汉纪三十四【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪三十四》 > 拼音版

起(qǐ )上(shàng )章(zhāng )摄(shè )提(tí )格(gé ),尽(jìn )旃(zhān )蒙(méng )协(xié )洽(qià ),凡(fán )六(liù )年(nián )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )建(jiàn )武(wǔ )六(liù )年(nián )(庚(gēng )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )三(sān )零(líng )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),丙(bǐng )辰(chén ),以(yǐ )舂(chōng )陵(líng )乡(xiāng )为(wéi )章(zhāng )陵(líng )县(xiàn ),世(shì )世(shì )复(fù )徭(yáo )役(yì ),比(bǐ )丰(fēng )、沛(pèi )。

吴(wú )汉(hàn )等(děng )拔(bá )朐(qú ),斩(zhǎn )董(dǒng )宪(xiàn )、庞(páng )萌(méng ),江(jiāng )、淮(huái )、山(shān )东(dōng )悉(xī )平(píng )。诸(zhū )将(jiāng )还(hái )京(jīng )师(shī ),置(zhì )酒(jiǔ )赏(shǎng )赐(cì )。

帝(dì )积(jī )苦(kǔ )兵(bīng ),间(jiān )以(yǐ )隗(wěi )嚣(xiāo )遣(qiǎn )子(zǐ )内(nèi )侍(shì ),公(gōng )孙(sūn )述(shù )远(yuǎn )据(jù )边(biān )垂(chuí ),乃(nǎi )谓(wèi )诸(zhū )将(jiāng )曰(yuē ):“且(qiě )当(dāng )置(zhì )此(cǐ )两(liǎng )子(zǐ )于(yú )度(dù )外(wài )耳(ěr )。”因(yīn )休(xiū )诸(zhū )将(jiāng )于(yú )雒(luò )阳(yáng ),分(fèn )军(jūn )士(shì )於(yú )河(hé )内(nèi ),数(shù )腾(téng )书(shū )陇(lǒng )、蜀(shǔ ),告(gào )示(shì )祸(huò )福(fú )。

公(gōng )孙(sūn )述(shù )屡(lǚ )移(yí )书(shū )中(zhōng )国(guó ),自(zì )陈(chén )符(fú )命(mìng ),冀(jì )以(yǐ )惑(huò )众(zhòng )。帝(dì )与(yǔ )述(shù )书(shū )曰(yuē ):“图(tú )谶(chèn )言(yán )公(gōng )孙(sūn ),即(jí )宣(xuān )帝(dì )也(yě )。代(dài )汉(hàn )者(zhě )姓(xìng )当(dāng )涂(tú ),其(qí )名(míng )高(gāo );君(jūn )岂(qǐ )高(gāo )之(zhī )身(shēn )邪(xié )!乃(nǎi )复(fù )以(yǐ )掌(zhǎng )文(wén )为(wéi )瑞(ruì ),王(wáng )莽(mǎng )何(hé )足(zú )效(xiào )乎(hū )!君(jūn )非(fēi )吾(wú )贼(zéi )臣(chén )乱(luàn )子(zǐ ),仓(cāng )卒(zú )时(shí )人(rén )皆(jiē )欲(yù )为(wéi )君(jūn )事(shì )耳(ěr )。君(jūn )日(rì )月(yuè )已(yǐ )逝(shì ),妻(qī )子(zǐ )弱(ruò )小(xiǎo ),当(dāng )早(zǎo )为(wéi )定(dìng )计(jì )。天(tiān )下(xià )神(shén )器(qì ),不(bú )可(kě )力(lì )争(zhēng ),宜(yí )留(liú )三(sān )思(sī )!”署(shǔ )曰(yuē ):“公(gōng )孙(sūn )皇(huáng )帝(dì )。”述(shù )不(bú )答(dá )。

其(qí )骑(qí )都(dōu )尉(wèi )平(píng )陵(líng )荆(jīng )邯(hán )说(shuō )述(shù )曰(yuē ):“汉(hàn )高(gāo )祖(zǔ )起(qǐ )于(yú )行(háng )陈(chén )之(zhī )中(zhōng ),兵(bīng )破(pò )身(shēn )困(kùn )者(zhě )数(shù )矣(yǐ );然(rán )军(jūn )败(bài )复(fù )合(hé ),疮(chuāng )愈(yù )复(fù )战(zhàn )。何(hé )则(zé )?前(qián )死(sǐ )而(ér )成(chéng )功(gōng ),愈(yù )于(yú )却(què )就(jiù )于(yú )灭(miè )亡(wáng )也(yě )!隗(wěi )嚣(xiāo )遭(zāo )遇(yù )运(yùn )会(huì ),割(gē )有(yǒu )雍(yōng )州(zhōu ),兵(bīng )强(qiáng )士(shì )附(fù ),威(wēi )加(jiā )山(shān )东(dōng );遇(yù )更(gèng )始(shǐ )政(zhèng )乱(luàn ),复(fù )失(shī )天(tiān )下(xià ),众(zhòng )庶(shù )引(yǐn )领(lǐng ),四(sì )方(fāng )瓦(wǎ )解(jiě ),嚣(xiāo )不(bú )及(jí )此(cǐ )时(shí )推(tuī )危(wēi )乘(chéng )胜(shèng )以(yǐ )争(zhēng )天(tiān )命(mìng ),而(ér )退(tuì )欲(yù )为(wéi )西(xī )伯(bó )之(zhī )事(shì ),尊(zūn )师(shī )章(zhāng )句(jù ),宾(bīn )友(yǒu )处(chù )士(shì ),偃(yǎn )武(wǔ )息(xī )戈(gē ),卑(bēi )辞(cí )事(shì )汉(hàn ),喟(kuì )然(rán )自(zì )以(yǐ )文(wén )王(wáng )复(fù )出(chū )也(yě )!令(lìng )汉(hàn )帝(dì )释(shì )关(guān )、陇(lǒng )之(zhī )忧(yōu ),专(zhuān )精(jīng )东(dōng )伐(fá ),四(sì )分(fèn )天(tiān )下(xià )而(ér )有(yǒu )其(qí )三(sān );发(fā )间(jiān )使(shǐ ),召(zhào )携(xié )贰(èr ),使(shǐ )西(xī )州(zhōu )豪(háo )桀(jié )咸(xián )居(jū )心(xīn )于(yú )山(shān )东(dōng ),则(zé )五(wǔ )分(fèn )而(ér )有(yǒu )其(qí )四(sì );若(ruò )举(jǔ )兵(bīng )天(tiān )水(shuǐ ),必(bì )至(zhì )沮(jǔ )溃(kuì ),天(tiān )水(shuǐ )既(jì )定(dìng ),则(zé )九(jiǔ )分(fèn )而(ér )有(yǒu )其(qí )八(bā )。陛(bì )下(xià )以(yǐ )梁(liáng )州(zhōu )之(zhī )地(dì ),内(nèi )奉(fèng )万(wàn )乘(chéng ),外(wài )给(gěi )三(sān )军(jūn ),百(bǎi )姓(xìng )愁(chóu )困(kùn ),不(bú )堪(kān )上(shàng )命(mìng ),将(jiāng )有(yǒu )王(wáng )氏(shì )自(zì )溃(kuì )之(zhī )变(biàn )矣(yǐ )!臣(chén )之(zhī )愚(yú )计(jì ),以(yǐ )为(wéi )宜(yí )及(jí )天(tiān )下(xià )之(zhī )望(wàng )未(wèi )绝(jué ),豪(háo )桀(jié )尚(shàng )可(kě )招(zhāo )诱(yòu ),急(jí )以(yǐ )此(cǐ )时(shí )发(fā )国(guó )内(nèi )精(jīng )兵(bīng ),令(lìng )田(tián )戎(róng )据(jù )江(jiāng )陵(líng ),临(lín )江(jiāng )南(nán )之(zhī )会(huì ),倚(yǐ )巫(wū )山(shān )之(zhī )固(gù ),筑(zhù )垒(lěi )坚(jiān )守(shǒu ),传(chuán )檄(xí )吴(wú )、楚(chǔ ),长(zhǎng )沙(shā )以(yǐ )南(nán )必(bì )随(suí )风(fēng )而(ér )靡(mí )。令(lìng )延(yán )岑(cén )出(chū )汉(hàn )中(zhōng ),定(dìng )三(sān )辅(fǔ ),天(tiān )水(shuǐ )、陇(lǒng )西(xī )拱(gǒng )手(shǒu )自(zì )服(fú )。如(rú )此(cǐ ),海(hǎi )内(nèi )震(zhèn )摇(yáo ),冀(jì )有(yǒu )大(dà )利(lì )。”述(shù )以(yǐ )问(wèn )群(qún )臣(chén ),博(bó )士(shì )吴(wú )柱(zhù )曰(yuē ):“武(wǔ )王(wáng )伐(fá )殷(yīn ),八(bā )百(bǎi )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )期(qī )同(tóng )辞(cí ),然(rán )犹(yóu )还(hái )师(shī )以(yǐ )待(dài )天(tiān )命(mìng )。未(wèi )闻(wén )无(wú )左(zuǒ )右(yòu )之(zhī )助(zhù )。而(ér )欲(yù )出(chū )师(shī )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài )者(zhě )也(yě )。”邯(hán )曰(yuē ):“今(jīn )东(dōng )帝(dì )无(wú )尺(chǐ )十(shí )之(zhī )柄(bǐng ),驱(qū )乌(wū )合(hé )之(zhī )众(zhòng ),跨(kuà )马(mǎ )陷(xiàn )敌(dí ),所(suǒ )向(xiàng )辄(zhé )平(píng ),不(bú )亟(jí )乘(chéng )时(shí )与(yǔ )之(zhī )分(fèn )功(gōng ),而(ér )坐(zuò )谈(tán )武(wǔ )王(wáng )之(zhī )说(shuō ),是(shì )复(fù )效(xiào )隗(wěi )嚣(xiāo )欲(yù )为(wéi )西(xī )伯(bó )也(yě )。”述(shù )然(rán )邯(hán )言(yán ),欲(yù )悉(xī )发(fā )北(běi )军(jūn )屯(tún )士(shì )及(jí )山(shān )东(dōng )客(kè )兵(bīng ),使(shǐ )延(yán )岑(cén )、田(tián )戎(róng )分(fèn )出(chū )两(liǎng )道(dào ),与(yǔ )汉(hàn )中(zhōng )诸(zhū )将(jiāng )合(hé )兵(bīng )并(bìng )势(shì )。蜀(shǔ )人(rén )及(jí )其(qí )弟(dì )光(guāng )以(yǐ )为(wéi )不(bú )宜(yí )空(kōng )国(guó )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),决(jué )成(chéng )败(bài )于(yú )一(yī )举(jǔ ),固(gù )争(zhēng )之(zhī ),述(shù )乃(nǎi )止(zhǐ )。延(yán )岑(cén )、田(tián )戎(róng )亦(yì )数(shù )请(qǐng )兵(bīng )立(lì )功(gōng ),述(shù )终(zhōng )疑(yí )不(bú )听(tīng ),唯(wéi )公(gōng )孙(sūn )氏(shì )得(dé )任(rèn )事(shì )。述(shù )废(fèi )铜(tóng )钱(qián ),置(zhì )铁(tiě )钱(qián ),货(huò )币(bì )不(bú )行(háng ),百(bǎi )姓(xìng )苦(kǔ )之(zhī )。为(wéi )政(zhèng )苛(kē )细(xì ),察(chá )于(yú )小(xiǎo )事(shì ),如(rú )为(wéi )清(qīng )水(shuǐ )令(lìng )时(shí )而(ér )已(yǐ )。好(hǎo )改(gǎi )易(yì )郡(jùn )县(xiàn )官(guān )名(míng )。少(shǎo )尝(cháng )为(wéi )郎(láng ),习(xí )汉(hàn )家(jiā )故(gù )事(shì ),出(chū )入(rù )法(fǎ )驾(jià ),鸾(luán )旗(qí )旄(máo )骑(qí )。又(yòu )立(lì )其(qí )两(liǎng )子(zǐ )为(wéi )王(wáng ),食(shí )犍(jiān )为(wéi )、广(guǎng )汉(hàn )各(gè )数(shù )县(xiàn )。或(huò )谏(jiàn )曰(yuē ):“成(chéng )败(bài )未(wèi )可(kě )知(zhī ),戎(róng )士(shì )暴(bào )露(lù )而(ér )先(xiān )王(wáng )爱(ài )子(zǐ ),示(shì )无(wú )大(dà )志(zhì )也(yě )!”述(shù )不(bú )从(cóng ),由(yóu )此(cǐ )大(dà )臣(chén )皆(jiē )怨(yuàn )。

冯(féng )异(yì )自(zì )长(zhǎng )安(ān )入(rù )朝(cháo ),帝(dì )谓(wèi )公(gōng )卿(qīng )曰(yuē ):“是(shì )我(wǒ )起(qǐ )兵(bīng )时(shí )主(zhǔ )簿(bù )也(yě ),为(wéi )吾(wú )披(pī )荆(jīng )棘(jí ),定(dìng )关(guān )中(zhōng )。”既(jì )罢(bà ),赐(cì )珍(zhēn )宝(bǎo )、钱(qián )帛(bó ),诏(zhào )曰(yuē ):“仓(cāng )卒(zú )芜(wú )蒌(lóu )亭(tíng )豆(dòu )粥(zhōu ),虖(hū )沱(tuó )河(hé )麦(mài )饭(fàn ),厚(hòu )意(yì )久(jiǔ )不(bú )报(bào )。”异(yì )稽(jī )首(shǒu )谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )管(guǎn )仲(zhòng )谓(wèi )桓(huán )公(gōng )曰(yuē ):‘愿(yuàn )君(jūn )无(wú )忘(wàng )射(shè )钩(gōu ),臣(chén )无(wú )忘(wàng )槛(kǎn )车(chē )。’齐(qí )国(guó )赖(lài )之(zhī )。臣(chén )今(jīn )亦(yì )愿(yuàn )国(guó )家(jiā )无(wú )忘(wàng )河(hé )北(běi )之(zhī )难(nán ),小(xiǎo )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )忘(wàng )巾(jīn )车(chē )之(zhī )恩(ēn )。”留(liú )十(shí )馀(yú )日(rì ),令(lìng )与(yǔ )妻(qī )子(zǐ )还(hái )西(xī )。

申(shēn )屠(tú )刚(gāng )、杜(dù )林(lín )自(zì )隗(wěi )嚣(xiāo )所(suǒ )来(lái ),帝(dì )皆(jiē )拜(bài )侍(shì )御(yù )史(shǐ )。以(yǐ )郑(zhèng )兴(xìng )为(wéi )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )。

三(sān )月(yuè ),公(gōng )孙(sūn )述(shù )使(shǐ )田(tián )戎(róng )出(chū )江(jiāng )关(guān ),招(zhāo )其(qí )故(gù )众(zhòng ),欲(yù )以(yǐ )取(qǔ )荆(jīng )州(zhōu ),不(bú )克(kè )。帝(dì )乃(nǎi )诏(zhào )隗(wěi )嚣(xiāo ),欲(yù )从(cóng )天(tiān )水(shuǐ )伐(fá )蜀(shǔ )。嚣(xiāo )上(shàng )言(yán ):“白(bái )水(shuǐ )险(xiǎn )阻(zǔ ),栈(zhàn )阁(gé )败(bài )绝(jué )。述(shù )性(xìng )严(yán )酷(kù ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )患(huàn ),须(xū )其(qí )罪(zuì )恶(è )孰(shú )著(zhe )而(ér )攻(gōng )之(zhī ),此(cǐ )大(dà )呼(hū )响(xiǎng )应(yīng )之(zhī )势(shì )也(yě )。”帝(dì )知(zhī )其(qí )终(zhōng )不(bú )为(wéi )用(yòng ),乃(nǎi )谋(móu )讨(tǎo )之(zhī )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),丙(bǐng )子(zǐ ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )长(zhǎng )安(ān ),谒(yè )园(yuán )陵(líng );遣(qiǎn )耿(gěng )弇(yān )、盖(gài )延(yán )等(děng )七(qī )将(jiāng )军(jūn )从(cóng )陇(lǒng )道(dào )伐(fá )蜀(shǔ ),先(xiān )使(shǐ )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )来(lái )歙(xī )奉(fèng )玺(xǐ )书(shū )赐(cì )嚣(xiāo )谕(yù )旨(zhǐ )。嚣(xiāo )复(fù )多(duō )设(shè )疑(yí )故(gù ),事(shì )久(jiǔ )豫(yù )不(bú )决(jué )。歙(xī )遂(suí )发(fā )愤(fèn )质(zhì )素(sù )嚣(xiāo )曰(yuē ):“国(guó )家(jiā )以(yǐ )君(jūn )知(zhī )臧(zāng )否(fǒu ),晓(xiǎo )废(fèi )兴(xìng ),故(gù )以(yǐ )手(shǒu )书(shū )畅(chàng )意(yì )。足(zú )下(xià )推(tuī )忠(zhōng )诚(chéng ),既(jì )遣(qiǎn )伯(bó )春(chūn )委(wěi )质(zhì ),而(ér )反(fǎn )欲(yù )用(yòng )佞(nìng )惑(huò )之(zhī )言(yán ),为(wéi )族(zú )灭(miè )之(zhī )计(jì )邪(xié )!”因(yīn )欲(yù )前(qián )刺(cì )嚣(xiāo )。嚣(xiāo )起(qǐ )入(rù ),部(bù )勒(lè )兵(bīng )将(jiāng )杀(shā )歙(xī ),歙(xī )徐(xú )杖(zhàng )节(jiē )就(jiù )车(chē )而(ér )去(qù ),嚣(xiāo )使(shǐ )牛(niú )邯(hán )将(jiāng )兵(bīng )围(wéi )守(shǒu )之(zhī )。嚣(xiāo )将(jiāng )王(wáng )遵(zūn )谏(jiàn )曰(yuē ):“君(jūn )叔(shū )虽(suī )单(dān )车(chē )远(yuǎn )使(shǐ ),而(ér )陛(bì )下(xià )之(zhī )外(wài )兄(xiōng )也(yě ),杀(shā )之(zhī )无(wú )损(sǔn )于(yú )汉(hàn ),而(ér )随(suí )以(yǐ )族(zú )灭(miè )。昔(xī )宋(sòng )执(zhí )楚(chǔ )使(shǐ ),遂(suí )有(yǒu )析(xī )骸(hái )易(yì )子(zǐ )之(zhī )祸(huò )。小(xiǎo )国(guó )犹(yóu )不(bú )可(kě )辱(rǔ ),况(kuàng )于(yú )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )主(zhǔ ),重(zhòng )以(yǐ )伯(bó )春(chūn )之(zhī )命(mìng )哉(zāi )!”歙(xī )为(wéi )人(rén )有(yǒu )信(xìn )义(yì ),言(yán )行(háng )不(bú )违(wéi ),及(jí )往(wǎng )来(lái )游(yóu )说(shuō ),皆(jiē )可(kě )按(àn )覆(fù );西(xī )州(zhōu )士(shì )大(dà )夫(fū )皆(jiē )信(xìn )重(zhòng )之(zhī ),多(duō )为(wéi )其(qí )言(yán ),故(gù )得(dé )免(miǎn )而(ér )东(dōng )归(guī )。

五(wǔ )月(yuè ),己(jǐ )未(wèi ),车(chē )驾(jià )至(zhì )自(zì )长(zhǎng )安(ān )。

隗(wěi )嚣(xiāo )遂(suí )发(fā )兵(bīng )反(fǎn ),使(shǐ )王(wáng )元(yuán )据(jù )陇(lǒng )坻(dǐ ),伐(fá )木(mù )塞(sāi )道(dào )。诸(zhū )将(jiāng )因(yīn )与(yǔ )嚣(xiāo )战(zhàn ),大(dà )败(bài ),各(gè )引(yǐn )兵(bīng )下(xià )陇(lǒng );嚣(xiāo )追(zhuī )之(zhī )急(jí ),马(mǎ )武(wǔ )选(xuǎn )精(jīng )骑(qí )为(wéi )后(hòu )拒(jù ),杀(shā )数(shù )千(qiān )人(rén ),诸(zhū )军(jūn )乃(nǎi )得(dé )还(hái )。

六(liù )月(yuè )辛(xīn )卯(mǎo ),诏(zhào )曰(yuē ):“夫(fū )张(zhāng )官(guān )置(zhì )吏(lì ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )民(mín )也(yě )。今(jīn )百(bǎi )姓(xìng )遭(zāo )难(nán ),户(hù )口(kǒu )耗(hào )少(shǎo ),而(ér )县(xiàn )官(guān )吏(lì )职(zhí ),所(suǒ )置(zhì )尚(shàng )繁(fán )。其(qí )令(lìng )司(sī )隶(lì )、州(zhōu )牧(mù )各(gè )实(shí )所(suǒ )部(bù ),省(shěng )减(jiǎn )吏(lì )员(yuán ),县(xiàn )国(guó )不(bú )足(zú )置(zhì )长(zhǎng )吏(lì )者(zhě )并(bìng )之(zhī )。”于(yú )是(shì )并(bìng )省(shěng )四(sì )百(bǎi )馀(yú )县(xiàn ),吏(lì )职(zhí )减(jiǎn )损(sǔn ),十(shí )置(zhì )其(qí )一(yī )。

九(jiǔ )月(yuè ),丙(bǐng )寅(yín )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。执(zhí )金(jīn )吾(wú )硃(zhū )浮(fú )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“昔(xī )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )盛(shèng ),犹(yóu )如(rú )三(sān )考(kǎo );大(dà )汉(hàn )之(zhī )兴(xìng ),亦(yì )累(lèi )功(gōng )效(xiào ),吏(lì )皆(jiē )积(jī )久(jiǔ ),至(zhì )长(zhǎng )子(zǐ )孙(sūn )。当(dāng )时(shí )吏(lì )职(zhí ),何(hé )能(néng )悉(xī )治(zhì ),论(lùn )议(yì )之(zhī )徒(tú ),岂(qǐ )不(bú )喧(xuān )哗(huá )!盖(gài )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )地(dì )之(zhī )功(gōng )不(bú )可(kě )仓(cāng )卒(zú ),艰(jiān )难(nán )之(zhī )业(yè )当(dāng )累(lèi )日(rì )也(yě )。而(ér )间(jiān )者(zhě )守(shǒu )宰(zǎi )数(shù )见(jiàn )换(huàn )易(yì ),迎(yíng )新(xīn )相(xiàng )代(dài ),疲(pí )劳(láo )道(dào )路(lù )。寻(xún )其(qí )视(shì )事(shì )日(rì )浅(qiǎn ),未(wèi )足(zú )昭(zhāo )见(jiàn )其(qí )职(zhí ),既(jì )加(jiā )严(yán )切(qiē ),人(rén )不(bú )自(zì )保(bǎo ),迫(pò )于(yú )举(jǔ )劾(hé ),惧(jù )于(yú )刺(cì )讥(jī ),故(gù )争(zhēng )饰(shì )诈(zhà )伪(wěi )以(yǐ )希(xī )虚(xū )誉(yù ),斯(sī )所(suǒ )以(yǐ )致(zhì )日(rì )月(yuè )失(shī )行(háng )之(zhī )应(yīng )也(yě )。夫(fū )物(wù )暴(bào )长(zhǎng )者(zhě )必(bì )夭(yāo )折(shé ),功(gōng )卒(zú )成(chéng )者(zhě )必(bì )亟(jí )坏(huài )。如(rú )摧(cuī )长(zhǎng )久(jiǔ )之(zhī )业(yè )而(ér )造(zào )速(sù )成(chéng )之(zhī )功(gōng ),非(fēi )陛(bì )下(xià )之(zhī )福(fú )也(yě )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )游(yóu )意(yì )于(yú )经(jīng )年(nián )之(zhī )外(wài ),望(wàng )治(zhì )于(yú )一(yī )世(shì )之(zhī )后(hòu ),天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )!”帝(dì )采(cǎi )其(qí )言(yán ),自(zì )是(shì )牧(mù )守(shǒu )易(yì )代(dài )颇(pō )简(jiǎn )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),壬(rén )辰(chén ),大(dà )司(sī )空(kōng )宋(sòng )弘(hóng )免(miǎn )。

癸(guǐ )巳(sì ),诏(zhào )曰(yuē ):“顷(qǐng )者(zhě )师(shī )旅(lǚ )未(wèi )解(jiě ),用(yòng )度(dù )不(bú )足(zú ),故(gù )行(háng )十(shí )一(yī )之(zhī )税(shuì )。今(jīn )粮(liáng )储(chǔ )差(chà )积(jī ),其(qí )令(lìng )郡(jùn )国(guó )收(shōu )见(jiàn )田(tián )租(zū )三(sān )十(shí )税(shuì )一(yī ),如(rú )旧(jiù )制(zhì )。”

诸(zhū )将(jiāng )之(zhī )下(xià )陇(lǒng )也(yě ),帝(dì )诏(zhào )耿(gěng )弇(yān )军(jūn )漆(qī ),冯(féng )异(yì )军(jūn )栒(xún )邑(yì ),祭(jì )遵(zūn )军(jūn )汧(qiān ),吴(wú )汉(hàn )等(děng )还(hái )屯(tún )长(zhǎng )安(ān )。冯(féng )异(yì )引(yǐn )军(jūn )未(wèi )至(zhì )栒(xún )邑(yì ),隗(wěi )嚣(xiāo )乘(chéng )胜(shèng )使(shǐ )王(wáng )元(yuán )、行(háng )巡(xún )将(jiāng )二(èr )万(wàn )馀(yú )人(rén )下(xià )陇(lǒng ),分(fèn )遣(qiǎn )巡(xún )取(qǔ )栒(xún )邑(yì )。异(yì )即(jí )驰(chí )兵(bīng )欲(yù )先(xiān )据(jù )之(zhī ),诸(zhū )将(jiāng )曰(yuē ):“虏(lǔ )兵(bīng )盛(shèng )而(ér )乘(chéng )胜(shèng ),不(bú )可(kě )与(yǔ )争(zhēng )锋(fēng ),宜(yí )止(zhǐ )军(jūn )便(biàn )地(dì ),徐(xú )思(sī )方(fāng )略(luè )。”异(yì )曰(yuē ):“虏(lǔ )兵(bīng )临(lín )境(jìng ),忸(niǔ )忄(shù )犬(quǎn )小(xiǎo )利(lì ),遂(suí )欲(yù )深(shēn )入(rù );若(ruò )得(dé )栒(xún )邑(yì ),三(sān )辅(fǔ )动(dòng )摇(yáo )。夫(fū )攻(gōng )者(zhě )不(bú )足(zú ),守(shǒu )者(zhě )有(yǒu )馀(yú )。今(jīn )先(xiān )据(jù )城(chéng ),以(yǐ )逸(yì )待(dài )劳(láo ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )争(zhēng )也(yě )。”潜(qián )往(wǎng ),闭(bì )城(chéng ),偃(yǎn )旗(qí )鼓(gǔ )。行(háng )巡(xún )不(bú )知(zhī ),驰(chí )赴(fù )之(zhī )。异(yì )乘(chéng )其(qí )不(bú )意(yì ),卒(zú )击(jī )鼓(gǔ )、建(jiàn )旗(qí )而(ér )出(chū )。巡(xún )军(jūn )惊(jīng )乱(luàn )奔(bēn )走(zǒu ),追(zhuī )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī )。祭(jì )遵(zūn )亦(yì )破(pò )王(wáng )元(yuán )于(yú )汧(qiān )。于(yú )是(shì )北(běi )地(dì )诸(zhū )豪(háo )长(zhǎng )耿(gěng )定(dìng )等(děng )悉(xī )畔(pàn )隗(wěi )嚣(xiāo )降(jiàng )。诏(zhào )异(yì )进(jìn )军(jūn )义(yì )渠(qú ),击(jī )破(pò )卢(lú )芳(fāng )将(jiāng )贾(jiǎ )览(lǎn )、匈(xiōng )奴(nú )奥(ào )鞬(jiān )日(rì )逐(zhú )王(wáng ),北(běi )地(dì )、上(shàng )郡(jùn )、安(ān )定(dìng )皆(jiē )降(jiàng )。

窦(dòu )融(róng )复(fù )遣(qiǎn )其(qí )弟(dì )友(yǒu )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“臣(chén )幸(xìng )得(dé )托(tuō )先(xiān )后(hòu )末(mò )属(shǔ ),累(lèi )世(shì )二(èr )千(qiān )石(shí ),臣(chén )复(fù )假(jiǎ )历(lì )将(jiāng )帅(shuài ),守(shǒu )持(chí )一(yī )隅(yú ),故(gù )遣(qiǎn )刘(liú )钧(jūn )口(kǒu )陈(chén )肝(gān )胆(dǎn ),自(zì )以(yǐ )底(dǐ )里(lǐ )上(shàng )露(lù ),长(zhǎng )无(wú )纤(xiān )介(jiè )。而(ér )玺(xǐ )书(shū )盛(shèng )称(chēng )蜀(shǔ )、汉(hàn )二(èr )主(zhǔ )三(sān )分(fèn )鼎(dǐng )足(zú )之(zhī )权(quán ),任(rèn )嚣(xiāo )、尉(wèi )佗(tuó )之(zhī )谋(móu ),窃(qiè )自(zì )痛(tòng )伤(shāng )。臣(chén )融(róng )虽(suī )无(wú )识(shí ),犹(yóu )知(zhī )利(lì )害(hài )之(zhī )际(jì )、顺(shùn )逆(nì )之(zhī )分(fèn )。岂(qǐ )可(kě )背(bèi )真(zhēn )旧(jiù )之(zhī )主(zhǔ ),事(shì )奸(jiān )伪(wěi )之(zhī )人(rén );废(fèi )忠(zhōng )贞(zhēn )之(zhī )节(jiē ),为(wéi )倾(qīng )覆(fù )之(zhī )事(shì );弃(qì )已(yǐ )成(chéng )之(zhī )基(jī ),求(qiú )无(wú )冀(jì )之(zhī )利(lì )。此(cǐ )三(sān )者(zhě ),虽(suī )问(wèn )狂(kuáng )夫(fū ),犹(yóu )知(zhī )去(qù )就(jiù ),而(ér )臣(chén )独(dú )何(hé )以(yǐ )用(yòng )心(xīn )!谨(jǐn )遣(qiǎn )弟(dì )友(yǒu )诣(yì )阙(què ),口(kǒu )陈(chén )至(zhì )诚(chéng )。”友(yǒu )至(zhì )高(gāo )平(píng ),会(huì )隗(wěi )嚣(xiāo )反(fǎn ),道(dào )不(bú )通(tōng ),乃(nǎi )遣(qiǎn )司(sī )马(mǎ )席(xí )封(fēng )间(jiān )道(dào )通(tōng )书(shū )。帝(dì )复(fù )遣(qiǎn )封(fēng ),赐(cì )融(róng )、友(yǒu )书(shū ),所(suǒ )以(yǐ )尉(wèi )藉(jiè )之(zhī )甚(shèn )厚(hòu )。融(róng )乃(nǎi )与(yǔ )隗(wěi )嚣(xiāo )书(shū )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )亲(qīn )遇(yù )厄(è )会(huì )之(zhī )际(jì ),国(guó )家(jiā )不(bú )利(lì )之(zhī )时(shí ),守(shǒu )节(jiē )不(bú )回(huí ),承(chéng )事(shì )本(běn )朝(cháo )。融(róng )等(děng )所(suǒ )以(yǐ )欣(xīn )服(fú )高(gāo )义(yì ),愿(yuàn )从(cóng )役(yì )于(yú )将(jiāng )军(jūn )者(zhě ),良(liáng )为(wéi )此(cǐ )也(yě )!而(ér )忿(fèn )悁(yuān )之(zhī )间(jiān ),改(gǎi )节(jiē )易(yì )图(tú ),委(wěi )成(chéng )功(gōng ),造(zào )难(nán )就(jiù ),百(bǎi )年(nián )累(lèi )之(zhī ),一(yī )朝(cháo )毁(huǐ )之(zhī ),岂(qǐ )不(bú )惜(xī )乎(hū )!殆(dài )执(zhí )事(shì )者(zhě )贪(tān )功(gōng )建(jiàn )谋(móu ),以(yǐ )至(zhì )于(yú )此(cǐ )。当(dāng )今(jīn )西(xī )州(zhōu )地(dì )势(shì )局(jú )迫(pò ),民(mín )兵(bīng )离(lí )散(sàn ),易(yì )以(yǐ )辅(fǔ )人(rén ),难(nán )以(yǐ )自(zì )建(jiàn )。计(jì )若(ruò )失(shī )路(lù )不(bú )反(fǎn ),闻(wén )道(dào )犹(yóu )迷(mí ),不(bú )南(nán )合(hé )子(zǐ )阳(yáng ),则(zé )北(běi )入(rù )文(wén )伯(bó )耳(ěr )。夫(fū )负(fù )虚(xū )交(jiāo )而(ér )易(yì )强(qiáng )御(yù ),恃(shì )远(yuǎn )救(jiù )而(ér )轻(qīng )近(jìn )敌(dí ),未(wèi )见(jiàn )其(qí )利(lì )也(yě )。自(zì )兵(bīng )起(qǐ )以(yǐ )来(lái ),城(chéng )郭(guō )皆(jiē )为(wéi )丘(qiū )墟(xū ),生(shēng )民(mín )转(zhuǎn )于(yú )沟(gōu )壑(hè )。幸(xìng )赖(lài )天(tiān )运(yùn )少(shǎo )还(hái ),而(ér )将(jiāng )军(jūn )复(fù )重(zhòng )其(qí )难(nán ),是(shì )使(shǐ )积(jī )疴(kē )不(bú )得(dé )遂(suí )瘳(chōu ),幼(yòu )孤(gū )将(jiāng )复(fù )流(liú )离(lí ),言(yán )之(zhī )可(kě )为(wéi )酸(suān )鼻(bí )。庸(yōng )人(rén )且(qiě )犹(yóu )不(bú )忍(rěn ),况(kuàng )仁(rén )者(zhě )乎(hū )!融(róng )闻(wén )为(wéi )忠(zhōng )甚(shèn )易(yì ),得(dé )宜(yí )实(shí )难(nán )。忧(yōu )人(rén )太(tài )过(guò ),以(yǐ )德(dé )取(qǔ )怨(yuàn ),知(zhī )且(qiě )以(yǐ )言(yán )获(huò )罪(zuì )也(yě )!”嚣(xiāo )不(bú )纳(nà )。融(róng )乃(nǎi )与(yǔ )五(wǔ )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )共(gòng )砥(dǐ )厉(lì )兵(bīng )马(mǎ ),上(shàng )疏(shū )请(qǐng )师(shī )期(qī );帝(dì )深(shēn )嘉(jiā )美(měi )之(zhī )。融(róng )即(jí )与(yǔ )诸(zhū )郡(jùn )守(shǒu )将(jiāng )兵(bīng )入(rù )金(jīn )城(chéng ),击(jī )嚣(xiāo )党(dǎng )先(xiān )零(líng )羌(qiāng )封(fēng )何(hé )等(děng ),大(dà )破(pò )之(zhī )。因(yīn )并(bìng )河(hé ),扬(yáng )威(wēi )武(wǔ ),伺(sì )候(hòu )车(chē )驾(jià )。时(shí )大(dà )兵(bīng )未(wèi )进(jìn ),融(róng )乃(nǎi )引(yǐn )还(hái )。帝(dì )以(yǐ )融(róng )信(xìn )效(xiào )著(zhe )明(míng ),益(yì )嘉(jiā )之(zhī ),修(xiū )理(lǐ )融(róng )父(fù )坟(fén )墓(mù ),祠(cí )以(yǐ )太(tài )牢(láo ),数(shù )驰(chí )轻(qīng )使(shǐ ),致(zhì )遗(yí )四(sì )方(fāng )珍(zhēn )羞(xiū )。梁(liáng )统(tǒng )犹(yóu )恐(kǒng )众(zhòng )心(xīn )疑(yí )惑(huò ),乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )刺(cì )杀(shā )张(zhāng )玄(xuán ),遂(suí )与(yǔ )隗(wěi )嚣(xiāo )绝(jué ),皆(jiē )解(jiě )所(suǒ )假(jiǎ )将(jiāng )军(jūn )印(yìn )绶(shòu )。

先(xiān )是(shì ),马(mǎ )援(yuán )闻(wén )隗(wěi )嚣(xiāo )欲(yù )贰(èr )于(yú )汉(hàn ),数(shù )以(yǐ )书(shū )责(zé )譬(pì )之(zhī ),嚣(xiāo )得(dé )书(shū )增(zēng )怒(nù )。及(jí )嚣(xiāo )发(fā )兵(bīng )反(fǎn ),援(yuán )乃(nǎi )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“臣(chén )与(yǔ )隗(wěi )嚣(xiāo )本(běn )实(shí )交(jiāo )友(yǒu ),初(chū )遣(qiǎn )臣(chén )东(dōng ),谓(wèi )臣(chén )曰(yuē ):‘本(běn )欲(yù )为(wéi )汉(hàn ),愿(yuàn )足(zú )下(xià )往(wǎng )观(guān )之(zhī ),于(yú )汝(rǔ )意(yì )可(kě ),即(jí )专(zhuān )心(xīn )矣(yǐ )。’及(jí )臣(chén )还(hái )反(fǎn ),报(bào )以(yǐ )赤(chì )心(xīn ),实(shí )欲(yù )导(dǎo )之(zhī )于(yú )善(shàn ),非(fēi )敢(gǎn )谲(jué )以(yǐ )非(fēi )义(yì )。而(ér )嚣(xiāo )自(zì )挟(jiā )奸(jiān )心(xīn ),盗(dào )憎(zēng )主(zhǔ )人(rén ),怨(yuàn )毒(dú )之(zhī )情(qíng ),遂(suí )归(guī )于(yú )臣(chén )。臣(chén )欲(yù )不(bú )言(yán ),则(zé )无(wú )以(yǐ )上(shàng )闻(wén ),愿(yuàn )听(tīng )诣(yì )行(háng )在(zài )所(suǒ ),极(jí )陈(chén )灭(miè )嚣(xiāo )之(zhī )术(shù )。”帝(dì )乃(nǎi )召(zhào )之(zhī )。援(yuán )具(jù )言(yán )谋(móu )画(huà )。帝(dì )因(yīn )使(shǐ )援(yuán )将(jiāng )突(tū )骑(qí )五(wǔ )千(qiān ),往(wǎng )来(lái )游(yóu )说(shuō )嚣(xiāo )将(jiāng )高(gāo )峻(jùn )、任(rèn )禹(yǔ )之(zhī )属(shǔ ),下(xià )及(jí )羌(qiāng )豪(háo ),为(wéi )陈(chén )祸(huò )福(fú ),以(yǐ )离(lí )嚣(xiāo )支(zhī )党(dǎng )。援(yuán )又(yòu )为(wéi )书(shū )与(yǔ )嚣(xiāo )将(jiāng )杨(yáng )广(guǎng ),使(shǐ )晓(xiǎo )劝(quàn )于(yú )嚣(xiāo )曰(yuē ):“援(yuán )窃(qiè )见(jiàn )四(sì )海(hǎi )已(yǐ )定(dìng ),兆(zhào )民(mín )同(tóng )情(qíng ),而(ér )季(jì )孟(mèng )闭(bì )拒(jù )背(bèi )畔(pàn ),为(wéi )天(tiān )下(xià )表(biǎo )的(de )。常(cháng )惧(jù )海(hǎi )内(nèi )切(qiē )齿(chǐ ),思(sī )相(xiàng )屠(tú )裂(liè ),故(gù )遗(yí )书(shū )恋(liàn )恋(liàn ),以(yǐ )致(zhì )恻(cè )隐(yǐn )之(zhī )计(jì )。乃(nǎi )闻(wén )季(jì )孟(mèng )归(guī )罪(zuì )于(yú )援(yuán ),而(ér )纳(nà )王(wáng )游(yóu )翁(wēng )谄(chǎn )邪(xié )之(zhī )说(shuō ),因(yīn )自(zì )谓(wèi )函(hán )谷(gǔ )以(yǐ )西(xī ),举(jǔ )足(zú )可(kě )定(dìng )。以(yǐ )今(jīn )而(ér )观(guān ),竟(jìng )何(hé )如(rú )邪(xié )!援(yuán )间(jiān )至(zhì )河(hé )内(nèi ),过(guò )存(cún )伯(bó )春(chūn ),见(jiàn )其(qí )奴(nú )吉(jí )从(cóng )西(xī )方(fāng )还(hái ),说(shuō )伯(bó )春(chūn )小(xiǎo )弟(dì )仲(zhòng )舒(shū )望(wàng )见(jiàn )吉(jí ),欲(yù )问(wèn )伯(bó )春(chūn )无(wú )它(tā )否(fǒu ),竟(jìng )不(bú )能(néng )言(yán ),晓(xiǎo )夕(xī )号(hào )泣(qì ),宛(wǎn )转(zhuǎn )尘(chén )中(zhōng )。又(yòu )说(shuō )其(qí )家(jiā )悲(bēi )愁(chóu )之(zhī )状(zhuàng ),不(bú )可(kě )言(yán )也(yě )。夫(fū )怨(yuàn )雠(chóu )可(kě )刺(cì )不(bú )可(kě )毁(huǐ ),援(yuán )闻(wén )之(zhī ),不(bú )自(zì )知(zhī )泣(qì )下(xià )也(yě )。援(yuán )素(sù )知(zhī )季(jì )孟(mèng )孝(xiào )爱(ài ),曾(céng )、闵(mǐn )不(bú )过(guò )。夫(fū )孝(xiào )于(yú )其(qí )亲(qīn ),岂(qǐ )不(bú )慈(cí )于(yú )其(qí )子(zǐ )!可(kě )有(yǒu )子(zǐ )抱(bào )三(sān )木(mù )而(ér )跳(tiào )梁(liáng )妄(wàng )作(zuò ),自(zì )同(tóng )分(fèn )羹(gēng )之(zhī )事(shì )乎(hū )!季(jì )孟(mèng )平(píng )生(shēng )自(zì )言(yán )所(suǒ )以(yǐ )拥(yōng )兵(bīng )众(zhòng )者(zhě ),欲(yù )以(yǐ )保(bǎo )全(quán )父(fù )母(mǔ )之(zhī )国(guó )而(ér )完(wán )坟(fén )墓(mù )也(yě ),又(yòu )言(yán )苟(gǒu )厚(hòu )士(shì )大(dà )夫(fū )而(ér )已(yǐ )。而(ér )今(jīn )所(suǒ )欲(yù )全(quán )者(zhě )将(jiāng )破(pò )亡(wáng )之(zhī ),所(suǒ )欲(yù )完(wán )者(zhě )将(jiāng )毁(huǐ )伤(shāng )之(zhī ),所(suǒ )欲(yù )厚(hòu )者(zhě )将(jiāng )反(fǎn )薄(báo )之(zhī )。季(jì )孟(mèng )尝(cháng )折(shé )愧(kuì )子(zǐ )阳(yáng )而(ér )不(bú )受(shòu )其(qí )爵(jué ),今(jīn )更(gèng )共(gòng )陆(lù )陆(lù )欲(yù )往(wǎng )附(fù )之(zhī ),将(jiāng )难(nán )为(wéi )颜(yán )乎(hū )!若(ruò )复(fù )责(zé )以(yǐ )重(zhòng )质(zhì ),当(dāng )安(ān )从(cóng )得(dé )子(zǐ )主(zhǔ )给(gěi )是(shì )哉(zāi )!往(wǎng )时(shí )子(zǐ )阳(yáng )独(dú )欲(yù )以(yǐ )王(wáng )相(xiàng )待(dài )而(ér )春(chūn )卿(qīng )拒(jù )之(zhī ),今(jīn )者(zhě )归(guī )老(lǎo ),更(gèng )欲(yù )低(dī )头(tóu )与(yǔ )小(xiǎo )儿(ér )曹(cáo )共(gòng )槽(cáo )枥(lì )而(ér )食(shí ),并(bìng )肩(jiān )侧(cè )身(shēn )于(yú )怨(yuàn )家(jiā )之(zhī )朝(cháo )乎(hū )!今(jīn )国(guó )家(jiā )待(dài )春(chūn )卿(qīng )意(yì )深(shēn ),宜(yí )使(shǐ )牛(niú )孺(rú )卿(qīng )与(yǔ )诸(zhū )耆(qí )老(lǎo )大(dà )人(rén )共(gòng )说(shuō )季(jì )孟(mèng ),若(ruò )计(jì )画(huà )不(bú )从(cóng ),真(zhēn )可(kě )引(yǐn )领(lǐng )去(qù )矣(yǐ )。前(qián )披(pī )舆(yú )地(dì )图(tú ),见(jiàn )天(tiān )下(xià )郡(jùn )国(guó )百(bǎi )有(yǒu )六(liù )所(suǒ ),奈(nài )何(hé )欲(yù )以(yǐ )区(qū )区(qū )二(èr )邦(bāng )以(yǐ )当(dāng )诸(zhū )夏(xià )百(bǎi )有(yǒu )四(sì )乎(hū )!春(chūn )卿(qīng )事(shì )季(jì )孟(mèng ),外(wài )有(yǒu )君(jūn )臣(chén )之(zhī )义(yì ),内(nèi )有(yǒu )朋(péng )友(yǒu )之(zhī )道(dào )。言(yán )君(jūn )臣(chén )邪(xié ),固(gù )当(dāng )谏(jiàn )争(zhēng );语(yǔ )朋(péng )友(yǒu )邪(xié ),应(yīng )有(yǒu )切(qiē )磋(cuō )。岂(qǐ )有(yǒu )知(zhī )其(qí )无(wú )成(chéng ),而(ér )但(dàn )萎(wěi )腇(něi )咋(zǎ )舌(shé ),义(yì )手(shǒu )从(cóng )族(zú )乎(hū )!及(jí )今(jīn )成(chéng )计(jì ),殊(shū )尚(shàng )善(shàn )也(yě ),过(guò )是(shì ),欲(yù )少(shǎo )味(wèi )矣(yǐ )!且(qiě )来(lái )君(jūn )叔(shū )天(tiān )下(xià )信(xìn )士(shì ),朝(cháo )廷(tíng )重(zhòng )之(zhī ),其(qí )意(yì )依(yī )依(yī ),常(cháng )独(dú )为(wéi )西(xī )州(zhōu )言(yán )。援(yuán )商(shāng )朝(cháo )廷(tíng ),尤(yóu )欲(yù )立(lì )信(xìn )于(yú )此(cǐ ),必(bì )不(bú )负(fù )约(yuē )。援(yuán )不(bú )得(dé )久(jiǔ )留(liú ),愿(yuàn )急(jí )赐(cì )报(bào )。”广(guǎng )竟(jìng )不(bú )答(dá )。诸(zhū )将(jiāng )每(měi )有(yǒu )疑(yí )议(yì ),更(gèng )请(qǐng )呼(hū )援(yuán ),咸(xián )敬(jìng )重(zhòng )焉(yān )。

隗(wěi )嚣(xiāo )上(shàng )疏(shū )谢(xiè )曰(yuē ):“吏(lì )民(mín )闻(wén )大(dà )兵(bīng )卒(zú )至(zhì ),惊(jīng )恐(kǒng )自(zì )救(jiù ),臣(chén )嚣(xiāo )不(bú )能(néng )禁(jìn )止(zhǐ )。兵(bīng )有(yǒu )大(dà )利(lì ),不(bú )敢(gǎn )废(fèi )臣(chén )子(zǐ )之(zhī )节(jiē ),亲(qīn )自(zì )追(zhuī )还(hái )。昔(xī )虞(yú )舜(shùn )事(shì )父(fù ),大(dà )杖(zhàng )则(zé )走(zǒu ),小(xiǎo )杖(zhàng )则(zé )受(shòu ),臣(chén )虽(suī )不(bú )敏(mǐn ),敢(gǎn )忘(wàng )斯(sī )义(yì )!今(jīn )臣(chén )之(zhī )事(shì ),在(zài )于(yú )本(běn )朝(cháo ),赐(cì )死(sǐ )则(zé )死(sǐ ),加(jiā )刑(xíng )则(zé )刑(xíng );如(rú )更(gèng )得(dé )洗(xǐ )心(xīn ),死(sǐ )骨(gǔ )不(bú )朽(xiǔ )。”有(yǒu )司(sī )以(yǐ )嚣(xiāo )言(yán )慢(màn ),请(qǐng )诛(zhū )其(qí )子(zǐ )。帝(dì )不(bú )忍(rěn ),复(fù )使(shǐ )来(lái )歙(xī )至(zhì )汧(qiān ),赐(cì )嚣(xiāo )书(shū )曰(yuē ):“昔(xī )柴(chái )将(jiāng )军(jūn )云(yún ):陛(bì )下(xià )宽(kuān )仁(rén ),诸(zhū )侯(hóu )虽(suī )有(yǒu )亡(wáng )叛(pàn )而(ér )后(hòu )归(guī ),辄(zhé )复(fù )位(wèi )号(hào ),不(bú )诛(zhū )也(yě )。’今(jīn )若(ruò )束(shù )手(shǒu ),复(fù )遣(qiǎn )恂(xún )弟(dì )归(guī )阙(què )庭(tíng )者(zhě ),则(zé )爵(jué )禄(lù )获(huò )全(quán ),有(yǒu )浩(hào )大(dà )之(zhī )福(fú )矣(yǐ )!吾(wú )年(nián )垂(chuí )四(sì )十(shí ),在(zài )兵(bīng )中(zhōng )十(shí )岁(suì ),厌(yàn )浮(fú )语(yǔ )虚(xū )辞(cí )。即(jí )不(bú )欲(yù ),勿(wù )报(bào )。”嚣(xiāo )知(zhī )帝(dì )审(shěn )其(qí )诈(zhà ),遂(suí )遣(qiǎn )使(shǐ )称(chēng )臣(chén )于(yú )公(gōng )孙(sūn )述(shù )。

匈(xiōng )奴(nú )与(yǔ )卢(lú )芳(fāng )为(wéi )寇(kòu )不(bú )息(xī ),帝(dì )令(lìng )归(guī )德(dé )侯(hóu )飒(sà )使(shǐ )匈(xiōng )奴(nú )以(yǐ )修(xiū )旧(jiù )好(hǎo )。单(dān )于(yú )骄(jiāo )倨(jù ),虽(suī )遣(qiǎn )使(shǐ )报(bào )命(mìng ),而(ér )寇(kòu )暴(bào )如(rú )故(gù )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )建(jiàn )武(wǔ )七(qī )年(nián )(辛(xīn )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )三(sān )一(yī )年(nián ))

春(chūn ),三(sān )月(yuè ),罢(bà )郡(jùn )国(guó )轻(qīng )车(chē )、骑(qí )士(shì )、材(cái )官(guān ),令(lìng )还(hái )复(fù )民(mín )伍(wǔ )。

公(gōng )孙(sūn )述(shù )立(lì )隗(wěi )嚣(xiāo )为(wéi )朔(shuò )宁(níng )王(wáng ),遣(qiǎn )兵(bīng )往(wǎng )来(lái ),为(wéi )之(zhī )援(yuán )势(shì )。

癸(guǐ )亥(hài )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。诏(zhào )百(bǎi )僚(liáo )各(gè )上(shàng )封(fēng )事(shì ),其(qí )上(shàng )书(shū )者(zhě )不(bú )得(dé )言(yán )圣(shèng ),太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )郑(zhèng )兴(xìng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“夫(fū )国(guó )无(wú )善(shàn )政(zhèng ),则(zé )谪(zhé )见(jiàn )日(rì )月(yuè )。要(yào )在(zài )因(yīn )人(rén )之(zhī )心(xīn ),择(zé )人(rén )处(chù )位(wèi )。今(jīn )公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )多(duō )举(jǔ )渔(yú )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )郭(guō )亻(dān )及(jí )可(kě )大(dà )司(sī )空(kōng )者(zhě ),而(ér )不(bú )以(yǐ )时(shí )定(dìng );道(dào )路(lù )流(liú )言(yán ),咸(xián )曰(yuē )‘朝(cháo )廷(tíng )欲(yù )用(yòng )功(gōng )臣(chén )’,功(gōng )臣(chén )用(yòng )则(zé )人(rén )位(wèi )谬(miù )矣(yǐ )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )屈(qū )己(jǐ )从(cóng )众(zhòng ),以(yǐ )济(jì )群(qún )臣(chén )让(ràng )善(shàn )之(zhī )功(gōng )。顷(qǐng )年(nián )日(rì )食(shí )每(měi )多(duō )在(zài )晦(huì ),先(xiān )时(shí )而(ér )合(hé ),皆(jiē )月(yuè )行(háng )疾(jí )也(yě )。日(rì )君(jūn )象(xiàng )而(ér )月(yuè )臣(chén )象(xiàng );君(jūn )亢(kàng )急(jí )而(ér )臣(chén )下(xià )促(cù )迫(pò ),故(gù )月(yuè )行(háng )疾(jí )。今(jīn )陛(bì )下(xià )高(gāo )明(míng )而(ér )群(qún )臣(chén )惶(huáng )促(cù ),宜(yí )留(liú )思(sī )柔(róu )克(kè )之(zhī )政(zhèng ),垂(chuí )意(yì )《洪(hóng )范(fàn )》之(zhī )法(fǎ )。”帝(dì )躬(gōng )勤(qín )政(zhèng )事(shì ),颇(pō )伤(shāng )严(yán )急(jí ),故(gù )兴(xìng )奏(zòu )及(jí )之(zhī )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),壬(rén )午(wǔ ),大(dà )赦(shè )。

五(wǔ )月(yuè ),戊(wù )戌(xū ),以(yǐ )前(qián )将(jiāng )军(jūn )李(lǐ )通(tōng )为(wéi )大(dà )司(sī )空(kōng )。

大(dà )司(sī )农(nóng )江(jiāng )冯(féng )上(shàng )言(yán ):“宜(yí )令(lìng )司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )督(dū )察(chá )三(sān )公(gōng )。”司(sī )空(kōng )掾(yuàn )陈(chén )元(yuán )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )师(shī )臣(chén )者(zhě )帝(dì ),宾(bīn )臣(chén )者(zhě )霸(bà )。故(gù )武(wǔ )王(wáng )以(yǐ )太(tài )公(gōng )为(wéi )师(shī ),齐(qí )桓(huán )以(yǐ )夷(yí )吾(wú )为(wéi )仲(zhòng )父(fù ),近(jìn )则(zé )高(gāo )帝(dì )优(yōu )相(xiàng )国(guó )之(zhī )礼(lǐ ),太(tài )宗(zōng )假(jiǎ )宰(zǎi )辅(fǔ )之(zhī )权(quán )。及(jí )亡(wáng )新(xīn )王(wáng )莽(mǎng ),遭(zāo )汉(hàn )中(zhōng )衰(shuāi ),专(zhuān )操(cāo )国(guó )柄(bǐng )以(yǐ )偷(tōu )天(tiān )下(xià ),况(kuàng )己(jǐ )自(zì )喻(yù ),不(bú )信(xìn )群(qún )臣(chén ),夺(duó )公(gōng )辅(fǔ )之(zhī )任(rèn ),损(sǔn )宰(zǎi )相(xiàng )之(zhī )威(wēi ),以(yǐ )刺(cì )举(jǔ )为(wéi )明(míng ),徼(jiǎo )讦(jié )为(wéi )直(zhí ),至(zhì )乃(nǎi )陪(péi )仆(pú )告(gào )其(qí )君(jūn )长(zhǎng ),子(zǐ )弟(dì )变(biàn )其(qí )父(fù )兄(xiōng ),罔(wǎng )密(mì )法(fǎ )峻(jùn ),大(dà )臣(chén )无(wú )所(suǒ )措(cuò )手(shǒu )足(zú );然(rán )不(bú )能(néng )禁(jìn )董(dǒng )忠(zhōng )之(zhī )谋(móu ),身(shēn )为(wéi )世(shì )戮(lù )。方(fāng )今(jīn )四(sì )方(fāng )尚(shàng )扰(rǎo ),天(tiān )下(xià )未(wèi )一(yī ),百(bǎi )姓(xìng )观(guān )听(tīng ),咸(xián )张(zhāng )耳(ěr )目(mù )。陛(bì )下(xià )宜(yí )修(xiū )文(wén )、武(wǔ )之(zhī )圣(shèng )典(diǎn ),袭(xí )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )遗(yí )德(dé ),劳(láo )心(xīn )下(xià )士(shì ),屈(qū )节(jiē )待(dài )贤(xián ),诚(chéng )不(bú )宜(yí )使(shǐ )有(yǒu )司(sī )察(chá )公(gōng )辅(fǔ )之(zhī )名(míng )。”帝(dì )从(cóng )之(zhī )。

酒(jiǔ )泉(quán )太(tài )守(shǒu )竺(zhú )曾(céng )以(yǐ )弟(dì )报(bào )怨(yuàn )杀(shā )人(rén ),自(zì )免(miǎn )去(qù )郡(jùn );窦(dòu )融(róng )承(chéng )制(zhì )拜(bài )曾(céng )武(wǔ )锋(fēng )将(jiāng )军(jūn ),更(gèng )以(yǐ )辛(xīn )肜(róng )为(wéi )酒(jiǔ )泉(quán )太(tài )守(shǒu )。

秋(qiū ),隗(wěi )嚣(xiāo )将(jiāng )步(bù )骑(qí )三(sān )万(wàn )侵(qīn )安(ān )定(dìng ),至(zhì )阴(yīn )槃(pán ),冯(féng )异(yì )率(lǜ )诸(zhū )将(jiāng )拒(jù )之(zhī );嚣(xiāo )又(yòu )令(lìng )别(bié )将(jiāng )下(xià )陇(lǒng )攻(gōng )祭(jì )遵(zūn )于(yú )汧(qiān )。并(bìng )无(wú )利(lì )而(ér )还(hái )。帝(dì )将(jiāng )自(zì )征(zhēng )隗(wěi )嚣(xiāo ),先(xiān )戒(jiè )窦(dòu )融(róng )师(shī )期(qī ),会(huì )遇(yù )雨(yǔ ),道(dào )断(duàn ),且(qiě )嚣(xiāo )兵(bīng )已(yǐ )退(tuì ),乃(nǎi )止(zhǐ )。帝(dì )令(lìng )来(lái )歙(xī )以(yǐ )书(shū )招(zhāo )王(wáng )遵(zūn ),遵(zūn )来(lái )降(jiàng ),拜(bài )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū ),封(fēng )向(xiàng )义(yì )侯(hóu )。

冬(dōng ),卢(lú )芳(fāng )以(yǐ )事(shì )诛(zhū )其(qí )五(wǔ )原(yuán )太(tài )守(shǒu )李(lǐ )兴(xìng )兄(xiōng )弟(dì )。其(qí )朔(shuò )方(fāng )太(tài )守(shǒu )田(tián )飒(sà )、云(yún )中(zhōng )太(tài )守(shǒu )乔(qiáo )扈(hù )各(gè )举(jǔ )郡(jùn )降(jiàng ),帝(dì )令(lìng )领(lǐng )职(zhí )如(rú )故(gù )。

帝(dì )好(hǎo )图(tú )谶(chèn ),与(yǔ )郑(zhèng )兴(xìng )议(yì )郊(jiāo )祀(sì )事(shì ),曰(yuē ):“吾(wú )欲(yù )以(yǐ )谶(chèn )断(duàn )之(zhī ),何(hé )如(rú )?”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )不(bú )为(wéi )谶(chèn )。”帝(dì )怒(nù )曰(yuē ):“卿(qīng )不(bú )为(wéi )谶(chèn ),非(fēi )之(zhī )邪(xié )?”兴(xìng )惶(huáng )恐(kǒng )曰(yuē ):“臣(chén )于(yú )书(shū )有(yǒu )所(suǒ )未(wèi )学(xué ),而(ér )无(wú )所(suǒ )非(fēi )也(yě )。”帝(dì )意(yì )乃(nǎi )解(jiě )。

南(nán )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )杜(dù )诗(shī )政(zhèng )治(zhì )清(qīng )平(píng ),兴(xìng )利(lì )除(chú )害(hài ),百(bǎi )姓(xìng )便(biàn )之(zhī )。又(yòu )修(xiū )治(zhì )陂(bēi )池(chí ),广(guǎng )拓(tuò )土(tǔ )田(tián ),郡(jùn )内(nèi )比(bǐ )室(shì )殷(yīn )足(zú ),时(shí )人(rén )方(fāng )于(yú )召(zhào )信(xìn )臣(chén )。南(nán )阳(yáng )为(wéi )之(zhī )语(yǔ )曰(yuē ):“前(qián )有(yǒu )召(zhào )父(fù ),后(hòu )有(yǒu )杜(dù )母(mǔ )。”

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )建(jiàn )武(wǔ )八(bā )年(nián )(壬(rén )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )三(sān )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),来(lái )歙(xī )将(jiāng )二(èr )千(qiān )馀(yú )人(rén )伐(fá )山(shān )开(kāi )道(dào ),从(cóng )番(fān )须(xū )、回(huí )中(zhōng )径(jìng )袭(xí )略(luè )阳(yáng ),斩(zhǎn )隗(wěi )嚣(xiāo )守(shǒu )将(jiāng )金(jīn )梁(liáng )。嚣(xiāo )大(dà )惊(jīng )曰(yuē ):“何(hé )其(qí )神(shén )也(yě )!”帝(dì )闻(wén )得(dé )略(luè )阳(yáng ),甚(shèn )喜(xǐ ),曰(yuē ):“略(luè )阳(yáng ),嚣(xiāo )所(suǒ )依(yī )阻(zǔ )。心(xīn )腹(fù )已(yǐ )坏(huài ),则(zé )制(zhì )其(qí )支(zhī )体(tǐ )易(yì )矣(yǐ )!”吴(wú )汉(hàn )等(děng )诸(zhū )将(jiāng )闻(wén )歙(xī )据(jù )略(luè )阳(yáng ),争(zhēng )驰(chí )赴(fù )之(zhī )。上(shàng )以(yǐ )为(wéi )嚣(xiāo )失(shī )所(suǒ )恃(shì ),亡(wáng )其(qí )要(yào )城(chéng ),势(shì )必(bì )悉(xī )以(yǐ )精(jīng )锐(ruì )来(lái )攻(gōng );旷(kuàng )日(rì )久(jiǔ )围(wéi )而(ér )城(chéng )不(bú )拔(bá ),士(shì )卒(zú )顿(dùn )敝(bì ),乃(nǎi )可(kě )乘(chéng )危(wēi )而(ér )进(jìn ),皆(jiē )追(zhuī )汉(hàn )等(děng )还(hái )。隗(wěi )嚣(xiāo )果(guǒ )使(shǐ )王(wáng )元(yuán )拒(jù )陇(lǒng )坻(dǐ ),行(háng )巡(xún )守(shǒu )番(fān )须(xū )口(kǒu ),王(wáng )孟(mèng )塞(sāi )鸡(jī )头(tóu )道(dào ),牛(niú )邯(hán )军(jūn )瓦(wǎ )亭(tíng )。嚣(xiāo )自(zì )悉(xī )其(qí )大(dà )众(zhòng )数(shù )万(wàn )人(rén )围(wéi )略(luè )阳(yáng ),公(gōng )孙(sūn )述(shù )遣(qiǎn )将(jiāng )李(lǐ )育(yù )、田(tián )弇(yān )助(zhù )之(zhī ),斩(zhǎn )山(shān )筑(zhù )堤(dī ),激(jī )水(shuǐ )灌(guàn )城(chéng )。来(lái )歙(xī )与(yǔ )将(jiāng )士(shì )固(gù )死(sǐ )坚(jiān )守(shǒu ),矢(shǐ )尽(jìn ),发(fā )屋(wū )断(duàn )木(mù )以(yǐ )为(wéi )兵(bīng )。嚣(xiāo )尽(jìn )锐(ruì )攻(gōng )之(zhī ),累(lèi )月(yuè )不(bú )能(néng )下(xià )。

夏(xià ),闰(rùn )四(sì )月(yuè ),帝(dì )自(zì )将(jiāng )征(zhēng )隗(wěi )嚣(xiāo ),光(guāng )禄(lù )勋(xūn )汝(rǔ )南(nán )郭(guō )宪(xiàn )谏(jiàn )曰(yuē ):“东(dōng )方(fāng )初(chū )定(dìng ),车(chē )驾(jià )未(wèi )可(kě )远(yuǎn )征(zhēng )。”乃(nǎi )当(dāng )车(chē )拔(bá )佩(pèi )刀(dāo )以(yǐ )断(duàn )车(chē )靷(yǐn )。帝(dì )不(bú )从(cóng ),西(xī )至(zhì )漆(qī )。诸(zhū )将(jiāng )多(duō )以(yǐ )王(wáng )师(shī )之(zhī )重(zhòng ),不(bú )宜(yí )远(yuǎn )入(rù )险(xiǎn )阻(zǔ ),计(jì )豫(yù )未(wèi )决(jué );帝(dì )召(zhào )马(mǎ )援(yuán )问(wèn )之(zhī )。援(yuán )因(yīn )说(shuō )隗(wěi )嚣(xiāo )将(jiāng )帅(shuài )有(yǒu )土(tǔ )崩(bēng )之(zhī )势(shì ),兵(bīng )进(jìn )有(yǒu )必(bì )破(pò )之(zhī )状(zhuàng );又(yòu )于(yú )帝(dì )前(qián )聚(jù )米(mǐ )为(wéi )山(shān )谷(gǔ ),指(zhǐ )画(huà )形(xíng )势(shì ),开(kāi )示(shì )众(zhòng )军(jūn )所(suǒ )从(cóng )道(dào )径(jìng ),往(wǎng )来(lái )分(fèn )析(xī ),昭(zhāo )然(rán )可(kě )晓(xiǎo )。帝(dì )曰(yuē ):“虏(lǔ )在(zài )吾(wú )目(mù )中(zhōng )矣(yǐ )!”明(míng )旦(dàn ),遂(suí )进(jìn )军(jūn ),至(zhì )高(gāo )平(píng )第(dì )一(yī )。窦(dòu )融(róng )率(lǜ )五(wǔ )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )及(jí )羌(qiāng )虏(lǔ )小(xiǎo )月(yuè )氏(shì )等(děng )步(bù )骑(qí )数(shù )万(wàn ),辎(zī )重(zhòng )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )两(liǎng ),与(yǔ )大(dà )军(jūn )会(huì )。是(shì )时(shí )军(jūn )旅(lǚ )草(cǎo )创(chuàng ),诸(zhū )将(jiāng )朝(cháo )会(huì )礼(lǐ )容(róng )多(duō )不(bú )肃(sù ),融(róng )先(xiān )遣(qiǎn )从(cóng )事(shì )问(wèn )会(huì )见(jiàn )仪(yí )适(shì )。帝(dì )闻(wén )而(ér )善(shàn )之(zhī ),以(yǐ )宣(xuān )告(gào )百(bǎi )僚(liáo ),乃(nǎi )置(zhì )酒(jiǔ )高(gāo )会(huì ),待(dài )融(róng )等(děng )以(yǐ )殊(shū )礼(lǐ )。遂(suí )共(gòng )进(jìn )军(jūn ),数(shù )道(dào )上(shàng )陇(lǒng )。使(shǐ )王(wáng )遵(zūn )以(yǐ )书(shū )招(zhāo )牛(niú )邯(hán ),下(xià )之(zhī ),拜(bài )邯(hán )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )。于(yú )是(shì )嚣(xiāo )大(dà )将(jiāng )十(shí )三(sān )人(rén )、属(shǔ )县(xiàn )十(shí )六(liù )、众(zhòng )十(shí )馀(yú )万(wàn )皆(jiē )降(jiàng )。嚣(xiāo )将(jiāng )妻(qī )子(zǐ )奔(bēn )西(xī )城(chéng ),从(cóng )杨(yáng )广(guǎng ),而(ér )田(tián )弇(yān )、李(lǐ )育(yù )保(bǎo )上(shàng )邽(guī )。略(luè )阳(yáng )围(wéi )解(jiě )。帝(dì )劳(láo )赐(cì )来(lái )歙(xī ),班(bān )坐(zuò )绝(jué )席(xí ),在(zài )诸(zhū )将(jiāng )之(zhī )右(yòu ),赐(cì )歙(xī )妻(qī )缣(jiān )千(qiān )匹(pǐ )。进(jìn )幸(xìng )上(shàng )邽(guī ),诏(zhào )告(gào )隗(wěi )嚣(xiāo )曰(yuē ):“若(ruò )束(shù )手(shǒu )自(zì )诣(yì ),父(fù )子(zǐ )相(xiàng )见(jiàn ),保(bǎo )无(wú )佗(tuó )也(yě )。若(ruò )遂(suí )欲(yù )为(wéi )黥(qíng )布(bù )者(zhě ),亦(yì )自(zì )任(rèn )也(yě )。”嚣(xiāo )终(zhōng )不(bú )降(jiàng ),于(yú )是(shì )诛(zhū )其(qí )子(zǐ )恂(xún )。使(shǐ )吴(wú )汉(hàn )、岑(cén )彭(péng )围(wéi )西(xī )城(chéng ),耿(gěng )弇(yān )、盖(gài )延(yán )围(wéi )上(shàng )邽(guī )。以(yǐ )四(sì )县(xiàn )封(fēng )窦(dòu )融(róng )为(wéi )安(ān )丰(fēng )侯(hóu ),弟(dì )友(yǒu )为(wéi )显(xiǎn )亲(qīn )侯(hóu ),及(jí )五(wǔ )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )皆(jiē )封(fēng )列(liè )侯(hóu ),遣(qiǎn )西(xī )还(hái )所(suǒ )镇(zhèn )。融(róng )以(yǐ )久(jiǔ )专(zhuān )方(fāng )面(miàn ),惧(jù )不(bú )自(zì )安(ān ),数(shù )上(shàng )书(shū )求(qiú )代(dài )。诏(zhào )报(bào )曰(yuē ):“吾(wú )与(yǔ )将(jiāng )军(jūn )如(rú )左(zuǒ )右(yòu )手(shǒu )耳(ěr ),数(shù )执(zhí )谦(qiān )退(tuì ),何(hé )不(bú )晓(xiǎo )人(rén )意(yì )!勉(miǎn )循(xún )士(shì )民(mín ),无(wú )擅(shàn )离(lí )部(bù )曲(qǔ )!”颍(yǐng )川(chuān )盗(dào )贼(zéi )群(qún )起(qǐ ),寇(kòu )没(méi )属(shǔ )县(xiàn ),河(hé )东(dōng )守(shǒu )兵(bīng )亦(yì )叛(pàn ),京(jīng )师(shī )骚(sāo )动(dòng )。帝(dì )闻(wén )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )悔(huǐ )不(bú )用(yòng )郭(guō )子(zǐ )横(héng )之(zhī )言(yán )。”

秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),帝(dì )自(zì )上(shàng )邽(guī )晨(chén )夜(yè )东(dōng )驰(chí ),赐(cì )岑(cén )彭(péng )等(děng )书(shū )曰(yuē ):“两(liǎng )城(chéng )若(ruò )下(xià ),便(biàn )可(kě )将(jiāng )兵(bīng )南(nán )击(jī )蜀(shǔ )虏(lǔ )。人(rén )苦(kǔ )不(bú )知(zhī )足(zú ),既(jì )平(píng )陇(lǒng ),复(fù )望(wàng )蜀(shǔ )。每(měi )一(yī )发(fā )兵(bīng ),头(tóu )须(xū )为(wéi )白(bái )!”

九(jiǔ )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),车(chē )驾(jià )还(hái )宫(gōng )。帝(dì )谓(wèi )执(zhí )金(jīn )吾(wú )寇(kòu )恂(xún )曰(yuē ):“颍(yǐng )川(chuān )迫(pò )近(jìn )京(jīng )师(shī ),当(dāng )以(yǐ )时(shí )定(dìng )。惟(wéi )念(niàn )独(dú )卿(qīng )能(néng )平(píng )之(zhī )耳(ěr ),从(cóng )九(jiǔ )卿(qīng )复(fù )出(chū )以(yǐ )忧(yōu )国(guó )可(kě )也(yě )!”对(duì )曰(yuē ):“颍(yǐng )川(chuān )闻(wén )陛(bì )下(xià )有(yǒu )事(shì )陇(lǒng )、蜀(shǔ ),故(gù )狂(kuáng )狡(jiǎo )乘(chéng )间(jiān )相(xiàng )诖(guà )误(wù )耳(ěr )。如(rú )闻(wén )乘(chéng )舆(yú )南(nán )向(xiàng ),贼(zéi )必(bì )惶(huáng )怖(bù )归(guī )死(sǐ ),臣(chén )愿(yuàn )执(zhí )锐(ruì )前(qián )驱(qū )。”帝(dì )从(cóng )之(zhī )。庚(gēng )申(shēn ),车(chē )驾(jià )南(nán )征(zhēng ),颍(yǐng )川(chuān )盗(dào )贼(zéi )悉(xī )降(jiàng )。寇(kòu )恂(xún )竟(jìng )不(bú )拜(bài )郡(jùn ),百(bǎi )姓(xìng )遮(zhē )道(dào )曰(yuē ):“愿(yuàn )从(cóng )陛(bì )下(xià )复(fù )借(jiè )寇(kòu )君(jūn )一(yī )年(nián )。”乃(nǎi )留(liú )恂(xún )长(zhǎng )社(shè ),镇(zhèn )抚(fǔ )吏(lì )民(mín ),受(shòu )纳(nà )馀(yú )降(jiàng )。东(dōng )郡(jùn )、济(jì )阴(yīn )盗(dào )贼(zéi )亦(yì )起(qǐ ),帝(dì )遣(qiǎn )李(lǐ )通(tōng )、王(wáng )常(cháng )击(jī )之(zhī )。以(yǐ )东(dōng )光(guāng )侯(hóu )耿(gěng )纯(chún )尝(cháng )为(wéi )东(dōng )郡(jùn )太(tài )守(shǒu ),威(wēi )信(xìn )著(zhe )于(yú )卫(wèi )地(dì ),遣(qiǎn )使(shǐ )拜(bài )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū ),使(shǐ )与(yǔ )大(dà )兵(bīng )会(huì )东(dōng )郡(jùn )。东(dōng )郡(jùn )闻(wén )纯(chún )入(rù )界(jiè ),盗(dào )贼(zéi )九(jiǔ )千(qiān )馀(yú )人(rén )皆(jiē )诣(yì )纯(chún )降(jiàng ),大(dà )兵(bīng )不(bú )战(zhàn )而(ér )还(hái );玺(xǐ )书(shū )复(fù )以(yǐ )纯(chún )为(wéi )东(dōng )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )。戊(wù )寅(yín ),车(chē )驾(jià )还(hái )自(zì )颍(yǐng )川(chuān )。

安(ān )丘(qiū )侯(hóu )张(zhāng )步(bù )将(jiāng )妻(qī )子(zǐ )逃(táo )奔(bēn )临(lín )淮(huái ),与(yǔ )弟(dì )弘(hóng )、蓝(lán )欲(yù )招(zhāo )其(qí )故(gù )众(zhòng ),乘(chéng )船(chuán )入(rù )海(hǎi )。琅(láng )邪(xié )太(tài )守(shǒu )陈(chén )俊(jùn )追(zhuī )讨(tǎo ),斩(zhǎn )之(zhī )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )怀(huái );十(shí )一(yī )月(yuè ),乙(yǐ )丑(chǒu ),还(hái )雒(luò )阳(yáng )。

杨(yáng )广(guǎng )死(sǐ ),隗(wěi )嚣(xiāo )穷(qióng )困(kùn ),其(qí )大(dà )将(jiāng )王(wáng )捷(jié )别(bié )在(zài )戎(róng )丘(qiū ),登(dēng )城(chéng )呼(hū )汉(hàn )军(jūn )曰(yuē ):“为(wéi )隗(wěi )王(wáng )城(chéng )守(shǒu )者(zhě ),皆(jiē )必(bì )死(sǐ ),无(wú )二(èr )心(xīn )。愿(yuàn )诸(zhū )军(jūn )亟(jí )罢(bà ),请(qǐng )自(zì )杀(shā )以(yǐ )明(míng )之(zhī )。”遂(suí )自(zì )刎(wěn )死(sǐ )。

初(chū ),帝(dì )敕(chì )吴(wú )汉(hàn )曰(yuē ):“诸(zhū )郡(jùn )甲(jiǎ )卒(zú )但(dàn )坐(zuò )费(fèi )粮(liáng )食(shí ),若(ruò )有(yǒu )逃(táo )亡(wáng ),则(zé )沮(jǔ )败(bài )众(zhòng )心(xīn ),宜(yí )悉(xī )罢(bà )之(zhī )。”汉(hàn )等(děng )贪(tān )并(bìng )力(lì )攻(gōng )嚣(xiāo ),遂(suí )不(bú )能(néng )遣(qiǎn ),粮(liáng )食(shí )日(rì )少(shǎo ),吏(lì )士(shì )疲(pí )役(yì ),逃(táo )亡(wáng )者(zhě )多(duō )。岑(cén )彭(péng )壅(yōng )谷(gǔ )水(shuǐ )灌(guàn )西(xī )城(chéng ),城(chéng )未(wèi )没(méi )丈(zhàng )馀(yú )。会(huì )王(wáng )元(yuán )、行(háng )巡(xún )、周(zhōu )宗(zōng )将(jiāng )蜀(shǔ )救(jiù )兵(bīng )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )人(rén )乘(chéng )高(gāo )卒(zú )至(zhì ),鼓(gǔ )噪(zào )大(dà )呼(hū )曰(yuē ):“百(bǎi )万(wàn )之(zhī )众(zhòng )方(fāng )至(zhì )!”汉(hàn )军(jūn )大(dà )惊(jīng ),未(wèi )及(jí )成(chéng )陈(chén ),元(yuán )等(děng )决(jué )围(wéi )殊(shū )死(sǐ )战(zhàn ),遂(suí )得(dé )入(rù )城(chéng ),迎(yíng )嚣(xiāo )归(guī )冀(jì )。吴(wú )汉(hàn )军(jūn )食(shí )尽(jìn ),乃(nǎi )烧(shāo )辎(zī )重(zhòng ),引(yǐn )兵(bīng )下(xià )陇(lǒng ),盖(gài )延(yán )、耿(gěng )弇(yān )亦(yì )相(xiàng )随(suí )而(ér )退(tuì )。嚣(xiāo )出(chū )兵(bīng )尾(wěi )击(jī )诸(zhū )营(yíng ),岑(cén )彭(péng )为(wéi )后(hòu )拒(jù ),诸(zhū )将(jiāng )乃(nǎi )得(dé )全(quán )军(jūn )东(dōng )归(guī );唯(wéi )祭(jì )遵(zūn )屯(tún )汧(qiān )不(bú )退(tuì )。吴(wú )汉(hàn )等(děng )复(fù )屯(tún )长(zhǎng )安(ān ),岑(cén )彭(péng )还(hái )津(jīn )乡(xiāng )。于(yú )是(shì )安(ān )定(dìng )、北(běi )地(dì )、天(tiān )水(shuǐ )、陇(lǒng )西(xī )复(fù )反(fǎn )为(wéi )嚣(xiāo )。校(xiào )尉(wèi )太(tài )原(yuán )温(wēn )序(xù )为(wéi )嚣(xiāo )将(jiāng )苟(gǒu )宇(yǔ )所(suǒ )获(huò ),宇(yǔ )晓(xiǎo )譬(pì )数(shù )四(sì ),欲(yù )降(jiàng )之(zhī )。序(xù )大(dà )怒(nù ),叱(chì )宇(yǔ )等(děng )曰(yuē ):“虏(lǔ )何(hé )敢(gǎn )迫(pò )胁(xié )汉(hàn )将(jiāng )!”因(yīn )以(yǐ )节(jiē )楇(guō )杀(shā )数(shù )人(rén )。宇(yǔ )众(zhòng )争(zhēng )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),宇(yǔ )止(zhǐ )之(zhī )曰(yuē ):“此(cǐ )义(yì )士(shì ),死(sǐ )节(jiē ),可(kě )赐(cì )以(yǐ )剑(jiàn )。”序(xù )受(shòu )剑(jiàn ),衔(xián )须(xū )于(yú )口(kǒu ),顾(gù )左(zuǒ )右(yòu )曰(yuē ):“既(jì )为(wéi )贼(zéi )所(suǒ )杀(shā ),无(wú )令(lìng )须(xū )污(wū )土(tǔ )!”遂(suí )伏(fú )剑(jiàn )而(ér )死(sǐ )。从(cóng )事(shì )王(wáng )忠(zhōng )持(chí )其(qí )丧(sàng )归(guī )雒(luò )阳(yáng ),诏(zhào )赐(cì )以(yǐ )冢(zhǒng )地(dì ),拜(bài )三(sān )子(zǐ )为(wéi )郎(láng )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),高(gāo )句(jù )丽(lì )王(wáng )遣(qiǎn )使(shǐ )朝(cháo )贡(gòng ),帝(dì )复(fù )其(qí )王(wáng )号(hào )。

是(shì )岁(suì ),大(dà )水(shuǐ )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )建(jiàn )武(wǔ )九(jiǔ )年(nián )(癸(guǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )三(sān )三(sān )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),颍(yǐng )阳(yáng )成(chéng )侯(hóu )祭(jì )遵(zūn )薨(hōng )于(yú )军(jūn )”诏(zhào )冯(féng )异(yì )并(bìng )将(jiāng )其(qí )营(yíng )。遵(zūn )为(wéi )人(rén ),廉(lián )约(yuē )小(xiǎo )心(xīn ),克(kè )己(jǐ )奉(fèng )公(gōng ),赏(shǎng )赐(cì )尽(jìn )与(yǔ )士(shì )卒(zú );约(yuē )束(shù )严(yán )整(zhěng ),所(suǒ )在(zài )吏(lì )民(mín )不(bú )知(zhī )有(yǒu )军(jūn )。取(qǔ )士(shì )皆(jiē )用(yòng )儒(rú )术(shù ),对(duì )酒(jiǔ )设(shè )乐(lè ),必(bì )雅(yǎ )歌(gē )投(tóu )壶(hú )。临(lín )终(zhōng ),遗(yí )戒(jiè )薄(báo )葬(zàng );问(wèn )以(yǐ )家(jiā )事(shì ),终(zhōng )无(wú )所(suǒ )言(yán )。帝(dì )愍(mǐn )悼(dào )之(zhī )尤(yóu )甚(shèn ),遵(zūn )丧(sàng )至(zhì )河(hé )南(nán ),车(chē )驾(jià )素(sù )服(fú )临(lín )之(zhī ),望(wàng )哭(kū )哀(āi )恸(tòng );还(hái ),幸(xìng )城(chéng )门(mén ),阅(yuè )过(guò )丧(sàng )车(chē ),涕(tì )泣(qì )不(bú )能(néng )已(yǐ );丧(sàng )礼(lǐ )成(chéng ),复(fù )亲(qīn )祠(cí )以(yǐ )太(tài )牢(láo )。诏(zhào )大(dà )长(zhǎng )秋(qiū )、谒(yè )者(zhě )、河(hé )南(nán )尹(yǐn )护(hù )丧(sàng )事(shì ),大(dà )司(sī )农(nóng )给(gěi )费(fèi )。至(zhì )葬(zàng ),车(chē )驾(jià )复(fù )临(lín )之(zhī );既(jì )葬(zàng ),又(yòu )临(lín )其(qí )坟(fén ),存(cún )见(jiàn )夫(fū )人(rén )、室(shì )家(jiā )。其(qí )后(hòu )朝(cháo )会(huì ),帝(dì )每(měi )叹(tàn )曰(yuē ):“安(ān )得(dé )忧(yōu )国(guó )奉(fèng )公(gōng )如(rú )祭(jì )征(zhēng )虏(lǔ )者(zhě )乎(hū )!”卫(wèi )尉(wèi )铫(yáo )期(qī )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )至(zhì )仁(rén ),哀(āi )念(niàn )祭(jì )遵(zūn )不(bú )已(yǐ ),群(qún )臣(chén )各(gè )怀(huái )惭(cán )惧(jù )。”帝(dì )乃(nǎi )止(zhǐ )。

隗(wěi )嚣(xiāo )病(bìng )且(qiě )饿(è ),餐(cān )糗(qiǔ )Я,恚(huì )愤(fèn )而(ér )卒(zú )。王(wáng )元(yuán )、周(zhōu )宗(zōng )立(lì )嚣(xiāo )少(shǎo )子(zǐ )纯(chún )为(wéi )王(wáng ),总(zǒng )兵(bīng )据(jù )冀(jì )。公(gōng )孙(sūn )述(shù )遣(qiǎn )将(jiāng )赵(zhào )匡(kuāng )、田(tián )弇(yān )助(zhù )纯(chún )。帝(dì )使(shǐ )冯(féng )异(yì )击(jī )之(zhī )。

公(gōng )孙(sūn )述(shù )遣(qiǎn )其(qí )翼(yì )江(jiāng )王(wáng )田(tián )戎(róng )、大(dà )司(sī )徒(tú )任(rèn )满(mǎn )、南(nán )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )程(chéng )泛(fàn )将(jiāng )数(shù )万(wàn )人(rén )下(xià )江(jiāng )关(guān ),击(jī )破(pò )冯(féng )骏(jùn )等(děng )军(jūn ),遂(suí )拔(bá )巫(wū )及(jí )夷(yí )道(dào )、夷(yí )陵(líng ),因(yīn )据(jù )荆(jīng )门(mén )、虎(hǔ )牙(yá ),横(héng )江(jiāng )水(shuǐ )起(qǐ )浮(fú )桥(qiáo )、关(guān )楼(lóu ),立(lì )赞(zàn )柱(zhù )以(yǐ )绝(jué )水(shuǐ )道(dào ),结(jié )营(yíng )跨(kuà )山(shān )以(yǐ )塞(sāi )陆(lù )路(lù ),拒(jù )汉(hàn )兵(bīng )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),丙(bǐng )戌(xū ),帝(dì )幸(xìng )缑(gōu )氏(shì ),登(dēng )轘(huán )辕(yuán )。

吴(wú )汉(hàn )率(lǜ )王(wáng )常(cháng )等(děng )四(sì )将(jiāng )军(jūn )兵(bīng )五(wǔ )万(wàn )馀(yú )人(rén )击(jī )卢(lú )芳(fāng )将(jiāng )贾(jiǎ )览(lǎn )、闵(mǐn )堪(kān )于(yú )高(gāo )柳(liǔ );匈(xiōng )奴(nú )救(jiù )之(zhī ),汉(hàn )军(jūn )不(bú )利(lì )。于(yú )是(shì )匈(xiōng )奴(nú )转(zhuǎn )盛(shèng ),钞(chāo )暴(bào )日(rì )增(zēng )。诏(zhào )硃(zhū )祜(hù )屯(tún )常(cháng )山(shān ),王(wáng )常(cháng )屯(tún )涿(zhuō )郡(jùn ),破(pò )奸(jiān )将(jiāng )军(jūn )侯(hóu )进(jìn )屯(tún )渔(yú )阳(yáng ),以(yǐ )讨(tǎo )虏(lǔ )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )霸(bà )为(wéi )上(shàng )谷(gǔ )太(tài )守(shǒu ),以(yǐ )备(bèi )匈(xiōng )奴(nú )。

帝(dì )使(shǐ )来(lái )歙(xī )悉(xī )监(jiān )护(hù )诸(zhū )将(jiāng )屯(tún )长(zhǎng )安(ān ),太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )马(mǎ )援(yuán )为(wéi )之(zhī )副(fù )。歙(xī )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“公(gōng )孙(sūn )述(shù )以(yǐ )陇(lǒng )西(xī )、天(tiān )水(shuǐ )为(wéi )籓(bān )蔽(bì ),故(gù )得(dé )延(yán )命(mìng )假(jiǎ )息(xī );今(jīn )二(èr )郡(jùn )平(píng )荡(dàng ),则(zé )述(shù )智(zhì )计(jì )穷(qióng )矣(yǐ )。宜(yí )益(yì )选(xuǎn )兵(bīng )马(mǎ ),储(chǔ )积(jī )资(zī )粮(liáng )。今(jīn )西(xī )州(zhōu )新(xīn )破(pò ),兵(bīng )人(rén )疲(pí )馑(jǐn ),若(ruò )招(zhāo )以(yǐ )财(cái )谷(gǔ ),则(zé )其(qí )众(zhòng )可(kě )集(jí )。臣(chén )知(zhī )国(guó )家(jiā )所(suǒ )给(gěi )非(fēi )一(yī ),用(yòng )度(dù )不(bú )足(zú ),然(rán )有(yǒu )不(bú )得(dé )已(yǐ )也(yě )!”帝(dì )然(rán )之(zhī )。于(yú )是(shì )诏(zhào )于(yú )汧(qiān )积(jī )谷(gǔ )六(liù )万(wàn )斛(hú )。秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),来(lái )歙(xī )率(lǜ )冯(féng )异(yì )等(děng )五(wǔ )将(jiāng )军(jūn )讨(tǎo )隗(wěi )纯(chún )于(yú )天(tiān )水(shuǐ )。

骠(biāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )杜(dù )茂(mào )与(yǔ )贾(jiǎ )览(lǎn )战(zhàn )于(yú )繁(fán )畤(zhì ),茂(mào )军(jūn )败(bài )绩(jì )。

诸(zhū )羌(qiāng )自(zì )王(wáng )莽(mǎng )末(mò )入(rù )居(jū )塞(sāi )内(nèi ),金(jīn )城(chéng )属(shǔ )县(xiàn )多(duō )为(wéi )所(suǒ )有(yǒu )。隗(wěi )嚣(xiāo )不(bú )能(néng )讨(tǎo ),因(yīn )就(jiù )慰(wèi )纳(nà ),发(fā )其(qí )众(zhòng )与(yǔ )汉(hàn )相(xiàng )拒(jù )。司(sī )徒(tú )掾(yuàn )班(bān )彪(biāo )上(shàng )言(yán ):“今(jīn )凉(liáng )州(zhōu )部(bù )皆(jiē )有(yǒu )降(jiàng )羌(qiāng ),羌(qiāng )胡(hú )被(bèi )发(fā )左(zuǒ )衽(rèn ),而(ér )与(yǔ )汉(hàn )人(rén )杂(zá )处(chù ),习(xí )俗(sú )既(jì )异(yì ),言(yán )语(yǔ )不(bú )通(tōng ),数(shù )为(wéi )小(xiǎo )吏(lì )黠(xiá )人(rén )所(suǒ )见(jiàn )侵(qīn )夺(duó ),穷(qióng )恚(huì )无(wú )聊(liáo ),故(gù )致(zhì )反(fǎn )叛(pàn )。夫(fū )蛮(mán )夷(yí )寇(kòu )乱(luàn ),皆(jiē )为(wéi )此(cǐ )也(yě )。旧(jiù )制(zhì ),益(yì )州(zhōu )部(bù )置(zhì )蛮(mán )夷(yí )骑(qí )都(dōu )尉(wèi ),幽(yōu )州(zhōu )部(bù )置(zhì )领(lǐng )乌(wū )桓(huán )校(xiào )尉(wèi ),凉(liáng )州(zhōu )部(bù )置(zhì )护(hù )羌(qiāng )校(xiào )尉(wèi ),皆(jiē )持(chí )节(jiē )领(lǐng )护(hù ),治(zhì )其(qí )怨(yuàn )结(jié ),岁(suì )时(shí )巡(xún )行(háng ),问(wèn )所(suǒ )疾(jí )苦(kǔ )。又(yòu )数(shù )遣(qiǎn )使(shǐ )译(yì ),通(tōng )导(dǎo )动(dòng )静(jìng ),使(shǐ )塞(sāi )外(wài )羌(qiāng )夷(yí )为(wéi )吏(lì )耳(ěr )目(mù ),州(zhōu )郡(jùn )因(yīn )此(cǐ )可(kě )得(dé )警(jǐng )备(bèi )。今(jīn )宜(yí )复(fù )如(rú )旧(jiù ),以(yǐ )明(míng )威(wēi )防(fáng )。”帝(dì )从(cóng )之(zhī )。以(yǐ )牛(niú )邯(hán )为(wéi )护(hù )羌(qiāng )校(xiào )尉(wèi )。

盗(dào )杀(shā )阴(yīn )贵(guì )人(rén )母(mǔ )邓(dèng )氏(shì )及(jí )弟(dì )。帝(dì )其(qí )伤(shāng )之(zhī ),封(fēng )贵(guì )人(rén )弟(dì )就(jiù )为(wéi )宣(xuān )恩(ēn )侯(hóu ),复(fù )召(zhào )就(jiù )兄(xiōng )侍(shì )中(zhōng )兴(xìng ),欲(yù )封(fēng )之(zhī ),置(zhì )印(yìn )绶(shòu )于(yú )前(qián )。兴(xìng )固(gù )让(ràng )曰(yuē ):“臣(chén )未(wèi )有(yǒu )先(xiān )登(dēng )陷(xiàn )陈(chén )之(zhī )功(gōng ),而(ér )一(yī )家(jiā )数(shù )人(rén ),并(bìng )蒙(méng )爵(jué )士(shì ),令(lìng )天(tiān )下(xià )觖(jué )望(wàng ),诚(chéng )所(suǒ )不(bú )愿(yuàn )!”帝(dì )嘉(jiā )之(zhī ),不(bú )夺(duó )其(qí )志(zhì )。贵(guì )人(rén )问(wèn )其(qí )故(gù ),兴(xìng )曰(yuē ):“夫(fū )外(wài )戚(qī )家(jiā )苦(kǔ )不(bú )知(zhī )谦(qiān )退(tuì ),嫁(jià )女(nǚ )欲(yù )配(pèi )侯(hóu )王(wáng ),取(qǔ )妇(fù )眄(miǎn )睨(nì )公(gōng )主(zhǔ ),愚(yú )心(xīn )实(shí )不(bú )安(ān )也(yě )。富(fù )贵(guì )有(yǒu )极(jí ),人(rén )当(dāng )知(zhī )足(zú ),夸(kuā )奢(shē )益(yì )为(wéi )观(guān )听(tīng )所(suǒ )讥(jī )。”贵(guì )人(rén )感(gǎn )其(qí )言(yán ),深(shēn )自(zì )降(jiàng )挹(yì ),卒(zú )不(bú )为(wéi )宗(zōng )亲(qīn )求(qiú )位(wèi )。

帝(dì )召(zhào )寇(kòu )恂(xún )还(hái ),以(yǐ )渔(yú )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )郭(guō )亻(dān )及(jí )为(wéi )颍(yǐng )川(chuān )太(tài )守(shǒu )。亻(dān )及(jí )招(zhāo )降(jiàng )山(shān )贼(zéi )赵(zhào )宏(hóng )、召(zhào )吴(wú )等(děng )数(shù )百(bǎi )人(rén ),皆(jiē )遣(qiǎn )归(guī )附(fù )农(nóng );因(yīn )自(zì )劾(hé )专(zhuān )命(mìng ),帝(dì )不(bú )以(yǐ )咎(jiù )之(zhī )。后(hòu )宏(hóng )、吴(wú )等(děng )党(dǎng )与(yǔ )闻(wén )亻(dān )及(jí )威(wēi )信(xìn ),远(yuǎn )自(zì )江(jiāng )南(nán ),或(huò )从(cóng )幽(yōu )、冀(jì ),不(bú )期(qī )俱(jù )降(jiàng ),骆(luò )驿(yì )不(bú )绝(jué )。

莎(shā )车(chē )王(wáng )康(kāng )卒(zú ),弟(dì )贤(xián )立(lì ),攻(gōng )杀(shā )拘(jū )弥(mí )、西(xī )夜(yè )王(wáng ),而(ér )使(shǐ )康(kāng )两(liǎng )子(zǐ )王(wáng )之(zhī )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )建(jiàn )武(wǔ )十(shí )年(nián )(甲(jiǎ )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )三(sān )四(sì )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),吴(wú )汉(hàn )复(fù )率(lǜ )捕(bǔ )虏(lǔ )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )霸(bà )等(děng )四(sì )将(jiāng )军(jūn )六(liù )万(wàn )人(rén )出(chū )高(gāo )柳(liǔ )击(jī )贾(jiǎ )览(lǎn ),匈(xiōng )奴(nú )数(shù )千(qiān )骑(qí )救(jiù )之(zhī )。连(lián )战(zhàn )于(yú )平(píng )城(chéng )下(xià ),破(pò )走(zǒu )之(zhī )。

夏(xià )阳(yáng )节(jiē )侯(hóu )冯(féng )异(yì )等(děng )与(yǔ )赵(zhào )匡(kuāng )、田(tián )弇(yān )战(zhàn )且(qiě )一(yī )年(nián ),皆(jiē )斩(zhǎn )之(zhī )。隗(wěi )纯(chún )未(wèi )下(xià ),诸(zhū )将(jiāng )欲(yù )且(qiě )还(hái )休(xiū )兵(bīng ),异(yì )固(gù )持(chí )不(bú )动(dòng ),共(gòng )攻(gōng )落(luò )门(mén ),未(wèi )拔(bá )。夏(xià ),异(yì )薨(hōng )于(yú )军(jūn )。

秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),己(jǐ )亥(hài ),上(shàng )幸(xìng )长(zhǎng )安(ān )。

初(chū ),隗(wěi )嚣(xiāo )将(jiāng )安(ān )定(dìng )高(gāo )峻(jùn )拥(yōng )兵(bīng )据(jù )高(gāo )平(píng )第(dì )一(yī ),建(jiàn )威(wēi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )耿(gěng )弇(yān )等(děng )围(wéi )之(zhī ),一(yī )岁(suì )不(bú )拔(bá )。帝(dì )自(zì )将(jiāng )征(zhēng )之(zhī ),寇(kòu )恂(xún )谏(jiàn )曰(yuē ):“长(zhǎng )安(ān )道(dào )里(lǐ )居(jū )中(zhōng ),应(yīng )接(jiē )近(jìn )便(biàn ),安(ān )定(dìng )、陇(lǒng )西(xī )必(bì )怀(huái )震(zhèn )惧(jù );此(cǐ )从(cóng )容(róng )一(yī )处(chù ),可(kě )以(yǐ )制(zhì )四(sì )方(fāng )也(yě )。今(jīn )士(shì )马(mǎ )疲(pí )倦(juàn ),方(fāng )履(lǚ )险(xiǎn )阻(zǔ ),非(fēi )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )固(gù )也(yě )。前(qián )年(nián )颍(yǐng )川(chuān ),可(kě )为(wéi )至(zhì )戒(jiè )。”帝(dì )不(bú )从(cóng ),戊(wù )戌(xū ),进(jìn )幸(xìng )汧(qiān )。峻(jùn )犹(yóu )不(bú )下(xià ),帝(dì )遣(qiǎn )寇(kòu )恂(xún )往(wǎng )降(jiàng )之(zhī )。恂(xún )奉(fèng )玺(xǐ )书(shū )至(zhì )第(dì )一(yī ),峻(jùn )遣(qiǎn )军(jūn )师(shī )皇(huáng )甫(fǔ )文(wén )出(chū )谒(yè ),辞(cí )礼(lǐ )不(bú )屈(qū );恂(xún )怒(nù ),将(jiāng )诛(zhū )之(zhī )。诸(zhū )将(jiāng )谏(jiàn )曰(yuē ):“高(gāo )峻(jùn )精(jīng )兵(bīng )万(wàn )人(rén ),率(lǜ )多(duō )强(qiáng )弩(nǔ ),西(xī )遮(zhē )陇(lǒng )道(dào ),连(lián )年(nián )不(bú )下(xià ),今(jīn )欲(yù )降(jiàng )之(zhī )而(ér )反(fǎn )戮(lù )其(qí )使(shǐ ),无(wú )乃(nǎi )不(bú )可(kě )乎(hū )?”恂(xún )不(bú )应(yīng ),遂(suí )斩(zhǎn )之(zhī ),遣(qiǎn )其(qí )副(fù )归(guī )告(gào )峻(jùn )曰(yuē ):“军(jūn )师(shī )无(wú )礼(lǐ ),已(yǐ )戮(lù )之(zhī )矣(yǐ )!欲(yù )降(jiàng ),急(jí )降(jiàng );不(bú )欲(yù ),固(gù )守(shǒu )!”峻(jùn )惶(huáng )恐(kǒng ),即(jí )日(rì )开(kāi )城(chéng )门(mén )降(jiàng )。诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )贺(hè ),因(yīn )曰(yuē ):“敢(gǎn )问(wèn )杀(shā )其(qí )使(shǐ )而(ér )降(jiàng )其(qí )城(chéng ),何(hé )也(yě )?”恂(xún )曰(yuē ):“皇(huáng )甫(fǔ )文(wén ),峻(jùn )之(zhī )腹(fù )心(xīn ),其(qí )所(suǒ )取(qǔ )计(jì )者(zhě )也(yě )。今(jīn )来(lái ),辞(cí )意(yì )不(bú )屈(qū ),必(bì )无(wú )降(jiàng )心(xīn )。全(quán )之(zhī )则(zé )文(wén )得(dé )其(qí )计(jì ),杀(shā )之(zhī )则(zé )峻(jùn )亡(wáng )其(qí )胆(dǎn ),是(shì )以(yǐ )降(jiàng )耳(ěr )。”诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )曰(yuē ):“非(fēi )所(suǒ )及(jí )也(yě )!”冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),来(lái )歙(xī )与(yǔ )诸(zhū )将(jiāng )攻(gōng )破(pò )落(luò )门(mén ),周(zhōu )宗(zōng )、行(háng )巡(xún )、苟(gǒu )宇(yǔ )、赵(zhào )恢(huī )等(děng )将(jiāng )隗(wěi )纯(chún )降(jiàng ),王(wáng )元(yuán )奔(bēn )蜀(shǔ )。徙(xǐ )诸(zhū )隗(wěi )于(yú )京(jīng )师(shī )以(yǐ )东(dōng )。后(hòu )隗(wěi )纯(chún )与(yǔ )宾(bīn )客(kè )亡(wáng )入(rù )胡(hú ),至(zhì )武(wǔ )威(wēi ),捕(bǔ )得(dé ),诛(zhū )之(zhī )。

先(xiān )零(líng )羌(qiāng )与(yǔ )诸(zhū )种(zhǒng )寇(kòu )金(jīn )城(chéng )、陇(lǒng )西(xī ),来(lái )歙(xī )率(lǜ )盖(gài )延(yán )等(děng )进(jìn )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )数(shù )千(qiān )人(rén )。于(yú )是(shì )开(kāi )仓(cāng )禀(bǐng )以(yǐ )赈(zhèn )饥(jī )乏(fá ),陇(lǒng )右(yòu )遂(suí )安(ān ),而(ér )凉(liáng )州(zhōu )流(liú )通(tōng )焉(yān )。

庚(gēng )寅(yín ),车(chē )驾(jià )还(hái )宫(gōng )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )上(shàng )建(jiàn )武(wǔ )十(shí )一(yī )年(nián )(乙(yǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )三(sān )五(wǔ )年(nián ))

春(chūn ),三(sān )月(yuè ),己(jǐ )酉(yǒu ),帝(dì )幸(xìng )南(nán )阳(yáng ),还(hái )幸(xìng )章(zhāng )陵(líng );庚(gēng )午(wǔ ),车(chē )驾(jià )还(hái )宫(gōng )。

岑(cén )彭(péng )屯(tún )津(jīn )乡(xiāng ),数(shù )攻(gōng )田(tián )戎(róng )等(děng ),不(bú )克(kè )。帝(dì )遣(qiǎn )吴(wú )汉(hàn )率(lǜ )诛(zhū )虏(lǔ )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )隆(lóng )等(děng )三(sān )将(jiāng ),发(fā )荆(jīng )州(zhōu )兵(bīng )凡(fán )六(liù )万(wàn )馀(yú )人(rén )、骑(qí )五(wǔ )千(qiān )匹(pǐ ),与(yǔ )彭(péng )会(huì )荆(jīng )门(mén )。彭(péng )装(zhuāng )战(zhàn )船(chuán )数(shù )十(shí )艘(sōu ),吴(wú )汉(hàn )以(yǐ )诸(zhū )郡(jùn )棹(zhào )卒(zú )多(duō )费(fèi )粮(liáng )谷(gǔ ),欲(yù )罢(bà )之(zhī )。彭(péng )以(yǐ )为(wéi )蜀(shǔ )兵(bīng )盛(shèng ),不(bú )可(kě )遣(qiǎn ),上(shàng )书(shū )言(yán )状(zhuàng )。帝(dì )报(bào )彭(péng )曰(yuē ):“大(dà )司(sī )马(mǎ )习(xí )用(yòng )步(bù )骑(qí ),不(bú )晓(xiǎo )水(shuǐ )战(zhàn ),荆(jīng )门(mén )之(zhī )事(shì ),一(yī )由(yóu )征(zhēng )南(nán )公(gōng )为(wéi )重(zhòng )而(ér )已(yǐ )。”闰(rùn )月(yuè ),岑(cén )彭(péng )令(lìng )军(jūn )中(zhōng )募(mù )攻(gōng )浮(fú )桥(qiáo ),先(xiān )登(dēng )者(zhě )上(shàng )赏(shǎng )。于(yú )是(shì )偏(piān )将(jiāng )军(jūn )鲁(lǔ )奇(qí )应(yīng )募(mù )而(ér )前(qián ),时(shí )东(dōng )风(fēng )狂(kuáng )急(jí ),鲁(lǔ )奇(qí )船(chuán )逆(nì )流(liú )而(ér )上(shàng ),直(zhí )冲(chōng )浮(fú )桥(qiáo ),而(ér )欑(zuàn )柱(zhù )有(yǒu )反(fǎn )杷(pá )钩(gōu ),奇(qí )船(chuán )不(bú )得(dé )去(qù )。奇(qí )等(děng )乘(chéng )势(shì )殊(shū )死(sǐ )战(zhàn ),因(yīn )飞(fēi )炬(jù )焚(fén )之(zhī ),风(fēng )怒(nù )火(huǒ )盛(shèng ),桥(qiáo )楼(lóu )崩(bēng )烧(shāo )。岑(cén )彭(péng )悉(xī )军(jūn )顺(shùn )风(fēng )并(bìng )进(jìn ),所(suǒ )向(xiàng )无(wú )前(qián ),蜀(shǔ )兵(bīng )大(dà )乱(luàn ),溺(nì )死(sǐ )者(zhě )数(shù )千(qiān )人(rén ),斩(zhǎn )任(rèn )满(mǎn ),生(shēng )获(huò )程(chéng )汎(fá ),而(ér )田(tián )戎(róng )走(zǒu )保(bǎo )江(jiāng )州(zhōu )。彭(péng )上(shàng )刘(liú )隆(lóng )为(wéi )南(nán )郡(jùn )太(tài )守(shǒu );自(zì )率(lǜ )辅(fǔ )威(wēi )将(jiāng )军(jūn )臧(zāng )宫(gōng )、骁(xiāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )歆(xīn )长(zhǎng )驱(qū )入(rù )江(jiāng )关(guān )。令(lìng )军(jūn )中(zhōng )无(wú )得(dé )虏(lǔ )掠(luě ),所(suǒ )过(guò ),百(bǎi )姓(xìng )皆(jiē )奉(fèng )牛(niú )酒(jiǔ )迎(yíng )劳(láo ),彭(péng )复(fù )让(ràng )不(bú )受(shòu )。百(bǎi )姓(xìng )大(dà )喜(xǐ ),争(zhēng )开(kāi )门(mén )降(jiàng )。诏(zhào )彭(péng )守(shǒu )益(yì )州(zhōu )牧(mù ),所(suǒ )下(xià )郡(jùn )辄(zhé )行(háng )太(tài )守(shǒu )事(shì ),彭(péng )若(ruò )出(chū )界(jiè ),即(jí )以(yǐ )太(tài )守(shǒu )号(hào )付(fù )后(hòu )将(jiāng )军(jūn )。选(xuǎn )官(guān )属(shǔ )守(shǒu )州(zhōu )中(zhōng )长(zhǎng )吏(lì )。彭(péng )到(dào )江(jiāng )州(zhōu ),以(yǐ )其(qí )城(chéng )固(gù )粮(liáng )多(duō ),难(nán )卒(zú )拔(bá ),留(liú )冯(féng )骏(jùn )守(shǒu )之(zhī );自(zì )引(yǐn )兵(bīng )乘(chéng )利(lì )直(zhí )指(zhǐ )垫(diàn )江(jiāng ),攻(gōng )破(pò )平(píng )曲(qǔ ),收(shōu )其(qí )米(mǐ )数(shù )十(shí )万(wàn )石(shí )。吴(wú )汉(hàn )留(liú )夷(yí )陵(líng ),装(zhuāng )露(lù )桡(ráo )继(jì )进(jìn )。

夏(xià ),先(xiān )零(líng )羌(qiāng )寇(kòu )临(lín )洮(táo )。来(lái )歙(xī )荐(jiàn )马(mǎ )援(yuán )为(wéi )陇(lǒng )西(xī )太(tài )守(shǒu ),击(jī )先(xiān )零(líng )羌(qiāng ),大(dà )破(pò )之(zhī )。

公(gōng )孙(sūn )述(shù )以(yǐ )王(wáng )元(yuán )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),使(shǐ )与(yǔ )领(lǐng )军(jūn )环(huán )安(ān )拒(jù )河(hé )池(chí )。六(liù )月(yuè ),来(lái )歙(xī )与(yǔ )盖(gài )延(yán )等(děng )进(jìn )攻(gōng )元(yuán )、安(ān ),大(dà )破(pò )之(zhī ),遂(suí )克(kè )下(xià )辨(biàn ),乘(chéng )胜(shèng )遂(suí )进(jìn )。蜀(shǔ )人(rén )大(dà )惧(jù ),使(shǐ )刺(cì )客(kè )刺(cì )歙(xī ),未(wèi )殊(shū ),驰(chí )召(zhào )盖(gài )延(yán )。延(yán )见(jiàn )歙(xī ),因(yīn )伏(fú )悲(bēi )哀(āi ),不(bú )能(néng )仰(yǎng )视(shì )。歙(xī )叱(chì )延(yán )曰(yuē ):“虎(hǔ )牙(yá )何(hé )敢(gǎn )然(rán )!今(jīn )使(shǐ )者(zhě )中(zhōng )刺(cì )客(kè ),无(wú )以(yǐ )报(bào )国(guó ),故(gù )呼(hū )巨(jù )卿(qīng ),欲(yù )相(xiàng )属(shǔ )以(yǐ )军(jūn )事(shì ),而(ér )反(fǎn )效(xiào )儿(ér )女(nǚ )子(zǐ )涕(tì )泣(qì )乎(hū )!刃(rèn )虽(suī )在(zài )身(shēn ),不(bú )能(néng )勒(lè )兵(bīng )斩(zhǎn )公(gōng )邪(xié )?”延(yán )收(shōu )泪(lèi )强(qiáng )起(qǐ ),受(shòu )所(suǒ )诫(jiè )。歙(xī )自(zì )书(shū )表(biǎo )曰(yuē ):“臣(chén )夜(yè )人(rén )定(dìng )后(hòu ),为(wéi )何(hé )人(rén )所(suǒ )贼(zéi )伤(shāng ),中(zhōng )臣(chén )要(yào )害(hài )。臣(chén )不(bú )敢(gǎn )自(zì )惜(xī ),诚(chéng )恨(hèn )奉(fèng )职(zhí )不(bú )称(chēng ),以(yǐ )为(wéi )朝(cháo )廷(tíng )羞(xiū )。夫(fū )理(lǐ )国(guó )以(yǐ )得(dé )贤(xián )为(wéi )本(běn ),太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )段(duàn )襄(xiāng ),骨(gǔ )鯁(gěng )可(kě )任(rèn ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )裁(cái )察(chá )。又(yòu )臣(chén )兄(xiōng )弟(dì )不(bú )肖(xiāo ),终(zhōng )恐(kǒng )被(bèi )罪(zuì ),陛(bì )下(xià )哀(āi )怜(lián ),数(shù )赐(cì )教(jiāo )督(dū )。”投(tóu )笔(bǐ )抽(chōu )刃(rèn )而(ér )绝(jué )。帝(dì )闻(wén ),大(dà )惊(jīng ),省(shěng )书(shū )揽(lǎn )涕(tì )。以(yǐ )扬(yáng )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )马(mǎ )成(chéng )守(shǒu )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )代(dài )之(zhī )。歙(xī )丧(sàng )还(hái )洛(luò )阳(yáng ),乘(chéng )舆(yú )缟(gǎo )素(sù )临(lín )吊(diào )、送(sòng )葬(zàng )。

赵(zhào )王(wáng )良(liáng )从(cóng )帝(dì )送(sòng )歙(xī )丧(sàng )还(hái ),入(rù )夏(xià )城(chéng )门(mén ),与(yǔ )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )张(zhāng )邯(hán )争(zhēng )道(dào ),叱(chì )邯(hán )旋(xuán )车(chē ),又(yòu )诘(jié )责(zé )门(mén )候(hòu ),使(shǐ )前(qián )走(zǒu )数(shù )十(shí )步(bù )。司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )鲍(bào )永(yǒng )劾(hé )奏(zòu ):“良(liáng )无(wú )籓(bān )臣(chén )礼(lǐ ),大(dà )不(bú )敬(jìng )。”良(liáng )尊(zūn )戚(qī )贵(guì )重(zhòng ),而(ér )永(yǒng )劾(hé )之(zhī ),朝(cháo )廷(tíng )肃(sù )然(rán )。永(yǒng )辟(pì )扶(fú )风(fēng )鲍(bào )恢(huī )为(wéi )都(dōu )官(guān )从(cóng )事(shì ),恢(huī )亦(yì )抗(kàng )直(zhí ),不(bú )避(bì )强(qiáng )御(yù )。帝(dì )常(cháng )曰(yuē ):“贵(guì )戚(qī )且(qiě )敛(liǎn )手(shǒu )以(yǐ )避(bì )二(èr )鲍(bào )。”永(yǒng )行(háng )县(xiàn )到(dào )霸(bà )陵(líng ),路(lù )经(jīng )更(gèng )始(shǐ )墓(mù ),下(xià )拜(bài ),哭(kū )尽(jìn )哀(āi )而(ér )去(qù ),西(xī )至(zhì )扶(fú )风(fēng ),椎(zhuī )牛(niú )上(shàng )苟(gǒu )谏(jiàn )冢(zhǒng )。帝(dì )闻(wén )之(zhī ),意(yì )不(bú )平(píng ),问(wèn )公(gōng )卿(qīng )曰(yuē ):“奉(fèng )使(shǐ )如(rú )此(cǐ ),何(hé )如(rú )?”太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )张(zhāng )湛(zhàn )对(duì )曰(yuē ):“仁(rén )者(zhě ),行(háng )之(zhī )宗(zōng );忠(zhōng )者(zhě ),义(yì )之(zhī )主(zhǔ )也(yě )。仁(rén )不(bú )遗(yí )旧(jiù ),忠(zhōng )不(bú )忘(wàng )君(jūn ),行(háng )之(zhī )高(gāo )者(zhě )也(yě )。”帝(dì )意(yì )乃(nǎi )释(shì )。

帝(dì )自(zì )将(jiāng )征(zhēng )公(gōng )孙(sūn )述(shù );秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),次(cì )长(zhǎng )安(ān )。

公(gōng )孙(sūn )述(shù )使(shǐ )其(qí )将(jiāng )延(yán )岑(cén )、吕(lǚ )鲔(wěi )、王(wáng )元(yuán )、公(gōng )孙(sūn )恢(huī )悉(xī )兵(bīng )拒(jù )广(guǎng )汉(hàn )及(jí )资(zī )中(zhōng ),又(yòu )遣(qiǎn )将(jiāng )侯(hóu )丹(dān )率(lǜ )二(èr )万(wàn )馀(yú )人(rén )拒(jù )黄(huáng )石(shí )。岑(cén )彭(péng )使(shǐ )臧(zāng )宫(gōng )将(jiāng )降(jiàng )卒(zú )五(wǔ )万(wàn ),从(cóng )涪(fú )水(shuǐ )上(shàng )平(píng )曲(qǔ ),拒(jù )延(yán )岑(cén ),自(zì )分(fèn )兵(bīng )浮(fú )江(jiāng )下(xià )还(hái )江(jiāng )州(zhōu ),溯(sù )都(dōu )江(jiāng )而(ér )上(shàng ),袭(xí )击(jī )侯(hóu )丹(dān ),大(dà )破(pò )之(zhī );因(yīn )晨(chén )夜(yè )倍(bèi )道(dào )兼(jiān )行(háng )二(èr )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),径(jìng )拔(bá )武(wǔ )阳(yáng )。使(shǐ )精(jīng )骑(qí )驰(chí )击(jī )广(guǎng )都(dōu ),去(qù )成(chéng )都(dōu )数(shù )十(shí )里(lǐ ),势(shì )若(ruò )风(fēng )雨(yǔ ),所(suǒ )至(zhì )皆(jiē )奔(bēn )散(sàn )。初(chū ),述(shù )闻(wén )汉(hàn )兵(bīng )在(zài )平(píng )曲(qǔ ),故(gù )遣(qiǎn )大(dà )兵(bīng )逆(nì )之(zhī )。及(jí )彭(péng )至(zhì )武(wǔ )阳(yáng ),绕(rào )出(chū )延(yán )岑(cén )军(jūn )后(hòu ),蜀(shǔ )地(dì )震(zhèn )骇(hài )。述(shù )大(dà )惊(jīng ),以(yǐ )杖(zhàng )击(jī )地(dì )曰(yuē ):“是(shì )何(hé )神(shén )也(yě )!”延(yán )岑(cén )盛(shèng )兵(bīng )于(yú )沅(yuán )水(shuǐ )。臧(zāng )宫(gōng )众(zhòng )多(duō )食(shí )少(shǎo ),转(zhuǎn )输(shū )不(bú )至(zhì ),降(jiàng )者(zhě )皆(jiē )欲(yù )散(sàn )畔(pàn )郡(jùn )邑(yì ),复(fù )更(gèng )保(bǎo )聚(jù ),观(guān )望(wàng )成(chéng )败(bài )。宫(gōng )欲(yù )引(yǐn )还(hái ),恐(kǒng )为(wéi )所(suǒ )反(fǎn );会(huì )帝(dì )遣(qiǎn )谒(yè )者(zhě )将(jiāng )兵(bīng )诣(yì )岑(cén )彭(péng ),有(yǒu )马(mǎ )七(qī )百(bǎi )匹(pǐ ),宫(gōng )矫(jiǎo )制(zhì )取(qǔ )以(yǐ )自(zì )益(yì ),晨(chén )夜(yè )进(jìn )兵(bīng ),多(duō )张(zhāng )旗(qí )帜(zhì ),登(dēng )山(shān )鼓(gǔ )噪(zào ),右(yòu )步(bù )左(zuǒ )骑(qí ),挟(jiā )船(chuán )而(ér )引(yǐn ),呼(hū )声(shēng )动(dòng )山(shān )谷(gǔ )。岑(cén )不(bú )意(yì )汉(hàn )军(jūn )卒(zú )至(zhì ),登(dēng )山(shān )望(wàng )之(zhī ),大(dà )震(zhèn )恐(kǒng );宫(gōng )因(yīn )纵(zòng )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),斩(zhǎn )首(shǒu )、溺(nì )死(sǐ )者(zhě )万(wàn )馀(yú )人(rén ),水(shuǐ )为(wéi )之(zhī )浊(zhuó )。延(yán )岑(cén )奔(bēn )成(chéng )都(dōu ),其(qí )众(zhòng )悉(xī )降(jiàng ),尽(jìn )获(huò )其(qí )兵(bīng )马(mǎ )珍(zhēn )宝(bǎo )。自(zì )是(shì )乘(chéng )胜(shèng )追(zhuī )北(běi ),降(jiàng )者(zhě )以(yǐ )十(shí )万(wàn )数(shù )。军(jūn )至(zhì )平(píng )阳(yáng )乡(xiāng ),王(wáng )元(yuán )举(jǔ )众(zhòng )降(jiàng )。帝(dì )与(yǔ )公(gōng )孙(sūn )述(shù )书(shū ),陈(chén )言(yán )祸(huò )福(fú ),示(shì )以(yǐ )丹(dān )青(qīng )之(zhī )信(xìn )。述(shù )省(shěng )书(shū )叹(tàn )息(xī ),以(yǐ )示(shì )所(suǒ )亲(qīn )。太(tài )常(cháng )常(cháng )少(shǎo )、光(guāng )禄(lù )勋(xūn )张(zhāng )隆(lóng )皆(jiē )劝(quàn )述(shù )降(jiàng )。述(shù )曰(yuē ):“废(fèi )兴(xìng ),命(mìng )也(yě ),岂(qǐ )有(yǒu )降(jiàng )天(tiān )子(zǐ )哉(zāi )!”左(zuǒ )右(yòu )莫(mò )敢(gǎn )复(fù )言(yán )。少(shǎo )、隆(lóng )皆(jiē )以(yǐ )忧(yōu )死(sǐ )。

帝(dì )还(hái )自(zì )长(zhǎng )安(ān )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),公(gōng )孙(sūn )述(shù )使(shǐ )刺(cì )客(kè )诈(zhà )为(wéi )亡(wáng )奴(nú ),降(jiàng )岑(cén )彭(péng ),夜(yè ),刺(cì )杀(shā )彭(péng )。太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )监(jiān )军(jūn )郑(zhèng )兴(xìng )领(lǐng )其(qí )营(yíng ),以(yǐ )俟(sì )吴(wú )汉(hàn )至(zhì )而(ér )授(shòu )之(zhī )。彭(péng )持(chí )军(jūn )整(zhěng )齐(qí ),秋(qiū )毫(háo )无(wú )犯(fàn )。邛(qióng )谷(gǔ )王(wáng )任(rèn )贵(guì )闻(wén )彭(péng )威(wēi )信(xìn ),数(shù )千(qiān )里(lǐ )遣(qiǎn )使(shǐ )迎(yíng )降(jiàng );会(huì )彭(péng )已(yǐ )被(bèi )害(hài ),帝(dì )尽(jìn )以(yǐ )任(rèn )贵(guì )所(suǒ )献(xiàn )赐(cì )彭(péng )妻(qī )子(zǐ )。蜀(shǔ )人(rén )为(wéi )立(lì )庙(miào )祠(cí )之(zhī )。

马(mǎ )成(chéng )等(děng )破(pò )河(hé )池(chí ),遂(suí )平(píng )武(wǔ )都(dōu )。先(xiān )零(líng )诸(zhū )种(zhǒng )羌(qiāng )数(shù )万(wàn )人(rén ),屯(tún )聚(jù )寇(kòu )钞(chāo ),拒(jù )浩(hào )亹(wěi )隘(ài )。成(chéng )与(yǔ )马(mǎ )援(yuán )深(shēn )入(rù )讨(tǎo )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),徙(xǐ )降(jiàng )羌(qiāng )置(zhì )天(tiān )水(shuǐ )、陇(lǒng )西(xī )、扶(fú )风(fēng )。

是(shì )时(shí ),朝(cháo )臣(chén )以(yǐ )金(jīn )城(chéng )破(pò )羌(qiāng )之(zhī )西(xī ),涂(tú )远(yuǎn )多(duō )寇(kòu ),议(yì )欲(yù )弃(qì )之(zhī )。马(mǎ )援(yuán )上(shàng )言(yán ):“破(pò )羌(qiāng )以(yǐ )西(xī ),城(chéng )多(duō )完(wán )牢(láo ),易(yì )可(kě )依(yī )固(gù )。其(qí )田(tián )土(tǔ )肥(féi )壤(rǎng ),灌(guàn )溉(gài )流(liú )通(tōng )。如(rú )令(lìng )羌(qiāng )在(zài )湟(huáng )中(zhōng ),则(zé )为(wéi )害(hài )不(bú )休(xiū ),不(bú )可(kě )弃(qì )也(yě )。”帝(dì )从(cóng )之(zhī )。民(mín )归(guī )者(zhě )三(sān )千(qiān )馀(yú )口(kǒu ),援(yuán )为(wéi )置(zhì )长(zhǎng )吏(lì ),缮(shàn )城(chéng )郭(guō ),起(qǐ )坞(wù )候(hòu ),开(kāi )沟(gōu )洫(xù ),劝(quàn )以(yǐ )耕(gēng )牧(mù ),郡(jùn )中(zhōng )乐(lè )业(yè )。又(yòu )招(zhāo )抚(fǔ )塞(sāi )外(wài )氏(shì )、羌(qiāng ),皆(jiē )来(lái )降(jiàng )附(fù ),援(yuán )奏(zòu )复(fù )其(qí )侯(hóu )王(wáng )君(jūn )长(zhǎng ),帝(dì )悉(xī )从(cóng )之(zhī )。乃(nǎi )罢(bà )马(mǎ )成(chéng )军(jūn )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),吴(wú )汉(hàn )自(zì )夷(yí )陵(líng )将(jiāng )三(sān )万(wàn )人(rén )溯(sù )江(jiāng )而(ér )上(shàng ),伐(fá )公(gōng )孙(sūn )述(shù )。

郭(guō )亻(dān )及(jí )为(wéi )并(bìng )州(zhōu )牧(mù ),过(guò )京(jīng )师(shī ),帝(dì )问(wèn )以(yǐ )得(dé )失(shī ),亻(dān )及(jí )曰(yuē ):“选(xuǎn )补(bǔ )众(zhòng )职(zhí ),当(dāng )简(jiǎn )天(tiān )下(xià )贤(xián )俊(jùn ),不(bú )宜(yí )专(zhuān )用(yòng )南(nán )阳(yáng )人(rén )。”是(shì )时(shí )在(zài )位(wèi )多(duō )乡(xiāng )曲(qǔ )故(gù )旧(jiù ),故(gù )亻(dān )及(jí )言(yán )及(jí )之(zhī )。

阅读:25530

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪三十四》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库