )商(shāng )於(yú )之(zhī )地(dì )六(liù )百(bǎi )里(lǐ ),使(shǐ )秦(qín )女(nǚ )得(dé )为(wéi )大(dà )王(wáng )箕(jī )帚(zhǒu )之(zhī )妾(qiè ),秦(qín )楚(chǔ )娶(qǔ )妇(fù )嫁(jià )女(nǚ ),长(zhǎng )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )国(guó )。此(cǐ )北(běi )弱(ruò )齐(qí )而(ér )西(xī )益(yì )秦(qín )也(yě ),计(jì )无(wú )便(biàn )此(cǐ )者(zhě )。”楚(chǔ )王(wáng )大(dà )说(shuō )而(ér )许(xǔ )之(zhī )。群(qún )臣(chén )皆(jiē )贺(hè ),陈(chén )轸(zhěn )独(dú )吊(diào )之(zhī )。楚(chǔ )王(wáng )怒(nù )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )不(bú )兴(xìng )师(shī )发(fā )兵(bīng )得(dé )六(liù )百(bǎi )里(lǐ )地(dì ),群(qún )臣(chén )皆(jiē )贺(hè ),子(zǐ )独(dú )吊(diào ),何(hé )也(yě )?”陈(chén )轸(zhěn )对(duì )曰(yuē ):“不(bú )然(rán ),以(yǐ )臣(chén )观(guān )之(zhī ),商(shāng )於(yú )之(zhī )地(dì )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )齐(qí )秦(qín )合(hé ),齐(qí )秦(qín )合(hé )则(zé )患(huàn )必(bì )至(zhì )矣(yǐ )。”楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“有(yǒu )说(shuō )乎(hū )?”陈(chén )轸(zhěn )对(duì )曰(yuē ):“夫(fū )秦(qín )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )楚(chǔ )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )有(yǒu )齐(qí )也(yě )。今(jīn )闭(bì )关(guān )绝(jué )约(yuē )於(yú )齐(qí ),则(zé )楚(chǔ )孤(gū )。秦(qín )奚(xī )贪(tān )夫(fū )孤(gū )国(guó ),而(ér )与(yǔ )之(zhī )商(shāng )於(yú )之(zhī )地(dì )六(liù )百(bǎi )里(lǐ )?张(zhāng )仪(yí )至(zhì )秦(qín ),必(bì )负(fù )王(wáng ),是(shì )北(běi )绝(jué )齐(qí )交(jiāo ),西(xī )生(shēng )患(huàn )於(yú )秦(qín )也(yě ),而(ér )两(liǎng )国(guó )之(zhī )兵(bīng )必(bì )俱(jù )至(zhì )。善(shàn )为(wéi )王(wáng )计(jì )者(zhě ),不(bú )若(ruò )阴(yīn )合(hé )而(ér )阳(yáng )绝(jué )於(yú )齐(qí ),使(shǐ )人(rén )随(suí )张(zhāng )仪(yí )。苟(gǒu )与(yǔ )吾(wú )地(dì ),绝(jué )齐(qí )未(wèi )晚(wǎn )也(yě );不(bú )与(yǔ )吾(wú )地(dì ),阴(yīn )合(hé )谋(móu )计(jì )也(yě )。”楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“原(yuán )陈(chén )子(zǐ )闭(bì )口(kǒu )毋(wú )复(fù )言(yán ),以(yǐ )待(dài )寡(guǎ )人(rén )得(dé )地(dì )。”乃(nǎi )以(yǐ )相(xiàng )印(yìn )授(shòu )张(zhāng )仪(yí ),厚(hòu )赂(lù )之(zhī )。於(yú )是(shì )遂(suí )闭(bì )关(guān )绝(jué )约(yuē )於(yú )齐(qí ),使(shǐ )一(yī )将(jiāng )军(jūn )随(suí )张(zhāng )仪(yí )。

张(zhāng )仪(yí )至(zhì )秦(qín ),详(xiáng )失(shī )绥(suí )堕(duò )车(chē ),不(bú )朝(cháo )三(sān )月(yuè )。楚(chǔ )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),曰(yuē ):“仪(yí )以(yǐ )寡(guǎ )人(rén )绝(jué )齐(qí )未(wèi )甚(shèn )邪(xié )?”乃(nǎi )使(shǐ )勇(yǒng )士(shì )至(zhì )宋(sòng ),借(jiè )宋(sòng )之(zhī )符(fú ),北(běi )骂(mà )齐(qí )王(wáng )。齐(qí )王(wáng )大(dà )怒(nù ),折(shé )节(jiē )而(ér )下(xià )秦(qín )。秦(qín )齐(qí )之(zhī )交(jiāo )合(hé ),张(zhāng )仪(yí )乃(nǎi )朝(cháo ),谓(wèi )楚(chǔ )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“臣(chén )有(yǒu )奉(fèng )邑(yì )六(liù )里(lǐ ),原(yuán )以(yǐ )献(xiàn )大(dà )王(wáng )左(zuǒ )右(yòu )。”楚(chǔ )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“臣(chén )受(shòu )令(lìng )於(yú )王(wáng ),以(yǐ )商(shāng )於(yú )之(zhī )地(dì )六(liù )百(bǎi )里(lǐ ),不(bú )闻(wén )六(liù )里(lǐ )。”还(hái )报(bào )楚(chǔ )王(wáng ),楚(chǔ )王(wáng )大(dà )怒(nù ),发(fā )兵(bīng )而(ér )攻(gōng )秦(qín )。陈(chén )轸(zhěn )曰(yuē ):“轸(zhěn )可(kě )发(fā )口(kǒu )言(yán )乎(hū )?攻(gōng )之(zhī )不(bú )如(rú )割(gē )地(dì )反(fǎn )以(yǐ )赂(lù )秦(qín ),与(yǔ )之(zhī )并(bìng )兵(bīng )而(ér )攻(gōng )齐(qí ),是(shì )我(wǒ )出(chū )地(dì )於(yú )秦(qín ),取(qǔ )偿(cháng )於(yú )齐(qí )也(yě ),王(wáng )国(guó )尚(shàng )可(kě )存(cún )。”楚(chǔ )王(wáng )不(bú )听(tīng ),卒(zú )发(fā )兵(bīng )而(ér )使(shǐ )将(jiāng )军(jūn )屈(qū )匄(gài )击(jī )秦(qín )。秦(qín )齐(qí )共(gòng )攻(gōng )楚(chǔ ),斩(zhǎn )首(shǒu )八(bā )万(wàn ),杀(shā )屈(qū )匄(gài ),遂(suí )取(qǔ )丹(dān )阳(yáng )、汉(hàn )中(zhōng )之(zhī )地(dì )。楚(chǔ )又(yòu )复(fù )益(yì )发(fā )兵(bīng )而(ér )袭(xí )秦(qín ),至(zhì )蓝(lán )田(tián ),大(dà )战(zhàn ),楚(chǔ )大(dà )败(bài ),於(yú )是(shì )楚(chǔ )割(gē )两(liǎng )城(chéng )以(yǐ )与(yǔ )秦(qín )平(píng )。

秦(qín )要(yào )楚(chǔ )欲(yù )得(dé )黔(qián )中(zhōng )地(dì ),欲(yù )以(yǐ )武(wǔ )关(guān )外(wài )易(yì )之(zhī )。楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“不(bú )原(yuán )易(yì )地(dì ),原(yuán )得(dé )张(zhāng )仪(yí )而(ér )献(xiàn )黔(qián )中(zhōng )地(dì )。”秦(qín )王(wáng )欲(yù )遣(qiǎn )之(zhī ),口(kǒu )弗(fú )忍(rěn )言(yán )。张(zhāng )仪(yí )乃(nǎi )请(qǐng )行(háng )。惠(huì )王(wáng )曰(yuē ):“彼(bǐ )楚(chǔ )王(wáng )怒(nù )子(zǐ )之(zhī )负(fù )以(yǐ )商(shāng )於(yú )之(zhī )地(dì ),是(shì )且(qiě )甘(gān )心(xīn )於(yú )子(zǐ )。”张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“秦(qín )彊(jiāng )楚(chǔ )弱(ruò ),臣(chén )善(shàn )靳(jìn )尚(shàng ),尚(shàng )得(dé )事(shì )楚(chǔ )夫(fū )人(rén )郑(zhèng )袖(xiù ),袖(xiù )所(suǒ )言(yán )皆(jiē )从(cóng )。且(qiě )臣(chén )奉(fèng )王(wáng )之(zhī )节(jiē )使(shǐ )楚(chǔ ),楚(chǔ )何(hé )敢(gǎn )加(jiā )诛(zhū )。假(jiǎ )令(lìng )诛(zhū )臣(chén )而(ér )为(wéi )秦(qín )得(dé )黔(qián )中(zhōng )之(zhī )地(dì ),臣(chén )之(zhī )上(shàng )原(yuán )。”遂(suí )使(shǐ )楚(chǔ )。楚(chǔ )怀(huái )王(wáng )至(zhì )则(zé )囚(qiú )张(zhāng )仪(yí ),将(jiāng )杀(shā )之(zhī )。靳(jìn )尚(shàng )谓(wèi )郑(zhèng )袖(xiù )曰(yuē ):“子(zǐ )亦(yì )知(zhī )子(zǐ )之(zhī )贱(jiàn )於(yú )王(wáng )乎(hū )?”郑(zhèng )袖(xiù )曰(yuē ):“何(hé )也(yě )?”靳(jìn )尚(shàng )曰(yuē ):“秦(qín )王(wáng )甚(shèn )爱(ài )张(zhāng )仪(yí )而(ér )不(bú )欲(yù )出(chū )之(zhī ),今(jīn )将(jiāng )以(yǐ )上(shàng )庸(yōng )之(zhī )地(dì )六(liù )县(xiàn )赂(lù )楚(chǔ ),美(měi )人(rén )聘(pìn )楚(chǔ ),以(yǐ )宫(gōng )中(zhōng )善(shàn )歌(gē )讴(ōu )者(zhě )为(wéi )媵(yìng )。楚(chǔ )王(wáng )重(zhòng )地(dì )尊(zūn )秦(qín ),秦(qín )女(nǚ )必(bì )贵(guì )而(ér )夫(fū )人(rén )斥(chì )矣(yǐ )。不(bú )若(ruò )为(wéi )言(yán )而(ér )出(chū )之(zhī )。”於(yú )是(shì )郑(zhèng )袖(xiù )日(rì )夜(yè )言(yán )怀(huái )王(wáng )曰(yuē ):“人(rén )臣(chén )各(gè )为(wéi )其(qí )主(zhǔ )用(yòng )。今(jīn )地(dì )未(wèi )入(rù )秦(qín ),秦(qín )使(shǐ )张(zhāng )仪(yí )来(lái ),至(zhì )重(zhòng )王(wáng )。王(wáng )未(wèi )有(yǒu )礼(lǐ )而(ér )杀(shā )张(zhāng )仪(yí ),秦(qín )必(bì )大(dà )怒(nù )攻(gōng )楚(chǔ )。妾(qiè )请(qǐng )子(zǐ )母(mǔ )俱(jù )迁(qiān )江(jiāng )南(nán ),毋(wú )为(wéi )秦(qín )所(suǒ )鱼(yú )肉(ròu )也(yě )。”怀(huái )王(wáng )後(hòu )悔(huǐ ),赦(shè )张(zhāng )仪(yí ),厚(hòu )礼(lǐ )之(zhī )如(rú )故(gù )。

张(zhāng )仪(yí )既(jì )出(chū ),未(wèi )去(qù ),闻(wén )苏(sū )秦(qín )死(sǐ ),乃(nǎi )说(shuō )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“秦(qín )地(dì )半(bàn )天(tiān )下(xià ),兵(bīng )敌(dí )四(sì )国(guó ),被(bèi )险(xiǎn )带(dài )河(hé ),四(sì )塞(sāi )以(yǐ )为(wéi )固(gù )。虎(hǔ )贲(bēn )之(zhī )士(shì )百(bǎi )馀(yú )万(wàn ),车(chē )千(qiān )乘(chéng ),骑(qí )万(wàn )匹(pǐ ),积(jī )粟(sù )如(rú )丘(qiū )山(shān )。法(fǎ )令(lìng )既(jì )明(míng ),士(shì )卒(zú )安(ān )难(nán )乐(lè )死(sǐ ),主(zhǔ )明(míng )以(yǐ )严(yán ),将(jiāng )智(zhì )以(yǐ )武(wǔ ),虽(suī )无(wú )出(chū )甲(jiǎ ),席(xí )卷(juàn )常(cháng )山(shān )之(zhī )险(xiǎn ),必(bì )折(shé )天(tiān )下(xià )之(zhī )脊(jǐ ),天(tiān )下(xià )有(yǒu )後(hòu )服(fú )者(zhě )先(xiān )亡(wáng )。且(qiě )夫(fū )为(wéi )从(cóng )者(zhě ),无(wú )以(yǐ )异(yì )於(yú )驱(qū )群(qún )羊(yáng )而(ér )攻(gōng )猛(měng )虎(hǔ ),虎(hǔ )之(zhī )与(yǔ )羊(yáng )不(bú )格(gé )明(míng )矣(yǐ )。今(jīn )王(wáng )不(bú )与(yǔ )猛(měng )虎(hǔ )而(ér )与(yǔ )群(qún )羊(yáng ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )大(dà )王(wáng )之(zhī )计(jì )过(guò )也(yě )。

“凡(fán )天(tiān )下(xià )彊(jiāng )国(guó ),非(fēi )秦(qín )而(ér )楚(chǔ ),非(fēi )楚(chǔ )而(ér )秦(qín ),两(liǎng )国(guó )交(jiāo )争(zhēng ),其(qí )势(shì )不(bú )两(liǎng )立(lì )。大(dà )王(wáng )不(bú )与(yǔ )秦(qín ),秦(qín )下(xià )甲(jiǎ )据(jù )宜(yí )阳(yáng ),韩(hán )之(zhī )上(shàng )地(dì )不(bú )通(tōng )。下(xià )河(hé )东(dōng ),取(qǔ )成(chéng )皋(gāo ),韩(hán )必(bì )入(rù )臣(chén ),梁(liáng )则(zé )从(cóng )风(fēng )而(ér )动(dòng )。秦(qín )攻(gōng )楚(chǔ )之(zhī )西(xī ),韩(hán )、梁(liáng )攻(gōng )其(qí )北(běi ),社(shè )稷(jì )安(ān )得(dé )毋(wú )危(wēi )?

“且(qiě )夫(fū )从(cóng )者(zhě )聚(jù )群(qún )弱(ruò )而(ér )攻(gōng )至(zhì )彊(jiāng ),不(bú )料(liào )敌(dí )而(ér )轻(qīng )战(zhàn ),国(guó )贫(pín )而(ér )数(shù )举(jǔ )兵(bīng ),危(wēi )亡(wáng )之(zhī )术(shù )也(yě )。臣(chén )闻(wén )之(zhī ),兵(bīng )不(bú )如(rú )者(zhě )勿(wù )与(yǔ )挑(tiāo )战(zhàn ),粟(sù )不(bú )如(rú )者(zhě )勿(wù )与(yǔ )持(chí )久(jiǔ )。夫(fū )从(cóng )人(rén )饰(shì )辩(biàn )虚(xū )辞(cí ),高(gāo )主(zhǔ )之(zhī )节(jiē ),言(yán )其(qí )利(lì )不(bú )言(yán )其(qí )害(hài ),卒(zú )有(yǒu )秦(qín )祸(huò ),无(wú )及(jí )为(wéi )已(yǐ )。是(shì )故(gù )原(yuán )大(dà )王(wáng )之(zhī )孰(shú )计(jì )之(zhī )。

“秦(qín )西(xī )有(yǒu )巴(bā )蜀(shǔ ),大(dà )船(chuán )积(jī )粟(sù ),起(qǐ )於(yú )汶(wèn )山(shān ),浮(fú )江(jiāng )已(yǐ )下(xià ),至(zhì )楚(chǔ )三(sān )千(qiān )馀(yú )里(lǐ )。舫(fǎng )船(chuán )载(zǎi )卒(zú ),一(yī )舫(fǎng )载(zǎi )五(wǔ )十(shí )人(rén )与(yǔ )三(sān )月(yuè )之(zhī )食(shí ),下(xià )水(shuǐ )而(ér )浮(fú ),一(yī )日(rì )行(háng )三(sān )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),里(lǐ )数(shù )虽(suī )多(duō ),然(rán )而(ér )不(bú )费(fèi )牛(niú )马(mǎ )之(zhī )力(lì ),不(bú )至(zhì )十(shí )日(rì )而(ér )距(jù )扞(gǎn )关(guān )。扞(gǎn )关(guān )惊(jīng ),则(zé )从(cóng )境(jìng )以(yǐ )东(dōng )尽(jìn )城(chéng )守(shǒu )矣(yǐ ),黔(qián )中(zhōng )、巫(wū )郡(jùn )非(fēi )王(wáng )之(zhī )有(yǒu )。秦(qín )举(jǔ )甲(jiǎ )出(chū )武(wǔ )关(guān ),南(nán )面(miàn )而(ér )伐(fá ),则(zé )北(běi )地(dì )绝(jué )。秦(qín )兵(bīng )之(zhī )攻(gōng )楚(chǔ )也(yě ),危(wēi )难(nán )在(zài )三(sān )月(yuè )之(zhī )内(nèi ),而(ér )楚(chǔ )待(dài )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )救(jiù ),在(zài )半(bàn )岁(suì )之(zhī )外(wài ),此(cǐ )其(qí )势(shì )不(bú )相(xiàng )及(jí )也(yě )。夫(fū )弱(ruò )国(guó )之(zhī )救(jiù ),忘(wàng )彊(jiāng )秦(qín )之(zhī )祸(huò ),此(cǐ )臣(chén )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )大(dà )王(wáng )患(huàn )也(yě )。

“大(dà )王(wáng )尝(cháng )与(yǔ )吴(wú )人(rén )战(zhàn ),五(wǔ )战(zhàn )而(ér )三(sān )胜(shèng ),阵(zhèn )卒(zú )尽(jìn )矣(yǐ );偏(piān )守(shǒu )新(xīn )城(chéng ),存(cún )民(mín )苦(kǔ )矣(yǐ )。臣(chén )闻(wén )功(gōng )大(dà )者(zhě )易(yì )危(wēi ),而(ér )民(mín )敝(bì )者(zhě )怨(yuàn )上(shàng )。夫(fū )守(shǒu )易(yì )危(wēi )之(zhī )功(gōng )而(ér )逆(nì )彊(jiāng )秦(qín )之(zhī )心(xīn ),臣(chén )窃(qiè )为(wéi )大(dà )王(wáng )危(wēi )之(zhī )。

“且(qiě )夫(fū )秦(qín )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )出(chū )兵(bīng )函(hán )谷(gǔ )十(shí )五(wǔ )年(nián )以(yǐ )攻(gōng )齐(qí )、赵(zhào )者(zhě ),阴(yīn )谋(móu )有(yǒu )合(hé )天(tiān )下(xià )之(zhī )心(xīn )。楚(chǔ )尝(cháng )与(yǔ )秦(qín )构(gòu )难(nán ),战(zhàn )於(yú )汉(hàn )中(zhōng ),楚(chǔ )人(rén )不(bú )胜(shèng ),列(liè )侯(hóu )执(zhí )珪(guī )死(sǐ )者(zhě )七(qī )十(shí )馀(yú )人(rén ),遂(suí )亡(wáng )汉(hàn )中(zhōng )。楚(chǔ )王(wáng )大(dà )怒(nù ),兴(xìng )兵(bīng )袭(xí )秦(qín ),战(zhàn )於(yú )蓝(lán )田(tián )。此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )两(liǎng )虎(hǔ )相(xiàng )搏(bó )者(zhě )也(yě )。夫(fū )秦(qín )楚(chǔ )相(xiàng )敝(bì )而(ér )韩(hán )魏(wèi )以(yǐ )全(quán )制(zhì )其(qí )後(hòu ),计(jì )无(wú )危(wēi )於(yú )此(cǐ )者(zhě )矣(yǐ )。原(yuán )大(dà )王(wáng )孰(shú )计(jì )之(zhī )。

“秦(qín )下(xià )甲(jiǎ )攻(gōng )卫(wèi )阳(yáng )晋(jìn ),必(bì )大(dà )关(guān )天(tiān )下(xià )之(zhī )匈(xiōng )。大(dà )王(wáng )悉(xī )起(qǐ )兵(bīng )以(yǐ )攻(gōng )宋(sòng ),不(bú )至(zhì )数(shù )月(yuè )而(ér )宋(sòng )可(kě )举(jǔ ),举(jǔ )宋(sòng )而(ér )东(dōng )指(zhǐ ),则(zé )泗(sì )上(shàng )十(shí )二(èr )诸(zhū )侯(hóu )尽(jìn )王(wáng )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。

“凡(fán )天(tiān )下(xià )而(ér )以(yǐ )信(xìn )约(yuē )从(cóng )亲(qīn )相(xiàng )坚(jiān )者(zhě )苏(sū )秦(qín ),封(fēng )武(wǔ )安(ān )君(jūn ),相(xiàng )燕(yàn ),即(jí )阴(yīn )与(yǔ )燕(yàn )王(wáng )谋(móu )伐(fá )破(pò )齐(qí )而(ér )分(fèn )其(qí )地(dì );乃(nǎi )详(xiáng )有(yǒu )罪(zuì )出(chū )走(zǒu )入(rù )齐(qí ),齐(qí )王(wáng )因(yīn )受(shòu )而(ér )相(xiàng )之(zhī );居(jū )二(èr )年(nián )而(ér )觉(jiào ),齐(qí )王(wáng )大(dà )怒(nù ),车(chē )裂(liè )苏(sū )秦(qín )於(yú )市(shì )。夫(fū )以(yǐ )一(yī )诈(zhà )伪(wěi )之(zhī )苏(sū )秦(qín ),而(ér )欲(yù )经(jīng )营(yíng )天(tiān )下(xià ),混(hún )一(yī )诸(zhū )侯(hóu ),其(qí )不(bú )可(kě )成(chéng )亦(yì )明(míng )矣(yǐ )。

“今(jīn )秦(qín )与(yǔ )楚(chǔ )接(jiē )境(jìng )壤(rǎng )界(jiè ),固(gù )形(xíng )亲(qīn )之(zhī )国(guó )也(yě )。大(dà )王(wáng )诚(chéng )能(néng )听(tīng )臣(chén ),臣(chén )请(qǐng )使(shǐ )秦(qín )太(tài )子(zǐ )入(rù )质(zhì )於(yú )楚(chǔ ),楚(chǔ )太(tài )子(zǐ )入(rù )质(zhì )於(yú )秦(qín ),请(qǐng )以(yǐ )秦(qín )女(nǚ )为(wéi )大(dà )王(wáng )箕(jī )帚(zhǒu )之(zhī )妾(qiè ),效(xiào )万(wàn )室(shì )之(zhī )都(dōu )以(yǐ )为(wéi )汤(tāng )沐(mù )之(zhī )邑(yì ),长(zhǎng )为(wéi )昆(kūn )弟(dì )之(zhī )国(guó ),终(zhōng )身(shēn )无(wú )相(xiàng )攻(gōng )伐(fá )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )计(jì )无(wú )便(biàn )於(yú )此(cǐ )者(zhě )。”

於(yú )是(shì )楚(chǔ )王(wáng )已(yǐ )得(dé )张(zhāng )仪(yí )而(ér )重(zhòng )出(chū )黔(qián )中(zhōng )地(dì )与(yǔ )秦(qín ),欲(yù )许(xǔ )之(zhī )。屈(qū )原(yuán )曰(yuē ):“前(qián )大(dà )王(wáng )见(jiàn )欺(qī )於(yú )张(zhāng )仪(yí ),张(zhāng )仪(yí )至(zhì ),臣(chén )以(yǐ )为(wéi )大(dà )王(wáng )烹(pēng )之(zhī );今(jīn )纵(zòng )弗(fú )忍(rěn )杀(shā )之(zhī ),又(yòu )听(tīng )其(qí )邪(xié )说(shuō ),不(bú )可(kě )。”怀(huái )王(wáng )曰(yuē ):“许(xǔ )仪(yí )而(ér )得(dé )黔(qián )中(zhōng ),美(měi )利(lì )也(yě )。後(hòu )而(ér )倍(bèi )之(zhī ),不(bú )可(kě )。”故(gù )卒(zú )许(xǔ )张(zhāng )仪(yí ),与(yǔ )秦(qín )亲(qīn )。

张(zhāng )仪(yí )去(qù )楚(chǔ ),因(yīn )遂(suí )之(zhī )韩(hán ),说(shuō )韩(hán )王(wáng )曰(yuē ):“韩(hán )地(dì )险(xiǎn )恶(è )山(shān )居(jū ),五(wǔ )穀(yù )所(suǒ )生(shēng ),非(fēi )菽(shū )而(ér )麦(mài ),民(mín )之(zhī )食(shí )大(dà )抵(dǐ )菽(shū )藿(huò )羹(gēng )。一(yī )岁(suì )不(bú )收(shōu ),收(shōu )不(bú )餍(yàn )糟(zāo )。地(dì )不(bú )过(guò )九(jiǔ )百(bǎi )里(lǐ ),无(wú )二(èr )岁(suì )之(zhī )食(shí )。料(liào )大(dà )王(wáng )之(zhī )卒(zú ),悉(xī )之(zhī )不(bú )过(guò )三(sān )十(shí )万(wàn ),而(ér )厮(sī )徒(tú )负(fù )养(yǎng )在(zài )其(qí )中(zhōng )矣(yǐ )。除(chú )守(shǒu )徼(jiǎo )亭(tíng )鄣(zhāng )塞(sāi ),见(jiàn )卒(zú )不(bú )过(guò )二(èr )十(shí )万(wàn )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。秦(qín )带(dài )甲(jiǎ )百(bǎi )馀(yú )万(wàn ),车(chē )千(qiān )乘(chéng ),骑(qí )万(wàn )匹(pǐ ),虎(hǔ )贲(bēn )之(zhī )士(shì )跿(duó )簉(zào )科(kē )头(tóu )贯(guàn )颐(yí )奋(fèn )戟(jǐ )者(zhě ),至(zhì )不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì )。秦(qín )马(mǎ )之(zhī )良(liáng ),戎(róng )兵(bīng )之(zhī )众(zhòng ),探(tàn )前(qián )趹(guì )後(hòu )蹄(tí )间(jiān )三(sān )寻(xún )腾(téng )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。山(shān )东(dōng )之(zhī )士(shì )被(bèi )甲(jiǎ )蒙(méng )胄(zhòu )以(yǐ )会(huì )战(zhàn ),秦(qín )人(rén )捐(juān )甲(jiǎ )徒(tú )裼(tì )以(yǐ )趋(qū )敌(dí ),左(zuǒ )挈(qiè )人(rén )头(tóu ),右(yòu )挟(jiā )生(shēng )虏(lǔ )。夫(fū )秦(qín )卒(zú )与(yǔ )山(shān )东(dōng )之(zhī )卒(zú ),犹(yóu )孟(mèng )贲(bēn )之(zhī )与(yǔ )怯(qiè )夫(fū );以(yǐ )重(zhòng )力(lì )相(xiàng )压(yā ),犹(yóu )乌(wū )获(huò )之(zhī )与(yǔ )婴(yīng )兒(ér )。夫(fū )战(zhàn )孟(mèng )贲(bēn )、乌(wū )获(huò )之(zhī )士(shì )以(yǐ )攻(gōng )不(bú )服(fú )之(zhī )弱(ruò )国(guó ),无(wú )异(yì )垂(chuí )千(qiān )钧(jūn )之(zhī )重(zhòng )於(yú )鸟(niǎo )卵(luǎn )之(zhī )上(shàng ),必(bì )无(wú )幸(xìng )矣(yǐ )。

“夫(fū )群(qún )臣(chén )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )料(liào )地(dì )之(zhī )寡(guǎ ),而(ér )听(tīng )从(cóng )人(rén )之(zhī )甘(gān )言(yán )好(hǎo )辞(cí ),比(bǐ )周(zhōu )以(yǐ )相(xiàng )饰(shì )也(yě ),皆(jiē )奋(fèn )曰(yuē )‘听(tīng )吾(wú )计(jì )可(kě )以(yǐ )彊(jiāng )霸(bà )天(tiān )下(xià )’。夫(fū )不(bú )顾(gù )社(shè )稷(jì )之(zhī )长(zhǎng )利(lì )而(ér )听(tīng )须(xū )臾(yú )之(zhī )说(shuō ),诖(guà )误(wù )人(rén )主(zhǔ ),无(wú )过(guò )此(cǐ )者(zhě )。

“大(dà )王(wáng )不(bú )事(shì )秦(qín ),秦(qín )下(xià )甲(jiǎ )据(jù )宜(yí )阳(yáng ),断(duàn )韩(hán )之(zhī )上(shàng )地(dì ),东(dōng )取(qǔ )成(chéng )皋(gāo )、荥(yíng )阳(yáng ),则(zé )鸿(hóng )台(tái )之(zhī )宫(gōng )、桑(sāng )林(lín )之(zhī )苑(yuàn )非(fēi )王(wáng )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。夫(fū )塞(sāi )成(chéng )皋(gāo ),绝(jué )上(shàng )地(dì ),则(zé )王(wáng )之(zhī )国(guó )分(fèn )矣(yǐ )。先(xiān )事(shì )秦(qín )则(zé )安(ān ),不(bú )事(shì )秦(qín )则(zé )危(wēi )。夫(fū )造(zào )祸(huò )而(ér )求(qiú )其(qí )福(fú )报(bào ),计(jì )浅(qiǎn )而(ér )怨(yuàn )深(shēn ),逆(nì )秦(qín )而(ér )顺(shùn )楚(chǔ ),虽(suī )欲(yù )毋(wú )亡(wáng ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。

“故(gù )为(wéi )大(dà )王(wáng )计(jì ),莫(mò )如(rú )为(wéi )秦(qín )。秦(qín )之(zhī )所(suǒ )欲(yù )莫(mò )如(rú )弱(ruò )楚(chǔ ),而(ér )能(néng )弱(ruò )楚(chǔ )者(zhě )如(rú )韩(hán )。非(fēi )以(yǐ )韩(hán )能(néng )彊(jiāng )於(yú )楚(chǔ )也(yě ),其(qí )地(dì )势(shì )然(rán )也(yě )。今(jīn )王(wáng )西(xī )面(miàn )而(ér )事(shì )秦(qín )以(yǐ )攻(gōng )楚(chǔ ),秦(qín )王(wáng )必(bì )喜(xǐ )。夫(fū )攻(gōng )楚(chǔ )以(yǐ )利(lì )其(qí )地(dì ),转(zhuǎn )祸(huò )而(ér )说(shuō )秦(qín ),计(jì )无(wú )便(biàn )於(yú )此(cǐ )者(zhě )。”

韩(hán )王(wáng )听(tīng )仪(yí )计(jì )。张(zhāng )仪(yí )归(guī )报(bào ),秦(qín )惠(huì )王(wáng )封(fēng )仪(yí )五(wǔ )邑(yì ),号(hào )曰(yuē )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )。使(shǐ )张(zhāng )仪(yí )东(dōng )说(shuō )齐(qí )湣(mǐn )王(wáng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )彊(jiāng )国(guó )无(wú )过(guò )齐(qí )者(zhě ),大(dà )臣(chén )父(fù )兄(xiōng )殷(yīn )众(zhòng )富(fù )乐(lè )。然(rán )而(ér )为(wéi )大(dà )王(wáng )计(jì )者(zhě ),皆(jiē )为(wéi )一(yī )时(shí )之(zhī )说(shuō ),不(bú )顾(gù )百(bǎi )世(shì )之(zhī )利(lì )。从(cóng )人(rén )说(shuō )大(dà )王(wáng )者(zhě ),必(bì )曰(yuē )‘齐(qí )西(xī )有(yǒu )彊(jiāng )赵(zhào ),南(nán )有(yǒu )韩(hán )与(yǔ )梁(liáng )。齐(qí ),负(fù )海(hǎi )之(zhī )国(guó )也(yě ),地(dì )广(guǎng )民(mín )众(zhòng ),兵(bīng )彊(jiāng )士(shì )勇(yǒng ),虽(suī )有(yǒu )百(bǎi )秦(qín ),将(jiāng )无(wú )柰(nài )齐(qí )何(hé )’。大(dà )王(wáng )贤(xián )其(qí )说(shuō )而(ér )不(bú )计(jì )其(qí )实(shí )。夫(fū )从(cóng )人(rén )朋(péng )党(dǎng )比(bǐ )周(zhōu ),莫(mò )不(bú )以(yǐ )从(cóng )为(wéi )可(kě )。臣(chén )闻(wén )之(zhī ),齐(qí )与(yǔ )鲁(lǔ )三(sān )战(zhàn )而(ér )鲁(lǔ )三(sān )胜(shèng ),国(guó )以(yǐ )危(wēi )亡(wáng )随(suí )其(qí )後(hòu ),虽(suī )有(yǒu )战(zhàn )胜(shèng )之(zhī )名(míng ),而(ér )有(yǒu )亡(wáng )国(guó )之(zhī )实(shí )。是(shì )何(hé )也(yě )?齐(qí )大(dà )而(ér )鲁(lǔ )小(xiǎo )也(yě )。今(jīn )秦(qín )之(zhī )与(yǔ )齐(qí )也(yě ),犹(yóu )齐(qí )之(zhī )与(yǔ )鲁(lǔ )也(yě )。秦(qín )赵(zhào )战(zhàn )於(yú )河(hé )漳(zhāng )之(zhī )上(shàng ),再(zài )战(zhàn )而(ér )赵(zhào )再(zài )胜(shèng )秦(qín );战(zhàn )於(yú )番(fān )吾(wú )之(zhī )下(xià ),再(zài )战(zhàn )又(yòu )胜(shèng )秦(qín )。四(sì )战(zhàn )之(zhī )後(hòu ),赵(zhào )之(zhī )亡(wáng )卒(zú )数(shù )十(shí )万(wàn ),邯(hán )郸(dān )仅(jǐn )存(cún ),虽(suī )有(yǒu )战(zhàn )胜(shèng )之(zhī )名(míng )而(ér )国(guó )已(yǐ )破(pò )矣(yǐ )。是(shì )何(hé )也(yě )?秦(qín )彊(jiāng )而(ér )赵(zhào )弱(ruò )。

“今(jīn )秦(qín )楚(chǔ )嫁(jià )女(nǚ )娶(qǔ )妇(fù ),为(wéi )昆(kūn )弟(dì )之(zhī )国(guó )。韩(hán )献(xiàn )宜(yí )阳(yáng );梁(liáng )效(xiào )河(hé )外(wài );赵(zhào )入(rù )朝(cháo )渑(miǎn )池(chí ),割(gē )河(hé )间(jiān )以(yǐ )事(shì )秦(qín )。大(dà )王(wáng )不(bú )事(shì )秦(qín ),秦(qín )驱(qū )韩(hán )梁(liáng )攻(gōng )齐(qí )之(zhī )南(nán )地(dì ),悉(xī )赵(zhào )兵(bīng )渡(dù )清(qīng )河(hé ),指(zhǐ )博(bó )关(guān ),临(lín )菑(zī )、即(jí )墨(mò )非(fēi )王(wáng )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。国(guó )一(yī )日(rì )见(jiàn )攻(gōng ),虽(suī )欲(yù )事(shì )秦(qín ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。是(shì )故(gù )原(yuán )大(dà )王(wáng )孰(shú )计(jì )之(zhī )也(yě )。”

齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“齐(qí )僻(pì )陋(lòu ),隐(yǐn )居(jū )东(dōng )海(hǎi )之(zhī )上(shàng ),未(wèi )尝(cháng )闻(wén )社(shè )稷(jì )之(zhī )长(zhǎng )利(lì )也(yě )。”乃(nǎi )许(xǔ )张(zhāng )仪(yí )。

张(zhāng )仪(yí )去(qù ),西(xī )说(shuō )赵(zhào )王(wáng )曰(yuē ):“敝(bì )邑(yì )秦(qín )王(wáng )使(shǐ )使(shǐ )臣(chén )效(xiào )愚(yú )计(jì )於(yú )大(dà )王(wáng )。大(dà )王(wáng )收(shōu )率(lǜ )天(tiān )下(xià )以(yǐ )宾(bīn )秦(qín ),秦(qín )兵(bīng )不(bú )敢(gǎn )出(chū )函(hán )谷(gǔ )关(guān )十(shí )五(wǔ )年(nián )。大(dà )王(wáng )之(zhī )威(wēi )行(háng )於(yú )山(shān )东(dōng ),敝(bì )邑(yì )恐(kǒng )惧(jù )慑(shè )伏(fú ),缮(shàn )甲(jiǎ )厉(lì )兵(bīng ),饰(shì )车(chē )骑(qí ),习(xí )驰(chí )射(shè ),力(lì )田(tián )积(jī )粟(sù ),守(shǒu )四(sì )封(fēng )之(zhī )内(nèi ),愁(chóu )居(jū )慑(shè )处(chù ),不(bú )敢(gǎn )动(dòng )摇(yáo ),唯(wéi )大(dà )王(wáng )有(yǒu )意(yì )督(dū )过(guò )之(zhī )也(yě )。

“今(jīn )以(yǐ )大(dà )王(wáng )之(zhī )力(lì ),举(jǔ )巴(bā )蜀(shǔ ),并(bìng )汉(hàn )中(zhōng ),包(bāo )两(liǎng )周(zhōu ),迁(qiān )九(jiǔ )鼎(dǐng ),守(shǒu )白(bái )马(mǎ )之(zhī )津(jīn )。秦(qín )虽(suī )僻(pì )远(yuǎn ),然(rán )而(ér )心(xīn )忿(fèn )含(hán )怒(nù )之(zhī )日(rì )久(jiǔ )矣(yǐ )。今(jīn )秦(qín )有(yǒu )敝(bì )甲(jiǎ )凋(diāo )兵(bīng ),军(jūn )於(yú )渑(miǎn )池(chí ),原(yuán )渡(dù )河(hé )逾(yú )漳(zhāng ),据(jù )番(fān )吾(wú ),会(huì )邯(hán )郸(dān )之(zhī )下(xià ),原(yuán )以(yǐ )甲(jiǎ )子(zǐ )合(hé )战(zhàn ),以(yǐ )正(zhèng )殷(yīn )纣(zhòu )之(zhī )事(shì ),敬(jìng )使(shǐ )使(shǐ )臣(chén )先(xiān )闻(wén )左(zuǒ )右(yòu )。

“凡(fán )大(dà )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )信(xìn )为(wéi )从(cóng )者(zhě )恃(shì )苏(sū )秦(qín )。苏(sū )秦(qín )荧(yíng )惑(huò )诸(zhū )侯(hóu ),以(yǐ )是(shì )为(wéi )非(fēi ),以(yǐ )非(fēi )为(wéi )是(shì ),欲(yù )反(fǎn )齐(qí )国(guó ),而(ér )自(zì )令(lìng )车(chē )裂(liè )於(yú )市(shì )。夫(fū )天(tiān )下(xià )之(zhī )不(bú )可(kě )一(yī )亦(yì )明(míng )矣(yǐ )。今(jīn )楚(chǔ )与(yǔ )秦(qín )为(wéi )昆(kūn )弟(dì )之(zhī )国(guó ),而(ér )韩(hán )梁(liáng )称(chēng )为(wéi )东(dōng )籓(bān )之(zhī )臣(chén ),齐(qí )献(xiàn )鱼(yú )盐(yán )之(zhī )地(dì ),此(cǐ )断(duàn )赵(zhào )之(zhī )右(yòu )臂(bì )也(yě )。夫(fū )断(duàn )右(yòu )臂(bì )而(ér )与(yǔ )人(rén )斗(dòu ),失(shī )其(qí )党(dǎng )而(ér )孤(gū )居(jū ),求(qiú )欲(yù )毋(wú )危(wēi ),岂(qǐ )可(kě )得(dé )乎(hū )?

“今(jīn )秦(qín )发(fā )三(sān )将(jiāng )军(jūn ):其(qí )一(yī )军(jūn )塞(sāi )午(wǔ )道(dào ),告(gào )齐(qí )使(shǐ )兴(xìng )师(shī )渡(dù )清(qīng )河(hé ),军(jūn )於(yú )邯(hán )郸(dān )之(zhī )东(dōng );一(yī )军(jūn )军(jūn )成(chéng )皋(gāo ),驱(qū )韩(hán )梁(liáng )军(jūn )於(yú )河(hé )外(wài );一(yī )军(jūn )军(jūn )於(yú )渑(miǎn )池(chí )。约(yuē )四(sì )国(guó )为(wéi )一(yī )以(yǐ )攻(gōng )赵(zhào ),赵(zhào ),必(bì )四(sì )分(fèn )其(qí )地(dì )。是(shì )故(gù )不(bú )敢(gǎn )匿(nì )意(yì )隐(yǐn )情(qíng ),先(xiān )以(yǐ )闻(wén )於(yú )左(zuǒ )右(yòu )。臣(chén )窃(qiè )为(wéi )大(dà )王(wáng )计(jì ),莫(mò )如(rú )与(yǔ )秦(qín )王(wáng )遇(yù )於(yú )渑(miǎn )池(chí ),面(miàn )相(xiàng )见(jiàn )而(ér )口(kǒu )相(xiàng )结(jié ),请(qǐng )案(àn )兵(bīng )无(wú )攻(gōng )。原(yuán )大(dà )王(wáng )之(zhī )定(dìng )计(jì )。”

赵(zhào )王(wáng )曰(yuē ):“先(xiān )王(wáng )之(zhī )时(shí ),奉(fèng )阳(yáng )君(jūn )专(zhuān )权(quán )擅(shàn )势(shì ),蔽(bì )欺(qī )先(xiān )王(wáng ),独(dú )擅(shàn )绾(wǎn )事(shì ),寡(guǎ )人(rén )居(jū )属(shǔ )师(shī )傅(fù ),不(bú )与(yǔ )国(guó )谋(móu )计(jì )。先(xiān )王(wáng )弃(qì )群(qún )臣(chén ),寡(guǎ )人(rén )年(nián )幼(yòu ),奉(fèng )祀(sì )之(zhī )日(rì )新(xīn ),心(xīn )固(gù )窃(qiè )疑(yí )焉(yān ),以(yǐ )为(wéi )一(yī )从(cóng )不(bú )事(shì )秦(qín ),非(fēi )国(guó )之(zhī )长(zhǎng )利(lì )也(yě )。乃(nǎi )且(qiě )原(yuán )变(biàn )心(xīn )易(yì )虑(lǜ ),割(gē )地(dì )谢(xiè )前(qián )过(guò )以(yǐ )事(shì )秦(qín )。方(fāng )将(jiāng )约(yuē )车(chē )趋(qū )行(háng ),適(shì )闻(wén )使(shǐ )者(zhě )之(zhī )明(míng )诏(zhào )。”赵(zhào )王(wáng )许(xǔ )张(zhāng )仪(yí ),张(zhāng )仪(yí )乃(nǎi )去(qù )。

北(běi )之(zhī )燕(yàn ),说(shuō )燕(yàn )昭(zhāo )王(wáng )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )亲(qīn )莫(mò )如(rú )赵(zhào )。昔(xī )赵(zhào )襄(xiāng )子(zǐ )尝(cháng )以(yǐ )其(qí )姊(zǐ )为(wéi )代(dài )王(wáng )妻(qī ),欲(yù )并(bìng )代(dài ),约(yuē )与(yǔ )代(dài )王(wáng )遇(yù )於(yú )句(jù )注(zhù )之(zhī )塞(sāi )。乃(nǎi )令(lìng )工(gōng )人(rén )作(zuò )为(wéi )金(jīn )斗(dòu ),长(zhǎng )其(qí )尾(wěi ),令(lìng )可(kě )以(yǐ )击(jī )人(rén )。与(yǔ )代(dài )王(wáng )饮(yǐn ),阴(yīn )告(gào )厨(chú )人(rén )曰(yuē ):‘即(jí )酒(jiǔ )酣(hān )乐(lè ),进(jìn )热(rè )啜(chuò ),反(fǎn )斗(dòu )以(yǐ )击(jī )之(zhī )。’於(yú )是(shì )酒(jiǔ )酣(hān )乐(lè ),进(jìn )热(rè )啜(chuò ),厨(chú )人(rén )进(jìn )斟(zhēn ),因(yīn )反(fǎn )斗(dòu )以(yǐ )击(jī )代(dài )王(wáng ),杀(shā )之(zhī ),王(wáng )脑(nǎo )涂(tú )地(dì )。其(qí )姊(zǐ )闻(wén )之(zhī ),因(yīn )摩(mó )笄(jī )以(yǐ )自(zì )刺(cì ),故(gù )至(zhì )今(jīn )有(yǒu )摩(mó )笄(jī )之(zhī )山(shān )。代(dài )王(wáng )之(zhī )亡(wáng ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )闻(wén )。

“夫(fū )赵(zhào )王(wáng )之(zhī )很(hěn )戾(lì )无(wú )亲(qīn ),大(dà )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )明(míng )见(jiàn ),且(qiě )以(yǐ )赵(zhào )王(wáng )为(wéi )可(kě )亲(qīn )乎(hū )?赵(zhào )兴(xìng )兵(bīng )攻(gōng )燕(yàn ),再(zài )围(wéi )燕(yàn )都(dōu )而(ér )劫(jié )大(dà )王(wáng ),大(dà )王(wáng )割(gē )十(shí )城(chéng )以(yǐ )谢(xiè )。今(jīn )赵(zhào )王(wáng )已(yǐ )入(rù )朝(cháo )渑(miǎn )池(chí ),效(xiào )河(hé )间(jiān )以(yǐ )事(shì )秦(qín )。今(jīn )大(dà )王(wáng )不(bú )事(shì )秦(qín ),秦(qín )下(xià )甲(jiǎ )云(yún )中(zhōng )、九(jiǔ )原(yuán ),驱(qū )赵(zhào )而(ér )攻(gōng )燕(yàn ),则(zé )易(yì )水(shuǐ )、长(zhǎng )城(chéng )非(fēi )大(dà )王(wáng )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。

“且(qiě )今(jīn )时(shí )赵(zhào )之(zhī )於(yú )秦(qín )犹(yóu )郡(jùn )县(xiàn )也(yě ),不(bú )敢(gǎn )妄(wàng )举(jǔ )师(shī )以(yǐ )攻(gōng )伐(fá )。今(jīn )王(wáng )事(shì )秦(qín ),秦(qín )王(wáng )必(bì )喜(xǐ ),赵(zhào )不(bú )敢(gǎn )妄(wàng )动(dòng ),是(shì )西(xī )有(yǒu )彊(jiāng )秦(qín )之(zhī )援(yuán ),而(ér )南(nán )无(wú )齐(qí )赵(zhào )之(zhī )患(huàn ),是(shì )故(gù )原(yuán )大(dà )王(wáng )孰(shú )计(jì )之(zhī )。”

燕(yàn )王(wáng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )蛮(mán )夷(yí )僻(pì )处(chù ),虽(suī )大(dà )男(nán )子(zǐ )裁(cái )如(rú )婴(yīng )兒(ér ),言(yán )不(bú )足(zú )以(yǐ )采(cǎi )正(zhèng )计(jì )。今(jīn )上(shàng )客(kè )幸(xìng )教(jiāo )之(zhī ),请(qǐng )西(xī )面(miàn )而(ér )事(shì )秦(qín ),献(xiàn )恆(héng )山(shān )之(zhī )尾(wěi )五(wǔ )城(chéng )。”燕(yàn )王(wáng )听(tīng )仪(yí )。仪(yí )归(guī )报(bào ),未(wèi )至(zhì )咸(xián )阳(yáng )而(ér )秦(qín )惠(huì )王(wáng )卒(zú ),武(wǔ )王(wáng )立(lì )。武(wǔ )王(wáng )自(zì )为(wéi )太(tài )子(zǐ )时(shí )不(bú )说(shuō )张(zhāng )仪(yí ),及(jí )即(jí )位(wèi ),群(qún )臣(chén )多(duō )谗(chán )张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“无(wú )信(xìn ),左(zuǒ )右(yòu )卖(mài )国(guó )以(yǐ )取(qǔ )容(róng )。秦(qín )必(bì )复(fù )用(yòng )之(zhī ),恐(kǒng )为(wéi )天(tiān )下(xià )笑(xiào )。”诸(zhū )侯(hóu )闻(wén )张(zhāng )仪(yí )有(yǒu )卻(què )武(wǔ )王(wáng ),皆(jiē )畔(pàn )衡(héng ),复(fù )合(hé )从(cóng )。

秦(qín )武(wǔ )王(wáng )元(yuán )年(nián ),群(qún )臣(chén )日(rì )夜(yè )恶(è )张(zhāng )仪(yí )未(wèi )已(yǐ ),而(ér )齐(qí )让(ràng )又(yòu )至(zhì )。张(zhāng )仪(yí )惧(jù )诛(zhū ),乃(nǎi )因(yīn )谓(wèi )秦(qín )武(wǔ )王(wáng )曰(yuē ):“仪(yí )有(yǒu )愚(yú )计(jì ),原(yuán )效(xiào )之(zhī )。”王(wáng )曰(yuē ):“柰(nài )何(hé )?”对(duì )曰(yuē ):“为(wéi )秦(qín )社(shè )稷(jì )计(jì )者(zhě ),东(dōng )方(fāng )有(yǒu )大(dà )变(biàn ),然(rán )後(hòu )王(wáng )可(kě )以(yǐ )多(duō )割(gē )得(dé )地(dì )也(yě )。今(jīn )闻(wén )齐(qí )王(wáng )甚(shèn )憎(zēng )仪(yí ),仪(yí )之(zhī )所(suǒ )在(zài ),必(bì )兴(xìng )师(shī )伐(fá )之(zhī )。故(gù )仪(yí )原(yuán )乞(qǐ )其(qí )不(bú )肖(xiāo )之(zhī )身(shēn )之(zhī )梁(liáng ),齐(qí )必(bì )兴(xìng )师(shī )而(ér )伐(fá )梁(liáng )。梁(liáng )齐(qí )之(zhī )兵(bīng )连(lián )於(yú )城(chéng )下(xià )而(ér )不(bú )能(néng )相(xiàng )去(qù ),王(wáng )以(yǐ )其(qí )间(jiān )伐(fá )韩(hán ),入(rù )三(sān )川(chuān ),出(chū )兵(bīng )函(hán )谷(gǔ )而(ér )毋(wú )伐(fá ),以(yǐ )临(lín )周(zhōu ),祭(jì )器(qì )必(bì )出(chū )。挟(jiā )天(tiān )子(zǐ ),按(àn )图(tú )籍(jí ),此(cǐ )王(wáng )业(yè )也(yě )。”秦(qín )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )具(jù )革(gé )车(chē )三(sān )十(shí )乘(chéng ),入(rù )仪(yí )之(zhī )梁(liáng )。齐(qí )果(guǒ )兴(xìng )师(shī )伐(fá )之(zhī )。梁(liáng )哀(āi )王(wáng )恐(kǒng )。张(zhāng )仪(yí )曰(yuē ):“王(wáng )勿(wù )患(huàn )也(yě ),请(qǐng )令(lìng )罢(bà )齐(qí )兵(bīng )。”乃(nǎi )使(shǐ )其(qí )舍(shě )人(rén )冯(féng )喜(xǐ )之(zhī )楚(chǔ ),借(jiè )使(shǐ )之(zhī )齐(qí ),谓(wèi )齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“王(wáng )甚(shèn )憎(zēng )张(zhāng )仪(yí );虽(suī )然(rán ),亦(yì )厚(hòu )矣(yǐ )王(wáng )之(zhī )讬(tuō )仪(yí )於(yú )秦(qín )也(yě )!”齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )憎(zēng )仪(yí ),仪(yí )之(zhī )所(suǒ )在(zài ),必(bì )兴(xìng )师(shī )伐(fá )之(zhī ),何(hé )以(yǐ )讬(tuō )仪(yí )?”对(duì )曰(yuē ):“是(shì )乃(nǎi )王(wáng )之(zhī )讬(tuō )仪(yí )也(yě )。夫(fū )仪(yí )之(zhī )出(chū )也(yě ),固(gù )与(yǔ )秦(qín )王(wáng )约(yuē )曰(yuē ):‘为(wéi )王(wáng )计(jì )者(zhě ),东(dōng )方(fāng )有(yǒu )大(dà )变(biàn ),然(rán )後(hòu )王(wáng )可(kě )以(yǐ )多(duō )割(gē )得(dé )地(dì )。今(jīn )齐(qí )王(wáng )甚(shèn )憎(zēng )仪(yí ),仪(yí )之(zhī )所(suǒ )在(zài ),必(bì )兴(xìng )师(shī )伐(fá )之(zhī )。故(gù )仪(yí )原(yuán )乞(qǐ )其(qí )不(bú )肖(xiāo )之(zhī )身(shēn )之(zhī )梁(liáng ),齐(qí )必(bì )兴(xìng )师(shī )伐(fá )之(zhī )。齐(qí )梁(liáng )之(zhī )兵(bīng )连(lián )於(yú )城(chéng )下(xià )而(ér )不(bú )能(néng )相(xiàng )去(qù ),王(wáng )以(yǐ )其(qí )间(jiān )伐(fá )韩(hán ),入(rù )三(sān )川(chuān ),出(chū )兵(bīng )函(hán )谷(gǔ )而(ér )无(wú )伐(fá ),以(yǐ )临(lín )周(zhōu ),祭(jì )器(qì )必(bì )出(chū )。挟(jiā )天(tiān )子(zǐ ),案(àn )图(tú )籍(jí ),此(cǐ )王(wáng )业(yè )也(yě )。’秦(qín )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),故(gù )具(jù )革(gé )车(chē )三(sān )十(shí )乘(chéng )而(ér )入(rù )之(zhī )梁(liáng )也(yě )。今(jīn )仪(yí )入(rù )梁(liáng ),王(wáng )果(guǒ )伐(fá )之(zhī ),是(shì )王(wáng )内(nèi )罢(bà )国(guó )而(ér )外(wài )伐(fá )与(yǔ )国(guó ),广(guǎng )邻(lín )敌(dí )以(yǐ )内(nèi )自(zì )临(lín ),而(ér )信(xìn )仪(yí )於(yú )秦(qín )王(wáng )也(yě )。此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )‘讬(tuō )仪(yí )’也(yě )。”齐(qí )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。”乃(nǎi )使(shǐ )解(jiě )兵(bīng )。

张(zhāng )仪(yí )相(xiàng )魏(wèi )一(yī )岁(suì ),卒(zú )於(yú )魏(wèi )也(yě )。

陈(chén )轸(zhěn )者(zhě ),游(yóu )说(shuō )之(zhī )士(shì )。与(yǔ )张(zhāng )仪(yí )俱(jù )事(shì )秦(qín )惠(huì )王(wáng ),皆(jiē )贵(guì )重(zhòng ),争(zhēng )宠(chǒng )。张(zhāng )仪(yí )恶(è )陈(chén )轸(zhěn )於(yú )秦(qín )王(wáng )曰(yuē ):“轸(zhěn )重(zhòng )币(bì )轻(qīng )使(shǐ )秦(qín )楚(chǔ )之(zhī )间(jiān ),将(jiāng )为(wéi )国(guó )交(jiāo )也(yě )。今(jīn )楚(chǔ )不(bú )加(jiā )善(shàn )於(yú )秦(qín )而(ér )善(shàn )轸(zhěn )者(zhě ),轸(zhěn )自(zì )为(wéi )厚(hòu )而(ér )为(wéi )王(wáng )薄(báo )也(yě )。且(qiě )轸(zhěn )欲(yù )去(qù )秦(qín )而(ér )之(zhī )楚(chǔ ),王(wáng )胡(hú )不(bú )听(tīng )乎(hū )?”王(wáng )谓(wèi )陈(chén )轸(zhěn )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )子(zǐ )欲(yù )去(qù )秦(qín )之(zhī )楚(chǔ ),有(yǒu )之(zhī )乎(hū )?”轸(zhěn )曰(yuē ):“然(rán )。”王(wáng )曰(yuē ):“仪(yí )之(zhī )言(yán )果(guǒ )信(xìn )矣(yǐ )。”轸(zhěn )曰(yuē ):“非(fēi )独(dú )仪(yí )知(zhī )之(zhī )也(yě ),行(háng )道(dào )之(zhī )士(shì )尽(jìn )知(zhī )之(zhī )矣(yǐ )。昔(xī )子(zǐ )胥(xū )忠(zhōng )於(yú )其(qí )君(jūn )而(ér )天(tiān )下(xià )争(zhēng )以(yǐ )为(wéi )臣(chén ),曾(céng )参(cān )孝(xiào )於(yú )其(qí )亲(qīn )而(ér )天(tiān )下(xià )原(yuán )以(yǐ )为(wéi )子(zǐ )。故(gù )卖(mài )仆(pú )妾(qiè )不(bú )出(chū )闾(lǘ )巷(xiàng )而(ér )售(shòu )者(zhě ),良(liáng )仆(pú )妾(qiè )也(yě );出(chū )妇(fù )嫁(jià )於(yú )乡(xiāng )曲(qǔ )者(zhě ),良(liáng )妇(fù )也(yě )。今(jīn )轸(zhěn )不(bú )忠(zhōng )其(qí )君(jūn ),楚(chǔ )亦(yì )何(hé )以(yǐ )轸(zhěn )为(wéi )忠(zhōng )乎(hū )?忠(zhōng )且(qiě )见(jiàn )弃(qì ),轸(zhěn )不(bú )之(zhī )楚(chǔ )何(hé )归(guī )乎(hū )?”王(wáng )以(yǐ )其(qí )言(yán )为(wéi )然(rán ),遂(suí )善(shàn )待(dài )之(zhī )。

居(jū )秦(qín )期(qī )年(nián ),秦(qín )惠(huì )王(wáng )终(zhōng )相(xiàng )张(zhāng )仪(yí ),而(ér )陈(chén )轸(zhěn )奔(bēn )楚(chǔ )。楚(chǔ )未(wèi )之(zhī )重(zhòng )也(yě ),而(ér )使(shǐ )陈(chén )轸(zhěn )使(shǐ )於(yú )秦(qín )。过(guò )梁(liáng ),欲(yù )见(jiàn )犀(xī )首(shǒu )。犀(xī )首(shǒu )谢(xiè )弗(fú )见(jiàn )。轸(zhěn )曰(yuē ):“吾(wú )为(wéi )事(shì )来(lái ),公(gōng )不(bú )见(jiàn )轸(zhěn ),轸(zhěn )将(jiāng )行(háng ),不(bú )得(dé )待(dài )异(yì )日(rì )。”犀(xī )首(shǒu )见(jiàn )之(zhī )。陈(chén )轸(zhěn )曰(yuē ):“公(gōng )何(hé )好(hǎo )饮(yǐn )也(yě )?”犀(xī )首(shǒu )曰(yuē ):“无(wú )事(shì )也(yě )。”曰(yuē ):“吾(wú )请(qǐng )令(lìng )公(gōng )厌(yàn )事(shì )可(kě )乎(hū )?”曰(yuē ):“柰(nài )何(hé )?”曰(yuē ):“田(tián )需(xū )约(yuē )诸(zhū )侯(hóu )从(cóng )亲(qīn ),楚(chǔ )王(wáng )疑(yí )之(zhī ),未(wèi )信(xìn )也(yě )。公(gōng )谓(wèi )於(yú )王(wáng )曰(yuē ):‘臣(chén )与(yǔ )燕(yàn )、赵(zhào )之(zhī )王(wáng )有(yǒu )故(gù ),数(shù )使(shǐ )人(rén )来(lái ),曰(yuē ):“无(wú )事(shì )何(hé )不(bú )相(xiàng )见(jiàn )”,原(yuán )谒(yè )行(háng )於(yú )王(wáng )。’王(wáng )虽(suī )许(xǔ )公(gōng ),公(gōng )请(qǐng )毋(wú )多(duō )车(chē ),以(yǐ )车(chē )三(sān )十(shí )乘(chéng ),可(kě )陈(chén )之(zhī )於(yú )庭(tíng ),明(míng )言(yán )之(zhī )燕(yàn )、赵(zhào )。”燕(yàn )、赵(zhào )客(kè )闻(wén )之(zhī ),驰(chí )车(chē )告(gào )其(qí )王(wáng ),使(shǐ )人(rén )迎(yíng )犀(xī )首(shǒu )。楚(chǔ )王(wáng )闻(wén )之(zhī )大(dà )怒(nù ),曰(yuē ):“田(tián )需(xū )与(yǔ )寡(guǎ )人(rén )约(yuē ),而(ér )犀(xī )首(shǒu )之(zhī )燕(yàn )、赵(zhào ),是(shì )欺(qī )我(wǒ )也(yě )。”怒(nù )而(ér )不(bú )听(tīng )其(qí )事(shì )。齐(qí )闻(wén )犀(xī )首(shǒu )之(zhī )北(běi ),使(shǐ )人(rén )以(yǐ )事(shì )委(wěi )焉(yān )。犀(xī )首(shǒu )遂(suí )行(háng ),三(sān )国(guó )相(xiàng )事(shì )皆(jiē )断(duàn )於(yú )犀(xī )首(shǒu )。轸(zhěn )遂(suí )至(zhì )秦(qín )。

韩(hán )魏(wèi )相(xiàng )攻(gōng ),期(qī )年(nián )不(bú )解(jiě )。秦(qín )惠(huì )王(wáng )欲(yù )救(jiù )之(zhī ),问(wèn )於(yú )左(zuǒ )右(yòu )。左(zuǒ )右(yòu )或(huò )曰(yuē )救(jiù )之(zhī )便(biàn ),或(huò )曰(yuē )勿(wù )救(jiù )便(biàn ),惠(huì )王(wáng )未(wèi )能(néng )为(wéi )之(zhī )决(jué )。陈(chén )轸(zhěn )適(shì )至(zhì )秦(qín ),惠(huì )王(wáng )曰(yuē ):“子(zǐ )去(qù )寡(guǎ )人(rén )之(zhī )楚(chǔ ),亦(yì )思(sī )寡(guǎ )人(rén )不(bú )?”陈(chén )轸(zhěn )对(duì )曰(yuē ):“王(wáng )闻(wén )夫(fū )越(yuè )人(rén )庄(zhuāng )舄(xì )乎(hū )?”王(wáng )曰(yuē ):“不(bú )闻(wén )。”曰(yuē ):“越(yuè )人(rén )庄(zhuāng )舄(xì )仕(shì )楚(chǔ )执(zhí )珪(guī ),有(yǒu )顷(qǐng )而(ér )病(bìng )。楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):‘舄(xì )故(gù )越(yuè )之(zhī )鄙(bǐ )细(xì )人(rén )也(yě ),今(jīn )仕(shì )楚(chǔ )执(zhí )珪(guī ),贵(guì )富(fù )矣(yǐ ),亦(yì )思(sī )越(yuè )不(bú )?’中(zhōng )谢(xiè )对(duì )曰(yuē ):‘凡(fán )人(rén )之(zhī )思(sī )故(gù ),在(zài )其(qí )病(bìng )也(yě )。彼(bǐ )思(sī )越(yuè )则(zé )越(yuè )声(shēng ),不(bú )思(sī )越(yuè )则(zé )楚(chǔ )声(shēng )。’使(shǐ )人(rén )往(wǎng )听(tīng )之(zhī ),犹(yóu )尚(shàng )越(yuè )声(shēng )也(yě )。今(jīn )臣(chén )虽(suī )弃(qì )逐(zhú )之(zhī )楚(chǔ ),岂(qǐ )能(néng )无(wú )秦(qín )声(shēng )哉(zāi )!”惠(huì )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。今(jīn )韩(hán )魏(wèi )相(xiàng )攻(gōng ),期(qī )年(nián )不(bú )解(jiě ),或(huò )谓(wèi )寡(guǎ )人(rén )救(jiù )之(zhī )便(biàn ),或(huò )曰(yuē )勿(wù )救(jiù )便(biàn ),寡(guǎ )人(rén )不(bú )能(néng )决(jué ),原(yuán )子(zǐ )为(wéi )子(zǐ )主(zhǔ )计(jì )之(zhī )馀(yú ),为(wéi )寡(guǎ )人(rén )计(jì )之(zhī )。”陈(chén )轸(zhěn )对(duì )曰(yuē ):“亦(yì )尝(cháng )有(yǒu )以(yǐ )夫(fū )卞(biàn )庄(zhuāng )子(zǐ )刺(cì )虎(hǔ )闻(wén )於(yú )王(wáng )者(zhě )乎(hū )?庄(zhuāng )子(zǐ )欲(yù )刺(cì )虎(hǔ ),馆(guǎn )竖(shù )子(zǐ )止(zhǐ )之(zhī ),曰(yuē ):‘两(liǎng )虎(hǔ )方(fāng )且(qiě )食(shí )牛(niú ),食(shí )甘(gān )必(bì )争(zhēng ),争(zhēng )则(zé )必(bì )斗(dòu ),斗(dòu )则(zé )大(dà )者(zhě )伤(shāng ),小(xiǎo )者(zhě )死(sǐ ),从(cóng )伤(shāng )而(ér )刺(cì )之(zhī ),一(yī )举(jǔ )必(bì )有(yǒu )双(shuāng )虎(hǔ )之(zhī )名(míng )。’卞(biàn )庄(zhuāng )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),立(lì )须(xū )之(zhī )。有(yǒu )顷(qǐng ),两(liǎng )虎(hǔ )果(guǒ )斗(dòu ),大(dà )者(zhě )伤(shāng ),小(xiǎo )者(zhě )死(sǐ )。庄(zhuāng )子(zǐ )从(cóng )伤(shāng )者(zhě )而(ér )刺(cì )之(zhī ),一(yī )举(jǔ )果(guǒ )有(yǒu )双(shuāng )虎(hǔ )之(zhī )功(gōng )。今(jīn )韩(hán )魏(wèi )相(xiàng )攻(gōng ),期(qī )年(nián )不(bú )解(jiě ),是(shì )必(bì )大(dà )国(guó )伤(shāng ),小(xiǎo )国(guó )亡(wáng ),从(cóng )伤(shāng )而(ér )伐(fá )之(zhī ),一(yī )举(jǔ )必(bì )有(yǒu )两(liǎng )实(shí )。此(cǐ )犹(yóu )庄(zhuāng )子(zǐ )刺(cì )虎(hǔ )之(zhī )类(lèi )也(yě )。臣(chén )主(zhǔ )与(yǔ )王(wáng )何(hé )异(yì )也(yě )。”惠(huì )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。”卒(zú )弗(fú )救(jiù )。大(dà )国(guó )果(guǒ )伤(shāng ),小(xiǎo )国(guó )亡(wáng ),秦(qín )兴(xìng )兵(bīng )而(ér )伐(fá ),大(dà )剋(kè )之(zhī )。此(cǐ )陈(chén )轸(zhěn )之(zhī )计(jì )也(yě )。

犀(xī )首(shǒu )者(zhě ),魏(wèi )之(zhī )阴(yīn )晋(jìn )人(rén )也(yě ),名(míng )衍(yǎn ),姓(xìng )公(gōng )孙(sūn )氏(shì )。与(yǔ )张(zhāng )仪(yí )不(bú )善(shàn )。

张(zhāng )仪(yí )为(wéi )秦(qín )之(zhī )魏(wèi ),魏(wèi )王(wáng )相(xiàng )张(zhāng )仪(yí )。犀(xī )首(shǒu )弗(fú )利(lì ),故(gù )令(lìng )人(rén )谓(wèi )韩(hán )公(gōng )叔(shū )曰(yuē ):“张(zhāng )仪(yí )已(yǐ )合(hé )秦(qín )魏(wèi )矣(yǐ ),其(qí )言(yán )曰(yuē )‘魏(wèi )攻(gōng )南(nán )阳(yáng ),秦(qín )攻(gōng )三(sān )川(chuān )’。魏(wèi )王(wáng )所(suǒ )以(yǐ )贵(guì )张(zhāng )子(zǐ )者(zhě ),欲(yù )得(dé )韩(hán )地(dì )也(yě )。且(qiě )韩(hán )之(zhī )南(nán )阳(yáng )已(yǐ )举(jǔ )矣(yǐ ),子(zǐ )何(hé )不(bú )少(shǎo )委(wěi )焉(yān )以(yǐ )为(wéi )衍(yǎn )功(gōng ),则(zé )秦(qín )魏(wèi )之(zhī )交(jiāo )可(kě )错(cuò )矣(yǐ )。然(rán )则(zé )魏(wèi )必(bì )图(tú )秦(qín )而(ér )弃(qì )仪(yí ),收(shōu )韩(hán )而(ér )相(xiàng )衍(yǎn )。”公(gōng )叔(shū )以(yǐ )为(wéi )便(biàn ),因(yīn )委(wěi )之(zhī )犀(xī )首(shǒu )以(yǐ )为(wéi )功(gōng )。果(guǒ )相(xiàng )魏(wèi )。张(zhāng )仪(yí )去(qù )。

义(yì )渠(qú )君(jūn )朝(cháo )於(yú )魏(wèi )。犀(xī )首(shǒu )闻(wén )张(zhāng )仪(yí )复(fù )相(xiàng )秦(qín ),害(hài )之(zhī )。犀(xī )首(shǒu )乃(nǎi )谓(wèi )义(yì )渠(qú )君(jūn )曰(yuē ):“道(dào )远(yuǎn )不(bú )得(dé )复(fù )过(guò ),请(qǐng )谒(yè )事(shì )情(qíng )。”曰(yuē ):“中(zhōng )国(guó )无(wú )事(shì ),秦(qín )得(dé )烧(shāo )掇(duō )焚(fén )于(yú )君(jūn )之(zhī )国(guó );有(yǒu )事(shì ),秦(qín )将(jiāng )轻(qīng )使(shǐ )重(zhòng )币(bì )事(shì )君(jūn )之(zhī )国(guó )。”其(qí )後(hòu )五(wǔ )国(guó )伐(fá )秦(qín )。会(huì )陈(chén )轸(zhěn )谓(wèi )秦(qín )王(wáng )曰(yuē ):“义(yì )渠(qú )君(jūn )者(zhě ),蛮(mán )夷(yí )之(zhī )贤(xián )君(jūn )也(yě ),不(bú )如(rú )赂(lù )之(zhī )以(yǐ )抚(fǔ )其(qí )志(zhì )。”秦(qín )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。”乃(nǎi )以(yǐ )文(wén )绣(xiù )千(qiān )纯(chún ),妇(fù )女(nǚ )百(bǎi )人(rén )遗(yí )义(yì )渠(qú )君(jūn )。义(yì )渠(qú )君(jūn )致(zhì )群(qún )臣(chén )而(ér )谋(móu )曰(yuē ):“此(cǐ )公(gōng )孙(sūn )衍(yǎn )所(suǒ )谓(wèi )邪(xié )?”乃(nǎi )起(qǐ )兵(bīng )袭(xí )秦(qín ),大(dà )败(bài )秦(qín )人(rén )李(lǐ )伯(bó )之(zhī )下(xià )。

张(zhāng )仪(yí )已(yǐ )卒(zú )之(zhī )後(hòu ),犀(xī )首(shǒu )入(rù )相(xiàng )秦(qín )。尝(cháng )佩(pèi )五(wǔ )国(guó )之(zhī )相(xiàng )印(yìn ),为(wéi )约(yuē )长(zhǎng )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):三(sān )晋(jìn )多(duō )权(quán )变(biàn )之(zhī )士(shì ),夫(fū )言(yán )从(cóng )衡(héng )彊(jiāng )秦(qín )者(zhě )大(dà )抵(dǐ )皆(jiē )三(sān )晋(jìn )之(zhī )人(rén )也(yě )。夫(fū )张(zhāng )仪(yí )之(zhī )行(háng )事(shì )甚(shèn )於(yú )苏(sū )秦(qín ),然(rán )世(shì )恶(è )苏(sū )秦(qín )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )先(xiān )死(sǐ ),而(ér )仪(yí )振(zhèn )暴(bào )其(qí )短(duǎn )以(yǐ )扶(fú )其(qí )说(shuō ),成(chéng )其(qí )衡(héng )道(dào )。要(yào )之(zhī ),此(cǐ )两(liǎng )人(rén )真(zhēn )倾(qīng )危(wēi )之(zhī )士(shì )哉(zāi )!

仪(yí )未(wèi )遭(zāo )时(shí ),频(pín )被(bèi )困(kùn )辱(rǔ )。及(jí )相(xiàng )秦(qín )惠(huì ),先(xiān )韩(hán )後(hòu )蜀(shǔ )。连(lián )衡(héng )齐(qí )魏(wèi ),倾(qīng )危(wēi )诳(kuáng )惑(huò )。陈(chén )轸(zhěn )挟(jiā )权(quán ),犀(xī )首(shǒu )骋(chěng )欲(yù )。如(rú )何(hé )三(sān )晋(jìn ),继(jì )有(yǒu )斯(sī )德(dé )。

阅读:25261

打赏捐助〔Donate〕>>>

《张仪列传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库