汉纪三十九【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪三十九》 > 拼音版

起(qǐ )旃(zhān )蒙(méng )作(zuò )噩(è ),尽(jìn )重(zhòng )光(guāng )单(dān )阏(è ),凡(fán )七(qī )年(nián )。

肃(sù )宗(zōng )孝(xiào )章(zhāng )皇(huáng )帝(dì )下(xià )元(yuán )和(hé )二(èr )年(nián )(乙(yǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )八(bā )五(wǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),乙(yǐ )酉(yǒu ),诏(zhào )曰(yuē ):“令(lìng )云(yún ):‘民(mín )有(yǒu )产(chǎn )子(zǐ )者(zhě ),复(fù )勿(wù )算(suàn )三(sān )岁(suì )。’今(jīn )诸(zhū )怀(huái )妊(rèn )者(zhě ),赐(cì )胎(tāi )养(yǎng )谷(gǔ )人(rén )三(sān )斛(hú ),复(fù )其(qí )夫(fū )勿(wù )算(suàn )一(yī )岁(suì )。著(zhe )以(yǐ )为(wéi )令(lìng )!”又(yòu )诏(zhào )三(sān )公(gōng )曰(yuē ):“夫(fū )俗(sú )吏(lì )矫(jiǎo )饰(shì )外(wài )貌(mào ),似(sì )是(shì )而(ér )非(fēi ),朕(zhèn )甚(shèn )餍(yàn )之(zhī ),甚(shèn )苦(kǔ )之(zhī )!安(ān )静(jìng )之(zhī )吏(lì ),悃(kǔn )愊(bì )无(wú )华(huá ),日(rì )计(jì )不(bú )足(zú ),月(yuè )计(jì )有(yǒu )余(yú )。如(rú )襄(xiāng )城(chéng )令(lìng )刘(liú )方(fāng ),吏(lì )民(mín )同(tóng )声(shēng )谓(wèi )之(zhī )不(bú )烦(fán ),虽(suī )未(wèi )有(yǒu )它(tā )异(yì ),斯(sī )亦(yì )殆(dài )近(jìn )之(zhī )矣(yǐ )!夫(fū )以(yǐ )苛(kē )为(wéi )察(chá ),以(yǐ )刻(kè )为(wéi )明(míng ),以(yǐ )轻(qīng )为(wéi )德(dé ),以(yǐ )重(zhòng )为(wéi )威(wēi ),四(sì )者(zhě )或(huò )兴(xìng ),则(zé )下(xià )有(yǒu )怨(yuàn )心(xīn )。吾(wú )诏(zhào )书(shū )数(shù )下(xià ),冠(guàn )盖(gài )接(jiē )道(dào ),而(ér )吏(lì )不(bú )加(jiā )治(zhì ),民(mín )或(huò )失(shī )职(zhí ),其(qí )咎(jiù )安(ān )在(zài )?勉(miǎn )思(sī )旧(jiù )令(lìng ),称(chēng )朕(zhèn )意(yì )焉(yān )!”

北(běi )匈(xiōng )奴(nú )大(dà )人(rén )车(chē )利(lì )涿(zhuō )兵(bīng )等(děng )亡(wáng )来(lái )入(rù )塞(sāi ),凡(fán )七(qī )十(shí )三(sān )辈(bèi )。时(shí )北(běi )虏(lǔ )衰(shuāi )耗(hào ),党(dǎng )众(zhòng )离(lí )畔(pàn ),南(nán )部(bù )攻(gōng )其(qí )前(qián ),丁(dīng )零(líng )寇(kòu )其(qí )后(hòu ),鲜(xiān )卑(bēi )击(jī )其(qí )左(zuǒ ),西(xī )域(yù )侵(qīn )其(qí )右(yòu ),不(bú )复(fù )自(zì )立(lì ),乃(nǎi )远(yuǎn )引(yǐn )而(ér )去(qù )。

南(nán )单(dān )于(yú )长(zhǎng )死(sǐ ),单(dān )于(yú )汗(hàn )之(zhī )子(zǐ )宣(xuān )立(lì ),为(wéi )伊(yī )屠(tú )于(yú )闾(lǘ )鞮(dī )单(dān )于(yú )。

《太(tài )初(chū )历(lì )》施(shī )行(háng )百(bǎi )馀(yú )年(nián ),历(lì )稍(shāo )后(hòu )天(tiān )。上(shàng )命(mìng )治(zhì )历(lì )编(biān )、李(lǐ )梵(fàn )等(děng )综(zōng )校(xiào )其(qí )状(zhuàng ),作(zuò )《四(sì )分(fèn )历(lì )》;二(èr )月(yuè ),甲(jiǎ )寅(yín ),始(shǐ )施(shī )行(háng )之(zhī )。帝(dì )之(zhī )为(wéi )太(tài )子(zǐ )也(yě ),受(shòu )《尚(shàng )书(shū )》于(yú )东(dōng )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )汝(rǔ )南(nán )张(zhāng )酺(pú )。丙(bǐng )辰(chén ),帝(dì )东(dōng )巡(xún ),幸(xìng )东(dōng )郡(jùn ),引(yǐn )酺(pú )及(jí )门(mén )生(shēng )并(bìng )郡(jùn )县(xiàn )掾(yuàn )史(shǐ )并(bìng )会(huì )庭(tíng )中(zhōng )。帝(dì )先(xiān )备(bèi )弟(dì )子(zǐ )之(zhī )仪(yí ),使(shǐ )酺(pú )讲(jiǎng )《尚(shàng )书(shū )》一(yī )篇(piān ),然(rán )后(hòu )修(xiū )君(jūn )臣(chén )之(zhī )礼(lǐ );赏(shǎng )赐(cì )殊(shū )特(tè ),莫(mò )不(bú )沾(zhān )洽(qià )。行(háng )过(guò )任(rèn )城(chéng ),幸(xìng )郑(zhèng )均(jūn )舍(shě ),赐(cì )尚(shàng )书(shū )禄(lù )以(yǐ )终(zhōng )其(qí )身(shēn ),时(shí )人(rén )号(hào )为(wéi )“白(bái )衣(yī )尚(shàng )书(shū )”。

乙(yǐ )丑(chǒu ),帝(dì )耕(gēng )于(yú )定(dìng )陶(táo )。辛(xīn )未(wèi ),幸(xìng )泰(tài )山(shān ),柴(chái )告(gào )岱(dài )宗(zōng );进(jìn )幸(xìng )奉(fèng )高(gāo )。壬(rén )申(shēn ),宗(zōng )祀(sì )五(wǔ )帝(dì )于(yú )汶(wèn )上(shàng )明(míng )堂(táng );丙(bǐng )子(zǐ ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。戊(wù )寅(yín ),进(jìn )幸(xìng )济(jì )南(nán )。三(sān )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu ),幸(xìng )鲁(lǔ ),庚(gēng )寅(yín ),祠(cí )孔(kǒng )子(zǐ )于(yú )阙(què )里(lǐ ),及(jí )七(qī )十(shí )二(èr )弟(dì )子(zǐ ),作(zuò )六(liù )代(dài )之(zhī )乐(lè ),大(dà )会(huì )孔(kǒng )氏(shì )男(nán )子(zǐ )二(èr )十(shí )以(yǐ )上(shàng )者(zhě )六(liù )十(shí )二(èr )人(rén )。帝(dì )谓(wèi )孔(kǒng )僖(xī )曰(yuē ):“今(jīn )日(rì )之(zhī )会(huì ),宁(níng )于(yú )卿(qīng )宗(zōng )有(yǒu )光(guāng )荣(róng )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )明(míng )王(wáng )圣(shèng )主(zhǔ ),莫(mò )不(bú )尊(zūn )师(shī )贵(guì )道(dào )。今(jīn )陛(bì )下(xià )亲(qīn )屈(qū )万(wàn )乘(chéng ),辱(rǔ )临(lín )敝(bì )里(lǐ ),此(cǐ )乃(nǎi )崇(chóng )礼(lǐ )先(xiān )师(shī ),增(zēng )辉(huī )圣(shèng )德(dé );至(zhì )于(yú )光(guāng )荣(róng ),非(fēi )所(suǒ )敢(gǎn )承(chéng )。”帝(dì )大(dà )笑(xiào )曰(yuē ):“非(fēi )圣(shèng )者(zhě )子(zǐ )孙(sūn )焉(yān )有(yǒu )斯(sī )言(yán )乎(hū )!”拜(bài )僖(xī )郎(láng )中(zhōng )。

壬(rén )辰(chén ),帝(dì )幸(xìng )东(dōng )平(píng ),追(zhuī )念(niàn )献(xiàn )王(wáng ),谓(wèi )其(qí )诸(zhū )子(zǐ )曰(yuē ):“思(sī )其(qí )人(rén ),至(zhì )其(qí )乡(xiāng );其(qí )处(chù )在(zài ),其(qí )人(rén )亡(wáng )。”因(yīn )泣(qì )下(xià )沾(zhān )襟(jīn )。遂(suí )幸(xìng )献(xiàn )王(wáng )陵(líng ),祠(cí )以(yǐ )太(tài )牢(láo ),亲(qīn )拜(bài )祠(cí )坐(zuò ),哭(kū )泣(qì )尽(jìn )哀(āi )。献(xiàn )王(wáng )之(zhī )归(guī )国(guó )也(yě ),骠(biāo )骑(qí )府(fǔ )吏(lì )丁(dīng )牧(mù )、周(zhōu )栩(xǔ )以(yǐ )王(wáng )爱(ài )贤(xián )下(xià )士(shì ),不(bú )忍(rěn )去(qù )之(zhī ),遂(suí )为(wéi )王(wáng )家(jiā )大(dà )夫(fū )数(shù )十(shí )年(nián ),事(shì )祖(zǔ )及(jí )孙(sūn )。帝(dì )闻(wén )之(zhī ),皆(jiē )引(yǐn )见(jiàn ),既(jì )愍(mǐn )其(qí )淹(yān )滞(zhì ),且(qiě )欲(yù )扬(yáng )献(xiàn )王(wáng )德(dé )美(měi ),即(jí )皆(jiē )擢(zhuó )为(wéi )议(yì )郎(láng )。乙(yǐ )未(wèi ),幸(xìng )东(dōng )阿(ā ),北(běi )登(dēng )太(tài )行(háng )山(shān ),至(zhì )天(tiān )井(jǐng )关(guān )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),还(hái )宫(gōng )。庚(gēng )申(shēn ),假(jiǎ )于(yú )祖(zǔ )祢(mí )。

五(wǔ )月(yuè ),徙(xǐ )江(jiāng )陵(líng )王(wáng )恭(gōng )为(wéi )六(liù )安(ān )王(wáng )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),庚(gēng )子(zǐ ),诏(zhào )曰(yuē ):“《春(chūn )秋(qiū )》重(zhòng )三(sān )正(zhèng ),慎(shèn )三(sān )微(wēi )。其(qí )定(dìng )律(lǜ )无(wú )以(yǐ )十(shí )一(yī )月(yuè )、十(shí )二(èr )月(yuè )报(bào )囚(qiú ),止(zhǐ )用(yòng )冬(dōng )初(chū )十(shí )月(yuè )而(ér )已(yǐ )。”

冬(dōng ),南(nán )单(dān )于(yú )遣(qiǎn )兵(bīng )与(yǔ )北(běi )虏(lǔ )温(wēn )禺(yú )犊(dú )王(wáng )战(zhàn )于(yú )涿(zhuō )邪(xié )山(shān ),斩(zhǎn )获(huò )而(ér )还(hái )。武(wǔ )威(wēi )太(tài )守(shǒu )孟(mèng )云(yún )上(shàng )言(yán ):“北(běi )虏(lǔ )以(yǐ )前(qián )既(jì )和(hé )亲(qīn ),而(ér )南(nán )部(bù )复(fù )往(wǎng )抄(chāo )掠(luě ),北(běi )单(dān )于(yú )谓(wèi )汉(hàn )欺(qī )之(zhī ),谋(móu )欲(yù )犯(fàn )塞(sāi ),谓(wèi )宜(yí )还(hái )南(nán )所(suǒ )掠(luě )生(shēng )口(kǒu )以(yǐ )慰(wèi )安(ān )其(qí )意(yì )。”诏(zhào )百(bǎi )官(guān )议(yì )于(yú )朝(cháo )堂(táng )。太(tài )尉(wèi )郑(zhèng )弘(hóng )、司(sī )空(kōng )第(dì )五(wǔ )伦(lún )以(yǐ )为(wéi )不(bú )可(kě )许(xǔ ),司(sī )徒(tú )桓(huán )虞(yú )及(jí )太(tài )仆(pú )袁(yuán )安(ān )以(yǐ )为(wéi )当(dāng )与(yǔ )之(zhī )。弘(hóng )因(yīn )大(dà )言(yán )激(jī )厉(lì )虞(yú )曰(yuē ):“诸(zhū )言(yán )当(dāng )还(hái )生(shēng )口(kǒu )者(zhě ),皆(jiē )为(wéi )不(bú )忠(zhōng )!”虞(yú )延(yán )叱(chì )之(zhī ),伦(lún )及(jí )大(dà )鸿(hóng )胪(lú )韦(wéi )彪(biāo )各(gè )作(zuò )色(sè )变(biàn )容(róng )。司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )举(jǔ )奏(zòu )弘(hóng )等(děng ),弘(hóng )等(děng )皆(jiē )上(shàng )印(yìn )绶(shòu )谢(xiè )。诏(zhào )报(bào )曰(yuē ):“久(jiǔ )议(yì )沉(chén )滞(zhì ),各(gè )有(yǒu )所(suǒ )志(zhì ),盖(gài )事(shì )以(yǐ )议(yì )从(cóng ),策(cè )由(yóu )众(zhòng )定(dìng ),訚(yín )訚(yín )衎(kǎn )衎(kǎn ),得(dé )礼(lǐ )之(zhī )容(róng ),寝(qǐn )嘿(hēi )抑(yì )心(xīn ),更(gèng )非(fēi )朝(cháo )廷(tíng )之(zhī )福(fú )。君(jūn )何(hé )尤(yóu )而(ér )深(shēn )谢(xiè )!其(qí )各(gè )冠(guàn )覆(fù )!”帝(dì )乃(nǎi )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“江(jiāng )海(hǎi )所(suǒ )以(yǐ )能(néng )长(zhǎng )百(bǎi )川(chuān )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )下(xià )之(zhī )也(yě )。少(shǎo )加(jiā )屈(qū )下(xià ),尚(shàng )何(hé )足(zú )病(bìng )!况(kuàng )今(jīn )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )君(jūn )臣(chén )分(fèn )定(dìng ),辞(cí )顺(shùn )约(yuē )明(míng ),贡(gòng )献(xiàn )累(lèi )至(zhì ),岂(qǐ )宜(yí )违(wéi )信(xìn ),自(zì )受(shòu )其(qí )曲(qǔ )!其(qí )敕(chì )度(dù )辽(liáo )及(jí )领(lǐng )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )庞(páng )奋(fèn ),倍(bèi )雇(gù )南(nán )部(bù )所(suǒ )得(dé )生(shēng )口(kǒu )以(yǐ )还(hái )北(běi )虏(lǔ );其(qí )南(nán )部(bù )斩(zhǎn )首(shǒu )获(huò )生(shēng ),计(jì )功(gōng )受(shòu )赏(shǎng ),如(rú )常(cháng )科(kē )。”

肃(sù )宗(zōng )孝(xiào )章(zhāng )皇(huáng )帝(dì )下(xià )元(yuán )和(hé )三(sān )年(nián )(丙(bǐng )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )八(bā )六(liù )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),丙(bǐng )申(shēn ),帝(dì )北(běi )巡(xún ),辛(xīn )丑(chǒu ),耕(gēng )于(yú )怀(huái );二(èr )月(yuè ),乙(yǐ )丑(chǒu ),敕(chì )侍(shì )御(yù )史(shǐ )、司(sī )空(kōng )曰(yuē ):“方(fāng )春(chūn )所(suǒ )过(guò ),无(wú )得(dé )有(yǒu )所(suǒ )伐(fá )杀(shā ),车(chē )可(kě )以(yǐ )引(yǐn )避(bì ),引(yǐn )避(bì )之(zhī ):騑(fēi )马(mǎ )可(kě )辍(chuò )解(jiě ),辍(chuò )解(jiě )之(zhī )。”戊(wù )辰(chén ),进(jìn )幸(xìng )中(zhōng )山(shān ),出(chū )长(zhǎng )城(chéng );癸(guǐ )酉(yǒu ),还(hái ),幸(xìng )元(yuán )氏(shì );三(sān )月(yuè ),己(jǐ )卯(mǎo ),进(jìn )幸(xìng )赵(zhào );辛(xīn )卯(mǎo ),还(hái )宫(gōng )。太(tài )尉(wèi )郑(zhèng )弘(hóng )数(shù )陈(chén )侍(shì )中(zhōng )窦(dòu )宪(xiàn )权(quán )势(shì )太(tài )盛(shèng ),言(yán )甚(shèn )苦(kǔ )切(qiē ),宪(xiàn )疾(jí )之(zhī )。会(huì )弘(hóng )奏(zòu )宪(xiàn )党(dǎng )尚(shàng )书(shū )张(zhāng )林(lín )、雒(luò )阳(yáng )令(lìng )杨(yáng )光(guāng )在(zài )官(guān )贪(tān )残(cán )。书(shū )奏(zòu ),吏(lì )与(yǔ )光(guāng )故(gù )旧(jiù ),因(yīn )以(yǐ )告(gào )之(zhī ),光(guāng )报(bào )宪(xiàn )。宪(xiàn )奏(zòu )弘(hóng )大(dà )臣(chén ),漏(lòu )泄(xiè )密(mì )事(shì ),帝(dì )诘(jié )让(ràng )弘(hóng )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),丙(bǐng )寅(yín ),收(shōu )弘(hóng )印(yìn )缓(huǎn )。弘(hóng )自(zì )诣(yì )延(yán )尉(wèi ),诏(zhào )敕(chì )出(chū )之(zhī ),因(yīn )乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ )归(guī ),未(wèi )许(xǔ )。病(bìng )笃(dǔ ),上(shàng )书(shū )陈(chén )谢(xiè )曰(yuē ):“窦(dòu )宪(xiàn )奸(jiān )恶(è ),贯(guàn )天(tiān )达(dá )地(dì ),海(hǎi )内(nèi )疑(yí )惑(huò ),贤(xián )愚(yú )疾(jí )恶(è ),谓(wèi )‘宪(xiàn )何(hé )术(shù )以(yǐ )迷(mí )主(zhǔ )上(shàng )!近(jìn )日(rì )王(wáng )氏(shì )之(zhī )祸(huò ),昞(bǐng )然(rán )可(kě )见(jiàn )。’陛(bì )下(xià )处(chù )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )尊(zūn ),保(bǎo )万(wàn )世(shì )之(zhī )祚(zuò ),而(ér )信(xìn )谗(chán )佞(nìng )之(zhī )臣(chén ),不(bú )计(jì )存(cún )亡(wáng )之(zhī )机(jī );臣(chén )虽(suī )命(mìng )在(zài )晷(guǐ )刻(kè ),死(sǐ )不(bú )忘(wàng )忠(zhōng ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )诛(zhū )四(sì )凶(xiōng )之(zhī )罪(zuì ),以(yǐ )厌(yàn )人(rén )鬼(guǐ )愤(fèn )结(jié )之(zhī )望(wàng )!”帝(dì )省(shěng )章(zhāng ),遣(qiǎn )医(yī )视(shì )弘(hóng )病(bìng ),比(bǐ )至(zhì ),已(yǐ )薨(hōng )。

以(yǐ )大(dà )司(sī )农(nóng )宋(sòng )由(yóu )为(wéi )太(tài )尉(wèi )。

司(sī )空(kōng )第(dì )五(wǔ )伦(lún )以(yǐ )老(lǎo )病(bìng )乞(qǐ )身(shēn ),五(wǔ )月(yuè ),丙(bǐng )子(zǐ ),赐(cì )策(cè )罢(bà ),以(yǐ )二(èr )千(qiān )石(shí )俸(fèng )终(zhōng )其(qí )身(shēn )。伦(lún )奉(fèng )公(gōng )尽(jìn )节(jiē ),言(yán )事(shì )无(wú )所(suǒ )依(yī )违(wéi )。性(xìng )质(zhì )悫(què ),少(shǎo )文(wén )采(cǎi ),在(zài )位(wèi )以(yǐ )贞(zhēn )白(bái )称(chēng )。或(huò )问(wèn )伦(lún )曰(yuē ):“公(gōng )有(yǒu )私(sī )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“昔(xī )人(rén )有(yǒu )与(yǔ )吾(wú )千(qiān )里(lǐ )马(mǎ )者(zhě ),吾(wú )虽(suī )不(bú )受(shòu ),每(měi )三(sān )公(gōng )有(yǒu )所(suǒ )选(xuǎn )举(jǔ ),心(xīn )不(bú )能(néng )忘(wàng ),而(ér )亦(yì )终(zhōng )不(bú )用(yòng )也(yě )。若(ruò )是(shì )者(zhě ),岂(qǐ )可(kě )谓(wèi )无(wú )私(sī )乎(hū )!”

以(yǐ )太(tài )仆(pú )袁(yuán )安(ān )为(wéi )司(sī )空(kōng )。

秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),乙(yǐ )丑(chǒu ),帝(dì )幸(xìng )安(ān )邑(yì ),观(guān )盐(yán )池(chí )。九(jiǔ )月(yuè ),还(hái )宫(gōng )。

烧(shāo )当(dāng )羌(qiāng )迷(mí )吾(wú )复(fù )与(yǔ )弟(dì )号(hào )吾(wú )及(jí )诸(zhū )种(zhǒng )反(fǎn )。号(hào )吾(wú )先(xiān )轻(qīng )入(rù ),寇(kòu )陇(lǒng )西(xī )界(jiè ),督(dū )烽(fēng )掾(yuàn )李(lǐ )章(zhāng )追(zhuī )之(zhī ),生(shēng )得(dé )号(hào )吾(wú ),将(jiāng )诣(yì )郡(jùn )。号(hào )吾(wú )曰(yuē ):“独(dú )杀(shā )我(wǒ ),无(wú )损(sǔn )于(yú )羌(qiāng );诚(chéng )得(dé )生(shēng )归(guī ),必(bì )悉(xī )罢(bà )兵(bīng ),不(bú )复(fù )犯(fàn )塞(sāi )。”陇(lǒng )西(xī )太(tài )守(shǒu )张(zhāng )纡(yū )放(fàng )遣(qiǎn )之(zhī ),羌(qiāng )即(jí )为(wéi )解(jiě )散(sàn ),各(gè )归(guī )故(gù )地(dì )。迷(mí )吾(wú )退(tuì )居(jū )河(hé )北(běi )归(guī )义(yì )城(chéng )。

疏(shū )勒(lè )王(wáng )忠(zhōng )从(cóng )康(kāng )居(jū )王(wáng )借(jiè )兵(bīng ),还(hái )据(jù )损(sǔn )中(zhōng ),遣(qiǎn )使(shǐ )诈(zhà )降(jiàng )于(yú )班(bān )超(chāo ),超(chāo )知(zhī )其(qí )奸(jiān )而(ér )伪(wěi )许(xǔ )之(zhī )。忠(zhōng )从(cóng )轻(qīng )骑(qí )诣(yì )超(chāo ),超(chāo )斩(zhǎn )之(zhī ),因(yīn )击(jī )破(pò )其(qí )众(zhòng ),南(nán )道(dào )遂(suí )通(tōng )。

楚(chǔ )许(xǔ )太(tài )后(hòu )薨(hōng )。诏(zhào )改(gǎi )葬(zàng )楚(chǔ )王(wáng )英(yīng ),追(zhuī )爵(jué )谥(shì )曰(yuē )楚(chǔ )厉(lì )侯(hóu )。

帝(dì )以(yǐ )颍(yǐng )川(chuān )郭(guō )躬(gōng )为(wéi )廷(tíng )尉(wèi )。决(jué )狱(yù )断(duàn )刑(xíng ),多(duō )依(yī )矜(jīn )恕(shù ),条(tiáo )诸(zhū )重(zhòng )文(wén )可(kě )从(cóng )轻(qīng )者(zhě )四(sì )十(shí )一(yī ),奏(zòu )之(zhī ),事(shì )皆(jiē )施(shī )行(háng )。

博(bó )士(shì )鲁(lǔ )国(guó )曹(cáo )褒(bāo )上(shàng )疏(shū ),以(yǐ )为(wéi )“宜(yí )定(dìng )文(wén )制(zhì ),著(zhe )成(chéng )汉(hàn )礼(lǐ )”,太(tài )常(cháng )巢(cháo )堪(kān )以(yǐ )为(wéi )“一(yī )世(shì )大(dà )典(diǎn ),非(fēi )褒(bāo )所(suǒ )定(dìng ),不(bú )可(kě )许(xǔ )。”帝(dì )知(zhī )诸(zhū )儒(rú )拘(jū )挛(luán ),难(nán )与(yǔ )图(tú )始(shǐ ),朝(cháo )廷(tíng )礼(lǐ )宪(xiàn ),宜(yí )以(yǐ )时(shí )立(lì ),乃(nǎi )拜(bài )褒(bāo )侍(shì )中(zhōng )。玄(xuán )武(wǔ )司(sī )马(mǎ )班(bān )固(gù )以(yǐ )为(wéi )“宜(yí )广(guǎng )集(jí )诸(zhū )儒(rú ),共(gòng )议(yì )得(dé )失(shī )。”帝(dì )曰(yuē ):“谚(yàn )言(yán ):‘作(zuò )舍(shě )道(dào )边(biān ),三(sān )年(nián )不(bú )成(chéng )。’会(huì )礼(lǐ )之(zhī )家(jiā ),名(míng )为(wéi )聚(jù )讼(sòng ),互(hù )生(shēng )疑(yí )异(yì ),笔(bǐ )不(bú )得(dé )下(xià ),昔(xī )尧(yáo )作(zuò )《大(dà )章(zhāng )》,一(yī )夔(kuí )足(zú )矣(yǐ )。”

肃(sù )宗(zōng )孝(xiào )章(zhāng )皇(huáng )帝(dì )下(xià )章(zhāng )和(hé )元(yuán )年(nián )(丁(dīng )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )八(bā )七(qī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),帝(dì )召(zhào )褒(bāo ),授(shòu )以(yǐ )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )《汉(hàn )仪(yí )》十(shí )二(èr )篇(piān )曰(yuē ):“此(cǐ )制(zhì )散(sàn )略(luè ),多(duō )不(bú )合(hé )经(jīng ),今(jīn )宜(yí )依(yī )礼(lǐ )条(tiáo )正(zhèng ),使(shǐ )可(kě )施(shī )行(háng )。”

护(hù )羌(qiāng )校(xiào )尉(wèi )傅(fù )育(yù )欲(yù )伐(fá )烧(shāo )当(dāng )羌(qiāng ),为(wéi )其(qí )新(xīn )降(jiàng ),不(bú )欲(yù )出(chū )兵(bīng ),乃(nǎi )募(mù )人(rén )斗(dòu )诸(zhū )羌(qiāng )、胡(hú );羌(qiāng )、胡(hú )不(bú )肯(kěn ),遂(suí )复(fù )叛(pàn )出(chū )塞(sāi ),更(gèng )依(yī )迷(mí )吾(wú )。育(yù )请(qǐng )发(fā )诸(zhū )郡(jùn )兵(bīng )数(shù )万(wàn )人(rén )共(gòng )击(jī )羌(qiāng )。未(wèi )及(jí )会(huì ),三(sān )月(yuè ),育(yù )独(dú )进(jìn )军(jūn )。迷(mí )吾(wú )闻(wén )之(zhī ),徙(xǐ )庐(lú )落(luò )去(qù )。育(yù )遣(qiǎn )精(jīng )骑(qí )三(sān )千(qiān )穷(qióng )追(zhuī )之(zhī ),夜(yè ),至(zhì )三(sān )兜(dōu )谷(gǔ ),不(bú )设(shè )备(bèi ),迷(mí )吾(wú )袭(xí )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),杀(shā )育(yù )及(jí )吏(lì )士(shì )八(bā )百(bǎi )八(bā )十(shí )人(rén )。及(jí )诸(zhū )郡(jùn )兵(bīng )到(dào ),羌(qiāng )遂(suí )引(yǐn )去(qù )。诏(zhào )以(yǐ )陇(lǒng )西(xī )太(tài )守(shǒu )张(zhāng )纡(yū )为(wéi )校(xiào )尉(wèi ),将(jiāng )万(wàn )人(rén )屯(tún )临(lín )羌(qiāng )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),戊(wù )辰(chén ),司(sī )徒(tú )桓(huán )虞(yú )免(miǎn )。癸(guǐ )卯(mǎo ),以(yǐ )司(sī )空(kōng )袁(yuán )安(ān )为(wéi )司(sī )徒(tú ),光(guāng )禄(lù )勋(xūn )任(rèn )隗(wěi )为(wéi )司(sī )空(kōng )。隗(wěi ),光(guāng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

齐(qí )王(wáng )晃(huǎng )及(jí )弟(dì )利(lì )侯(hóu )刚(gāng ),与(yǔ )母(mǔ )太(tài )姬(jī )更(gèng )相(xiàng )诬(wū )告(gào )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),癸(guǐ )卯(mǎo ),诏(zhào )贬(biǎn )晃(huǎng )爵(jué )为(wéi )芜(wú )湖(hú )侯(hóu ),削(xuē )刚(gāng )户(hù )三(sān )千(qiān ),收(shōu )太(tài )姫(zhěn )玺(xǐ )绶(shòu )。

壬(rén )子(zǐ ),淮(huái )阳(yáng )顷(qǐng )王(wáng )昞(bǐng )薨(hōng )。

鲜(xiān )卑(bēi )入(rù )左(zuǒ )地(dì ),击(jī )北(běi )匈(xiōng )奴(nú ),大(dà )破(pò )之(zhī ),斩(zhǎn )优(yōu )留(liú )单(dān )于(yú )而(ér )还(hái )。

羌(qiāng )豪(háo )迷(mí )吾(wú )复(fù )与(yǔ )诸(zhū )种(zhǒng )寇(kòu )金(jīn )城(chéng )塞(sāi ),张(zhāng )纡(yū )遣(qiǎn )从(cóng )事(shì )河(hé )内(nèi )司(sī )马(mǎ )防(fáng )与(yǔ )战(zhàn )于(yú )木(mù )乘(chéng )谷(gǔ )。迷(mí )吾(wú )兵(bīng )败(bài )走(zǒu ),因(yīn )译(yì )使(shǐ )欲(yù )降(jiàng ),纡(yū )纳(nà )之(zhī )。迷(mí )吾(wú )将(jiāng )人(rén )众(zhòng )诣(yì )临(lín )羌(qiāng ),纡(yū )设(shè )兵(bīng )大(dà )会(huì ),施(shī )毒(dú )酒(jiǔ )中(zhōng ),伏(fú )兵(bīng )杀(shā )其(qí )酋(qiú )豪(háo )八(bā )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),斩(zhǎn )迷(mí )吾(wú )头(tóu )以(yǐ )祭(jì )傅(fù )育(yù )冢(zhǒng ),复(fù )放(fàng )兵(bīng )击(jī )其(qí )馀(yú )众(zhòng ),斩(zhǎn )获(huò )数(shù )千(qiān )人(rén )。迷(mí )吾(wú )子(zǐ )迷(mí )唐(táng ),与(yǔ )诸(zhū )种(zhǒng )解(jiě )仇(chóu ),结(jié )婚(hūn )交(jiāo )质(zhì ),据(jù )大(dà )、小(xiǎo )榆(yú )谷(gǔ )以(yǐ )叛(pàn ),种(zhǒng )众(zhòng )炽(chì )盛(shèng ),张(zhāng )纡(yū )不(bú )能(néng )制(zhì )。

壬(rén )戌(xū ),诏(zhào )以(yǐ )瑞(ruì )物(wù )仍(réng )集(jí ),改(gǎi )元(yuán )章(zhāng )和(hé )。是(shì )时(shí ),京(jīng )师(shī )四(sì )方(fāng )屡(lǚ )有(yǒu )嘉(jiā )瑞(ruì ),前(qián )后(hòu )数(shù )百(bǎi )千(qiān ),言(yán )事(shì )者(zhě )咸(xián )以(yǐ )为(wéi )美(měi )。而(ér )太(tài )尉(wèi )掾(yuàn )平(píng )陵(líng )何(hé )敞(chǎng )独(dú )恶(è )之(zhī ),谓(wèi )宋(sòng )由(yóu )、袁(yuán )安(ān )曰(yuē ):“夫(fū )瑞(ruì )应(yīng )依(yī )德(dé )而(ér )至(zhì ),灾(zāi )异(yì )缘(yuán )政(zhèng )而(ér )生(shēng )。今(jīn )异(yì )乌(wū )翔(xiáng )于(yú )殿(diàn )屋(wū ),怪(guài )草(cǎo )生(shēng )于(yú )庭(tíng )际(jì ),不(bú )可(kě )不(bú )察(chá )!”由(yóu )、安(ān )惧(jù )不(bú )敢(gǎn )答(dá )。

八(bā )月(yuè ),癸(guǐ )酉(yǒu ),帝(dì )南(nán )巡(xún )。戊(wù )子(zǐ ),幸(xìng )梁(liáng );乙(yǐ )未(wèi )晦(huì ),幸(xìng )沛(pèi )。

日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

九(jiǔ )月(yuè ),庚(gēng )子(zǐ ),帝(dì )幸(xìng )彭(péng )城(chéng )。辛(xīn )亥(hài ),幸(xìng )寿(shòu )春(chūn );复(fù )封(fēng )阜(fù )陵(líng )侯(hóu )延(yán )为(wéi )阜(fù )陵(líng )王(wáng )。己(jǐ )未(wèi ),幸(xìng )汝(rǔ )阴(yīn )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),丙(bǐng )子(zǐ ),还(hái )宫(gōng )。

北(běi )匈(xiōng )奴(nú )大(dà )乱(luàn ),屈(qū )兰(lán )储(chǔ )等(děng )五(wǔ )十(shí )八(bā )部(bù )、口(kǒu )二(èr )十(shí )八(bā )万(wàn )诣(yì )云(yún )中(zhōng )、五(wǔ )原(yuán )、朔(shuò )方(fāng )、北(běi )地(dì )降(jiàng )。

曹(cáo )褒(bāo )依(yī )准(zhǔn )旧(jiù )典(diǎn ),杂(zá )以(yǐ )《五(wǔ )经(jīng )》、《谶(chèn )记(jì )》之(zhī )文(wén ),撰(zhuàn )次(cì )天(tiān )子(zǐ )至(zhì )于(yú )庶(shù )人(rén )冠(guàn )、婚(hūn )、吉(jí )、凶(xiōng )终(zhōng )始(shǐ )制(zhì )度(dù )凡(fán )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )篇(piān ),奏(zòu )之(zhī )。帝(dì )以(yǐ )众(zhòng )论(lùn )难(nán )一(yī ),故(gù )但(dàn )纳(nà )之(zhī ),不(bú )复(fù )令(lìng )有(yǒu )司(sī )平(píng )奏(zòu )。

是(shì )岁(suì ),班(bān )超(chāo )发(fā )于(yú )窴(tián )诸(zhū )国(guó )兵(bīng )共(gòng )二(èr )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )人(rén )击(jī )莎(shā )车(chē ),龟(guī )兹(zī )王(wáng )发(fā )温(wēn )宿(xiǔ )、姑(gū )墨(mò )、尉(wèi )头(tóu )兵(bīng )合(hé )五(wǔ )万(wàn )人(rén )救(jiù )之(zhī )。超(chāo )召(zhào )将(jiāng )校(xiào )乃(nǎi )于(yú )窴(tián )王(wáng )议(yì )曰(yuē ):“今(jīn )兵(bīng )少(shǎo )不(bú )敌(dí ),其(qí )计(jì )莫(mò )若(ruò )各(gè )散(sàn )去(qù )。于(yú )窴(tián )从(cóng )是(shì )而(ér )东(dōng ),长(zhǎng )史(shǐ )亦(yì )于(yú )此(cǐ )西(xī )归(guī ),可(kě )须(xū )夜(yè )鼓(gǔ )声(shēng )而(ér )发(fā )。”阴(yīn )缓(huǎn )所(suǒ )得(dé )生(shēng )口(kǒu )。龟(guī )兹(zī )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),大(dà )喜(xǐ ),自(zì )以(yǐ )万(wàn )骑(qí )于(yú )西(xī )界(jiè )遮(zhē )超(chāo ),温(wēn )宿(xiǔ )王(wáng )将(jiāng )八(bā )千(qiān )骑(qí )于(yú )东(dōng )界(jiè )徼(jiǎo )于(yú )窴(tián )。超(chāo )知(zhī )二(èr )虏(lǔ )已(yǐ )出(chū ),密(mì )召(zhào )诸(zhū )部(bù )勒(lè )兵(bīng )。鸡(jī )鸣(míng ),驰(chí )赴(fù )莎(shā )车(chē )营(yíng )。胡(hú )大(dà )惊(jīng )乱(luàn ),奔(bēn )走(zǒu ),追(zhuī )斩(zhǎn )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )级(jí );莎(shā )车(chē )遂(suí )降(jiàng ),龟(guī )兹(zī )等(děng )因(yīn )各(gè )退(tuì )散(sàn )。自(zì )是(shì )威(wēi )震(zhèn )西(xī )域(yù )。

肃(sù )宗(zōng )孝(xiào )章(zhāng )皇(huáng )帝(dì )下(xià )章(zhāng )和(hé )二(èr )年(nián )(戊(wù )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )八(bā )八(bā )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),济(jì )南(nán )王(wáng )康(kāng )、阜(fù )陵(líng )王(wáng )延(yán )、中(zhōng )山(shān )王(wáng )焉(yān )来(lái )朝(cháo )。上(shàng )性(xìng )宽(kuān )仁(rén ),笃(dǔ )于(yú )亲(qīn )亲(qīn ),故(gù )叔(shū )父(fù )济(jì )南(nán )、中(zhōng )山(shān )二(èr )王(wáng ),每(měi )数(shù )入(rù )朝(cháo ),特(tè )加(jiā )恩(ēn )宠(chǒng ),及(jí )诸(zhū )昆(kūn )弟(dì )并(bìng )留(liú )京(jīng )师(shī ),不(bú )遣(qiǎn )就(jiù )国(guó )。又(yòu )赏(shǎng )赐(cì )群(qún )臣(chén ),过(guò )于(yú )制(zhì )度(dù ),仓(cāng )帑(tǎng )为(wéi )虚(xū )。何(hé )敞(chǎng )奏(zòu )记(jì )宋(sòng )由(yóu )曰(yuē ):“比(bǐ )年(nián )水(shuǐ )旱(hàn ),民(mín )不(bú )收(shōu )获(huò )。凉(liáng )州(zhōu )缘(yuán )边(biān ),家(jiā )被(bèi )凶(xiōng )害(hài );中(zhōng )州(zhōu )内(nèi )郡(jùn ),公(gōng )私(sī )屈(qū )竭(jié )。此(cǐ )实(shí )损(sǔn )膳(shàn )节(jiē )用(yòng )之(zhī )时(shí ),国(guó )恩(ēn )覆(fù )载(zǎi ),赏(shǎng )赉(lài )过(guò )度(dù ),但(dàn )闻(wén )腊(là )赐(cì ),自(zì )郎(láng )官(guān )以(yǐ )上(shàng ),公(gōng )卿(qīng )、王(wáng )侯(hóu )以(yǐ )下(xià ),至(zhì )于(yú )空(kōng )竭(jié )帑(tǎng )藏(cáng ),损(sǔn )耗(hào )国(guó )资(zī )。寻(xún )公(gōng )家(jiā )之(zhī )用(yòng ),皆(jiē )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )力(lì )。明(míng )君(jūn )赐(cì )赉(lài ),宜(yí )有(yǒu )品(pǐn )制(zhì );忠(zhōng )臣(chén )受(shòu )赏(shǎng ),亦(yì )应(yīng )有(yǒu )度(dù )。是(shì )以(yǐ )夏(xià )禹(yǔ )玄(xuán )圭(guī ),周(zhōu )公(gōng )束(shù )帛(bó )。今(jīn )明(míng )公(gōng )位(wèi )尊(zūn )任(rèn )重(zhòng ),责(zé )深(shēn )负(fù )大(dà ),上(shàng )当(dāng )匡(kuāng )正(zhèng )纲(gāng )纪(jì ),下(xià )当(dāng )济(jì )安(ān )元(yuán )元(yuán ),岂(qǐ )但(dàn )空(kōng )空(kōng )无(wú )违(wéi )而(ér )已(yǐ )哉(zāi )!宜(yí )先(xiān )正(zhèng )己(jǐ )以(yǐ )率(lǜ )群(qún )下(xià ),还(hái )所(suǒ )得(dé )赐(cì ),因(yīn )陈(chén )得(dé )失(shī ),奏(zòu )王(wáng )侯(hóu )就(jiù )国(guó ),除(chú )苑(yuàn )囿(yòu )之(zhī )禁(jìn ),节(jiē )省(shěng )浮(fú )费(fèi ),赈(zhèn )恤(xù )穷(qióng )孤(gū ),则(zé )恩(ēn )泽(zé )下(xià )畅(chàng ),黎(lí )庶(shù )悦(yuè )豫(yù )矣(yǐ )。”由(yóu )不(bú )能(néng )用(yòng )。尚(shàng )书(shū )南(nán )阳(yáng )宋(sòng )意(yì )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )至(zhì )孝(xiào )烝(zhēng )烝(zhēng ),恩(ēn )家(jiā )隆(lóng )深(shēn ),礼(lǐ )宠(chǒng )诸(zhū )王(wáng ),同(tóng )之(zhī )家(jiā )人(rén ),车(chē )入(rù )殿(diàn )门(mén ),即(jí )席(xí )不(bú )拜(bài ),分(fèn )甘(gān )损(sǔn )膳(shàn ),赏(shǎng )赐(cì )优(yōu )渥(wò )。康(kāng )、焉(yān )幸(xìng )以(yǐ )支(zhī )庶(shù ),享(xiǎng )食(shí )大(dà )国(guó ),陛(bì )下(xià )恩(ēn )宠(chǒng )逾(yú )制(zhì ),礼(lǐ )敬(jìng )过(guò )度(dù )。《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )义(yì ),诸(zhū )父(fù )、昆(kūn )弟(dì ),无(wú )所(suǒ )不(bú )臣(chén ),所(suǒ )以(yǐ )尊(zūn )尊(zūn )卑(bēi )卑(bēi ),强(qiáng )干(gàn )弱(ruò )枝(zhī )者(zhě )也(yě )。陛(bì )下(xià )德(dé )业(yè )隆(lóng )盛(shèng ),当(dāng )为(wéi )万(wàn )世(shì )典(diǎn )法(fǎ ),不(bú )宜(yí )以(yǐ )私(sī )恩(ēn )损(sǔn )上(shàng )下(xià )之(zhī )序(xù ),失(shī )君(jūn )臣(chén )之(zhī )正(zhèng )。又(yòu )西(xī )平(píng )王(wáng )羡(xiàn )等(děng )六(liù )王(wáng ),皆(jiē )妻(qī )子(zǐ )成(chéng )家(jiā ),官(guān )属(shǔ )备(bèi )具(jù ),当(dāng )早(zǎo )就(jiù )蕃(fān )国(guó ),为(wéi )子(zǐ )孙(sūn )基(jī )址(zhǐ );而(ér )室(shì )第(dì )相(xiàng )望(wàng ),久(jiǔ )磐(pán )京(jīng )邑(yì ),骄(jiāo )奢(shē )僭(jiàn )拟(nǐ ),宠(chǒng )禄(lù )隆(lóng )过(guò )。宜(yí )割(gē )情(qíng )不(bú )忍(rěn ),以(yǐ )义(yì )断(duàn )恩(ēn ),发(fā )遣(qiǎn )康(kāng )、焉(yān ),各(gè )归(guī )蕃(fān )国(guó ),令(lìng )羡(xiàn )等(děng )速(sù )就(jiù )便(biàn )时(shí ),以(yǐ )塞(sāi )众(zhòng )望(wàng )。”帝(dì )未(wèi )及(jí )遣(qiǎn )。

壬(rén )辰(chén ),帝(dì )崩(bēng )于(yú )章(zhāng )德(dé )前(qián )殿(diàn ),年(nián )三(sān )十(shí )一(yī )。遣(qiǎn )诏(zhào ):“无(wú )起(qǐ )寝(qǐn )庙(miào ),一(yī )如(rú )先(xiān )帝(dì )法(fǎ )制(zhì )。”

范(fàn )晔(yè )论(lùn )曰(yuē ):魏(wèi )文(wén )帝(dì )称(chēng )明(míng )帝(dì )察(chá )察(chá ),章(zhāng )帝(dì )长(zhǎng )者(zhě )。章(zhāng )帝(dì )素(sù )知(zhī )人(rén ),厌(yàn )明(míng )帝(dì )苛(kē )切(qiē ),事(shì )从(cóng )宽(kuān )厚(hòu );奉(fèng )承(chéng )明(míng )德(dé )太(tài )后(hòu ),尽(jìn )心(xīn )孝(xiào )道(dào );平(píng )徭(yáo )简(jiǎn )赋(fù ),而(ér )民(mín )赖(lài )其(qí )庆(qìng );又(yòu )体(tǐ )之(zhī )以(yǐ )忠(zhōng )恕(shù ),文(wén )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ )乐(lè )。谓(wèi )之(zhī )长(zhǎng )者(zhě ),不(bú )亦(yì )宜(yí )乎(hū )!

太(tài )子(zǐ )即(jí )位(wèi ),年(nián )十(shí )岁(suì ),尊(zūn )皇(huáng )后(hòu )曰(yuē )皇(huáng )太(tài )后(hòu )。

三(sān )月(yuè ),丁(dīng )酉(yǒu ),用(yòng )遗(yí )诏(zhào )徙(xǐ )西(xī )平(píng )王(wáng )羡(xiàn )为(wéi )陈(chén )王(wáng ),六(liù )安(ān )王(wáng )恭(gōng )为(wéi )彭(péng )城(chéng )王(wáng )。

癸(guǐ )卯(mǎo ),葬(zàng )孝(xiào )章(zhāng )皇(huáng )帝(dì )于(yú )敬(jìng )陵(líng )。

南(nán )单(dān )于(yú )宣(xuān )死(sǐ ),单(dān )于(yú )长(zhǎng )之(zhī )弟(dì )屯(tún )屠(tú )何(hé )立(lì ),为(wéi )休(xiū )兰(lán )尸(shī )逐(zhú )侯(hóu )鞮(dī )单(dān )于(yú )。

太(tài )后(hòu )临(lín )朝(cháo ),窦(dòu )宪(xiàn )以(yǐ )侍(shì )中(zhōng )内(nèi )干(gàn )机(jī )密(mì ),出(chū )宣(xuān )诰(gào )命(mìng );弟(dì )笃(dǔ )为(wéi )虎(hǔ )贲(bēn )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng ),笃(dǔ )弟(dì )景(jǐng )、寰(huán )并(bìng )为(wéi )中(zhōng )常(cháng )侍(shì ),兄(xiōng )弟(dì )皆(jiē )在(zài )亲(qīn )要(yào )之(zhī )地(dì )。宪(xiàn )客(kè )崔(cuī )骃(yīn )以(yǐ )书(shū )戒(jiè )宪(xiàn )曰(yuē ):“《传(chuán )》曰(yuē ):‘生(shēng )而(ér )富(fù )者(zhě )骄(jiāo ),生(shēng )而(ér )贵(guì )者(zhě )慠(áo )。’生(shēng )富(fù )贵(guì )而(ér )能(néng )不(bú )骄(jiāo )慠(áo )者(zhě ),未(wèi )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。今(jīn )宠(chǒng )禄(lù )初(chū )隆(lóng ),百(bǎi )僚(liáo )观(guān )行(háng ),岂(qǐ )可(kě )不(bú )庶(shù )几(jǐ )夙(sù )夜(yè ),以(yǐ )永(yǒng )终(zhōng )誉(yù )乎(hū )!昔(xī )冯(féng )野(yě )王(wáng )以(yǐ )外(wài )戚(qī )居(jū )位(wèi ),称(chēng )为(wéi )贤(xián )臣(chén );近(jìn )阴(yīn )卫(wèi )尉(wèi )克(kè )己(jǐ )复(fù )礼(lǐ ),终(zhōng )受(shòu )多(duō )福(fú )。外(wài )戚(qī )所(suǒ )以(yǐ )获(huò )讥(jī )于(yú )时(shí ),垂(chuí )愆(qiān )于(yú )后(hòu )者(zhě ),盖(gài )在(zài )满(mǎn )而(ér )不(bú )挹(yì ),位(wèi )有(yǒu )馀(yú )而(ér )仁(rén )不(bú )足(zú )也(yě )。汉(hàn )兴(xìng )以(yǐ )后(hòu ),迄(qì )于(yú )哀(āi )、平(píng ),外(wài )家(jiā )二(èr )十(shí ),保(bǎo )族(zú )全(quán )身(shēn ),四(sì )人(rén )而(ér )已(yǐ )。《书(shū )》曰(yuē ):‘鉴(jiàn )于(yú )有(yǒu )殷(yīn ),’可(kě )不(bú )慎(shèn )哉(zāi )!”

庚(gēng )戌(xū ),皇(huáng )太(tài )后(hòu )诏(zhào ):“以(yǐ )故(gù )太(tài )尉(wèi )邓(dèng )彪(biāo )为(wéi )太(tài )傅(fù ),赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),录(lù )尚(shàng )书(shū )事(shì ),百(bǎi )官(guān )总(zǒng )己(jǐ )以(yǐ )听(tīng )。”窦(dòu )宪(xiàn )以(yǐ )彪(biāo )有(yǒu )义(yì )让(ràng ),先(xiān )帝(dì )所(suǒ )敬(jìng ),而(ér )仁(rén )厚(hòu )委(wěi )随(suí ),故(gù )尊(zūn )崇(chóng )之(zhī )。其(qí )所(suǒ )施(shī )为(wéi ),辄(zhé )外(wài )令(lìng )彪(biāo )奏(zòu ),内(nèi )白(bái )太(tài )后(hòu ),事(shì )无(wú )不(bú )从(cóng )。彪(biāo )在(zài )位(wèi ),修(xiū )身(shēn )而(ér )已(yǐ ),不(bú )能(néng )有(yǒu )所(suǒ )匡(kuāng )正(zhèng )。宪(xiàn )性(xìng )果(guǒ )急(jí ),睚(yá )眦(zì )之(zhī )怨(yuàn ),莫(mò )不(bú )报(bào )复(fù )。永(yǒng )平(píng )时(shí ),谒(yè )者(zhě )韩(hán )纡(yū )考(kǎo )劾(hé )宪(xiàn )父(fù )勋(xūn )狱(yù ),宪(xiàn )遂(suí )令(lìng )客(kè )斩(zhǎn )纡(yū )子(zǐ ),以(yǐ )首(shǒu )祭(jì )勋(xūn )冢(zhǒng )。

癸(guǐ )亥(hài ),陈(chén )王(wáng )羡(xiàn )、彭(péng )城(chéng )王(wáng )恭(gōng )、乐(lè )成(chéng )王(wáng )党(dǎng )、下(xià )邳(pī )王(wáng )衍(yǎn )、梁(liáng )王(wáng )畅(chàng )始(shǐ )就(jiù )国(guó )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),戊(wù )寅(yín ),以(yǐ )遗(yí )诏(zhào )罢(bà )郡(jùn )国(guó )盐(yán )铁(tiě )之(zhī )禁(jìn ),纵(zòng )民(mín )煮(zhǔ )铸(zhù )。

五(wǔ )月(yuè ),京(jīng )师(shī )旱(hàn )。

北(běi )匈(xiōng )奴(nú )饥(jī )乱(luàn ),降(jiàng )南(nán )部(bù )者(zhě )岁(suì )数(shù )千(qiān )人(rén )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),南(nán )单(dān )于(yú )上(shàng )言(yán ):“宜(yí )及(jí )北(běi )虏(lǔ )分(fèn )争(zhēng ),出(chū )兵(bīng )讨(tǎo )伐(fá ),破(pò )北(běi )成(chéng )南(nán ),并(bìng )为(wéi )一(yī )国(guó ),令(lìng )汉(hàn )家(jiā )长(zhǎng )无(wú )北(běi )念(niàn )。臣(chén )等(děng )生(shēng )长(zhǎng )汉(hàn )地(dì ),开(kāi )口(kǒu )仰(yǎng )食(shí ),岁(suì )时(shí )赏(shǎng )赐(cì ),动(dòng )辄(zhé )亿(yì )万(wàn ),虽(suī )垂(chuí )拱(gǒng )安(ān )枕(zhěn ),惭(cán )无(wú )报(bào )效(xiào )之(zhī )义(yì ),愿(yuàn )发(fā )国(guó )中(zhōng )及(jí )诸(zhū )部(bù )故(gù )胡(hú )新(xīn )降(jiàng )精(jīng )兵(bīng ),分(fèn )道(dào )并(bìng )出(chū ),期(qī )十(shí )二(èr )月(yuè )同(tóng )会(huì )虏(lǔ )地(dì )。臣(chén )兵(bīng )众(zhòng )单(dān )少(shǎo ),不(bú )足(zú )以(yǐ )防(fáng )内(nèi )外(wài ),愿(yuàn )遣(qiǎn )执(zhí )金(jīn )吾(wú )耿(gěng )秉(bǐng )、度(dù )辽(liáo )将(jiāng )军(jūn )邓(dèng )鸿(hóng )及(jí )西(xī )河(hé )、云(yún )中(zhōng )、五(wǔ )原(yuán )、朔(shuò )方(fāng )、上(shàng )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )并(bìng )力(lì )而(ér )北(běi )。冀(jì )因(yīn )圣(shèng )帝(dì )威(wēi )神(shén ),一(yī )举(jǔ )平(píng )定(dìng )。臣(chén )国(guó )成(chéng )败(bài ),要(yào )在(zài )今(jīn )年(nián ),已(yǐ )敕(chì )诸(zhū )部(bù )严(yán )兵(bīng )马(mǎ ),唯(wéi )裁(cái )哀(āi )省(shěng )察(chá )!”太(tài )后(hòu )以(yǐ )示(shì )耿(gěng )秉(bǐng )。秉(bǐng )上(shàng )言(yán ):“昔(xī )武(wǔ )帝(dì )单(dān )极(jí )天(tiān )下(xià ),欲(yù )臣(chén )虏(lǔ )匈(xiōng )奴(nú ),未(wèi )遇(yù )天(tiān )时(shí ),事(shì )遂(suí )无(wú )成(chéng )。今(jīn )幸(xìng )遭(zāo )天(tiān )授(shòu ),北(běi )虏(lǔ )分(fèn )争(zhēng ),以(yǐ )夷(yí )伐(fá )夷(yí ),国(guó )家(jiā )之(zhī )利(lì ),宜(yí )可(kě )听(tīng )许(xǔ )。”秉(bǐng )因(yīn )自(zì )陈(chén )受(shòu )恩(ēn ),分(fèn )当(dāng )出(chū )命(mìng )效(xiào )用(yòng )。太(tài )后(hòu )议(yì )欲(yù )从(cóng )之(zhī )。尚(shàng )书(shū )宋(sòng )意(yì )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“夫(fū )戎(róng )狄(dí )简(jiǎn )贱(jiàn )礼(lǐ )义(yì ),无(wú )有(yǒu )上(shàng )下(xià ),强(qiáng )者(zhě )为(wéi )雄(xióng ),弱(ruò )即(jí )屈(qū )服(fú )。自(zì )汉(hàn )兴(xìng )以(yǐ )来(lái ),征(zhēng )伐(fá )数(shù )矣(yǐ )。其(qí )所(suǒ )克(kè )获(huò ),曾(céng )不(bú )补(bǔ )害(hài )。光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )躬(gōng )服(fú )金(jīn )革(gé )之(zhī )难(nán ),深(shēn )昭(zhāo )天(tiān )地(dì )之(zhī )明(míng ),故(gù )因(yīn )其(qí )来(lái )降(jiàng ),羁(jī )縻(mí )畜(chù )养(yǎng ),边(biān )民(mín )得(dé )生(shēng ),劳(láo )役(yì )休(xiū )息(xī ),于(yú )兹(zī )四(sì )十(shí )馀(yú )年(nián )矣(yǐ )。今(jīn )鲜(xiān )卑(bēi )奉(fèng )顺(shùn ),斩(zhǎn )获(huò )万(wàn )数(shù ),中(zhōng )国(guó )坐(zuò )享(xiǎng )大(dà )功(gōng ),而(ér )百(bǎi )姓(xìng )不(bú )知(zhī )其(qí )劳(láo )。汉(hàn )兴(xìng )功(gōng )烈(liè ),于(yú )斯(sī )为(wéi )盛(shèng )。所(suǒ )以(yǐ )然(rán )者(zhě ),夷(yí )虏(lǔ )相(xiàng )攻(gōng ),无(wú )损(sǔn )汉(hàn )兵(bīng )者(zhě )也(yě )。臣(chén )察(chá )鲜(xiān )卑(bēi )侵(qīn )伐(fá )匈(xiōng )奴(nú ),正(zhèng )是(shì )利(lì )其(qí )抄(chāo )掠(luě );及(jí )归(guī )功(gōng )圣(shèng )朝(cháo ),实(shí )由(yóu )贪(tān )得(dé )重(zhòng )赏(shǎng )。今(jīn )若(ruò )听(tīng )南(nán )虏(lǔ )还(hái )都(dōu )北(běi )庭(tíng ),则(zé )不(bú )得(dé )不(bú )禁(jìn )制(zhì )鲜(xiān )卑(bēi )。鲜(xiān )卑(bēi )外(wài )失(shī )暴(bào )掠(luě )之(zhī )愿(yuàn ),内(nèi )无(wú )功(gōng )劳(láo )之(zhī )赏(shǎng ),豺(chái )狼(láng )贪(tān )婪(lán ),必(bì )为(wéi )边(biān )患(huàn )。今(jīn )北(běi )虏(lǔ )西(xī )遁(dùn ),请(qǐng )求(qiú )和(hé )亲(qīn ),宜(yí )因(yīn )其(qí )归(guī )附(fù ),以(yǐ )为(wéi )外(wài )扞(gǎn ),巍(wēi )巍(wēi )之(zhī )业(yè ),无(wú )以(yǐ )过(guò )此(cǐ )。若(ruò )引(yǐn )兵(bīng )费(fèi )赋(fù ),以(yǐ )顺(shùn )南(nán )虏(lǔ ),则(zé )坐(zuò )失(shī )上(shàng )略(luè ),去(qù )安(ān )即(jí )危(wēi )矣(yǐ )。诚(chéng )不(bú )可(kě )许(xǔ )。”

会(huì )齐(qí )殇(shāng )王(wáng )子(zǐ )都(dōu )乡(xiāng )侯(hóu )畅(chàng )来(lái )吊(diào )国(guó )忧(yōu ),太(tài )后(hòu )数(shù )召(zhào )见(jiàn )之(zhī ),窦(dòu )宪(xiàn )惧(jù )畅(chàng )分(fèn )宫(gōng )省(shěng )之(zhī )权(quán ),遣(qiǎn )客(kè )刺(cì )杀(shā )畅(chàng )于(yú )屯(tún )卫(wèi )之(zhī )中(zhōng ),而(ér )归(guī )罪(zuì )于(yú )畅(chàng )弟(dì )利(lì )侯(hóu )刚(gāng ),乃(nǎi )使(shǐ )侍(shì )御(yù )史(shǐ )与(yǔ )青(qīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )杂(zá )考(kǎo )刚(gāng )等(děng )。尚(shàng )书(shū )颍(yǐng )川(chuān )韩(hán )稜(léng )以(yǐ )为(wéi )“贼(zéi )在(zài )京(jīng )师(shī ),不(bú )宜(yí )舍(shě )近(jìn )问(wèn )远(yuǎn ),恐(kǒng )为(wéi )奸(jiān )臣(chén )所(suǒ )笑(xiào )。”太(tài )后(hòu )怒(nù ),以(yǐ )切(qiē )责(zé )稜(léng ),稜(léng )固(gù )执(zhí )其(qí )议(yì )。何(hé )敞(chǎng )说(shuō )宋(sòng )由(yóu )曰(yuē ):“畅(chàng )宗(zōng )室(shì )肺(fèi )府(fǔ ),茅(máo )土(tǔ )籓(bān )臣(chén ),来(lái )吊(diào )大(dà )忧(yōu ),上(shàng )书(shū )须(xū )报(bào ),亲(qīn )在(zài )武(wǔ )卫(wèi ),致(zhì )此(cǐ )残(cán )酷(kù )。奉(fèng )宪(xiàn )之(zhī )吏(lì ),莫(mò )适(shì )讨(tǎo )捕(bǔ ),踪(zōng )迹(jì )不(bú )显(xiǎn ),主(zhǔ )名(míng )不(bú )立(lì )。敞(chǎng )备(bèi )数(shù )股(gǔ )肱(gōng ),职(zhí )典(diǎn )贼(zéi )曹(cáo ),欲(yù )亲(qīn )至(zhì )发(fā )所(suǒ ),以(yǐ )纠(jiū )其(qí )变(biàn )。而(ér )二(èr )府(fǔ )执(zhí )事(shì )以(yǐ )为(wéi )故(gù )事(shì ):三(sān )公(gōng )不(bú )与(yǔ )贼(zéi )盗(dào )。公(gōng )纵(zòng )奸(jiān )慝(tè ),莫(mò )以(yǐ )为(wéi )咎(jiù )。敞(chǎng )请(qǐng )独(dú )奏(zòu )案(àn )之(zhī )。”由(yóu )乃(nǎi )许(xǔ )焉(yān )。二(èr )府(fǔ )闻(wén )敞(chǎng )行(háng ),皆(jiē )遣(qiǎn )主(zhǔ )者(zhě )随(suí )之(zhī )。于(yú )是(shì )推(tuī )举(jǔ ),具(jù )得(dé )事(shì )实(shí )。太(tài )后(hòu )怒(nù ),闭(bì )宪(xiàn )于(yú )内(nèi )宫(gōng )。宪(xiàn )惧(jù )诛(zhū ),因(yīn )自(zì )求(qiú )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )以(yǐ )赎(shú )死(sǐ )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),乙(yǐ )亥(hài ),以(yǐ )宪(xiàn )为(wéi )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),伐(fá )北(běi )匈(xiōng )奴(nú ),以(yǐ )执(zhí )金(jīn )吾(wú )耿(gěng )秉(bǐng )为(wéi )副(fù )。发(fā )北(běi )军(jūn )五(wǔ )校(xiào )、黎(lí )阳(yáng )、雍(yōng )营(yíng )、缘(yuán )边(biān )十(shí )二(èr )郡(jùn )骑(qí )士(shì )及(jí )羌(qiāng )、胡(hú )兵(bīng )出(chū )塞(sāi )。

公(gōng )卿(qīng )举(jǔ )故(gù )张(zhāng )掖(yè )太(tài )守(shǒu )邓(dèng )训(xùn )代(dài )张(zhāng )纡(yū )为(wéi )护(hù )羌(qiāng )校(xiào )尉(wèi )。迷(mí )唐(táng )率(lǜ )兵(bīng )万(wàn )骑(qí )来(lái )至(zhì )塞(sāi )下(xià ),未(wèi )敢(gǎn )攻(gōng )训(xùn ),先(xiān )欲(yù )胁(xié )小(xiǎo )月(yuè )氏(shì )胡(hú )。训(xùn )拥(yōng )卫(wèi )小(xiǎo )月(yuè )氏(shì )胡(hú ),令(lìng )不(bú )得(dé )战(zhàn )。议(yì )者(zhě )咸(xián )以(yǐ )羌(qiāng )、胡(hú )相(xiàng )攻(gōng ),县(xiàn )官(guān )之(zhī )利(lì ),不(bú )宜(yí )禁(jìn )护(hù )。训(xùn )曰(yuē ):“张(zhāng )纡(yū )失(shī )信(xìn ),众(zhòng )羌(qiāng )大(dà )动(dòng ),凉(liáng )州(zhōu )吏(lì )民(mín ),命(mìng )县(xiàn )丝(sī )发(fā )。原(yuán )诸(zhū )胡(hú )所(suǒ )以(yǐ )难(nán )得(dé )意(yì )者(zhě ),皆(jiē )恩(ēn )信(xìn )不(bú )厚(hòu )耳(ěr )。今(jīn )因(yīn )其(qí )追(zhuī )急(jí ),以(yǐ )德(dé )怀(huái )之(zhī ),庶(shù )能(néng )有(yǒu )用(yòng )。”遂(suí )令(lìng )开(kāi )城(chéng )及(jí )所(suǒ )居(jū )园(yuán )门(mén ),悉(xī )驱(qū )群(qún )胡(hú )妻(qī )子(zǐ )内(nèi )之(zhī ),严(yán )兵(bīng )守(shǒu )卫(wèi )。羌(qiāng )掠(luě )无(wú )所(suǒ )得(dé ),又(yòu )不(bú )敢(gǎn )逼(bī )诸(zhū )胡(hú ),因(yīn )即(jí )解(jiě )去(qù )。由(yóu )是(shì )湟(huáng )中(zhōng )诸(zhū )胡(hú )皆(jiē )言(yán ):“汉(hàn )家(jiā )常(cháng )欲(yù )斗(dòu )我(wǒ )曹(cáo );今(jīn )邓(dèng )使(shǐ )君(jūn )待(dài )我(wǒ )以(yǐ )恩(ēn )信(xìn ),开(kāi )门(mén )内(nèi )我(wǒ )妻(qī )子(zǐ ),乃(nǎi )是(shì )得(dé )父(fù )母(mǔ )也(yě )!”咸(xián )欢(huān )喜(xǐ )叩(kòu )头(tóu )曰(yuē ):“唯(wéi )使(shǐ )君(jūn )所(suǒ )命(mìng )!”训(xùn )遂(suí )抚(fǔ )养(yǎng )教(jiāo )谕(yù ),小(xiǎo )大(dà )莫(mò )不(bú )感(gǎn )悦(yuè )。于(yú )是(shì )赏(shǎng )赂(lù )诸(zhū )羌(qiāng )种(zhǒng ),使(shǐ )相(xiàng )招(zhāo )诱(yòu ),迷(mí )唐(táng )叔(shū )父(fù )号(hào )吾(wú )将(jiāng )其(qí )种(zhǒng )人(rén )八(bā )百(bǎi )户(hù )来(lái )降(jiàng )。训(xùn )因(yīn )发(fā )湟(huáng )中(zhōng )秦(qín )、胡(hú )、羌(qiāng )兵(bīng )四(sì )千(qiān )人(rén )出(chū )塞(sāi ),掩(yǎn )击(jī )迷(mí )唐(táng )于(yú )写(xiě )谷(gǔ ),破(pò )之(zhī ),迷(mí )唐(táng )乃(nǎi )去(qù )大(dà )、小(xiǎo )榆(yú ),居(jū )颇(pō )岩(yán )谷(gǔ ),众(zhòng )悉(xī )离(lí )散(sàn )。

汉(hàn )孝(xiào )和(hé )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )

肃(sù )宗(zōng )孝(xiào )章(zhāng )皇(huáng )帝(dì )下(xià )永(yǒng )元(yuán )元(yuán )年(nián )(己(jǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )八(bā )九(jiǔ )年(nián ))

春(chūn ),迷(mí )唐(táng )欲(yù )复(fù )归(guī )故(gù )地(dì )。邓(dèng )训(xùn )发(fā )湟(huáng )中(zhōng )六(liù )千(qiān )人(rén ),令(lìng )长(zhǎng )史(shǐ )任(rèn )尚(shàng )将(jiāng )之(zhī ),缝(féng )革(gé )为(wéi )船(chuán ),置(zhì )于(yú )箄(bǐ )上(shàng )以(yǐ )渡(dù )河(hé ),掩(yǎn )击(jī )迷(mí )唐(táng ),大(dà )破(pò )之(zhī ),斩(zhǎn )首(shǒu )前(qián )后(hòu )一(yī )千(qiān )八(bā )百(bǎi )馀(yú )级(jí ),获(huò )生(shēng )口(kǒu )二(èr )千(qiān )人(rén ),马(mǎ )牛(niú )羊(yáng )三(sān )万(wàn )馀(yú )头(tóu ),一(yī )种(zhǒng )殆(dài )尽(jìn )。迷(mí )唐(táng )收(shōu )其(qí )馀(yú )众(zhòng )西(xī )徙(xǐ )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),诸(zhū )附(fù )落(luò )小(xiǎo )种(zhǒng )皆(jiē )畔(pàn )之(zhī )。烧(shāo )当(dāng )豪(háo )帅(shuài )东(dōng )号(hào )稽(jī )颡(sǎng )归(guī )死(sǐ ),馀(yú )皆(jiē )款(kuǎn )塞(sāi )纳(nà )质(zhì )。于(yú )是(shì )训(xùn )绥(suí )接(jiē )归(guī )附(fù ),威(wēi )信(xìn )大(dà )行(háng ),遂(suí )罢(bà )屯(tún )兵(bīng ),各(gè )令(lìng )归(guī )郡(jùn ),唯(wéi )置(zhì )弛(chí )刑(xíng )徒(tú )二(èr )千(qiān )馀(yú )人(rén ),分(fèn )以(yǐ )屯(tún )田(tián )、修(xiū )理(lǐ )坞(wù )壁(bì )而(ér )已(yǐ )。

窦(dòu )宪(xiàn )将(jiāng )征(zhēng )匈(xiōng )奴(nú ),三(sān )公(gōng )、九(jiǔ )卿(qīng )诣(yì )朝(cháo )堂(táng )上(shàng )书(shū )谏(jiàn ),以(yǐ )为(wéi ):“匈(xiōng )奴(nú )不(bú )犯(fàn )边(biān )塞(sāi ),而(ér )无(wú )故(gù )劳(láo )师(shī )远(yuǎn )涉(shè ),损(sǔn )费(fèi )国(guó )用(yòng ),徼(jiǎo )功(gōng )万(wàn )里(lǐ ),非(fēi )社(shè )稷(jì )之(zhī )计(jì )。”书(shū )连(lián )上(shàng ),辄(zhé )寝(qǐn ),宋(sòng )由(yóu )惧(jù ),遂(suí )不(bú )敢(gǎn )复(fù )署(shǔ )议(yì ),而(ér )诸(zhū )卿(qīng )稍(shāo )自(zì )引(yǐn )止(zhǐ )。唯(wéi )袁(yuán )安(ān )、任(rèn )隗(wěi )守(shǒu )正(zhèng )不(bú )移(yí ),至(zhì )免(miǎn )冠(guàn )朝(cháo )堂(táng )固(gù )争(zhēng ),前(qián )后(hòu )且(qiě )十(shí )上(shàng ),众(zhòng )皆(jiē )为(wéi )之(zhī )危(wēi )惧(jù ),安(ān )、隗(wěi )正(zhèng )色(sè )自(zì )若(ruò )。侍(shì )御(yù )史(shǐ )鲁(lǔ )恭(gōng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“国(guó )家(jiā )新(xīn )遭(zāo )大(dà )忧(yōu ),陛(bì )下(xià )方(fāng )在(zài )谅(liàng )阴(yīn ),百(bǎi )姓(xìng )阙(què )然(rán ),三(sān )时(shí )不(bú )闻(wén )警(jǐng )跸(bì )之(zhī )音(yīn ),莫(mò )不(bú )怀(huái )思(sī )皇(huáng )皇(huáng ),若(ruò )有(yǒu )求(qiú )而(ér )不(bú )得(dé )。今(jīn )乃(nǎi )以(yǐ )盛(shèng )春(chūn )之(zhī )月(yuè )兴(xìng )发(fā )军(jūn )役(yì ),扰(rǎo )动(dòng )天(tiān )下(xià ),以(yǐ )事(shì )戎(róng )夷(yí ),诚(chéng )非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )垂(chuí )恩(ēn )中(zhōng )国(guó ),改(gǎi )元(yuán )正(zhèng )时(shí ),由(yóu )内(nèi )及(jí )外(wài )也(yě )。万(wàn )民(mín )者(zhě ),天(tiān )之(zhī )所(suǒ )生(shēng );天(tiān )爱(ài )其(qí )所(suǒ )生(shēng ),犹(yóu )父(fù )母(mǔ )爱(ài )其(qí )子(zǐ ),一(yī )物(wù )有(yǒu )不(bú )得(dé )其(qí )所(suǒ ),则(zé )正(zhèng )气(qì )为(wéi )之(zhī )舛(chuǎn )错(cuò ),况(kuàng )于(yú )人(rén )乎(hū )!故(gù )爱(ài )民(mín )者(zhě )必(bì )有(yǒu )天(tiān )报(bào )。夫(fū )戎(róng )狄(dí )者(zhě ),四(sì )方(fāng )之(zhī )异(yì )气(qì ),与(yǔ )鸟(niǎo )兽(shòu )无(wú )别(bié );若(ruò )杂(zá )居(jū )中(zhōng )国(guó ),则(zé )错(cuò )乱(luàn )天(tiān )气(qì ),污(wū )辱(rǔ )善(shàn )人(rén ),是(shì )以(yǐ )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )制(zhì ),羁(jī )縻(mí )不(bú )绝(jué )而(ér )已(yǐ )。今(jīn )匈(xiōng )奴(nú )为(wéi )鲜(xiān )卑(bēi )所(suǒ )破(pò ),远(yuǎn )藏(cáng )于(yú )史(shǐ )侯(hóu )河(hé )西(xī ),去(qù )塞(sāi )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),而(ér )欲(yù )乘(chéng )其(qí )虚(xū )耗(hào ),利(lì )其(qí )微(wēi )弱(ruò ),是(shì )非(fēi )义(yì )之(zhī )所(suǒ )出(chū )也(yě )。今(jīn )始(shǐ )征(zhēng )发(fā ),而(ér )大(dà )司(sī )农(nóng )调(diào )度(dù )不(bú )足(zú ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )迫(pò ),民(mín )间(jiān )之(zhī )急(jí ),亦(yì )已(yǐ )甚(shèn )矣(yǐ )。群(qún )僚(liáo )百(bǎi )姓(xìng )咸(xián )曰(yuē )不(bú )可(kě ),陛(bì )下(xià )独(dú )奈(nài )何(hé )以(yǐ )一(yī )人(rén )之(zhī )计(jì ),弃(qì )万(wàn )人(rén )之(zhī )命(mìng ),不(bú )恤(xù )其(qí )言(yán )乎(hū )!上(shàng )观(guān )天(tiān )心(xīn ),下(xià )察(chá )人(rén )志(zhì ),足(zú )以(yǐ )知(zhī )事(shì )之(zhī )得(dé )失(shī )。臣(chén )恐(kǒng )中(zhōng )国(guó )不(bú )为(wéi )中(zhōng )国(guó ),岂(qǐ )徒(tú )匈(xiōng )奴(nú )而(ér )已(yǐ )哉(zāi )!”尚(shàng )书(shū )令(lìng )韩(hán )稜(léng )、骑(qí )都(dōu )尉(wèi )硃(zhū )晖(huī )、议(yì )郎(láng )京(jīng )兆(zhào )乐(lè )恢(huī ),皆(jiē )上(shàng )疏(shū )谏(jiàn ),太(tài )后(hòu )不(bú )听(tīng )。又(yòu )诏(zhào )使(shǐ )者(zhě )为(wéi )宪(xiàn )弟(dì )笃(dǔ )、景(jǐng )并(bìng )起(qǐ )邸(dǐ )第(dì ),劳(láo )役(yì )百(bǎi )姓(xìng )。侍(shì )御(yù )史(shǐ )何(hé )敞(chǎng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )匈(xiōng )奴(nú )之(zhī )为(wéi )桀(jié )逆(nì )久(jiǔ )矣(yǐ ),平(píng )城(chéng )之(zhī )围(wéi ),慢(màn )书(shū )之(zhī )耻(chǐ ),此(cǐ )二(èr )辱(rǔ )者(zhě ),臣(chén )子(zǐ )所(suǒ )谓(wèi )捐(juān )躯(qū )而(ér )必(bì )死(sǐ ),高(gāo )祖(zǔ )、吕(lǚ )后(hòu )忍(rěn )怒(nù )还(hái )忿(fèn ),舍(shě )而(ér )不(bú )诛(zhū )。今(jīn )匈(xiōng )奴(nú )无(wú )逆(nì )节(jiē )之(zhī )罪(zuì ),汉(hàn )朝(cháo )无(wú )可(kě )惭(cán )之(zhī )耻(chǐ ),而(ér )盛(shèng )春(chūn )东(dōng )作(zuò ),兴(xìng )动(dòng )大(dà )役(yì ),元(yuán )元(yuán )怨(yuàn )恨(hèn ),咸(xián )怀(huái )不(bú )悦(yuè )。又(yòu )猥(wěi )复(fù )为(wéi )卫(wèi )尉(wèi )笃(dǔ )、奉(fèng )车(chē )都(dōu )尉(wèi )景(jǐng )缮(shàn )修(xiū )馆(guǎn )第(dì ),弥(mí )街(jiē )绝(jué )里(lǐ )。笃(dǔ )、景(jǐng )亲(qīn )近(jìn )贵(guì )臣(chén ),当(dāng )为(wéi )百(bǎi )僚(liáo )表(biǎo )仪(yí )。今(jīn )众(zhòng )军(jūn )在(zài )道(dào ),朝(cháo )廷(tíng )焦(jiāo )脣(chún ),百(bǎi )姓(xìng )愁(chóu )苦(kǔ ),县(xiàn )官(guān )无(wú )用(yòng ),而(ér )遽(jù )起(qǐ )大(dà )第(dì ),崇(chóng )饰(shì )玩(wán )好(hǎo ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )垂(chuí )令(lìng )德(dé )、示(shì )无(wú )穷(qióng )也(yě )。宜(yí )且(qiě )罢(bà )工(gōng )匠(jiàng ),专(zhuān )忧(yōu )北(běi )边(biān ),恤(xù )民(mín )之(zhī )困(kùn )。”书(shū )奏(zòu ),不(bú )省(shěng )。

窦(dòu )宪(xiàn )尝(cháng )使(shǐ )门(mén )生(shēng )赍(jī )书(shū )诣(yì )尚(shàng )书(shū )仆(pú )射(shè )郅(zhì )寿(shòu ),有(yǒu )所(suǒ )请(qǐng )托(tuō ),寿(shòu )即(jí )送(sòng )诏(zhào )狱(yù ),前(qián )后(hòu )上(shàng )书(shū ),陈(chén )宪(xiàn )骄(jiāo )恣(zì ),引(yǐn )王(wáng )莽(mǎng )以(yǐ )诫(jiè )国(guó )家(jiā );又(yòu )因(yīn )朝(cháo )会(huì ),刺(cì )讥(jī )宪(xiàn )等(děng )以(yǐ )伐(fá )匈(xiōng )奴(nú )、起(qǐ )第(dì )宅(zhái )事(shì ),厉(lì )音(yīn )正(zhèng )色(sè ),辞(cí )旨(zhǐ )甚(shèn )切(qiē )。宪(xiàn )怒(nù ),陷(xiàn )寿(shòu )以(yǐ )买(mǎi )公(gōng )田(tián )、诽(fěi )谤(bàng ),下(xià )吏(lì ),当(dāng )诛(zhū ),何(hé )敝(bì )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“寿(shòu )机(jī )密(mì )近(jìn )臣(chén ),匡(kuāng )救(jiù )为(wéi )职(zhí ),若(ruò )怀(huái )默(mò )不(bú )言(yán ),其(qí )罪(zuì )当(dāng )诛(zhū )。今(jīn )寿(shòu )违(wéi )众(zhòng )正(zhèng )议(yì )以(yǐ )安(ān )宗(zōng )庙(miào ),岂(qǐ )其(qí )私(sī )邪(xié )!臣(chén )所(suǒ )以(yǐ )触(chù )死(sǐ )瞽(gǔ )言(yán ),非(fēi )为(wéi )寿(shòu )也(yě )。忠(zhōng )臣(chén )尽(jìn )节(jiē ),以(yǐ )死(sǐ )为(wéi )归(guī );臣(chén )虽(suī )不(bú )知(zhī )寿(shòu ),度(dù )其(qí )甘(gān )心(xīn )安(ān )之(zhī )。诚(chéng )不(bú )欲(yù )圣(shèng )朝(cháo )行(háng )诽(fěi )谤(bàng )之(zhī )诛(zhū ),以(yǐ )伤(shāng )晏(yàn )晏(yàn )之(zhī )化(huà ),杜(dù )塞(sāi )忠(zhōng )直(zhí ),垂(chuí )讥(jī )无(wú )穷(qióng )。臣(chén )敞(chǎng )谬(miù )与(yǔ )机(jī )密(mì ),言(yán )所(suǒ )不(bú )宜(yí ),罪(zuì )名(míng )明(míng )白(bái ),当(dāng )填(tián )牢(láo )狱(yù ),先(xiān )寿(shòu )僵(jiāng )仆(pú ),万(wàn )死(sǐ )有(yǒu )馀(yú )。”书(shū )奏(zòu ),寿(shòu )得(dé )减(jiǎn )死(sǐ )论(lùn ),徙(xǐ )合(hé )浦(pǔ ),未(wèi )行(háng ),自(zì )杀(shā )。寿(shòu ),恽(yùn )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),窦(dòu )宪(xiàn )、耿(gěng )秉(bǐng )出(chū )朔(shuò )方(fāng )鸡(jī )鹿(lù )塞(sāi ),南(nán )单(dān )于(yú )出(chū )满(mǎn )夷(yí )谷(gǔ ),度(dù )辽(liáo )将(jiāng )军(jūn )邓(dèng )鸿(hóng )出(chū )固(gù )阳(yáng )塞(sāi ),皆(jiē )会(huì )涿(zhuō )邪(xié )山(shān )。宪(xiàn )分(fèn )遣(qiǎn )副(fù )校(xiào )尉(wèi )阎(yán )盘(pán )、司(sī )马(mǎ )耿(gěng )夔(kuí )、耿(gěng )谭(tán )将(jiāng )南(nán )匈(xiōng )奴(nú )精(jīng )骑(qí )万(wàn )馀(yú ),与(yǔ )北(běi )单(dān )于(yú )战(zhàn )于(yú )稽(jī )洛(luò )山(shān ),大(dà )破(pò )之(zhī ),单(dān )于(yú )遁(dùn )走(zǒu )。追(zhuī )击(jī )诸(zhū )部(bù ),遂(suí )临(lín )私(sī )渠(qú )北(běi )鞮(dī )海(hǎi ),斩(zhǎn )名(míng )王(wáng )以(yǐ )下(xià )万(wàn )三(sān )千(qiān )级(jí ),获(huò )生(shēng )口(kǒu )甚(shèn )众(zhòng ),杂(zá )畜(chù )百(bǎi )馀(yú )万(wàn )头(tóu ),诸(zhū )裨(bì )小(xiǎo )王(wáng )率(lǜ )众(zhòng )降(jiàng )者(zhě ),前(qián )后(hòu )八(bā )十(shí )一(yī )部(bù )二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )人(rén )。宪(xiàn )、秉(bǐng )出(chū )塞(sāi )三(sān )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),登(dēng )燕(yàn )然(rán )山(shān ),命(mìng )中(zhōng )护(hù )军(jūn )班(bān )固(gù )刻(kè )石(shí )勒(lè )功(gōng ),纪(jì )汉(hàn )威(wēi )德(dé )而(ér )还(hái )。遣(qiǎn )军(jūn )司(sī )马(mǎ )吴(wú )汜(sì )、梁(liáng )讽(fěng )奉(fèng )金(jīn )帛(bó )遗(yí )北(běi )单(dān )于(yú ),时(shí )虏(lǔ )中(zhōng )乖(guāi )乱(luàn ),汜(sì )、讽(fěng )及(jí )单(dān )于(yú )于(yú )西(xī )海(hǎi )上(shàng ),宣(xuān )国(guó )威(wēi )信(xìn ),以(yǐ )诏(zhào )致(zhì )赐(cì ),单(dān )于(yú )稽(jī )首(shǒu )拜(bài )受(shòu )。讽(fěng )因(yīn )说(shuō )令(lìng )修(xiū )呼(hū )韩(hán )邪(xié )故(gù )事(shì ),单(dān )于(yú )喜(xǐ )悦(yuè ),即(jí )将(jiāng )其(qí )众(zhòng )与(yǔ )讽(fěng )俱(jù )还(hái );到(dào )私(sī )渠(qú )海(hǎi ),闻(wén )汉(hàn )军(jūn )已(yǐ )入(rù )塞(sāi ),乃(nǎi )遣(qiǎn )弟(dì )右(yòu )温(wēn )禺(yú )鞮(dī )王(wáng )奉(fèng )贡(gòng )入(rù )侍(shì ),随(suí )讽(fěng )诣(yì )阙(què )。宪(xiàn )以(yǐ )单(dān )于(yú )不(bú )自(zì )身(shēn )到(dào ),奏(zòu )还(hái )其(qí )侍(shì )弟(dì )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),乙(yǐ )未(wèi ),会(huì )稽(jī )山(shān )崩(bēng )。

九(jiǔ )月(yuè ),庚(gēng )申(shēn ),以(yǐ )窦(dòu )宪(xiàn )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )刘(liú )尚(shàng )为(wéi )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),封(fēng )宪(xiàn )武(wǔ )阳(yáng )侯(hóu ),食(shí )邑(yì )二(èr )万(wàn )户(hù );宪(xiàn )固(gù )辞(cí )封(fēng )爵(jué ),诏(zhào )许(xǔ )之(zhī )。旧(jiù ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )位(wèi )在(zài )三(sān )公(gōng )下(xià ),至(zhì )是(shì ),诏(zhào )宪(xiàn )位(wèi )次(cì )太(tài )傅(fù )下(xià )、三(sān )公(gōng )上(shàng );长(zhǎng )史(shǐ )、司(sī )马(mǎ )秩(zhì )中(zhōng )二(èr )千(qiān )石(shí )。封(fēng )耿(gěng )秉(bǐng )为(wéi )美(měi )阳(yáng )侯(hóu )。窦(dòu )氏(shì )兄(xiōng )弟(dì )骄(jiāo )纵(zòng ),而(ér )执(zhí )金(jīn )吾(wú )景(jǐng )尤(yóu )甚(shèn ),奴(nú )客(kè )缇(tí )骑(qí )强(qiáng )夺(duó )人(rén )财(cái )货(huò ),篡(cuàn )取(qǔ )罪(zuì )人(rén ),妻(qī )略(luè )妇(fù )女(nǚ )。商(shāng )贾(jiǎ )闭(bì )塞(sāi ),如(rú )避(bì )寇(kòu )仇(chóu )。又(yòu )擅(shàn )发(fā )缘(yuán )边(biān )诸(zhū )郡(jùn )突(tū )骑(qí )有(yǒu )才(cái )力(lì )者(zhě ),有(yǒu )司(sī )莫(mò )敢(gǎn )举(jǔ )奏(zòu ),袁(yuán )安(ān )劾(hé )景(jǐng )“擅(shàn )发(fā )边(biān )兵(bīng ),惊(jīng )惑(huò )吏(lì )民(mín );二(èr )千(qiān )石(shí )不(bú )待(dài )符(fú )信(xìn )而(ér )辄(zhé )承(chéng )景(jǐng )檄(xí ),当(dāng )伏(fú )显(xiǎn )诛(zhū )。”又(yòu )奏(zòu )“司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )河(hé )南(nán )尹(yǐn )阿(ā )附(fù )贵(guì )戚(qī ),不(bú )举(jǔ )劾(hé ),请(qǐng )免(miǎn )官(guān )案(àn )罪(zuì )。”并(bìng )寝(qǐn )不(bú )报(bào )。驸(fù )马(mǎ )都(dōu )尉(wèi )瑰(guī ),独(dú )好(hǎo )经(jīng )书(shū ),节(jiē )约(yuē )自(zì )修(xiū )。

尚(shàng )书(shū )何(hé )敞(chǎng )上(shàng )封(fēng )事(shì )曰(yuē ):“昔(xī )郑(zhèng )武(wǔ )姜(jiāng )之(zhī )幸(xìng )叔(shū )段(duàn ),卫(wèi )庄(zhuāng )公(gōng )之(zhī )宠(chǒng )州(zhōu )吁(yù ),爱(ài )而(ér )不(bú )教(jiāo ),终(zhōng )至(zhì )凶(xiōng )戾(lì )。由(yóu )是(shì )观(guān )之(zhī ),爱(ài )子(zǐ )若(ruò )此(cǐ ),犹(yóu )饥(jī )而(ér )食(shí )之(zhī )以(yǐ )毒(dú ),适(shì )所(suǒ )以(yǐ )害(hài )之(zhī )也(yě )。伏(fú )见(jiàn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )宪(xiàn ),始(shǐ )遭(zāo )大(dà )忧(yōu ),公(gōng )卿(qīng )比(bǐ )奏(zòu ),欲(yù )令(lìng )典(diǎn )干(gàn )国(guó )事(shì )。宪(xiàn )深(shēn )执(zhí )谦(qiān )退(tuì ),固(gù )辞(cí )盛(shèng )位(wèi ),恳(kěn )恳(kěn )勤(qín )勤(qín ),言(yán )之(zhī )深(shēn )至(zhì ),天(tiān )下(xià )闻(wén )之(zhī ),莫(mò )不(bú )悦(yuè )喜(xǐ )。今(jīn )逾(yú )年(nián )未(wèi )几(jǐ ),大(dà )礼(lǐ )未(wèi )终(zhōng ),卒(zú )然(rán )中(zhōng )改(gǎi ),兄(xiōng )弟(dì )专(zhuān )朝(cháo ),宪(xiàn )秉(bǐng )三(sān )军(jūn )之(zhī )重(zhòng ),笃(dǔ )、景(jǐng )总(zǒng )宫(gōng )卫(wèi )之(zhī )权(quán ),而(ér )虐(nuè )用(yòng )百(bǎi )姓(xìng ),奢(shē )侈(chǐ )僭(jiàn )逼(bī ),诛(zhū )戳(chuō )无(wú )罪(zuì ),肆(sì )心(xīn )自(zì )快(kuài )。今(jīn )者(zhě )论(lùn )议(yì )讻(xiōng )讻(xiōng ),咸(xián )谓(wèi )叔(shū )段(duàn )、州(zhōu )吁(yù )复(fù )生(shēng )于(yú )汉(hàn )。臣(chén )观(guān )公(gōng )卿(qīng )怀(huái )持(chí )两(liǎng )端(duān ),不(bú )肯(kěn )极(jí )言(yán )者(zhě ),以(yǐ )为(wéi )宪(xiàn )等(děng )若(ruò )有(yǒu )匪(fěi )懈(xiè )之(zhī )志(zhì ),则(zé )已(yǐ )受(shòu )吉(jí )甫(fǔ )褒(bāo )申(shēn )伯(bó )之(zhī )功(gōng );如(rú )宪(xiàn )等(děng )陷(xiàn )于(yú )罪(zuì )辜(gū ),则(zé )自(zì )取(qǔ )陈(chén )平(píng )、周(zhōu )勃(bó )顺(shùn )吕(lǚ )后(hòu )之(zhī )权(quán ),终(zhōng )不(bú )以(yǐ )宪(xiàn )等(děng )吉(jí )凶(xiōng )为(wéi )忧(yōu )也(yě )!臣(chén )敞(chǎng )区(qū )区(qū )诚(chéng )欲(yù )计(jì )策(cè )两(liǎng )安(ān ),绝(jué )其(qí )绵(mián )绵(mián ),塞(sāi )其(qí )涓(juān )涓(juān ),上(shàng )不(bú )欲(yù )令(lìng )皇(huáng )太(tài )后(hòu )损(sǔn )文(wén )母(mǔ )之(zhī )号(hào )、陛(bì )下(xià )有(yǒu )誓(shì )泉(quán )之(zhī )讥(jī ),下(xià )使(shǐ )宪(xiàn )等(děng )得(dé )长(zhǎng )保(bǎo )其(qí )福(fú )祐(yòu )也(yě )。驸(fù )马(mǎ )都(dōu )尉(wèi )瑰(guī ),比(bǐ )请(qǐng )退(tuì )身(shēn ),愿(yuàn )抑(yì )家(jiā )权(quán ),可(kě )与(yǔ )参(cān )谋(móu ),听(tīng )顺(shùn )其(qí )意(yì ),诚(chéng )宗(zōng )庙(miào )至(zhì )计(jì ),窦(dòu )氏(shì )之(zhī )福(fú )!”时(shí )济(jì )南(nán )王(wáng )康(kāng )尊(zūn )贵(guì )骄(jiāo )甚(shèn ),宪(xiàn )乃(nǎi )白(bái )出(chū )敞(chǎng )为(wéi )济(jì )南(nán )太(tài )傅(fù )。康(kāng )有(yǒu )违(wéi )失(shī ),敞(chǎng )辄(zhé )谏(jiàn )争(zhēng ),康(kāng )虽(suī )不(bú )能(néng )从(cóng ),然(rán )素(sù )敬(jìng )重(zhòng )敞(chǎng ),无(wú )所(suǒ )嫌(xián )牾(wǔ )焉(yān )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),庚(gēng )子(zǐ ),阜(fù )陵(líng )质(zhì )王(wáng )延(yán )薨(hōng )。

是(shì )岁(suì ),郡(jùn )国(guó )九(jiǔ )大(dà )水(shuǐ )。

肃(sù )宗(zōng )孝(xiào )章(zhāng )皇(huáng )帝(dì )下(xià )永(yǒng )元(yuán )二(èr )年(nián )(庚(gēng )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )九(jiǔ )零(líng )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),丁(dīng )丑(chǒu ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

二(èr )月(yuè ),壬(rén )午(wǔ ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),丙(bǐng )辰(chén ),封(fēng )皇(huáng )弟(dì )寿(shòu )为(wéi )济(jì )北(běi )王(wáng ),开(kāi )为(wéi )河(hé )间(jiān )王(wáng ),淑(shū )为(wéi )城(chéng )阳(yáng )王(wáng );绍(shào )封(fēng )故(gù )淮(huái )南(nán )顷(qǐng )王(wáng )子(zǐ )侧(cè )为(wéi )常(cháng )山(shān )王(wáng )。

窦(dòu )宪(xiàn )遣(qiǎn )副(fù )校(xiào )尉(wèi )阎(yán )盘(pán )将(jiāng )二(èr )千(qiān )馀(yú )骑(qí )掩(yǎn )击(jī )北(běi )匈(xiōng )奴(nú )之(zhī )守(shǒu )伊(yī )吾(wú )者(zhě ),复(fù )取(qǔ )其(qí )地(dì )。车(chē )师(shī )震(zhèn )慑(shè ),前(qián )、后(hòu )王(wáng )各(gè )遣(qiǎn )子(zǐ )入(rù )侍(shì )。

月(yuè )氏(shì )求(qiú )尚(shàng )公(gōng )主(zhǔ ),班(bān )超(chāo )拒(jù )还(hái )其(qí )使(shǐ ),由(yóu )是(shì )怨(yuàn )恨(hèn ),遣(qiǎn )其(qí )副(fù )王(wáng )谢(xiè )将(jiāng )兵(bīng )七(qī )万(wàn )攻(gōng )超(chāo )。超(chāo )众(zhòng )少(shǎo ),皆(jiē )大(dà )恐(kǒng );超(chāo )譬(pì )军(jūn )士(shì )曰(yuē ):“月(yuè )氏(shì )兵(bīng )虽(suī )多(duō ),然(rán )数(shù )千(qiān )里(lǐ )逾(yú )葱(cōng )岭(lǐng )来(lái ),非(fēi )有(yǒu )运(yùn )输(shū ),何(hé )足(zú )忧(yōu )邪(xié )!但(dàn )当(dāng )收(shōu )谷(gǔ )坚(jiān )守(shǒu ),彼(bǐ )饥(jī )穷(qióng )自(zì )降(jiàng ),不(bú )过(guò )数(shù )十(shí )日(rì )决(jué )矣(yǐ )!”谢(xiè )遂(suí )前(qián )攻(gōng )超(chāo ),不(bú )下(xià ),又(yòu )钞(chāo )掠(luě )无(wú )所(suǒ )得(dé )。超(chāo )度(dù )其(qí )粮(liáng )将(jiāng )尽(jìn ),必(bì )从(cóng )龟(guī )兹(zī )求(qiú )食(shí ),乃(nǎi )遣(qiǎn )兵(bīng )数(shù )百(bǎi )于(yú )东(dōng )界(jiè )要(yào )之(zhī )。谢(xiè )果(guǒ )遣(qiǎn )骑(qí )赍(jī )金(jīn )银(yín )珠(zhū )玉(yù )以(yǐ )赂(lù )龟(guī )兹(zī ),超(chāo )伏(fú )兵(bīng )遮(zhē )击(jī ),尽(jìn )杀(shā )之(zhī ),持(chí )其(qí )使(shǐ )首(shǒu )以(yǐ )示(shì )谢(xiè )。谢(xiè )大(dà )惊(jīng ),即(jí )遣(qiǎn )使(shǐ )请(qǐng )罪(zuì ),愿(yuàn )得(dé )生(shēng )归(guī ),超(chāo )纵(zòng )遣(qiǎn )之(zhī )。月(yuè )氏(shì )由(yóu )是(shì )大(dà )震(zhèn ),岁(suì )奉(fèng )贡(gòng )献(xiàn )。

初(chū ),北(běi )海(hǎi )哀(āi )王(wáng )无(wú )后(hòu ),肃(sù )宗(zōng )以(yǐ )齐(qí )武(wǔ )王(wáng )首(shǒu )创(chuàng )大(dà )业(yè )而(ér )后(hòu )嗣(sì )废(fèi )绝(jué ),心(xīn )常(cháng )愍(mǐn )之(zhī ),遗(yí )诏(zhào )令(lìng )复(fù )齐(qí )、北(běi )海(hǎi )二(èr )国(guó )。丁(dīng )卯(mǎo ),封(fēng )芜(wú )湖(hú )侯(hóu )无(wú )忌(jì )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),北(běi )海(hǎi )敬(jìng )王(wáng )庶(shù )子(zǐ )威(wēi )为(wéi )北(běi )海(hǎi )王(wáng )。

六(liù )月(yuè ),辛(xīn )卯(mǎo ),中(zhōng )山(shān )简(jiǎn )王(wáng )焉(yān )薨(hōng )。焉(yān ),东(dōng )海(hǎi )恭(gōng )王(wáng )之(zhī )母(mǔ )弟(dì ),而(ér )窦(dòu )太(tài )后(hòu ),恭(gōng )王(wáng )之(zhī )甥(shēng )也(yě );故(gù )加(jiā )赙(fù )钱(qián )一(yī )亿(yì ),大(dà )为(wéi )修(xiū )冢(zhǒng )茔(yíng ),平(píng )夷(yí )吏(lì )民(mín )冢(zhǒng )墓(mù )以(yǐ )千(qiān )数(shù ),作(zuò )者(zhě )万(wàn )馀(yú )人(rén ),凡(fán )征(zhēng )发(fā )摇(yáo )动(dòng )六(liù )州(zhōu )十(shí )八(bā )郡(jùn )。

诏(zhào )封(fēng )窦(dòu )宪(xiàn )为(wéi )冠(guàn )军(jūn )侯(hóu ),笃(dǔ )为(wéi )郾(yǎn )侯(hóu ),瑰(guī )为(wéi )夏(xià )阳(yáng )侯(hóu );宪(xiàn )独(dú )不(bú )受(shòu )封(fēng )。

秋(qiū ),十(shí )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),窦(dòu )宪(xiàn )出(chū )屯(tún )凉(liáng )州(zhōu ),以(yǐ )侍(shì )中(zhōng )邓(dèng )叠(dié )行(háng )征(zhēng )西(xī )将(jiāng )军(jūn )事(shì )为(wéi )副(fù )。

北(běi )单(dān )于(yú )以(yǐ )汉(hàn )还(hái )其(qí )侍(shì )弟(dì ),九(jiǔ )月(yuè ),复(fù )遣(qiǎn )使(shǐ )款(kuǎn )塞(sāi )称(chēng )臣(chén ),欲(yù )入(rù )朝(cháo )见(jiàn )。冬(dōng )十(shí )月(yuè ),窦(dòu )宪(xiàn )遣(qiǎn )班(bān )固(gù )、梁(liáng )讽(fěng )迎(yíng )之(zhī )。会(huì )南(nán )单(dān )于(yú )复(fù )上(shàng )书(shū )求(qiú )灭(miè )北(běi )庭(tíng ),于(yú )是(shì )遣(qiǎn )左(zuǒ )谷(gǔ )蠡(lí )王(wáng )师(shī )子(zǐ )等(děng )将(jiāng )左(zuǒ )右(yòu )部(bù )八(bā )千(qiān )骑(qí )出(chū )鸡(jī )鹿(lù )塞(sāi ),中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )耿(gěng )谭(tán )遣(qiǎn )从(cóng )事(shì )将(jiāng )护(hù )之(zhī ),袭(xí )击(jī )北(běi )单(dān )于(yú )。夜(yè )至(zhì ),围(wéi )之(zhī ),北(běi )单(dān )于(yú )被(bèi )创(chuàng ),仅(jǐn )而(ér )得(dé )免(miǎn ),获(huò )阏(è )氏(shì )及(jí )男(nán )女(nǚ )五(wǔ )人(rén ),斩(zhǎn )首(shǒu )八(bā )千(qiān )级(jí ),生(shēng )虏(lǔ )数(shù )千(qiān )口(kǒu )。班(bān )固(gù )至(zhì )私(sī )渠(qú )海(hǎi )而(ér )还(hái )。是(shì )时(shí ),南(nán )部(bù )党(dǎng )众(zhòng )益(yì )盛(shèng ),邻(lín )户(hù )三(sān )万(wàn )四(sì )千(qiān ),胜(shèng )兵(bīng )五(wǔ )万(wàn )。

肃(sù )宗(zōng )孝(xiào )章(zhāng )皇(huáng )帝(dì )下(xià )永(yǒng )元(yuán )三(sān )年(nián )(辛(xīn )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )九(jiǔ )一(yī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),甲(jiǎ )子(zǐ ),帝(dì )用(yòng )曹(cáo )褒(bāo )新(xīn )礼(lǐ ),加(jiā )元(yuán )服(fú );擢(zhuó )褒(bāo )监(jiān )羽(yǔ )林(lín )左(zuǒ )骑(qí )。

窦(dòu )宪(xiàn )以(yǐ )北(běi )匈(xiōng )奴(nú )微(wēi )弱(ruò ),欲(yù )遂(suí )灭(miè )之(zhī ),二(èr )月(yuè ),遣(qiǎn )左(zuǒ )校(xiào )尉(wèi )耿(gěng )夔(kuí )、司(sī )马(mǎ )任(rèn )尚(shàng )出(chū )居(jū )延(yán )塞(sāi ),围(wéi )北(běi )单(dān )于(yú )于(yú )金(jīn )微(wēi )山(shān ),大(dà )破(pò )之(zhī ),获(huò )其(qí )母(mǔ )阏(è )氏(shì )、名(míng )王(wáng )以(yǐ )下(xià )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )级(jí ),北(běi )单(dān )于(yú )逃(táo )走(zǒu ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )在(zài ),出(chū )塞(sāi )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )里(lǐ )而(ér )还(hái ),自(zì )汉(hàn )出(chū )师(shī )所(suǒ )未(wèi )尝(cháng )至(zhì )也(yě )。封(fēng )夔(kuí )为(wéi )粟(sù )邑(yì )侯(hóu )。

窦(dòu )宪(xiàn )既(jì )立(lì )大(dà )功(gōng ),威(wēi )名(míng )益(yì )盛(shèng ),以(yǐ )耿(gěng )夔(kuí )、任(rèn )尚(shàng )等(děng )为(wéi )爪(zhǎo )牙(yá ),邓(dèng )叠(dié )、郭(guō )璜(huáng )为(wéi )心(xīn )腹(fù ),班(bān )固(gù )、傅(fù )毅(yì )之(zhī )徒(tú )典(diǎn )文(wén )章(zhāng ),刺(cì )史(shǐ )、守(shǒu )、令(lìng ),多(duō )出(chū )其(qí )门(mén ),竞(jìng )赋(fù )敛(liǎn )吏(lì )民(mín ),共(gòng )为(wéi )赂(lù )遗(yí )。司(sī )徒(tú )袁(yuán )安(ān )、司(sī )空(kōng )任(rèn )隗(wěi )举(jǔ )奏(zòu )诸(zhū )二(èr )千(qiān )石(shí )并(bìng )所(suǒ )连(lián )及(jí ),贬(biǎn )秩(zhì )免(miǎn )官(guān )者(zhě )四(sì )十(shí )馀(yú )人(rén ),窦(dòu )氏(shì )大(dà )恨(hèn );但(dàn )安(ān )、隗(wěi )素(sù )行(háng )高(gāo ),亦(yì )未(wèi )有(yǒu )以(yǐ )害(hài )之(zhī )。尚(shàng )书(shū )仆(pú )射(shè )乐(lè )恢(huī ),刺(cì )举(jǔ )无(wú )所(suǒ )回(huí )避(bì ),宪(xiàn )等(děng )疾(jí )之(zhī )。恢(huī )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )富(fù )于(yú )春(chūn )秋(qiū ),纂(zuǎn )承(chéng )大(dà )业(yè ),诸(zhū )舅(jiù )不(bú )宜(yí )干(gàn )正(zhèng )王(wáng )室(shì ),以(yǐ )示(shì )天(tiān )下(xià )之(zhī )私(sī )。方(fāng )今(jīn )之(zhī )宜(yí ),上(shàng )以(yǐ )义(yì )自(zì )割(gē ),下(xià )以(yǐ )谦(qiān )自(zì )引(yǐn ),四(sì )舅(jiù )可(kě )长(zhǎng )保(bǎo )爵(jué )土(tǔ )之(zhī )荣(róng ),皇(huáng )太(tài )后(hòu )永(yǒng )无(wú )惭(cán )负(fù )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )忧(yōu ),诚(chéng )策(cè )之(zhī )上(shàng )者(zhě )也(yě )。”书(shū )奏(zòu ),不(bú )省(shěng )。恢(huī )称(chēng )疾(jí )乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ ),归(guī )长(zhǎng )陵(líng );宪(xiàn )风(fēng )厉(lì )州(zhōu )郡(jùn ),迫(pò )胁(xié )恢(huī )饮(yǐn )药(yào )死(sǐ )。于(yú )是(shì )朝(cháo )臣(chén )震(zhèn )慑(shè ),望(wàng )风(fēng )承(chéng )旨(zhǐ ),无(wú )敢(gǎn )违(wéi )者(zhě )。袁(yuán )安(ān )以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )幼(yòu )弱(ruò ),外(wài )戚(qī )擅(shàn )权(quán ),每(měi )朝(cháo )会(huì )进(jìn )见(jiàn )及(jí )与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )言(yán )国(guó )家(jiā )事(shì ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )喑(yīn )呜(wū )流(liú )涕(tì );自(zì )天(tiān )子(zǐ )及(jí )大(dà )臣(chén ),皆(jiē )恃(shì )赖(lài )之(zhī )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),癸(guǐ )未(wèi ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )长(zhǎng )安(ān ),诏(zhào )求(qiú )萧(xiāo )、曹(cáo )近(jìn )亲(qīn )宜(yí )为(wéi )嗣(sì )者(zhě ),绍(shào )其(qí )封(fēng )邑(yì )。

诏(zhào )窦(dòu )宪(xiàn )与(yǔ )车(chē )驾(jià )会(huì )长(zhǎng )安(ān )。宪(xiàn )至(zhì ),尚(shàng )书(shū )以(yǐ )下(xià )议(yì )欲(yù )拜(bài )之(zhī ),伏(fú )称(chēng )万(wàn )岁(suì ),尚(shàng )书(shū )韩(hán )稜(léng )正(zhèng )色(sè )曰(yuē ):“夫(fū )上(shàng )交(jiāo )不(bú )谄(chǎn ),下(xià )交(jiāo )不(bú )黩(dú );礼(lǐ )无(wú )人(rén )臣(chén )称(chēng )万(wàn )岁(suì )之(zhī )制(zhì )!”议(yì )者(zhě )皆(jiē )惭(cán )而(ér )止(zhǐ )。尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )丞(chéng )王(wáng )龙(lóng )私(sī )奏(zòu )记(jì )、上(shàng )牛(niú )酒(jiǔ )于(yú )宪(xiàn ),稜(léng )举(jǔ )奏(zòu )龙(lóng ),论(lùn )为(wéi )城(chéng )旦(dàn )。

龟(guī )兹(zī )、姑(gū )墨(mò )、温(wēn )宿(xiǔ )诸(zhū )国(guó )皆(jiē )降(jiàng )。十(shí )二(èr )月(yuè ),复(fù )置(zhì )西(xī )域(yù )都(dōu )护(hù )、骑(qí )都(dōu )尉(wèi )、戊(wù )己(jǐ )校(xiào )尉(wèi )官(guān )。以(yǐ )班(bān )超(chāo )为(wéi )都(dōu )护(hù ),徐(xú )幹(gàn )为(wéi )长(zhǎng )史(shǐ )。拜(bài )龟(guī )兹(zī )侍(shì )子(zǐ )白(bái )霸(bà )为(wéi )龟(guī )兹(zī )王(wáng ),遣(qiǎn )司(sī )马(mǎ )姚(yáo )光(guāng )送(sòng )之(zhī )。超(chāo )与(yǔ )光(guāng )共(gòng )胁(xié )龟(guī )兹(zī ),废(fèi )其(qí )王(wáng )尤(yóu )利(lì )多(duō )而(ér )立(lì )白(bái )霸(bà ),使(shǐ )光(guāng )将(jiāng )尤(yóu )利(lì )多(duō )还(hái )诣(yì )京(jīng )师(shī )。超(chāo )居(jū )龟(guī )兹(zī )它(tā )乾(qián )城(chéng ),徐(xú )幹(gàn )屯(tún )疏(shū )勒(lè ),惟(wéi )焉(yān )耆(qí )、危(wēi )须(xū )、尉(wèi )犁(lí )以(yǐ )前(qián )没(méi )都(dōu )护(hù ),犹(yóu )怀(huái )二(èr )心(xīn ),其(qí )馀(yú )悉(xī )定(dìng )。

庚(gēng )辰(chén ),上(shàng )至(zhì )自(zì )长(zhǎng )安(ān )。

初(chū ),北(běi )单(dān )于(yú )既(jì )亡(wáng ),其(qí )弟(dì )右(yòu )谷(gǔ )蠡(lí )王(wáng )于(yú )除(chú )鞬(jiān )自(zì )立(lì )为(wéi )单(dān )于(yú ),将(jiāng )众(zhòng )数(shù )千(qiān )人(rén )止(zhǐ )蒲(pú )类(lèi )海(hǎi ),遣(qiǎn )使(shǐ )款(kuǎn )塞(sāi )。窦(dòu )宪(xiàn )请(qǐng )遣(qiǎn )使(shǐ )立(lì )于(yú )除(chú )鞬(jiān )为(wéi )单(dān )于(yú ),置(zhì )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )领(lǐng )护(hù ),如(rú )南(nán )单(dān )于(yú )故(gù )事(shì )。事(shì )下(xià )公(gōng )卿(qīng )议(yì ),宋(sòng )由(yóu )等(děng )以(yǐ )为(wéi )可(kě )许(xǔ );袁(yuán )安(ān )、任(rèn )隗(wěi )奏(zòu )以(yǐ )为(wéi ):“光(guāng )武(wǔ )招(zhāo )怀(huái )南(nán )虏(lǔ ),非(fēi )谓(wèi )可(kě )永(yǒng )安(ān )内(nèi )地(dì ),正(zhèng )以(yǐ )权(quán )时(shí )之(zhī )算(suàn ),可(kě )得(dé )扞(gǎn )御(yù )北(běi )狄(dí )故(gù )也(yě )。今(jīn )朔(shuò )漠(mò )既(jì )定(dìng ),宜(yí )令(lìng )南(nán )单(dān )于(yú )反(fǎn )其(qí )北(běi )庭(tíng ),并(bìng )领(lǐng )降(jiàng )众(zhòng ),无(wú )缘(yuán )复(fù )更(gèng )立(lì )于(yú )除(chú )鞬(jiān )以(yǐ )增(zēng )国(guó )费(fèi )。”事(shì )奏(zòu ),未(wèi )以(yǐ )时(shí )定(dìng )。安(ān )惧(jù )宪(xiàn )计(jì )遂(suí )行(háng ),乃(nǎi )独(dú )上(shàng )封(fēng )事(shì )曰(yuē ):“南(nán )单(dān )于(yú )屯(tún )先(xiān )父(fù )举(jǔ )众(zhòng )归(guī )德(dé ),自(zì )蒙(méng )恩(ēn )以(yǐ )来(lái )四(sì )十(shí )馀(yú )年(nián ),三(sān )帝(dì )积(jī )累(lèi )以(yǐ )遗(yí )陛(bì )下(xià ),陛(bì )下(xià )深(shēn )宜(yí )遵(zūn )述(shù )先(xiān )志(zhì ),成(chéng )就(jiù )其(qí )业(yè ),况(kuàng )屯(tún )首(shǒu )唱(chàng )大(dà )谋(móu ),空(kōng )尽(jìn )北(běi )虏(lǔ ),辍(chuò )而(ér )弗(fú )图(tú ),更(gèng )立(lì )新(xīn )降(jiàng );以(yǐ )一(yī )朝(cháo )之(zhī )计(jì ),违(wéi )三(sān )世(shì )之(zhī )规(guī ),失(shī )信(xìn )于(yú )所(suǒ )养(yǎng ),建(jiàn )立(lì )于(yú )无(wú )功(gōng )。《论(lùn )语(yǔ )》曰(yuē ):‘言(yán )忠(zhōng )信(xìn ),行(háng )笃(dǔ )敬(jìng ),虽(suī )蛮(mán )貊(mò )行(háng )焉(yān )。’今(jīn )若(ruò )失(shī )信(xìn )于(yú )一(yī )屯(tún ),则(zé )百(bǎi )蛮(mán )不(bú )敢(gǎn )复(fù )保(bǎo )誓(shì )矣(yǐ )。又(yòu ),乌(wū )桓(huán )、鲜(xiān )卑(bēi )新(xīn )杀(shā )北(běi )单(dān )于(yú ),凡(fán )人(rén )之(zhī )情(qíng ),咸(xián )畏(wèi )仇(chóu )雠(chóu ),今(jīn )立(lì )其(qí )弟(dì ),则(zé )二(èr )虏(lǔ )怀(huái )怨(yuàn )。且(qiě )汉(hàn )故(gù )事(shì ),供(gòng )给(gěi )南(nán )单(dān )于(yú ),费(fèi )直(zhí )岁(suì )一(yī )亿(yì )九(jiǔ )十(shí )馀(yú )万(wàn ),西(xī )域(yù )岁(suì )七(qī )千(qiān )四(sì )百(bǎi )八(bā )十(shí )万(wàn );今(jīn )北(běi )庭(tíng )弥(mí )远(yuǎn ),其(qí )费(fèi )过(guò )倍(bèi ),是(shì )乃(nǎi )空(kōng )尽(jìn )天(tiān )下(xià )而(ér )非(fēi )建(jiàn )策(cè )之(zhī )要(yào )地(dì )。”诏(zhào )下(xià )其(qí )议(yì ),安(ān )又(yòu )与(yǔ )宪(xiàn )更(gèng )相(xiàng )难(nán )折(shé )。宪(xiàn )险(xiǎn )急(jí )负(fù )执(zhí ),言(yán )辞(cí )骄(jiāo )讦(jié ),至(zhì )诋(dǐ )毁(huǐ )安(ān ),称(chēng )光(guāng )武(wǔ )诛(zhū )韩(hán )歆(xīn )、戴(dài )涉(shè )故(gù )事(shì ),安(ān )终(zhōng )不(bú )移(yí );然(rán )上(shàng )竟(jìng )从(cóng )宪(xiàn )策(cè )。

阅读:25885

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪三十九》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库