难三【登录】

ok8.org > 《韩非子》 > 《难三》 > 拼音版

〔一(yī )〕

鲁(lǔ )穆(mù )公(gōng )问(wèn )于(yú )子(zǐ )思(sī )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )庞(páng )氏(shì )之(zhī )子(zǐ )不(bú )孝(xiào ),其(qí )行(háng )奚(xī )如(rú )?”子(zǐ )思(sī )对(duì )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )尊(zūn )贤(xián )以(yǐ )崇(chóng )德(dé ),举(jǔ )善(shàn )以(yǐ )观(guān )民(mín )。若(ruò )夫(fū )过(guò )行(háng ),是(shì )细(xì )人(rén )之(zhī )所(suǒ )识(shí )也(yě ),臣(chén )不(bú )知(zhī )也(yě )。”子(zǐ )思(sī )出(chū )。子(zǐ )服(fú )厉(lì )伯(bó )入(rù )见(jiàn ),问(wèn )庞(páng )氏(shì )子(zǐ ),子(zǐ )服(fú )厉(lì )伯(bó )对(duì )曰(yuē ):“其(qí )过(guò )三(sān )。”皆(jiē )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )未(wèi )尝(cháng )闻(wén )。自(zì )是(shì )这(zhè )后(hòu ),君(jūn )贵(guì )子(zǐ )思(sī )而(ér )贱(jiàn )子(zǐ )服(fú )厉(lì )伯(bó )也(yě )。

或(huò )曰(yuē ):鲁(lǔ )之(zhī )公(gōng )室(shì ),三(sān )世(shì )劫(jié )于(yú )季(jì )氏(shì ),不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )?明(míng )君(jūn )求(qiú )善(shàn )而(ér )赏(shǎng )之(zhī ),求(qiú )奸(jiān )而(ér )诛(zhū )之(zhī ),其(qí )得(dé )之(zhī )一(yī )也(yě )。故(gù )以(yǐ )善(shàn )闻(wén )之(zhī )者(zhě ),以(yǐ )说(shuō )善(shàn )同(tóng )于(yú )上(shàng )者(zhě )也(yě );以(yǐ )奸(jiān )闻(wén )之(zhī )者(zhě ),以(yǐ )恶(è )奸(jiān )同(tóng )于(yú )上(shàng )者(zhě )也(yě ):此(cǐ )宜(yí )赏(shǎng )誉(yù )之(zhī )所(suǒ )及(jí )也(yě )。不(bú )以(yǐ )奸(jiān )闻(wén ),是(shì )异(yì )于(yú )上(shàng )而(ér )下(xià )比(bǐ )周(zhōu )于(yú )奸(jiān )者(zhě )也(yě ),此(cǐ )宜(yí )毁(huǐ )罚(fá )之(zhī )所(suǒ )及(jí )也(yě )。今(jīn )子(zǐ )思(sī )不(bú )以(yǐ )过(guò )闻(wén )而(ér )穆(mù )公(gōng )贵(guì )之(zhī ),厉(lì )伯(bó )以(yǐ )奸(jiān )闻(wén )而(ér )穆(mù )公(gōng )贱(jiàn )之(zhī )。人(rén )情(qíng )皆(jiē )喜(xǐ )贵(guì )而(ér )恶(è )贱(jiàn ),故(gù )季(jì )氏(shì )之(zhī )乱(luàn )成(chéng )而(ér )不(bú )上(shàng )闻(wén ),此(cǐ )鲁(lǔ )君(jūn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )劫(jié )也(yě )。且(qiě )此(cǐ )亡(wáng )王(wáng )之(zhī )俗(sú ),取(qǔ )、鲁(lǔ )之(zhī )民(mín )所(suǒ )以(yǐ )自(zì )美(měi ),而(ér )穆(mù )公(gōng )独(dú )贵(guì )之(zhī ),不(bú )亦(yì )倒(dǎo )乎(hū )?

〔二(èr )〕

文(wén )公(gōng )出(chū )亡(wáng ),献(xiàn )公(gōng )使(shǐ )寺(sì )人(rén )披(pī )攻(gōng )之(zhī )蒲(pú )城(chéng ),披(pī )斩(zhǎn )其(qí )祛(qū ),文(wén )公(gōng )奔(bēn )翟(zhái )。惠(huì )公(gōng )即(jí )位(wèi ),又(yòu )使(shǐ )攻(gōng )之(zhī )惠(huì )窦(dòu ),不(bú )得(dé )也(yě )。及(jí )文(wén )公(gōng )反(fǎn )国(guó ),披(pī )求(qiú )见(jiàn )。公(gōng )曰(yuē ):“蒲(pú )城(chéng )之(zhī )役(yì ),君(jūn )令(lìng )一(yī )宿(xiǔ ),而(ér )汝(rǔ )即(jí )至(zhì );惠(huì )窦(dòu )之(zhī )难(nán ),君(jūn )令(lìng )三(sān )宿(xiǔ ),而(ér )汝(rǔ )一(yī )宿(xiǔ ),何(hé )其(qí )速(sù )也(yě )?”披(pī )对(duì )曰(yuē ):“君(jūn )令(lìng )不(bú )二(èr )。除(chú )君(jūn )之(zhī )恶(è ),恐(kǒng )不(bú )堪(kān )。蒲(pú )人(rén )、翟(zhái )人(rén ),余(yú )何(hé )有(yǒu )焉(yān )?今(jīn )公(gōng )即(jí )位(wèi ),其(qí )无(wú )蒲(pú )、翟(zhái )乎(hū )?且(qiě )桓(huán )公(gōng )置(zhì )射(shè )钩(gōu )而(ér )相(xiàng )管(guǎn )仲(zhòng )。”君(jūn )乃(nǎi )见(jiàn )之(zhī )。

或(huò )曰(yuē ):齐(qí )、晋(jìn )绝(jué )祀(sì ),不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )?桓(huán )公(gōng )能(néng )用(yòng )管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )功(gōng )而(ér )忘(wàng )射(shè )钩(gōu )之(zhī )怨(yuàn ),文(wén )公(gōng )能(néng )听(tīng )寺(sì )人(rén )之(zhī )言(yán )而(ér )弃(qì )斩(zhǎn )祛(qū )之(zhī )罪(zuì ),桓(huán )公(gōng )、文(wén )公(gōng )能(néng )容(róng )二(èr )子(zǐ )者(zhě )也(yě )。后(hòu )世(shì )之(zhī )君(jūn ),明(míng )不(bú )及(jí )二(èr )公(gōng );后(hòu )世(shì )之(zhī )臣(chén ),贤(xián )不(bú )如(rú )二(èr )子(zǐ )。不(bú )忠(zhōng )之(zhī )臣(chén )以(yǐ )事(shì )不(bú )明(míng )之(zhī )君(jūn ),君(jūn )不(bú )知(zhī ),则(zé )有(yǒu )燕(yàn )操(cāo )、子(zǐ )罕(hǎn )、田(tián )常(cháng )之(zhī )贼(zéi );知(zhī )之(zhī ),则(zé )以(yǐ )管(guǎn )仲(zhòng )、寺(sì )人(rén )自(zì )解(jiě )。君(jūn )必(bì )不(bú )诛(zhū )而(ér )自(zì )以(yǐ )为(wéi )有(yǒu )桓(huán )、文(wén )之(zhī )德(dé ),是(shì )臣(chén )仇(chóu )而(ér )明(míng )不(bú )能(néng )烛(zhú ),多(duō )假(jiǎ )之(zhī )资(zī ),自(zì )以(yǐ )为(wéi )贤(xián )而(ér )不(bú )戒(jiè ),则(zé )虽(suī )无(wú )后(hòu )嗣(sì ),不(bú )亦(yì )可(kě )乎(hū )?且(qiě )寺(sì )人(rén )之(zhī )言(yán )也(yě ),直(zhí )饰(shì )君(jūn )令(lìng )而(ér )不(bú )贰(èr )者(zhě ),则(zé )是(shì )贞(zhēn )于(yú )君(jūn )也(yě )。死(sǐ )君(jūn )后(hòu )生(shēng ),臣(chén )不(bú )愧(kuì ),而(ér )复(fù )为(wéi )贞(zhēn )。今(jīn )惠(huì )公(gōng )朝(cháo )卒(zú )而(ér )暮(mù )事(shì )文(wén )公(gōng ),寺(sì )人(rén )之(zhī )不(bú )贰(èr )何(hé )如(rú )?

〔三(sān )〕

人(rén )有(yǒu )设(shè )桓(huán )公(gōng )隐(yǐn )者(zhě )曰(yuē ):“一(yī )难(nán ),二(èr )难(nán ),三(sān )难(nán ),何(hé )也(yě )?”桓(huán )公(gōng )不(bú )能(néng )对(duì ),以(yǐ )告(gào )管(guǎn )仲(zhòng )。管(guǎn )仲(zhòng )对(duì )曰(yuē ):“一(yī )难(nán )也(yě ),近(jìn )优(yōu )而(ér )远(yuǎn )士(shì )。二(èr )难(nán )也(yě ),去(qù )其(qí )国(guó )而(ér )数(shù )之(zhī )海(hǎi )。三(sān )难(nán )也(yě ),君(jūn )老(lǎo )而(ér )晚(wǎn )置(zhì )太(tài )子(zǐ )。”桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )。”不(bú )择(zé )日(rì )而(ér )庙(miào )礼(lǐ )太(tài )子(zǐ )。

或(huò )曰(yuē ):管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )射(shè )隐(yǐn ),不(bú )得(dé )也(yě )。士(shì )之(zhī )用(yòng )不(bú )在(zài )近(jìn )远(yuǎn ),而(ér )优(yōu )俳(pái )侏(zhū )儒(rú )固(gù )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )与(yǔ )燕(yàn )也(yě ),则(zé )近(jìn )优(yōu )而(ér )远(yuǎn )士(shì )而(ér )以(yǐ )为(wéi )治(zhì ),非(fēi )其(qí )难(nán )者(zhě )也(yě )。夫(fū )处(chù )世(shì )而(ér )不(bú )能(néng )用(yòng )其(qí )有(yǒu ),而(ér )悖(bèi )不(bú )去(qù )国(guó ),是(shì )以(yǐ )一(yī )人(rén )之(zhī )力(lì )禁(jìn )一(yī )国(guó )。以(yǐ )一(yī )人(rén )之(zhī )力(lì )禁(jìn )一(yī )国(guó )者(zhě ),少(shǎo )能(néng )胜(shèng )之(zhī )。明(míng )能(néng )照(zhào )远(yuǎn )奸(jiān )而(ér )见(jiàn )隐(yǐn )微(wēi ),必(bì )行(háng )之(zhī )令(lìng ),虽(suī )远(yuǎn )于(yú )海(hǎi ),内(nèi )必(bì )无(wú )变(biàn )。然(rán )则(zé )去(qù )国(guó )之(zhī )海(hǎi )而(ér )不(bú )劫(jié )杀(shā ),非(fēi )其(qí )难(nán )者(zhě )也(yě )。楚(chǔ )成(chéng )王(wáng )置(zhì )商(shāng )臣(chén )以(yǐ )为(wéi )太(tài )子(zǐ ),又(yòu )欲(yù )置(zhì )公(gōng )子(zǐ )职(zhí ),商(shāng )臣(chén )作(zuò )难(nán ),遂(suí )弑(shì )成(chéng )王(wáng )。公(gōng )子(zǐ )宰(zǎi ),周(zhōu )太(tài )子(zǐ )也(yě ),公(gōng )子(zǐ )根(gēn )有(yǒu )宠(chǒng ),遂(suí )以(yǐ )东(dōng )州(zhōu )反(fǎn ),分(fèn )而(ér )为(wéi )两(liǎng )国(guó )。此(cǐ )皆(jiē )非(fēi )晚(wǎn )置(zhì )太(tài )子(zǐ )之(zhī )患(huàn )也(yě )。夫(fū )分(fèn )势(shì )不(bú )二(èr ),庶(shù )孽(niè )卑(bēi ),宠(chǒng )无(wú )藉(jiè ),虽(suī )处(chù )大(dà )臣(chén ),晚(wǎn )置(zhì )太(tài )子(zǐ )可(kě )也(yě )。然(rán )则(zé )晚(wǎn )置(zhì )太(tài )子(zǐ ),庶(shù )孽(niè )不(bú )乱(luàn ),又(yòu )非(fēi )其(qí )难(nán )也(yě )。物(wù )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )难(nán )者(zhě ),必(bì )借(jiè )人(rén )成(chéng )势(shì )而(ér )勿(wù )侵(qīn )害(hài )己(jǐ ),可(kě )谓(wèi )一(yī )难(nán )也(yě ),贵(guì )妾(qiè )不(bú )使(shǐ )二(èr )后(hòu ),二(èr )难(nán )也(yě )。爱(ài )孽(niè )不(bú )使(shǐ )危(wēi )正(zhèng )适(shì ),专(zhuān )听(tīng )一(yī )臣(chén )而(ér )不(bú )敢(gǎn )隅(yú )君(jūn ),此(cǐ )则(zé )可(kě )谓(wèi )三(sān )难(nán )也(yě )。

〔四(sì )〕

叶(yè )公(gōng )子(zǐ )高(gāo )问(wèn )政(zhèng )于(yú )仲(zhòng )尼(ní ),仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“政(zhèng )在(zài )悦(yuè )近(jìn )而(ér )来(lái )远(yuǎn )。”哀(āi )公(gōng )问(wèn )政(zhèng )于(yú )仲(zhòng )尼(ní ),仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“政(zhèng )在(zài )选(xuǎn )贤(xián )。”齐(qí )景(jǐng )公(gōng )问(wèn )政(zhèng )于(yú )仲(zhòng )尼(ní ),仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“政(zhèng )在(zài )节(jiē )财(cái )。”三(sān )公(gōng )出(chū ),子(zǐ )贡(gòng )问(wèn )曰(yuē ):“三(sān )公(gōng )问(wèn )夫(fū )子(zǐ )政(zhèng )一(yī )也(yě )。夫(fū )子(zǐ )对(duì )之(zhī )不(bú )同(tóng ),何(hé )也(yě )?”仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“叶(yè )都(dōu )大(dà )而(ér )国(guó )小(xiǎo ),民(mín )有(yǒu )背(bèi )心(xīn ),故(gù )曰(yuē )‘政(zhèng )在(zài )悦(yuè )近(jìn )而(ér )来(lái )远(yuǎn )''。鲁(lǔ )哀(āi )公(gōng )有(yǒu )大(dà )臣(chén )三(sān )人(rén ),外(wài )障(zhàng )距(jù )诸(zhū )侯(hóu )四(sì )邻(lín )之(zhī )士(shì ),内(nèi )比(bǐ )周(zhōu )而(ér )以(yǐ )愚(yú )其(qí )君(jūn ),使(shǐ )宗(zōng )庙(miào )不(bú )扫(sǎo )除(chú ),社(shè )稷(jì )不(bú )血(xuè )食(shí )者(zhě ),必(bì )是(shì )三(sān )臣(chén )也(yě ),故(gù )曰(yuē )‘政(zhèng )在(zài )选(xuǎn )贤(xián )''。齐(qí )景(jǐng )公(gōng )筑(zhù )雍(yōng )门(mén ),为(wéi )路(lù )寝(qǐn ),一(yī )朝(cháo )而(ér )以(yǐ )三(sān )百(bǎi )乘(chéng )之(zhī )家(jiā )赐(cì )者(zhě )三(sān ),故(gù )曰(yuē )‘政(zhèng )在(zài )节(jiē )财(cái )''。”

或(huò )曰(yuē ):仲(zhòng )尼(ní )之(zhī )对(duì ),亡(wáng )国(guó )之(zhī )言(yán )也(yě )。恐(kǒng )民(mín )有(yǒu )倍(bèi )心(xīn ),而(ér )诚(chéng )说(shuō )之(zhī )“悦(yuè )近(jìn )而(ér )来(lái )远(yuǎn )”,则(zé )是(shì )教(jiāo )民(mín )怀(huái )惠(huì )。惠(huì )之(zhī )为(wéi )政(zhèng ),无(wú )功(gōng )者(zhě )受(shòu )赏(shǎng ),而(ér )有(yǒu )罪(zuì )者(zhě )免(miǎn ),此(cǐ )法(fǎ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )败(bài )也(yě )。法(fǎ )败(bài )而(ér )政(zhèng )乱(luàn ),以(yǐ )乱(luàn )政(zhèng )治(zhì )败(bài )民(mín ),未(wèi )见(jiàn )其(qí )可(kě )也(yě )。且(qiě )民(mín )有(yǒu )倍(bèi )心(xīn )者(zhě ),君(jūn )上(shàng )之(zhī )明(míng )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )及(jí )也(yě )。不(bú )绍(shào )叶(yè )公(gōng )之(zhī )明(míng ),而(ér )使(shǐ )之(zhī )悦(yuè )近(jìn )而(ér )来(lái )远(yuǎn ),是(shì )舍(shě )吾(wú )势(shì )之(zhī )所(suǒ )能(néng )禁(jìn )而(ér )使(shǐ )与(yǔ )不(bú )行(háng )惠(huì )以(yǐ )争(zhēng )民(mín ),非(fēi )能(néng )持(chí )势(shì )者(zhě )也(yě )。夫(fū )尧(yáo )之(zhī )贤(xián ),六(liù )王(wáng )之(zhī )冠(guàn )也(yě )。舜(shùn )一(yī )从(cóng )而(ér )咸(xián )包(bāo ),而(ér )尧(yáo )无(wú )天(tiān )下(xià )矣(yǐ )。有(yǒu )人(rén )无(wú )术(shù )以(yǐ )禁(jìn )下(xià ),恃(shì )为(wéi )舜(shùn )而(ér )不(bú )失(shī )其(qí )民(mín ),不(bú )亦(yì )无(wú )术(shù )乎(hū )?明(míng )君(jūn )见(jiàn )小(xiǎo )奸(jiān )于(yú )微(wēi ),故(gù )民(mín )无(wú )大(dà )谋(móu );行(háng )小(xiǎo )诛(zhū )于(yú )细(xì ),故(gù )民(mín )无(wú )大(dà )乱(luàn )。此(cǐ )谓(wèi )“图(tú )难(nán )于(yú )其(qí )所(suǒ )易(yì )也(yě ),为(wéi )大(dà )者(zhě )于(yú )其(qí )所(suǒ )细(xì )也(yě )。”今(jīn )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )必(bì )赏(shǎng ),赏(shǎng )者(zhě )不(bú )得(dé )君(jūn ),力(lì )之(zhī )所(suǒ )致(zhì )也(yě );有(yǒu )罪(zuì )者(zhě )必(bì )诛(zhū ),诛(zhū )者(zhě )不(bú )怨(yuàn )上(shàng ),罪(zuì )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )也(yě )。民(mín )知(zhī )诛(zhū )罚(fá )之(zhī )皆(jiē )起(qǐ )于(yú )身(shēn )也(yě ),故(gù )疾(jí )功(gōng )利(lì )于(yú )业(yè ),而(ér )不(bú )受(shòu )赐(cì )于(yú )君(jūn )。“太(tài )上(shàng ),下(xià )智(zhì )有(yǒu )之(zhī )。”此(cǐ )言(yán )太(tài )上(shàng )之(zhī )下(xià )民(mín )无(wú )说(shuō )也(yě ),安(ān )取(qǔ )怀(huái )惠(huì )之(zhī )民(mín )?上(shàng )君(jūn )之(zhī )民(mín )无(wú )利(lì )害(hài ),说(shuō )以(yǐ )“悦(yuè )近(jìn )来(lái )远(yuǎn )”,亦(yì )可(kě )舍(shě )已(yǐ )。

哀(āi )公(gōng )有(yǒu )臣(chén )外(wài )障(zhàng )距(jù )内(nèi )比(bǐ )周(zhōu )以(yǐ )愚(yú )其(qí )君(jūn ),而(ér )说(shuō )之(zhī )以(yǐ )“选(xuǎn )贤(xián )”,此(cǐ )非(fēi )功(gōng )伐(fá )之(zhī )论(lùn )也(yě ),选(xuǎn )其(qí )心(xīn )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )贤(xián )者(zhě )也(yě )。使(shǐ )哀(āi )公(gōng )知(zhī )三(sān )子(zǐ )外(wài )障(zhàng )距(jù )内(nèi )比(bǐ )周(zhōu )也(yě ),则(zé )三(sān )子(zǐ )不(bú )一(yī )日(rì )立(lì )矣(yǐ )。哀(āi )公(gōng )不(bú )知(zhī )选(xuǎn )贤(xián ),选(xuǎn )其(qí )心(xīn )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )贤(xián ),故(gù )三(sān )子(zǐ )得(dé )任(rèn )事(shì )。燕(yàn )子(zǐ )哙(kuài )贤(xián )子(zǐ )之(zhī )而(ér )非(fēi )孙(sūn )卿(qīng ),故(gù )身(shēn )死(sǐ )为(wéi )僇(liáo );夫(fū )差(chà )智(zhì )太(tài )宰(zǎi )嚭(pǐ )而(ér )愚(yú )子(zǐ )胥(xū ),故(gù )灭(miè )于(yú )越(yuè )。鲁(lǔ )君(jūn )不(bú )必(bì )知(zhī )贤(xián ),而(ér )说(shuō )以(yǐ )选(xuǎn )贤(xián ),是(shì )使(shǐ )哀(āi )公(gōng )有(yǒu )夫(fū )差(chà )、燕(yàn )哙(kuài )之(zhī )患(huàn )也(yě )。明(míng )君(jūn )不(bú )自(zì )举(jǔ )臣(chén ),臣(chén )相(xiàng )进(jìn )也(yě );不(bú )自(zì )贤(xián ),功(gōng )自(zì )徇(xùn )也(yě )。论(lùn )之(zhī )于(yú )任(rèn ),试(shì )之(zhī )于(yú )事(shì ),课(kè )之(zhī )于(yú )功(gōng ),故(gù )群(qún )臣(chén )公(gōng )政(zhèng )而(ér )无(wú )私(sī ),不(bú )隐(yǐn )贤(xián ),不(bú )进(jìn )不(bú )肖(xiāo )。然(rán )则(zé )人(rén )主(zhǔ )奚(xī )劳(láo )于(yú )选(xuǎn )贤(xián )?

景(jǐng )公(gōng )以(yǐ )百(bǎi )乘(chéng )之(zhī )家(jiā )赐(cì ),而(ér )说(shuō )以(yǐ )“节(jiē )财(cái )”,是(shì )使(shǐ )景(jǐng )公(gōng )无(wú )术(shù )使(shǐ )智(zhì )富(fù )之(zhī )侈(chǐ ),而(ér )独(dú )俭(jiǎn )于(yú )上(shàng ),未(wèi )免(miǎn )于(yú )贫(pín )也(yě )。有(yǒu )君(jūn )以(yǐ )千(qiān )里(lǐ )养(yǎng )其(qí )口(kǒu )腹(fù ),则(zé )虽(suī )桀(jié )、纣(zhòu )不(bú )侈(chǐ )焉(yān )。齐(qí )国(guó )方(fāng )三(sān )千(qiān )里(lǐ )而(ér )桓(huán )公(gōng )以(yǐ )其(qí )半(bàn )自(zì )养(yǎng ),是(shì )侈(chǐ )于(yú )桀(jié )、纣(zhòu )也(yě );然(rán )而(ér )能(néng )为(wéi )五(wǔ )霸(bà )冠(guàn )者(zhě ),知(zhī )侈(chǐ )俭(jiǎn )之(zhī )地(dì )也(yě )。为(wéi )君(jūn )不(bú )能(néng )禁(jìn )下(xià )而(ér )自(zì )禁(jìn )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )劫(jié ),不(bú )能(néng )饰(shì )下(xià )而(ér )自(zì )饰(shì )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )乱(luàn ),不(bú )节(jiē )下(xià )而(ér )自(zì )节(jiē )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )贫(pín )。明(míng )君(jūn )使(shǐ )人(rén )无(wú )私(sī ),以(yǐ )诈(zhà )而(ér )食(shí )者(zhě )禁(jìn );力(lì )尽(jìn )于(yú )事(shì )、归(guī )利(lì )于(yú )上(shàng )者(zhě )必(bì )闻(wén ),闻(wén )者(zhě )必(bì )赏(shǎng );污(wū )秽(huì )为(wéi )私(sī )者(zhě )必(bì )知(zhī ),知(zhī )者(zhě )必(bì )诛(zhū )。然(rán ),故(gù )忠(zhōng )臣(chén )尽(jìn )忠(zhōng )于(yú )公(gōng ),民(mín )士(shì )竭(jié )力(lì )于(yú )家(jiā ),百(bǎi )官(guān )精(jīng )克(kè )于(yú )上(shàng ),侈(chǐ )倍(bèi )景(jǐng )公(gōng ),非(fēi )国(guó )之(zhī )患(huàn )也(yě )。然(rán )则(zé )说(shuō )之(zhī )以(yǐ )节(jiē )财(cái ),非(fēi )其(qí )急(jí )者(zhě )也(yě )。

夫(fū )对(duì )三(sān )公(gōng )一(yī )言(yán )而(ér )三(sān )公(gōng )可(kě )以(yǐ )无(wú )患(huàn ),知(zhī )下(xià )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。知(zhī )下(xià )明(míng ),则(zé )禁(jìn )于(yú )微(wēi );禁(jìn )于(yú )微(wēi ),则(zé )奸(jiān )无(wú )积(jī );奸(jiān )无(wú )积(jī ),则(zé )无(wú )比(bǐ )周(zhōu );无(wú )比(bǐ )周(zhōu ),则(zé )公(gōng )私(sī )分(fèn );分(fèn )私(sī )分(fèn ),则(zé )朋(péng )党(dǎng )散(sàn );朋(péng )党(dǎng )散(sàn ),则(zé )无(wú )外(wài )障(zhàng )距(jù )内(nèi )比(bǐ )周(zhōu )之(zhī )患(huàn )。知(zhī )下(xià )明(míng ),则(zé )见(jiàn )精(jīng )沐(mù );见(jiàn )精(jīng )沐(mù ),则(zé )诛(zhū )赏(shǎng )明(míng ),诛(zhū )赏(shǎng )明(míng ),则(zé )国(guó )不(bú )贫(pín )。故(gù )曰(yuē ):一(yī )对(duì )而(ér )三(sān )公(gōng )无(wú )患(huàn ),知(zhī )下(xià )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

〔五(wǔ )〕

郑(zhèng )子(zǐ )产(chǎn )晨(chén )出(chū ),过(guò )东(dōng )匠(jiàng )之(zhī )闾(lǘ ),闻(wén )妇(fù )人(rén )之(zhī )哭(kū ),抚(fǔ )其(qí )御(yù )之(zhī )手(shǒu )而(ér )听(tīng )之(zhī )。有(yǒu )间(jiān ),遣(qiǎn )吏(lì )执(zhí )而(ér )问(wèn )之(zhī ),则(zé )手(shǒu )绞(jiǎo )其(qí )夫(fū )者(zhě )也(yě )。异(yì )日(rì ),其(qí )御(yù )问(wèn )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )何(hé )以(yǐ )知(zhī )之(zhī )?”子(zǐ )产(chǎn )曰(yuē ):“其(qí )声(shēng )惧(jù )。凡(fán )人(rén )于(yú )其(qí )亲(qīn )爱(ài )也(yě ),始(shǐ )病(bìng )而(ér )忧(yōu ),临(lín )死(sǐ )而(ér )惧(jù ),已(yǐ )死(sǐ )而(ér )哀(āi )。今(jīn )哭(kū )已(yǐ )死(sǐ ),不(bú )哀(āi )而(ér )惧(jù ),是(shì )以(yǐ )知(zhī )其(qí )有(yǒu )奸(jiān )也(yě )。”

或(huò )曰(yuē ):子(zǐ )产(chǎn )之(zhī )治(zhì ),不(bú )亦(yì )多(duō )事(shì )乎(hū )?奸(jiān )必(bì )待(dài )耳(ěr )目(mù )之(zhī )所(suǒ )及(jí )而(ér )后(hòu )知(zhī )之(zhī ),则(zé )郑(zhèng )国(guó )之(zhī )得(dé )奸(jiān )者(zhě )寡(guǎ )矣(yǐ )。不(bú )任(rèn )典(diǎn )成(chéng )之(zhī )吏(lì ),不(bú )察(chá )参(cān )伍(wǔ )之(zhī )政(zhèng ),不(bú )明(míng )度(dù )量(liàng ),恃(shì )尽(jìn )聪(cōng )明(míng )劳(láo )智(zhì )虑(lǜ )而(ér )以(yǐ )知(zhī )奸(jiān ),不(bú )亦(yì )无(wú )术(shù )乎(hū )?且(qiě )夫(fū )物(wù )众(zhòng )而(ér )智(zhì )寡(guǎ ),寡(guǎ )不(bú )胜(shèng )众(zhòng ),智(zhì )不(bú )足(zú )以(yǐ )遍(biàn )知(zhī )物(wù ),故(gù )则(zé )因(yīn )物(wù )以(yǐ )治(zhì )物(wù )。下(xià )众(zhòng )而(ér )上(shàng )寡(guǎ ),寡(guǎ )不(bú )胜(shèng )众(zhòng )者(zhě ),言(yán )君(jūn )不(bú )足(zú )以(yǐ )遍(biàn )知(zhī )臣(chén )也(yě ),故(gù )因(yīn )人(rén )以(yǐ )知(zhī )人(rén )。是(shì )以(yǐ )形(xíng )体(tǐ )不(bú )劳(láo )而(ér )事(shì )治(zhì ),智(zhì )虑(lǜ )不(bú )用(yòng )而(ér )奸(jiān )得(dé )。故(gù )宋(sòng )人(rén )语(yǔ )曰(yuē ):“一(yī )雀(què )过(guò )羿(yì ),必(bì )得(dé )之(zhī ),则(zé )羿(yì )诬(wū )矣(yǐ )。以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )之(zhī )罗(luó ),则(zé )雀(què )不(bú )失(shī )矣(yǐ )。”夫(fū )知(zhī )奸(jiān )亦(yì )有(yǒu )大(dà )罗(luó ),不(bú )失(shī )其(qí )一(yī )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。不(bú )修(xiū )其(qí )理(lǐ ),而(ér )以(yǐ )己(jǐ )之(zhī )胸(xiōng )察(chá )为(wéi )之(zhī )弓(gōng )矢(shǐ ),则(zé )子(zǐ )产(chǎn )诬(wū )矣(yǐ )。老(lǎo )子(zǐ )曰(yuē ):“以(yǐ )智(zhì )治(zhì )国(guó ),国(guó )之(zhī )贼(zéi )也(yě )。”其(qí )子(zǐ )产(chǎn )之(zhī )谓(wèi )矣(yǐ )。

〔六(liù )〕

秦(qín )昭(zhāo )王(wáng )问(wèn )于(yú )左(zuǒ )右(yòu )曰(yuē ):“今(jīn )时(shí )韩(hán )、魏(wèi )孰(shú )与(yǔ )始(shǐ )强(qiáng )?”右(yòu )左(zuǒ )对(duì )曰(yuē ):“弱(ruò )于(yú )始(shǐ )也(yě )。”。“今(jīn )之(zhī )如(rú )耳(ěr )、魏(wèi )齐(qí )孰(shú )与(yǔ )曩(nǎng )之(zhī )孟(mèng )常(cháng )、芒(máng )卯(mǎo )?”对(duì )曰(yuē ):“不(bú )及(jí )也(yě )。”王(wáng )曰(yuē ):“孟(mèng )常(cháng )、芒(máng )卯(mǎo )率(lǜ )强(qiáng )韩(hán )、魏(wèi ),犹(yóu )无(wú )奈(nài )寡(guǎ )人(rén )何(hé )也(yě )。”左(zuǒ )右(yòu )对(duì )曰(yuē ):“甚(shèn )然(rán )。”中(zhōng )期(qī )推(tuī )琴(qín )而(ér )对(duì )曰(yuē ):“王(wáng )之(zhī )料(liào )天(tiān )下(xià )过(guò )矣(yǐ )。夫(fū )六(liù )晋(jìn )之(zhī )时(shí ),知(zhī )氏(shì )最(zuì )强(qiáng ),灭(miè )范(fàn )、中(zhōng )行(háng )而(ér )从(cóng )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )兵(bīng )以(yǐ )伐(fá )赵(zhào ),灌(guàn )以(yǐ )晋(jìn )水(shuǐ ),城(chéng )之(zhī )未(wèi )沈(shěn )者(zhě )三(sān )板(bǎn )。知(zhī )伯(bó )出(chū ),魏(wèi )宣(xuān )子(zǐ )御(yù ),韩(hán )康(kāng )子(zǐ )为(wéi )骖(cān )乘(chéng )。知(zhī )伯(bó )曰(yuē ):‘始(shǐ )吾(wú )不(bú )知(zhī )水(shuǐ )可(kě )以(yǐ )灭(miè )人(rén )之(zhī )国(guó ),吾(wú )乃(nǎi )今(jīn )知(zhī )之(zhī )。汾(fén )水(shuǐ )可(kě )以(yǐ )灌(guàn )安(ān )邑(yì ),绛(jiàng )水(shuǐ )可(kě )以(yǐ )灌(guàn )平(píng )阳(yáng )。''魏(wèi )宣(xuān )子(zǐ )肘(zhǒu )韩(hán )康(kāng )子(zǐ ),康(kāng )子(zǐ )践(jiàn )宣(xuān )子(zǐ )之(zhī )足(zú ),肘(zhǒu )足(zú )乎(hū )车(chē )上(shàng ),而(ér )知(zhī )氏(shì )分(fèn )于(yú )晋(jìn )阳(yáng )之(zhī )下(xià )。今(jīn )足(zú )下(xià )虽(suī )强(qiáng ),未(wèi )若(ruò )知(zhī )氏(shì );韩(hán )、魏(wèi )虽(suī )弱(ruò ),未(wèi )至(zhì )如(rú )其(qí )晋(jìn )阳(yáng )之(zhī )下(xià )也(yě )。此(cǐ )天(tiān )下(xià )方(fāng )用(yòng )肘(zhǒu )足(zú )之(zhī )时(shí ),愿(yuàn )王(wáng )勿(wù )易(yì )之(zhī )也(yě )。”

或(huò )曰(yuē ):昭(zhāo )王(wáng )之(zhī )问(wèn )也(yě )有(yǒu )失(shī ),左(zuǒ )右(yòu )中(zhōng )期(qī )之(zhī )对(duì )也(yě )有(yǒu )过(guò )。凡(fán )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )国(guó )也(yě ),任(rèn )其(qí )势(shì )。势(shì )不(bú )可(kě )害(hài ),则(zé )虽(suī )强(qiáng )天(tiān )下(xià )无(wú )奈(nài )何(hé )也(yě ),而(ér )况(kuàng )孟(mèng )常(cháng )、芒(máng )卯(mǎo )、韩(hán )、魏(wèi )能(néng )奈(nài )我(wǒ )何(hé )?其(qí )势(shì )可(kě )害(hài )也(yě ),则(zé )不(bú )肖(xiāo )如(rú )耳(ěr )、魏(wèi )齐(qí )及(jí )韩(hán )、魏(wèi )犹(yóu )能(néng )害(hài )之(zhī )。然(rán )则(zé )害(hài )与(yǔ )不(bú )侵(qīn ),在(zài )自(zì )恃(shì )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ ),奚(xī )问(wèn )乎(hū )?自(zì )恃(shì )其(qí )不(bú )可(kě )侵(qīn ),强(qiáng )与(yǔ )弱(ruò )奚(xī )其(qí )择(zé )焉(yān )?失(shī )在(zài )不(bú )自(zì )恃(shì ),而(ér )问(wèn )其(qí )奈(nài )何(hé )也(yě ),其(qí )不(bú )侵(qīn )也(yě )幸(xìng )矣(yǐ )。申(shēn )子(zǐ )曰(yuē ):“失(shī )之(zhī )数(shù )而(ér )求(qiú )之(zhī )信(xìn ),则(zé )疑(yí )矣(yǐ )。”其(qí )昭(zhāo )王(wáng )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。知(zhī )伯(bó )无(wú )度(dù ),从(cóng )韩(hán )康(kāng )、魏(wèi )宣(xuān )而(ér )图(tú )以(yǐ )水(shuǐ )灌(guàn )灭(miè )其(qí )国(guó ),此(cǐ )知(zhī )伯(bó )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )国(guó )亡(wáng )而(ér )身(shēn )死(sǐ ),头(tóu )为(wéi )饮(yǐn )杯(bēi )之(zhī )故(gù )也(yě )。今(jīn )昭(zhāo )王(wáng )乃(nǎi )问(wèn )孰(shú )与(yǔ )始(shǐ )强(qiáng ),其(qí )畏(wèi )有(yǒu )水(shuǐ )人(rén )之(zhī )患(huàn )乎(hū )?虽(suī )有(yǒu )左(zuǒ )右(yòu ),非(fēi )韩(hán )、魏(wèi )之(zhī )二(èr )子(zǐ )也(yě ),安(ān )有(yǒu )肘(zhǒu )足(zú )之(zhī )事(shì )?而(ér )中(zhōng )期(qī )曰(yuē )“勿(wù )易(yì )”,此(cǐ )虚(xū )言(yán )也(yě )。且(qiě )中(zhōng )期(qī )之(zhī )所(suǒ )官(guān ),琴(qín )瑟(sè )也(yě )。弦(xián )不(bú )调(diào ),弄(nòng )不(bú )明(míng ),中(zhōng )期(qī )之(zhī )任(rèn )也(yě ),此(cǐ )中(zhōng )期(qī )所(suǒ )以(yǐ )事(shì )昭(zhāo )王(wáng )者(zhě )也(yě )。中(zhōng )期(qī )善(shàn )承(chéng )其(qí )任(rèn ),未(wèi )慊(qiè )昭(zhāo )王(wáng )也(yě ),而(ér )为(wéi )所(suǒ )不(bú )知(zhī ),岂(qǐ )不(bú )妄(wàng )哉(zāi )?左(zuǒ )右(yòu )对(duì )之(zhī )曰(yuē ):“弱(ruò )于(yú )始(shǐ )”与(yǔ )“不(bú )及(jí )”则(zé )可(kě )矣(yǐ ),其(qí )曰(yuē )“甚(shèn )然(rán )”则(zé )谀(yú )也(yě )。申(shēn )子(zǐ )曰(yuē ):“治(zhì )不(bú )逾(yú )官(guān ),虽(suī )知(zhī )不(bú )言(yán )。”今(jīn )中(zhōng )期(qī )不(bú )知(zhī )而(ér )尚(shàng )言(yán )之(zhī )。故(gù )曰(yuē ):昭(zhāo )王(wáng )之(zhī )问(wèn )有(yǒu )失(shī ),左(zuǒ )右(yòu )中(zhōng )期(qī )之(zhī )对(duì )皆(jiē )有(yǒu )过(guò )也(yě )。

〔七(qī )〕

管(guǎn )子(zǐ )曰(yuē ):“见(jiàn )其(qí )可(kě ),说(shuō )之(zhī )有(yǒu )证(zhèng );见(jiàn )其(qí )不(bú )可(kě ),恶(è )之(zhī )有(yǒu )形(xíng )。赏(shǎng )罚(fá )信(xìn )于(yú )所(suǒ )见(jiàn ),虽(suī )所(suǒ )不(bú )见(jiàn ),其(qí )敢(gǎn )为(wéi )之(zhī )乎(hū )?见(jiàn )其(qí )可(kě ),说(shuō )之(zhī )无(wú )证(zhèng );见(jiàn )其(qí )不(bú )可(kě ),恶(è )之(zhī )无(wú )形(xíng )。赏(shǎng )罚(fá )不(bú )信(xìn )于(yú )所(suǒ )见(jiàn ),而(ér )求(qiú )所(suǒ )不(bú )见(jiàn )之(zhī )外(wài ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。”

或(huò )曰(yuē ):广(guǎng )廷(tíng )严(yán )居(jū ),众(zhòng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )肃(sù )也(yě );宴(yàn )室(shì )独(dú )处(chù ),曾(céng )、史(shǐ )之(zhī )所(suǒ )僈(mán )也(yě )。观(guān )人(rén )之(zhī )所(suǒ )肃(sù ),非(fēi )行(háng )情(qíng )也(yě )。且(qiě )君(jūn )上(shàng )者(zhě ),臣(chén )下(xià )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )饰(shì )也(yě )。好(hǎo )恶(è )在(zài )所(suǒ )见(jiàn ),臣(chén )下(xià )之(zhī )饰(shì )奸(jiān )物(wù )以(yǐ )愚(yú )其(qí )君(jūn ),必(bì )也(yě )。明(míng )不(bú )能(néng )烛(zhú )远(yuǎn )奸(jiān ),见(jiàn )隐(yǐn )微(wēi ),而(ér )待(dài )之(zhī )以(yǐ )观(guān )饰(shì )行(háng ),定(dìng )赏(shǎng )罚(fá ),不(bú )亦(yì )弊(bì )乎(hū )?

〔八(bā )〕

管(guǎn )子(zǐ )曰(yuē ):“言(yán )于(yú )室(shì ),满(mǎn )于(yú )室(shì );言(yán )于(yú )堂(táng ),满(mǎn )于(yú )堂(táng ):是(shì )谓(wèi )天(tiān )下(xià )王(wáng )。”

或(huò )曰(yuē ):管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )言(yán )室(shì )满(mǎn )室(shì )、言(yán )堂(táng )满(mǎn )堂(táng )者(zhě ),非(fēi )特(tè )谓(wèi )游(yóu )戏(xì )饮(yǐn )食(shí )之(zhī )言(yán )也(yě ),必(bì )谓(wèi )大(dà )物(wù )也(yě )。人(rén )主(zhǔ )之(zhī )大(dà )物(wù ),非(fēi )法(fǎ )则(zé )术(shù )也(yě )。法(fǎ )者(zhě ),编(biān )著(zhe )之(zhī )图(tú )籍(jí ),设(shè )之(zhī )于(yú )官(guān )府(fǔ ),而(ér )布(bù )之(zhī )于(yú )百(bǎi )姓(xìng )者(zhě )也(yě )。术(shù )者(zhě ),藏(cáng )之(zhī )于(yú )胸(xiōng )中(zhōng ),以(yǐ )偶(ǒu )众(zhòng )端(duān )而(ér )潜(qián )御(yù )群(qún )臣(chén )者(zhě )也(yě )。故(gù )法(fǎ )莫(mò )如(rú )显(xiǎn ),而(ér )术(shù )不(bú )欲(yù )见(jiàn )。是(shì )以(yǐ )明(míng )主(zhǔ )言(yán )法(fǎ ),则(zé )境(jìng )内(nèi )卑(bēi )贱(jiàn )莫(mò )不(bú )闻(wén )知(zhī )也(yě ),不(bú )独(dú )满(mǎn )于(yú )堂(táng );用(yòng )术(shù ),则(zé )亲(qīn )爱(ài )近(jìn )习(xí )莫(mò )之(zhī )得(dé )闻(wén )也(yě ),不(bú )得(dé )满(mǎn )室(shì )。而(ér )管(guǎn )子(zǐ )犹(yóu )曰(yuē )“言(yán )于(yú )室(shì ),满(mǎn )室(shì ),言(yán )于(yú )堂(táng )满(mǎn )堂(táng )”,非(fēi )法(fǎ )术(shù )之(zhī )言(yán )也(yě )。

阅读:25368

打赏捐助〔Donate〕>>>

《难三》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库