贺琛【登录】

《梁书》 > 卷三十八 > 《贺琛》 > 拼音版

贺(hè )琛(chēn ),字(zì )国(guó )宝(bǎo ),会(huì )稽(jī )山(shān )阴(yīn )人(rén )也(yě )。伯(bó )父(fù )蒨(qiàn ),步(bù )兵(bīng )校(xiào )尉(wèi ),为(wéi )世(shì )硕(shuò )儒(rú )。琛(chēn )幼(yòu ),蒨(qiàn )授(shòu )其(qí )经(jīng )业(yè ),一(yī )闻(wén )便(biàn )通(tōng )义(yì )理(lǐ )。蒨(qiàn )异(yì )之(zhī ),常(cháng )曰(yuē ):“此(cǐ )儿(ér )当(dāng )以(yǐ )明(míng )经(jīng )致(zhì )贵(guì )。”蒨(qiàn )卒(zú )后(hòu ),琛(chēn )家(jiā )贫(pín ),常(cháng )往(wǎng )还(hái )诸(zhū )暨(jì ),贩(fàn )粟(sù )以(yǐ )自(zì )给(gěi )。闲(xián )则(zé )习(xí )业(yè ),尤(yóu )精(jīng )《三(sān )礼(lǐ )》。初(chū ),蒨(qiàn )于(yú )乡(xiāng )里(lǐ )聚(jù )徒(tú )教(jiāo )授(shòu ),至(zhì )是(shì )又(yòu )依(yī )琛(chēn )焉(yān )。

普(pǔ )通(tōng )中(zhōng ),刺(cì )史(shǐ )临(lín )川(chuān )王(wáng )辟(pì )为(wéi )祭(jì )酒(jiǔ )从(cóng )事(shì )史(shǐ )。琛(chēn )始(shǐ )出(chū )都(dōu ),高(gāo )祖(zǔ )闻(wén )其(qí )学(xué )术(shù ),召(zhào )见(jiàn )文(wén )德(dé )殿(diàn ),与(yǔ )语(yǔ )悦(yuè )之(zhī ),谓(wèi )仆(pú )射(shè )徐(xú )勉(miǎn )曰(yuē ):“琛(chēn )殊(shū )有(yǒu )世(shì )业(yè )。”仍(réng )补(bǔ )王(wáng )国(guó )侍(shì )郎(láng ),俄(é )兼(jiān )太(tài )学(xué )博(bó )士(shì ),稍(shāo )迁(qiān )中(zhōng )卫(wèi )参(cān )军(jūn )事(shì )、尚(shàng )书(shū )通(tōng )事(shì )舍(shě )人(rén ),参(cān )礼(lǐ )仪(yí )事(shì )。累(lèi )迁(qiān )通(tōng )直(zhí )正(zhèng )员(yuán )郎(láng ),舍(shě )人(rén )如(rú )故(gù )。又(yòu )征(zhēng )西(xī )鄱(pó )阳(yáng )王(wáng )中(zhōng )录(lù )事(shì ),兼(jiān )尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )丞(chéng ),满(mǎn )岁(suì )为(wéi )真(zhēn )。诏(zhào )琛(chēn )撰(zhuàn )《新(xīn )谥(shì )法(fǎ )》,至(zhì )今(jīn )施(shī )用(yòng )。时(shí )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )议(yì ),大(dà )功(gōng )之(zhī )末(mò ),可(kě )以(yǐ )冠(guàn )子(zǐ )嫁(jià )女(nǚ )。琛(chēn )驳(bó )之(zhī )曰(yuē ):

令(lìng )旨(zhǐ )以(yǐ )“大(dà )功(gōng )之(zhī )末(mò )可(kě )得(dé )冠(guàn )子(zǐ )嫁(jià )女(nǚ ),不(bú )得(dé )自(zì )冠(guàn )自(zì )嫁(jià )。”推(tuī )以(yǐ )《记(jì )》文(wén ),窃(qiè )犹(yóu )致(zhì )惑(huò )。案(àn )嫁(jià )冠(guàn )之(zhī )礼(lǐ ),本(běn )是(shì )父(fù )之(zhī )所(suǒ )成(chéng ),无(wú )父(fù )之(zhī )人(rén ),乃(nǎi )可(kě )自(zì )冠(guàn )。故(gù )称(chēng )大(dà )功(gōng )小(xiǎo )功(gōng ),并(bìng )以(yǐ )冠(guàn )子(zǐ )嫁(jià )子(zǐ )为(wéi )文(wén );非(fēi )关(guān )惟(wéi )得(dé )为(wéi )子(zǐ ),己(jǐ )身(shēn )不(bú )得(dé )也(yě )。小(xiǎo )功(gōng )之(zhī )末(mò ),既(jì )得(dé )自(zì )嫁(jià )娶(qǔ ),而(ér )亦(yì )云(yún )“冠(guàn )子(zǐ )娶(qǔ )妇(fù )”,其(qí )义(yì )益(yì )明(míng )。故(gù )先(xiān )列(liè )二(èr )服(fú ),每(měi )明(míng )冠(guàn )子(zǐ )嫁(jià )子(zǐ ),结(jié )于(yú )后(hòu )句(jù ),方(fāng )显(xiǎn )自(zì )娶(qǔ )之(zhī )义(yì )。既(jì )明(míng )小(xiǎo )功(gōng )自(zì )娶(qǔ ),即(jí )知(zhī )大(dà )功(gōng )自(zì )冠(guàn )矣(yǐ ),盖(gài )是(shì )约(yuē )言(yán )而(ér )见(jiàn )旨(zhǐ )。若(ruò )谓(wèi )缘(yuán )父(fù )服(fú )大(dà )功(gōng ),子(zǐ )服(fú )小(xiǎo )功(gōng ),小(xiǎo )功(gōng )服(fú )轻(qīng ),故(gù )得(dé )为(wéi )子(zǐ )冠(guàn )嫁(jià ),大(dà )功(gōng )服(fú )重(zhòng ),故(gù )不(bú )得(dé )自(zì )嫁(jià )自(zì )冠(guàn )者(zhě ),则(zé )小(xiǎo )功(gōng )之(zhī )末(mò ),非(fēi )明(míng )父(fù )子(zǐ )服(fú )殊(shū ),不(bú )应(yīng )复(fù )云(yún )“冠(guàn )子(zǐ )嫁(jià )子(zǐ )”也(yě )。若(ruò )谓(wèi )小(xiǎo )功(gōng )之(zhī )文(wén )言(yán )己(jǐ )可(kě )娶(qǔ ),大(dà )功(gōng )之(zhī )文(wén )不(bú )言(yán )己(jǐ )冠(guàn ),故(gù )知(zhī )身(shēn )有(yǒu )大(dà )功(gōng ),不(bú )得(dé )自(zì )行(háng )嘉(jiā )礼(lǐ ),但(dàn )得(dé )为(wéi )子(zǐ )冠(guàn )嫁(jià )。窃(qiè )谓(wèi )有(yǒu )服(fú )不(bú )行(háng )嘉(jiā )礼(lǐ ),本(běn )为(wéi )吉(jí )凶(xiōng )不(bú )可(kě )相(xiàng )干(gàn )。子(zǐ )虽(suī )小(xiǎo )功(gōng )之(zhī )末(mò ),可(kě )得(dé )行(háng )冠(guàn )嫁(jià ),犹(yóu )应(yīng )须(xū )父(fù )得(dé )为(wéi )其(qí )冠(guàn )嫁(jià )。若(ruò )父(fù )于(yú )大(dà )功(gōng )之(zhī )末(mò )可(kě )以(yǐ )冠(guàn )子(zǐ )嫁(jià )子(zǐ ),是(shì )于(yú )吉(jí )凶(xiōng )礼(lǐ )无(wú )碍(ài );吉(jí )凶(xiōng )礼(lǐ )无(wú )碍(ài ),岂(qǐ )不(bú )得(dé )自(zì )冠(guàn )自(zì )嫁(jià )?若(ruò )自(zì )冠(guàn )自(zì )嫁(jià )于(yú )事(shì )有(yǒu )碍(ài ),则(zé )冠(guàn )子(zǐ )嫁(jià )子(zǐ )宁(níng )独(dú )可(kě )通(tōng )?今(jīn )许(xǔ )其(qí )冠(guàn )子(zǐ )而(ér )塞(sāi )其(qí )自(zì )冠(guàn ),是(shì )琛(chēn )之(zhī )所(suǒ )惑(huò )也(yě )。

又(yòu )令(lìng )旨(zhǐ )推(tuī )“下(xià )殇(shāng )小(xiǎo )功(gōng )不(bú )可(kě )娶(qǔ )妇(fù ),则(zé )降(jiàng )服(fú )大(dà )功(gōng )亦(yì )不(bú )得(dé )为(wéi )子(zǐ )冠(guàn )嫁(jià )”。伏(fú )寻(xún )此(cǐ )旨(zhǐ ),若(ruò )谓(wèi )降(jiàng )服(fú )大(dà )功(gōng )不(bú )可(kě )冠(guàn )子(zǐ )嫁(jià )子(zǐ ),则(zé )降(jiàng )服(fú )小(xiǎo )功(gōng )亦(yì )不(bú )可(kě )自(zì )冠(guàn )自(zì )娶(qǔ ),是(shì )为(wéi )凡(fán )厥(jué )降(jiàng )服(fú )大(dà )功(gōng )小(xiǎo )功(gōng )皆(jiē )不(bú )得(dé )冠(guàn )娶(qǔ )矣(yǐ )。《记(jì )》文(wén )应(yīng )云(yún )降(jiàng )服(fú )则(zé )不(bú )可(kě ),宁(níng )得(dé )惟(wéi )称(chēng )下(xià )殇(shāng )?今(jīn )不(bú )言(yán )降(jiàng )服(fú ),的(de )举(jǔ )下(xià )殇(shāng ),实(shí )有(yǒu )其(qí )义(yì )。夫(fū )出(chū )嫁(jià )出(chū )后(hòu ),或(huò )有(yǒu )再(zài )降(jiàng ),出(chū )后(hòu )之(zhī )身(shēn ),于(yú )本(běn )姊(zǐ )妹(mèi )降(jiàng )为(wéi )大(dà )功(gōng );若(ruò )是(shì )大(dà )夫(fū )服(fú )士(shì ),又(yòu )以(yǐ )尊(zūn )降(jiàng ),则(zé )成(chéng )小(xiǎo )功(gōng )。其(qí )于(yú )冠(guàn )嫁(jià ),义(yì )无(wú )以(yǐ )异(yì )。所(suǒ )以(yǐ )然(rán )者(zhě ),出(chū )嫁(jià )则(zé )有(yǒu )受(shòu )我(wǒ ),出(chū )后(hòu )则(zé )有(yǒu )传(chuán )重(zhòng ),并(bìng )欲(yù )薄(báo )于(yú )此(cǐ )而(ér )厚(hòu )于(yú )彼(bǐ ),此(cǐ )服(fú )虽(suī )降(jiàng ),彼(bǐ )服(fú )则(zé )隆(lóng )。昔(xī )实(shí )期(qī )亲(qīn ),虽(suī )再(zài )降(jiàng )犹(yóu )依(yī )小(xiǎo )功(gōng )之(zhī )礼(lǐ ),可(kě )冠(guàn )可(kě )嫁(jià )。若(ruò )夫(fū )期(qī )降(jiàng )大(dà )功(gōng ),大(dà )功(gōng )降(jiàng )为(wéi )小(xiǎo )功(gōng ),止(zhǐ )是(shì )一(yī )等(děng ),降(jiàng )杀(shā )有(yǒu )伦(lún ),服(fú )末(mò )嫁(jià )冠(guàn ),故(gù )无(wú )有(yǒu )异(yì )。惟(wéi )下(xià )殇(shāng )之(zhī )服(fú ),特(tè )明(míng )不(bú )娶(qǔ )之(zhī )义(yì )者(zhě ),盖(gài )缘(yuán )以(yǐ )幼(yòu )稚(zhì )之(zhī )故(gù )。夭(yāo )丧(sàng )情(qíng )深(shēn ),既(jì )无(wú )受(shòu )厚(hòu )佗(tuó )姓(xìng ),又(yòu )异(yì )传(chuán )重(zhòng )彼(bǐ )宗(zōng ),嫌(xián )其(qí )年(nián )稚(zhì )服(fú )轻(qīng ),顿(dùn )成(chéng )杀(shā )略(luè ),故(gù )特(tè )明(míng )不(bú )娶(qǔ ),以(yǐ )示(shì )本(běn )重(zhòng )之(zhī )恩(ēn )。是(shì )以(yǐ )凡(fán )厥(jué )降(jiàng )服(fú ),冠(guàn )嫁(jià )不(bú )殊(shū );惟(wéi )在(zài )下(xià )殇(shāng ),乃(nǎi )明(míng )不(bú )娶(qǔ )。其(qí )义(yì )若(ruò )此(cǐ ),则(zé )不(bú )得(dé )言(yán )大(dà )功(gōng )之(zhī )降(jiàng )服(fú ),皆(jiē )不(bú )可(kě )冠(guàn )嫁(jià )也(yě )。且(qiě )《记(jì )》云(yún )“下(xià )殇(shāng )小(xiǎo )功(gōng )”,言(yán )下(xià )殇(shāng )则(zé )不(bú )得(dé )通(tōng )于(yú )中(zhōng )上(shàng ),语(yǔ )小(xiǎo )功(gōng )则(zé )不(bú )得(dé )兼(jiān )于(yú )大(dà )功(gōng )。若(ruò )实(shí )大(dà )小(xiǎo )功(gōng )降(jiàng )服(fú )皆(jiē )不(bú )冠(guàn )嫁(jià ),上(shàng )中(zhōng )二(èr )殇(shāng )亦(yì )不(bú )冠(guàn )嫁(jià )者(zhě ),《记(jì )》不(bú )得(dé )直(zhí )云(yún )“下(xià )殇(shāng )小(xiǎo )功(gōng )则(zé )不(bú )可(kě )”。恐(kǒng )非(fēi )文(wén )意(yì )。此(cǐ )又(yòu )琛(chēn )之(zhī )所(suǒ )疑(yí )也(yě )。

遂(suí )从(cóng )琛(chēn )议(yì )。

迁(qiān )员(yuán )外(wài )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )。旧(jiù )尚(shàng )书(shū )南(nán )坐(zuò ),无(wú )貂(diāo );貂(diāo )自(zì )琛(chēn )始(shǐ )也(yě )。顷(qǐng )之(zhī ),迁(qiān )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng ),参(cān )礼(lǐ )仪(yí )事(shì )如(rú )先(xiān )。琛(chēn )家(jiā )产(chǎn )既(jì )豊(fēng ),买(mǎi )主(zhǔ )第(dì )为(wéi )宅(zhái ),为(wéi )有(yǒu )司(sī )所(suǒ )奏(zòu ),坐(zuò )免(miǎn )官(guān )。俄(é )复(fù )为(wéi )尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )丞(chéng ),迁(qiān )给(gěi )事(shì )黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng ),兼(jiān )国(guó )子(zǐ )博(bó )士(shì ),未(wèi )拜(bài ),改(gǎi )为(wéi )通(tōng )直(zhí )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),领(lǐng )尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )丞(chéng ),并(bìng )参(cān )礼(lǐ )仪(yí )事(shì )。琛(chēn )前(qián )后(hòu )居(jū )职(zhí ),凡(fán )郊(jiāo )庙(miào )诸(zhū )仪(yí ),多(duō )所(suǒ )创(chuàng )定(dìng )。每(měi )见(jiàn )高(gāo )祖(zǔ ),与(yǔ )语(yǔ )常(cháng )移(yí )晷(guǐ )刻(kè ),故(gù )省(shěng )中(zhōng )为(wéi )之(zhī )语(yǔ )曰(yuē ):“上(shàng )殿(diàn )不(bú )下(xià )有(yǒu )贺(hè )雅(yǎ )。”琛(chēn )容(róng )止(zhǐ )都(dōu )雅(yǎ ),故(gù )时(shí )人(rén )呼(hū )之(zhī )。迁(qiān )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),参(cān )礼(lǐ )仪(yí )如(rú )故(gù )。

是(shì )时(shí ),高(gāo )祖(zǔ )任(rèn )职(zhí )者(zhě ),皆(jiē )缘(yuán )饰(shì )奸(jiān )谄(chǎn ),深(shēn )害(hài )时(shí )政(zhèng ),琛(chēn )遂(suí )启(qǐ )陈(chén )事(shì )条(tiáo )封(fēng )奏(zòu )曰(yuē ):

臣(chén )荷(hé )拔(bá )擢(zhuó )之(zhī )恩(ēn ),曾(céng )不(bú )能(néng )效(xiào )一(yī )职(zhí );居(jū )献(xiàn )纳(nà )之(zhī )任(rèn ),又(yòu )不(bú )能(néng )荐(jiàn )一(yī )言(yán )。窃(qiè )闻(wén )“慈(cí )父(fù )不(bú )爱(ài )无(wú )益(yì )之(zhī )子(zǐ ),明(míng )君(jūn )不(bú )畜(chù )无(wú )益(yì )之(zhī )臣(chén )”,臣(chén )所(suǒ )以(yǐ )当(dāng )食(shí )废(fèi )飧(sūn ),中(zhōng )宵(xiāo )而(ér )叹(tàn )息(xī )也(yě )。辄(zhé )言(yán )时(shí )事(shì ),列(liè )之(zhī )于(yú )后(hòu )。非(fēi )谓(wèi )谋(móu )猷(yóu ),宁(níng )云(yún )启(qǐ )沃(wò )。独(dú )缄(jiān )胸(xiōng )臆(yì ),不(bú )语(yǔ )妻(qī )子(zǐ )。辞(cí )无(wú )粉(fěn )饰(shì ),削(xuē )槁(gǎo )则(zé )焚(fén )。脱(tuō )得(dé )听(tīng )览(lǎn ),试(shì )加(jiā )省(shěng )鉴(jiàn )。如(rú )不(bú )允(yǔn )合(hé ),亮(liàng )其(qí )戆(gàng )愚(yú )。

其(qí )一(yī )事(shì )曰(yuē ):今(jīn )北(běi )边(biān )稽(jī )服(fú ),戈(gē )甲(jiǎ )解(jiě )息(xī ),政(zhèng )是(shì )生(shēng )聚(jù )教(jiāo )训(xùn )之(zhī )时(shí ),而(ér )天(tiān )下(xià )户(hù )口(kǒu )减(jiǎn )落(luò ),诚(chéng )当(dāng )今(jīn )之(zhī )急(jí )务(wù )。虽(suī )是(shì )处(chù )雕(diāo )流(liú ),而(ér )关(guān )外(wài )弥(mí )甚(shèn ),郡(jùn )不(bú )堪(kān )州(zhōu )之(zhī )控(kòng )总(zǒng ),县(xiàn )不(bú )堪(kān )郡(jùn )之(zhī )裒(póu )削(xuē ),更(gèng )相(xiàng )呼(hū )扰(rǎo ),莫(mò )得(dé )治(zhì )其(qí )政(zhèng )术(shù ),惟(wéi )以(yǐ )应(yīng )赴(fù )征(zhēng )敛(liǎn )为(wéi )事(shì )。百(bǎi )姓(xìng )不(bú )能(néng )堪(kān )命(mìng ),各(gè )事(shì )流(liú )移(yí ),或(huò )依(yī )于(yú )大(dà )姓(xìng ),或(huò )聚(jù )于(yú )屯(tún )封(fēng ),盖(gài )不(bú )获(huò )已(yǐ )而(ér )窜(cuàn )亡(wáng ),非(fēi )乐(lè )之(zhī )也(yě )。国(guó )家(jiā )于(yú )关(guān )外(wài )赋(fù )税(shuì )盖(gài )微(wēi ),乃(nǎi )至(zhì )年(nián )常(cháng )租(zū )课(kè ),动(dòng )致(zhì )逋(bū )积(jī ),而(ér )民(mín )失(shī )安(ān )居(jū ),宁(níng )非(fēi )牧(mù )守(shǒu )之(zhī )过(guò )?东(dōng )境(jìng )户(hù )口(kǒu )空(kōng )虚(xū ),皆(jiē )由(yóu )使(shǐ )命(mìng )繁(fán )数(shù )。夫(fū )犬(quǎn )不(bú )夜(yè )吠(fèi ),故(gù )民(mín )得(dé )安(ān )居(jū )。今(jīn )大(dà )邦(bāng )大(dà )县(xiàn ),舟(zhōu )舸(gě )衔(xián )命(mìng )者(zhě ),非(fēi )惟(wéi )十(shí )数(shù );复(fù )穷(qióng )幽(yōu )之(zhī )乡(xiāng ),极(jí )远(yuǎn )之(zhī )邑(yì ),亦(yì )皆(jiē )必(bì )至(zhì )。每(měi )有(yǒu )一(yī )使(shǐ ),属(shǔ )所(suǒ )搔(sāo )扰(rǎo );况(kuàng )复(fù )烦(fán )扰(rǎo )积(jī )理(lǐ ),深(shēn )为(wéi )民(mín )害(hài )。驽(nú )困(kùn )邑(yì )宰(zǎi ),则(zé )拱(gǒng )手(shǒu )听(tīng )其(qí )渔(yú )猎(liè );桀(jié )黠(xiá )长(zhǎng )吏(lì ),又(yòu )因(yīn )之(zhī )而(ér )为(wéi )贪(tān )残(cán )。纵(zòng )有(yǒu )廉(lián )平(píng ),郡(jùn )犹(yóu )掣(chè )肘(zhǒu )。故(gù )邑(yì )宰(zǎi )怀(huái )印(yìn ),类(lèi )无(wú )考(kǎo )绩(jì ),细(xì )民(mín )弃(qì )业(yè ),流(liú )冗(rǒng )者(zhě )多(duō ),虽(suī )年(nián )降(jiàng )复(fù )业(yè )之(zhī )诏(zhào ),屡(lǚ )下(xià )蠲(juān )赋(fù )之(zhī )恩(ēn ),而(ér )终(zhōng )不(bú )得(dé )反(fǎn )其(qí )居(jū )也(yě )。

其(qí )二(èr )事(shì )曰(yuē ):圣(shèng )主(zhǔ )恤(xù )隐(yǐn )之(zhī )心(xīn ),纳(nà )隍(huáng )之(zhī )念(niàn ),闻(wén )之(zhī )遐(xiá )迩(ěr ),至(zhì )于(yú )翾(xuān )飞(fēi )蠕(rú )动(dòng ),犹(yóu )且(qiě )度(dù )脱(tuō ),况(kuàng )在(zài )兆(zhào )庶(shù )。而(ér )州(zhōu )郡(jùn )无(wú )恤(xù )民(mín )之(zhī )志(zhì ),故(gù )天(tiān )下(xià )颙(yú )颙(yú ),惟(wéi )注(zhù )仰(yǎng )于(yú )一(yī )人(rén ),诚(chéng )所(suǒ )谓(wèi )“爱(ài )之(zhī )如(rú )父(fù )母(mǔ ),仰(yǎng )之(zhī )如(rú )日(rì )月(yuè ),敬(jìng )之(zhī )如(rú )鬼(guǐ )神(shén ),畏(wèi )之(zhī )如(rú )雷(léi )霆(tíng )”。苟(gǒu )须(xū )应(yīng )痛(tòng )逗(dòu )药(yào ),岂(qǐ )可(kě )不(bú )治(zhì )之(zhī )哉(zāi )?今(jīn )天(tiān )下(xià )宰(zǎi )守(shǒu )所(suǒ )以(yǐ )皆(jiē )尚(shàng )贪(tān )残(cán ),罕(hǎn )有(yǒu )廉(lián )白(bái )者(zhě ),良(liáng )由(yóu )风(fēng )俗(sú )侈(chǐ )靡(mí )。使(shǐ )之(zhī )然(rán )也(yě )。淫(yín )奢(shē )之(zhī )弊(bì ),其(qí )事(shì )多(duō )端(duān ),粗(cū )举(jǔ )二(èr )条(tiáo ),言(yán )其(qí )尤(yóu )者(zhě )。夫(fū )食(shí )方(fāng )丈(zhàng )于(yú )前(qián ),所(suǒ )甘(gān )一(yī )味(wèi )。今(jīn )之(zhī )燕(yàn )喜(xǐ ),相(xiàng )竞(jìng )夸(kuā )豪(háo ),积(jī )果(guǒ )如(rú )山(shān )岳(yuè ),列(liè )肴(yáo )同(tóng )绮(qǐ )绣(xiù ),露(lù )台(tái )之(zhī )产(chǎn ),不(bú )周(zhōu )一(yī )燕(yàn )之(zhī )资(zī ),而(ér )宾(bīn )主(zhǔ )之(zhī )间(jiān ),裁(cái )取(qǔ )满(mǎn )腹(fù ),未(wèi )及(jí )下(xià )堂(táng ),已(yǐ )同(tóng )臭(chòu )腐(fǔ )。又(yòu )歌(gē )姬(jī )儛(wǔ )女(nǚ ),本(běn )有(yǒu )品(pǐn )制(zhì ),二(èr )八(bā )之(zhī )锡(xī ),良(liáng )待(dài )和(hé )戎(róng )。今(jīn )畜(chù )妓(jì )之(zhī )夫(fū ),无(wú )有(yǒu )等(děng )秩(zhì ),虽(suī )复(fù )庶(shù )贱(jiàn )微(wēi )人(rén ),皆(jiē )盛(shèng )姬(jī )姜(jiāng ),务(wù )在(zài )贪(tān )污(wū ),争(zhēng )饰(shì )罗(luó )绮(qǐ )。故(gù )为(wéi )吏(lì )牧(mù )民(mín )者(zhě ),竞(jìng )为(wéi )剥(bāo )削(xuē ),虽(suī )致(zhì )赀(zī )巨(jù )亿(yì ),罢(bà )归(guī )之(zhī )日(rì ),不(bú )支(zhī )数(shù )年(nián ),便(biàn )已(yǐ )消(xiāo )散(sàn )。盖(gài )由(yóu )宴(yàn )醑(xǔ )所(suǒ )费(fèi ),既(jì )破(pò )数(shù )家(jiā )之(zhī )产(chǎn );歌(gē )谣(yáo )之(zhī )具(jù ),必(bì )俟(sì )千(qiān )金(jīn )之(zhī )资(zī )。所(suǒ )费(fèi )事(shì )等(děng )丘(qiū )山(shān ),为(wéi )欢(huān )止(zhǐ )在(zài )俄(é )顷(qǐng )。乃(nǎi )更(gèng )追(zhuī )恨(hèn )向(xiàng )所(suǒ )取(qǔ )之(zhī )少(shǎo ),今(jīn )所(suǒ )费(fèi )之(zhī )多(duō )。如(rú )复(fù )傅(fù )翼(yì ),增(zēng )其(qí )搏(bó )噬(shì ),一(yī )何(hé )悖(bèi )哉(zāi )!其(qí )余(yú )淫(yín )侈(chǐ ),著(zhe )之(zhī )凡(fán )百(bǎi ),习(xí )以(yǐ )成(chéng )俗(sú ),日(rì )见(jiàn )滋(zī )甚(shèn ),欲(yù )使(shǐ )人(rén )守(shǒu )廉(lián )隅(yú ),吏(lì )尚(shàng )清(qīng )白(bái ),安(ān )可(kě )得(dé )邪(xié )!今(jīn )诚(chéng )宜(yí )严(yán )为(wéi )禁(jìn )制(zhì ),道(dào )之(zhī )以(yǐ )节(jiē )俭(jiǎn ),贬(biǎn )黜(chù )雕(diāo )饰(shì ),纠(jiū )奏(zòu )浮(fú )华(huá ),使(shǐ )众(zhòng )皆(jiē )知(zhī ),变(biàn )其(qí )耳(ěr )目(mù ),改(gǎi )其(qí )好(hǎo )恶(è )。夫(fū )失(shī )节(jiē )之(zhī )嗟(jiē ),亦(yì )民(mín )所(suǒ )自(zì )患(huàn ),正(zhèng )耻(chǐ )不(bú )及(jí )群(qún ),故(gù )勉(miǎn )强(qiáng )而(ér )为(wéi )之(zhī ),苟(gǒu )力(lì )所(suǒ )不(bú )至(zhì ),还(hái )受(shòu )其(qí )弊(bì )矣(yǐ )。今(jīn )若(ruò )厘(lí )其(qí )风(fēng )而(ér )正(zhèng )其(qí )失(shī ),易(yì )于(yú )反(fǎn )掌(zhǎng )。夫(fū )论(lùn )至(zhì )治(zhì )者(zhě ),必(bì )以(yǐ )淳(chún )素(sù )为(wéi )先(xiān ),正(zhèng )雕(diāo )流(liú )之(zhī )弊(bì ),莫(mò )有(yǒu )过(guò )俭(jiǎn )朴(pǔ )者(zhě )也(yě )。

其(qí )三(sān )事(shì )曰(yuē ):圣(shèng )躬(gōng )荷(hé )负(fù )苍(cāng )生(shēng )以(yǐ )为(wéi )任(rèn ),弘(hóng )济(jì )四(sì )海(hǎi )以(yǐ )为(wéi )心(xīn ),不(bú )惮(dàn )胼(pián )胝(zhī )之(zhī )劳(láo ),不(bú )辞(cí )癯(qú )瘦(shòu )之(zhī )苦(kǔ ),岂(qǐ )止(zhǐ )日(rì )昃(zè )忘(wàng )饥(jī ),夜(yè )分(fèn )废(fèi )寝(qǐn )。至(zhì )于(yú )百(bǎi )司(sī ),莫(mò )不(bú )奏(zòu )事(shì ),上(shàng )息(xī )责(zé )下(xià )之(zhī )嫌(xián ),下(xià )无(wú )逼(bī )上(shàng )之(zhī )咎(jiù ),斯(sī )实(shí )道(dào )迈(mài )百(bǎi )王(wáng ),事(shì )超(chāo )千(qiān )载(zǎi )。但(dàn )斗(dòu )筲(shāo )之(zhī )人(rén ),藻(zǎo )棁(tuō )之(zhī )子(zǐ ),既(jì )得(dé )伏(fú )奏(zòu )帷(wéi )扆(yǐ ),便(biàn )欲(yù )诡(guǐ )竞(jìng )求(qiú )进(jìn ),不(bú )说(shuō )国(guó )之(zhī )大(dà )体(tǐ )。不(bú )知(zhī )当(dāng )一(yī )官(guān ),处(chù )一(yī )职(zhí ),贵(guì )使(shǐ )理(lǐ )其(qí )紊(wěn )乱(luàn ),匡(kuāng )其(qí )不(bú )及(jí ),心(xīn )在(zài )明(míng )恕(shù ),事(shì )乃(nǎi )平(píng )章(zhāng )。但(dàn )务(wù )吹(chuī )毛(máo )求(qiú )疵(cī ),擘(bò )肌(jī )分(fèn )理(lǐ ),运(yùn )挈(qiè )瓶(píng )之(zhī )智(zhì ),徼(jiǎo )分(fèn )外(wài )之(zhī )求(qiú ),以(yǐ )深(shēn )刻(kè )为(wéi )能(néng ),以(yǐ )绳(shéng )逐(zhú )为(wéi )务(wù ),迹(jì )虽(suī )似(sì )于(yú )奉(fèng )公(gōng ),事(shì )更(gèng )成(chéng )其(qí )威(wēi )福(fú )。犯(fàn )罪(zuì )者(zhě )多(duō ),巧(qiǎo )避(bì )滋(zī )甚(shèn ),旷(kuàng )官(guān )废(fèi )职(zhí ),长(zhǎng )弊(bì )增(zēng )奸(jiān ),实(shí )由(yóu )于(yú )此(cǐ )。今(jīn )诚(chéng )愿(yuàn )责(zé )其(qí )公(gōng )平(píng )之(zhī )效(xiào ),黜(chù )其(qí )谗(chán )愚(yú )之(zhī )心(xīn ),则(zé )下(xià )安(ān )上(shàng )谧(mì ),无(wú )侥(yáo )幸(xìng )之(zhī )患(huàn )矣(yǐ )。

其(qí )四(sì )事(shì )曰(yuē ):自(zì )征(zhēng )伐(fá )北(běi )境(jìng ),帑(tǎng )藏(cáng )空(kōng )虚(xū )。今(jīn )天(tiān )下(xià )无(wú )事(shì ),而(ér )犹(yóu )日(rì )不(bú )暇(xiá )给(gěi )者(zhě ),良(liáng )有(yǒu )以(yǐ )也(yě )。夫(fū )国(guó )弊(bì )则(zé )省(shěng )其(qí )事(shì )而(ér )息(xī )其(qí )费(fèi ),事(shì )省(shěng )则(zé )养(yǎng )民(mín ),费(fèi )息(xī )则(zé )财(cái )聚(jù ),止(zhǐ )五(wǔ )年(nián )之(zhī )中(zhōng ),尚(shàng )于(yú )无(wú )事(shì ),必(bì )能(néng )使(shǐ )国(guó )豊(fēng )民(mín )阜(fù )。若(ruò )积(jī )以(yǐ )岁(suì )月(yuè ),斯(sī )乃(nǎi )范(fàn )蠡(lí )灭(miè )吴(wú )之(zhī )术(shù ),管(guǎn )仲(zhòng )霸(bà )齐(qí )之(zhī )由(yóu )。今(jīn )应(yīng )内(nèi )省(shěng )职(zhí )掌(zhǎng ),各(gè )检(jiǎn )其(qí )所(suǒ )部(bù )。凡(fán )京(jīng )师(shī )治(zhì )、署(shǔ )、邸(dǐ )、肆(sì )应(yīng )所(suǒ )为(wéi ),或(huò )十(shí )条(tiáo )宜(yí )省(shěng )其(qí )五(wǔ ),或(huò )三(sān )条(tiáo )宜(yí )除(chú )其(qí )一(yī );及(jí )国(guó )容(róng )、戎(róng )备(bèi ),在(zài )昔(xī )应(yīng )多(duō ),在(zài )今(jīn )宜(yí )少(shǎo )。虽(suī )于(yú )后(hòu )应(yīng )多(duō ),即(jí )事(shì )未(wèi )须(xū ),皆(jiē )悉(xī )减(jiǎn )省(shěng )。应(yīng )四(sì )方(fāng )屯(tún )、传(chuán )、邸(dǐ )、治(zhì ),或(huò )旧(jiù )有(yǒu ),或(huò )无(wú )益(yì ),或(huò )妨(fáng )民(mín ),有(yǒu )所(suǒ )宜(yí )除(chú ),除(chú )之(zhī );有(yǒu )所(suǒ )宜(yí )减(jiǎn ),减(jiǎn )之(zhī )。凡(fán )厥(jué )兴(xìng )造(zào ),凡(fán )厥(jué )费(fèi )财(cái ),有(yǒu )非(fēi )急(jí )者(zhě ),有(yǒu )役(yì )民(mín )者(zhě );又(yòu )凡(fán )厥(jué )讨(tǎo )召(zhào ),凡(fán )厥(jué )征(zhēng )求(qiú ),虽(suī )关(guān )国(guó )计(jì ),权(quán )其(qí )事(shì )宜(yí ),皆(jiē )须(xū )息(xī )费(fèi )休(xiū )民(mín )。不(bú )息(xī )费(fèi ),则(zé )无(wú )以(yǐ )聚(jù )财(cái );不(bú )休(xiū )民(mín ),则(zé )无(wú )以(yǐ )聚(jù )力(lì )。故(gù )蓄(xù )其(qí )财(cái )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )大(dà )用(yòng )之(zhī )也(yě );息(xī )其(qí )民(mín )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )大(dà )役(yì )之(zhī )也(yě )。若(ruò )言(yán )小(xiǎo )事(shì )不(bú )足(zú )害(hài )财(cái ),则(zé )终(zhōng )年(nián )不(bú )息(xī )矣(yǐ );以(yǐ )小(xiǎo )役(yì )不(bú )足(zú )妨(fáng )民(mín ),则(zé )终(zhōng )年(nián )不(bú )止(zhǐ )矣(yǐ )。扰(rǎo )其(qí )民(mín )而(ér )欲(yù )求(qiú )生(shēng )聚(jù )殷(yīn )阜(fù ),不(bú )可(kě )得(dé )矣(yǐ )。耗(hào )其(qí )财(cái )而(ér )务(wù )赋(fù )敛(liǎn )繁(fán )兴(xìng ),则(zé )奸(jiān )诈(zhà )盗(dào )窃(qiè )弥(mí )生(shēng ),是(shì )弊(bì )不(bú )息(xī )而(ér )其(qí )民(mín )不(bú )可(kě )使(shǐ )也(yě ),则(zé )难(nán )可(kě )以(yǐ )语(yǔ )富(fù )强(qiáng )而(ér )图(tú )远(yuǎn )大(dà )矣(yǐ )。自(zì )普(pǔ )通(tōng )以(yǐ )来(lái ),二(èr )十(shí )余(yú )年(nián ),刑(xíng )役(yì )荐(jiàn )起(qǐ ),民(mín )力(lì )雕(diāo )流(liú )。今(jīn )魏(wèi )氏(shì )和(hé )亲(qīn ),疆(jiāng )埸(yì )无(wú )警(jǐng ),若(ruò )不(bú )及(jí )于(yú )此(cǐ )时(shí )大(dà )息(xī )四(sì )民(mín ),使(shǐ )之(zhī )生(shēng )聚(jù ),减(jiǎn )省(shěng )国(guó )费(fèi ),令(lìng )府(fǔ )库(kù )蓄(xù )积(jī ),一(yī )旦(dàn )异(yì )境(jìng )有(yǒu )虞(yú ),关(guān )河(hé )可(kě )扫(sǎo ),则(zé )国(guó )弊(bì )民(mín )疲(pí ),安(ān )能(néng )振(zhèn )其(qí )远(yuǎn )略(luè )?事(shì )至(zhì )方(fāng )图(tú ),知(zhī )不(bú )及(jí )矣(yǐ )。

书(shū )奏(zòu ),高(gāo )祖(zǔ )大(dà )怒(nù ),召(zhào )主(zhǔ )书(shū )于(yú )前(qián ),口(kǒu )授(shòu )敕(chì )责(zé )琛(chēn )曰(yuē ):

謇(jiǎn )謇(jiǎn )有(yǒu )闻(wén ),殊(shū )称(chēng )所(suǒ )期(qī )。但(dàn )朕(zhèn )有(yǒu )天(tiān )下(xià )四(sì )十(shí )余(yú )年(nián ),公(gōng )车(chē )谠(dǎng )言(yán ),见(jiàn )闻(wén )听(tīng )览(lǎn ),所(suǒ )陈(chén )之(zhī )事(shì ),与(yǔ )卿(qīng )不(bú )异(yì ),常(cháng )欲(yù )承(chéng )用(yòng ),无(wú )替(tì )怀(huái )抱(bào ),每(měi )苦(kǔ )倥(kōng )偬(zǒng ),更(gèng )增(zēng )惛(hūn )惑(huò )。卿(qīng )珥(ěr )貂(diāo )纡(yū )组(zǔ ),博(bó )问(wèn )洽(qià )闻(wén ),不(bú )宜(yí )同(tóng )于(yú )郤(qiè )茸(róng ),止(zhǐ )取(qǔ )名(míng )字(zì ),宣(xuān )之(zhī )行(háng )路(lù )。言(yán )“我(wǒ )能(néng )上(shàng )事(shì ),明(míng )言(yán )得(dé )失(shī ),恨(hèn )朝(cháo )廷(tíng )之(zhī )不(bú )能(néng )用(yòng )”。或(huò )诵(sòng )《离(lí )骚(sāo )》“荡(dàng )荡(dàng )其(qí )无(wú )人(rén ),遂(suí )不(bú )御(yù )乎(hū )千(qiān )里(lǐ )”。或(huò )诵(sòng )《老(lǎo )子(zǐ )》“知(zhī )我(wǒ )者(zhě )希(xī ),则(zé )我(wǒ )贵(guì )矣(yǐ )”。如(rú )是(shì )献(xiàn )替(tì ),莫(mò )不(bú )能(néng )言(yán ),正(zhèng )旦(dàn )虎(hǔ )樽(zūn ),皆(jiē )其(qí )人(rén )也(yě )。卿(qīng )可(kě )分(fèn )别(bié )言(yán )事(shì ),启(qǐ )乃(nǎi )心(xīn ),沃(wò )朕(zhèn )心(xīn )。

卿(qīng )云(yún )“今(jīn )北(běi )边(biān )稽(jī )服(fú ),政(zhèng )是(shì )生(shēng )聚(jù )教(jiāo )训(xùn )之(zhī )时(shí ),而(ér )民(mín )失(shī )安(ān )居(jū ),牧(mù )守(shǒu )之(zhī )过(guò )”。朕(zhèn )无(wú )则(zé )哲(zhé )之(zhī )知(zhī ),触(chù )向(xiàng )多(duō )弊(bì ),四(sì )聪(cōng )不(bú )开(kāi ),四(sì )明(míng )不(bú )达(dá ),内(nèi )省(shěng )责(zé )躬(gōng ),无(wú )处(chù )逃(táo )咎(jiù )。尧(yáo )为(wéi )圣(shèng )主(zhǔ ),四(sì )凶(xiōng )在(zài )朝(cháo );况(kuàng )乎(hū )朕(zhèn )也(yě ),能(néng )无(wú )恶(è )人(rén )?但(dàn )大(dà )泽(zé )之(zhī )中(zhōng ),有(yǒu )龙(lóng )有(yǒu )蛇(shé ),纵(zòng )不(bú )尽(jìn )善(shàn ),不(bú )容(róng )皆(jiē )恶(è )。卿(qīng )可(kě )分(fèn )明(míng )显(xiǎn )出(chū ):某(mǒu )刺(cì )史(shǐ )横(héng )暴(bào ),某(mǒu )太(tài )守(shǒu )贪(tān )残(cán ),某(mǒu )官(guān )长(zhǎng )凶(xiōng )虐(nuè );尚(shàng )书(shū )、兰(lán )台(tái ),主(zhǔ )书(shū )、舍(shě )人(rén ),某(mǒu )人(rén )奸(jiān )猾(huá ),某(mǒu )人(rén )取(qǔ )与(yǔ ),明(míng )言(yán )其(qí )事(shì ),得(dé )以(yǐ )黜(chù )陟(zhì )。向(xiàng )令(lìng )舜(shùn )但(dàn )听(tīng )公(gōng )车(chē )上(shàng )书(shū ),四(sì )凶(xiōng )终(zhōng )自(zì )不(bú )知(zhī ),尧(yáo )亦(yì )永(yǒng )为(wéi )暗(àn )主(zhǔ )。

卿(qīng )又(yòu )云(yún )“东(dōng )境(jìng )户(hù )口(kǒu )空(kōng )虚(xū ),良(liáng )由(yóu )使(shǐ )命(mìng )繁(fán )多(duō )”,但(dàn )未(wèi )知(zhī )此(cǐ )是(shì )何(hé )使(shǐ )?卿(qīng )云(yún )“驽(nú )困(kùn )邑(yì )宰(zǎi ),则(zé )拱(gǒng )手(shǒu )听(tīng )其(qí )渔(yú )猎(liè );桀(jié )黠(xiá )长(zhǎng )吏(lì ),又(yòu )因(yīn )之(zhī )而(ér )为(wéi )贪(tān )残(cán )”,并(bìng )何(hé )姓(xìng )名(míng )?廉(lián )平(píng )掣(chè )肘(zhǒu ),复(fù )是(shì )何(hé )人(rén )?朝(cháo )廷(tíng )思(sī )贤(xián ),有(yǒu )如(rú )饥(jī )渴(kě ),廉(lián )平(píng )掣(chè )肘(zhǒu ),实(shí )为(wéi )异(yì )事(shì )。宜(yí )速(sù )条(tiáo )闻(wén ),当(dāng )更(gèng )擢(zhuó )用(yòng )。凡(fán )所(suǒ )遣(qiǎn )使(shǐ ),多(duō )由(yóu )民(mín )讼(sòng ),或(huò )复(fù )军(jūn )粮(liáng ),诸(zhū )所(suǒ )飚(biāo )急(jí ),盖(gài )不(bú )获(huò )已(yǐ )而(ér )遣(qiǎn )之(zhī )。若(ruò )不(bú )遣(qiǎn )使(shǐ ),天(tiān )下(xià )枉(wǎng )直(zhí )云(yún )何(hé )综(zōng )理(lǐ )?事(shì )实(shí )云(yún )何(hé )济(jì )办(bàn )?恶(è )人(rén )日(rì )滋(zī ),善(shàn )人(rén )日(rì )蔽(bì ),欲(yù )求(qiú )安(ān )卧(wò ),其(qí )可(kě )得(dé )乎(hū )!不(bú )遣(qiǎn )使(shǐ )而(ér )得(dé )事(shì )理(lǐ ),此(cǐ )乃(nǎi )佳(jiā )事(shì )。无(wú )足(zú )而(ér )行(háng ),无(wú )翼(yì )而(ér )飞(fēi ),能(néng )到(dào )在(zài )所(suǒ );不(bú )威(wēi )而(ér )伏(fú ),岂(qǐ )不(bú )幸(xìng )甚(shèn )。卿(qīng )既(jì )言(yán )之(zhī ),应(yīng )有(yǒu )深(shēn )见(jiàn ),宜(yí )陈(chén )秘(mì )术(shù ),不(bú )可(kě )怀(huái )宝(bǎo )迷(mí )邦(bāng )。

卿(qīng )又(yòu )云(yún ):守(shǒu )宰(zǎi )贪(tān )残(cán ),皆(jiē )由(yóu )滋(zī )味(wèi )过(guò )度(dù )。贪(tān )残(cán )糜(mí )费(fèi ),已(yǐ )如(rú )前(qián )答(dá )。汉(hàn )文(wén )虽(suī )爱(ài )露(lù )台(tái )之(zhī )产(chǎn ),邓(dèng )通(tōng )之(zhī )钱(qián )布(bù )于(yú )天(tiān )下(xià ),以(yǐ )此(cǐ )而(ér )治(zhì ),朕(zhèn )无(wú )愧(kuì )焉(yān )。若(ruò )以(yǐ )下(xià )民(mín )饮(yǐn )食(shí )过(guò )差(chà ),亦(yì )复(fù )不(bú )然(rán )。天(tiān )监(jiān )之(zhī )初(chū ),思(sī )之(zhī )已(yǐ )甚(shèn )。其(qí )勤(qín )力(lì )营(yíng )产(chǎn ),则(zé )无(wú )不(bú )富(fù )饶(ráo );惰(duò )游(yóu )缓(huǎn )事(shì ),则(zé )家(jiā )业(yè )贫(pín )窭(jù )。勤(qín )修(xiū )产(chǎn )业(yè ),以(yǐ )营(yíng )盘(pán )案(àn ),自(zì )己(jǐ )营(yíng )之(zhī ),自(zì )己(jǐ )食(shí )之(zhī ),何(hé )损(sǔn )于(yú )天(tiān )下(xià )?无(wú )赖(lài )子(zǐ )弟(dì ),惰(duò )营(yíng )产(chǎn )业(yè ),致(zhì )于(yú )贫(pín )窭(jù ),无(wú )可(kě )施(shī )设(shè ),此(cǐ )何(hé )益(yì )于(yú )天(tiān )下(xià )?且(qiě )又(yòu )意(yì )虽(suī )曰(yuē )同(tóng )富(fù ),富(fù )有(yǒu )不(bú )同(tóng ):悭(qiān )而(ér )富(fù )者(zhě ),终(zhōng )不(bú )能(néng )设(shè );奢(shē )而(ér )富(fù )者(zhě ),于(yú )事(shì )何(hé )损(sǔn )?若(ruò )使(shǐ )朝(cháo )廷(tíng )缓(huǎn )其(qí )刑(xíng ),此(cǐ )事(shì )终(zhōng )不(bú )可(kě )断(duàn );若(ruò )急(jí )其(qí )制(zhì ),则(zé )曲(qǔ )屋(wū )密(mì )房(fáng )之(zhī )中(zhōng ),云(yún )何(hé )可(kě )知(zhī )?若(ruò )家(jiā )家(jiā )搜(sōu )检(jiǎn ),其(qí )细(xì )已(yǐ )甚(shèn ),欲(yù )使(shǐ )吏(lì )不(bú )呼(hū )门(mén ),其(qí )可(kě )得(dé )乎(hū )?更(gèng )相(xiàng )恐(kǒng )胁(xié ),以(yǐ )求(qiú )财(cái )帛(bó ),足(zú )长(zhǎng )祸(huò )萌(méng ),无(wú )益(yì )治(zhì )道(dào )。若(ruò )以(yǐ )此(cǐ )指(zhǐ )朝(cháo )廷(tíng ),我(wǒ )无(wú )此(cǐ )事(shì )。昔(xī )之(zhī )牲(shēng )牢(láo ),久(jiǔ )不(bú )宰(zǎi )杀(shā ),朝(cháo )中(zhōng )会(huì )同(tóng ),菜(cài )蔬(shū )而(ér )已(yǐ ),意(yì )粗(cū )得(dé )奢(shē )约(yuē )之(zhī )节(jiē )。若(ruò )复(fù )减(jiǎn )此(cǐ ),必(bì )有(yǒu )《蟋(xī )蟀(shuài )》之(zhī )讥(jī )。若(ruò )以(yǐ )为(wéi )功(gōng )德(dé )事(shì )者(zhě ),皆(jiē )是(shì )园(yuán )中(zhōng )之(zhī )所(suǒ )产(chǎn )育(yù )。功(gōng )德(dé )之(zhī )事(shì ),亦(yì )无(wú )多(duō )费(fèi ),变(biàn )一(yī )瓜(guā )为(wéi )数(shù )十(shí )种(zhǒng ),食(shí )一(yī )菜(cài )为(wéi )数(shù )十(shí )味(wèi ),不(bú )变(biàn )瓜(guā )菜(cài ),亦(yì )无(wú )多(duō )种(zhǒng ),以(yǐ )变(biàn )故(gù )多(duō ),何(hé )损(sǔn )于(yú )事(shì ),亦(yì )豪(háo )芥(jiè )不(bú )关(guān )国(guó )家(jiā )。如(rú )得(dé )财(cái )如(rú )法(fǎ )而(ér )用(yòng ),此(cǐ )不(bú )愧(kuì )乎(hū )人(rén )。我(wǒ )自(zì )除(chú )公(gōng )宴(yàn ),不(bú )食(shí )国(guó )家(jiā )之(zhī )食(shí ),多(duō )历(lì )年(nián )稔(rěn ),乃(nǎi )至(zhì )宫(gōng )人(rén ),亦(yì )不(bú )食(shí )国(guó )家(jiā )之(zhī )食(shí ),积(jī )累(lèi )岁(suì )月(yuè )。凡(fán )所(suǒ )营(yíng )造(zào ),不(bú )关(guān )材(cái )官(guān ),及(jí )以(yǐ )国(guó )匠(jiàng ),皆(jiē )资(zī )雇(gù )借(jiè ),以(yǐ )成(chéng )其(qí )事(shì )。近(jìn )之(zhī )得(dé )财(cái ),颇(pō )有(yǒu )方(fāng )便(biàn ),民(mín )得(dé )其(qí )利(lì ),国(guó )得(dé )其(qí )利(lì ),我(wǒ )得(dé )其(qí )利(lì ),营(yíng )诸(zhū )功(gōng )德(dé )。或(huò )以(yǐ )卿(qīng )之(zhī )心(xīn )度(dù )我(wǒ )之(zhī )心(xīn ),故(gù )不(bú )能(néng )得(dé )知(zhī )。所(suǒ )得(dé )财(cái )用(yòng ),暴(bào )于(yú )天(tiān )下(xià ),不(bú )得(dé )曲(qǔ )辞(cí )辩(biàn )论(lùn )。

卿(qīng )又(yòu )云(yún )女(nǚ )妓(jì )越(yuè )滥(làn ),此(cǐ )有(yǒu )司(sī )之(zhī )责(zé ),虽(suī )然(rán ),亦(yì )有(yǒu )不(bú )同(tóng ):贵(guì )者(zhě )多(duō )畜(chù )妓(jì )乐(lè ),至(zhì )于(yú )勋(xūn )附(fù )若(ruò )两(liǎng )掖(yè ),亦(yì )复(fù )不(bú )闻(wén )家(jiā )有(yǒu )二(èr )八(bā ),多(duō )畜(chù )女(nǚ )妓(jì )者(zhě )。此(cǐ )并(bìng )宜(yí )具(jù )言(yán )其(qí )人(rén ),当(dāng )令(lìng )有(yǒu )司(sī )振(zhèn )其(qí )霜(shuāng )豪(háo )。卿(qīng )又(yòu )云(yún ):“乃(nǎi )追(zhuī )恨(hèn )所(suǒ )取(qǔ )为(wéi )少(shǎo ),如(rú )复(fù )傅(fù )翼(yì ),增(zēng )其(qí )搏(bó )噬(shì ),一(yī )何(hé )悖(bèi )哉(zāi )。”勇(yǒng )怯(qiè )不(bú )同(tóng ),贪(tān )廉(lián )各(gè )用(yòng ),勇(yǒng )者(zhě )可(kě )使(shǐ )进(jìn )取(qǔ ),怯(qiè )者(zhě )可(kě )使(shǐ )守(shǒu )城(chéng ),贪(tān )者(zhě )可(kě )使(shǐ )捍(hàn )御(yù ),廉(lián )者(zhě )可(kě )使(shǐ )牧(mù )民(mín )。向(xiàng )使(shǐ )叔(shū )齐(qí )守(shǒu )于(yú )西(xī )河(hé ),岂(qǐ )能(néng )济(jì )事(shì )?吴(wú )起(qǐ )育(yù )民(mín ),必(bì )无(wú )成(chéng )功(gōng )。若(ruò )使(shǐ )吴(wú )起(qǐ )而(ér )不(bú )重(zhòng )用(yòng ),则(zé )西(xī )河(hé )之(zhī )功(gōng )废(fèi )。今(jīn )之(zhī )文(wén )武(wǔ ),亦(yì )复(fù )如(rú )此(cǐ )。取(qǔ )其(qí )搏(bó )噬(shì )之(zhī )用(yòng ),不(bú )能(néng )得(dé )不(bú )重(zhòng )更(gèng )任(rèn ),彼(bǐ )亦(yì )非(fēi )为(wéi )朝(cháo )廷(tíng )为(wéi )之(zhī )傅(fù )翼(yì )。卿(qīng )以(yǐ )朝(cháo )廷(tíng )为(wéi )悖(bèi ),乃(nǎi )自(zì )甘(gān )之(zhī ),当(dāng )思(sī )致(zhì )悖(bèi )所(suǒ )以(yǐ )。卿(qīng )云(yún )“宜(yí )导(dǎo )之(zhī )以(yǐ )节(jiē )俭(jiǎn )”。又(yòu )云(yún )“至(zhì )治(zhì )者(zhě )必(bì )以(yǐ )淳(chún )素(sù )为(wéi )先(xiān )”。此(cǐ )言(yán )大(dà )善(shàn )。夫(fū )子(zǐ )言(yán )“其(qí )身(shēn )正(zhèng ),不(bú )令(lìng )而(ér )行(háng );其(qí )身(shēn )不(bú )正(zhèng ),虽(suī )令(lìng )不(bú )从(cóng )”。朕(zhèn )绝(jué )房(fáng )室(shì )三(sān )十(shí )余(yú )年(nián ),无(wú )有(yǒu )淫(yín )佚(yì )。朕(zhèn )颇(pō )自(zì )计(jì ),不(bú )与(yǔ )女(nǚ )人(rén )同(tóng )屋(wū )而(ér )寝(qǐn ),亦(yì )三(sān )十(shí )余(yú )年(nián )。至(zhì )于(yú )居(jū )处(chù )不(bú )过(guò )一(yī )床(chuáng )之(zhī )地(dì ),雕(diāo )饰(shì )之(zhī )物(wù )不(bú )入(rù )于(yú )宫(gōng ),此(cǐ )亦(yì )人(rén )所(suǒ )共(gòng )知(zhī )。受(shòu )生(shēng )不(bú )饮(yǐn )酒(jiǔ ),受(shòu )生(shēng )不(bú )好(hǎo )音(yīn )声(shēng ),所(suǒ )以(yǐ )朝(cháo )中(zhōng )曲(qǔ )宴(yàn ),未(wèi )尝(cháng )奏(zòu )乐(lè ),此(cǐ )群(qún )贤(xián )之(zhī )所(suǒ )观(guān )见(jiàn )。朕(zhèn )三(sān )更(gèng )出(chū )理(lǐ )事(shì ),随(suí )事(shì )多(duō )少(shǎo ),事(shì )少(shǎo )或(huò )中(zhōng )前(qián )得(dé )竟(jìng ),或(huò )事(shì )多(duō )至(zhì )日(rì )昃(zè )方(fāng )得(dé )就(jiù )食(shí )。日(rì )常(cháng )一(yī )食(shí ),若(ruò )昼(zhòu )若(ruò )夜(yè ),无(wú )有(yǒu )定(dìng )时(shí )。疾(jí )苦(kǔ )之(zhī )日(rì ),或(huò )亦(yì )再(zài )食(shí )。昔(xī )要(yào )腹(fù )过(guò )于(yú )十(shí )围(wéi ),今(jīn )之(zhī )瘦(shòu )削(xuē )裁(cái )二(èr )尺(chǐ )余(yú ),旧(jiù )带(dài )犹(yóu )存(cún ),非(fēi )为(wéi )妄(wàng )说(shuō )。为(wéi )谁(shuí )为(wéi )之(zhī )?救(jiù )物(wù )故(gù )也(yě )。《书(shū )》曰(yuē ):“股(gǔ )肱(gōng )惟(wéi )人(rén ),良(liáng )臣(chén )惟(wéi )圣(shèng )。”向(xiàng )使(shǐ )朕(zhèn )有(yǒu )股(gǔ )肱(gōng ),故(gù )可(kě )得(dé )中(zhōng )主(zhǔ )。今(jīn )乃(nǎi )不(bú )免(miǎn )居(jū )九(jiǔ )品(pǐn )之(zhī )下(xià ),“不(bú )令(lìng )而(ér )行(háng )”,徒(tú )虚(xū )言(yán )耳(ěr )。卿(qīng )今(jīn )慊(qiè )言(yán ),便(biàn )罔(wǎng )知(zhī )所(suǒ )答(dá )。

卿(qīng )又(yòu )云(yún )“百(bǎi )司(sī )莫(mò )不(bú )奏(zòu )事(shì ),诡(guǐ )竞(jìng )求(qiú )进(jìn )”。此(cǐ )又(yòu )是(shì )谁(shuí )?何(hé )者(zhě )复(fù )是(shì )诡(guǐ )事(shì )?今(jīn )不(bú )使(shǐ )外(wài )人(rén )呈(chéng )事(shì ),于(yú )义(yì )可(kě )否(fǒu )?无(wú )人(rén )废(fèi )职(zhí ),职(zhí )可(kě )废(fèi )乎(hū )?职(zhí )废(fèi )则(zé )人(rén )乱(luàn ),人(rén )乱(luàn )则(zé )国(guó )安(ān )乎(hū )?以(yǐ )咽(yān )废(fèi )飧(sūn ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。若(ruò )断(duàn )呈(chéng )事(shì ),谁(shuí )尸(shī )其(qí )任(rèn )?专(zhuān )委(wěi )之(zhī )人(rén ),云(yún )何(hé )可(kě )得(dé )?是(shì )故(gù )古(gǔ )人(rén )云(yún ):“专(zhuān )听(tīng )生(shēng )奸(jiān ),独(dú )任(rèn )成(chéng )乱(luàn )。”犹(yóu )二(èr )世(shì )之(zhī )委(wěi )赵(zhào )高(gāo ),元(yuán )后(hòu )之(zhī )付(fù )王(wáng )莽(mǎng )。呼(hū )鹿(lù )为(wéi )马(mǎ ),卒(zú )有(yǒu )阎(yán )乐(lè )望(wàng )夷(yí )之(zhī )祸(huò ),王(wáng )莽(mǎng )亦(yì )终(zhōng )移(yí )汉(hàn )鼎(dǐng )。

卿(qīng )云(yún )“吹(chuī )毛(máo )求(qiú )疵(cī )”,复(fù )是(shì )何(hé )人(rén )所(suǒ )吹(chuī )之(zhī )疵(cī )?“擘(bò )肌(jī )分(fèn )理(lǐ )”,复(fù )是(shì )何(hé )人(rén )乎(hū )?事(shì )及(jí )“深(shēn )刻(kè )”“绳(shéng )逐(zhú )”,并(bìng )复(fù )是(shì )谁(shuí )?又(yòu )云(yún )“治(zhì )、署(shǔ )、邸(dǐ )、肆(sì )”,何(hé )者(zhě )宜(yí )除(chú )?何(hé )者(zhě )宜(yí )省(shěng )?“国(guó )容(róng )戎(róng )备(bèi )”,何(hé )者(zhě )宜(yí )省(shěng )?何(hé )者(zhě )未(wèi )须(xū )?“四(sì )方(fāng )屯(tún )传(chuán )”,何(hé )者(zhě )无(wú )益(yì )?何(hé )者(zhě )妨(fáng )民(mín )?何(hé )处(chù )兴(xìng )造(zào )而(ér )是(shì )役(yì )民(mín )?何(hé )处(chù )费(fèi )财(cái )而(ér )是(shì )非(fēi )急(jí )?若(ruò )为(wéi )“讨(tǎo )召(zhào )”?若(ruò )为(wéi )“征(zhēng )赋(fù )”?朝(cháo )廷(tíng )从(cóng )来(lái )无(wú )有(yǒu )此(cǐ )事(shì ),静(jìng )息(xī )之(zhī )方(fāng )复(fù )何(hé )者(zhě )?宜(yí )各(gè )出(chū )其(qí )事(shì ),具(jù )以(yǐ )奏(zòu )闻(wén )。

卿(qīng )云(yún )“若(ruò )不(bú )及(jí )于(yú )时(shí )大(dà )息(xī )其(qí )民(mín ),事(shì )至(zhì )方(fāng )图(tú ),知(zhī )无(wú )及(jí )也(yě )”。如(rú )卿(qīng )此(cǐ )言(yán ),即(jí )时(shí )便(biàn )是(shì )大(dà )役(yì )其(qí )民(mín ),是(shì )何(hé )处(chù )所(suǒ )?卿(qīng )云(yún )“国(guó )弊(bì )民(mín )疲(pí )”,诚(chéng )如(rú )卿(qīng )言(yán ),终(zhōng )须(xū )出(chū )其(qí )事(shì ),不(bú )得(dé )空(kōng )作(zuò )漫(màn )语(yǔ )。夫(fū )能(néng )言(yán )之(zhī ),必(bì )能(néng )行(háng )之(zhī )。富(fù )国(guó )强(qiáng )兵(bīng )之(zhī )术(shù ),急(jí )民(mín )省(shěng )役(yì )之(zhī )宜(yí ),号(hào )令(lìng )远(yuǎn )近(jìn )之(zhī )法(fǎ ),并(bìng )宜(yí )具(jù )列(liè )。若(ruò )不(bú )具(jù )列(liè ),则(zé )是(shì )欺(qī )罔(wǎng )朝(cháo )廷(tíng ),空(kōng )示(shì )颊(jiá )舌(shé )。凡(fán )人(rén )有(yǒu )为(wéi ),先(xiān )须(xū )内(nèi )省(shěng ),惟(wéi )无(wú )瑕(xiá )者(zhě ),可(kě )以(yǐ )戮(lù )人(rén )。卿(qīng )不(bú )得(dé )历(lì )诋(dǐ )内(nèi )外(wài ),而(ér )不(bú )极(jí )言(yán )其(qí )事(shì )。伫(zhù )闻(wén )重(zhòng )奏(zòu ),当(dāng )复(fù )省(shěng )览(lǎn ),付(fù )之(zhī )尚(shàng )书(shū ),班(bān )下(xià )海(hǎi )内(nèi ),庶(shù )乱(luàn )羊(yáng )永(yǒng )除(chú ),害(hài )马(mǎ )长(zhǎng )息(xī ),惟(wéi )新(xīn )之(zhī )美(měi ),复(fù )见(jiàn )今(jīn )日(rì )。

琛(chēn )奉(fèng )敕(chì ),但(dàn )谢(xiè )过(guò )而(ér )已(yǐ ),不(bú )敢(gǎn )复(fù )有(yǒu )指(zhǐ )斥(chì )。

久(jiǔ )之(zhī ),迁(qiān )太(tài )府(fǔ )卿(qīng )。太(tài )清(qīng )二(èr )年(nián ),迁(qiān )云(yún )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )、中(zhōng )军(jūn )宣(xuān )城(chéng )王(wáng )长(zhǎng )史(shǐ )。侯(hóu )景(jǐng )举(jǔ )兵(bīng )袭(xí )京(jīng )师(shī ),王(wáng )移(yí )入(rù )台(tái )内(nèi ),留(liú )琛(chēn )与(yǔ )司(sī )马(mǎ )杨(yáng )曒(jiǎo )守(shǒu )东(dōng )府(fǔ )。贼(zéi )寻(xún )攻(gōng )陷(xiàn )城(chéng ),放(fàng )兵(bīng )杀(shā )害(hài ),琛(chēn )被(bèi )枪(qiāng )未(wèi )至(zhì )死(sǐ ),贼(zéi )求(qiú )得(dé )之(zhī ),轝(yù )至(zhì )阙(què )下(xià ),求(qiú )见(jiàn )仆(pú )射(shè )王(wáng )克(kè )、领(lǐng )军(jūn )硃(zhū )异(yì ),劝(quàn )开(kāi )城(chéng )纳(nà )贼(zéi )。克(kè )等(děng )让(ràng )之(zhī ),涕(tì )泣(qì )而(ér )止(zhǐ ),贼(zéi )复(fù )轝(yù )送(sòng )庄(zhuāng )严(yán )寺(sì )疗(liáo )治(zhì )之(zhī )。明(míng )年(nián ),台(tái )城(chéng )不(bú )守(shǒu ),琛(chēn )逃(táo )归(guī )乡(xiāng )里(lǐ )。其(qí )年(nián )冬(dōng ),贼(zéi )进(jìn )寇(kòu )会(huì )稽(jī ),复(fù )执(zhí )琛(chēn )送(sòng )出(chū )都(dōu ),以(yǐ )为(wéi )金(jīn )紫(zǐ )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )。后(hòu )遇(yù )疾(jí )卒(zú ),年(nián )六(liù )十(shí )九(jiǔ )。

琛(chēn )所(suǒ )撰(zhuàn )《三(sān )礼(lǐ )讲(jiǎng )疏(shū )》、《五(wǔ )经(jīng )滞(zhì )义(yì )》及(jí )诸(zhū )仪(yí )法(fǎ ),凡(fán )百(bǎi )余(yú )篇(piān )。

子(zǐ )诩(xǔ ),太(tài )清(qīng )初(chū ),自(zì )仪(yí )同(tóng )西(xī )昌(chāng )侯(hóu )掾(yuàn ),出(chū )为(wéi )巴(bā )山(shān )太(tài )守(shǒu ),在(zài )郡(jùn )遇(yù )乱(luàn )卒(zú )。

阅读:21566

打赏捐助〔Donate〕>>>

《贺琛》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库