臣行【登录】

ok8.org > 《反经》 > 《臣行》 > 拼音版

夫(fū )人(rén )臣(chén )萌(méng )芽(yá )未(wèi )动(dòng ),形(xíng )兆(zhào )未(wèi )见(jiàn ),昭(zhāo )然(rán )独(dú )见(jiàn )存(cún )亡(wáng )之(zhī )机(jī ),得(dé )失(shī )之(zhī )要(yào ),豫(yù )禁(jìn )乎(hū )未(wèi )然(rán )之(zhī )前(qián ),使(shǐ )主(zhǔ )超(chāo )然(rán )立(lì )乎(hū )显(xiǎn )荣(róng )之(zhī )处(chù ),如(rú )此(cǐ )者(zhě ),圣(shèng )臣(chén )也(yě )。

虚(xū )心(xīn )尽(jìn )意(yì ),日(rì )进(jìn )善(shàn )道(dào );勉(miǎn )主(zhǔ )以(yǐ )礼(lǐ )义(yì ),谕(yù )主(zhǔ )以(yǐ )长(zhǎng )策(cè );将(jiāng )顺(shùn )其(qí )美(měi ),匡(kuāng )救(jiù )其(qí )恶(è )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),大(dà )臣(chén )也(yě )。

夙(sù )兴(xìng )夜(yè )寐(mèi ),进(jìn )贤(xián )不(bú )懈(xiè ),数(shù )称(chēng )往(wǎng )古(gǔ )之(zhī )行(háng )事(shì ),以(yǐ )厉(lì )主(zhǔ )意(yì )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),忠(zhōng )臣(chén )也(yě )。

(或(huò )问(wèn )袁(yuán )子(zǐ )曰(yuē ):“故(gù )少(shǎo )府(fǔ )杨(yáng )阜(fù ),岂(qǐ )非(fēi )忠(zhōng )臣(chén )哉(zāi )?”对(duì )曰(yuē ):“可(kě )谓(wèi )直(zhí )士(shì ),忠(zhōng )则(zé )吾(wú )不(bú )知(zhī )。何(hé )者(zhě )?夫(fū )为(wéi )人(rén )臣(chén ),见(jiàn )主(zhǔ )失(shī )道(dào ),指(zhǐ )其(qí )非(fēi )而(ér )播(bō )扬(yáng )其(qí )恶(è ),可(kě )谓(wèi )直(zhí )士(shì ),未(wèi )为(wéi )忠(zhōng )也(yě )。故(gù )司(sī )空(kōng )陈(chén )群(qún )则(zé )不(bú )然(rán ),其(qí )谈(tán )语(yǔ )终(zhōng )日(rì ),未(wèi )尝(cháng )言(yán )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )非(fēi ),书(shū )数(shù )十(shí )上(shàng )而(ér )不(bú )知(zhī ),君(jūn )子(zǐ )谓(wèi )陈(chén )群(qún )于(yú )是(shì )乎(hū )长(zhǎng )者(zhě )。此(cǐ )为(wéi )忠(zhōng )矣(yǐ )。)

明(míng )察(chá )成(chéng )败(bài ),早(zǎo )防(fáng )而(ér )救(jiù )之(zhī ),塞(sāi )其(qí )间(jiān ),绝(jué )其(qí )源(yuán ),转(zhuǎn )祸(huò )以(yǐ )为(wéi )福(fú ),君(jūn )终(zhōng )己(jǐ )无(wú )忧(yōu )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),智(zhì )臣(chén )也(yě )。

依(yī )文(wén )奉(fèng )法(fǎ ),任(rèn )官(guān )职(zhí )事(shì ),不(bú )受(shòu )赠(zèng )遗(yí ),食(shí )饮(yǐn )节(jiē )俭(jiǎn )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),贞(zhēn )臣(chén )也(yě )。

国(guó )家(jiā )昏(hūn )乱(luàn ),所(suǒ )为(wéi )不(bú )谀(yú ),敢(gǎn )犯(fàn )主(zhǔ )之(zhī )严(yán )颜(yán ),面(miàn )言(yán )主(zhǔ )之(zhī )过(guò )失(shī )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),直(zhí )臣(chén )也(yě )。

是(shì )谓(wèi )六(liù )正(zhèng )。

(桓(huán )范(fàn )《世(shì )要(yào )论(lùn )》曰(yuē ):“

臣(chén )有(yǒu )辞(cí )拙(zhuō )而(ér )意(yì )工(gōng ),言(yán )逆(nì )而(ér )事(shì )顺(shùn ),可(kě )不(bú )恕(shù )之(zhī )以(yǐ )直(zhí )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )朴(pǔ )騃(ái )而(ér )辞(cí )讷(nè ),外(wài )疏(shū )而(ér )内(nèi )敏(mǐn ),可(kě )不(bú )恕(shù )之(zhī )以(yǐ )质(zhì )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )犯(fàn )难(nán )以(yǐ )为(wéi )上(shàng ),离(lí )谤(bàng )以(yǐ )为(wéi )国(guó ),可(kě )不(bú )恕(shù )以(yǐ )忠(zhōng )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )守(shǒu )正(zhèng )以(yǐ )逆(nì )众(zhòng )意(yì ),执(zhí )法(fǎ )而(ér )违(wéi )私(sī )欲(yù ),可(kě )不(bú )恕(shù )之(zhī )以(yǐ )公(gōng )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )不(bú )屈(qū )己(jǐ )以(yǐ )求(qiú )合(hé ),不(bú )祸(huò )世(shì )以(yǐ )取(qǔ )名(míng ),可(kě )不(bú )恕(shù )之(zhī )以(yǐ )直(zhí )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )从(cóng )仄(zè )陋(lòu )而(ér )进(jìn )显(xiǎn )言(yán ),由(yóu )卑(bēi )贱(jiàn )而(ér )陈(chén )国(guó )事(shì ),可(kě )不(bú )恕(shù )之(zhī )以(yǐ )难(nán )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )孤(gū )特(tè )而(ér )执(zhí )节(jiē ),介(jiè )立(lì )而(ér )见(jiàn )毁(huǐ ),可(kě )不(bú )恕(shù )之(zhī )以(yǐ )劲(jìn )乎(hū )?

此(cǐ )七(qī )恕(shù )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )进(jìn )善(shàn )也(yě )。”)

安(ān )官(guān )贪(tān )禄(lù ),不(bú )务(wù )公(gōng )事(shì ),与(yǔ )世(shì )沉(chén )浮(fú ),左(zuǒ )右(yòu )观(guān )望(wàng )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),具(jù )臣(chén )也(yě )。

主(zhǔ )所(suǒ )言(yán )皆(jiē )曰(yuē )“善(shàn )”,主(zhǔ )所(suǒ )为(wéi )皆(jiē )曰(yuē )“可(kě )”,隐(yǐn )而(ér )求(qiú )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )好(hǎo )而(ér )进(jìn )之(zhī ),以(yǐ )快(kuài )主(zhǔ )之(zhī )耳(ěr )目(mù )。偷(tōu )合(hé )苟(gǒu )容(róng ),与(yǔ )主(zhǔ )为(wéi )乐(lè ),不(bú )顾(gù )后(hòu )害(hài )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),谀(yú )臣(chén )也(yě )。

中(zhōng )实(shí )险(xiǎn )诐(bì ),外(wài )貌(mào )小(xiǎo )谨(jǐn ),巧(qiǎo )言(yán )令(lìng )色(sè ),又(yòu )心(xīn )疾(jí )贤(xián )。所(suǒ )欲(yù )进(jìn )则(zé )明(míng )其(qí )美(měi ),隐(yǐn )其(qí )恶(è );所(suǒ )欲(yù )退(tuì )则(zé )彰(zhāng )其(qí )过(guò ),匿(nì )其(qí )美(měi ),使(shǐ )主(zhǔ )赏(shǎng )罚(fá )不(bú )当(dāng )、号(hào )令(lìng )不(bú )行(háng )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),奸(jiān )臣(chén )也(yě )。

智(zhì )足(zú )以(yǐ )饰(shì )非(fēi ),辩(biàn )足(zú )以(yǐ )行(háng )说(shuō ),内(nèi )离(lí )骨(gǔ )肉(ròu )之(zhī )亲(qīn ),外(wài )妒(dù )乱(luàn )于(yú )朝(cháo )廷(tíng )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),谗(chán )臣(chén )也(yě )。

专(zhuān )权(quán )擅(shàn )势(shì ),以(yǐ )轻(qīng )为(wéi )重(zhòng );私(sī )门(mén )成(chéng )党(dǎng ),以(yǐ )富(fù )其(qí )家(jiā );擅(shàn )矫(jiǎo )主(zhǔ )命(mìng ),以(yǐ )自(zì )显(xiǎn )贵(guì )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),贼(zéi )臣(chén )也(yě )。

谄(chǎn )主(zhǔ )以(yǐ )佞(nìng )邪(xié ),坠(zhuì )主(zhǔ )于(yú )不(bú )义(yì ),朋(péng )党(dǎng )比(bǐ )周(zhōu ),以(yǐ )蔽(bì )主(zhǔ )明(míng ),使(shǐ )白(bái )黑(hēi )无(wú )别(bié )、是(shì )非(fēi )无(wú )闻(wén );使(shǐ )主(zhǔ )恶(è )布(bù )于(yú )境(jìng )内(nèi )、闻(wén )于(yú )四(sì )邻(lín )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),亡(wáng )国(guó )之(zhī )臣(chén )也(yě )。

是(shì )谓(wèi )六(liù )邪(xié )。

(桓(huán )范(fàn )《世(shì )要(yào )论(lùn )》曰(yuē ):“

臣(chén )有(yǒu )立(lì )小(xiǎo )忠(zhōng )以(yǐ )售(shòu )大(dà )不(bú )忠(zhōng ),效(xiào )小(xiǎo )信(xìn )以(yǐ )成(chéng )大(dà )不(bú )信(xìn ),可(kě )不(bú )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )诈(zhà )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )貌(mào )厉(lì )而(ér )内(nèi )荏(rěn ),色(sè )取(qǔ )仁(rén )而(ér )行(háng )违(wéi ),可(kě )不(bú )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )虚(xū )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )害(hài )同(tóng )侪(chái )以(yǐ )专(zhuān )朝(cháo ),塞(sāi )下(xià )情(qíng )以(yǐ )壅(yōng )上(shàng ),可(kě )不(bú )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )嫉(jí )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )进(jìn )邪(xié )说(shuō )以(yǐ )乱(luàn )是(shì ),因(yīn )似(sì )然(rán )以(yǐ )伤(shāng )贤(xián ),可(kě )不(bú )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )谗(chán )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )因(yīn )赏(shǎng )以(yǐ )偿(cháng )恩(ēn ),因(yīn )罚(fá )以(yǐ )作(zuò )威(wēi ),可(kě )不(bú )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )奸(jiān )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )外(wài )显(xiǎn )相(xiàng )荐(jiàn ),内(nèi )阴(yīn )相(xiàng )除(chú ),谋(móu )事(shì )托(tuō )公(gōng )而(ér )实(shí )挟(jiā )私(sī ),可(kě )不(bú )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )欺(qī )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )事(shì )左(zuǒ )右(yòu )以(yǐ )求(qiú )进(jìn ),托(tuō )重(zhòng )臣(chén )以(yǐ )自(zì )结(jié ),可(kě )不(bú )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )伪(wěi )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )和(hé )同(tóng )以(yǐ )谐(xié )取(qǔ ),苟(gǒu )合(hé )以(yǐ )求(qiú )进(jìn ),可(kě )不(bú )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )祸(huò )乎(hū )?

臣(chén )有(yǒu )悦(yuè )主(zhǔ )意(yì )以(yǐ )求(qiú )亲(qīn ),悦(yuè )主(zhǔ )言(yán )以(yǐ )取(qǔ )容(róng ),可(kě )不(bú )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )佞(nìng )乎(hū )?

此(cǐ )九(jiǔ )虑(lǜ )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )防(fáng )恶(è )也(yě )。”)

子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“陈(chén )灵(líng )公(gōng )君(jūn )臣(chén )宣(xuān )淫(yín )于(yú )朝(cháo ),泄(xiè )冶(yě )谏(jiàn )而(ér )杀(shā )之(zhī ),是(shì )与(yǔ )比(bǐ )干(gàn )同(tóng )也(yě ),可(kě )谓(wèi )仁(rén )乎(hū )?”

子(zǐ )曰(yuē ):“比(bǐ )干(gàn )于(yú )纣(zhòu ),亲(qīn )则(zé )叔(shū )父(fù ),官(guān )则(zé )少(shǎo )师(shī ),忠(zhōng )款(kuǎn )之(zhī )心(xīn ),在(zài )于(yú )存(cún )宗(zōng )庙(miào )而(ér )已(yǐ ),故(gù )以(yǐ )必(bì )死(sǐ )争(zhēng )之(zhī ),冀(jì )身(shēn )死(sǐ )之(zhī )后(hòu )而(ér )纣(zhòu )悔(huǐ )悟(wù )。其(qí )本(běn )情(qíng )在(zài )乎(hū )仁(rén )也(yě )。泄(xiè )冶(yě )位(wèi )为(wéi )下(xià )大(dà )夫(fū ),无(wú )骨(gǔ )肉(ròu )之(zhī )亲(qīn ),怀(huái )宠(chǒng )不(bú )去(qù ),以(yǐ )区(qū )区(qū )之(zhī )一(yī )身(shēn ),欲(yù )正(zhèng )一(yī )国(guó )之(zhī )淫(yín )昏(hūn ),死(sǐ )而(ér )无(wú )益(yì ),可(kě )谓(wèi )怀(huái )矣(yǐ )!《诗(shī )》云(yún ):‘民(mín )之(zhī )多(duō )僻(pì ),无(wú )自(zì )立(lì )辟(pì )。’其(qí )泄(xiè )冶(yě )之(zhī )谓(wèi )乎(hū )?”

或(huò )曰(yuē ):“叔(shū )孙(sūn )通(tōng )阿(ā )二(èr )世(shì )意(yì ),可(kě )乎(hū )?”

司(sī )马(mǎ )迁(qiān )曰(yuē ):“夫(fū )量(liàng )主(zhǔ )而(ér )进(jìn ),前(qián )哲(zhé )所(suǒ )韪(wěi )。叔(shū )孙(sūn )生(shēng )希(xī )世(shì ),度(dù )务(wù )制(zhì )礼(lǐ ),进(jìn )退(tuì )与(yǔ )时(shí )变(biàn )化(huà ),卒(zú )为(wéi )汉(hàn )家(jiā )儒(rú )宗(zōng )。古(gǔ )之(zhī )君(jūn )子(zǐ ),直(zhí )而(ér )不(bú )挺(tǐng ),曲(qǔ )而(ér )不(bú )挠(náo ),大(dà )直(zhí )若(ruò )诎(qū ),道(dào )同(tóng )蜲(wēi )蛇(shé ),盖(gài )谓(wèi )是(shì )也(yě )。”

(议(yì )曰(yuē ):太(tài )公(gōng )云(yún ):“吏(lì )不(bú )志(zhì )谏(jiàn ),非(fēi )吾(wú )吏(lì )也(yě )。”朱(zhū )云(yún )延(yán )诘(jié )张(zhāng )禹(yǔ )曰(yuē ):“尸(shī )禄(lù )保(bǎo )位(wèi ),无(wú )能(néng )往(wǎng )来(lái ),可(kě )斩(zhǎn )也(yě )。”

班(bān )固(gù )曰(yuē ):“依(yī )世(shì )则(zé )废(fèi )道(dào ),违(wéi )俗(sú )则(zé )危(wēi )殆(dài ),此(cǐ )古(gǔ )人(rén )所(suǒ )以(yǐ )难(nán )受(shòu )爵(jué )位(wèi )。”由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),存(cún )与(yǔ )死(sǐ ),其(qí )义(yì )云(yún )何(hé )?

对(duì )曰(yuē ):范(fàn )晔(yè )称(chēng ):“夫(fū )专(zhuān )为(wéi )义(yì )则(zé )伤(shāng )生(shēng ),专(zhuān )为(wéi )生(shēng )则(zé )骞(qiān )义(yì )。若(ruò )义(yì )重(zhòng )于(yú )生(shēng ),舍(shě )生(shēng )可(kě )也(yě );生(shēng )重(zhòng )于(yú )义(yì ),全(quán )生(shēng )可(kě )也(yě )。”)

或(huò )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )窦(dòu )武(wǔ )、陈(chén )蕃(fān ),与(yǔ )宦(huàn )者(zhě )同(tóng )朝(cháo )廷(tíng )争(zhēng )衡(héng ),终(zhōng )为(wéi )所(suǒ )诛(zhū ),为(wéi )非(fēi )乎(hū )?”

范(fàn )晔(yè )曰(yuē ):“桓(huán )灵(líng )之(zhī )世(shì ),若(ruò )陈(chén )蕃(fān )之(zhī )徒(tú ),咸(xián )能(néng )树(shù )立(lì )风(fēng )声(shēng ),抗(kàng )论(lùn )昏(hūn )俗(sú ),驱(qū )驰(chí )山(shān )岨(qū )峗(wéi )之(zhī )中(zhōng ),而(ér )与(yǔ )腐(fǔ )夫(fū )争(zhēng )衡(héng ),终(zhōng )取(qǔ )灭(miè )亡(wáng )者(zhě ),彼(bǐ )非(fēi )不(bú )能(néng )洁(jié )情(qíng )志(zhì ),违(wéi )埃(āi )雾(wù )也(yě )。悯(mǐn )夫(fū )世(shì )士(shì ),以(yǐ )离(lí )俗(sú )为(wéi )高(gāo ),而(ér )人(rén )伦(lún )莫(mò )相(xiàng )恤(xù )也(yě );以(yǐ )遁(dùn )世(shì )为(wéi )非(fēi )义(yì ),故(gù )屡(lǚ )退(tuì )而(ér )不(bú )去(qù );以(yǐ )仁(rén )心(xīn )为(wéi )己(jǐ )任(rèn ),虽(suī )道(dào )远(yuǎn )而(ér )弥(mí )厉(lì )。及(jí )遭(zāo )值(zhí )际(jì )会(huì ),协(xié )策(cè )窦(dòu )武(wǔ ),可(kě )谓(wèi )万(wàn )代(dài )一(yī )时(shí )也(yě )。功(gōng )虽(suī )不(bú )终(zhōng ),然(rán )其(qí )信(xìn )义(yì )足(zú )以(yǐ )携(xié )持(chí )世(shì )心(xīn )矣(yǐ )。”

(议(yì )曰(yuē ):此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )义(yì )重(zhòng )于(yú )生(shēng ),舍(shě )生(shēng )可(kě )也(yě )。)

或(huò )曰(yuē ):“臧(zāng )洪(hóng )死(sǐ )张(zhāng )超(chāo )之(zhī )难(nán ),可(kě )谓(wèi )义(yì )乎(hū )?”

范(fàn )晔(yè )曰(yuē ):“雍(yōng )丘(qiū )之(zhī )围(wéi ),臧(zāng )洪(hóng )之(zhī )感(gǎn )愤(fèn ),壮(zhuàng )矣(yǐ )!相(xiàng )其(qí )徒(tú )跣(xiǎn )且(qiě )号(hào ),束(shù )甲(jiǎ )请(qǐng )举(jǔ ),诚(chéng )足(zú )怜(lián )也(yě )。夫(fū )豪(háo )雄(xióng )之(zhī )所(suǒ )趣(qù )舍(shě ),其(qí )与(yǔ )守(shǒu )义(yì )之(zhī )心(xīn )异(yì )乎(hū )?若(ruò )乃(nǎi )缔(dì )谋(móu )连(lián )衡(héng ),怀(huái )诈(zhà )算(suàn )以(yǐ )相(xiàng )尚(shàng )者(zhě ),盖(gài )惟(wéi )势(shì )利(lì )所(suǒ )在(zài )而(ér )已(yǐ )。况(kuàng )偏(piān )城(chéng )既(jì )危(wēi ),曹(cáo )、袁(yuán )方(fāng )穆(mù ),洪(hóng )徒(tú )指(zhǐ )外(wài )敌(dí )之(zhī )衡(héng ),以(yǐ )纾(shū )倒(dǎo )悬(xuán )之(zhī )会(huì ),忿(fèn )悁(yuān )之(zhī )师(shī ),兵(bīng )家(jiā )所(suǒ )忌(jì ),可(kě )谓(wèi )怀(huái )哭(kū )秦(qín )之(zhī )节(jiē ),存(cún )荆(jīng )则(zé )未(wèi )闻(wén )。”

(昔(xī )广(guǎng )陵(líng )太(tài )守(shǒu )张(zhāng )超(chāo )委(wěi )政(zhèng )臧(zāng )洪(hóng ),后(hòu )袁(yuán )绍(shào )亦(yì )与(yǔ )结(jié )友(yǒu )。及(jí )曹(cáo )操(cāo )围(wéi )张(zhāng )超(chāo )于(yú )雍(yōng )丘(qiū ),洪(hóng )闻(wén )超(chāo )被(bèi )围(wéi ),乃(nǎi )徒(tú )跣(xiǎn )号(hào )泣(qì ),勒(lè )兵(bīng )救(jiù )超(chāo ),兼(jiān )从(cóng )绍(shào )请(qǐng )兵(bīng ),绍(shào )不(bú )听(tīng ),超(chāo )城(chéng )陷(xiàn ),遂(suí )族(zú )诛(zhū )超(chāo )。洪(hóng )由(yóu )是(shì )怨(yuàn )绍(shào ),与(yǔ )之(zhī )绝(jué ),绍(shào )兴(xìng )兵(bīng )围(wéi )之(zhī ),城(chéng )陷(xiàn )诛(zhū )死(sǐ )。

议(yì )曰(yuē ):臧(zāng )洪(hóng )当(dāng )纵(zòng )横(héng )之(zhī )时(shí ),行(háng )平(píng )居(jū )之(zhī )义(yì ),非(fēi )立(lì )功(gōng )之(zhī )士(shì )也(yě )。)

或(huò )曰(yuē ):“季(jì )布(bù )壮(zhuàng )士(shì ),而(ér )反(fǎn )摧(cuī )刚(gāng )为(wéi )柔(róu ),髡(kūn )钳(qián )匪(fěi )匿(nì ),为(wéi )是(shì )乎(hū )?”

司(sī )马(mǎ )迁(qiān )曰(yuē ):“以(yǐ )项(xiàng )羽(yǔ )之(zhī )气(qì ),而(ér )季(jì )布(bù )以(yǐ )勇(yǒng )显(xiǎn )于(yú )楚(chǔ ),身(shēn )屡(lǚ )典(diǎn )军(jūn ),搴(qiān )(音(yīn )绮(qǐ )连(lián )反(fǎn ))旗(qí )者(zhě )数(shù )矣(yǐ ),可(kě )谓(wèi )壮(zhuàng )士(shì )。然(rán )至(zhì )被(bèi )刑(xíng )戮(lù ),为(wéi )人(rén )奴(nú )而(ér )不(bú )死(sǐ ),何(hé )其(qí )下(xià )也(yě )!彼(bǐ )必(bì )自(zì )负(fù )其(qí )材(cái ),故(gù )受(shòu )辱(rǔ )而(ér )不(bú )羞(xiū ),欲(yù )有(yǒu )所(suǒ )用(yòng )其(qí )未(wèi )足(zú )也(yě ),故(gù )终(zhōng )为(wéi )汉(hàn )名(míng )将(jiāng )。贤(xián )者(zhě )诚(chéng )重(zhòng )其(qí )死(sǐ )。夫(fū )婢(bì )妾(qiè )贱(jiàn )人(rén ),感(gǎn )慨(kǎi )而(ér )自(zì )杀(shā )者(zhě ),非(fēi )勇(yǒng )也(yě ),其(qí )计(jì )尽(jìn ),无(wú )复(fù )之(zhī )耳(ěr )。”

(议(yì )曰(yuē ):大(dà )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):“魏(wèi )豹(bào )、彭(péng )城(chéng )虽(suī )故(gù )贱(jiàn ),然(rán )已(yǐ )席(xí )卷(juàn )千(qiān )里(lǐ ),南(nán )面(miàn )称(chēng )孤(gū ),喋(dié )血(xuè )乘(chéng )胜(shèng ),日(rì )有(yǒu )闻(wén )矣(yǐ )。怀(huái )叛(pàn )逆(nì )之(zhī )意(yì ),及(jí )败(bài ),不(bú )死(sǐ )而(ér )虏(lǔ ),囚(qiú )身(shēn )被(bèi )刑(xíng )戮(lù ),何(hé )哉(zāi )?中(zhōng )材(cái )以(yǐ )上(shàng )且(qiě )羞(xiū )其(qí )行(háng ),况(kuàng )王(wáng )者(zhě )乎(hū )!彼(bǐ )无(wú )异(yì ),故(gù )智(zhì )略(luè )绝(jué )人(rén ),独(dú )患(huàn )无(wú )身(shēn )耳(ěr )。得(dé )摄(shè )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )柄(bǐng ),其(qí )云(yún )蒸(zhēng )龙(lóng )变(biàn ),欲(yù )有(yǒu )所(suǒ )会(huì )其(qí )度(dù ),以(yǐ )故(gù )幽(yōu )囚(qiú )而(ér )不(bú )辞(cí )云(yún )。”此(cǐ )则(zé )纵(zòng )横(héng )之(zhī )士(shì ),务(wù )立(lì )其(qí )功(gōng )者(zhě )也(yě )。

又(yòu )《蔺(lìn )公(gōng )赞(zàn )》曰(yuē ):“知(zhī )死(sǐ )必(bì )勇(yǒng ),非(fēi )死(sǐ )者(zhě )难(nán )也(yě ),处(chù )死(sǐ )者(zhě )难(nán )。方(fāng )蔺(lìn )相(xiàng )如(rú )引(yǐn )璧(bì )睨(nì )柱(zhù ),及(jí )叱(chì )秦(qín )王(wáng )左(zuǒ )右(yòu ),势(shì )不(bú )过(guò )诛(zhū ),然(rán )士(shì )或(huò )怯(qiè )懦(nuò )不(bú )敢(gǎn )发(fā )。相(xiàng )如(rú )一(yī )厉(lì )其(qí )气(qì ),威(wēi )信(xìn )敌(dí )国(guó );退(tuì )而(ér )让(ràng )廉(lián )颇(pō ),名(míng )重(zhòng )太(tài )山(shān )。其(qí )处(chù )智(zhì )勇(yǒng ),可(kě )谓(wèi )兼(jiān )之(zhī )矣(yǐ )!”此(cǐ )则(zé )忠(zhōng )贞(zhēn )之(zhī )臣(chén ),诚(chéng )知(zhī )死(sǐ )所(suǒ )者(zhě )也(yě )。

管(guǎn )子(zǐ )曰(yuē ):“不(bú )耻(chǐ )身(shēn )在(zài )缧(léi )绁(xiè )之(zhī )中(zhōng ),而(ér )耻(chǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )不(bú )理(lǐ );不(bú )耻(chǐ )不(bú )死(sǐ )公(gōng )子(zǐ )纠(jiū ),而(ér )耻(chǐ )威(wēi )之(zhī )不(bú )申(shēn )于(yú )诸(zhū )候(hòu )。”此(cǐ )则(zé )自(zì )负(fù )其(qí )才(cái ),以(yǐ )济(jì )世(shì )为(wéi )度(dù )者(zhě )也(yě )。”

此(cǐ )皆(jiē )士(shì )之(zhī )行(háng )己(jǐ ),死(sǐ )与(yǔ )不(bú )死(sǐ )之(zhī )明(míng )效(xiào )也(yě )。)

或(huò )曰(yuē ):“宗(zōng )悫(què )之(zhī )贱(jiàn )也(yě ),见(jiàn )轻(qīng )庾(yǔ )业(yè )。及(jí )其(qí )贵(guì )也(yě ),请(qǐng )业(yè )为(wéi )长(zhǎng )史(shǐ ),何(hé )如(rú )?”

裴(péi )子(zǐ )野(yě )曰(yuē ):“夫(fū )贫(pín )而(ér )无(wú )戚(qī ),贱(jiàn )而(ér )无(wú )闷(mèn ),恬(tián )乎(hū )天(tiān )素(sù ),弘(hóng )此(cǐ )大(dà )猷(yóu ),曾(céng )、原(yuán )之(zhī )德(dé )也(yě )。降(jiàng )志(zhì )辱(rǔ )身(shēn ),俯(fǔ )眉(méi )折(shé )脊(jǐ ),忍(rěn )屈(qū )庸(yōng )曹(cáo )之(zhī )下(xià ),贵(guì )骋(chěng )群(qún )雄(xióng )之(zhī )上(shàng ),韩(hán )、黥(qíng )之(zhī )志(zhì )也(yě )。卑(bēi )身(shēn )之(zhī )事(shì )则(zé )同(tóng ),居(jū )卑(bēi )之(zhī )情(qíng )已(yǐ )异(yì )。若(ruò )宗(zōng )元(yuán )干(gàn )无(wú )怍(zuò )于(yú )草(cǎo )具(jù ),有(yǒu )韩(hán )、黥(qíng )之(zhī )度(dù )矣(yǐ )。终(zhōng )弃(qì )旧(jiù )恶(è ),长(zhǎng )者(zhě )哉(zāi )!”

(宋(sòng )宗(zōng )悫(què )之(zhī )贱(jiàn )也(yě ),州(zhōu )人(rén )庾(yǔ )业(yè )丰(fēng )富(fù ),待(dài )客(kè )必(bì )方(fāng )丈(zhàng )。其(qí )为(wéi )悫(què )设(shè ),则(zé )粟(sù )饭(fàn ),悫(què )亦(yì )致(zhì )饱(bǎo )。及(jí )为(wéi )豫(yù )州(zhōu ),请(qǐng )业(yè )为(wéi )长(zhǎng )史(shǐ )也(yě )。)

世(shì )称(chēng )郦(lì )寄(jì )卖(mài )交(jiāo ),以(yǐ )其(qí )绐(dài )吕(lǚ )禄(lù )也(yě ),于(yú )理(lǐ )何(hé )如(rú )?

班(bān )固(gù )曰(yuē ):“夫(fū )卖(mài )交(jiāo )者(zhě ),谓(wèi )见(jiàn )利(lì )忘(wàng )义(yì )也(yě )。若(ruò )寄(jì ),父(fù )为(wéi )功(gōng )臣(chén )而(ér )执(zhí )劫(jié ),虽(suī )摧(cuī )吕(lǚ )禄(lù ),以(yǐ )安(ān )社(shè )稷(jì ),义(yì )存(cún )君(jūn )亲(qīn )可(kě )也(yě )。”

或(huò )曰(yuē ):“靳(jìn )允(yǔn )违(wéi )亲(qīn )守(shǒu )城(chéng ),可(kě )谓(wèi )忠(zhōng )乎(hū )?”

徐(xú )众(zhòng )曰(yuē ):“靳(jìn )允(yǔn )于(yú )曹(cáo )公(gōng ),未(wèi )成(chéng )君(jūn )臣(chén )。母(mǔ ),至(zhì )亲(qīn )也(yě ),于(yú )义(yì )应(yīng )去(qù )。

昔(xī )王(wáng )陵(líng )母(mǔ )为(wéi )项(xiàng )羽(yǔ )所(suǒ )拘(jū ),母(mǔ )以(yǐ )高(gāo )祖(zǔ )必(bì )得(dé )天(tiān )下(xià ),因(yīn )自(zì )杀(shā )以(yǐ )固(gù )陵(líng )志(zhì ),明(míng )心(xīn )无(wú )所(suǒ )系(xì ),然(rán )后(hòu )可(kě )得(dé )事(shì )人(rén ),尽(jìn )其(qí )死(sǐ )节(jiē )。

卫(wèi )公(gōng )子(zǐ )开(kāi )方(fāng )仕(shì )齐(qí ),十(shí )年(nián )不(bú )归(guī ),管(guǎn )仲(zhòng )以(yǐ )其(qí )不(bú )怀(huái )其(qí )亲(qīn ),安(ān )能(néng )爱(ài )君(jūn ),不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )相(xiàng )。是(shì )以(yǐ )求(qiú )忠(zhōng )臣(chén ),必(bì )于(yú )孝(xiào )子(zǐ )之(zhī )门(mén )。允(yǔn )宜(yí )先(xiān )救(jiù )至(zhì )亲(qīn )。

徐(xú )庶(shù )母(mǔ )为(wéi )曹(cáo )公(gōng )所(suǒ )得(dé ),刘(liú )备(bèi )乃(nǎi )遣(qiǎn )庶(shù )归(guī )。欲(yù )天(tiān )下(xià )者(zhě ),恕(shù )人(rén )子(zǐ )之(zhī )情(qíng ),公(gōng )又(yòu )宜(yí )遣(qiǎn )允(yǔn )也(yě )。”

(魏(wèi )太(tài )祖(zǔ )征(zhēng )冀(jì )州(zhōu ),使(shǐ )程(chéng )昱(yù )留(liú )守(shǒu )甄(zhēn )城(chéng )。张(zhāng )邈(miǎo )叛(pàn )。太(tài )祖(zǔ )迎(yíng )吕(lǚ )布(bù ),布(bù )执(zhí )范(fàn )令(lìng )靳(jìn )允(yǔn )母(mǔ )。太(tài )祖(zǔ )遣(qiǎn )昱(yù )说(shuō )靳(jìn )允(yǔn ),无(wú )以(yǐ )母(mǔ )故(gù ),使(shǐ )固(gù )守(shǒu )范(fàn )。允(yǔn )流(liú )涕(tì )曰(yuē ):“不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )二(èr )也(yě )。”)

魏(wèi )文(wén )帝(dì )问(wèn )王(wáng )朗(lǎng )等(děng )曰(yuē ):“昔(xī )子(zǐ )产(chǎn )治(zhì )郑(zhèng ),人(rén )不(bú )能(néng )欺(qī );子(zǐ )贱(jiàn )治(zhì )单(dān )父(fù ),人(rén )不(bú )忍(rěn )欺(qī );西(xī )门(mén )豹(bào )治(zhì )邺(yè ),人(rén )不(bú )敢(gǎn )欺(qī )。三(sān )子(zǐ )之(zhī )才(cái ),于(yú )君(jūn )德(dé )孰(shú )优(yōu )?”

对(duì )曰(yuē ):“君(jūn )任(rèn )德(dé ),则(zé )臣(chén )感(gǎn )义(yì )而(ér )不(bú )忍(rěn )欺(qī );君(jūn )任(rèn )察(chá ),则(zé )臣(chén )畏(wèi )觉(jiào )而(ér )不(bú )能(néng )欺(qī );君(jūn )任(rèn )刑(xíng ),则(zé )臣(chén )畏(wèi )罪(zuì )而(ér )不(bú )敢(gǎn )欺(qī )。任(rèn )德(dé )感(gǎn )义(yì ),与(yǔ )夫(fū )导(dǎo )德(dé )齐(qí )礼(lǐ ),有(yǒu )耻(chǐ )且(qiě )格(gé ),等(děng )趋(qū )者(zhě )也(yě );任(rèn )察(chá )畏(wèi )非(fēi ),与(yǔ )夫(fū )导(dǎo )政(zhèng )齐(qí )刑(xíng ),免(miǎn )而(ér )无(wú )耻(chǐ ),同(tóng )归(guī )者(zhě )也(yě )。优(yōu )劣(liè )之(zhī )悬(xuán ),在(zài )于(yú )权(quán )衡(héng ),非(fēi )徒(tú )钧(jūn )铢(zhū )之(zhī )觉(jiào )也(yě )。”

或(huò )曰(yuē ):“季(jì )文(wén )子(zǐ )、公(gōng )孙(sūn )弘(hóng ),此(cǐ )二(èr )人(rén )皆(jiē )折(shé )节(jiē )俭(jiǎn )素(sù ),而(ér )毁(huǐ )誉(yù )不(bú )同(tóng ),何(hé )也(yě )?”

范(fàn )晔(yè )称(chēng ):“夫(fū )人(rén )利(lì )仁(rén )者(zhě ),或(huò )借(jiè )仁(rén )以(yǐ )从(cóng )利(lì );体(tǐ )义(yì )者(zhě ),不(bú )期(qī )体(tǐ )以(yǐ )合(hé )义(yì )。季(jì )文(wén )子(zǐ )妾(qiè )不(bú )衣(yī )帛(bó ),鲁(lǔ )人(rén )以(yǐ )为(wéi )美(měi )谈(tán );公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )身(shēn )服(fú )布(bù )被(bèi ),汲(jí )黯(àn )讥(jī )其(qí )多(duō )诈(zhà )。事(shì )实(shí )未(wèi )殊(shū )而(ér )毁(huǐ )誉(yù )别(bié )者(zhě ),何(hé )也(yě )?将(jiāng )体(tǐ )之(zhī )与(yǔ )利(lì )之(zhī )异(yì )乎(hū )?故(gù )前(qián )志(zhì )云(yún ):仁(rén )者(zhě )安(ān )仁(rén ),智(zhì )者(zhě )利(lì )仁(rén ),畏(wèi )罪(zuì )者(zhě )强(qiáng )仁(rén )。校(xiào )其(qí )仁(rén )者(zhě ),功(gōng )无(wú )以(yǐ )殊(shū );核(hé )其(qí )为(wéi )仁(rén ),不(bú )得(dé )不(bú )异(yì )。安(ān )仁(rén )者(zhě ),性(xìng )善(shàn )者(zhě )也(yě );利(lì )仁(rén )者(zhě ),力(lì )行(háng )者(zhě )也(yě );强(qiáng )仁(rén )者(zhě ),不(bú )得(dé )已(yǐ )者(zhě )也(yě )。三(sān )仁(rén )相(xiàng )比(bǐ ),则(zé )安(ān )者(zhě )优(yōu )矣(yǐ )。”

(议(yì )曰(yuē ):夫(fū )圣(shèng )人(rén )德(dé )全(quán ),器(qì )无(wú )不(bú )备(bèi )。中(zhōng )庸(yōng )已(yǐ )降(jiàng ),才(cái )则(zé )好(hǎo )偏(piān )。故(gù )曰(yuē ):柴(chái )也(yě )愚(yú ),参(cān )也(yě )鲁(lǔ ),师(shī )也(yě )僻(pì ),由(yóu )也(yě )喭(yǎn )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),全(quán )德(dé )者(zhě )鲜(xiān )矣(yǐ )!全(quán )德(dé )既(jì )鲜(xiān ),则(zé )资(zī )矫(jiǎo )情(qíng )而(ér )力(lì )善(shàn )矣(yǐ )!然(rán )世(shì )恶(è )矫(jiǎo )伪(wěi ),而(ér )人(rén )贤(xián )任(rèn )真(zhēn )。使(shǐ )其(qí )真(zhēn )贪(tān )愚(yú )而(ér )亦(yì )任(rèn )之(zhī ),可(kě )为(wéi )贤(xián )乎(hū )?对(duì )曰(yuē ):吁(yù )!何(hé )为(wéi )其(qí )然(rán )?夫(fū )肖(xiāo )精(jīng )天(tiān )地(dì ),负(fù )阴(yīn )抱(bào )阳(yáng ),虽(suī )清(qīng )浊(zhuó )贤(xián )愚(yú ),其(qí )性(xìng )则(zé )异(yì ),而(ér )趋(qū )走(zǒu )嗜(shì )欲(yù ),所(suǒ )规(guī )则(zé )同(tóng )。故(gù )靡(mí )颜(yán )腻(nì )理(lǐ ),人(rén )所(suǒ )悦(yuè )也(yě );乘(chéng )坚(jiān )驱(qū )良(liáng ),人(rén )所(suǒ )爱(ài )也(yě );苦(kǔ )心(xīn )贞(zhēn )节(jiē ),人(rén )所(suǒ )难(nán )也(yě );徇(xùn )公(gōng )灭(miè )私(sī ),人(rén )所(suǒ )苦(kǔ )也(yě )。不(bú )以(yǐ )礼(lǐ )教(jiāo )节(jiē )之(zhī ),则(zé )荡(dàng )而(ér )不(bú )制(zhì ),安(ān )得(dé )攻(gōng )苦(kǔ )食(shí )淡(dàn ),贞(zhēn )洁(jié )公(gōng )方(fāng ),临(lín )财(cái )廉(lián )而(ér )取(qǔ )与(yǔ )义(yì )乎(hū )?故(gù )《礼(lǐ )》曰(yuē ):“欲(yù )不(bú )可(kě )纵(zòng ),志(zhì )不(bú )可(kě )满(mǎn )。”古(gǔ )语(yǔ )云(yún ):“廉(lián )士(shì )非(fēi )不(bú )爱(ài )财(cái ),取(qǔ )之(zhī )以(yǐ )道(dào )。”《诗(shī )》云(yún ):“如(rú )切(qiē )如(rú )磋(cuō ),如(rú )琢(zhuó )如(rú )磨(mó )。”皆(jiē )矫(jiǎo )伪(wěi )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。若(ruò )肆(sì )其(qí )愚(yú )态(tài ),随(suí )其(qí )鄙(bǐ )情(qíng ),名(míng )曰(yuē )任(rèn )真(zhēn )而(ér )贤(xián )之(zhī ),此(cǐ )先(xiān )王(wáng )之(zhī )罪(zuì )人(rén )也(yě )。故(gù )吾(wú )以(yǐ )为(wéi )矫(jiǎo )伪(wěi )者(zhě ),礼(lǐ )义(yì )之(zhī )端(duān );任(rèn )真(zhēn )者(zhě ),贪(tān )鄙(bǐ )之(zhī )主(zhǔ )。夫(fū )强(qiáng )仁(rén )者(zhě ),庸(yōng )可(kě )诬(wū )乎(hū )?)

或(huò )曰(yuē ):“长(zhǎng )平(píng )之(zhī )事(shì ),白(bái )起(qǐ )坑(kēng )赵(zhào )卒(zú )四(sì )十(shí )万(wàn ),可(kě )为(wéi )奇(qí )将(jiāng )乎(hū )?”

何(hé )晏(yàn )曰(yuē ):“白(bái )起(qǐ )之(zhī )降(jiàng )赵(zhào )卒(zú ),诈(zhà )而(ér )坑(kēng )其(qí )四(sì )十(shí )万(wàn ),其(qí )徒(tú )酷(kù )暴(bào )之(zhī )谓(wèi )乎(hū )?后(hòu )亦(yì )难(nán )以(yǐ )重(zhòng )得(dé )志(zhì )矣(yǐ )!向(xiàng )使(shǐ )众(zhòng )人(rén )预(yù )知(zhī )降(jiàng )之(zhī )必(bì )死(sǐ ),则(zé )张(zhāng )虚(xū )拳(quán ),犹(yóu )可(kě )畏(wèi )也(yě )。况(kuàng )于(yú )四(sì )十(shí )万(wàn )披(pī )坚(jiān )执(zhí )锐(ruì )哉(zāi )?天(tiān )下(xià )见(jiàn )降(jiàng )秦(qín )之(zhī )将(jiāng ),头(tóu )颅(lú )依(yī )山(shān );归(guī )秦(qín )之(zhī )众(zhòng ),骸(hái )积(jī )成(chéng )丘(qiū ),则(zé )后(hòu )日(rì )之(zhī )战(zhàn ),死(sǐ )当(dāng )死(sǐ )耳(ěr ),何(hé )众(zhòng )肯(kěn )服(fú ),何(hé )城(chéng )肯(kěn )下(xià )乎(hū )?是(shì )为(wéi )虽(suī )能(néng )裁(cái )四(sì )十(shí )万(wàn )之(zhī )命(mìng ),而(ér )适(shì )足(zú )以(yǐ )强(qiáng )天(tiān )下(xià )之(zhī )战(zhàn )。欲(yù )以(yǐ )要(yào )一(yī )期(qī )之(zhī )功(gōng ),而(ér )乃(nǎi )更(gèng )坚(jiān )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )守(shǒu )。故(gù )兵(bīng )进(jìn )而(ér )自(zì )伐(fá )其(qí )势(shì ),军(jūn )胜(shèng )而(ér )还(hái )丧(sàng )其(qí )计(jì ),何(hé )者(zhě )?设(shè )使(shǐ )赵(zhào )众(zhòng )复(fù )合(hé ),马(mǎ )服(fú )更(gèng )生(shēng ),则(zé )后(hòu )日(rì )之(zhī )战(zhàn )起(qǐ ),必(bì )非(fēi )前(qián )日(rì )之(zhī )对(duì )也(yě ),况(kuàng )今(jīn )皆(jiē )使(shǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )后(hòu )日(rì )乎(hū )!其(qí )所(suǒ )以(yǐ )终(zhōng )不(bú )敢(gǎn )复(fù )加(jiā )兵(bīng )于(yú )邯(hán )郸(dān )者(zhě ),非(fēi )但(dàn )忧(yōu )平(píng )原(yuán )之(zhī )补(bǔ )缝(féng ),患(huàn )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )救(jiù )至(zhì )也(yě ),徒(tú )讳(huì )之(zhī )而(ér )不(bú )言(yán )耳(ěr )。且(qiě )长(zhǎng )平(píng )之(zhī )事(shì ),秦(qín )人(rén )十(shí )五(wǔ )以(yǐ )上(shàng ),皆(jiē )荷(hé )戟(jǐ )而(ér )向(xiàng )赵(zhào )矣(yǐ )。夫(fū )以(yǐ )秦(qín )之(zhī )强(qiáng ),而(ér )十(shí )五(wǔ )以(yǐ )上(shàng ),死(sǐ )伤(shāng )过(guò )半(bàn ),此(cǐ )为(wéi )破(pò )赵(zhào )之(zhī )功(gōng )小(xiǎo ),伤(shāng )秦(qín )之(zhī )败(bài )大(dà )也(yě )。又(yòu )何(hé )称(chēng )奇(qí )哉(zāi )?”

(议(yì )曰(yuē ):黄(huáng )石(shí )公(gōng )称(chēng ):“柔(róu )者(zhě )能(néng )制(zhì )刚(gāng ),弱(ruò )者(zhě )能(néng )制(zhì )强(qiáng )。柔(róu )者(zhě )德(dé )也(yě ),刚(gāng )者(zhě )贼(zéi )也(yě )。柔(róu )者(zhě ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )助(zhù );刚(gāng )者(zhě ),怨(yuàn )之(zhī )所(suǒ )居(jū )。”是(shì )故(gù ),纣(zhòu )之(zhī )百(bǎi )克(kè ),而(ér )卒(zú )无(wú )后(hòu );项(xiàng )羽(yǔ )兵(bīng )强(qiáng ),终(zhōng )失(shī )天(tiān )下(xià )。故(gù )随(suí )何(hé )曰(yuē ):“使(shǐ )楚(chǔ )胜(shèng ),则(zé )诸(zhū )侯(hóu )自(zì )危(wēi )惧(jù )而(ér )相(xiàng )救(jiù )。夫(fū )楚(chǔ )之(zhī )强(qiáng ),适(shì )足(zú )以(yǐ )致(zhì )天(tiān )下(xià )之(zhī )兵(bīng )耳(ěr )。”由(yóu )是(shì )观(guān )之(zhī ),若(ruò )天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),借(jiè )一(yī )战(zhàn )之(zhī )胜(shèng ),诈(zhà )之(zhī )可(kě )也(yě )。若(ruò )海(hǎi )内(nèi )纷(fēn )纷(fēn ),雌(cí )雄(xióng )未(wèi )决(jué )而(ér )失(shī )信(xìn )义(yì )于(yú )天(tiān )下(xià ),败(bài )亡(wáng )之(zhī )道(dào )也(yě )。当(dāng )七(qī )国(guó )之(zhī )时(shí ),诸(zhū )侯(hóu )尚(shàng )强(qiáng ),而(ér )白(bái )起(qǐ )乃(nǎi )坑(kēng )赵(zhào )降(jiàng )卒(zú ),使(shǐ )诸(zhū )侯(hóu )畏(wèi )之(zhī )而(ér )合(hé )纵(zòng ),诸(zhū )侯(hóu )合(hé )纵(zòng ),非(fēi )秦(qín )之(zhī )利(lì ),为(wéi )战(zhàn )胜(shèng )而(ér )反(fǎn )败(bài )。何(hé )晏(yàn )之(zhī )论(lùn )当(dāng )矣(yǐ )。)

或(huò )曰(yuē ):“乐(lè )毅(yì )不(bú )屠(tú )二(èr )城(chéng ),遂(suí )丧(sàng )洪(hóng )业(yè ),为(wéi )非(fēi )乎(hū )?”

夏(xià )侯(hóu )玄(xuán )曰(yuē ):“观(guān )乐(lè )生(shēng )与(yǔ )燕(yàn )惠(huì )王(wáng )书(shū ),其(qí )殆(dài )乎(hū )知(zhī )机(jī )合(hé )道(dào ),以(yǐ )礼(lǐ )终(zhōng )始(shǐ )者(zhě )欤(yú )!夫(fū )欲(yù )极(jí )道(dào )德(dé )之(zhī )量(liàng ),务(wù )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )心(xīn )者(zhě ),岂(qǐ )其(qí )局(jú )迹(jì )当(dāng )时(shí ),止(zhǐ )于(yú )兼(jiān )并(bìng )而(ér )已(yǐ )哉(zāi )?夫(fū )兼(jiān )并(bìng )者(zhě ),非(fēi )乐(lè )生(shēng )之(zhī )所(suǒ )屑(xiè );强(qiáng )燕(yàn )而(ér )废(fèi )道(dào ),又(yòu )非(fēi )乐(lè )生(shēng )之(zhī )所(suǒ )求(qiú )。不(bú )屑(xiè )苟(gǒu )利(lì ),不(bú )求(qiú )小(xiǎo )成(chéng ),斯(sī )意(yì )兼(jiān )天(tiān )下(xià )者(zhě )也(yě )。举(jǔ )齐(qí )之(zhī )事(shì ),所(suǒ )以(yǐ )运(yùn )其(qí )机(jī )而(ér )动(dòng )四(sì )海(hǎi )也(yě )。围(wéi )城(chéng )而(ér )害(hài )不(bú )加(jiā )于(yú )百(bǎi )姓(xìng ),此(cǐ )仁(rén )心(xīn )着(zhe )于(yú )遐(xiá )迩(ěr )矣(yǐ )。迈(mài )令(lìng )德(dé )以(yǐ )率(lǜ )列(liè )国(guó ),则(zé )几(jǐ )于(yú )汤(tāng )武(wǔ )之(zhī )事(shì )矣(yǐ )。乐(lè )生(shēng )方(fāng )恢(huī )大(dà )纲(gāng ),以(yǐ )纵(zòng )二(èr )城(chéng ),收(shōu )人(rén )明(míng )信(xìn ),以(yǐ )待(dài )其(qí )弊(bì ),将(jiāng )使(shǐ )即(jí )墨(mò )、莒(jǔ )人(rén ),顾(gù )仇(chóu )其(qí )上(shàng ),开(kāi )宏(hóng )广(guǎng )之(zhī )路(lù ),以(yǐ )待(dài )田(tián )单(dān )之(zhī )徒(tú );长(zhǎng )容(róng )善(shàn )之(zhī )风(fēng ),以(yǐ )申(shēn )齐(qí )士(shì )之(zhī )志(zhì )。招(zhāo )之(zhī )东(dōng )海(hǎi ),属(shǔ )之(zhī )华(huá )裔(yì )。我(wǒ )泽(zé )如(rú )春(chūn ),人(rén )应(yīng )如(rú )草(cǎo ),思(sī )戴(dài )燕(yàn )王(wáng ),仰(yǎng )风(fēng )声(shēng ),二(èr )城(chéng )必(bì )从(cóng ),则(zé )王(wáng )业(yè )隆(lóng )矣(yǐ )。虽(suī )淹(yān )留(liú )于(yú )两(liǎng )邑(yì ),乃(nǎi )致(zhì )速(sù )于(yú )天(tiān )下(xià )也(yě )。不(bú )幸(xìng )之(zhī )变(biàn ),势(shì )所(suǒ )不(bú )图(tú ),败(bài )于(yú )垂(chuí )成(chéng ),时(shí )变(biàn )所(suǒ )然(rán )。若(ruò )乃(nǎi )逼(bī )之(zhī )以(yǐ )兵(bīng ),劫(jié )之(zhī )以(yǐ )威(wēi ),侈(chǐ )杀(shā )伤(shāng )之(zhī )残(cán ),以(yǐ )示(shì )四(sì )海(hǎi )之(zhī )人(rén ),虽(suī )二(èr )城(chéng )几(jǐ )于(yú )可(kě )拔(bá ),则(zé )霸(bà )王(wáng )之(zhī )事(shì ),逝(shì )其(qí )远(yuǎn )矣(yǐ )。乐(lè )生(shēng )岂(qǐ )不(bú )知(zhī )拔(bá )二(èr )城(chéng )之(zhī )速(sù )了(le )哉(zāi )?顾(gù )城(chéng )拔(bá )而(ér )业(yè )乖(guāi )也(yě )。岂(qǐ )不(bú )虑(lǜ )不(bú )速(sù )之(zhī )致(zhì )变(biàn )哉(zāi )?顾(gù )业(yè )速(sù )与(yǔ )变(biàn )同(tóng )也(yě )。由(yóu )是(shì )观(guān )之(zhī ),乐(lè )生(shēng )之(zhī )不(bú )屠(tú )二(èr )城(chéng ),未(wèi )可(kě )量(liàng )也(yě )。”

(或(huò )曰(yuē ):“乐(lè )毅(yì )相(xiàng )弱(ruò )燕(yàn ),破(pò )强(qiáng )齐(qí ),合(hé )五(wǔ )国(guó )之(zhī )兵(bīng ),雪(xuě )君(jūn )王(wáng )之(zhī )耻(chǐ ),围(wéi )城(chéng )而(ér )不(bú )急(jí )攻(gōng ),将(jiāng )令(lìng )道(dào )穷(qióng )而(ér )义(yì )服(fú ),此(cǐ )则(zé )仁(rén )者(zhě )之(zhī )师(shī ),咸(xián )以(yǐ )为(wéi )谟(mó )谋(móu )胜(shèng )武(wǔ )侯(hóu )也(yě )。可(kě )乎(hū )?”

张(zhāng )辅(fǔ )曰(yuē ):“夫(fū )以(yǐ )五(wǔ )国(guó )之(zhī )兵(bīng )共(gòng )伐(fá )一(yī )齐(qí ),不(bú )足(zú )为(wéi )强(qiáng );大(dà )战(zhàn )济(jì )西(xī ),伏(fú )尸(shī )流(liú )血(xuè ),不(bú )足(zú )为(wéi )仁(rén )。彼(bǐ )孔(kǒng )明(míng )包(bāo )文(wén )武(wǔ )之(zhī )德(dé ),长(zhǎng )啸(xiào )俟(sì )时(shí )。刘(liú )玄(xuán )德(dé )以(yǐ )知(zhī )人(rén )之(zhī )明(míng ),屡(lǚ )造(zào )其(qí )庐(lú ),咨(zī )以(yǐ )济(jì )世(shì ),奇(qí )策(cè )泉(quán )涌(yǒng )。遂(suí )东(dōng )说(shuō )孙(sūn )权(quán ),北(běi )抗(kàng )大(dà )魏(wèi ),以(yǐ )乘(chéng )胜(shèng )之(zhī )师(shī ),翼(yì )佐(zuǒ )取(qǔ )蜀(shǔ )。及(jí )玄(xuán )德(dé )临(lín )终(zhōng ),禅(chán )以(yǐ )大(dà )位(wèi ),在(zài )扰(rǎo )攘(rǎng )之(zhī )际(jì ),立(lì )童(tóng )蒙(méng )之(zhī )主(zhǔ ),设(shè )官(guān )分(fèn )职(zhí ),班(bān )叙(xù )众(zhòng )才(cái ),文(wén )以(yǐ )治(zhì )内(nèi ),武(wǔ )以(yǐ )折(shé )衡(héng ),然(rán )后(hòu )布(bù )恩(ēn )泽(zé )于(yú )国(guó )中(zhōng )之(zhī )人(rén )。其(qí )行(háng )军(jūn )也(yě ),路(lù )不(bú )拾(shí )遗(yí ),毫(háo )毛(máo )不(bú )犯(fàn )。勋(xūn )业(yè )垂(chuí )济(jì )而(ér )陨(yǔn )。观(guān )其(qí )遗(yí )文(wén ),谟(mó )谋(móu )宏(hóng )远(yuǎn )矣(yǐ )。己(jǐ )有(yǒu )利(lì )则(zé )让(ràng )于(yú )下(xià ),下(xià )有(yǒu )阙(què )则(zé )躬(gōng )自(zì )咎(jiù )。见(jiàn )善(shàn )则(zé )迁(qiān ),纳(nà )谏(jiàn )则(zé )改(gǎi ),故(gù )声(shēng )烈(liè )震(zhèn )遐(xiá )迩(ěr )也(yě )。孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):‘闻(wén )伯(bó )夷(yí )之(zhī )风(fēng ),贪(tān )夫(fū )自(zì )廉(lián )。’余(yú )以(yǐ )为(wéi )睹(dǔ )孔(kǒng )明(míng )之(zhī )忠(zhōng ),奸(jiān )臣(chén )立(lì )节(jiē )。殆(dài )将(jiāng )与(yǔ )伊(yī )、吕(lǚ )争(zhēng )胜(shèng ),岂(qǐ )徒(tú )以(yǐ )乐(lè )毅(yì )为(wéi )伍(wǔ )哉(zāi )?”)

或(huò )曰(yuē ):“商(shāng )鞅(yāng )起(qǐ )徒(tú )步(bù ),干(gàn )孝(xiào )公(gōng ),挟(jiā )三(sān )术(shù )之(zhī )略(luè ),吞(tūn )六(liù )国(guó )之(zhī )纵(zòng ),使(shǐ )秦(qín )业(yè )帝(dì ),可(kě )为(wéi )霸(bà )者(zhě )之(zhī )佐(zuǒ )乎(hū )?”

刘(liú )向(xiàng )曰(yuē ):“夫(fū )商(shāng )君(jūn ),内(nèi )急(jí )耕(gēng )战(zhàn )之(zhī )业(yè ),外(wài )重(zhòng )战(zhàn )伐(fá )之(zhī )赏(shǎng ),不(bú )阿(ā )贵(guì )宠(chǒng ),不(bú )偏(piān )疏(shū )远(yuǎn )。虽(suī )《书(shū )》云(yún ):‘无(wú )偏(piān )无(wú )党(dǎng )’,《诗(shī )》云(yún ):‘周(zhōu )道(dào )如(rú )砥(dǐ ),其(qí )直(zhí )知(zhī )矢(shǐ )’,《司(sī )马(mǎ )法(fǎ )》之(zhī )厉(lì )戎(róng )士(shì ),周(zhōu )后(hòu )稷(jì )之(zhī )劝(quàn )农(nóng )业(yè ),无(wú )以(yǐ )易(yì )此(cǐ )。此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )并(bìng )诸(zhū )侯(hóu )也(yě )。故(gù )孙(sūn )卿(qīng )曰(yuē ):‘四(sì )世(shì )有(yǒu )胜(shèng ),非(fēi )幸(xìng )也(yě ),数(shù )也(yě )。’夫(fū )霸(bà )君(jūn )若(ruò )齐(qí )桓(huán )、晋(jìn )文(wén )者(zhě ),桓(huán )不(bú )倍(bèi )柯(kē )之(zhī )盟(méng ),文(wén )不(bú )负(fù )原(yuán )之(zhī )期(qī ),而(ér )诸(zhū )侯(hóu )信(xìn )之(zhī )。此(cǐ )管(guǎn )仲(zhòng )、咎(jiù )犯(fàn )之(zhī )谋(móu )也(yě )。今(jīn )商(shāng )君(jūn )倍(bèi )公(gōng )子(zǐ )卬(áng )之(zhī )旧(jiù )恩(ēn ),弃(qì )交(jiāo )魏(wèi )之(zhī )明(míng )信(xìn ),诈(zhà )取(qǔ )三(sān )军(jūn )之(zhī )众(zhòng ),故(gù )诸(zhū )侯(hóu )畏(wèi )其(qí )强(qiáng )而(ér )莫(mò )亲(qīn )信(xìn )也(yě )。藉(jiè )使(shǐ )孝(xiào )公(gōng )遇(yù )齐(qí )桓(huán )、晋(jìn )文(wén ),得(dé )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )统(tǒng ),将(jiāng )合(hé )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )君(jūn ),驱(qū )天(tiān )下(xià )之(zhī )兵(bīng )以(yǐ )伐(fá )秦(qín ),秦(qín )则(zé )亡(wáng )矣(yǐ )。天(tiān )下(xià )无(wú )桓(huán )、文(wén )之(zhī )君(jūn ),故(gù )秦(qín )得(dé )以(yǐ )兼(jiān )诸(zhū )侯(hóu )也(yě )。卫(wèi )鞅(yāng )始(shǐ )自(zì )以(yǐ )为(wéi )知(zhī )王(wáng )霸(bà )之(zhī )德(dé ),原(yuán )其(qí )事(shì ),不(bú )伦(lún )也(yě )。昔(xī )周(zhōu )召(zhào )公(gōng )施(shī )美(měi )政(zhèng ),其(qí )死(sǐ )也(yě ),后(hòu )世(shì )思(sī )之(zhī ),《蔽(bì )芾(fèi )甘(gān )棠(táng )》之(zhī )诗(shī )是(shì ),尝(cháng )舍(shě )于(yú )树(shù )下(xià ),不(bú )忍(rěn )伐(fá )其(qí )树(shù ),况(kuàng )害(hài )于(yú )身(shēn )乎(hū )?管(guǎn )仲(zhòng )夺(duó )伯(bó )氏(shì )骈(pián )邑(yì )三(sān )百(bǎi )户(hù ),无(wú )怨(yuàn )言(yán )。卫(wèi )鞅(yāng )内(nèi )刻(kè )刀(dāo )锯(jù )之(zhī )刑(xíng ),外(wài )深(shēn )斧(fǔ )钺(yuè )之(zhī )诛(zhū ),身(shēn )死(sǐ )车(chē )裂(liè ),其(qí )去(qù )霸(bà )者(zhě )之(zhī )佐(zuǒ ),亦(yì )远(yuǎn )矣(yǐ )!然(rán )孝(xiào )公(gōng )杀(shā )之(zhī ),亦(yì )非(fēi )也(yě )。可(kě )辅(fǔ )而(ér )用(yòng ),使(shǐ )卫(wèi )鞅(yāng )施(shī )宽(kuān )平(píng )之(zhī )法(fǎ ),加(jiā )之(zhī )以(yǐ )恩(ēn ),申(shēn )之(zhī )以(yǐ )信(xìn ),庶(shù )几(jǐ )霸(bà )者(zhě )之(zhī )佐(zuǒ )乎(hū )!”

(议(yì )曰(yuē ):商(shāng )鞅(yāng )初(chū )因(yīn )景(jǐng )监(jiān )求(qiú )见(jiàn )秦(qín )孝(xiào )公(gōng ),说(shuō )以(yǐ )帝(dì )道(dào ),孝(xiào )公(gōng )意(yì )不(bú )入(rù ),时(shí )时(shí )睡(shuì ),后(hòu )又(yòu )与(yǔ )鞅(yāng )语(yǔ ),不(bú )知(zhī )膝(xī )之(zhī )过(guò )席(xí )。景(jǐng )监(jiān )曰(yuē ):“子(zǐ )何(hé )以(yǐ )中(zhōng )吾(wú )君(jūn )?君(jūn )之(zhī )欢(huān )甚(shèn )也(yě )。”鞅(yāng )曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )说(shuō )公(gōng )以(yǐ )帝(dì )道(dào ),而(ér )君(jūn )曰(yuē ):‘久(jiǔ )远(yuǎn )矣(yǐ )!安(ān )能(néng )邑(yì )邑(yì )待(dài )数(shù )十(shí )百(bǎi )年(nián )以(yǐ )子(zǐ )孙(sūn )成(chéng )事(shì )乎(hū )?’吾(wú )又(yòu )说(shuō )以(yǐ )霸(bà )道(dào ),其(qí )意(yì )欲(yù )之(zhī )而(ér )未(wèi )能(néng )也(yě )。吾(wú )又(yòu )以(yǐ )强(qiáng )国(guó )之(zhī )术(shù )说(shuō )君(jūn ),君(jūn )大(dà )悦(yuè )之(zhī )。然(rán )亦(yì )难(nán )以(yǐ )比(bǐ )德(dé )于(yú )殷(yīn )周(zhōu )矣(yǐ )!”

昔(xī )齐(qí )桓(huán )公(gōng )与(yǔ )鲁(lǔ )庄(zhuāng )公(gōng )会(huì )于(yú )柯(kē )而(ér )盟(méng ),曹(cáo )沫(mò )以(yǐ )匕(bǐ )首(shǒu )劫(jié )桓(huán )公(gōng )反(fǎn )鲁(lǔ )侵(qīn )地(dì )。桓(huán )公(gōng )许(xǔ )之(zhī ),后(hòu )悔(huǐ ),欲(yù )无(wú )与(yǔ )鲁(lǔ )地(dì )而(ér )杀(shā )曹(cáo )沫(mò )。管(guǎn )仲(zhòng )曰(yuē ):“弃(qì )信(xìn )于(yú )诸(zhū )侯(hóu ),先(xiān )天(tiān )下(xià )之(zhī )援(yuán ),不(bú )可(kě )。”于(yú )是(shì )与(yǔ )曹(cáo )沫(mò )三(sān )败(bài )所(suǒ )亡(wáng )之(zhī )地(dì )。诸(zhū )侯(hóu )闻(wén )之(zhī ),皆(jiē )信(xìn )齐(qí )而(ér )欲(yù )附(fù )焉(yān )。山(shān )戎(róng )伐(fá )燕(yàn ),燕(yàn )告(gào )急(jí )于(yú )齐(qí )。齐(qí )桓(huán )公(gōng )救(jiù )燕(yàn )而(ér )还(hái ),燕(yàn )庄(zhuāng )公(gōng )送(sòng )桓(huán )公(gōng )入(rù )齐(qí )境(jìng )。桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“非(fēi )天(tiān )子(zǐ ),诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )送(sòng )不(bú )出(chū )境(jìng )。吾(wú )不(bú )可(kě )以(yǐ )无(wú )礼(lǐ )于(yú )燕(yàn )。”于(yú )是(shì )分(fèn )沟(gōu )割(gē )燕(yàn )君(jūn )所(suǒ )至(zhì )与(yǔ )燕(yàn )君(jūn ),令(lìng )复(fù )修(xiū )召(zhào )公(gōng )之(zhī )政(zhèng ),纳(nà )贡(gòng )于(yú )周(zhōu ),诸(zhū )侯(hóu )闻(wén )之(zhī )皆(jiē )从(cóng ),齐(qí )桓(huán )公(gōng )于(yú )是(shì )始(shǐ )霸(bà )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),商(shāng )鞅(yāng )深(shēn )刻(kè )弃(qì )信(xìn ),非(fēi )霸(bà )者(zhě )之(zhī )佐(zuǒ )明(míng )矣(yǐ )。然(rán )孝(xiào )公(gōng )欲(yù )速(sù ),不(bú )从(cóng )鞅(yāng )言(yán ),孝(xiào )公(gōng )过(guò )也(yě )。商(shāng )鞅(yāng )牵(qiān )于(yú )世(shì ),迫(pò )于(yú )君(jūn ),不(bú )得(dé )行(háng )其(qí )志(zhì )耳(ěr )。刘(liú )向(xiàng )以(yǐ )鞅(yāng )无(wú )霸(bà )王(wáng )之(zhī )术(shù ),谬(miù )矣(yǐ )。)

诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )以(yǐ )马(mǎ )谡(sù )败(bài )于(yú )街(jiē )亭(tíng ),杀(shā )之(zhī )。后(hòu )蒋(jiǎng )琬(wǎn )谓(wèi )亮(liàng )曰(yuē ):“昔(xī )楚(chǔ )杀(shā )得(dé )臣(chén ),然(rán )后(hòu )文(wén )公(gōng )喜(xǐ )可(kě )知(zhī )也(yě )。天(tiān )下(xià )未(wèi )定(dìng ),而(ér )戮(lù )智(zhì )计(jì )之(zhī )士(shì ),岂(qǐ )不(bú )惜(xī )哉(zāi )?”亮(liàng )流(liú )涕(tì )曰(yuē ):“孙(sūn )武(wǔ )所(suǒ )以(yǐ )能(néng )制(zhì )胜(shèng )者(zhě ),用(yòng )法(fǎ )明(míng )也(yě )。是(shì )以(yǐ )杨(yáng )干(gàn )乱(luàn )法(fǎ ),魏(wèi )绛(jiàng )戮(lù )之(zhī )。四(sì )海(hǎi )分(fèn )裂(liè ),兵(bīng )交(jiāo )方(fāng )始(shǐ ),若(ruò )复(fù )废(fèi )法(fǎ ),何(hé )用(yòng )讨(tǎo )贼(zéi )耶(yē )?”

习(xí )凿(záo )齿(chǐ )曰(yuē ):“诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )之(zhī )不(bú )能(néng )兼(jiān )上(shàng )国(guó )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )宜(yí )哉(zāi )?夫(fū )晋(jìn )人(rén )视(shì )林(lín )父(fù )之(zhī )后(hòu )济(jì ),故(gù )废(fèi )法(fǎ )而(ér )收(shōu )功(gōng )。楚(chǔ )成(chéng )暗(àn )得(dé )臣(chén )之(zhī )益(yì )己(jǐ ),故(gù )杀(shā )之(zhī )以(yǐ )重(zhòng )败(bài )。今(jīn )蜀(shǔ )僻(pì )陋(lòu )一(yī )方(fāng ),才(cái )少(shǎo )上(shàng )国(guó ),而(ér )杀(shā )其(qí )俊(jùn )杰(jié ),退(tuì )收(shōu )驽(nú )下(xià )之(zhī )用(yòng ),明(míng )法(fǎ )胜(shèng )才(cái ),不(bú )师(shī )三(sān )败(bài )之(zhī )道(dào ),将(jiāng )以(yǐ )成(chéng )业(yè ),不(bú )亦(yì )难(nán )乎(hū )?”

(晋(jìn )侯(hóu )使(shǐ )荀(xún )桓(huán )子(zǐ )与(yǔ )楚(chǔ )战(zhàn )于(yú )邲(bì ),桓(huán )子(zǐ )败(bài )归(guī )而(ér )请(qǐng )死(sǐ ),晋(jìn )侯(hóu )欲(yù )许(xǔ )之(zhī )。士(shì )贞(zhēn )子(zǐ )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。城(chéng )濮(pú )之(zhī )役(yì ),晋(jìn )师(shī )三(sān )日(rì )馆(guǎn )谷(gǔ ),文(wén )公(gōng )犹(yóu )有(yǒu )忧(yōu )色(sè )。左(zuǒ )右(yòu )曰(yuē ):‘有(yǒu )喜(xǐ )而(ér )忧(yōu ),如(rú )有(yǒu )忧(yōu )而(ér )喜(xǐ )乎(hū )?’公(gōng )曰(yuē ):‘得(dé )臣(chén )犹(yóu )在(zài ),忧(yōu )未(wèi )歇(xiē )也(yě )。困(kùn )兽(shòu )犹(yóu )斗(dòu ),况(kuàng )国(guó )相(xiàng )乎(hū )!’及(jí )楚(chǔ )杀(shā )子(zǐ )玉(yù ),公(gōng )喜(xǐ )而(ér )后(hòu )可(kě )知(zhī ),曰(yuē ):‘是(shì )晋(jìn )再(zài )克(kè )而(ér )楚(chǔ )再(zài )败(bài )也(yě )。’楚(chǔ )是(shì )以(yǐ )再(zài )世(shì )不(bú )竞(jìng )。今(jīn )天(tiān )或(huò )者(zhě )大(dà )警(jǐng )晋(jìn )也(yě ),而(ér )又(yòu )杀(shā )林(lín )父(fù ),以(yǐ )重(zhòng )楚(chǔ )胜(shèng ),其(qí )无(wú )乃(nǎi )不(bú )竞(jìng )乎(hū )?林(lín )父(fù )之(zhī )事(shì )君(jūn )也(yě ),进(jìn )思(sī )尽(jìn )忠(zhōng ),退(tuì )思(sī )补(bǔ )过(guò ),社(shè )稷(jì )之(zhī )卫(wèi )也(yě )。君(jūn )若(ruò )之(zhī )何(hé )杀(shā )之(zhī )?夫(fū )其(qí )败(bài )也(yě ),若(ruò )日(rì )月(yuè )之(zhī )蚀(shí ),何(hé )损(sǔn )于(yú )明(míng )?”晋(jìn )侯(hóu )使(shǐ )复(fù )其(qí )位(wèi )也(yě )。)

汉(hàn )代(dài )以(yǐ )周(zhōu )勃(bó )功(gōng )大(dà )霍(huò )光(guāng ),何(hé )如(rú )?

对(duì )曰(yuē ):“勃(bó )本(běn )高(gāo )帝(dì )大(dà )臣(chén ),众(zhòng )所(suǒ )归(guī )向(xiàng ),居(jū )太(tài )尉(wèi )位(wèi ),拥(yōng )兵(bīng )百(bǎi )万(wàn ),既(jì )有(yǒu )陈(chén )平(píng )、王(wáng )陵(líng )之(zhī )力(lì ),又(yòu )有(yǒu )朱(zhū )虚(xū )诸(zhū )王(wáng )之(zhī )援(yuán ),郦(lì )寄(jì )游(yóu )说(shuō ),以(yǐ )谲(jué )诸(zhū )吕(lǚ ),因(yīn )众(zhòng )之(zhī )心(xīn ),易(yì )以(yǐ )济(jì )事(shì )。若(ruò )霍(huò )光(guāng )者(zhě ),以(yǐ )仓(cāng )卒(zú )之(zhī )际(jì ),受(shòu )寄(jì )托(tuō )之(zhī )任(rèn ),辅(fǔ )弼(bì )幼(yòu )主(zhǔ ),天(tiān )下(xià )晏(yàn )然(rán )。遇(yù )燕(yàn )王(wáng )绾(wǎn )之(zhī )乱(luàn ),诛(zhū )除(chú )凶(xiōng )逆(nì ),以(yǐ )靖(jìng )王(wáng )室(shì )。废(fèi )昌(chāng )邑(yì ),立(lì )孝(xiào )宣(xuān ),任(rèn )汉(hàn )家(jiā )之(zhī )重(zhòng ),隆(lóng )中(zhōng )兴(xìng )之(zhī )祚(zuò ),参(cān )声(shēng )伊(yī )周(zhōu ),为(wéi )汉(hàn )贤(xián )相(xiàng )。推(tuī )验(yàn )事(shì )效(xiào ),优(yōu )劣(liè )明(míng )矣(yǐ )。”

(袁(yuán )盎(àng )问(wèn )汉(hàn )文(wén )帝(dì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )以(yǐ )绛(jiàng )侯(hóu )周(zhōu )勃(bó )何(hé )如(rú )人(rén )也(yě )?”上(shàng )曰(yuē ):“社(shè )稷(jì )臣(chén )也(yě )。”盎(àng )曰(yuē ):“可(kě )谓(wèi )功(gōng )臣(chén ),非(fēi )社(shè )稷(jì )臣(chén )。社(shè )稷(jì )臣(chén )者(zhě ),主(zhǔ )在(zài )与(yǔ )在(zài ),主(zhǔ )亡(wáng )与(yǔ )亡(wáng )。方(fāng )吕(lǚ )后(hòu )时(shí ),刘(liú )氏(shì )不(bú )绝(jué )如(rú )带(dài ),绛(jiàng )侯(hóu )为(wéi )太(tài )尉(wèi ),主(zhǔ )兵(bīng )柄(bǐng ),不(bú )能(néng )正(zhèng )。吕(lǚ )氏(shì )崩(bēng ),大(dà )臣(chén )相(xiàng )与(yǔ )诛(zhū )诸(zhū )吕(lǚ ),太(tài )尉(wèi )主(zhǔ )兵(bīng ),适(shì )会(huì )其(qí )成(chéng )功(gōng )。所(suǒ )谓(wèi )功(gōng )臣(chén ),非(fēi )社(shè )稷(jì )臣(chén )也(yě )。”)

后(hòu )汉(hàn )陈(chén )蕃(fān )上(shàng )疏(shū )荐(jiàn )徐(xú )稚(zhì )、袁(yuán )闳(hóng )、韦(wéi )着(zhe )三(sān )人(rén )。帝(dì )问(wèn )蕃(fān )曰(yuē ):“三(sān )人(rén )谁(shuí )为(wéi )先(xiān )后(hòu )?”蕃(fān )曰(yuē ):“闳(hóng )生(shēng )公(gōng )族(zú ),闻(wén )道(dào )渐(jiàn )训(xùn )。着(zhe )长(zhǎng )于(yú )三(sān )辅(fǔ ),礼(lǐ )义(yì )之(zhī )俗(sú ),所(suǒ )谓(wèi )不(bú )扶(fú )自(zì )直(zhí ),不(bú )镂(lòu )自(zì )雕(diāo )。至(zhì )于(yú )稚(zhì )者(zhě ),爰(yuán )自(zì )江(jiāng )南(nán )卑(bēi )薄(báo )之(zhī )域(yù ),而(ér )角(jiǎo )立(lì )杰(jié )出(chū ),宜(yí )当(dāng )为(wéi )先(xiān )。”

或(huò )曰(yuē ):“谢(xiè )安(ān )石(shí )为(wéi )相(xiàng ),可(kě )与(yǔ )何(hé )人(rén )为(wéi )比(bǐ )?”

虞(yú )南(nán )曰(yuē ):“昔(xī )顾(gù )雍(yōng )封(fēng )侯(hóu )之(zhī )日(rì ),而(ér )家(jiā )人(rén )不(bú )知(zhī ),前(qián )代(dài )称(chēng )其(qí )质(zhì )重(zhòng ),莫(mò )以(yǐ )为(wéi )偶(ǒu )。夫(fū )以(yǐ )东(dōng )晋(jìn )衰(shuāi )微(wēi ),疆(jiāng )埸(yì )日(rì )骇(hài ),况(kuàng )永(yǒng )固(gù )(符(fú )坚(jiān )字(zì )也(yě ))六(liù )夷(yí )英(yīng )主(zhǔ ),亲(qīn )率(lǜ )百(bǎi )万(wàn );苻(fú )融(róng )俊(jùn )才(cái )名(míng )相(xiàng ),执(zhí )锐(ruì )先(xiān )驱(qū ),厉(lì )虎(hǔ )狼(láng )之(zhī )爪(zhǎo )牙(yá ),骋(chěng )长(zhǎng )蛇(shé )之(zhī )锋(fēng )锷(è ),先(xiān )筑(zhù )宾(bīn )馆(guǎn ),以(yǐ )待(dài )晋(jìn )君(jūn )。强(qiáng )弱(ruò )而(ér )论(lùn ),鸿(hóng )毛(máo )太(tài )山(shān ),不(bú )足(zú )为(wéi )喻(yù )。文(wén )静(jìng )深(shēn )拒(jù )桓(huán )沛(pèi )之(zhī )援(yuán ),不(bú )喜(xǐ )谢(xiè )玄(xuán )之(zhī )书(shū ),则(zé )胜(shèng )败(bài )之(zhī )数(shù ),固(gù )已(yǐ )存(cún )于(yú )胸(xiōng )中(zhōng )矣(yǐ )。夫(fū )斯(sī )人(rén )也(yě ),岂(qǐ )以(yǐ )区(qū )区(qū )万(wàn )户(hù )之(zhī )封(fēng ),动(dòng )其(qí )方(fāng )寸(cùn )者(zhě )欤(yú )?若(ruò )论(lùn )其(qí )度(dù )量(liàng ),近(jìn )古(gǔ )已(yǐ )来(lái ),未(wèi )见(jiàn )其(qí )匹(pǐ )。”

隋(suí )炀(yáng )帝(dì )在(zài )东(dōng )宫(gōng ),尝(cháng )谓(wèi )贺(hè )若(ruò )弼(bì )曰(yuē ):“杨(yáng )素(sù )、韩(hán )擒(qín )虎(hǔ )、史(shǐ )万(wàn )岁(suì )三(sān )人(rén ),俱(jù )称(chēng )良(liáng )将(jiāng ),其(qí )间(jiān )优(yōu )劣(liè )何(hé )如(rú )?”对(duì )曰(yuē ):“杨(yáng )素(sù )是(shì )猛(měng )将(jiāng ),非(fēi )谋(móu )将(jiāng )(议(yì )曰(yuē ):胆(dǎn )气(qì )果(guǒ )敢(gǎn ),猛(měng )将(jiāng )也(yě );渊(yuān )而(ér )有(yǒu )谋(móu ),谋(móu )将(jiāng )也(yě )。);韩(hán )擒(qín )虎(hǔ )是(shì )斗(dòu )将(jiāng ),非(fēi )领(lǐng )将(jiāng )(议(yì )曰(yuē ):拳(quán )捷(jié )矫(jiǎo )悍(hàn ),斗(dòu )将(jiāng )也(yě );御(yù )军(jūn )齐(qí )肃(sù ),领(lǐng )将(jiāng )也(yě )。);史(shǐ )万(wàn )岁(suì )是(shì )骑(qí )将(jiāng ),非(fēi )大(dà )将(jiāng )(议(yì )曰(yuē ):领(lǐng )一(yī )偏(piān )师(shī ),所(suǒ )向(xiàng )无(wú )敌(dí ),骑(qí )将(jiāng )也(yě );包(bāo )罗(luó )英(yīng )雄(xióng ),使(shǐ )群(qún )才(cái )各(gè )当(dāng )其(qí )用(yòng ),大(dà )将(jiāng )也(yě )。)。”太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“善(shàn )。”

故(gù )自(zì )“六(liù )正(zhèng )”至(zhì )于(yú )“问(wèn )将(jiāng )”,皆(jiē )人(rén )臣(chén )得(dé )失(shī )之(zhī )效(xiào )也(yě )。古(gǔ )语(yǔ )曰(yuē ):“禹(yǔ )以(yǐ )夏(xià )王(wáng ),桀(jié )以(yǐ )夏(xià )亡(wáng );汤(tāng )以(yǐ )殷(yīn )王(wáng ),纣(zhòu )以(yǐ )殷(yīn )亡(wáng )。”阖(hé )庐(lú )以(yǐ )吴(wú )战(zhàn )胜(shèng ),无(wú )敌(dí )于(yú )天(tiān )下(xià ),而(ér )夫(fū )差(chà )以(yǐ )见(jiàn )擒(qín )于(yú )越(yuè );穆(mù )公(gōng )以(yǐ )秦(qín )显(xiǎn )名(míng )尊(zūn )号(hào ),而(ér )二(èr )世(shì )以(yǐ )劫(jié )于(yú )望(wàng )夷(yí )。其(qí )所(suǒ )以(yǐ )君(jūn )王(wáng )者(zhě )同(tóng ),而(ér )功(gōng )迹(jì )不(bú )等(děng )者(zhě ),所(suǒ )任(rèn )异(yì )也(yě )。是(shì )以(yǐ )成(chéng )王(wáng )处(chù )襁(qiǎng )褓(bǎo )而(ér )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu ),周(zhōu )公(gōng )用(yòng )事(shì )也(yě );赵(zhào )武(wǔ )灵(líng )王(wáng )年(nián )五(wǔ )十(shí )而(ér )饿(è )死(sǐ )于(yú )沙(shā )丘(qiū ),任(rèn )李(lǐ )兑(duì )也(yě )。故(gù )魏(wèi )有(yǒu )公(gōng )子(zǐ )无(wú )忌(jì ),削(xuē )地(dì )复(fù )得(dé );赵(zhào )任(rèn )蔺(lìn )相(xiàng )如(rú ),秦(qín )兵(bīng )不(bú )敢(gǎn )出(chū );楚(chǔ )有(yǒu )申(shēn )包(bāo )胥(xū ),而(ér )昭(zhāo )王(wáng )反(fǎn )位(wèi );齐(qí )有(yǒu )田(tián )单(dān ),而(ér )襄(xiāng )王(wáng )得(dé )国(guó )。因(yīn )斯(sī )而(ér )谈(tán ),夫(fū )有(yǒu )国(guó )者(zhě ),不(bú )能(néng )陶(táo )冶(yě )世(shì )俗(sú ),甄(zhēn )综(zōng )人(rén )物(wù ),论(lùn )邪(xié )正(zhèng )之(zhī )得(dé )失(shī ),撮(cuō )霸(bà )王(wáng )之(zhī )余(yú )议(yì ),有(yǒu )能(néng )立(lì )功(gōng )成(chéng )名(míng )者(zhě ),未(wèi )之(zhī )前(qián )闻(wén )。(故(gù )知(zhī )量(liàng )能(néng )授(shòu )官(guān ),至(zhì )理(lǐ )之(zhī )术(shù )也(yě )。)

阅读:26270

打赏捐助〔Donate〕>>>

《臣行》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库