高帝纪上【登录】

《汉书》 > 纪 > 《高帝纪上》 > 拼音版

高(gāo )祖(zǔ ),沛(pèi )丰(fēng )邑(yì )中(zhōng )阳(yáng )里(lǐ )人(rén )也(yě ),姓(xìng )刘(liú )氏(shì )。母(mǔ )媪(ǎo )尝(cháng )息(xī )大(dà )泽(zé )之(zhī )陂(bēi ),梦(mèng )与(yǔ )神(shén )遇(yù )。是(shì )时(shí )雷(léi )电(diàn )晦(huì )冥(míng ),父(fù )太(tài )公(gōng )往(wǎng )视(shì ),则(zé )见(jiàn )交(jiāo )龙(lóng )于(yú )上(shàng )。已(yǐ )而(ér )有(yǒu )娠(shēn ),遂(suí )产(chǎn )高(gāo )祖(zǔ )。

高(gāo )祖(zǔ )为(wéi )人(rén ),隆(lóng )准(zhǔn )而(ér )龙(lóng )颜(yán ),美(měi )须(xū )髯(rán ),左(zuǒ )股(gǔ )有(yǒu )七(qī )十(shí )二(èr )黑(hēi )子(zǐ )。宽(kuān )仁(rén )爱(ài )人(rén ),意(yì )豁(huō )如(rú )也(yě )。常(cháng )有(yǒu )大(dà )度(dù ),不(bú )事(shì )家(jiā )人(rén )生(shēng )产(chǎn )作(zuò )业(yè )。及(jí )壮(zhuàng ),试(shì )吏(lì ),为(wéi )泗(sì )上(shàng )亭(tíng )长(zhǎng ),廷(tíng )中(zhōng )吏(lì )无(wú )所(suǒ )不(bú )狎(xiá )侮(wǔ )。好(hǎo )酒(jiǔ )及(jí )色(sè )。常(cháng )从(cóng )王(wáng )媪(ǎo )、武(wǔ )负(fù )贳(shì )酒(jiǔ ),时(shí )饮(yǐn )醉(zuì )卧(wò ),武(wǔ )负(fù )、王(wáng )媪(ǎo )见(jiàn )其(qí )上(shàng )常(cháng )有(yǒu )怪(guài )。高(gāo )祖(zǔ )每(měi )酤(gū )留(liú )饮(yǐn ),酒(jiǔ )雠(chóu )数(shù )倍(bèi )。及(jí )见(jiàn )怪(guài ),岁(suì )竟(jìng ),此(cǐ )两(liǎng )家(jiā )常(cháng )折(shé )券(quàn )弃(qì )责(zé )。

高(gāo )祖(zǔ )常(cháng )徭(yáo )咸(xián )阳(yáng ),纵(zòng )观(guān )秦(qín )皇(huáng )帝(dì ),喟(kuì )然(rán )大(dà )息(xī ),曰(yuē ):“嗟(jiē )乎(hū ),大(dà )丈(zhàng )夫(fū )当(dāng )如(rú )此(cǐ )矣(yǐ )!”

单(dān )父(fù )人(rén )吕(lǚ )公(gōng )善(shàn )沛(pèi )令(lìng ),辟(pì )仇(chóu ),从(cóng )之(zhī )客(kè ),因(yīn )家(jiā )焉(yān )。沛(pèi )中(zhōng )豪(háo )杰(jié )吏(lì )闻(wén )令(lìng )有(yǒu )重(zhòng )客(kè ),皆(jiē )往(wǎng )贺(hè )。萧(xiāo )何(hé )为(wéi )主(zhǔ )吏(lì ),主(zhǔ )进(jìn ),令(lìng )诸(zhū )大(dà )夫(fū )曰(yuē ):“进(jìn )不(bú )满(mǎn )千(qiān )钱(qián ),坐(zuò )之(zhī )堂(táng )下(xià )。”高(gāo )祖(zǔ )为(wéi )亭(tíng )长(zhǎng ),素(sù )易(yì )诸(zhū )吏(lì ),乃(nǎi )给(gěi )为(wéi )谒(yè )曰(yuē )“贺(hè )钱(qián )万(wàn )”,实(shí )不(bú )持(chí )一(yī )钱(qián )。谒(yè )入(rù ),吕(lǚ )公(gōng )大(dà )惊(jīng ),起(qǐ ),迎(yíng )之(zhī )门(mén )。吕(lǚ )公(gōng )者(zhě ),好(hǎo )相(xiàng )人(rén ),见(jiàn )高(gāo )祖(zǔ )状(zhuàng )貌(mào ),因(yīn )重(zhòng )敬(jìng )之(zhī ),引(yǐn )入(rù )坐(zuò )上(shàng )坐(zuò )。萧(xiāo )何(hé )曰(yuē ):“刘(liú )季(jì )固(gù )多(duō )大(dà )言(yán ),少(shǎo )成(chéng )事(shì )。”高(gāo )祖(zǔ )因(yīn )狎(xiá )侮(wǔ )诸(zhū )客(kè ),遂(suí )坐(zuò )上(shàng )坐(zuò ),无(wú )所(suǒ )诎(qū )。酒(jiǔ )阑(lán ),吕(lǚ )公(gōng )因(yīn )目(mù )固(gù )留(liú )高(gāo )祖(zǔ )。竟(jìng )酒(jiǔ ),后(hòu )。吕(lǚ )公(gōng )曰(yuē ):“臣(chén )少(shǎo )好(hǎo )相(xiàng )人(rén ),相(xiàng )人(rén )多(duō )矣(yǐ ),无(wú )如(rú )季(jì )相(xiàng ),愿(yuàn )季(jì )自(zì )爱(ài )。臣(chén )有(yǒu )息(xī )女(nǚ ),愿(yuàn )为(wéi )箕(jī )帚(zhǒu )妾(qiè )。”酒(jiǔ )罢(bà ),吕(lǚ )媪(ǎo )怒(nù )吕(lǚ )公(gōng )曰(yuē ):“公(gōng )始(shǐ )常(cháng )欲(yù )奇(qí )此(cǐ )女(nǚ ),与(yǔ )贵(guì )人(rén )。沛(pèi )令(lìng )善(shàn )公(gōng ),求(qiú )之(zhī )不(bú )与(yǔ ),何(hé )自(zì )妄(wàng )许(xǔ )与(yǔ )刘(liú )季(jì )?”吕(lǚ )公(gōng )曰(yuē ):“此(cǐ )非(fēi )兒(ér )女(nǚ )子(zǐ )所(suǒ )知(zhī )。”卒(zú )与(yǔ )高(gāo )祖(zǔ )。吕(lǚ )公(gōng )女(nǚ )即(jí )吕(lǚ )后(hòu )也(yě ),生(shēng )孝(xiào )惠(huì )帝(dì )、鲁(lǔ )元(yuán )公(gōng )主(zhǔ )。

高(gāo )祖(zǔ )尝(cháng )告(gào )归(guī )之(zhī )田(tián )。吕(lǚ )后(hòu )与(yǔ )两(liǎng )子(zǐ )居(jū )田(tián )中(zhōng ),有(yǒu )一(yī )老(lǎo )父(fù )过(guò ),请(qǐng )饮(yǐn ),吕(lǚ )后(hòu )因(yīn )餔(bū )之(zhī )。老(lǎo )父(fù )相(xiàng )后(hòu )曰(yuē ):“夫(fū )人(rén )天(tiān )下(xià )贵(guì )人(rén )也(yě )。”令(lìng )相(xiàng )两(liǎng )子(zǐ ),见(jiàn )孝(xiào )惠(huì )帝(dì ),曰(yuē ):“夫(fū )人(rén )所(suǒ )以(yǐ )贵(guì )者(zhě ),乃(nǎi )此(cǐ )男(nán )也(yě )。”相(xiàng )鲁(lǔ )元(yuán )公(gōng )主(zhǔ ),亦(yì )皆(jiē )贵(guì )。老(lǎo )父(fù )已(yǐ )去(qù ),高(gāo )祖(zǔ )适(shì )从(cóng )旁(páng )舍(shě )来(lái ),吕(lǚ )后(hòu )具(jù )言(yán ):“客(kè )有(yǒu )过(guò ),相(xiàng )我(wǒ )子(zǐ )母(mǔ )皆(jiē )大(dà )贵(guì )。”高(gāo )祖(zǔ )问(wèn ),曰(yuē ):“未(wèi )远(yuǎn )。”乃(nǎi )追(zhuī )及(jí ),问(wèn )老(lǎo )父(fù )。老(lǎo )父(fù )曰(yuē ):“乡(xiāng )者(zhě )夫(fū )人(rén )兒(ér )子(zǐ )皆(jiē )以(yǐ )君(jūn ),君(jūn )相(xiàng )贵(guì )不(bú )可(kě )言(yán )。”高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )谢(xiè )曰(yuē ):“诚(chéng )如(rú )父(fù )言(yán ),不(bú )敢(gǎn )忘(wàng )德(dé )。”及(jí )高(gāo )祖(zǔ )贵(guì ),遂(suí )不(bú )知(zhī )老(lǎo )父(fù )处(chù )。

高(gāo )祖(zǔ )为(wéi )亭(tíng )长(zhǎng ),乃(nǎi )以(yǐ )竹(zhú )皮(pí )为(wéi )冠(guàn ),令(lìng )求(qiú )盗(dào )之(zhī )薛(xuē )治(zhì ),时(shí )时(shí )冠(guàn )之(zhī ),及(jí )贵(guì )常(cháng )冠(guàn ),所(suǒ )谓(wèi )“刘(liú )氏(shì )冠(guàn )”也(yě )。

高(gāo )祖(zǔ )以(yǐ )亭(tíng )长(zhǎng )为(wéi )县(xiàn )送(sòng )徒(tú )骊(lí )山(shān ),徒(tú )多(duō )道(dào )亡(wáng )。自(zì )度(dù )比(bǐ )至(zhì )皆(jiē )亡(wáng )之(zhī ),到(dào )丰(fēng )西(xī )泽(zé )中(zhōng )亭(tíng ),止(zhǐ )饮(yǐn ),夜(yè )皆(jiē )解(jiě )纵(zòng )所(suǒ )送(sòng )徒(tú ),曰(yuē ):“公(gōng )等(děng )皆(jiē )去(qù ),吾(wú )亦(yì )从(cóng )此(cǐ )逝(shì )矣(yǐ )!”徒(tú )中(zhōng )壮(zhuàng )士(shì )愿(yuàn )从(cóng )者(zhě )十(shí )余(yú )人(rén )。高(gāo )祖(zǔ )被(bèi )酒(jiǔ ),夜(yè )径(jìng )泽(zé )中(zhōng ),令(lìng )一(yī )人(rén )行(háng )前(qián )。行(háng )前(qián )者(zhě )还(hái )报(bào )曰(yuē ):“前(qián )有(yǒu )大(dà )蛇(shé )当(dāng )径(jìng ),愿(yuàn )还(hái )。”高(gāo )祖(zǔ )醉(zuì ),曰(yuē ):“壮(zhuàng )士(shì )行(háng ),何(hé )畏(wèi )!”乃(nǎi )前(qián ),拔(bá )剑(jiàn )斩(zhǎn )蛇(shé )。蛇(shé )分(fèn )为(wéi )两(liǎng ),道(dào )开(kāi )。行(háng )数(shù )里(lǐ ),醉(zuì )困(kùn )卧(wò )。后(hòu )人(rén )来(lái )至(zhì )蛇(shé )所(suǒ ),有(yǒu )一(yī )老(lǎo )妪(yù )夜(yè )哭(kū )。人(rén )问(wèn )妪(yù )何(hé )哭(kū ),妪(yù )曰(yuē ):“人(rén )杀(shā )吾(wú )子(zǐ )。”人(rén )曰(yuē ):“妪(yù )子(zǐ )何(hé )为(wéi )见(jiàn )杀(shā )?”妪(yù )曰(yuē ):“吾(wú )子(zǐ ),白(bái )帝(dì )子(zǐ )也(yě ),化(huà )为(wéi )蛇(shé )当(dāng )道(dào ),今(jīn )者(zhě )赤(chì )帝(dì )子(zǐ )斩(zhǎn )之(zhī ),故(gù )哭(kū )。”人(rén )乃(nǎi )以(yǐ )妪(yù )为(wéi )不(bú )诚(chéng ),欲(yù )苦(kǔ )之(zhī ),妪(yù )因(yīn )忽(hū )不(bú )见(jiàn )。后(hòu )人(rén )至(zhì ),高(gāo )祖(zǔ )觉(jiào )。告(gào )高(gāo )祖(zǔ ),高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )心(xīn )独(dú )喜(xǐ ),自(zì )负(fù )。诸(zhū )从(cóng )者(zhě )日(rì )益(yì )畏(wèi )之(zhī )。

秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )尝(cháng )曰(yuē )“东(dōng )南(nán )有(yǒu )天(tiān )子(zǐ )气(qì )”,于(yú )是(shì )东(dōng )游(yóu )以(yǐ )当(dāng )之(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )隐(yǐn )于(yú )芒(máng )、砀(dàng )山(shān )泽(zé )间(jiān ),吕(lǚ )后(hòu )与(yǔ )人(rén )俱(jù )求(qiú ),常(cháng )得(dé )之(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )怪(guài )问(wèn )吕(lǚ )后(hòu ),后(hòu )曰(yuē ):“季(jì )所(suǒ )居(jū )上(shàng )常(cháng )有(yǒu )云(yún )气(qì ),故(gù )从(cóng )往(wǎng )常(cháng )得(dé )季(jì )。”高(gāo )祖(zǔ )又(yòu )喜(xǐ )。沛(pèi )中(zhōng )子(zǐ )弟(dì )或(huò )闻(wén )之(zhī ),多(duō )欲(yù )附(fù )者(zhě )。

秦(qín )二(èr )世(shì )元(yuán )年(nián )秋(qiū )七(qī )月(yuè ),陈(chén )涉(shè )起(qǐ )蕲(qí )。至(zhì )陈(chén ),自(zì )立(lì )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng ),遣(qiǎn )武(wǔ )臣(chén )、张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )略(luè )赵(zhào )地(dì )。八(bā )月(yuè ),武(wǔ )臣(chén )自(zì )立(lì )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。郡(jùn )县(xiàn )多(duō )杀(shā )长(zhǎng )吏(lì )以(yǐ )应(yīng )涉(shè )。九(jiǔ )月(yuè ),沛(pèi )令(lìng )欲(yù )以(yǐ )沛(pèi )应(yīng )之(zhī )。掾(yuàn )、主(zhǔ )吏(lì )萧(xiāo )何(hé )、曹(cáo )参(cān )曰(yuē ):“君(jūn )为(wéi )秦(qín )吏(lì ),今(jīn )欲(yù )背(bèi )之(zhī ),帅(shuài )沛(pèi )子(zǐ )弟(dì ),恐(kǒng )不(bú )听(tīng )。愿(yuàn )君(jūn )召(zhào )诸(zhū )亡(wáng )在(zài )外(wài )者(zhě ),可(kě )得(dé )数(shù )百(bǎi )人(rén ),因(yīn )以(yǐ )劫(jié )众(zhòng ),众(zhòng )不(bú )敢(gǎn )不(bú )听(tīng )。”乃(nǎi )令(lìng )樊(fán )哙(kuài )召(zhào )高(gāo )祖(zǔ )。高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )众(zhòng )已(yǐ )数(shù )百(bǎi )人(rén )矣(yǐ )。

于(yú )是(shì )樊(fán )哙(kuài )从(cóng )高(gāo )祖(zǔ )来(lái )。沛(pèi )令(lìng )后(hòu )悔(huǐ ),恐(kǒng )其(qí )有(yǒu )变(biàn ),乃(nǎi )闭(bì )城(chéng )城(chéng )守(shǒu ),欲(yù )诛(zhū )萧(xiāo )、曹(cáo )。萧(xiāo )、曹(cáo )恐(kǒng ),逾(yú )城(chéng )保(bǎo )高(gāo )祖(zǔ )。高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )书(shū )帛(bó )射(shè )城(chéng )上(shàng ),与(yǔ )沛(pèi )父(fù )老(lǎo )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )同(tóng )苦(kǔ )秦(qín )久(jiǔ )矣(yǐ )。今(jīn )父(fù )老(lǎo )虽(suī )为(wéi )沛(pèi )令(lìng )守(shǒu ),诸(zhū )侯(hóu )并(bìng )起(qǐ ),今(jīn )屠(tú )沛(pèi )。沛(pèi )今(jīn )共(gòng )诛(zhū )令(lìng ),择(zé )可(kě )立(lì )立(lì )之(zhī ),以(yǐ )应(yīng )诸(zhū )侯(hóu ),即(jí )室(shì )家(jiā )完(wán )。不(bú )然(rán ),父(fù )子(zǐ )俱(jù )屠(tú ),无(wú )为(wéi )也(yě )。”父(fù )老(lǎo )乃(nǎi )帅(shuài )子(zǐ )弟(dì )共(gòng )杀(shā )沛(pèi )令(lìng ),开(kāi )城(chéng )门(mén )迎(yíng )高(gāo )祖(zǔ ),欲(yù )以(yǐ )为(wéi )沛(pèi )令(lìng )。高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )方(fāng )扰(rǎo ),诸(zhū )侯(hóu )并(bìng )起(qǐ ),今(jīn )置(zhì )将(jiāng )不(bú )善(shàn ),一(yī )败(bài )涂(tú )地(dì )。吾(wú )非(fēi )敢(gǎn )自(zì )爱(ài ),恐(kǒng )能(néng )薄(báo ),不(bú )能(néng )完(wán )父(fù )兄(xiōng )子(zǐ )弟(dì )。此(cǐ )大(dà )事(shì ),愿(yuàn )更(gèng )择(zé )可(kě )者(zhě )。”萧(xiāo )、曹(cáo )皆(jiē )文(wén )吏(lì ),自(zì )爱(ài ),恐(kǒng )事(shì )不(bú )就(jiù ),后(hòu )秦(qín )种(zhǒng )族(zú )其(qí )家(jiā ),尽(jìn )让(ràng )高(gāo )祖(zǔ )。诸(zhū )父(fù )老(lǎo )皆(jiē )曰(yuē ):“平(píng )生(shēng )所(suǒ )闻(wén )刘(liú )季(jì )奇(qí )怪(guài ),当(dāng )贵(guì ),且(qiě )卜(bo )筮(shì )之(zhī ),莫(mò )如(rú )刘(liú )季(jì )最(zuì )吉(jí )。”高(gāo )祖(zǔ )数(shù )让(ràng ),众(zhòng )莫(mò )肯(kěn )为(wéi ),高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )立(lì )为(wéi )沛(pèi )公(gōng )。祠(cí )黄(huáng )帝(dì ),祭(jì )蚩(chī )尤(yóu )于(yú )沛(pèi )廷(tíng ),而(ér )衅(xìn )鼓(gǔ )旗(qí )。帜(zhì )皆(jiē )赤(chì ),由(yóu )所(suǒ )杀(shā )蛇(shé )白(bái )帝(dì )子(zǐ ),杀(shā )者(zhě )赤(chì )帝(dì )子(zǐ )故(gù )也(yě )。于(yú )是(shì )少(shǎo )年(nián )豪(háo )吏(lì )如(rú )萧(xiāo )、曹(cáo )、樊(fán )哙(kuài )等(děng )皆(jiē )为(wéi )收(shōu )沛(pèi )子(zǐ )弟(dì ),得(dé )三(sān )千(qiān )人(rén )。

是(shì )月(yuè ),项(xiàng )梁(liáng )与(yǔ )兄(xiōng )子(zǐ )羽(yǔ )起(qǐ )吴(wú )。田(tián )儋(dān )与(yǔ )从(cóng )弟(dì )荣(róng )、横(héng )起(qǐ )齐(qí ),自(zì )立(lì )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。韩(hán )广(guǎng )自(zì )立(lì )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。魏(wèi )咎(jiù )自(zì )立(lì )为(wéi )魏(wèi )王(wáng )。陈(chén )涉(shè )之(zhī )将(jiāng )周(zhōu )章(zhāng )西(xī )入(rù )关(guān ),至(zhì )戏(xì ),秦(qín )将(jiāng )章(zhāng )邯(hán )距(jù )破(pò )之(zhī )。

秦(qín )二(èr )年(nián )十(shí )月(yuè ),沛(pèi )公(gōng )攻(gōng )胡(hú )陵(líng )、方(fāng )与(yǔ ),还(hái )守(shǒu )丰(fēng )。秦(qín )泗(sì )川(chuān )监(jiān )平(píng )将(jiāng )兵(bīng )围(wéi )丰(fēng )。二(èr )日(rì ),出(chū )与(yǔ )战(zhàn ),破(pò )之(zhī )。令(lìng )雍(yōng )齿(chǐ )守(shǒu )丰(fēng )。十(shí )一(yī )月(yuè ),沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )之(zhī )薛(xuē )。秦(qín )泗(sì )川(chuān )守(shǒu )壮(zhuàng )兵(bīng )败(bài )于(yú )薛(xuē ),走(zǒu )至(zhì )戚(qī ),沛(pèi )公(gōng )左(zuǒ )司(sī )马(mǎ )得(dé )杀(shā )之(zhī )。沛(pèi )公(gōng )还(hái )军(jūn )亢(kàng )父(fù ),至(zhì )方(fāng )与(yǔ )。赵(zhào )王(wáng )武(wǔ )臣(chén )为(wéi )其(qí )将(jiāng )所(suǒ )杀(shā )。十(shí )二(èr )月(yuè ),楚(chǔ )王(wáng )陈(chén )涉(shè )为(wéi )其(qí )御(yù )所(suǒ )杀(shā )。魏(wèi )人(rén )周(zhōu )市(shì )略(luè )地(dì )丰(fēng )、沛(pèi ),使(shǐ )人(rén )谓(wèi )雍(yōng )齿(chǐ )曰(yuē ):“丰(fēng ),故(gù )梁(liáng )徙(xǐ )也(yě )。今(jīn )魏(wèi )地(dì )已(yǐ )定(dìng )者(zhě )数(shù )十(shí )城(chéng ),齿(chǐ )今(jīn )下(xià )魏(wèi ),魏(wèi )以(yǐ )齿(chǐ )为(wéi )侯(hóu )守(shǒu )丰(fēng );不(bú )下(xià ),且(qiě )屠(tú )丰(fēng )。”雍(yōng )齿(chǐ )雅(yǎ )不(bú )欲(yù )属(shǔ )沛(pèi )公(gōng ),及(jí )魏(wèi )招(zhāo )之(zhī ),即(jí )反(fǎn )为(wéi )魏(wèi )守(shǒu )丰(fēng )。沛(pèi )公(gōng )攻(gōng )丰(fēng ),不(bú )能(néng )取(qǔ )。沛(pèi )公(gōng )还(hái )之(zhī )沛(pèi ),怨(yuàn )雍(yōng )齿(chǐ )与(yǔ )丰(fēng )子(zǐ )弟(dì )畔(pàn )之(zhī )。

正(zhèng )月(yuè ),张(zhāng )耳(ěr )等(děng )立(lì )赵(zhào )后(hòu )赵(zhào )歇(xiē )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。东(dōng )阳(yáng )甯(níng )君(jūn )、秦(qín )嘉(jiā )立(lì )景(jǐng )驹(jū )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng ),在(zài )留(liú )。沛(pèi )公(gōng )往(wǎng )从(cóng )之(zhī ),道(dào )得(dé )张(zhāng )良(liáng ),遂(suí )与(yǔ )俱(jù )见(jiàn )景(jǐng )驹(jū ),请(qǐng )兵(bīng )以(yǐ )攻(gōng )丰(fēng )。时(shí )章(zhāng )邯(hán )从(cóng )陈(chén ),别(bié )将(jiāng )司(sī )马(mǎ )将(jiāng )兵(bīng )北(běi )定(dìng )楚(chǔ )地(dì ),屠(tú )相(xiàng ),至(zhì )砀(dàng )。东(dōng )阳(yáng )甯(níng )君(jūn )、沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )西(xī ),与(yǔ )战(zhàn )萧(xiāo )西(xī ),不(bú )利(lì ),还(hái )收(shōu )兵(bīng )聚(jù )留(liú )。

二(èr )月(yuè ),攻(gōng )砀(dàng ),三(sān )日(rì )拔(bá )之(zhī )。收(shōu )砀(dàng )兵(bīng ),得(dé )六(liù )千(qiān )人(rén ),与(yǔ )故(gù )合(hé )九(jiǔ )千(qiān )人(rén )。三(sān )月(yuè ),攻(gōng )下(xià )邑(yì ),拔(bá )之(zhī )。还(hái )击(jī )丰(fēng ),不(bú )下(xià )。四(sì )月(yuè ),项(xiàng )梁(liáng )击(jī )杀(shā )景(jǐng )驹(jū )、秦(qín )嘉(jiā ),止(zhǐ )薛(xuē ),沛(pèi )公(gōng )往(wǎng )见(jiàn )之(zhī )。项(xiàng )梁(liáng )益(yì )沛(pèi )公(gōng )卒(zú )五(wǔ )千(qiān )人(rén ),五(wǔ )大(dà )夫(fū )将(jiāng )十(shí )人(rén )。沛(pèi )公(gōng )还(hái ),引(yǐn )兵(bīng )攻(gōng )丰(fēng ),拔(bá )之(zhī )。雍(yōng )齿(chǐ )奔(bēn )魏(wèi )。五(wǔ )月(yuè ),项(xiàng )羽(yǔ )拔(bá )襄(xiāng )城(chéng )还(hái )。项(xiàng )梁(liáng )尽(jìn )召(zhào )别(bié )将(jiāng )。

六(liù )月(yuè ),沛(pèi )公(gōng )如(rú )薛(xuē ),与(yǔ )项(xiàng )梁(liáng )共(gòng )立(lì )楚(chǔ )怀(huái )王(wáng )孙(sūn )心(xīn )为(wéi )楚(chǔ )怀(huái )王(wáng )。章(zhāng )邯(hán )破(pò )杀(shā )魏(wèi )王(wáng )咎(jiù )、齐(qí )王(wáng )田(tián )儋(dān )于(yú )临(lín )济(jì )。七(qī )月(yuè ),大(dà )霖(lín )雨(yǔ )。沛(pèi )公(gōng )攻(gōng )亢(kàng )父(fù )。章(zhāng )邯(hán )围(wéi )田(tián )荣(róng )于(yú )东(dōng )阿(ā )。沛(pèi )公(gōng )与(yǔ )项(xiàng )梁(liáng )共(gòng )救(jiù )田(tián )荣(róng ),大(dà )破(pò )章(zhāng )邯(hán )东(dōng )阿(ā )。田(tián )荣(róng )归(guī ),沛(pèi )公(gōng )、项(xiàng )羽(yǔ )追(zhuī )北(běi ),至(zhì )城(chéng )阳(yáng ),攻(gōng )屠(tú )其(qí )城(chéng )。军(jūn )濮(pú )阳(yáng )东(dōng ),复(fù )与(yǔ )章(zhāng )邯(hán )战(zhàn ),又(yòu )破(pò )之(zhī )。

章(zhāng )邯(hán )复(fù )振(zhèn ),守(shǒu )濮(pú )阳(yáng ),环(huán )水(shuǐ )。沛(pèi )公(gōng )、项(xiàng )羽(yǔ )去(qù )攻(gōng )定(dìng )陶(táo )。八(bā )月(yuè ),田(tián )荣(róng )立(lì )田(tián )儋(dān )子(zǐ )市(shì )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。定(dìng )陶(táo )未(wèi )下(xià ),沛(pèi )公(gōng )与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )西(xī )略(luè )地(dì )至(zhì )雍(yōng )丘(qiū ),与(yǔ )秦(qín )军(jūn )战(zhàn ),大(dà )败(bài )之(zhī ),斩(zhǎn )三(sān )川(chuān )守(shǒu )李(lǐ )由(yóu )。还(hái )攻(gōng )外(wài )黄(huáng ),外(wài )黄(huáng )未(wèi )下(xià )。

项(xiàng )梁(liáng )再(zài )破(pò )秦(qín )军(jūn ),有(yǒu )骄(jiāo )色(sè )。宋(sòng )义(yì )谏(jiàn ),不(bú )听(tīng )。秦(qín )益(yì )章(zhāng )邯(hán )兵(bīng )。九(jiǔ )月(yuè ),章(zhāng )邯(hán )夜(yè )衔(xián )枚(méi )击(jī )项(xiàng )梁(liáng )定(dìng )陶(táo ),大(dà )破(pò )之(zhī ),杀(shā )项(xiàng )梁(liáng )。时(shí )连(lián )雨(yǔ )自(zì )七(qī )月(yuè )至(zhì )九(jiǔ )月(yuè )。沛(pèi )公(gōng )、项(xiàng )羽(yǔ )方(fāng )攻(gōng )陈(chén )留(liú ),闻(wén )梁(liáng )死(sǐ ),士(shì )卒(zú )恐(kǒng ),乃(nǎi )与(yǔ )将(jiāng )军(jūn )吕(lǚ )臣(chén )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )东(dōng ),徙(xǐ )怀(huái )王(wáng )自(zì )盱(xū )台(tái )都(dōu )彭(péng )城(chéng )。吕(lǚ )臣(chén )军(jūn )彭(péng )城(chéng )东(dōng ),项(xiàng )羽(yǔ )军(jūn )彭(péng )城(chéng )西(xī ),沛(pèi )公(gōng )军(jūn )砀(dàng )。魏(wèi )咎(jiù )弟(dì )豹(bào )自(zì )立(lì )为(wéi )魏(wèi )王(wáng )。后(hòu )九(jiǔ )月(yuè ),怀(huái )王(wáng )并(bìng )吕(lǚ )臣(chén )、项(xiàng )羽(yǔ )军(jūn )自(zì )将(jiāng )之(zhī )。以(yǐ )沛(pèi )公(gōng )为(wéi )砀(dàng )郡(jùn )长(zhǎng ),封(fēng )武(wǔ )安(ān )侯(hóu ),将(jiāng )砀(dàng )郡(jùn )兵(bīng )。以(yǐ )羽(yǔ )为(wéi )鲁(lǔ )公(gōng ),封(fēng )长(zhǎng )安(ān )侯(hóu )。吕(lǚ )臣(chén )为(wéi )司(sī )徒(tú ),其(qí )父(fù )吕(lǚ )青(qīng )为(wéi )令(lìng )尹(yǐn )。

章(zhāng )邯(hán )已(yǐ )破(pò )项(xiàng )梁(liáng ),以(yǐ )为(wéi )楚(chǔ )地(dì )兵(bīng )不(bú )足(zú )忧(yōu ),乃(nǎi )渡(dù )河(hé )北(běi )击(jī )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē ),大(dà )破(pò )之(zhī )。歇(xiē )保(bǎo )巨(jù )鹿(lù )城(chéng ),秦(qín )将(jiāng )王(wáng )离(lí )围(wéi )之(zhī )。赵(zhào )数(shù )请(qǐng )救(jiù ),怀(huái )王(wáng )乃(nǎi )以(yǐ )宋(sòng )义(yì )为(wéi )上(shàng )将(jiāng ),项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )次(cì )将(jiāng ),范(fàn )增(zēng )为(wéi )末(mò )将(jiāng ),北(běi )救(jiù )赵(zhào )。

初(chū ),怀(huái )王(wáng )与(yǔ )诸(zhū )将(jiāng )约(yuē ),先(xiān )入(rù )定(dìng )关(guān )中(zhōng )者(zhě )王(wáng )之(zhī )。当(dāng )是(shì )时(shí ),秦(qín )兵(bīng )强(qiáng ),常(cháng )乘(chéng )胜(shèng )逐(zhú )北(běi ),诸(zhū )将(jiāng )莫(mò )利(lì )先(xiān )入(rù )关(guān )。独(dú )羽(yǔ )怨(yuàn )秦(qín )破(pò )项(xiàng )梁(liáng ),奋(fèn )势(shì ),愿(yuàn )与(yǔ )沛(pèi )公(gōng )西(xī )入(rù )关(guān )。怀(huái )王(wáng )诸(zhū )老(lǎo )将(jiāng )皆(jiē )曰(yuē ):“项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )人(rén )慓(piào )悍(hàn )祸(huò )贼(zéi ),尝(cháng )攻(gōng )襄(xiāng )城(chéng ),襄(xiāng )城(chéng )无(wú )噍(jiào )类(lèi ),所(suǒ )过(guò )无(wú )不(bú )残(cán )灭(miè )。且(qiě )楚(chǔ )数(shù )进(jìn )取(qǔ ),前(qián )陈(chén )王(wáng )、项(xiàng )梁(liáng )皆(jiē )败(bài ),不(bú )如(rú )更(gèng )遣(qiǎn )长(zhǎng )者(zhě )扶(fú )义(yì )而(ér )西(xī ),告(gào )谕(yù )秦(qín )父(fù )兄(xiōng )。秦(qín )父(fù )兄(xiōng )苦(kǔ )其(qí )主(zhǔ )久(jiǔ )矣(yǐ ),今(jīn )诚(chéng )得(dé )长(zhǎng )者(zhě )往(wǎng ),毋(wú )侵(qīn )暴(bào ),宜(yí )可(kě )下(xià )。项(xiàng )羽(yǔ )不(bú )可(kě )遣(qiǎn ),独(dú )沛(pèi )公(gōng )秦(qín )宽(kuān )大(dà )长(zhǎng )者(zhě )。”卒(zú )不(bú )许(xǔ )羽(yǔ ),而(ér )遣(qiǎn )沛(pèi )公(gōng )西(xī )收(shōu )陈(chén )王(wáng )、项(xiàng )梁(liáng )散(sàn )卒(zú )。乃(nǎi )道(dào )砀(dàng )至(zhì )城(chéng )阳(yáng )与(yǔ )杠(gàng )里(lǐ ),攻(gōng )秦(qín )军(jūn )壁(bì ),破(pò )其(qí )二(èr )军(jūn )。

秦(qín )三(sān )年(nián )十(shí )月(yuè ),齐(qí )将(jiāng )田(tián )都(dōu )畔(pàn )田(tián )荣(róng ),将(jiāng )兵(bīng )助(zhù )项(xiàng )羽(yǔ )救(jiù )赵(zhào )。沛(pèi )公(gōng )攻(gōng )破(pò )东(dōng )郡(jùn )尉(wèi )于(yú )成(chéng )武(wǔ )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),项(xiàng )羽(yǔ )杀(shā )宋(sòng )义(yì ),并(bìng )其(qí )兵(bīng )渡(dù )河(hé ),自(zì )立(lì )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),诸(zhū )将(jiāng )黥(qíng )布(bù )等(děng )皆(jiē )属(shǔ )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )至(zhì )栗(lì ),遇(yù )刚(gāng )武(wǔ )侯(hóu ),夺(duó )其(qí )军(jūn )四(sì )千(qiān )余(yú )人(rén ),并(bìng )之(zhī ),与(yǔ )魏(wèi )将(jiāng )皇(huáng )欣(xīn )、武(wǔ )满(mǎn )军(jūn )合(hé )攻(gōng )秦(qín )军(jūn ),破(pò )之(zhī )。故(gù )齐(qí )王(wáng )建(jiàn )孙(sūn )田(tián )安(ān )下(xià )济(jì )北(běi ),从(cóng )项(xiàng )羽(yǔ )救(jiù )赵(zhào )。羽(yǔ )大(dà )破(pò )秦(qín )军(jūn )巨(jù )鹿(lù )下(xià ),虏(lǔ )王(wáng )离(lí ),走(zǒu )章(zhāng )邯(hán )。

二(èr )月(yuè ),沛(pèi )公(gōng )从(cóng )砀(dàng )北(běi )攻(gōng )昌(chāng )邑(yì ),遇(yù )彭(péng )越(yuè )。越(yuè )助(zhù )攻(gōng )昌(chāng )邑(yì ),未(wèi )下(xià )。沛(pèi )公(gōng )西(xī )过(guò )高(gāo )阳(yáng ),郦(lì )食(shí )其(qí )为(wéi )里(lǐ )监(jiān )门(mén ),曰(yuē ):“诸(zhū )将(jiāng )过(guò )此(cǐ )者(zhě )多(duō ),吾(wú )视(shì )沛(pèi )公(gōng )大(dà )度(dù )。”乃(nǎi )求(qiú )见(jiàn )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )方(fāng )踞(jù )床(chuáng ),使(shǐ )两(liǎng )女(nǚ )子(zǐ )洗(xǐ )。郦(lì )生(shēng )不(bú )拜(bài ),长(zhǎng )揖(yī )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )必(bì )欲(yù )诛(zhū )无(wú )道(dào )秦(qín ),不(bú )宜(yí )踞(jù )见(jiàn )长(zhǎng )者(zhě )。”于(yú )是(shì )沛(pèi )公(gōng )起(qǐ ),摄(shè )衣(yī )谢(xiè )之(zhī ),延(yán )上(shàng )坐(zuò )。食(shí )其(qí )说(shuō )沛(pèi )公(gōng )袭(xí )陈(chén )留(liú )。沛(pèi )公(gōng )以(yǐ )为(wéi )广(guǎng )野(yě )君(jūn ),以(yǐ )其(qí )弟(dì )商(shāng )为(wéi )将(jiāng ),将(jiāng )陈(chén )留(liú )兵(bīng )。

三(sān )月(yuè ),攻(gōng )开(kāi )封(fēng ),未(wèi )拔(bá )。西(xī )与(yǔ )秦(qín )将(jiāng )杨(yáng )熊(xióng )会(huì )战(zhàn )白(bái )马(mǎ ),又(yòu )战(zhàn )曲(qǔ )遇(yù )东(dōng ),大(dà )破(pò )之(zhī )。杨(yáng )熊(xióng )走(zǒu )之(zhī )荥(yíng )阳(yáng ),二(èr )世(shì )使(shǐ )使(shǐ )斩(zhǎn )之(zhī )以(yǐ )徇(xùn )。四(sì )月(yuè ),南(nán )攻(gōng )颍(yǐng )川(chuān ),屠(tú )之(zhī )。因(yīn )张(zhāng )良(liáng )遂(suí )略(luè )韩(hán )地(dì )。

时(shí )赵(zhào )别(bié )将(jiāng )司(sī )马(mǎ )卬(áng )方(fāng )欲(yù )渡(dù )河(hé )入(rù )关(guān ),沛(pèi )公(gōng )乃(nǎi )北(běi )攻(gōng )平(píng )阴(yīn ),绝(jué )河(hé )津(jīn )。南(nán ),战(zhàn )雒(luò )阳(yáng )东(dōng ),军(jūn )不(bú )利(lì ),从(cóng )轘(huán )辕(yuán )至(zhì )阳(yáng )城(chéng ),收(shōu )军(jūn )中(zhōng )马(mǎ )骑(qí )。

六(liù )月(yuè ),与(yǔ )南(nán )阳(yáng )守(shǒu )齮(yǐ )战(zhàn )犨(chōu )东(dōng ),破(pò )之(zhī )。略(luè )南(nán )阳(yáng )郡(jùn ),南(nán )阳(yáng )守(shǒu )走(zǒu ),保(bǎo )城(chéng )守(shǒu )宛(wǎn )。沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )过(guò )宛(wǎn )西(xī )。张(zhāng )良(liáng )谏(jiàn )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )虽(suī )欲(yù )急(jí )入(rù )关(guān ),秦(qín )兵(bīng )尚(shàng )众(zhòng ),距(jù )险(xiǎn )。今(jīn )不(bú )下(xià )宛(wǎn ),宛(wǎn )从(cóng )后(hòu )击(jī ),强(qiáng )秦(qín )在(zài )前(qián ),此(cǐ )危(wēi )道(dào )也(yě )。”于(yú )是(shì )沛(pèi )公(gōng )乃(nǎi )夜(yè )引(yǐn )军(jūn )从(cóng )他(tā )道(dào )还(hái ),偃(yǎn )旗(qí )帜(zhì ),迟(chí )明(míng ),围(wéi )宛(wǎn )城(chéng )三(sān )匝(zā )。南(nán )阳(yáng )守(shǒu )欲(yù )自(zì )刭(jǐng ),其(qí )舍(shě )人(rén )陈(chén )恢(huī )曰(yuē ):“死(sǐ )未(wèi )晚(wǎn )也(yě )。”乃(nǎi )逾(yú )城(chéng )见(jiàn )沛(pèi )公(gōng ),曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )足(zú )下(xià )约(yuē )先(xiān )入(rù )咸(xián )阳(yáng )者(zhě )王(wáng )之(zhī ),今(jīn )足(zú )下(xià )留(liú )守(shǒu )宛(wǎn )。宛(wǎn )郡(jùn )县(xiàn )连(lián )城(chéng )数(shù )十(shí ),其(qí )吏(lì )民(mín )自(zì )以(yǐ )为(wéi )降(jiàng )必(bì )死(sǐ ),故(gù )皆(jiē )坚(jiān )守(shǒu )乘(chéng )城(chéng )。今(jīn )足(zú )下(xià )尽(jìn )日(rì )止(zhǐ )攻(gōng ),士(shì )死(sǐ )伤(shāng )者(zhě )必(bì )多(duō );引(yǐn )兵(bīng )去(qù ),宛(wǎn )必(bì )随(suí )足(zú )下(xià )。前(qián )则(zé )失(shī )咸(xián )阳(yáng )之(zhī )约(yuē ),后(hòu )有(yǒu )强(qiáng )宛(wǎn )之(zhī )患(huàn )。为(wéi )足(zú )下(xià )计(jì ),莫(mò )若(ruò )约(yuē )降(jiàng ),封(fēng )其(qí )守(shǒu ),因(yīn )使(shǐ )止(zhǐ )守(shǒu ),引(yǐn )其(qí )甲(jiǎ )卒(zú )与(yǔ )之(zhī )西(xī )。诸(zhū )城(chéng )未(wèi )下(xià )者(zhě ),闻(wén )声(shēng )争(zhēng )开(kāi )门(mén )而(ér )待(dài )足(zú )下(xià ),足(zú )下(xià )通(tōng )行(háng )无(wú )所(suǒ )累(lèi )。”沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )。”七(qī )月(yuè ),南(nán )阳(yáng )守(shǒu )齮(yǐ )降(jiàng ),封(fēng )为(wéi )殷(yīn )侯(hóu ),封(fēng )陈(chén )恢(huī )千(qiān )户(hù )。引(yǐn )兵(bīng )西(xī ),无(wú )不(bú )下(xià )者(zhě )。至(zhì )丹(dān )水(shuǐ ),高(gāo )武(wǔ )侯(hóu )鳃(sāi )、襄(xiāng )侯(hóu )王(wáng )陵(líng )降(jiàng )。还(hái )攻(gōng )胡(hú )阳(yáng ),遇(yù )番(fān )君(jūn )别(bié )将(jiāng )梅(méi )鋗(juān ),与(yǔ )偕(xié )攻(gōng )析(xī )、郦(lì ),皆(jiē )降(jiàng )。所(suǒ )过(guò )毋(wú )得(dé )卤(lǔ )掠(luě ),秦(qín )民(mín )喜(xǐ )。遣(qiǎn )魏(wèi )人(rén )甯(níng )昌(chāng )使(shǐ )秦(qín )。是(shì )月(yuè ),章(zhāng )邯(hán )举(jǔ )军(jūn )降(jiàng )项(xiàng )羽(yǔ ),羽(yǔ )以(yǐ )为(wéi )雍(yōng )王(wáng )。瑕(xiá )丘(qiū )申(shēn )阳(yáng )下(xià )河(hé )南(nán )。

八(bā )月(yuè ),沛(pèi )公(gōng )攻(gōng )武(wǔ )关(guān ),入(rù )秦(qín )。秦(qín )相(xiàng )赵(zhào )高(gāo )恐(kǒng ),乃(nǎi )杀(shā )二(èr )世(shì ),使(shǐ )人(rén )来(lái ),欲(yù )约(yuē )分(fèn )王(wáng )关(guān )中(zhōng ),沛(pèi )公(gōng )不(bú )许(xǔ )。九(jiǔ )月(yuè ),赵(zhào )高(gāo )立(lì )二(èr )世(shì )兄(xiōng )子(zǐ )子(zǐ )婴(yīng )为(wéi )秦(qín )王(wáng )。子(zǐ )婴(yīng )诛(zhū )灭(miè )赵(zhào )高(gāo ),遣(qiǎn )将(jiāng )将(jiāng )兵(bīng )距(jù )峣(yáo )关(guān )。沛(pèi )公(gōng )欲(yù )击(jī )之(zhī ),张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“秦(qín )兵(bīng )尚(shàng )强(qiáng ),未(wèi )可(kě )轻(qīng )。愿(yuàn )先(xiān )遣(qiǎn )人(rén )益(yì )张(zhāng )旗(qí )帜(zhì )于(yú )山(shān )上(shàng )为(wéi )疑(yí )兵(bīng ),使(shǐ )郦(lì )食(shí )其(qí )、陆(lù )贾(jiǎ )往(wǎng )说(shuō )秦(qín )将(jiāng ),啗(dàn )以(yǐ )利(lì )。”秦(qín )将(jiāng )果(guǒ )欲(yù )连(lián )和(hé ),沛(pèi )公(gōng )欲(yù )许(xǔ )之(zhī )。张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“此(cǐ )独(dú )其(qí )将(jiāng )欲(yù )叛(pàn ),恐(kǒng )其(qí )士(shì )卒(zú )不(bú )从(cóng ),不(bú )如(rú )因(yīn )其(qí )怠(dài )懈(xiè )击(jī )之(zhī )。”沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )绕(rào )峣(yáo )关(guān ),逾(yú )蒉(kuì )山(shān ),击(jī )秦(qín )军(jūn ),大(dà )破(pò )之(zhī )蓝(lán )田(tián )南(nán )。遂(suí )至(zhì )蓝(lán )田(tián ),又(yòu )战(zhàn )其(qí )北(běi ),秦(qín )兵(bīng )大(dà )败(bài )。

元(yuán )年(nián )冬(dōng )十(shí )月(yuè ),五(wǔ )星(xīng )聚(jù )于(yú )东(dōng )井(jǐng )。沛(pèi )公(gōng )至(zhì )霸(bà )上(shàng )。秦(qín )王(wáng )子(zǐ )婴(yīng )素(sù )车(chē )白(bái )马(mǎ ),系(xì )颈(jǐng )以(yǐ )组(zǔ ),封(fēng )皇(huáng )帝(dì )玺(xǐ )、符(fú )、节(jiē )、降(jiàng )枳(zhǐ )道(dào )旁(páng )。诸(zhū )将(jiāng )或(huò )言(yán )诛(zhū )秦(qín )王(wáng ),沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“始(shǐ )怀(huái )王(wáng )遣(qiǎn )我(wǒ ),固(gù )以(yǐ )能(néng )宽(kuān )容(róng ),且(qiě )人(rén )已(yǐ )服(fú )降(jiàng ),杀(shā )之(zhī )不(bú )祥(xiáng )。”乃(nǎi )以(yǐ )属(shǔ )吏(lì )。遂(suí )西(xī )入(rù )咸(xián )阳(yáng )。欲(yù )止(zhǐ )宫(gōng )休(xiū )舍(shě ),樊(fán )哙(kuài )、张(zhāng )良(liáng )谏(jiàn ),乃(nǎi )封(fēng )秦(qín )重(zhòng )宝(bǎo )财(cái )物(wù )府(fǔ )库(kù ),还(hái )军(jūn )霸(bà )上(shàng )。萧(xiāo )何(hé )尽(jìn )收(shōu )秦(qín )丞(chéng )相(xiàng )府(fǔ )图(tú )籍(jí )文(wén )书(shū )。十(shí )一(yī )月(yuè ),召(zhào )诸(zhū )县(xiàn )豪(háo )桀(jié )曰(yuē ):“父(fù )老(lǎo )苦(kǔ )秦(qín )苛(kē )法(fǎ )久(jiǔ )矣(yǐ ),诽(fěi )谤(bàng )者(zhě )族(zú ),耦(ǒu )语(yǔ )者(zhě )弃(qì )市(shì )。吾(wú )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )约(yuē ),先(xiān )入(rù )关(guān )者(zhě )王(wáng )之(zhī ),吾(wú )当(dāng )王(wáng )关(guān )中(zhōng )。与(yǔ )父(fù )老(lǎo )约(yuē )法(fǎ )三(sān )章(zhāng )耳(ěr ):杀(shā )人(rén )者(zhě )死(sǐ ),伤(shāng )人(rén )及(jí )盗(dào )抵(dǐ )罪(zuì )。余(yú )悉(xī )除(chú )去(qù )秦(qín )法(fǎ )。吏(lì )民(mín )皆(jiē )按(àn )堵(dǔ )如(rú )故(gù )。凡(fán )吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )来(lái ),为(wéi )父(fù )兄(xiōng )除(chú )害(hài ),非(fēi )有(yǒu )所(suǒ )侵(qīn )暴(bào ),毋(wú )恐(kǒng )!且(qiě )吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )军(jūn )霸(bà )上(shàng ),待(dài )诸(zhū )侯(hóu )至(zhì )而(ér )定(dìng )要(yào )束(shù )耳(ěr )。”乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )与(yǔ )秦(qín )吏(lì )行(háng )至(zhì )县(xiàn )、乡(xiāng )、邑(yì )告(gào )谕(yù )之(zhī )。秦(qín )民(mín )大(dà )喜(xǐ ),争(zhēng )持(chí )牛(niú )、羊(yáng )、酒(jiǔ )食(shí )献(xiàn )享(xiǎng )军(jūn )士(shì )。沛(pèi )公(gōng )让(ràng )不(bú )受(shòu ),曰(yuē ):“仓(cāng )粟(sù )多(duō ),不(bú )欲(yù )费(fèi )民(mín )。”民(mín )又(yòu )益(yì )喜(xǐ ),唯(wéi )恐(kǒng )沛(pèi )公(gōng )不(bú )为(wéi )秦(qín )王(wáng )。

或(huò )说(shuō )沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“秦(qín )富(fù )十(shí )倍(bèi )天(tiān )下(xià ),地(dì )形(xíng )强(qiáng )。今(jīn )闻(wén )章(zhāng )邯(hán )降(jiàng )项(xiàng )羽(yǔ ),羽(yǔ )号(hào )曰(yuē )雍(yōng )王(wáng ),王(wáng )关(guān )中(zhōng )。即(jí )来(lái ),沛(pèi )公(gōng )恐(kǒng )不(bú )得(dé )有(yǒu )此(cǐ )。可(kě )急(jí )使(shǐ )守(shǒu )函(hán )谷(gǔ )关(guān ),毋(wú )内(nèi )诸(zhū )侯(hóu )军(jūn ),稍(shāo )征(zhēng )关(guān )中(zhōng )兵(bīng )以(yǐ )自(zì )益(yì ),距(jù )之(zhī )。”沛(pèi )公(gōng )然(rán )其(qí )计(jì ),从(cóng )之(zhī )。十(shí )二(èr )月(yuè ),项(xiàng )羽(yǔ )果(guǒ )帅(shuài )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )欲(yù )西(xī )入(rù )关(guān ),关(guān )门(mén )闭(bì )。闻(wén )沛(pèi )公(gōng )已(yǐ )定(dìng )关(guān )中(zhōng ),羽(yǔ )大(dà )怒(nù ),使(shǐ )黥(qíng )布(bù )等(děng )攻(gōng )破(pò )函(hán )谷(gǔ )关(guān ),遂(suí )至(zhì )戏(xì )下(xià )。沛(pèi )公(gōng )左(zuǒ )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )毋(wú )伤(shāng )闻(wén )羽(yǔ )怒(nù ),欲(yù )攻(gōng )沛(pèi )公(gōng ),使(shǐ )人(rén )言(yán )羽(yǔ )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )欲(yù )王(wáng )关(guān )中(zhōng ),令(lìng )子(zǐ )婴(yīng )相(xiàng ),珍(zhēn )宝(bǎo )尽(jìn )有(yǒu )之(zhī )。”欲(yù )以(yǐ )求(qiú )封(fēng )。亚(yà )父(fù )范(fàn )增(zēng )说(shuō )羽(yǔ )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )居(jū )山(shān )东(dōng )时(shí ),贪(tān )财(cái )好(hǎo )色(sè )。今(jīn )闻(wén )其(qí )入(rù )关(guān ),珍(zhēn )物(wù )无(wú )所(suǒ )取(qǔ ),妇(fù )女(nǚ )无(wú )所(suǒ )幸(xìng ),此(cǐ )其(qí )志(zhì )不(bú )小(xiǎo )。吾(wú )使(shǐ )人(rén )望(wàng )其(qí )气(qì ),皆(jiē )为(wéi )龙(lóng ),成(chéng )五(wǔ )色(sè ),此(cǐ )天(tiān )子(zǐ )气(qì )。急(jí )击(jī )之(zhī ),勿(wù )失(shī )。”于(yú )是(shì )飨(xiǎng )士(shì ),旦(dàn )日(rì )合(hé )战(zhàn )。是(shì )时(shí ),羽(yǔ )兵(bīng )四(sì )十(shí )万(wàn ),号(hào )百(bǎi )万(wàn )。沛(pèi )公(gōng )兵(bīng )十(shí )万(wàn ),号(hào )二(èr )十(shí )万(wàn ),力(lì )不(bú )敌(dí )。会(huì )羽(yǔ )季(jì )父(fù )左(zuǒ )尹(yǐn )项(xiàng )伯(bó )素(sù )善(shàn )张(zhāng )良(liáng ),夜(yè )驰(chí )见(jiàn )张(zhāng )良(liáng ),具(jù )告(gào )其(qí )实(shí ),欲(yù )与(yǔ )俱(jù )去(qù ),毋(wú )特(tè )俱(jù )死(sǐ )。良(liáng )曰(yuē ):“臣(chén )为(wéi )韩(hán )王(wáng )送(sòng )沛(pèi )公(gōng ),不(bú )可(kě )不(bú )告(gào ),亡(wáng )去(qù )不(bú )义(yì )。”乃(nǎi )与(yǔ )项(xiàng )伯(bó )俱(jù )见(jiàn )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )与(yǔ )伯(bó )约(yuē )为(wéi )婚(hūn )姻(yīn ),曰(yuē ):“吾(wú )入(rù )关(guān ),秋(qiū )毫(háo )无(wú )所(suǒ )敢(gǎn )取(qǔ ),籍(jí )吏(lì )民(mín ),封(fēng )府(fǔ )库(kù ),待(dài )将(jiāng )军(jūn )。所(suǒ )以(yǐ )守(shǒu )关(guān )者(zhě ),备(bèi )他(tā )盗(dào )也(yě )。日(rì )夜(yè )望(wàng )将(jiāng )军(jūn )到(dào ),岂(qǐ )敢(gǎn )反(fǎn )邪(xié )!愿(yuàn )伯(bó )明(míng )言(yán )不(bú )敢(gǎn )背(bèi )德(dé )。”项(xiàng )伯(bó )许(xǔ )诺(nuò ),即(jí )夜(yè )复(fù )去(qù ),戒(jiè )沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“旦(dàn )日(rì )不(bú )可(kě )不(bú )早(zǎo )自(zì )来(lái )谢(xiè )。”项(xiàng )伯(bó )还(hái ),具(jù )以(yǐ )沛(pèi )公(gōng )言(yán )告(gào )羽(yǔ ),因(yīn )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )不(bú )先(xiān )破(pò )关(guān )中(zhōng )兵(bīng ),公(gōng )巨(jù )能(néng )入(rù )乎(hū )?且(qiě )人(rén )有(yǒu )大(dà )功(gōng ),击(jī )之(zhī )不(bú )祥(xiáng ),不(bú )如(rú )因(yīn )善(shàn )之(zhī )。”羽(yǔ )许(xǔ )诺(nuò )。

沛(pèi )公(gōng )旦(dàn )日(rì )从(cóng )百(bǎi )余(yú )骑(qí )见(jiàn )羽(yǔ )鸿(hóng )门(mén ),谢(xiè )曰(yuē ):“臣(chén )与(yǔ )将(jiāng )军(jūn )戮(lù )力(lì )攻(gōng )秦(qín ),将(jiāng )军(jūn )战(zhàn )河(hé )北(běi ),臣(chén )战(zhàn )河(hé )南(nán ),不(bú )自(zì )意(yì )先(xiān )入(rù )关(guān ),能(néng )破(pò )秦(qín ),与(yǔ )将(jiāng )军(jūn )复(fù )相(xiàng )见(jiàn )。今(jīn )者(zhě )有(yǒu )小(xiǎo )人(rén )言(yán ),令(lìng )将(jiāng )军(jūn )与(yǔ )臣(chén )有(yǒu )隙(xì )。”羽(yǔ )曰(yuē ):“此(cǐ )沛(pèi )公(gōng )左(zuǒ )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )毋(wú )伤(shāng )言(yán )之(zhī ),不(bú )然(rán ),籍(jí )何(hé )以(yǐ )至(zhì )此(cǐ )?”羽(yǔ )因(yīn )留(liú )沛(pèi )公(gōng )饮(yǐn )。范(fàn )增(zēng )数(shù )目(mù )羽(yǔ )击(jī )沛(pèi )公(gōng ),羽(yǔ )不(bú )应(yīng )。范(fàn )增(zēng )起(qǐ ),出(chū )谓(wèi )项(xiàng )庄(zhuāng )曰(yuē ):“君(jūn )王(wáng )为(wéi )人(rén )不(bú )忍(rěn ),汝(rǔ )入(rù )以(yǐ )剑(jiàn )舞(wǔ ),因(yīn )击(jī )沛(pèi )公(gōng ),杀(shā )之(zhī )。不(bú )者(zhě ),汝(rǔ )属(shǔ )且(qiě )为(wéi )所(suǒ )虏(lǔ )。”庄(zhuāng )入(rù )为(wéi )寿(shòu )。寿(shòu )毕(bì ),曰(yuē ):“军(jūn )中(zhōng )无(wú )以(yǐ )为(wéi )乐(lè ),请(qǐng )以(yǐ )剑(jiàn )舞(wǔ )。”因(yīn )拔(bá )剑(jiàn )舞(wǔ )。项(xiàng )伯(bó )亦(yì )起(qǐ )舞(wǔ ),常(cháng )以(yǐ )身(shēn )翼(yì )蔽(bì )沛(pèi )公(gōng )。樊(fán )哙(kuài )闻(wén )事(shì )急(jí ),直(zhí )入(rù ),怒(nù )甚(shèn )。羽(yǔ )壮(zhuàng )之(zhī ),赐(cì )以(yǐ )酒(jiǔ )。哙(kuài )因(yīn )谯(qiáo )让(ràng )羽(yǔ )。有(yǒu )顷(qǐng ),沛(pèi )公(gōng )起(qǐ )如(rú )厕(cè ),招(zhāo )樊(fán )哙(kuài )出(chū ),置(zhì )车(chē )官(guān )属(shǔ ),独(dú )骑(qí ),樊(fán )哙(kuài )、靳(jìn )强(qiáng )、滕(téng )公(gōng )、纪(jì )成(chéng )步(bù ),从(cóng )间(jiān )道(dào )走(zǒu )军(jūn ),使(shǐ )张(zhāng )良(liáng )留(liú )谢(xiè )羽(yǔ )。羽(yǔ )问(wèn ):“沛(pèi )公(gōng )安(ān )在(zài )?”曰(yuē ):“闻(wén )将(jiāng )军(jūn )有(yǒu )意(yì )督(dū )过(guò )之(zhī ),脱(tuō )身(shēn )去(qù ),间(jiān )至(zhì )军(jūn ),故(gù )使(shǐ )臣(chén )献(xiàn )璧(bì )。”羽(yǔ )受(shòu )之(zhī )。又(yòu )献(xiàn )玉(yù )斗(dòu )范(fàn )增(zēng )。增(zēng )怒(nù ),撞(zhuàng )其(qí )斗(dòu ),起(qǐ )曰(yuē ):“吾(wú )属(shǔ )今(jīn )为(wéi )沛(pèi )公(gōng )虏(lǔ )矣(yǐ )!”

沛(pèi )公(gōng )归(guī )数(shù )日(rì ),羽(yǔ )引(yǐn )兵(bīng )西(xī )屠(tú )咸(xián )阳(yáng ),杀(shā )秦(qín )降(jiàng )王(wáng )子(zǐ )婴(yīng ),烧(shāo )秦(qín )宫(gōng )室(shì ),所(suǒ )过(guò )残(cán )灭(miè ),秦(qín )民(mín )大(dà )失(shī )望(wàng )。羽(yǔ )使(shǐ )人(rén )还(hái )报(bào )怀(huái )王(wáng ),怀(huái )王(wáng )曰(yuē ):“如(rú )约(yuē )。”羽(yǔ )怨(yuàn )怀(huái )王(wáng )不(bú )肯(kěn )令(lìng )与(yǔ )沛(pèi )公(gōng )俱(jù )西(xī )入(rù )关(guān )而(ér )北(běi )救(jiù )赵(zhào ),后(hòu )天(tiān )下(xià )约(yuē )。乃(nǎi )曰(yuē ):“怀(huái )王(wáng )者(zhě ),吾(wú )家(jiā )所(suǒ )立(lì )耳(ěr ),非(fēi )有(yǒu )功(gōng )伐(fá ),何(hé )以(yǐ )得(dé )专(zhuān )主(zhǔ )约(yuē )!本(běn )定(dìng )天(tiān )下(xià ),诸(zhū )将(jiāng )与(yǔ )籍(jí )也(yě )。”春(chūn )正(zhèng )月(yuè ),阳(yáng )尊(zūn )怀(huái )王(wáng )为(wéi )义(yì )帝(dì ),实(shí )不(bú )用(yòng )其(qí )命(mìng )。

二(èr )月(yuè ),羽(yǔ )自(zì )立(lì )为(wéi )西(xī )楚(chǔ )霸(bà )王(wáng ),王(wáng )梁(liáng )、楚(chǔ )地(dì )九(jiǔ )郡(jùn ),都(dōu )彭(péng )城(chéng )。背(bèi )约(yuē ),更(gèng )立(lì )沛(pèi )公(gōng )为(wéi )汉(hàn )王(wáng ),王(wáng )巴(bā )、蜀(shǔ )、汉(hàn )中(zhōng )四(sì )十(shí )一(yī )县(xiàn ),都(dōu )南(nán )郑(zhèng )。三(sān )分(fèn )关(guān )中(zhōng ),立(lì )秦(qín )三(sān )将(jiāng ),章(zhāng )邯(hán )为(wéi )雍(yōng )王(wáng ),都(dōu )废(fèi )丘(qiū );司(sī )马(mǎ )欣(xīn )为(wéi )塞(sāi )王(wáng ),都(dōu )栎(lì )阳(yáng );董(dǒng )翳(yì )为(wéi )翟(zhái )王(wáng ),都(dōu )高(gāo )奴(nú )。楚(chǔ )将(jiāng )瑕(xiá )丘(qiū )申(shēn )阳(yáng )为(wéi )河(hé )南(nán )王(wáng ),都(dōu )洛(luò )阳(yáng )。赵(zhào )将(jiāng )司(sī )马(mǎ )卬(áng )为(wéi )殷(yīn )王(wáng ),都(dōu )朝(cháo )歌(gē )。当(dāng )阳(yáng )君(jūn )英(yīng )布(bù )为(wéi )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng ),都(dōu )六(liù )。怀(huái )王(wáng )柱(zhù )国(guó )共(gòng )敖(áo )为(wéi )临(lín )江(jiāng )王(wáng ),都(dōu )江(jiāng )陵(líng )。番(fān )君(jūn )吴(wú )芮(ruì )为(wéi )衡(héng )山(shān )王(wáng ),都(dōu )邾(zhū )。故(gù )齐(qí )王(wáng )建(jiàn )孙(sūn )田(tián )安(ān )为(wéi )济(jì )北(běi )王(wáng )。徙(xǐ )魏(wèi )王(wáng )豹(bào )为(wéi )西(xī )魏(wèi )王(wáng ),都(dōu )平(píng )阳(yáng )。徙(xǐ )燕(yàn )王(wáng )韩(hán )广(guǎng )为(wéi )辽(liáo )东(dōng )王(wáng )。燕(yàn )将(jiāng )臧(zāng )荼(tú )为(wéi )燕(yàn )王(wáng ),都(dōu )蓟(jì )。徙(xǐ )齐(qí )王(wáng )田(tián )市(shì )为(wéi )胶(jiāo )东(dōng )王(wáng )。齐(qí )将(jiāng )田(tián )都(dōu )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),都(dōu )临(lín )菑(zī )。徙(xǐ )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )为(wéi )代(dài )王(wáng )。赵(zhào )相(xiàng )张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )常(cháng )山(shān )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )怨(yuàn )羽(yǔ )之(zhī )背(bèi )约(yuē ),欲(yù )攻(gōng )之(zhī ),丞(chéng )相(xiàng )萧(xiāo )何(hé )谏(jiàn ),乃(nǎi )止(zhǐ )。

夏(xià )四(sì )月(yuè ),诸(zhū )侯(hóu )罢(bà )戏(xì )下(xià ),各(gè )就(jiù )国(guó )。羽(yǔ )使(shǐ )卒(zú )三(sān )万(wàn )人(rén )从(cóng )汉(hàn )王(wáng ),楚(chǔ )子(zǐ )、诸(zhū )侯(hóu )人(rén )之(zhī )慕(mù )从(cóng )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén ),从(cóng )杜(dù )南(nán )入(rù )蚀(shí )中(zhōng )。张(zhāng )良(liáng )辞(cí )归(guī )韩(hán ),汉(hàn )王(wáng )送(sòng )至(zhì )褒(bāo )中(zhōng ),因(yīn )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )烧(shāo )绝(jué )栈(zhàn )道(dào ),以(yǐ )备(bèi )诸(zhū )侯(hóu )盗(dào )兵(bīng ),亦(yì )视(shì )项(xiàng )羽(yǔ )无(wú )东(dōng )意(yì )。

汉(hàn )王(wáng )既(jì )至(zhì )南(nán )郑(zhèng ),诸(zhū )将(jiāng )及(jí )士(shì )卒(zú )皆(jiē )歌(gē )讴(ōu )思(sī )东(dōng )归(guī ),多(duō )道(dào )亡(wáng )还(hái )者(zhě )。韩(hán )信(xìn )为(wéi )治(zhì )粟(sù )都(dōu )尉(wèi ),亦(yì )亡(wáng )去(qù )。萧(xiāo )何(hé )追(zhuī )还(hái )之(zhī ),因(yīn )荐(jiàn )于(yú )汉(hàn )王(wáng ),曰(yuē ):“必(bì )欲(yù )争(zhēng )天(tiān )下(xià ),非(fēi )信(xìn )无(wú )可(kě )与(yǔ )计(jì )事(shì )者(zhě )。”于(yú )是(shì )汉(hàn )王(wáng )齐(qí )戒(jiè )设(shè )坛(tán )场(chǎng ),拜(bài )信(xìn )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),问(wèn )以(yǐ )计(jì )策(cè )。信(xìn )对(duì )曰(yuē ):“项(xiàng )羽(yǔ )背(bèi )约(yuē )而(ér )王(wáng )君(jūn )王(wáng )于(yú )南(nán )郑(zhèng ),是(shì )迁(qiān )也(yě )。吏(lì )卒(zú )毕(bì )山(shān )东(dōng )之(zhī )人(rén ),日(rì )夜(yè )企(qǐ )而(ér )望(wàng )归(guī ),及(jí )其(qí )锋(fēng )而(ér )用(yòng )之(zhī ),可(kě )以(yǐ )有(yǒu )大(dà )功(gōng )。天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),民(mín )皆(jiē )自(zì )宁(níng ),不(bú )可(kě )复(fù )用(yòng )。不(bú )如(rú )决(jué )策(cè )东(dōng )向(xiàng )。”因(yīn )陈(chén )羽(yǔ )可(kě )图(tú )、三(sān )秦(qín )易(yì )并(bìng )之(zhī )计(jì )。汉(hàn )王(wáng )大(dà )说(shuō ),遂(suí )听(tīng )信(xìn )策(cè ),部(bù )署(shǔ )诸(zhū )将(jiāng )。留(liú )萧(xiāo )何(hé )收(shōu )巴(bā )、蜀(shǔ )租(zū ),给(gěi )军(jūn )粮(liáng )食(shí )。

五(wǔ )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )引(yǐn )兵(bīng )从(cóng )故(gù )道(dào )出(chū )袭(xí )雍(yōng )。雍(yōng )王(wáng )邯(hán )迎(yíng )击(jī )汉(hàn )陈(chén )仓(cāng ),雍(yōng )兵(bīng )败(bài ),还(hái )走(zǒu );战(zhàn )好(hǎo )畤(zhì ),又(yòu )大(dà )败(bài ),走(zǒu )废(fèi )丘(qiū )。汉(hàn )王(wáng )遂(suí )定(dìng )雍(yōng )地(dì )。东(dōng )如(rú )咸(xián )阳(yáng ),引(yǐn )兵(bīng )围(wéi )雍(yōng )王(wáng )废(fèi )丘(qiū ),而(ér )遣(qiǎn )诸(zhū )将(jiāng )略(luè )地(dì )。

田(tián )荣(róng )闻(wén )羽(yǔ )徙(xǐ )齐(qí )王(wáng )市(shì )于(yú )胶(jiāo )东(dōng )而(ér )立(lì )田(tián )都(dōu )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),大(dà )怒(nù ),以(yǐ )齐(qí )兵(bīng )迎(yíng )击(jī )田(tián )都(dōu )。都(dōu )走(zǒu )降(jiàng )楚(chǔ )。六(liù )月(yuè ),田(tián )荣(róng )杀(shā )田(tián )市(shì ),自(zì )立(lì )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。时(shí )彭(péng )越(yuè )在(zài )巨(jù )野(yě ),众(zhòng )万(wàn )余(yú )人(rén ),无(wú )所(suǒ )属(shǔ )。荣(róng )与(yǔ )越(yuè )将(jiāng )军(jūn )印(yìn ),因(yīn )令(lìng )反(fǎn )梁(liáng )地(dì )。越(yuè )击(jī )杀(shā )济(jì )北(běi )王(wáng )安(ān ),荣(róng )遂(suí )并(bìng )三(sān )齐(qí )之(zhī )地(dì )。燕(yàn )王(wáng )韩(hán )广(guǎng )亦(yì )不(bú )肯(kěn )徙(xǐ )辽(liáo )东(dōng )。秋(qiū )八(bā )月(yuè ),臧(zāng )荼(tú )杀(shā )韩(hán )广(guǎng ),并(bìng )其(qí )地(dì )。塞(sāi )王(wáng )欣(xīn )、翟(zhái )王(wáng )翳(yì )皆(jiē )降(jiàng )汉(hàn )。

初(chū ),项(xiàng )梁(liáng )立(lì )韩(hán )后(hòu )公(gōng )子(zǐ )成(chéng )为(wéi )韩(hán )王(wáng ),张(zhāng )良(liáng )为(wéi )韩(hán )司(sī )徒(tú )。羽(yǔ )以(yǐ )良(liáng )从(cóng )汉(hàn )王(wáng ),韩(hán )王(wáng )成(chéng )又(yòu )无(wú )功(gōng ),故(gù )不(bú )遣(qiǎn )就(jiù )国(guó ),与(yǔ )俱(jù )至(zhì )彭(péng )城(chéng ),杀(shā )之(zhī )。及(jí )闻(wén )汉(hàn )王(wáng )并(bìng )关(guān )中(zhōng ),而(ér )齐(qí )、梁(liáng )畔(pàn )之(zhī ),羽(yǔ )大(dà )怒(nù ),乃(nǎi )以(yǐ )故(gù )吴(wú )令(lìng )郑(zhèng )昌(chāng )为(wéi )韩(hán )王(wáng ),距(jù )汉(hàn )。令(lìng )萧(xiāo )公(gōng )角(jiǎo )击(jī )彭(péng )越(yuè ),越(yuè )败(bài )角(jiǎo )兵(bīng )。时(shí )张(zhāng )良(liáng )徇(xùn )韩(hán )地(dì ),遗(yí )羽(yǔ )书(shū )曰(yuē ):“汉(hàn )欲(yù )得(dé )关(guān )中(zhōng ),如(rú )约(yuē )即(jí )止(zhǐ ),不(bú )敢(gǎn )复(fù )东(dōng )。”羽(yǔ )以(yǐ )故(gù )无(wú )西(xī )意(yì ),而(ér )北(běi )击(jī )齐(qí )。

九(jiǔ )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )薛(xuē )欧(ōu )、王(wáng )吸(xī )出(chū )武(wǔ )关(guān ),因(yīn )王(wáng )陵(líng )兵(bīng ),从(cóng )南(nán )阳(yáng )迎(yíng )太(tài )公(gōng )、吕(lǚ )后(hòu )于(yú )沛(pèi )。羽(yǔ )闻(wén )之(zhī ),发(fā )兵(bīng )距(jù )之(zhī )阳(yáng )夏(xià ),不(bú )得(dé )前(qián )。

二(èr )年(nián )冬(dōng )十(shí )月(yuè ),项(xiàng )羽(yǔ )使(shǐ )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )布(bù )杀(shā )义(yì )帝(dì )于(yú )郴(chēn )。陈(chén )馀(yú )亦(yì )怨(yuàn )羽(yǔ )独(dú )不(bú )王(wáng )己(jǐ ),从(cóng )田(tián )荣(róng )借(jiè )助(zhù )兵(bīng ),以(yǐ )击(jī )常(cháng )山(shān )王(wáng )张(zhāng )耳(ěr )。耳(ěr )败(bài )走(zǒu )降(jiàng )汉(hàn ),汉(hàn )王(wáng )厚(hòu )遇(yù )之(zhī )。陈(chén )馀(yú )迎(yíng )代(dài )王(wáng )歇(xiē )还(hái )赵(zhào ),歇(xiē )立(lì )馀(yú )为(wéi )代(dài )王(wáng )。张(zhāng )良(liáng )自(zì )韩(hán )间(jiān )行(háng )归(guī )汉(hàn ),汉(hàn )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )成(chéng )信(xìn )侯(hóu )。

汉(hàn )王(wáng )如(rú )陕(shǎn ),镇(zhèn )抚(fǔ )关(guān )外(wài )父(fù )老(lǎo )。河(hé )南(nán )王(wáng )申(shēn )阳(yáng )降(jiàng ),置(zhì )河(hé )南(nán )郡(jùn )。使(shǐ )韩(hán )太(tài )尉(wèi )韩(hán )信(xìn )击(jī )韩(hán ),韩(hán )王(wáng )郑(zhèng )昌(chāng )降(jiàng )。十(shí )一(yī )月(yuè ),立(lì )韩(hán )太(tài )尉(wèi )信(xìn )为(wéi )韩(hán )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )还(hái )归(guī ),都(dōu )栎(lì )阳(yáng ),使(shǐ )诸(zhū )将(jiāng )略(luè )地(dì ),拔(bá )陇(lǒng )西(xī )。以(yǐ )万(wàn )人(rén )若(ruò )一(yī )郡(jùn )降(jiàng )者(zhě ),封(fēng )万(wàn )户(hù )。缮(shàn )治(zhì )河(hé )上(shàng )塞(sāi )。故(gù )秦(qín )菀(wǎn )囿(yòu )园(yuán )池(chí ),令(lìng )民(mín )得(dé )田(tián )之(zhī )。

春(chūn )正(zhèng )月(yuè ),羽(yǔ )击(jī )田(tián )荣(róng )城(chéng )阳(yáng ),荣(róng )败(bài )走(zǒu )平(píng )原(yuán ),平(píng )原(yuán )民(mín )杀(shā )之(zhī )。齐(qí )皆(jiē )降(jiàng )楚(chǔ ),楚(chǔ )焚(fén )其(qí )城(chéng )郭(guō ),齐(qí )人(rén )复(fù )畔(pàn )之(zhī )。诸(zhū )将(jiāng )拔(bá )北(běi )地(dì ),虏(lǔ )雍(yōng )王(wáng )弟(dì )章(zhāng )平(píng )。赦(shè )罪(zuì )人(rén )。

二(èr )月(yuè )癸(guǐ )未(wèi ),令(lìng )民(mín )除(chú )秦(qín )社(shè )稷(jì ),立(lì )汉(hàn )社(shè )稷(jì )。施(shī )恩(ēn )德(dé ),赐(cì )民(mín )爵(jué )。蜀(shǔ )、汉(hàn )民(mín )给(gěi )军(jūn )事(shì )劳(láo )苦(kǔ ),复(fù )勿(wù )租(zū )税(shuì )二(èr )岁(suì )。关(guān )中(zhōng )卒(zú )从(cóng )军(jūn )者(zhě ),复(fù )家(jiā )一(yī )岁(suì )。举(jǔ )民(mín )年(nián )五(wǔ )十(shí )以(yǐ )上(shàng ),有(yǒu )修(xiū )行(háng ),能(néng )帅(shuài )众(zhòng )为(wéi )善(shàn ),置(zhì )以(yǐ )为(wéi )三(sān )老(lǎo ),乡(xiāng )一(yī )人(rén )。择(zé )乡(xiāng )三(sān )老(lǎo )一(yī )人(rén )为(wéi )县(xiàn )三(sān )老(lǎo ),与(yǔ )县(xiàn )令(lìng )、丞(chéng )、尉(wèi )以(yǐ )事(shì )相(xiàng )教(jiāo ),复(fù )勿(wù )徭(yáo )戍(shù )。以(yǐ )十(shí )月(yuè )赐(cì )酒(jiǔ )肉(ròu )。

三(sān )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )自(zì )临(lín )晋(jìn )渡(dù )河(hé )。魏(wèi )王(wáng )豹(bào )降(jiàng ),将(jiāng )兵(bīng )从(cóng )。下(xià )河(hé )内(nèi ),虏(lǔ )殷(yīn )王(wáng )卬(áng ),置(zhì )河(hé )内(nèi )郡(jùn )。至(zhì )脩(yǒu )武(wǔ ),陈(chén )平(píng )亡(wáng )楚(chǔ )来(lái )降(jiàng )。汉(hàn )王(wáng )与(yǔ )语(yǔ ),说(shuō )之(zhī ),使(shǐ )参(cān )乘(chéng ),监(jiān )诸(zhū )将(jiāng )。南(nán )渡(dù )平(píng )阴(yīn )津(jīn ),至(zhì )洛(luò )阳(yáng ),新(xīn )城(chéng )三(sān )老(lǎo )董(dǒng )公(gōng )遮(zhē )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )‘顺(shùn )德(dé )者(zhě )昌(chāng ),逆(nì )德(dé )者(zhě )亡(wáng )’,‘兵(bīng )出(chū )无(wú )名(míng ),事(shì )故(gù )不(bú )成(chéng )’。故(gù )曰(yuē ):‘明(míng )其(qí )为(wéi )贼(zéi ),敌(dí )乃(nǎi )可(kě )服(fú )。’项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )无(wú )道(dào ),放(fàng )杀(shā )其(qí )主(zhǔ ),天(tiān )下(xià )之(zhī )贼(zéi )也(yě )。夫(fū )仁(rén )不(bú )以(yǐ )勇(yǒng ),义(yì )不(bú )以(yǐ )力(lì ),三(sān )军(jūn )之(zhī )众(zhòng )为(wéi )之(zhī )素(sù )服(fú ),以(yǐ )告(gào )之(zhī )诸(zhū )侯(hóu ),为(wéi )此(cǐ )东(dōng )伐(fá ),四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi )莫(mò )不(bú )仰(yǎng )德(dé )。此(cǐ )三(sān )王(wáng )之(zhī )举(jǔ )也(yě )。”汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。非(fēi )夫(fū )子(zǐ )无(wú )所(suǒ )闻(wén )。”于(yú )是(shì )汉(hàn )王(wáng )为(wéi )义(yì )帝(dì )发(fā )丧(sàng ),袒(tǎn )而(ér )大(dà )哭(kū ),哀(āi )临(lín )三(sān )日(rì )。发(fā )使(shǐ )告(gào )诸(zhū )侯(hóu )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )共(gòng )立(lì )义(yì )帝(dì ),北(běi )面(miàn )事(shì )之(zhī )。今(jīn )项(xiàng )羽(yǔ )放(fàng )杀(shā )义(yì )帝(dì )江(jiāng )南(nán ),大(dà )逆(nì )无(wú )道(dào )。寡(guǎ )人(rén )亲(qīn )为(wéi )发(fā )丧(sàng ),兵(bīng )皆(jiē )缟(gǎo )素(sù )。悉(xī )发(fā )关(guān )中(zhōng )兵(bīng ),收(shōu )三(sān )河(hé )士(shì ),南(nán )浮(fú )江(jiāng )、汉(hàn )以(yǐ )下(xià ),愿(yuàn )从(cóng )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )击(jī )楚(chǔ )之(zhī )杀(shā )义(yì )帝(dì )者(zhě )。”

夏(xià )四(sì )月(yuè ),田(tián )荣(róng )弟(dì )横(héng )收(shōu )得(dé )数(shù )万(wàn )人(rén ),立(lì )荣(róng )子(zǐ )广(guǎng )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。羽(yǔ )虽(suī )闻(wén )汉(hàn )东(dōng ),既(jì )击(jī )齐(qí ),欲(yù )遂(suí )破(pò )之(zhī )而(ér )后(hòu )击(jī )汉(hàn ),汉(hàn )王(wáng )以(yǐ )故(gù )得(dé )劫(jié )五(wǔ )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )东(dōng )伐(fá )楚(chǔ )。到(dào )外(wài )黄(huáng ),彭(péng )越(yuè )将(jiāng )三(sān )万(wàn )人(rén )归(guī )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )拜(bài )越(yuè )为(wéi )魏(wèi )相(xiàng )国(guó ),令(lìng )定(dìng )梁(liáng )也(yě )。

汉(hàn )王(wáng )遂(suí )入(rù )彭(péng )城(chéng ),收(shōu )羽(yǔ )美(měi )人(rén )货(huò )赂(lù ),置(zhì )酒(jiǔ )高(gāo )会(huì )。羽(yǔ )闻(wén )之(zhī ),令(lìng )其(qí )将(jiāng )击(jī )齐(qí ),而(ér )自(zì )以(yǐ )精(jīng )兵(bīng )三(sān )万(wàn )人(rén )从(cóng )鲁(lǔ )出(chū )胡(hú )陵(líng ),至(zhì )萧(xiāo )、晨(chén )击(jī )汉(hàn )军(jūn ),大(dà )战(zhàn )彭(péng )城(chéng )灵(líng )壁(bì )东(dōng )睢(suī )水(shuǐ )上(shàng ),大(dà )破(pò )汉(hàn )军(jūn ),多(duō )杀(shā )士(shì )卒(zú ),睢(suī )水(shuǐ )为(wéi )之(zhī )不(bú )流(liú )。围(wéi )汉(hàn )王(wáng )三(sān )匝(zā )。大(dà )风(fēng )从(cóng )西(xī )北(běi )起(qǐ ),折(shé )木(mù )发(fā )屋(wū ),扬(yáng )砂(shā )石(shí ),昼(zhòu )晦(huì ),楚(chǔ )军(jūn )大(dà )乱(luàn ),而(ér )汉(hàn )王(wáng )得(dé )与(yǔ )数(shù )十(shí )骑(qí )遁(dùn )去(qù )。过(guò )沛(pèi ),使(shǐ )人(rén )求(qiú )室(shì )家(jiā ),室(shì )家(jiā )亦(yì )已(yǐ )亡(wáng ),不(bú )相(xiàng )得(dé )。汉(hàn )王(wáng )道(dào )逢(féng )孝(xiào )惠(huì )、鲁(lǔ )元(yuán ),载(zǎi )行(háng )。楚(chǔ )骑(qí )追(zhuī )汉(hàn )王(wáng ),汉(hàn )王(wáng )急(jí ),推(tuī )堕(duò )二(èr )子(zǐ )。滕(téng )公(gōng )下(xià )收(shōu )载(zǎi ),遂(suí )得(dé )脱(tuō )。审(shěn )食(shí )其(qí )从(cóng )太(tài )公(gōng )、吕(lǚ )后(hòu )间(jiān )行(háng ),反(fǎn )遇(yù )楚(chǔ )军(jūn ),羽(yǔ )常(cháng )置(zhì )军(jūn )中(zhōng )以(yǐ )为(wéi )质(zhì )。诸(zhū )侯(hóu )见(jiàn )汉(hàn )败(bài ),皆(jiē )亡(wáng )去(qù )。塞(sāi )王(wáng )欣(xīn )、翟(zhái )王(wáng )翳(yì )降(jiàng )楚(chǔ ),殷(yīn )王(wáng )卬(áng )死(sǐ )。

吕(lǚ )后(hòu )兄(xiōng )周(zhōu )吕(lǚ )侯(hóu )将(jiāng )兵(bīng )居(jū )下(xià )邑(yì ),汉(hàn )王(wáng )从(cóng )之(zhī )。稍(shāo )收(shōu )士(shì )卒(zú ),军(jūn )砀(dàng )。

汉(hàn )王(wáng )西(xī )过(guò )梁(liáng )地(dì ),至(zhì )虞(yú ),谓(wèi )谒(yè )者(zhě )随(suí )何(hé )曰(yuē ):“公(gōng )能(néng )说(shuō )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )布(bù )使(shǐ )举(jǔ )兵(bīng )畔(pàn )楚(chǔ ),项(xiàng )王(wáng )必(bì )留(liú )击(jī )之(zhī )。得(dé )留(liú )数(shù )月(yuè ),吾(wú )取(qǔ )天(tiān )下(xià )必(bì )矣(yǐ )。”随(suí )何(hé )往(wǎng )说(shuō )布(bù ),果(guǒ )使(shǐ )畔(pàn )楚(chǔ )。

五(wǔ )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )屯(tún )荥(yíng )阳(yáng ),萧(xiāo )何(hé )发(fā )关(guān )中(zhōng )老(lǎo )弱(ruò )未(wèi )傅(fù )者(zhě )悉(xī )诣(yì )军(jūn )。韩(hán )信(xìn )亦(yì )收(shōu )兵(bīng )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )会(huì ),兵(bīng )复(fù )大(dà )振(zhèn )。与(yǔ )楚(chǔ )战(zhàn )荥(yíng )阳(yáng )南(nán )京(jīng )、索(suǒ )间(jiān ),破(pò )之(zhī )。筑(zhù )甬(yǒng )道(dào )属(shǔ )河(hé ),以(yǐ )取(qǔ )敖(áo )仓(cāng )粟(sù )。魏(wèi )王(wáng )豹(bào )谒(yè )归(guī )视(shì )亲(qīn )疾(jí )。至(zhì )则(zé )绝(jué )河(hé )津(jīn ),反(fǎn )为(wéi )楚(chǔ )。

六(liù )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )还(hái )栎(lì )阳(yáng )。壬(rén )午(wǔ ),立(lì )太(tài )子(zǐ ),赦(shè )罪(zuì )人(rén )。令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )子(zǐ )在(zài )关(guān )中(zhōng )者(zhě )皆(jiē )集(jí )栎(lì )阳(yáng )为(wéi )卫(wèi )。引(yǐn )水(shuǐ )灌(guàn )废(fèi )丘(qiū ),废(fèi )丘(qiū )降(jiàng ),章(zhāng )邯(hán )自(zì )杀(shā )。雍(yōng )地(dì )定(dìng ),八(bā )十(shí )余(yú )县(xiàn ),置(zhì )河(hé )上(shàng )、渭(wèi )南(nán )、中(zhōng )地(dì )、陇(lǒng )西(xī )、上(shàng )郡(jùn )。令(lìng )祠(cí )官(guān )祀(sì )天(tiān )地(dì )、四(sì )方(fāng )、上(shàng )帝(dì )、山(shān )川(chuān ),以(yǐ )时(shí )祠(cí )之(zhī )。兴(xìng )关(guān )中(zhōng )卒(zú )乘(chéng )边(biān )塞(sāi )。关(guān )中(zhōng )大(dà )饥(jī ),米(mǐ )斛(hú )万(wàn )钱(qián ),人(rén )相(xiàng )食(shí )。令(lìng )民(mín )就(jiù )食(shí )蜀(shǔ )、汉(hàn )。

秋(qiū )八(bā )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )如(rú )荥(yíng )阳(yáng ),谓(wèi )郦(lì )食(shí )其(qí )曰(yuē ):“缓(huǎn )颊(jiá )往(wǎng )说(shuō )魏(wèi )王(wáng )豹(bào ),能(néng )下(xià )之(zhī ),以(yǐ )魏(wèi )地(dì )万(wàn )户(hù )封(fēng )生(shēng )。”食(shí )其(qí )往(wǎng ),豹(bào )不(bú )听(tīng )。汉(hàn )王(wáng )以(yǐ )韩(hán )信(xìn )为(wéi )左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng ),与(yǔ )曹(cáo )参(cān )、灌(guàn )婴(yīng )俱(jù )击(jī )魏(wèi )。食(shí )其(qí )还(hái ),汉(hàn )王(wáng )问(wèn ):“魏(wèi )大(dà )将(jiāng )谁(shuí )也(yě )?”对(duì )曰(yuē ):“柏(bǎi )直(zhí )。”王(wáng )曰(yuē ):“是(shì )口(kǒu )尚(shàng )乳(rǔ )臭(chòu ),不(bú )能(néng )当(dāng )韩(hán )信(xìn )。骑(qí )将(jiāng )谁(shuí )也(yě )?”曰(yuē ):“冯(féng )敬(jìng )。”曰(yuē ):“是(shì )秦(qín )将(jiāng )冯(féng )无(wú )择(zé )子(zǐ )也(yě )。虽(suī )贤(xián ),不(bú )能(néng )当(dāng )灌(guàn )婴(yīng )。步(bù )卒(zú )将(jiāng )谁(shuí )也(yě )?”曰(yuē ):“项(xiàng )它(tā )。”曰(yuē ):“不(bú )能(néng )当(dāng )曹(cáo )参(cān )。吾(wú )无(wú )患(huàn )矣(yǐ )。”

九(jiǔ )月(yuè ),信(xìn )等(děng )虏(lǔ )豹(bào ),传(chuán )诣(yì )荥(yíng )阳(yáng )。定(dìng )魏(wèi )地(dì ),置(zhì )河(hé )东(dōng )、太(tài )原(yuán )、上(shàng )党(dǎng )郡(jùn )。信(xìn )使(shǐ )人(rén )请(qǐng )兵(bīng )三(sān )万(wàn )人(rén ),愿(yuàn )以(yǐ )北(běi )举(jǔ )燕(yàn )、赵(zhào ),东(dōng )击(jī )齐(qí ),南(nán )绝(jué )楚(chǔ )粮(liáng )道(dào )。汉(hàn )王(wáng )与(yǔ )之(zhī )。

三(sān )年(nián )冬(dōng )十(shí )月(yuè ),韩(hán )信(xìn )、张(zhāng )耳(ěr )东(dōng )下(xià )井(jǐng )陉(xíng )击(jī )赵(zhào ),斩(zhǎn )陈(chén )馀(yú ),获(huò )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )。置(zhì )常(cháng )山(shān )、代(dài )郡(jùn )。甲(jiǎ )戌(xū )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

十(shí )一(yī )月(yuè )癸(guǐ )卯(mǎo )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。随(suí )何(hé )既(jì )说(shuō )黥(qíng )布(bù ),布(bù )起(qǐ )兵(bīng )攻(gōng )楚(chǔ )。楚(chǔ )使(shǐ )项(xiàng )声(shēng )、龙(lóng )且(qiě )攻(gōng )布(bù ),布(bù )战(zhàn )不(bú )胜(shèng )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),布(bù )与(yǔ )随(suí )何(hé )间(jiān )行(háng )归(guī )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )分(fèn )之(zhī )兵(bīng ),与(yǔ )俱(jù )收(shōu )兵(bīng )至(zhì )成(chéng )皋(gāo )。

项(xiàng )羽(yǔ )数(shù )侵(qīn )夺(duó )汉(hàn )甬(yǒng )道(dào ),汉(hàn )军(jūn )乏(fá )食(shí ),与(yǔ )郦(lì )食(shí )其(qí )谋(móu )桡(ráo )楚(chǔ )权(quán )。食(shí )其(qí )欲(yù )立(lì )六(liù )国(guó )后(hòu )以(yǐ )树(shù )党(dǎng ),汉(hàn )王(wáng )刻(kè )印(yìn ),将(jiāng )遣(qiǎn )食(shí )其(qí )立(lì )之(zhī )。以(yǐ )问(wèn )张(zhāng )良(liáng ),良(liáng )发(fā )八(bā )难(nán )。汉(hàn )王(wáng )辍(chuò )饭(fàn )吐(tǔ )哺(bǔ ),曰(yuē ):“竖(shù )儒(rú )几(jǐ )败(bài )乃(nǎi )公(gōng )事(shì )!”令(lìng )趋(qū )销(xiāo )印(yìn )。又(yòu )问(wèn )陈(chén )平(píng ),乃(nǎi )从(cóng )其(qí )计(jì ),与(yǔ )平(píng )黄(huáng )金(jīn )四(sì )万(wàn )斤(jīn ),以(yǐ )间(jiān )疏(shū )楚(chǔ )君(jūn )臣(chén )。

夏(xià )四(sì )月(yuè ),项(xiàng )羽(yǔ )围(wéi )汉(hàn )荥(yíng )阳(yáng ),汉(hàn )王(wáng )请(qǐng )和(hé ),割(gē )荥(yíng )阳(yáng )以(yǐ )西(xī )者(zhě )为(wéi )汉(hàn )。亚(yà )父(fù )劝(quàn )项(xiàng )羽(yǔ )急(jí )攻(gōng )荥(yíng )阳(yáng ),汉(hàn )王(wáng )患(huàn )之(zhī )。陈(chén )平(píng )反(fǎn )间(jiān )既(jì )行(háng ),羽(yǔ )果(guǒ )疑(yí )亚(yà )父(fù )。亚(yà )父(fù )大(dà )怒(nù )而(ér )去(qù ),发(fā )病(bìng )死(sǐ )。

五(wǔ )月(yuè ),将(jiāng )军(jūn )纪(jì )信(xìn )曰(yuē ):“事(shì )急(jí )矣(yǐ )!臣(chén )请(qǐng )诳(kuáng )楚(chǔ ),可(kě )以(yǐ )间(jiān )出(chū )。”于(yú )是(shì )陈(chén )平(píng )夜(yè )出(chū )女(nǚ )子(zǐ )东(dōng )门(mén )二(èr )千(qiān )余(yú )人(rén ),楚(chǔ )因(yīn )四(sì )面(miàn )击(jī )之(zhī )。纪(jì )信(xìn )乃(nǎi )乘(chéng )王(wáng )车(chē ),黄(huáng )屋(wū )左(zuǒ )纛(dào ),曰(yuē ):“食(shí )尽(jìn ),汉(hàn )王(wáng )降(jiàng )楚(chǔ )。”楚(chǔ )皆(jiē )呼(hū )万(wàn )岁(suì ),之(zhī )城(chéng )东(dōng )观(guān ),以(yǐ )故(gù )汉(hàn )王(wáng )得(dé )与(yǔ )数(shù )十(shí )骑(qí )出(chū )西(xī )门(mén )遁(dùn )。令(lìng )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )周(zhōu )苛(kē )、魏(wèi )豹(bào )、枞(cōng )公(gōng )守(shǒu )荥(yíng )阳(yáng )。羽(yǔ )见(jiàn )纪(jì )信(xìn ),问(wèn ):“汉(hàn )王(wáng )安(ān )在(zài )?”曰(yuē ):“已(yǐ )出(chū )去(qù )矣(yǐ )。”羽(yǔ )烧(shāo )杀(shā )信(xìn )。而(ér )周(zhōu )苛(kē )、枞(cōng )公(gōng )相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“反(fǎn )国(guó )之(zhī )王(wáng ),难(nán )与(yǔ )守(shǒu )城(chéng )。”因(yīn )杀(shā )魏(wèi )豹(bào )。

汉(hàn )王(wáng )出(chū )荥(yíng )阳(yáng ),至(zhì )成(chéng )皋(gāo )。自(zì )成(chéng )皋(gāo )入(rù )关(guān ),收(shōu )兵(bīng )欲(yù )复(fù )东(dōng )。辕(yuán )生(shēng )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“汉(hàn )与(yǔ )楚(chǔ )相(xiàng )距(jù )荥(yíng )阳(yáng )数(shù )岁(suì ),汉(hàn )常(cháng )困(kùn )。愿(yuàn )君(jūn )王(wáng )出(chū )武(wǔ )关(guān ),项(xiàng )王(wáng )必(bì )引(yǐn )兵(bīng )南(nán )走(zǒu ),王(wáng )深(shēn )壁(bì ),令(lìng )荥(yíng )阳(yáng )、成(chéng )皋(gāo )间(jiān )且(qiě )得(dé )休(xiū )息(xī )。使(shǐ )韩(hán )信(xìn )等(děng )得(dé )辑(jí )河(hé )北(běi )赵(zhào )地(dì ),连(lián )燕(yàn )、齐(qí ),君(jūn )王(wáng )乃(nǎi )复(fù )走(zǒu )荥(yíng )阳(yáng )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )楚(chǔ )所(suǒ )备(bèi )者(zhě )多(duō ),力(lì )分(fèn )。汉(hàn )得(dé )休(xiū )息(xī ),复(fù )与(yǔ )之(zhī )战(zhàn ),破(pò )之(zhī )必(bì )矣(yǐ )。”汉(hàn )王(wáng )从(cóng )其(qí )计(jì ),出(chū )军(jūn )宛(wǎn )、叶(yè )间(jiān ),与(yǔ )黥(qíng )布(bù )行(háng )收(shōu )兵(bīng )。

羽(yǔ )闻(wén )汉(hàn )王(wáng )在(zài )宛(wǎn ),果(guǒ )引(yǐn )兵(bīng )南(nán ),汉(hàn )王(wáng )坚(jiān )壁(bì )不(bú )与(yǔ )战(zhàn )。是(shì )月(yuè ),彭(péng )越(yuè )渡(dù )睢(suī ),与(yǔ )项(xiàng )声(shēng )、薛(xuē )公(gōng )战(zhàn )下(xià )邳(pī ),破(pò )杀(shā )薛(xuē )公(gōng )。羽(yǔ )使(shǐ )终(zhōng )公(gōng )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo ),而(ér )自(zì )东(dōng )击(jī )彭(péng )越(yuè )。汉(hàn )王(wáng )引(yǐn )兵(bīng )北(běi ),击(jī )破(pò )终(zhōng )公(gōng ),复(fù )军(jūn )成(chéng )皋(gāo )。

六(liù )月(yuè ),羽(yǔ )已(yǐ )破(pò )走(zǒu )彭(péng )越(yuè ),闻(wén )汉(hàn )复(fù )军(jūn )成(chéng )皋(gāo ),乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )西(xī )拔(bá )荥(yíng )阳(yáng )城(chéng ),生(shēng )得(dé )周(zhōu )苛(kē )。羽(yǔ )谓(wèi )苛(kē ):“为(wéi )我(wǒ )将(jiāng ),以(yǐ )公(gōng )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),封(fēng )三(sān )万(wàn )户(hù )。”周(zhōu )苛(kē )骂(mà )曰(yuē ):“若(ruò )不(bú )趋(qū )降(jiàng )汉(hàn ),今(jīn )为(wéi )虏(lǔ )矣(yǐ )!若(ruò )非(fēi )汉(hàn )王(wáng )敌(dí )也(yě )。”羽(yǔ )亨(hēng )周(zhōu )苛(kē ),并(bìng )杀(shā )枞(cōng )公(gōng ),而(ér )虏(lǔ )韩(hán )王(wáng )信(xìn ),遂(suí )围(wéi )成(chéng )皋(gāo )。汉(hàn )王(wáng )跳(tiào ),独(dú )与(yǔ )滕(téng )公(gōng )共(gòng )车(chē )出(chū )成(chéng )皋(gāo )玉(yù )门(mén ),北(běi )渡(dù )河(hé ),宿(xiǔ )小(xiǎo )修(xiū )武(wǔ )。自(zì )称(chēng )使(shǐ )者(zhě ),晨(chén )驰(chí )入(rù )张(zhāng )耳(ěr )、韩(hán )信(xìn )壁(bì )而(ér )夺(duó )之(zhī )军(jūn )。乃(nǎi )使(shǐ )张(zhāng )耳(ěr )北(běi )收(shōu )兵(bīng )赵(zhào )地(dì )。

秋(qiū )七(qī )月(yuè ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )大(dà )角(jiǎo )。汉(hàn )王(wáng )得(dé )韩(hán )信(xìn )军(jūn ),复(fù )大(dà )振(zhèn )。

八(bā )月(yuè ),临(lín )河(hé )南(nán )乡(xiāng ),军(jūn )小(xiǎo )修(xiū )武(wǔ ),欲(yù )复(fù )战(zhàn )。郎(láng )中(zhōng )郑(zhèng )忠(zhōng )说(shuō )止(zhǐ )汉(hàn )王(wáng ),高(gāo )垒(lěi )深(shēn )堑(qiàn )勿(wù )战(zhàn )。汉(hàn )王(wáng )听(tīng )其(qí )计(jì ),使(shǐ )卢(lú )绾(wǎn )、刘(liú )贾(jiǎ )将(jiāng )卒(zú )二(èr )万(wàn )人(rén ),骑(qí )数(shù )百(bǎi ),渡(dù )白(bái )马(mǎ )津(jīn )入(rù )楚(chǔ )地(dì ),佐(zuǒ )彭(péng )越(yuè )烧(shāo )楚(chǔ )积(jī )聚(jù ),复(fù )击(jī )破(pò )楚(chǔ )军(jūn )燕(yàn )郭(guō )西(xī ),攻(gōng )下(xià )睢(suī )阳(yáng )、外(wài )黄(huáng )十(shí )七(qī )城(chéng )。

九(jiǔ )月(yuè ),羽(yǔ )谓(wèi )海(hǎi )春(chūn )侯(hóu )大(dà )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )咎(jiù )曰(yuē ):“谨(jǐn )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo )。即(jí )汉(hàn )王(wáng )欲(yù )挑(tiāo )战(zhàn ),慎(shèn )勿(wù )与(yǔ )战(zhàn ),勿(wù )令(lìng )得(dé )东(dōng )而(ér )已(yǐ )。我(wǒ )十(shí )五(wǔ )日(rì )必(bì )定(dìng )梁(liáng )地(dì ),复(fù )从(cóng )将(jiāng )军(jūn )。”羽(yǔ )引(yǐn )兵(bīng )东(dōng )击(jī )彭(péng )越(yuè )。

汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )郦(lì )食(shí )其(qí )说(shuō )齐(qí )王(wáng )田(tián )广(guǎng ),罢(bà )守(shǒu )兵(bīng )与(yǔ )汉(hàn )和(hé )。

四(sì )年(nián )冬(dōng )十(shí )月(yuè ),韩(hán )信(xìn )用(yòng )蒯(kuǎi )通(tōng )计(jì ),袭(xí )破(pò )齐(qí )。齐(qí )王(wáng )亨(hēng )郦(lì )生(shēng ),东(dōng )走(zǒu )高(gāo )密(mì )。项(xiàng )羽(yǔ )闻(wén )韩(hán )信(xìn )破(pò )齐(qí ),且(qiě )欲(yù )击(jī )楚(chǔ ),使(shǐ )龙(lóng )且(qiě )救(jiù )齐(qí )。

汉(hàn )果(guǒ )数(shù )挑(tiāo )成(chéng )皋(gāo )战(zhàn ),楚(chǔ )军(jūn )不(bú )出(chū )。使(shǐ )人(rén )辱(rǔ )之(zhī )数(shù )日(rì ),大(dà )司(sī )马(mǎ )咎(jiù )怒(nù ),渡(dù )兵(bīng )汜(sì )水(shuǐ )。士(shì )卒(zú )半(bàn )渡(dù ),汉(hàn )击(jī )之(zhī ),大(dà )破(pò )楚(chǔ )军(jūn ),尽(jìn )得(dé )楚(chǔ )国(guó )金(jīn )玉(yù )货(huò )赂(lù )。大(dà )司(sī )马(mǎ )咎(jiù )、长(zhǎng )史(shǐ )欣(xīn )皆(jiē )自(zì )刭(jǐng )汜(sì )水(shuǐ )上(shàng )。汉(hàn )王(wáng )引(yǐn )兵(bīng )渡(dù )河(hé ),复(fù )取(qǔ )成(chéng )皋(gāo ),军(jūn )广(guǎng )武(wǔ ),就(jiù )敖(áo )仓(cāng )食(shí )。

羽(yǔ )下(xià )梁(liáng )地(dì )十(shí )余(yú )城(chéng ),闻(wén )海(hǎi )春(chūn )侯(hóu )破(pò ),乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )还(hái )。汉(hàn )军(jūn )方(fāng )围(wéi )钟(zhōng )离(lí )末(mò )于(yú )荥(yíng )阳(yáng )东(dōng ),闻(wén )羽(yǔ )至(zhì ),尽(jìn )走(zǒu )险(xiǎn )阻(zǔ )。羽(yǔ )亦(yì )军(jūn )广(guǎng )武(wǔ ),与(yǔ )汉(hàn )相(xiàng )守(shǒu )。丁(dīng )壮(zhuàng )苦(kǔ )军(jūn )旅(lǚ ),老(lǎo )弱(ruò )罢(bà )转(zhuǎn )饷(xiǎng )。汉(hàn )王(wáng )、羽(yǔ )相(xiàng )与(yǔ )临(lín )广(guǎng )武(wǔ )之(zhī )间(jiān )而(ér )语(yǔ )。羽(yǔ )欲(yù )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )独(dú )身(shēn )挑(tiāo )战(zhàn ),汉(hàn )王(wáng )数(shù )羽(yǔ )曰(yuē ):“吾(wú )始(shǐ )与(yǔ )羽(yǔ )俱(jù )受(shòu )命(mìng )怀(huái )王(wáng ),曰(yuē )先(xiān )定(dìng )关(guān )中(zhōng )者(zhě )王(wáng )之(zhī )。羽(yǔ )负(fù )约(yuē ),王(wáng )我(wǒ )于(yú )蜀(shǔ )、汉(hàn ),罪(zuì )一(yī )也(yě )。羽(yǔ )矫(jiǎo )杀(shā )卿(qīng )子(zǐ )冠(guàn )军(jūn ),自(zì )尊(zūn ),罪(zuì )二(èr )也(yě )。羽(yǔ )当(dāng )以(yǐ )救(jiù )赵(zhào )还(hái )报(bào ),而(ér )擅(shàn )劫(jié )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )入(rù )关(guān ),罪(zuì )三(sān )也(yě )。怀(huái )王(wáng )约(yuē ),入(rù )秦(qín )无(wú )暴(bào )掠(luě ),羽(yǔ )烧(shāo )秦(qín )宫(gōng )室(shì ),掘(jué )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )冢(zhǒng ),收(shōu )私(sī )其(qí )财(cái ),罪(zuì )四(sì )也(yě )。又(yòu )强(qiáng )杀(shā )秦(qín )降(jiàng )王(wáng )子(zǐ )婴(yīng ),罪(zuì )五(wǔ )也(yě )。诈(zhà )坑(kēng )秦(qín )子(zǐ )弟(dì )新(xīn )安(ān )二(èr )十(shí )万(wàn ),王(wáng )其(qí )将(jiāng ),罪(zuì )六(liù )也(yě )。皆(jiē )王(wáng )诸(zhū )将(jiāng )善(shàn )地(dì ),而(ér )徙(xǐ )逐(zhú )故(gù )主(zhǔ ),令(lìng )臣(chén )下(xià )争(zhēng )畔(pàn )逆(nì )。罪(zuì )七(qī )也(yě )。出(chū )逐(zhú )义(yì )帝(dì )彭(péng )城(chéng ),自(zì )都(dōu )之(zhī ),夺(duó )韩(hán )王(wáng )地(dì ),并(bìng )王(wáng )梁(liáng )、楚(chǔ ),多(duō )自(zì )与(yǔ ),罪(zuì )八(bā )也(yě )。使(shǐ )人(rén )阴(yīn )杀(shā )义(yì )帝(dì )江(jiāng )南(nán ),罪(zuì )九(jiǔ )也(yě )。夫(fū )为(wéi )人(rén )臣(chén )而(ér )杀(shā )其(qí )主(zhǔ ),杀(shā )其(qí )已(yǐ )降(jiàng ),为(wéi )政(zhèng )不(bú )平(píng ),主(zhǔ )约(yuē )不(bú )信(xìn ),天(tiān )下(xià )所(suǒ )不(bú )容(róng ),大(dà )逆(nì )无(wú )道(dào ),罪(zuì )十(shí )也(yě )。吾(wú )以(yǐ )义(yì )兵(bīng )从(cóng )诸(zhū )侯(hóu )诛(zhū )残(cán )贼(zéi ),使(shǐ )刑(xíng )余(yú )罪(zuì )人(rén )击(jī )公(gōng ),何(hé )苦(kǔ )乃(nǎi )与(yǔ )公(gōng )挑(tiāo )战(zhàn )!”羽(yǔ )大(dà )怒(nù ),伏(fú )弩(nǔ )射(shè )中(zhōng )汉(hàn )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )伤(shāng )胸(xiōng ),乃(nǎi )扪(mén )足(zú )曰(yuē ):“虏(lǔ )中(zhōng )吾(wú )指(zhǐ )!”汉(hàn )王(wáng )病(bìng )创(chuàng )卧(wò ),张(zhāng )良(liáng )强(qiáng )请(qǐng )汉(hàn )王(wáng )起(qǐ )行(háng )劳(láo )军(jūn ),以(yǐ )安(ān )士(shì )卒(zú ),毋(wú )令(lìng )楚(chǔ )乘(chéng )胜(shèng )。汉(hàn )王(wáng )出(chū )行(háng )军(jūn ),疾(jí )甚(shèn ),因(yīn )驰(chí )入(rù )成(chéng )皋(gāo )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),韩(hán )信(xìn )与(yǔ )灌(guàn )婴(yīng )击(jī )破(pò )楚(chǔ )军(jūn ),杀(shā )楚(chǔ )将(jiāng )龙(lóng )且(qiě ),追(zhuī )至(zhì )城(chéng )阳(yáng ),虏(lǔ )齐(qí )王(wáng )广(guǎng )。齐(qí )相(xiàng )田(tián )横(héng )自(zì )立(lì )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),奔(bēn )彭(péng )越(yuè )。汉(hàn )立(lì )张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。

汉(hàn )王(wáng )疾(jí )愈(yù ),西(xī )入(rù )关(guān ),至(zhì )栎(lì )阳(yáng ),存(cún )问(wèn )父(fù )老(lǎo ),置(zhì )酒(jiǔ )。枭(xiāo )故(gù )塞(sāi )王(wáng )欣(xīn )头(tóu )栎(lì )阳(yáng )市(shì )。留(liú )四(sì )日(rì ),复(fù )如(rú )军(jūn ),军(jūn )广(guǎng )武(wǔ )。关(guān )中(zhōng )兵(bīng )益(yì )出(chū ),而(ér )彭(péng )越(yuè )、田(tián )横(héng )居(jū )梁(liáng )地(dì ),往(wǎng )来(lái )苦(kǔ )楚(chǔ )兵(bīng ),绝(jué )其(qí )粮(liáng )食(shí )。

韩(hán )信(xìn )已(yǐ )破(pò )齐(qí ),使(shǐ )人(rén )言(yán )曰(yuē ):“齐(qí )边(biān )楚(chǔ ),权(quán )轻(qīng ),不(bú )为(wéi )假(jiǎ )王(wáng ),恐(kǒng )不(bú )能(néng )安(ān )齐(qí )。”汉(hàn )王(wáng )怒(nù ),欲(yù )攻(gōng )之(zhī )。张(zhāng )良(liáng )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )因(yīn )而(ér )立(lì )之(zhī ),使(shǐ )自(zì )为(wéi )守(shǒu )。”春(chūn )二(èr )月(yuè ),遣(qiǎn )张(zhāng )良(liáng )操(cāo )印(yìn ),立(lì )韩(hán )信(xìn )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。

秋(qiū )七(qī )月(yuè ),立(lì )黥(qíng )布(bù )为(wéi )淮(huái )南(nán )王(wáng )。

八(bā )月(yuè ),初(chū )为(wéi )算(suàn )赋(fù )。北(běi )貉(mò )、燕(yàn )人(rén )来(lái )致(zhì )枭(xiāo )骑(qí )助(zhù )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )下(xià )令(lìng ):军(jūn )士(shì )不(bú )幸(xìng )死(sǐ )者(zhě ),吏(lì )为(wéi )衣(yī )衾(qīn )棺(guān )敛(liǎn ),转(zhuǎn )送(sòng )其(qí )家(jiā )。四(sì )方(fāng )归(guī )心(xīn )焉(yān )。

项(xiàng )羽(yǔ )自(zì )知(zhī )少(shǎo )助(zhù )食(shí )尽(jìn ),韩(hán )信(xìn )又(yòu )进(jìn )兵(bīng )击(jī )楚(chǔ ),羽(yǔ )患(huàn )之(zhī )。汉(hàn )遣(qiǎn )陆(lù )贾(jiǎ )说(shuō )羽(yǔ ),请(qǐng )太(tài )公(gōng ),羽(yǔ )弗(fú )听(tīng )。汉(hàn )复(fù )使(shǐ )侯(hóu )公(gōng )说(shuō )羽(yǔ ),羽(yǔ )乃(nǎi )与(yǔ )汉(hàn )约(yuē ),中(zhōng )分(fèn )天(tiān )下(xià ),割(gē )鸿(hóng )沟(gōu )以(yǐ )西(xī )为(wéi )汉(hàn ),以(yǐ )东(dōng )为(wéi )楚(chǔ )。九(jiǔ )月(yuè ),归(guī )太(tài )公(gōng )、吕(lǚ )后(hòu ),军(jūn )皆(jiē )称(chēng )万(wàn )岁(suì )。乃(nǎi )封(fēng )侯(hóu )公(gōng )为(wéi )平(píng )国(guó )君(jūn )。羽(yǔ )解(jiě )而(ér )东(dōng )归(guī )。汉(hàn )王(wáng )欲(yù )西(xī )归(guī ),张(zhāng )良(liáng )、陈(chén )平(píng )谏(jiàn )曰(yuē ):“今(jīn )汉(hàn )有(yǒu )天(tiān )下(xià )太(tài )半(bàn ),而(ér )诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )附(fù ),楚(chǔ )兵(bīng )罢(bà )食(shí )尽(jìn ),此(cǐ )天(tiān )亡(wáng )之(zhī )时(shí ),不(bú )因(yīn )其(qí )几(jǐ )而(ér )遂(suí )取(qǔ )之(zhī ),此(cǐ )养(yǎng )虎(hǔ )自(zì )遗(yí )患(huàn )也(yě )。”汉(hàn )王(wáng )从(cóng )之(zhī )。

阅读:25848

打赏捐助〔Donate〕>>>

《高帝纪上》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库