隋纪五【登录】

《资治通鉴》 > 《隋纪》·八卷 > 《隋纪五》 > 拼音版

起(qǐ )著(zhe )雍(yōng )执(zhí )徐(xú ),尽(jìn )玄(xuán )黓(yì )涒(yūn )滩(tān ),凡(fán )五(wǔ )年(nián )。

炀(yáng )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )大(dà )业(yè )四(sì )年(nián )(戊(wù )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )八(bā )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),乙(yǐ )巳(sì ),诏(zhào )发(fā )河(hé )北(běi )诸(zhū )军(jūn )五(wǔ )百(bǎi )馀(yú )万(wàn )众(zhòng )穿(chuān )永(yǒng )济(jì )渠(qú ),引(yǐn )沁(qìn )水(shuǐ )南(nán )达(dá )于(yú )河(hé ),北(běi )通(tōng )涿(zhuō )郡(jùn )。丁(dīng )男(nán )不(bú )供(gòng ),始(shǐ )役(yì )妇(fù )人(rén )。

壬(rén )申(shēn ),以(yǐ )太(tài )府(fǔ )卿(qīng )元(yuán )寿(shòu )为(wéi )内(nèi )史(shǐ )令(lìng )。

裴(péi )矩(jǔ )闻(wén )西(xī )突(tū )厥(jué )处(chù )罗(luó )可(kě )汗(hàn )思(sī )其(qí )母(mǔ ),请(qǐng )遣(qiǎn )使(shǐ )招(zhāo )怀(huái )之(zhī )。二(èr )月(yuè ),己(jǐ )卯(mǎo ),帝(dì )遣(qiǎn )司(sī )朝(cháo )谒(yè )者(zhě )崔(cuī )君(jūn )肃(sù )赍(jī )诏(zhào )书(shū )慰(wèi )谕(yù )之(zhī )。处(chù )罗(luó )见(jiàn )君(jūn )肃(sù )甚(shèn )倨(jù ),受(shòu )诏(zhào )不(bú )肯(kěn )起(qǐ ),君(jūn )肃(sù )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“突(tū )厥(jué )本(běn )一(yī )国(guó ),中(zhōng )分(fèn )为(wéi )二(èr ),每(měi )岁(suì )交(jiāo )兵(bīng ),积(jī )数(shù )十(shí )岁(suì )而(ér )莫(mò )能(néng )相(xiàng )灭(miè )者(zhě ),明(míng )知(zhī )其(qí )势(shì )敌(dí )耳(ěr )。然(rán )启(qǐ )民(mín )举(jǔ )其(qí )部(bù )落(luò )百(bǎi )万(wàn )之(zhī )众(zhòng ),卑(bēi )躬(gōng )折(shé )节(jiē ),入(rù )臣(chén )天(tiān )子(zǐ )者(zhě ),其(qí )故(gù )何(hé )也(yě )?正(zhèng )以(yǐ )切(qiē )恨(hèn )可(kě )汗(hàn ),不(bú )能(néng )独(dú )制(zhì ),欲(yù )借(jiè )兵(bīng )于(yú )大(dà )国(guó ),共(gòng )灭(miè )可(kě )汗(hàn )耳(ěr )。群(qún )臣(chén )咸(xián )欲(yù )从(cóng )启(qǐ )民(mín )之(zhī )请(qǐng ),天(tiān )子(zǐ )既(jì )许(xǔ )之(zhī ),师(shī )出(chū )有(yǒu )日(rì )矣(yǐ )。顾(gù )可(kě )汗(hàn )母(mǔ )向(xiàng )夫(fū )人(rén )惧(jù )西(xī )国(guó )之(zhī )灭(miè ),旦(dàn )夕(xī )守(shǒu )阙(què ),哭(kū )泣(qì )哀(āi )祈(qí ),匍(pú )匐(fú )谢(xiè )罪(zuì ),请(qǐng )发(fā )使(shǐ )召(zhào )可(kě )汗(hàn ),令(lìng )入(rù )内(nèi )属(shǔ )。天(tiān )子(zǐ )怜(lián )之(zhī ),故(gù )复(fù )遣(qiǎn )使(shǐ )至(zhì )此(cǐ )。今(jīn )可(kě )汗(hàn )乃(nǎi )倨(jù )慢(màn )如(rú )是(shì ),则(zé )向(xiàng )夫(fū )人(rén )为(wéi )诳(kuáng )天(tiān )子(zǐ ),必(bì )伏(fú )尸(shī )都(dōu )市(shì ),传(chuán )首(shǒu )虏(lǔ )庭(tíng )。发(fā )大(dà )隋(suí )之(zhī )兵(bīng ),资(zī )东(dōng )国(guó )之(zhī )众(zhòng ),左(zuǒ )提(tí )右(yòu )挈(qiè ),以(yǐ )击(jī )可(kě )汗(hàn ),亡(wáng )无(wú )日(rì )矣(yǐ )!奈(nài )何(hé )爱(ài )两(liǎng )拜(bài )之(zhī )礼(lǐ ),绝(jué )慈(cí )母(mǔ )之(zhī )命(mìng ),惜(xī )一(yī )语(yǔ )称(chēng )臣(chén ),使(shǐ )社(shè )稷(jì )为(wéi )墟(xū )乎(hū )!”处(chù )罗(luó )矍(jué )然(rán )而(ér )起(qǐ ),流(liú )涕(tì )再(zài )拜(bài ),跪(guì )受(shòu )诏(zhào )书(shū ),因(yīn )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )随(suí )君(jūn )肃(sù )贡(gòng )汗(hàn )血(xuè )马(mǎ )。

三(sān )月(yuè ),壬(rén )戌(xū ),倭(wō )王(wáng )多(duō )利(lì )思(sī )比(bǐ )孤(gū )遣(qiǎn )使(shǐ )入(rù )贡(gòng ),遗(yí )帝(dì )书(shū )曰(yuē ):“日(rì )出(chū )处(chù )天(tiān )子(zǐ )致(zhì )书(shū )日(rì )没(méi )处(chù )天(tiān )子(zǐ )无(wú )恙(yàng )。”帝(dì )览(lǎn )之(zhī ),不(bú )悦(yuè ),谓(wèi )鸿(hóng )胪(lú )卿(qīng )曰(yuē ):“蛮(mán )夷(yí )书(shū )无(wú )礼(lǐ )者(zhě ),勿(wù )复(fù )以(yǐ )闻(wén )。”

乙(yǐ )丑(chǒu ),车(chē )驾(jià )幸(xìng )五(wǔ )原(yuán ),因(yīn )出(chū )塞(sāi )巡(xún )长(zhǎng )城(chéng )。行(háng )宫(gōng )设(shè )六(liù )合(hé )板(bǎn )城(chéng ),载(zǎi )以(yǐ )枪(qiāng )车(chē )。每(měi )顿(dùn )舍(shě ),则(zé )外(wài )其(qí )辕(yuán )以(yǐ )为(wéi )外(wài )围(wéi ),内(nèi )布(bù )铁(tiě )菱(líng );次(cì )施(shī )弩(nǔ )床(chuáng ),皆(jiē )插(chā )钢(gāng )锥(zhuī ),外(wài )向(xiàng );上(shàng )施(shī )旋(xuán )机(jī )弩(nǔ ),以(yǐ )绳(shéng )连(lián )机(jī ),人(rén )来(lái )触(chù )绳(shéng ),则(zé )弩(nǔ )机(jī )旋(xuán )转(zhuǎn ),向(xiàng )所(suǒ )触(chù )而(ér )发(fā )。其(qí )外(wài )又(yòu )以(yǐ )矰(zēng )周(zhōu )围(wéi ),施(shī )铃(líng )柱(zhù )、槌(chuí )磐(pán )以(yǐ )知(zhī )所(suǒ )警(jǐng )。

帝(dì )募(mù )能(néng )通(tōng )绝(jué )域(yù )者(zhě ),屯(tún )田(tián )主(zhǔ )事(shì )常(cháng )骏(jùn )等(děng )请(qǐng )使(shǐ )赤(chì )土(tǔ ),帝(dì )大(dà )悦(yuè )。丙(bǐng )寅(yín ),命(mìng )骏(jùn )等(děng )赍(jī )物(wù )五(wǔ )千(qiān )段(duàn ),以(yǐ )赐(cì )其(qí )五(wǔ )。赤(chì )土(tǔ )者(zhě ),南(nán )海(hǎi )中(zhōng )远(yuǎn )国(guó )也(yě )。

帝(dì )无(wú )日(rì )不(bú )治(zhì )宫(gōng )室(shì ),两(liǎng )京(jīng )及(jí )江(jiāng )都(dōu ),苑(yuàn )囿(yòu )亭(tíng )殿(diàn )虽(suī )多(duō ),久(jiǔ )而(ér )益(yì )厌(yàn )。每(měi )游(yóu )幸(xìng ),左(zuǒ )右(yòu )顾(gù )瞩(zhǔ ),无(wú )可(kě )意(yì )者(zhě ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )适(shì )。乃(nǎi )备(bèi )责(zé )天(tiān )下(xià )山(shān )川(chuān )之(zhī )图(tú ),躬(gōng )自(zì )历(lì )览(lǎn ),以(yǐ )求(qiú )胜(shèng )地(dì )可(kě )置(zhì )宫(gōng )苑(yuàn )者(zhě )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),诏(zhào )于(yú )汾(fén )州(zhōu )之(zhī )北(běi )汾(fén )水(shuǐ )之(zhī )源(yuán ),营(yíng )汾(fén )阳(yáng )宫(gōng )。

初(chū ),元(yuán )德(dé )太(tài )子(zǐ )薨(hōng ),河(hé )南(nán )尹(yǐn )齐(qí )王(wáng )暕(lán )次(cì )当(dāng )为(wéi )嗣(sì ),元(yuán )德(dé )吏(lì )兵(bīng )二(èr )万(wàn )馀(yú )人(rén ),悉(xī )隶(lì )于(yú )柬(jiǎn ),帝(dì )为(wéi )之(zhī )妙(miào )选(xuǎn )僚(liáo )属(shǔ ),以(yǐ )光(guāng )禄(lù )少(shǎo )卿(qīng )柳(liǔ )謇(jiǎn )之(zhī )为(wéi )齐(qí )王(wáng )长(zhǎng )史(shǐ ),且(qiě )戒(jiè )之(zhī )曰(yuē ):“齐(qí )王(wáng )德(dé )业(yè )修(xiū )备(bèi ),富(fù )贵(guì )自(zì )钟(zhōng )卿(qīng )门(mén );若(ruò )有(yǒu )不(bú )善(shàn ),罪(zuì )亦(yì )相(xiàng )及(jí )。”謇(jiǎn )之(zhī ),庆(qìng )之(zhī )从(cóng )子(zǐ )也(yě )。暕(lán )宠(chǒng )遇(yù )日(rì )隆(lóng ),百(bǎi )官(guān )趋(qū )谒(yè ),阗(tián )咽(yān )道(dào )路(lù )。暕(lán )以(yǐ )是(shì )骄(jiāo )恣(zì ),昵(nì )近(jìn )小(xiǎo )人(rén ),所(suǒ )为(wéi )多(duō )不(bú )法(fǎ )。遣(qiǎn )左(zuǒ )右(yòu )乔(qiáo )令(lìng )则(zé )、库(kù )狄(dí )仲(zhòng )锜(yǐ )、陈(chén )智(zhì )伟(wěi )求(qiú )声(shēng )色(sè )。令(lìng )则(zé )等(děng )因(yīn )此(cǐ )放(fàng )纵(zòng ),访(fǎng )人(rén )家(jiā )有(yǒu )美(měi )女(nǚ ),辄(zhé )矫(jiǎo )暕(lán )命(mìng )呼(hū )之(zhī ),载(zǎi )入(rù )暕(lán )第(dì ),淫(yín )而(ér )遣(qiǎn )之(zhī )。仲(zhòng )锜(yǐ )、智(zhì )伟(wěi )诣(yì )陇(lǒng )西(xī ),挝(wō )炙(zhì )诸(zhū )胡(hú ),责(zé )其(qí )名(míng )马(mǎ ),得(dé )数(shù )匹(pǐ )以(yǐ )进(jìn )暕(lán );暕(lán )令(lìng )还(hái )主(zhǔ ),仲(zhòng )锜(yǐ )等(děng )诈(zhà )言(yán )王(wáng )赐(cì ),取(qǔ )归(guī )其(qí )家(jiā ),暕(lán )不(bú )知(zhī )也(yě )。乐(lè )平(píng )公(gōng )主(zhǔ )尝(cháng )奏(zòu )帝(dì ),言(yán )柳(liǔ )氏(shì )女(nǚ )美(měi ),帝(dì )未(wèi )有(yǒu )所(suǒ )答(dá )。久(jiǔ )之(zhī ),主(zhǔ )复(fù )以(yǐ )柳(liǔ )氏(shì )进(jìn )暕(lán ),暕(lán )纳(nà )之(zhī )。其(qí )后(hòu ),帝(dì )问(wèn )主(zhǔ ):“柳(liǔ )氏(shì )女(nǚ )安(ān )在(zài )?”主(zhǔ )曰(yuē ):“在(zài )齐(qí )王(wáng )所(suǒ )。”帝(dì )不(bú )悦(yuè )。暕(lán )从(cóng )帝(dì )幸(xìng )汾(fén )阳(yáng )宫(gōng ),大(dà )猎(liè ),诏(zhào )暕(lán )以(yǐ )千(qiān )骑(qí )入(rù )围(wéi ),暕(lán )大(dà )获(huò )糜(mí )鹿(lù )以(yǐ )献(xiàn );而(ér )帝(dì )未(wèi )有(yǒu )得(dé )也(yě ),乃(nǎi )怒(nù )从(cóng )官(guān ),皆(jiē )言(yán )为(wéi )暕(lán )左(zuǒ )右(yòu )所(suǒ )遏(è ),兽(shòu )不(bú )得(dé )前(qián )。帝(dì )于(yú )是(shì )发(fā )怒(nù ),求(qiú )暕(lán )罪(zuì )失(shī )。时(shí )制(zhì ):县(xiàn )令(lìng )无(wú )故(gù )不(bú )得(dé )出(chū )境(jìng )。有(yǒu )伊(yī )阙(què )令(lìng )皇(huáng )甫(fǔ )诩(xǔ ),得(dé )幸(xìng )于(yú )暕(lán ),违(wéi )禁(jìn ),携(xié )之(zhī )至(zhì )汾(fén )阳(yáng )宫(gōng )。御(yù )史(shǐ )韦(wéi )德(dé )裕(yù )希(xī )旨(zhǐ )劾(hé )奏(zòu )暕(lán ),帝(dì )令(lìng )甲(jiǎ )士(shì )千(qiān )馀(yú )人(rén )大(dà )索(suǒ )暕(lán )第(dì ),因(yīn )穷(qióng )治(zhì )其(qí )事(shì )。暕(lán )妃(fēi )韦(wéi )氏(shì )早(zǎo )卒(zú ),暕(lán )与(yǔ )妃(fēi )姊(zǐ )元(yuán )氏(shì )妇(fù )通(tōng ),产(chǎn )一(yī )女(nǚ )。暕(lán )召(zhào )相(xiàng )工(gōng )令(lìng )遍(biàn )视(shì )后(hòu )庭(tíng ),相(xiàng )工(gōng )指(zhǐ )妃(fēi )姊(zǐ )曰(yuē ):“此(cǐ )产(chǎn )子(zǐ )者(zhě )当(dāng )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )。”暕(lán )以(yǐ )元(yuán )德(dé )太(tài )子(zǐ )有(yǒu )三(sān )子(zǐ ),恐(kǒng )不(bú )得(dé )立(lì ),阴(yīn )挟(jiā )左(zuǒ )道(dào )为(wéi )厌(yàn )胜(shèng ),至(zhì )是(shì )皆(jiē )发(fā )。帝(dì )大(dà )怒(nù ),斩(zhǎn )令(lìng )则(zé )等(děng )数(shù )人(rén ),赐(cì )妃(fēi )姊(zǐ )死(sǐ ),暕(lán )府(fǔ )僚(liáo )皆(jiē )斥(chì )之(zhī )边(biān )远(yuǎn )。柳(liǔ )謇(jiǎn )之(zhī )坐(zuò )不(bú )能(néng )匡(kuāng )正(zhèng ),除(chú )名(míng )。时(shí )赵(zhào )王(wáng )杲(gǎo )尚(shàng )幼(yòu ),帝(dì )谓(wèi )侍(shì )臣(chén )曰(yuē ):“朕(zhèn )唯(wéi )有(yǒu )暕(lán )一(yī )子(zǐ ),不(bú )然(rán )者(zhě ),当(dāng )肆(sì )诸(zhū )市(shì )朝(cháo ),以(yǐ )明(míng )国(guó )宪(xiàn )!”暕(lán )自(zì )是(shì )恩(ēn )宠(chǒng )日(rì )衰(shuāi ),虽(suī )为(wéi )京(jīng )尹(yǐn ),不(bú )复(fù )关(guān )预(yù )时(shí )政(zhèng )。帝(dì )恒(héng )令(lìng )虎(hǔ )贲(bēn )郎(láng )将(jiāng )一(yī )人(rén )监(jiān )其(qí )府(fǔ )事(shì ),暕(lán )有(yǒu )微(wēi )失(shī ),虎(hǔ )贲(bēn )辄(zhé )奏(zòu )之(zhī )。帝(dì )亦(yì )常(cháng )虑(lǜ )暕(lán )生(shēng )变(biàn ),所(suǒ )给(gěi )左(zuǒ )右(yòu ),皆(jiē )以(yǐ )老(lǎo )弱(ruò ),备(bèi )员(yuán )而(ér )已(yǐ )。太(tài )史(shǐ )令(lìng )庚(gēng )质(zhì ),季(jì )才(cái )之(zhī )子(zǐ )也(yě ),其(qí )子(zǐ )为(wéi )齐(qí )王(wáng )属(shǔ )。帝(dì )谓(wèi )质(zhì )曰(yuē ):“汝(rǔ )不(bú )能(néng )一(yī )心(xīn )事(shì )我(wǒ ),乃(nǎi )使(shǐ )儿(ér )事(shì )齐(qí )王(wáng ),何(hé )向(xiàng )背(bèi )如(rú )此(cǐ )!”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )事(shì )陛(bì )下(xià ),子(zǐ )事(shì )齐(qí )王(wáng ),实(shí )是(shì )一(yī )心(xīn ),不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )二(èr )。”帝(dì )犹(yóu )怒(nù ),出(chū )为(wéi )合(hé )水(shuǐ )令(lìng )。

乙(yǐ )卯(mǎo ),诏(zhào )以(yǐ )突(tū )阙(què )启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )遵(zūn )奉(fèng )朝(cháo )化(huà ),思(sī )改(gǎi )戎(róng )俗(sú ),宜(yí )于(yú )万(wàn )寿(shòu )戌(xū )置(zhì )城(chéng )造(zào )屋(wū ),其(qí )帷(wéi )帐(zhàng )床(chuáng )褥(rù )以(yǐ )上(shàng ),务(wù )从(cóng )优(yōu )厚(hòu )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),辛(xīn )巳(sì ),发(fā )丁(dīng )男(nán )二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng ),自(zì )榆(yú )谷(gǔ )而(ér )东(dōng )。

裴(péi )矩(jǔ )说(shuō )铁(tiě )勒(lè ),使(shǐ )击(jī )吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún ),大(dà )破(pò )之(zhī )。吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )可(kě )汗(hàn )伏(fú )允(yǔn )东(dōng )走(zǒu ),入(rù )西(xī )平(píng )境(jìng )内(nèi ),遣(qiǎn )使(shǐ )请(qǐng )降(jiàng )求(qiú )救(jiù );帝(dì )遣(qiǎn )安(ān )德(dé )王(wáng )雄(xióng )出(chū )浇(jiāo )河(hé ),许(xǔ )公(gōng )宇(yǔ )文(wén )述(shù )出(chū )西(xī )平(píng )迎(yíng )之(zhī )。述(shù )至(zhì )临(lín )羌(qiāng )城(chéng ),吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )畏(wèi )述(shù )兵(bīng )盛(shèng ),不(bú )敢(gǎn )降(jiàng ),帅(shuài )众(zhòng )西(xī )遁(dùn ),述(shù )引(yǐn )兵(bīng )追(zhuī )之(zhī ),拔(bá )曼(màn )头(tóu )、赤(chì )水(shuǐ )二(èr )城(chéng ),斩(zhǎn )三(sān )千(qiān )馀(yú )级(jí ),获(huò )其(qí )王(wáng )公(gōng )以(yǐ )下(xià )二(èr )百(bǎi )人(rén ),虏(lǔ )男(nán )女(nǚ )四(sì )千(qiān )口(kǒu )而(ér )还(hái )。伏(fú )允(yǔn )南(nán )奔(bēn )雪(xuě )山(shān ),其(qí )故(gù )地(dì )皆(jiē )空(kōng ),东(dōng )西(xī )四(sì )千(qiān )里(lǐ ),南(nán )北(běi )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),皆(jiē )为(wéi )隋(suí )有(yǒu ),置(zhì )州(zhōu )、县(xiàn )、镇(zhèn )、戍(shù ),天(tiān )下(xià )轻(qīng )罪(zuì )徙(xǐ )居(jū )之(zhī )。

八(bā )月(yuè ),辛(xīn )酉(yǒu ),上(shàng )亲(qīn )祠(cí )恒(héng )岳(yuè ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。河(hé )北(běi )道(dào )郡(jùn )守(shǒu )毕(bì )集(jí ),裴(péi )矩(jǔ )所(suǒ )致(zhì )西(xī )域(yù )十(shí )馀(yú )国(guó )皆(jiē )来(lái )助(zhù )祭(jì )。

九(jiǔ )月(yuè ),辛(xīn )未(wèi ),征(zhēng )天(tiān )下(xià )鹰(yīng )师(shī )悉(xī )集(jí )东(dōng )京(jīng ),至(zhì )者(zhě )万(wàn )余(yú )人(rén )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),颁(bān )新(xīn )式(shì )。

常(cháng )骏(jùn )等(děng )至(zhì )赤(chì )土(tǔ )境(jìng ),赤(chì )土(tǔ )王(wáng )利(lì )富(fù )多(duō )塞(sāi )遣(qiǎn )使(shǐ )以(yǐ )三(sān )十(shí )舶(bó )迎(yíng )之(zhī ),进(jìn )金(jīn )鏁(suǒ )以(yǐ )缆(lǎn )骏(jùn )船(chuán ),凡(fán )泛(fàn )海(hǎi )百(bǎi )馀(yú )日(rì ),入(rù )境(jìng )月(yuè )馀(yú ),乃(nǎi )至(zhì )其(qí )都(dōu )。其(qí )王(wáng )居(jū )处(chù )器(qì )用(yòng ),穷(qióng )极(jí )珍(zhēn )丽(lì ),待(dài )使(shǐ )者(zhě )礼(lǐ )亦(yì )厚(hòu ),遣(qiǎn )其(qí )子(zǐ )那(nà )邪(xié )迦(jiā )随(suí )骏(jùn )入(rù )贡(gòng )。

帝(dì )以(yǐ )右(yòu )翊(yì )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )河(hé )东(dōng )薛(xuē )世(shì )雄(xióng )为(wéi )玉(yù )门(mén )道(dào )行(háng )军(jūn )大(dà )将(jiāng ),与(yǔ )突(tū )阙(què )启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )连(lián )兵(bīng )击(jī )伊(yī )吾(wú ),师(shī )出(chū )玉(yù )门(mén ),启(qǐ )民(mín )不(bú )至(zhì )。世(shì )雄(xióng )孤(gū )军(jūn )度(dù )碛(qì ),伊(yī )吾(wú )初(chū )谓(wèi )隋(suí )军(jūn )不(bú )能(néng )至(zhì ),皆(jiē )不(bú )设(shè )备(bèi );闻(wén )世(shì )雄(xióng )军(jūn )已(yǐ )度(dù )碛(qì ),大(dà )惧(jù ),请(qǐng )降(jiàng )。世(shì )雄(xióng )乃(nǎi )于(yú )汉(hàn )故(gù )伊(yī )吾(wú )城(chéng )东(dōng )筑(zhù )城(chéng ),留(liú )银(yín )青(qīng )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )王(wáng )威(wēi )以(yǐ )甲(jiǎ )卒(zú )千(qiān )馀(yú )人(rén )戌(xū )之(zhī )而(ér )还(hái )。

炀(yáng )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )大(dà )业(yè )五(wǔ )年(nián )(己(jǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )九(jiǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),丙(bǐng )子(zǐ ),改(gǎi )东(dōng )京(jīng )为(wéi )东(dōng )都(dōu )。

突(tū )阙(què )启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )来(lái )朝(cháo ),礼(lǐ )赐(cì )益(yì )厚(hòu )。

癸(guǐ )未(wèi ),诏(zhào )天(tiān )下(xià )均(jūn )田(tián )。

戊(wù )子(zǐ ),上(shàng )自(zì )东(dōng )都(dōu )西(xī )还(hái )。

己(jǐ )丑(chǒu ),制(zhì )民(mín )间(jiān )铁(tiě )叉(chā )、搭(dā )钩(gōu )、刃(rèn )之(zhī )类(lèi )皆(jiē )禁(jìn )之(zhī )。

二(èr )月(yuè ),戊(wù )申(shēn ),车(chē )驾(jià )至(zhì )西(xī )京(jīng )。

三(sān )月(yuè ),己(jǐ )巳(sì ),西(xī )巡(xún )河(hé )右(yòu );乙(yǐ )亥(hài ),幸(xìng )扶(fú )风(fēng )旧(jiù )宅(zhái )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),癸(guǐ )亥(hài ),出(chū )临(lín )津(jīn )关(guān ),渡(dù )黄(huáng )河(hé ),至(zhì )西(xī )平(píng ),陈(chén )兵(bīng )讲(jiǎng )武(wǔ ),将(jiāng )击(jī )吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )。五(wǔ )月(yuè ),乙(yǐ )亥(hài ),上(shàng )大(dà )猎(liè )于(yú )拔(bá )延(yán )山(shān ),长(zhǎng )围(wéi )周(zhōu )亘(gèn )二(èr )十(shí )里(lǐ )。庚(gēng )辰(chén ),入(rù )长(zhǎng )宁(níng )谷(gǔ ),度(dù )星(xīng )岭(lǐng );丙(bǐng )戌(xū ),至(zhì )浩(hào )亹(wěi )川(chuān )。以(yǐ )桥(qiáo )未(wèi )成(chéng ),斩(zhǎn )都(dōu )水(shuǐ )使(shǐ )者(zhě )黄(huáng )亘(gèn )及(jí )督(dū )役(yì )者(zhě )九(jiǔ )人(rén ),数(shù )日(rì ),桥(qiáo )成(chéng ),乃(nǎi )行(háng )。

吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )可(kě )汗(hàn )伏(fú )允(yǔn )帅(shuài )众(zhòng )保(bǎo )覆(fù )袁(yuán )川(chuān ),帝(dì )分(fèn )命(mìng )内(nèi )史(shǐ )元(yuán )寿(shòu )南(nán )屯(tún )金(jīn )山(shān ),兵(bīng )部(bù )尚(shàng )书(shū )段(duàn )文(wén )振(zhèn )屯(tún )北(běi )雪(xuě )山(shān ),太(tài )仆(pú )卿(qīng )杨(yáng )义(yì )臣(chén )东(dōng )屯(tún )琵(pí )琶(pá )峡(xiá ),将(jiāng )军(jūn )张(zhāng )寿(shòu )西(xī )屯(tún )泥(ní )岭(lǐng ),四(sì )面(miàn )围(wéi )之(zhī )。伏(fú )允(yǔn )以(yǐ )数(shù )十(shí )骑(qí )遁(dùn )出(chū ),遣(qiǎn )其(qí )名(míng )王(wáng )诈(zhà )称(chēng )伏(fú )允(yǔn ),保(bǎo )车(chē )我(wǒ )真(zhēn )山(shān )。壬(rén )辰(chén ),诏(zhào )右(yòu )屯(tún )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )张(zhāng )定(dìng )和(hé )往(wǎng )捕(bǔ )之(zhī )。定(dìng )和(hé )轻(qīng )其(qí )众(zhòng )少(shǎo ),不(bú )被(bèi )甲(jiǎ ),挺(tǐng )身(shēn )登(dēng )山(shān ),吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )伏(fú )兵(bīng )射(shè )杀(shā )之(zhī );其(qí )亚(yà )将(jiāng )柳(liǔ )武(wǔ )建(jiàn )击(jī )吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún ),破(pò )之(zhī )。甲(jiǎ )午(wǔ ),吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )仙(xiān )头(tóu )王(wáng )穷(qióng )蹙(cù ),帅(shuài )男(nán )女(nǚ )十(shí )馀(yú )万(wàn )口(kǒu )来(lái )降(jiàng )。六(liù )月(yuè ),丁(dīng )酉(yǒu ),遣(qiǎn )左(zuǒ )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )梁(liáng )默(mò )等(děng )追(zhuī )讨(tǎo )伏(fú )允(yǔn ),兵(bīng )败(bài ),为(wéi )伏(fú )允(yǔn )所(suǒ )杀(shā )。卫(wèi )尉(wèi )卿(qīng )刘(liú )权(quán )出(chū )伊(yī )吾(wú )道(dào ),击(jī )吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún ),至(zhì )青(qīng )海(hǎi ),虏(lǔ )获(huò )千(qiān )馀(yú )口(kǒu ),乘(chéng )胜(shèng )追(zhuī )奔(bēn ),至(zhì )伏(fú )俟(sì )城(chéng )。

辛(xīn )丑(chǒu ),帝(dì )谓(wèi )给(gěi )事(shì )郎(láng )蔡(cài )征(zhēng )曰(yuē ):“自(zì )古(gǔ )天(tiān )子(zǐ )有(yǒu )巡(xún )狩(shòu )之(zhī )礼(lǐ );而(ér )江(jiāng )东(dōng )诸(zhū )帝(dì )多(duō )傅(fù )脂(zhī )粉(fěn ),坐(zuò )深(shēn )宫(gōng ),不(bú )与(yǔ )百(bǎi )姓(xìng )相(xiàng )见(jiàn ),此(cǐ )何(hé )理(lǐ )也(yě )?”对(duì )曰(yuē ):“此(cǐ )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )能(néng )长(zhǎng )世(shì )。”丙(bǐng )午(wǔ ),至(zhì )张(zhāng )掖(yè )。帝(dì )之(zhī )将(jiāng )西(xī )巡(xún )也(yě ),命(mìng )裴(péi )矩(jǔ )说(shuō )高(gāo )昌(chāng )王(wáng )麹(qū )伯(bó )雅(yǎ )及(jí )伊(yī )吾(wú )吐(tǔ )屯(tún )设(shè )等(děng ),啖(dàn )以(yǐ )厚(hòu )利(lì ),召(zhào )使(shǐ )入(rù )朝(cháo )。壬(rén )子(zǐ ),帝(dì )至(zhì )燕(yàn )支(zhī )山(shān ),伯(bó )雅(yǎ )、吐(tǔ )屯(tún )设(shè )等(děng )及(jí )西(xī )域(yù )二(èr )十(shí )七(qī )国(guó )谒(yè )于(yú )道(dào )左(zuǒ ),皆(jiē )令(lìng )佩(pèi )金(jīn )玉(yù ),被(bèi )锦(jǐn )罽(jì ),焚(fén )香(xiāng )奏(zòu )乐(lè ),歌(gē )舞(wǔ )喧(xuān )噪(zào )。帝(dì )复(fù )令(lìng )武(wǔ )威(wēi )、张(zhāng )掖(yè )士(shì )女(nǚ )盛(shèng )饰(shì )纵(zòng )观(guān ),衣(yī )服(fú )车(chē )马(mǎ )不(bú )鲜(xiān )者(zhě ),郡(jùn )县(xiàn )督(dū )课(kè )之(zhī )。骑(qí )乘(chéng )嗔(chēn )咽(yān ),周(zhōu )亘(gèn )数(shù )十(shí )里(lǐ ),以(yǐ )示(shì )中(zhōng )国(guó )之(zhī )盛(shèng )。吐(tǔ )屯(tún )设(shè )献(xiàn )西(xī )域(yù )数(shù )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )地(dì ),上(shàng )大(dà )悦(yuè )。癸(guǐ )丑(chǒu ),置(zhì )西(xī )海(hǎi )、河(hé )源(yuán )、鄯(shàn )善(shàn )、且(qiě )末(mò )等(děng )郡(jùn ),谪(zhé )天(tiān )下(xià )罪(zuì )人(rén )为(wéi )戌(xū )卒(zú )以(yǐ )守(shǒu )之(zhī )。命(mìng )刘(liú )权(quán )镇(zhèn )河(hé )源(yuán )郡(jùn )积(jī )石(shí )镇(zhèn ),大(dà )开(kāi )屯(tún )田(tián ),捍(hàn )御(yù )吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún ),以(yǐ )通(tōng )西(xī )域(yù )之(zhī )路(lù )。

是(shì )时(shí )天(tiān )下(xià )凡(fán )有(yǒu )郡(jùn )一(yī )百(bǎi )九(jiǔ )十(shí ),县(xiàn )一(yī )千(qiān )二(èr )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )五(wǔ ),户(hù )八(bā )百(bǎi )九(jiǔ )十(shí )万(wàn )有(yǒu )奇(qí )。东(dōng )西(xī )九(jiǔ )千(qiān )三(sān )百(bǎi )里(lǐ ),南(nán )北(běi )万(wàn )四(sì )千(qiān )八(bā )百(bǎi )一(yī )十(shí )五(wǔ )里(lǐ )。隋(suí )氏(shì )之(zhī )盛(shèng ),极(jí )于(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。

帝(dì )谓(wèi )裴(péi )矩(jǔ )有(yǒu )绥(suí )怀(huái )之(zhī )略(luè ),进(jìn )位(wèi )银(yín )青(qīng )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )。自(zì )西(xī )京(jīng )诸(zhū )县(xiàn )及(jí )西(xī )北(běi )诸(zhū )郡(jùn ),皆(jiē )转(zhuǎn )输(shū )塞(sāi )外(wài ),每(měi )岁(suì )钜(jù )亿(yì )万(wàn )计(jì );经(jīng )途(tú )险(xiǎn )远(yuǎn )及(jí )遇(yù )寇(kòu )钞(chāo ),人(rén )畜(chù )死(sǐ )亡(wáng )不(bú )达(dá )者(zhě ),郡(jùn )县(xiàn )皆(jiē )征(zhēng )破(pò )其(qí )家(jiā )。由(yóu )是(shì )百(bǎi )姓(xìng )失(shī )业(yè ),西(xī )方(fāng )先(xiān )困(kùn )矣(yǐ )。

初(chū ),吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )伏(fú )允(yǔn )使(shǐ )其(qí )子(zǐ )顺(shùn )来(lái )朝(cháo ),帝(dì )留(liú )顺(shùn )不(bú )遣(qiǎn )。伏(fú )允(yǔn )败(bài )走(zǒu ),无(wú )以(yǐ )自(zì )资(zī ),帅(shuài )数(shù )千(qiān )骑(qí )客(kè )于(yú )党(dǎng )项(xiàng )。帝(dì )立(lì )顺(shùn )为(wéi )可(kě )汗(hàn ),送(sòng )至(zhì )玉(yù )门(mén ),令(lìng )统(tǒng )其(qí )馀(yú )众(zhòng );以(yǐ )其(qí )大(dà )宝(bǎo )王(wáng )尼(ní )洛(luò )周(zhōu )为(wéi )辅(fǔ )。至(zhì )西(xī )平(píng ),其(qí )部(bù )下(xià )杀(shā )洛(luò )周(zhōu ),顺(shùn )不(bú )果(guǒ )入(rù )而(ér )还(hái )。

丙(bǐng )辰(chén ),上(shàng )御(yù )观(guān )风(fēng )殿(diàn ),大(dà )备(bèi )文(wén )物(wù ),引(yǐn )高(gāo )昌(chāng )王(wáng )麹(qū )伯(bó )雅(yǎ )及(jí )伊(yī )吾(wú )吐(tǔ )屯(tún )设(shè )升(shēng )殿(diàn )宴(yàn )饮(yǐn ),其(qí )馀(yú )蛮(mán )夷(yí )使(shǐ )者(zhě )陪(péi )阶(jiē )庭(tíng )者(zhě )二(èr )十(shí )馀(yú )国(guó ),奏(zòu )九(jiǔ )部(bù )乐(lè )及(jí )鱼(yú )龙(lóng )戏(xì )以(yǐ )娱(yú )之(zhī ),赐(cì )赉(lài )有(yǒu )差(chà )。戊(wù )午(wǔ ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún )有(yǒu )青(qīng )海(hǎi ),俗(sú )传(chuán )置(zhì )牝(pìn )马(mǎ )于(yú )其(qí )上(shàng ),得(dé )龙(lóng )种(zhǒng )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),置(zhì )马(mǎ )牧(mù )于(yú )青(qīng )海(hǎi ),纵(zòng )牝(pìn )马(mǎ )二(èr )千(qiān )匹(pǐ )于(yú )川(chuān )谷(gǔ )以(yǐ )求(qiú )龙(lóng )种(zhǒng ),无(wú )效(xiào )而(ér )止(zhǐ )。

车(chē )驾(jià )东(dōng )还(hái ),行(háng )经(jīng )大(dà )斗(dòu )拔(bá )谷(gǔ ),山(shān )路(lù )隘(ài )险(xiǎn ),鱼(yú )贯(guàn )而(ér )出(chū ),风(fēng )雪(xuě )晦(huì )冥(míng ),文(wén )武(wǔ )饥(jī )馁(něi )沾(zhān )湿(shī ),夜(yè )久(jiǔ )不(bú )逮(dǎi )前(qián )营(yíng ),士(shì )卒(zú )冻(dòng )死(sǐ )者(zhě )太(tài )半(bàn ),马(mǎ )驴(lǘ )什(shí )八(bā )九(jiǔ ),后(hòu )宫(gōng )妃(fēi )、主(zhǔ )或(huò )狼(láng )狈(bèi )相(xiàng )失(shī ),与(yǔ )军(jūn )士(shì )杂(zá )宿(xiǔ )山(shān )间(jiān )。九(jiǔ )月(yuè ),癸(guǐ )未(wèi ),车(chē )驾(jià )入(rù )西(xī )京(jīng )。冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),丙(bǐng )子(zǐ ),复(fù )幸(xìng )东(dōng )都(dōu )。

民(mín )部(bù )侍(shì )郎(láng )裴(péi )蕴(yùn )以(yǐ )民(mín )间(jiān )版(bǎn )籍(jí ),脱(tuō )漏(lòu )户(hù )口(kǒu )及(jí )诈(zhà )注(zhù )老(lǎo )小(xiǎo )尚(shàng )多(duō ),奏(zòu )令(lìng )貌(mào )阅(yuè ),若(ruò )一(yī )人(rén )不(bú )实(shí ),则(zé )官(guān )司(sī )解(jiě )职(zhí )。又(yòu )许(xǔ )民(mín )纠(jiū )得(dé )一(yī )丁(dīng )者(zhě ),令(lìng )被(bèi )纠(jiū )之(zhī )家(jiā )代(dài )输(shū )赋(fù )役(yì )。是(shì )岁(suì ),诸(zhū )郡(jùn )计(jì )帐(zhàng )进(jìn )丁(dīng )二(èr )十(shí )四(sì )万(wàn )三(sān )千(qiān ),新(xīn )附(fù )口(kǒu )六(liù )十(shí )四(sì )万(wàn )一(yī )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )。帝(dì )临(lín )朝(cháo )鉴(jiàn )状(zhuàng ),谓(wèi )百(bǎi )官(guān )曰(yuē ):“前(qián )代(dài )无(wú )贤(xián )才(cái ),致(zhì )此(cǐ )罔(wǎng )冒(mào );今(jīn )户(hù )口(kǒu )皆(jiē )实(shí ),全(quán )由(yóu )裴(péi )蕴(yùn )。”由(yóu )是(shì )渐(jiàn )见(jiàn )亲(qīn )委(wěi ),未(wèi )几(jǐ ),擢(zhuó )授(shòu )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū ),与(yǔ )裴(péi )矩(jǔ )、虞(yú )世(shì )基(jī )参(cān )掌(zhǎng )机(jī )密(mì )。蕴(yùn )善(shàn )候(hòu )伺(sì )人(rén )主(zhǔ )微(wēi )意(yì ),所(suǒ )欲(yù )罪(zuì )者(zhě ),则(zé )曲(qǔ )法(fǎ )锻(duàn )成(chéng )其(qí )罪(zuì );所(suǒ )欲(yù )宥(yòu )者(zhě ),则(zé )附(fù )从(cóng )轻(qīng )典(diǎn ),因(yīn )而(ér )释(shì )之(zhī )。是(shì )后(hòu )大(dà )小(xiǎo )之(zhī )狱(yù ),皆(jiē )以(yǐ )付(fù )蕴(yùn ),刑(xíng )部(bù )、大(dà )理(lǐ )莫(mò )敢(gǎn )与(yǔ )争(zhēng ),必(bì )禀(bǐng )承(chéng )进(jìn )止(zhǐ ),然(rán )后(hòu )决(jué )断(duàn )。蕴(yùn )有(yǒu )机(jī )辩(biàn ),言(yán )若(ruò )悬(xuán )河(hé ),或(huò )重(zhòng )或(huò )轻(qīng ),皆(jiē )由(yóu )其(qí )口(kǒu ),剖(pōu )析(xī )明(míng )敏(mǐn ),时(shí )人(rén )不(bú )能(néng )致(zhì )诘(jié )。

突(tū )厥(jué )启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )卒(zú ),上(shàng )为(wéi )之(zhī )废(fèi )朝(cháo )三(sān )日(rì ),立(lì )其(qí )子(zǐ )咄(duō )吉(jí ),是(shì )为(wéi )始(shǐ )毕(bì )可(kě )汗(hàn );表(biǎo )请(qǐng )尚(shàng )公(gōng )主(zhǔ ),诏(zhào )从(cóng )其(qí )俗(sú )。

初(chū ),内(nèi )史(shǐ )侍(shì )郎(láng )薛(xuē )道(dào )衡(héng )以(yǐ )才(cái )学(xué )有(yǒu )盛(shèng )名(míng ),久(jiǔ )当(dāng )枢(shū )要(yào ),高(gāo )祖(zǔ )末(mò ),出(chū )为(wéi )襄(xiāng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn );帝(dì )即(jí )位(wèi ),自(zì )番(fān )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )召(zhào )之(zhī ),欲(yù )用(yòng )为(wéi )秘(mì )书(shū )监(jiān )。道(dào )衡(héng )既(jì )至(zhì ),上(shàng )《高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )颂(sòng )》,帝(dì )览(lǎn )之(zhī ),不(bú )悦(yuè ),顾(gù )谓(wèi )苏(sū )威(wēi )曰(yuē ):“道(dào )衡(héng )致(zhì )美(měi )先(xiān )朝(cháo ),此(cǐ )《鱼(yú )藻(zǎo )》之(zhī )义(yì )也(yě )。”拜(bài )司(sī )隶(lì )大(dà )夫(fū ),将(jiāng )置(zhì )之(zhī )罪(zuì )。司(sī )隶(lì )刺(cì )史(shǐ )房(fáng )彦(yàn )谦(qiān )劝(quàn )道(dào )衡(héng )杜(dù )绝(jué )宾(bīn )客(kè ),卑(bēi )辞(cí )下(xià )气(qì ),道(dào )衡(héng )不(bú )能(néng )用(yòng )。会(huì )议(yì )新(xīn )令(lìng ),久(jiǔ )不(bú )决(jué ),道(dào )衡(héng )谓(wèi )朝(cháo )士(shì )曰(yuē ):“向(xiàng )使(shǐ )高(gāo )颎(jiǒng )不(bú )死(sǐ ),令(lìng )决(jué )当(dāng )久(jiǔ )行(háng )。”有(yǒu )人(rén )奏(zòu )之(zhī ),帝(dì )怒(nù )曰(yuē ):“汝(rǔ )忆(yì )高(gāo )颎(jiǒng )邪(xié )!”付(fù )执(zhí )法(fǎ )者(zhě )推(tuī )之(zhī )。裴(péi )蕴(yùn )奏(zòu ):“道(dào )衡(héng )负(fù )才(cái )恃(shì )旧(jiù ),有(yǒu )无(wú )君(jūn )之(zhī )心(xīn ),推(tuī )恶(è )于(yú )国(guó ),妄(wàng )造(zào )祸(huò )端(duān )。论(lùn )其(qí )罪(zuì )名(míng ),似(sì )如(rú )隐(yǐn )昧(mèi );原(yuán )其(qí )情(qíng )意(yì ),深(shēn )为(wéi )悖(bèi )逆(nì )。”帝(dì )曰(yuē ):“然(rán )。我(wǒ )少(shǎo )时(shí )与(yǔ )之(zhī )行(háng )役(yì ),轻(qīng )我(wǒ )童(tóng )稚(zhì ),与(yǔ )高(gāo )颎(jiǒng )、贺(hè )若(ruò )弼(bì )等(děng )外(wài )擅(shàn )威(wēi )权(quán );及(jí )我(wǒ )即(jí )位(wèi ),怀(huái )不(bú )自(zì )安(ān ),赖(lài )天(tiān )下(xià )无(wú )事(shì ),未(wèi )得(dé )反(fǎn )耳(ěr )。公(gōng )论(lùn )其(qí )逆(nì ),妙(miào )体(tǐ )本(běn )心(xīn )。”道(dào )衡(héng )自(zì )以(yǐ )所(suǒ )坐(zuò )非(fēi )大(dà )过(guò ),促(cù )宪(xiàn )司(sī )早(zǎo )断(duàn ),冀(jì )奏(zòu )日(rì )帝(dì )必(bì )赦(shè )之(zhī ),敕(chì )家(jiā )人(rén )具(jù )馔(zhuàn ),以(yǐ )备(bèi )宾(bīn )客(kè )来(lái )候(hòu )者(zhě )。及(jí )奏(zòu ),帝(dì )令(lìng )自(zì )尽(jìn ),道(dào )衡(héng )殊(shū )不(bú )意(yì ),未(wèi )能(néng )引(yǐn )决(jué )。宪(xiàn )司(sī )重(zhòng )奏(zòu ),缢(yì )而(ér )杀(shā )之(zhī ),妻(qī )子(zǐ )徙(xǐ )且(qiě )末(mò )。天(tiān )下(xià )冤(yuān )之(zhī )。

帝(dì )大(dà )阅(yuè )军(jūn )实(shí ),称(chēng )器(qì )甲(jiǎ )之(zhī )美(měi ),宇(yǔ )文(wén )述(shù )因(yīn )进(jìn )言(yán ):“此(cǐ )皆(jiē )云(yún )定(dìng )兴(xìng )之(zhī )功(gōng )。”帝(dì )即(jí )擢(zhuó )定(dìng )兴(xìng )为(wéi )太(tài )府(fǔ )丞(chéng )。

炀(yáng )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )大(dà )业(yè )六(liù )年(nián )(庚(gēng )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )六(liù )一(yī )零(líng )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),癸(guǐ )亥(hài )朔(shuò ),未(wèi )明(míng )三(sān )刻(kè ),有(yǒu )盗(dào )数(shù )十(shí )人(rén ),素(sù )冠(guàn )练(liàn )衣(yī ),焚(fén )香(xiāng )持(chí )华(huá ),自(zì )称(chēng )弥(mí )勒(lè )佛(fó ),入(rù )自(zì )建(jiàn )国(guó )门(mén ),监(jiān )门(mén )者(zhě )皆(jiē )稽(jī )首(shǒu )。既(jì )而(ér )夺(duó )卫(wèi )士(shì )仗(zhàng ),将(jiāng )为(wéi )乱(luàn );齐(qí )王(wáng )暕(lán )遇(yù )而(ér )斩(zhǎn )之(zhī )。于(yú )是(shì )都(dōu )下(xià )大(dà )索(suǒ ),连(lián )坐(zuò )者(zhě )千(qiān )余(yú )家(jiā )。

帝(dì )以(yǐ )诸(zhū )蕃(fān )酋(qiú )长(zhǎng )毕(bì )集(jí )洛(luò )阳(yáng ),丁(dīng )丑(chǒu ),于(yú )端(duān )门(mén )街(jiē )盛(shèng )陈(chén )百(bǎi )戏(xì ),戏(xì )场(chǎng )周(zhōu )围(wéi )五(wǔ )千(qiān )步(bù ),执(zhí )丝(sī )竹(zhú )者(zhě )万(wàn )八(bā )千(qiān )人(rén ),声(shēng )闻(wén )数(shù )十(shí )里(lǐ ),自(zì )昏(hūn )达(dá )旦(dàn ),灯(dēng )火(huǒ )光(guāng )烛(zhú )天(tiān )地(dì );终(zhōng )月(yuè )而(ér )罢(bà ),所(suǒ )费(fèi )巨(jù )万(wàn )。自(zì )是(shì )岁(suì )以(yǐ )为(wéi )常(cháng )。诸(zhū )蕃(fān )请(qǐng )入(rù )丰(fēng )都(dōu )市(shì )交(jiāo )易(yì ),帝(dì )许(xǔ )之(zhī )。先(xiān )命(mìng )整(zhěng )饰(shì )店(diàn )肆(sì ),檐(yán )宇(yǔ )如(rú )一(yī ),盛(shèng )设(shè )帷(wéi )帐(zhàng ),珍(zhēn )货(huò )充(chōng )积(jī ),人(rén )物(wù )华(huá )盛(shèng ),卖(mài )菜(cài )者(zhě )亦(yì )藉(jiè )以(yǐ )龙(lóng )须(xū )席(xí )。胡(hú )客(kè )或(huò )过(guò )酒(jiǔ )食(shí )店(diàn ),悉(xī )令(lìng )邀(yāo )廷(tíng )就(jiù )坐(zuò ),醉(zuì )饱(bǎo )而(ér )散(sàn ),不(bú )取(qǔ )其(qí )直(zhí ),绐(dài )之(zhī )曰(yuē ):“中(zhōng )国(guó )丰(fēng )饶(ráo ),酒(jiǔ )食(shí )例(lì )不(bú )取(qǔ )直(zhí )。”胡(hú )客(kè )皆(jiē )惊(jīng )叹(tàn )。其(qí )黠(xiá )者(zhě )颇(pō )觉(jiào )之(zhī ),见(jiàn )以(yǐ )缯(zēng )帛(bó )缠(chán )树(shù ),曰(yuē ):“中(zhōng )国(guó )亦(yì )有(yǒu )贫(pín )者(zhě ),衣(yī )不(bú )盖(gài )形(xíng ),何(hé )如(rú )以(yǐ )此(cǐ )物(wù )与(yǔ )之(zhī ),缠(chán )树(shù )何(hé )为(wéi )?”市(shì )人(rén )惭(cán )不(bú )能(néng )答(dá )。

帝(dì )称(chēng )裴(péi )矩(jǔ )之(zhī )能(néng ),谓(wèi )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):“裴(péi )矩(jǔ )大(dà )识(shí )联(lián )意(yì ),凡(fán )所(suǒ )陈(chén )奏(zòu ),皆(jiē )朕(zhèn )之(zhī )成(chéng )算(suàn ),未(wèi )发(fā )之(zhī )顷(qǐng ),矩(jǔ )辄(zhé )以(yǐ )闻(wén );自(zì )非(fēi )奉(fèng )国(guó )尽(jìn )心(xīn ),孰(shú )能(néng )若(ruò )是(shì )!”是(shì )时(shí )矩(jǔ )与(yǔ )左(zuǒ )翊(yì )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )宇(yǔ )文(wén )述(shù )、内(nèi )史(shǐ )侍(shì )郎(láng )虞(yú )世(shì )基(jī )、御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )斐(fěi )蕴(yùn )、光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )郭(guō )衍(yǎn )皆(jiē )以(yǐ )谄(chǎn )谀(yú )有(yǒu )宠(chǒng )。述(shù )善(shàn )于(yú )供(gòng )奉(fèng ),容(róng )止(zhǐ )便(biàn )辟(pì ),侍(shì )卫(wèi )者(zhě )咸(xián )取(qǔ )则(zé )焉(yān )。郭(guō )衍(yǎn )尝(cháng )劝(quàn )帝(dì )五(wǔ )日(rì )一(yī )视(shì )朝(cháo ),曰(yuē ):“无(wú )效(xiào )高(gāo )祖(zǔ ),空(kōng )自(zì )勤(qín )苦(kǔ )。”帝(dì )益(yì )以(yǐ )为(wéi )忠(zhōng ),曰(yuē ):“唯(wéi )有(yǒu )郭(guō )衍(yǎn )心(xīn )与(yǔ )朕(zhèn )同(tóng )。”

帝(dì )临(lín )朝(cháo )凝(níng )重(zhòng ),发(fā )言(yán )降(jiàng )诏(zhào ),辞(cí )义(yì )可(kě )观(guān );而(ér )内(nèi )存(cún )声(shēng )色(sè ),其(qí )在(zài )两(liǎng )都(dōu )及(jí )巡(xún )游(yóu ),常(cháng )以(yǐ )僧(sēng )、尼(ní )、道(dào )士(shì )、女(nǚ )官(guān )自(zì )随(suí ),谓(wèi )之(zhī )四(sì )道(dào )场(chǎng )。梁(liáng )公(gōng )萧(xiāo )矩(jǔ ),琮(cóng )之(zhī )弟(dì )子(zǐ );千(qiān )牛(niú )左(zuǒ )右(yòu )宇(yǔ )文(wén )皛(pò ),庆(qìng )之(zhī )孙(sūn )也(yě );皆(jiē )有(yǒu )宠(chǒng )于(yú )帝(dì )。帝(dì )每(měi )日(rì )于(yú )苑(yuàn )中(zhōng )林(lín )亭(tíng )间(jiān )盛(shèng )陈(chén )酒(jiǔ )馔(zhuàn ),敕(chì )燕(yàn )王(wáng )倓(dàn )与(yǔ )钜(jù )、皛(pò )及(jí )高(gāo )祖(zǔ )嫔(pín )御(yù )为(wéi )一(yī )席(xí ),僧(sēng )、尼(ní )、道(dào )士(shì )、女(nǚ )官(guān )为(wéi )一(yī )席(xí ),帝(dì )与(yǔ )诸(zhū )宠(chǒng )姬(jī )为(wéi )一(yī )席(xí ),略(luè )相(xiàng )连(lián )接(jiē ),罢(bà )朝(cháo )即(jí )从(cóng )之(zhī )宴(yàn )饮(yǐn ),更(gèng )相(xiàng )劝(quàn )侑(yòu ),酒(jiǔ )酣(hān )殽(yáo )乱(luàn ),靡(mí )所(suǒ )不(bú )至(zhì ),以(yǐ )是(shì )为(wéi )常(cháng )。杨(yáng )氏(shì )妇(fù )女(nǚ )之(zhī )美(měi )者(zhě ),往(wǎng )往(wǎng )进(jìn )御(yù )。皛(pò )出(chū )入(rù )宫(gōng )掖(yè ),不(bú )限(xiàn )门(mén )禁(jìn ),至(zhì )于(yú )妃(fēi )嫔(pín )、公(gōng )主(zhǔ )皆(jiē )有(yǒu )丑(chǒu )声(shēng ),帝(dì )亦(yì )不(bú )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。

帝(dì )复(fù )遣(qiǎn )硃(zhū )宽(kuān )招(zhāo )抚(fǔ )流(liú )求(qiú ),流(liú )求(qiú )不(bú )从(cóng )。帝(dì )遣(qiǎn )虎(hǔ )贲(bēn )郎(láng )将(jiāng )庐(lú )江(jiāng )陈(chén )稜(léng ),朝(cháo )请(qǐng )大(dà )夫(fū )同(tóng )安(ān )张(zhāng )镇(zhèn )周(zhōu )发(fā )东(dōng )阳(yáng )兵(bīng )万(wàn )馀(yú )人(rén ),自(zì )义(yì )安(ān )泛(fàn )海(hǎi )击(jī )之(zhī )。行(háng )月(yuè )余(yú ),至(zhì )其(qí )国(guó ),以(yǐ )镇(zhèn )周(zhōu )为(wéi )先(xiān )锋(fēng )。流(liú )求(qiú )王(wáng )渴(kě )刺(cì )兜(dōu )遣(qiǎn )兵(bīng )逆(nì )战(zhàn );屡(lǚ )破(pò )之(zhī ),遂(suí )至(zhì )其(qí )都(dōu )。渴(kě )刺(cì )兜(dōu )自(zì )将(jiāng )出(chū )战(zhàn ),又(yòu )败(bài ),退(tuì )入(rù )栅(shān );棱(léng )等(děng )乘(chéng )胜(shèng )攻(gōng )拔(bá )之(zhī ),斩(zhǎn )渴(kě )刺(cì )兜(dōu ),虏(lǔ )其(qí )民(mín )万(wàn )馀(yú )口(kǒu )而(ér )还(hái )。二(èr )月(yuè ),己(jǐ )巳(sì ),棱(léng )等(děng )献(xiàn )流(liú )求(qiú )俘(fú ),颁(bān )赐(cì )百(bǎi )官(guān ),进(jìn )棱(léng )位(wèi )右(yòu )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū ),镇(zhèn )周(zhōu )金(jīn )紫(zǐ )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )。

己(jǐ )卯(mǎo ),诏(zhào )以(yǐ )“近(jìn )世(shì )茅(máo )土(tǔ )妄(wàng )假(jiǎ ),名(míng )实(shí )相(xiàng )乖(guāi ),自(zì )今(jīn )唯(wéi )有(yǒu )功(gōng )勋(xūn )乃(nǎi )得(dé )赐(cì )封(fēng );仍(réng )令(lìng )子(zǐ )孙(sūn )承(chéng )袭(xí )。”于(yú )是(shì )旧(jiù )赐(cì )五(wǔ )等(děng )爵(jué ),非(fēi )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )皆(jiē )除(chú )之(zhī )。

康(kāng )申(shēn ),以(yǐ )所(suǒ )征(zhēng )周(zhōu )、齐(qí )、梁(liáng )、陈(chén )散(sàn )乐(lè )悉(xī )配(pèi )太(tài )常(cháng ),皆(jiē )置(zhì )博(bó )士(shì )弟(dì )子(zǐ )以(yǐ )相(xiàng )传(chuán )授(shòu ),乐(lè )工(gōng )至(zhì )三(sān )万(wàn )馀(yú )人(rén )。

三(sān )月(yuè ),癸(guǐ )亥(hài ),帝(dì )幸(xìng )江(jiāng )都(dōu )宫(gōng )。

初(chū ),帝(dì )欲(yù )大(dà )营(yíng )汾(fén )阳(yáng )宫(gōng ),令(lìng )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )张(zhāng )衡(héng )具(jù )图(tú )奏(zòu )之(zhī )。衡(héng )承(chéng )间(jiān )进(jìn )谏(jiàn )曰(yuē ):“比(bǐ )年(nián )劳(láo )役(yì )繁(fán )多(duō ),百(bǎi )姓(xìng )疲(pí )弊(bì ),伏(fú )愿(yuàn )留(liú )神(shén ),稍(shāo )加(jiā )抑(yì )损(sǔn )。”帝(dì )意(yì )甚(shèn )不(bú )平(píng ),后(hòu )日(rì )衡(héng )谓(wèi )侍(shì )臣(chén )曰(yuē ):“张(zhāng )衡(héng )自(zì )谓(wèi )由(yóu )其(qí )计(jì )画(huà ),令(lìng )我(wǒ )有(yǒu )天(tiān )下(xià )也(yě )。”乃(nǎi )录(lù )齐(qí )王(wáng )暕(lán )携(xié )皇(huáng )甫(fǔ )诩(xǔ )从(cóng )驾(jià )及(jí )前(qián )幸(xìng )涿(zhuō )郡(jùn )祠(cí )恒(héng )岳(yuè )时(shí ),父(fù )老(lǎo )谒(yè )见(jiàn )者(zhě )衣(yī )冠(guàn )多(duō )不(bú )整(zhěng ),谴(qiǎn )衡(héng )以(yǐ )宪(xiàn )司(sī )不(bú )能(néng )举(jǔ )正(zhèng ),出(chū )为(wéi )榆(yú )林(lín )太(tài )守(shǒu )。久(jiǔ )之(zhī ),衡(héng )督(dū )役(yì )筑(zhù )楼(lóu )烦(fán )城(chéng ),因(yīn )帝(dì )巡(xún )幸(xìng ),得(dé )谒(yè )帝(dì )。帝(dì )恶(è )衡(héng )不(bú )损(sǔn )瘦(shòu ),以(yǐ )为(wéi )不(bú )念(niàn )咎(jiù ),谓(wèi )衡(héng )曰(yuē ):“公(gōng )甚(shèn )肥(féi )泽(zé ),宜(yí )且(qiě )还(hái )郡(jùn )。”复(fù )遣(qiǎn )之(zhī )榆(yú )林(lín )。未(wèi )几(jǐ ),敕(chì )衡(héng )督(dū )役(yì )江(jiāng )都(dōu )宫(gōng )。礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū )杨(yáng )玄(xuán )感(gǎn )使(shǐ )至(zhì )江(jiāng )都(dōu ),衡(héng )谓(wèi )玄(xuán )感(gǎn )曰(yuē ):“薛(xuē )道(dào )衡(héng )真(zhēn )为(wéi )枉(wǎng )死(sǐ )。”玄(xuán )感(gǎn )奏(zòu )之(zhī );江(jiāng )都(dōu )郡(jùn )丞(chéng )王(wáng )世(shì )充(chōng )又(yòu )奏(zòu )衡(héng )频(pín )减(jiǎn )顿(dùn )具(jù )。帝(dì )于(yú )是(shì )发(fā )怒(nù ),锁(suǒ )诣(yì )江(jiāng )都(dōu )市(shì ),将(jiāng )斩(zhǎn )之(zhī ),久(jiǔ )乃(nǎi )得(dé )释(shì ),除(chú )名(míng )为(wéi )民(mín ),放(fàng )还(hái )田(tián )里(lǐ )。以(yǐ )王(wáng )世(shì )充(chōng )领(lǐng )江(jiāng )都(dōu )宫(gōng )监(jiān )。

世(shì )充(chōng )本(běn )西(xī )域(yù )胡(hú )人(rén ),姓(xìng )支(zhī )氏(shì )。父(fù )收(shōu ),幼(yòu )从(cóng )其(qí )母(mǔ )嫁(jià )王(wáng )氏(shì ),因(yīn )冒(mào )其(qí )姓(xìng )。世(shì )充(chōng )性(xìng )谲(jué )诈(zhà ),有(yǒu )口(kǒu )辩(biàn ),颇(pō )涉(shè )书(shū )传(chuán ),好(hǎo )兵(bīng )法(fǎ ),习(xí )律(lǜ )令(lìng )。帝(dì )数(shù )幸(xìng )江(jiāng )都(dōu ),世(shì )充(chōng )能(néng )伺(sì )候(hòu )颜(yán )色(sè )为(wéi )阿(ā )谀(yú ),雕(diāo )饰(shì )池(chí )台(tái ),奏(zòu )献(xiàn )珍(zhēn )物(wù ),由(yóu )是(shì )有(yǒu )宠(chǒng )。

夏(xià ),六(liù )月(yuè ),甲(jiǎ )寅(yín ),制(zhì )江(jiāng )都(dōu )太(tài )守(shǒu )秩(zhì )同(tóng )京(jīng )尹(yǐn )。

冬(dōng ),十(shí )二(èr )月(yuè ),己(jǐ )未(wèi ),文(wén )安(ān )宪(xiàn )侯(hóu )牛(niú )弘(hóng )卒(zú )。弘(hóng )宽(kuān )厚(hòu )恭(gōng )俭(jiǎn ),学(xué )术(shù )精(jīng )博(bó ),隋(suí )室(shì )旧(jiù )臣(chén ),始(shǐ )终(zhōng )信(xìn )任(rèn ),悔(huǐ )吝(lìn )不(bú )及(jí )者(zhě ),唯(wéi )弘(hóng )一(yī )人(rén )而(ér )已(yǐ )。弟(dì )弼(bì ),好(hǎo )酒(jiǔ )而(ér )句(jù ),尝(cháng )因(yīn )醉(zuì )射(shè )杀(shā )弘(hóng )驾(jià )车(chē )牛(niú )。弘(hóng )来(lái )还(hái )宅(zhái ),其(qí )妻(qī )迎(yíng )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“叔(shū )射(shè )杀(shā )牛(niú )。”弘(hóng )无(wú )所(suǒ )怪(guài )问(wèn ),直(zhí )答(dá )云(yún ):“作(zuò )脯(pú )。”坐(zuò )定(dìng ),其(qí )妻(qī )又(yòu )曰(yuē ):“叔(shū )忽(hū )射(shè )杀(shā )牛(niú ),大(dà )是(shì )异(yì )事(shì )!”弘(hóng )曰(yuē ):“已(yǐ )知(zhī )之(zhī )矣(yǐ )。”颜(yán )色(sè )自(zì )若(ruò ),读(dú )书(shū )不(bú )辍(chuò )。

敕(chì )穿(chuān )江(jiāng )南(nán )河(hé ),自(zì )京(jīng )口(kǒu )至(zhì )馀(yú )杭(háng ),八(bā )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),广(guǎng )十(shí )馀(yú )丈(zhàng ),使(shǐ )可(kě )通(tōng )龙(lóng )舟(zhōu ),并(bìng )置(zhì )驿(yì )宫(gōng )、草(cǎo )顿(dùn ),欲(yù )东(dōng )巡(xún )会(huì )稽(jī )。

上(shàng )以(yǐ )百(bǎi )官(guān )从(cóng )驾(jià )皆(jiē )服(fú )袴(kù )褶(zhě ),于(yú )军(jūn )旅(lǚ )间(jiān )不(bú )便(biàn ),是(shì )岁(suì ),始(shǐ )诏(zhào )“从(cóng )驾(jià )涉(shè )远(yuǎn )者(zhě ),文(wén )武(wǔ )官(guān )皆(jiē )戎(róng )衣(yī ),五(wǔ )品(pǐn )以(yǐ )上(shàng ),通(tōng )著(zhe )紫(zǐ )袍(páo ),六(liù )品(pǐn )以(yǐ )下(xià ),兼(jiān )用(yòng )绯(fēi )绿(lǜ ),胥(xū )史(shǐ )以(yǐ )青(qīng ),庶(shù )人(rén )以(yǐ )白(bái ),屠(tú )商(shāng )以(yǐ )皁(zào ),士(shì )卒(zú )以(yǐ )黄(huáng )。”

帝(dì )之(zhī )幸(xìng )启(qǐ )民(mín )帐(zhàng )也(yě ),高(gāo )丽(lì )使(shǐ )者(zhě )在(zài )启(qǐ )民(mín )所(suǒ )。启(qǐ )民(mín )不(bú )敢(gǎn )隐(yǐn ),与(yǔ )之(zhī )见(jiàn )帝(dì )。黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )裴(péi )矩(jǔ )说(shuō )帝(dì )曰(yuē ):“高(gāo )丽(lì )本(běn )箕(jī )子(zǐ )所(suǒ )封(fēng )之(zhī )地(dì ),汉(hàn )、晋(jìn )皆(jiē )为(wéi )郡(jùn )县(xiàn );令(lìng )乃(nǎi )不(bú )臣(chén ),别(bié )为(wéi )异(yì )域(yù )。先(xiān )帝(dì )欲(yù )征(zhēng )之(zhī )久(jiǔ )矣(yǐ ),但(dàn )杨(yáng )谅(liàng )不(bú )肖(xiāo ),师(shī )出(chū )无(wú )功(gōng )。当(dāng )陛(bì )下(xià )之(zhī )时(shí ),安(ān )可(kě )不(bú )取(qǔ ),使(shǐ )冠(guàn )带(dài )之(zhī )境(jìng ),遂(suí )为(wéi )蛮(mán )貊(mò )之(zhī )乡(xiāng )乎(hū )!今(jīn )其(qí )使(shǐ )者(zhě )亲(qīn )见(jiàn )启(qǐ )民(mín )举(jǔ )国(guó )从(cóng )化(huà ),可(kě )因(yīn )其(qí )恐(kǒng )惧(jù ),胁(xié )使(shǐ )入(rù )朝(cháo )。”帝(dì )从(cóng )之(zhī ),敕(chì )牛(niú )弘(hóng )宣(xuān )旨(zhǐ )曰(yuē ):“朕(zhèn )以(yǐ )启(qǐ )民(mín )诚(chéng )心(xīn )奉(fèng )国(guó ),故(gù )亲(qīn )至(zhì )其(qí )帐(zhàng )。明(míng )年(nián )当(dāng )往(wǎng )涿(zhuō )郡(jùn ),尔(ěr )还(hái )日(rì ),语(yǔ )高(gāo )丽(lì )王(wáng ):宜(yí )早(zǎo )来(lái )朝(cháo ),勿(wù )自(zì )疑(yí )惧(jù ),存(cún )育(yù )之(zhī )礼(lǐ ),当(dāng )如(rú )启(qǐ )民(mín )。苟(gǒu )或(huò )不(bú )朝(cháo ),将(jiāng )帅(shuài )启(qǐ )民(mín )往(wǎng )巡(xún )彼(bǐ )土(tǔ )。”高(gāo )丽(lì )王(wáng )元(yuán )惧(jù )。籓(bān )礼(lǐ )颇(pō )阙(què ),帝(dì )将(jiāng )讨(tǎo )之(zhī );课(kè )天(tiān )下(xià )富(fù )人(rén )买(mǎi )武(wǔ )马(mǎ ),匹(pǐ )至(zhì )十(shí )万(wàn )钱(qián );简(jiǎn )阅(yuè )器(qì )仗(zhàng ),务(wù )令(lìng )精(jīng )新(xīn ),或(huò )有(yǒu )滥(làn )恶(è ),则(zé )使(shǐ )者(zhě )立(lì )斩(zhǎn )。

炀(yáng )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )大(dà )业(yè )七(qī )年(nián )(辛(xīn )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )六(liù )一(yī )一(yī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),壬(rén )寅(yín ),真(zhēn )定(dìng )襄(xiāng )侯(hóu )郭(guō )衍(yǎn )卒(zú )。

二(èr )月(yuè ),己(jǐ )未(wèi ),上(shàng )升(shēng )钓(diào )台(tái ),临(lín )杨(yáng )子(zǐ )津(jīn ),大(dà )宴(yàn )百(bǎi )僚(liáo )。乙(yǐ )亥(hài ),帝(dì )自(zì )江(jiāng )都(dōu )行(háng )幸(xìng )涿(zhuō )郡(jùn ),御(yù )龙(lóng )舟(zhōu ),渡(dù )河(hé )入(rù )永(yǒng )济(jì )渠(qú ),仍(réng )敕(chì )选(xuǎn )部(bù )、门(mén )下(xià )、内(nèi )史(shǐ )、御(yù )史(shǐ )四(sì )司(sī )之(zhī )官(guān )于(yú )前(qián )船(chuán )选(xuǎn )补(bǔ ),其(qí )受(shòu )选(xuǎn )者(zhě )三(sān )千(qiān )余(yú )人(rén ),或(huò )徒(tú )步(bù )随(suí )船(chuán )三(sān )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),不(bú )得(dé )处(chù )分(fèn ),冻(dòng )馁(něi )疲(pí )顿(dùn ),因(yīn )而(ér )致(zhì )死(sǐ )者(zhě )什(shí )一(yī )二(èr )。

壬(rén )午(wǔ ),下(xià )诏(zhào )讨(tǎo )高(gāo )丽(lì )。敕(chì )幽(yōu )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )元(yuán )弘(hóng )嗣(sì )往(wǎng )东(dōng )莱(lái )海(hǎi )口(kǒu )造(zào )船(chuán )三(sān )百(bǎi )艘(sōu ),官(guān )吏(lì )督(dū )役(yì ),昼(zhòu )夜(yè )立(lì )水(shuǐ )中(zhōng ),略(luè )不(bú )敢(gǎn )息(xī ),自(zì )腰(yāo )以(yǐ )下(xià )皆(jiē )生(shēng )蛆(qū ),死(sǐ )者(zhě )什(shí )三(sān )四(sì )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),庚(gēng )午(wǔ ),车(chē )驾(jià )至(zhì )涿(zhuō )郡(jùn )之(zhī )临(lín )朔(shuò )宫(gōng ),文(wén )武(wǔ )从(cóng )官(guān )九(jiǔ )品(pǐn )以(yǐ )上(shàng ),并(bìng )令(lìng )给(gěi )宅(zhái )安(ān )置(zhì )。先(xiān )是(shì ),诏(zhào )总(zǒng )征(zhēng )天(tiān )下(xià )之(zhī )兵(bīng ),无(wú )问(wèn )远(yuǎn )近(jìn ),俱(jù )会(huì )于(yú )涿(zhuō )。又(yòu )发(fā )江(jiāng )淮(huái )以(yǐ )南(nán )水(shuǐ )手(shǒu )一(yī )万(wàn )人(rén ),弩(nǔ )手(shǒu )三(sān )万(wàn )人(rén ),岭(lǐng )南(nán )排(pái )镩(cuān )手(shǒu )三(sān )万(wàn )人(rén ),于(yú )是(shì )四(sì )远(yuǎn )奔(bēn )赴(fù )如(rú )流(liú )。五(wǔ )月(yuè ),敕(chì )河(hé )南(nán )、淮(huái )南(nán )、江(jiāng )南(nán )造(zào )戎(róng )车(chē )五(wǔ )万(wàn )乘(chéng )送(sòng )高(gāo )阳(yáng ),供(gòng )载(zǎi )衣(yī )甲(jiǎ )幔(màn )幕(mù ),令(lìng )兵(bīng )士(shì )自(zì )挽(wǎn )之(zhī ),发(fā )河(hé )南(nán )、北(běi )民(mín )夫(fū )以(yǐ )供(gòng )军(jūn )须(xū )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),发(fā )江(jiāng )、淮(huái )以(yǐ )南(nán )民(mín )夫(fū )及(jí )船(chuán )运(yùn )黎(lí )阳(yáng )及(jí )洛(luò )口(kǒu )诸(zhū )仓(cāng )米(mǐ )至(zhì )涿(zhuō )郡(jùn ),舳(zhú )舻(lú )相(xiàng )次(cì )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),载(zǎi )兵(bīng )甲(jiǎ )及(jí )攻(gōng )取(qǔ )之(zhī )具(jù ),往(wǎng )还(hái )在(zài )道(dào )常(cháng )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén ),填(tián )咽(yān )于(yú )道(dào ),昼(zhòu )夜(yè )不(bú )绝(jué ),死(sǐ )者(zhě )相(xiàng )枕(zhěn ),臭(chòu )秽(huì )盈(yíng )路(lù ),天(tiān )下(xià )骚(sāo )动(dòng )。

山(shān )东(dōng )、河(hé )南(nán )大(dà )水(shuǐ ),漂(piāo )没(méi )三(sān )十(shí )馀(yú )郡(jùn )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),底(dǐ )柱(zhù )崩(bēng ),偃(yǎn )河(hé )逆(nì )流(liú )数(shù )十(shí )里(lǐ )。

初(chū ),帝(dì )西(xī )巡(xún ),遣(qiǎn )侍(shì )御(yù )兄(xiōng )韦(wéi )节(jiē )召(zhào )西(xī )突(tū )厥(jué )处(chù )罗(luó )可(kě )汗(hàn ),令(lìng )与(yǔ )车(chē )驾(jià )会(huì )大(dà )斗(dòu )拔(bá )谷(gǔ ),国(guó )人(rén )不(bú )从(cóng ),处(chù )罗(luó )谢(xiè )使(shǐ )者(zhě ),辞(cí )以(yǐ )他(tā )故(gù )。帝(dì )大(dà )怒(nù ),无(wú )如(rú )之(zhī )何(hé )。会(huì )其(qí )酋(qiú )长(zhǎng )射(shè )匮(kuì )遣(qiǎn )使(shǐ )来(lái )求(qiú )婚(hūn ),裴(péi )矩(jǔ )因(yīn )奏(zòu )曰(yuē ):“处(chù )罗(luó )不(bú )朝(cháo ),恃(shì )强(qiáng )大(dà )耳(ěr )。臣(chén )请(qǐng )以(yǐ )计(jì )弱(ruò )之(zhī ),分(fèn )裂(liè )其(qí )国(guó ),即(jí )易(yì )制(zhì )也(yě )。射(shè )匮(kuì )者(zhě ),都(dōu )六(liù )之(zhī )子(zǐ ),达(dá )头(tóu )之(zhī )孙(sūn ),世(shì )为(wéi )可(kě )汗(hàn ),君(jūn )临(lín )西(xī )面(miàn ),今(jīn )闻(wén )其(qí )失(shī )职(zhí ),附(fù )属(shǔ )处(chù )罗(luó ),故(gù )遣(qiǎn )使(shǐ )来(lái )以(yǐ )结(jié )援(yuán )耳(ěr ),愿(yuàn )厚(hòu )礼(lǐ )其(qí )使(shǐ ),拜(bài )为(wéi )大(dà )可(kě )汗(hàn ),则(zé )突(tū )厥(jué )势(shì )分(fèn ),两(liǎng )从(cóng )我(wǒ )矣(yǐ )。”帝(dì )曰(yuē ):“公(gōng )言(yán )是(shì )也(yě )。”因(yīn )遣(qiǎn )矩(jǔ )朝(cháo )夕(xī )至(zhì )馆(guǎn ),微(wēi )讽(fěng )谕(yù )之(zhī )。帝(dì )于(yú )仁(rén )风(fēng )殿(diàn )召(zhào )其(qí )使(shǐ )者(zhě ),言(yán )处(chù )罗(luó )不(bú )顺(shùn )之(zhī )状(zhuàng ),称(chēng )射(shè )匮(kuì )向(xiàng )善(shàn ),吾(wú )将(jiāng )立(lì )为(wéi )大(dà )可(kě )汗(hàn ),令(lìng )发(fā )兵(bīng )诛(zhū )处(chù )罗(luó ),然(rán )后(hòu )为(wéi )婚(hūn )。帝(dì )取(qǔ )桃(táo )竹(zhú )白(bái )羽(yǔ )箭(jiàn )一(yī )枚(méi )以(yǐ )赐(cì )射(shè )匮(kuì ),因(yīn )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“此(cǐ )事(shì )宜(yí )速(sù ),使(shǐ )疾(jí )如(rú )箭(jiàn )也(yě )。”使(shǐ )者(zhě )返(fǎn ),路(lù )径(jìng )处(chù )罗(luó ),处(chù )罗(luó )爱(ài )箭(jiàn ),将(jiāng )留(liú )之(zhī ),使(shǐ )者(zhě )谲(jué )而(ér )得(dé )免(miǎn )。射(shè )匮(kuì )闻(wén )而(ér )大(dà )喜(xǐ ),兴(xìng )兵(bīng )袭(xí )处(chù )罗(luó );处(chù )罗(luó )大(dà )败(bài ),弃(qì )妻(qī )子(zǐ ),将(jiāng )左(zuǒ )右(yòu )数(shù )千(qiān )骑(qí )东(dōng )走(zǒu ),缘(yuán )道(dào )被(bèi )劫(jié ),寓(yù )于(yú )高(gāo )昌(chāng ),东(dōng )保(bǎo )时(shí )罗(luó )漫(màn )山(shān )。高(gāo )昌(chāng )王(wáng )麹(qū )伯(bó )雅(yǎ )上(shàng )状(zhuàng )。帝(dì )遣(qiǎn )裴(péi )矩(jǔ )与(yǔ )向(xiàng )氏(shì )亲(qīn )要(yào )左(zuǒ )右(yòu )驰(chí )至(zhì )玉(yù )门(mén )关(guān )晋(jìn )昌(chāng )城(chéng ),晓(xiǎo )谕(yù )处(chù )罗(luó )使(shǐ )入(rù )朝(cháo )。十(shí )二(èr )月(yuè ),己(jǐ )未(wèi ),处(chù )罗(luó )来(lái )朝(cháo )于(yú )临(lín )朔(shuò )宫(gōng ),帝(dì )大(dà )悦(yuè ),接(jiē )以(yǐ )殊(shū )礼(lǐ )。帝(dì )与(yǔ )处(chù )罗(luó )宴(yàn ),处(chù )罗(luó )稽(jī )首(shǒu ),谢(xiè )入(rù )见(jiàn )之(zhī )晚(wǎn )。帝(dì )以(yǐ )温(wēn )言(yán )慰(wèi )芝(zhī )之(zhī ),备(bèi )设(shè )天(tiān )下(xià )珍(zhēn )膳(shàn ),盛(shèng )陈(chén )女(nǚ )乐(lè ),罗(luó )绮(qǐ )丝(sī )竹(zhú ),眩(xuàn )曜(yào )耳(ěr )目(mù ),然(rán )处(chù )罗(luó )终(zhōng )有(yǒu )怏(yàng )怏(yàng )之(zhī )色(sè )。

帝(dì )自(zì )去(qù )岁(suì )谋(móu )讨(tǎo )高(gāo )丽(lì ),诏(zhào )山(shān )东(dōng )置(zhì )府(fǔ ),令(lìng )养(yǎng )马(mǎ )以(yǐ )供(gòng )军(jūn )役(yì )。又(yòu )发(fā )民(mín )夫(fū )运(yùn )米(mǐ ),积(jī )于(yú )泸(lú )河(hé )、怀(huái )远(yuǎn )二(èr )镇(zhèn ),车(chē )牛(niú )往(wǎng )者(zhě )皆(jiē )不(bú )返(fǎn ),士(shì )卒(zú )死(sǐ )亡(wáng )过(guò )半(bàn ),耕(gēng )稼(jià )失(shī )时(shí ),田(tián )畴(chóu )多(duō )荒(huāng )。加(jiā )之(zhī )饥(jī )馑(jǐn ),谷(gǔ )价(jià )踊(yǒng )贵(guì ),东(dōng )北(běi )边(biān )尤(yóu )甚(shèn ),斗(dòu )米(mǐ )直(zhí )数(shù )百(bǎi )钱(qián )。所(suǒ )运(yùn )米(mǐ )或(huò )粗(cū )恶(è ),令(lìng )民(mín )籴(dí )而(ér )偿(cháng )之(zhī )。又(yòu )发(fā )鹿(lù )车(chē )夫(fū )六(liù )十(shí )馀(yú )万(wàn ),二(èr )人(rén )共(gòng )推(tuī )米(mǐ )三(sān )石(shí ),道(dào )途(tú )险(xiǎn )远(yuǎn ),不(bú )足(zú )充(chōng )餱(hóu )粮(liáng ),至(zhì )镇(zhèn ),无(wú )可(kě )输(shū ),皆(jiē )惧(jù )罪(zuì )亡(wáng )命(mìng )。重(zhòng )以(yǐ )官(guān )吏(lì )贪(tān )残(cán ),因(yīn )缘(yuán )侵(qīn )渔(yú ),百(bǎi )姓(xìng )困(kùn )穷(qióng ),财(cái )力(lì )俱(jù )竭(jié ),安(ān )居(jū )则(zé )不(bú )胜(shèng )冻(dòng )馁(něi ),死(sǐ )期(qī )交(jiāo )急(jí ),剽(piāo )掠(luě )则(zé )犹(yóu )得(dé )延(yán )生(shēng ),于(yú )是(shì )始(shǐ )相(xiàng )聚(jù )为(wéi )群(qún )盗(dào )。

邹(zōu )平(píng )民(mín )王(wáng )薄(báo )拥(yōng )众(zhòng )据(jù )长(zhǎng )白(bái )山(shān ),剽(piāo )掠(luě )齐(qí )、济(jì )之(zhī )郊(jiāo ),自(zì )称(chēng )知(zhī )世(shì )郎(láng ),言(yán )事(shì )可(kě )知(zhī )矣(yǐ );又(yòu )作(zuò )《无(wú )向(xiàng )辽(liáo )东(dōng )浪(làng )死(sǐ )歌(gē )》,以(yǐ )相(xiàng )感(gǎn )劝(quàn ),避(bì )征(zhēng )役(yì )者(zhě )多(duō )往(wǎng )归(guī )之(zhī )。

平(píng )原(yuán )东(dōng )有(yǒu )豆(dòu )子(zǐ ),负(fù )海(hǎi )带(dài )河(hé ),地(dì )形(xíng )深(shēn )阻(zǔ )。自(zì )高(gāo )齐(qí )以(yǐ )来(lái ),群(qún )盗(dào )多(duō )匿(nì )其(qí )中(zhōng )。有(yǒu )刘(liú )霸(bà )道(dào )者(zhě ),家(jiā )于(yú )其(qí )旁(páng ),累(lèi )世(shì )仕(shì )宦(huàn ),赀(zī )产(chǎn )富(fù )厚(hòu )。霸(bà )道(dào )喜(xǐ )游(yóu )侠(xiá ),食(shí )客(kè )常(cháng )数(shù )百(bǎi )人(rén )。及(jí )群(qún )盗(dào )起(qǐ ),远(yuǎn )近(jìn )多(duō )往(wǎng )依(yī )之(zhī ),有(yǒu )众(zhòng )十(shí )馀(yú )万(wàn ),号(hào )“阿(ā )舅(jiù )贼(zéi )”。

漳(zhāng )南(nán )人(rén )窦(dòu )建(jiàn )德(dé ),少(shǎo )尚(shàng )气(qì )侠(xiá ),胆(dǎn )力(lì )过(guò )人(rén ),为(wéi )乡(xiāng )党(dǎng )所(suǒ )归(guī )附(fù )。会(huì )募(mù )人(rén )征(zhēng )高(gāo )丽(lì ),建(jiàn )德(dé )以(yǐ )勇(yǒng )敢(gǎn )选(xuǎn )为(wéi )二(èr )百(bǎi )人(rén )长(zhǎng )。同(tóng )县(xiàn )孙(sūn )安(ān )祖(zǔ )亦(yì )以(yǐ )骁(xiāo )勇(yǒng )选(xuǎn )为(wéi )征(zhēng )士(shì ),安(ān )祖(zǔ )辞(cí )以(yǐ )家(jiā )为(wéi )水(shuǐ )所(suǒ )漂(piāo ),妻(qī )子(zǐ )馁(něi )死(sǐ ),县(xiàn )令(lìng )怒(nù )笞(chī )之(zhī )。安(ān )祖(zǔ )刺(cì )杀(shā )令(lìng ),亡(wáng )抵(dǐ )建(jiàn )德(dé ),建(jiàn )德(dé )匿(nì )之(zhī )。官(guān )司(sī )逐(zhú )捕(bǔ ),踪(zōng )迹(jì )至(zhì )建(jiàn )德(dé )家(jiā ),建(jiàn )德(dé )谓(wèi )安(ān )祖(zǔ )曰(yuē ):“文(wén )皇(huáng )帝(dì )时(shí ),天(tiān )下(xià )殷(yīn )盛(shèng ),发(fā )百(bǎi )万(wàn )之(zhī )众(zhòng )以(yǐ )伐(fá )高(gāo )丽(lì ),尚(shàng )为(wéi )所(suǒ )败(bài )。今(jīn )水(shuǐ )潦(liáo )为(wéi )灾(zāi ),百(bǎi )姓(xìng )困(kùn )穷(qióng ),加(jiā )之(zhī )往(wǎng )岁(suì )西(xī )征(zhēng ),行(háng )者(zhě )不(bú )归(guī ),疮(chuāng )痍(yí )未(wèi )复(fù );主(zhǔ )上(shàng )不(bú )恤(xù ),乃(nǎi )更(gèng )发(fā )兵(bīng )亲(qīn )击(jī )高(gāo )丽(lì ),天(tiān )下(xià )必(bì )大(dà )乱(luàn )。丈(zhàng )夫(fū )不(bú )死(sǐ ),当(dāng )立(lì )大(dà )功(gōng ),岂(qǐ )可(kě )但(dàn )为(wéi )亡(wáng )虏(lǔ )邪(xié )!”乃(nǎi )集(jí )无(wú )赖(lài )少(shǎo )年(nián ),得(dé )数(shù )百(bǎi )人(rén ),使(shǐ )安(ān )祖(zǔ )将(jiāng )之(zhī ),入(rù )高(gāo )鸡(jī )泊(bó )中(zhōng )为(wéi )群(qún )盗(dào ),安(ān )祖(zǔ )自(zì )号(hào )将(jiāng )军(jūn )。时(shí )鄃(shū )人(rén )张(zhāng )金(jīn )称(chēng )聚(jù )众(zhòng )河(hé )曲(qǔ ),蓚(tiáo )人(rén )高(gāo )士(shì )达(dá )聚(jù )众(zhòng )于(yú )清(qīng )河(hé )境(jìng )内(nèi )为(wéi )盗(dào )。群(qún )县(xiàn )疑(yí )建(jiàn )德(dé )与(yǔ )贼(zéi )通(tōng ),悉(xī )收(shōu )其(qí )家(jiā )属(shǔ ),杀(shā )之(zhī )。建(jiàn )德(dé )帅(shuài )麾(huī )下(xià )二(èr )百(bǎi )人(rén )亡(wáng )归(guī )士(shì )达(dá ),士(shì )达(dá )自(zì )称(chēng )东(dōng )海(hǎi )公(gōng ),以(yǐ )建(jiàn )德(dé )为(wéi )司(sī )兵(bīng )。顷(qǐng )之(zhī ),孙(sūn )安(ān )祖(zǔ )为(wéi )张(zhāng )金(jīn )称(chēng )所(suǒ )杀(shā ),其(qí )众(zhòng )尽(jìn )归(guī )建(jiàn )德(dé ),建(jiàn )德(dé )兵(bīng )至(zhì )万(wàn )馀(yú )人(rén )。建(jiàn )德(dé )能(néng )倾(qīng )身(shēn )接(jiē )物(wù ),与(yǔ )士(shì )卒(zú )均(jūn )劳(láo )逸(yì ),由(yóu )是(shì )人(rén )争(zhēng )附(fù )之(zhī ),为(wéi )之(zhī )致(zhì )死(sǐ )。

自(zì )是(shì )所(suǒ )在(zài )群(qún )盗(dào )蜂(fēng )起(qǐ ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù ),徒(tú )众(zhòng )多(duō )者(zhě )至(zhì )万(wàn )馀(yú )人(rén ),攻(gōng )陷(xiàn )城(chéng )邑(yì )。甲(jiǎ )子(zǐ ),敕(chì )都(dōu )尉(wèi )、鹰(yīng )扬(yáng )与(yǔ )郡(jùn )县(xiàn )相(xiàng )知(zhī )追(zhuī )捕(bǔ ),随(suí )获(huò )斩(zhǎn )决(jué );然(rán )莫(mò )能(néng )禁(jìn )止(zhǐ )。

炀(yáng )皇(huáng )帝(dì )上(shàng )之(zhī )下(xià )大(dà )业(yè )八(bā )年(nián )(壬(rén )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )六(liù )一(yī )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),帝(dì )分(fèn )西(xī )突(tū )厥(jué )处(chù )罗(luó )可(kě )汗(hàn )之(zhī )众(zhòng )为(wéi )三(sān ),使(shǐ )其(qí )弟(dì )阙(què )度(dù )设(shè )将(jiāng )羸(léi )弱(ruò )万(wàn )馀(yú )口(kǒu ),居(jū )于(yú )会(huì )宁(níng ),又(yòu )使(shǐ )特(tè )勒(lè )大(dà )奈(nài )别(bié )将(jiāng )馀(yú )众(zhòng )居(jū )于(yú )楼(lóu )烦(fán ),命(mìng )处(chù )罗(luó )将(jiāng )五(wǔ )百(bǎi )骑(qí )常(cháng )从(cóng )车(chē )驾(jià )巡(xún )幸(xìng ),赐(cì )号(hào )曷(hé )婆(pó )那(nà )可(kě )汗(hàn ),赏(shǎng )赐(cì )甚(shèn )厚(hòu )。

初(chū ),嵩(sōng )高(gāo )道(dào )士(shì )潘(pān )诞(dàn )自(zì )言(yán )三(sān )百(bǎi )岁(suì ),为(wéi )帝(dì )合(hé )炼(liàn )金(jīn )丹(dān )。帝(dì )为(wéi )之(zhī )作(zuò )嵩(sōng )阳(yáng )观(guān ),华(huá )屋(wū )数(shù )百(bǎi )间(jiān ),以(yǐ )童(tóng )男(nán )童(tóng )女(nǚ )各(gè )一(yī )百(bǎi )二(èr )十(shí )人(rén )充(chōng )给(gěi )使(shǐ ),位(wèi )视(shì )三(sān )品(pǐn );常(cháng )役(yì )数(shù )千(qiān )人(rén ),所(suǒ )费(fèi )巨(jù )万(wàn )。云(yún )金(jīn )丹(dān )应(yīng )用(yòng )石(shí )胆(dǎn )、石(shí )髓(suǐ ),发(fā )石(shí )工(gōng )凿(záo )嵩(sōng )高(gāo )大(dà )石(shí )深(shēn )百(bǎi )尺(chǐ )者(zhě )数(shù )十(shí )处(chù )。凡(fán )六(liù )年(nián ),丹(dān )不(bú )成(chéng )。帝(dì )诘(jié )之(zhī ),诞(dàn )对(duì )以(yǐ )“无(wú )石(shí )胆(dǎn )、石(shí )髓(suǐ ),若(ruò )得(dé )童(tóng )男(nán )女(nǚ )胆(dǎn )髓(suǐ )各(gè )三(sān )斛(hú )六(liù )斗(dòu ),可(kě )以(yǐ )代(dài )之(zhī )。”帝(dì )怒(nù ),锁(suǒ )诣(yì )涿(zhuō )郡(jùn ),斩(zhǎn )之(zhī )。且(qiě )死(sǐ ),语(yǔ )人(rén )曰(yuē ):“此(cǐ )乃(nǎi )天(tiān )子(zǐ )无(wú )福(fú ),值(zhí )我(wǒ )兵(bīng )解(jiě )时(shí )至(zhì ),我(wǒ )应(yīng )生(shēng )梵(fàn )摩(mó )天(tiān )”云(yún )。

四(sì )方(fāng )兵(bīng )皆(jiē )集(jí )涿(zhuō )郡(jùn ),帝(dì )征(zhēng )合(hé )水(shuǐ )令(lìng )庚(gēng )质(zhì ),问(wèn )曰(yuē ):“高(gāo )丽(lì )之(zhī )众(zhòng )不(bú )能(néng )当(dāng )我(wǒ )一(yī )郡(jùn ),今(jīn )朕(zhèn )以(yǐ )此(cǐ )众(zhòng )伐(fá )之(zhī ),卿(qīng )以(yǐ )为(wéi )克(kè )不(bú )?”对(duì )曰(yuē ):“伐(fá )之(zhī )可(kě )克(kè )。然(rán )臣(chén )窃(qiè )有(yǒu )愚(yú )见(jiàn ),不(bú )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )亲(qīn )行(háng )。”帝(dì )作(zuò )色(sè )曰(yuē ):“朕(zhèn )今(jīn )总(zǒng )兵(bīng )至(zhì )此(cǐ ),岂(qǐ )可(kě )未(wèi )见(jiàn )贼(zéi )而(ér )先(xiān )自(zì )退(tuì )邪(xié )?”对(duì )曰(yuē ):“战(zhàn )而(ér )未(wèi )克(kè ),惧(jù )损(sǔn )威(wēi )灵(líng )。若(ruò )车(chē )驾(jià )留(liú )此(cǐ ),命(mìng )猛(měng )将(jiāng )劲(jìn )卒(zú ),指(zhǐ )授(shòu )方(fāng )略(luè ),倍(bèi )道(dào )兼(jiān )行(háng ),出(chū )其(qí )不(bú )意(yì ),克(kè )之(zhī )必(bì )矣(yǐ )。事(shì )机(jī )在(zài )速(sù ),缓(huǎn )则(zé )无(wú )功(gōng )。”帝(dì )不(bú )悦(yuè ),曰(yuē ):“汝(rǔ )既(jì )惮(dàn )行(háng ),自(zì )可(kě )留(liú )此(cǐ )。”右(yòu )尚(shàng )方(fāng )署(shǔ )监(jiān )事(shì )耿(gěng )询(xún )上(shàng )书(shū )切(qiē )谏(jiàn ),帝(dì )大(dà )怒(nù ),命(mìng )左(zuǒ )右(yòu )斩(zhǎn )之(zhī ),何(hé )稠(chóu )苦(kǔ )救(jiù ),得(dé )免(miǎn )。

壬(rén )午(wǔ ),诏(zhào )左(zuǒ )十(shí )二(èr )军(jūn )出(chū )镂(lòu )方(fāng ),长(zhǎng )岑(cén )、溟(míng )海(hǎi )、盖(gài )马(mǎ )、建(jiàn )安(ān )、南(nán )苏(sū )、辽(liáo )东(dōng )、玄(xuán )菟(tú )、扶(fú )馀(yú )、朝(cháo )鲜(xiān )、沃(wò )沮(jǔ )、乐(lè )浪(làng )等(děng )道(dào ),右(yòu )十(shí )二(èr )军(jūn )出(chū )黏(nián )蝉(chán )、含(hán )资(zī )、浑(hún )弥(mí )、临(lín )屯(tún )、候(hòu )城(chéng )、提(tí )奚(xī )、蹋(tà )顿(dùn )、肃(sù )慎(shèn )、碣(jié )石(shí )、东(dōng )施(shī )、带(dài )方(fāng )、襄(xiāng )平(píng )等(děng )道(dào ),骆(luò )驿(yì )引(yǐn )途(tú ),总(zǒng )集(jí )平(píng )壤(rǎng ),凡(fán )一(yī )百(bǎi )一(yī )十(shí )三(sān )万(wàn )三(sān )千(qiān )八(bā )百(bǎi )人(rén ),号(hào )二(èr )百(bǎi )万(wàn ),其(qí )馈(kuì )运(yùn )者(zhě )倍(bèi )之(zhī )。宜(yí )社(shè )于(yú )南(nán )桑(sāng )干(gàn )水(shuǐ )上(shàng ),类(lèi )上(shàng )帝(dì )于(yú )临(lín )朔(shuò )宫(gōng )南(nán ),祭(jì )马(mǎ )祖(zǔ )于(yú )蓟(jì )城(chéng )北(běi )。帝(dì )亲(qīn )授(shòu )节(jiē )度(dù ):每(měi )军(jūn )大(dà )将(jiāng )、亚(yà )将(jiāng )各(gè )一(yī )人(rén );骑(qí )兵(bīng )四(sì )十(shí )队(duì ),队(duì )百(bǎi )人(rén ),十(shí )队(duì )为(wéi )团(tuán ),步(bù )卒(zú )八(bā )十(shí )队(duì ),分(fèn )为(wéi )四(sì )团(tuán ),团(tuán )各(gè )有(yǒu )偏(piān )将(jiāng )一(yī )人(rén );其(qí )铠(kǎi )胄(zhòu )、缨(yīng )拂(fú )、旗(qí )幡(fān ),每(měi )团(tuán )异(yì )色(sè );受(shòu )降(jiàng )使(shǐ )者(zhě )一(yī )人(rén ),承(chéng )诏(zhào )慰(wèi )扶(fú ),不(bú )受(shòu )大(dà )将(jiāng )节(jiē )制(zhì );其(qí )辎(zī )重(zhòng )散(sàn )兵(bīng )等(děng )亦(yì )为(wéi )四(sì )团(tuán ),使(shǐ )步(bù )卒(zú )挟(jiā )之(zhī )而(ér )行(háng );进(jìn )止(zhǐ )立(lì )营(yíng ),皆(jiē )有(yǒu )次(cì )叙(xù )仪(yí )法(fǎ )。癸(guǐ )未(wèi ),第(dì )一(yī )军(jūn )发(fā );日(rì )遣(qiǎn )一(yī )军(jūn ),相(xiàng )去(qù )四(sì )十(shí )里(lǐ ),连(lián )营(yíng )渐(jiàn )进(jìn );终(zhōng )四(sì )十(shí )日(rì ),发(fā )乃(nǎi )尽(jìn ),首(shǒu )尾(wěi )相(xiàng )继(jì ),鼓(gǔ )角(jiǎo )相(xiàng )闻(wén ),旌(jīng )旗(qí )亘(gèn )九(jiǔ )百(bǎi )六(liù )十(shí )里(lǐ )。御(yù )营(yíng )内(nèi )合(hé )十(shí )一(yī )卫(wèi )、三(sān )台(tái )、五(wǔ )省(shěng )、九(jiǔ )寺(sì ),分(fèn )隶(lì )内(nèi )、外(wài )、前(qián )、后(hòu )、左(zuǒ )、右(yòu )六(liù )军(jūn ),次(cì )后(hòu )发(fā ),又(yòu )亘(gèn )八(bā )十(shí )里(lǐ )。近(jìn )古(gǔ )出(chū )师(shī )之(zhī )盛(shèng ),未(wèi )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。

甲(jiǎ )辰(chén ),内(nèi )史(shǐ )令(lìng )元(yuán )寿(shòu )薨(hōng )。

二(èr )月(yuè ),壬(rén )戌(xū ),观(guān )德(dé )王(wáng )雄(xióng )薨(hōng )。

北(běi )平(píng )襄(xiāng )侯(hóu )段(duàn )文(wén )振(zhèn )为(wéi )兵(bīng )部(bù )尚(shàng )书(shū ),上(shàng )表(biǎo ),以(yǐ )为(wéi )帝(dì )“宠(chǒng )待(dài )突(tū )厥(jué )太(tài )厚(hòu ),处(chù )之(zhī )塞(sāi )内(nèi ),资(zī )以(yǐ )兵(bīng )食(shí ),戎(róng )狄(dí )之(zhī )性(xìng ),无(wú )亲(qīn )而(ér )贪(tān ),异(yì )日(rì )必(bì )为(wéi )国(guó )患(huàn )。宜(yí )以(yǐ )时(shí )谕(yù )遣(qiǎn ),令(lìng )出(chū )塞(sāi )外(wài ),然(rán )后(hòu )明(míng )设(shè )烽(fēng )候(hòu ),缘(yuán )边(biān )镇(zhèn )防(fáng ),务(wù )令(lìng )严(yán )重(zhòng ),此(cǐ )万(wàn )岁(suì )之(zhī )长(zhǎng )策(cè )也(yě )。”兵(bīng )曹(cáo )郎(láng )斛(hú )斯(sī )政(zhèng ),椿(chūn )之(zhī )孙(sūn )也(yě ),以(yǐ )器(qì )干(gàn )明(míng )司(sī ),为(wéi )帝(dì )所(suǒ )宠(chǒng )任(rèn ),使(shǐ )专(zhuān )掌(zhǎng )兵(bīng )事(shì )。文(wén )振(zhèn )知(zhī )政(zhèng )险(xiǎn )薄(báo ),不(bú )可(kě )委(wěi )以(yǐ )机(jī )要(yào ),屡(lǚ )言(yán )于(yú )帝(dì ),帝(dì )不(bú )从(cóng )。及(jí )征(zhēng )高(gāo )丽(lì ),以(yǐ )文(wén )振(zhèn )为(wéi )左(zuǒ )候(hòu )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),出(chū )南(nán )苏(sū )道(dào )。文(wén )振(zhèn )于(yú )道(dào )中(zhōng )疾(jí )笃(dǔ ),上(shàng )表(biǎo )曰(yuē ):“窃(qiè )见(jiàn )辽(liáo )东(dōng )小(xiǎo )丑(chǒu ),未(wèi )服(fú )严(yán )刑(xíng ),远(yuǎn )降(jiàng )六(liù )师(shī ),亲(qīn )劳(láo )万(wàn )乘(chéng )。但(dàn )夷(yí )狄(dí )多(duō )诈(zhà ),深(shēn )须(xū )防(fáng )拟(nǐ ),口(kǒu )陈(chén )降(jiàng )款(kuǎn ),毋(wú )宜(yí )遽(jù )受(shòu )。水(shuǐ )潦(liáo )方(fāng )降(jiàng ),不(bú )可(kě )淹(yān )迟(chí )。唯(wéi )愿(yuàn )严(yán )勒(lè )诸(zhū )军(jūn ),星(xīng )驰(chí )速(sù )发(fā ),水(shuǐ )陆(lù )俱(jù )前(qián ),出(chū )其(qí )不(bú )意(yì ),则(zé )平(píng )壤(rǎng )孤(gū )城(chéng ),势(shì )可(kě )拔(bá )也(yě )。若(ruò )倾(qīng )其(qí )本(běn )根(gēn ),馀(yú )城(chéng )自(zì )克(kè );如(rú )不(bú )时(shí )定(dìng ),脱(tuō )遇(yù )秋(qiū )霖(lín ),深(shēn )为(wéi )艰(jiān )阻(zǔ ),兵(bīng )粮(liáng )既(jì )竭(jié ),强(qiáng )敌(dí )在(zài )前(qián ),靺(wà )鞨(hé )出(chū )后(hòu ),迟(chí )疑(yí )不(bú )决(jué ),非(fēi )上(shàng )策(cè )也(yě )。”三(sān )月(yuè ),辛(xīn )卯(mǎo ),文(wén )振(zhèn )卒(zú ),帝(dì )甚(shèn )惜(xī )之(zhī )。

癸(guǐ )巳(sì ),上(shàng )始(shǐ )御(yù )师(shī ),进(jìn )至(zhì )辽(liáo )水(shuǐ )。众(zhòng )军(jūn )总(zǒng )会(huì ),临(lín )水(shuǐ )为(wéi )大(dà )陈(chén ),高(gāo )丽(lì )兵(bīng )阻(zǔ )水(shuǐ )拒(jù )守(shǒu ),隋(suí )兵(bīng )不(bú )得(dé )济(jì )。左(zuǒ )屯(tún )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )麦(mài )铁(tiě )杖(zhàng )谓(wèi )人(rén )曰(yuē ):“丈(zhàng )夫(fū )性(xìng )命(mìng )自(zì )有(yǒu )所(suǒ )在(zài ),岂(qǐ )能(néng )然(rán )艾(ài )灸(jiǔ )頞(è ),瓜(guā )蒂(dì )歕(pēn )鼻(bí ),治(zhì )黄(huáng )不(bú )差(chà ),而(ér )卧(wò )死(sǐ )儿(ér )女(nǚ )手(shǒu )中(zhōng )乎(hū )!”乃(nǎi )自(zì )请(qǐng )为(wéi )前(qián )锋(fēng ),谓(wèi )其(qí )三(sān )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )荷(hé )国(guó )恩(ēn ),今(jīn )为(wéi )死(sǐ )日(rì )!我(wǒ )得(dé )良(liáng )杀(shā ),汝(rǔ )当(dāng )富(fù )贵(guì )。”帝(dì )命(mìng )工(gōng )部(bù )尚(shàng )书(shū )宇(yǔ )文(wén )恺(kǎi )造(zào )浮(fú )桥(qiáo )三(sān )道(dào )于(yú )辽(liáo )水(shuǐ )西(xī )岸(àn ),既(jì )成(chéng ),引(yǐn )桥(qiáo )趣(qù )东(dōng )岸(àn ),桥(qiáo )短(duǎn )不(bú )及(jí )岸(àn )丈(zhàng )馀(yú )。高(gāo )丽(lì )兵(bīng )大(dà )至(zhì ),隋(suí )兵(bīng )骁(xiāo )勇(yǒng )者(zhě )争(zhēng )赴(fù )水(shuǐ )接(jiē )战(zhàn ),高(gāo )丽(lì )兵(bīng )乘(chéng )高(gāo )击(jī )之(zhī ),隋(suí )兵(bīng )不(bú )得(dé )登(dēng )岸(àn ),死(sǐ )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng )。麦(mài )铁(tiě )杖(zhàng )跃(yuè )登(dēng )岸(àn ),与(yǔ )虎(hǔ )贲(bēn )郎(láng )将(jiāng )钱(qián )士(shì )雄(xióng )、孟(mèng )叉(chā )等(děng )皆(jiē )战(zhàn )死(sǐ )。乃(nǎi )敛(liǎn )兵(bīng ),引(yǐn )桥(qiáo )复(fù )就(jiù )西(xī )岸(àn )。诏(zhào )赠(zèng )铁(tiě )杖(zhàng )宿(xiǔ )公(gōng ),使(shǐ )其(qí )子(zǐ )孟(mèng )才(cái )袭(xí )爵(jué ),次(cì )子(zǐ )仲(zhòng )才(cái )、季(jì )才(cái )并(bìng )拜(bài )正(zhèng )议(yì )大(dà )夫(fū )。更(gèng )命(mìng )少(shǎo )府(fǔ )监(jiān )何(hé )稠(chóu )接(jiē )桥(qiáo ),二(èr )日(rì )而(ér )成(chéng ),诸(zhū )军(jūn )相(xiàng )次(cì )继(jì )进(jìn ),大(dà )战(zhàn )于(yú )东(dōng )岸(àn ),高(gāo )丽(lì )兵(bīng )大(dà )败(bài ),死(sǐ )者(zhě )万(wàn )计(jì )。诸(zhū )军(jūn )乘(chéng )胜(shèng )进(jìn )围(wéi )辽(liáo )东(dōng )城(chéng ),即(jí )汉(hàn )之(zhī )襄(xiāng )平(píng )城(chéng )也(yě )。车(chē )驾(jià )渡(dù )辽(liáo ),引(yǐn )曷(hé )萨(sà )那(nà )可(kě )汗(hàn )及(jí )高(gāo )昌(chāng )王(wáng )伯(bó )雅(yǎ )观(guān )战(zhàn )处(chù )以(yǐ )慑(shè )惮(dàn )之(zhī ),因(yīn )下(xià )诏(zhào )赦(shè )天(tiān )下(xià )。命(mìng )刑(xíng )部(bù )尚(shàng )书(shū )卫(wèi )文(wén )昇(shēng )、尚(shàng )书(shū )右(yòu )丞(chéng )刘(liú )士(shì )龙(lóng )抚(fǔ )辽(liáo )左(zuǒ )之(zhī )民(mín ),给(gěi )复(fù )十(shí )年(nián ),建(jiàn )置(zhì )郡(jùn )县(xiàn ),以(yǐ )相(xiàng )统(tǒng )摄(shè )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),壬(rén )午(wǔ ),纳(nà )言(yán )杨(yáng )达(dá )薨(hōng )。

诸(zhū )将(jiāng )之(zhī )东(dōng )下(xià )也(yě ),帝(dì )亲(qīn )戒(jiè )之(zhī )曰(yuē ):“今(jīn )者(zhě )吊(diào )民(mín )伐(fá )罪(zuì ),非(fēi )为(wéi )功(gōng )名(míng )。诸(zhū )将(jiāng )或(huò )不(bú )识(shí )朕(zhèn )意(yì ),欲(yù )轻(qīng )兵(bīng )掩(yǎn )袭(xí ),孤(gū )军(jūn )独(dú )斗(dòu ),立(lì )一(yī )身(shēn )之(zhī )名(míng )以(yǐ )邀(yāo )勋(xūn )赏(shǎng ),非(fēi )大(dà )军(jūn )行(háng )法(fǎ )。公(gōng )等(děng )进(jìn )军(jūn ),当(dāng )分(fèn )为(wéi )三(sān )道(dào ),有(yǒu )所(suǒ )攻(gōng )击(jī ),必(bì )三(sān )道(dào )相(xiàng )知(zhī ),毋(wú )得(dé )轻(qīng )军(jūn )独(dú )进(jìn ),以(yǐ )致(zhì )失(shī )亡(wáng )。又(yòu ),凡(fán )军(jūn )事(shì )进(jìn )止(zhǐ ),皆(jiē )须(xū )奏(zòu )闻(wén )待(dài )报(bào ),毋(wú )得(dé )专(zhuān )擅(shàn )。”辽(liáo )东(dōng )数(shù )出(chū )战(zhàn )不(bú )利(lì ),乃(nǎi )婴(yīng )城(chéng )固(gù )守(shǒu ),帝(dì )命(mìng )诸(zhū )军(jūn )攻(gōng )之(zhī )。又(yòu )敕(chì )诸(zhū )将(jiāng ),高(gāo )丽(lì )若(ruò )降(jiàng ),即(jí )宜(yí )抚(fǔ )纳(nà ),不(bú )得(dé )纵(zòng )兵(bīng )。辽(liáo )东(dōng )城(chéng )将(jiāng )陷(xiàn ),城(chéng )中(zhōng )人(rén )辄(zhé )言(yán )请(qǐng )降(jiàng );诸(zhū )将(jiāng )奉(fèng )旨(zhǐ )不(bú )敢(gǎn )赴(fù )机(jī ),先(xiān )令(lìng )驰(chí )奏(zòu ),比(bǐ )报(bào )至(zhì ),城(chéng )中(zhōng )守(shǒu )御(yù )亦(yì )备(bèi ),随(suí )出(chū )拒(jù )战(zhàn )。如(rú )此(cǐ )再(zài )三(sān ),帝(dì )终(zhōng )不(bú )悟(wù )。既(jì )而(ér )城(chéng )久(jiǔ )不(bú )下(xià ),六(liù )月(yuè ),己(jǐ )未(wèi ),帝(dì )幸(xìng )辽(liáo )东(dōng )城(chéng )南(nán ),观(guān )其(qí )城(chéng )池(chí )形(xíng )势(shì ),因(yīn )召(zhào )诸(zhū )将(jiāng )诘(jié )责(zé )之(zhī )曰(yuē ):“公(gōng )等(děng )自(zì )以(yǐ )官(guān )高(gāo ),又(yòu )恃(shì )家(jiā )世(shì ),欲(yù )以(yǐ )暗(àn )懦(nuò )待(dài )我(wǒ )邪(xié )!在(zài )都(dōu )之(zhī )日(rì ),公(gōng )等(děng )皆(jiē )不(bú )愿(yuàn )我(wǒ )来(lái ),恐(kǒng )见(jiàn )病(bìng )败(bài )耳(ěr )。我(wǒ )今(jīn )来(lái )此(cǐ ),正(zhèng )欲(yù )观(guān )公(gōng )等(děng )所(suǒ )为(wéi ),斩(zhǎn )公(gōng )辈(bèi )耳(ěr )!公(gōng )今(jīn )畏(wèi )死(sǐ ),莫(mò )肯(kěn )尽(jìn )力(lì ),谓(wèi )我(wǒ )不(bú )能(néng )杀(shā )公(gōng )邪(xié )!”诸(zhū )将(jiāng )咸(xián )战(zhàn )惧(jù )失(shī )色(sè )。帝(dì )因(yīn )留(liú )止(zhǐ )城(chéng )西(xī )数(shù )里(lǐ ),御(yù )六(liù )合(hé )城(chéng )。高(gāo )丽(lì )诸(zhū )城(chéng )各(gè )坚(jiān )守(shǒu )不(bú )下(xià )。右(yòu )翊(yì )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )来(lái )护(hù )儿(ér )帅(shuài )江(jiāng )、淮(huái )水(shuǐ )军(jūn ),舳(zhú )舻(lú )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),浮(fú )海(hǎi )先(xiān )进(jìn ),入(rù )自(zì )浿(pèi )水(shuǐ ),去(qù )平(píng )壤(rǎng )六(liù )十(shí )里(lǐ ),与(yǔ )高(gāo )丽(lì )相(xiàng )遇(yù ),进(jìn )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī )。护(hù )儿(ér )欲(yù )乘(chéng )胜(shèng )趣(qù )其(qí )城(chéng ),副(fù )总(zǒng )管(guǎn )周(zhōu )法(fǎ )尚(shàng )止(zhǐ )之(zhī ),请(qǐng )俟(sì )诸(zhū )军(jūn )至(zhì )俱(jù )进(jìn )。护(hù )儿(ér )不(bú )听(tīng ),简(jiǎn )精(jīng )甲(jiǎ )四(sì )万(wàn ),直(zhí )造(zào )城(chéng )下(xià )。高(gāo )丽(lì )伏(fú )兵(bīng )于(yú )罗(luó )郭(guō )内(nèi )空(kōng )寺(sì )中(zhōng ),出(chū )兵(bīng )与(yǔ )护(hù )儿(ér )战(zhàn )而(ér )伪(wěi )败(bài ),护(hù )儿(ér )逐(zhú )之(zhī )入(rù )城(chéng ),纵(zòng )兵(bīng )俘(fú )掠(luě ),无(wú )复(fù )部(bù )伍(wǔ )。伏(fú )兵(bīng )发(fā ),护(hù )儿(ér )大(dà )败(bài ),仅(jǐn )而(ér )获(huò )免(miǎn ),士(shì )卒(zú )还(hái )者(zhě )不(bú )过(guò )数(shù )千(qiān )人(rén )。高(gāo )丽(lì )追(zhuī )至(zhì )船(chuán )所(suǒ ),周(zhōu )法(fǎ )尚(shàng )整(zhěng )陈(chén )待(dài )之(zhī ),高(gāo )丽(lì )乃(nǎi )退(tuì )。护(hù )儿(ér )引(yǐn )兵(bīng )还(hái )屯(tún )海(hǎi )浦(pǔ ),不(bú )敢(gǎn )复(fù )留(liú )应(yīng )接(jiē )诸(zhū )军(jūn )。

左(zuǒ )翊(yì )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )宇(yǔ )文(wén )述(shù )出(chū )扶(fú )馀(yú )道(dào ),右(yòu )翊(yì )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )于(yú )仲(zhòng )文(wén )出(chū )乐(lè )浪(làng )道(dào ),左(zuǒ )骁(xiāo )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )荆(jīng )元(yuán )恒(héng )出(chū )辽(liáo )东(dōng )道(dào ),右(yòu )翊(yì )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )薛(xuē )世(shì )雄(xióng )出(chū )沃(wò )沮(jǔ )道(dào ),右(yòu )屯(tún )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )辛(xīn )世(shì )雄(xióng )出(chū )玄(xuán )菟(tú )道(dào ),右(yòu )御(yù )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )张(zhāng )瑾(jǐn )出(chū )襄(xiāng )平(píng )道(dào ),右(yòu )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )赵(zhào )孝(xiào )才(cái )出(chū )碣(jié )石(shí )道(dào ),涿(zhuō )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )检(jiǎn )校(xiào )左(zuǒ )武(wǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )崔(cuī )弘(hóng )昇(shēng )出(chū )遂(suí )城(chéng )道(dào ),检(jiǎn )校(xiào )右(yòu )御(yù )卫(wèi )虎(hǔ )贲(bēn )郎(láng )将(jiāng )卫(wèi )文(wén )昇(shēng )出(chū )增(zēng )地(dì )道(dào ),皆(jiē )会(huì )于(yú )鸭(yā )绿(lǜ )水(shuǐ )西(xī )。述(shù )等(děng )兵(bīng )自(zì )泸(lú )河(hé )、怀(huái )远(yuǎn )二(èr )镇(zhèn ),人(rén )马(mǎ )皆(jiē )给(gěi )百(bǎi )日(rì )粮(liáng ),又(yòu )给(gěi )排(pái )甲(jiǎ )、枪(qiāng )槊(shuò )并(bìng )衣(yī )资(zī )、戎(róng )具(jù )、火(huǒ )幕(mù ),人(rén )别(bié )三(sān )石(shí )已(yǐ )上(shàng ),重(zhòng )莫(mò )能(néng )胜(shèng )致(zhì )。下(xià )令(lìng )军(jūn )中(zhōng ):“遗(yí )弃(qì )米(mǐ )粟(sù )者(zhě )斩(zhǎn )!”士(shì )卒(zú )皆(jiē )于(yú )幕(mù )下(xià )掘(jué )坑(kēng )埋(mái )之(zhī ),才(cái )行(háng )及(jí )中(zhōng )路(lù ),粮(liáng )已(yǐ )将(jiāng )尽(jìn )。

高(gāo )丽(lì )遣(qiǎn )大(dà )臣(chén )乙(yǐ )支(zhī )文(wén )德(dé )诣(yì )其(qí )营(yíng )诈(zhà )降(jiàng ),实(shí )欲(yù )观(guān )虚(xū )实(shí )。于(yú )仲(zhòng )文(wén )先(xiān )奉(fèng )密(mì )旨(zhǐ ):“若(ruò )遇(yù )高(gāo )元(yuán )及(jí )文(wén )德(dé )来(lái )者(zhě ),必(bì )擒(qín )之(zhī )。”仲(zhòng )文(wén )将(jiāng )执(zhí )之(zhī ),尚(shàng )书(shū )右(yòu )丞(chéng )刘(liú )士(shì )龙(lóng )为(wéi )慰(wèi )抚(fǔ )使(shǐ ),固(gù )止(zhǐ )之(zhī )。仲(zhòng )文(wén )遂(suí )听(tīng )文(wén )德(dé )还(hái ),既(jì )而(ér )悔(huǐ )之(zhī ),遣(qiǎn )人(rén )绐(dài )文(wén )德(dé )曰(yuē ):“更(gèng )欲(yù )有(yǒu )言(yán ),可(kě )复(fù )来(lái )。”文(wén )德(dé )不(bú )顾(gù ),济(jì )鸭(yā )绿(lǜ )水(shuǐ )而(ér )去(qù )。仲(zhòng )文(wén )与(yǔ )述(shù )等(děng )既(jì )失(shī )文(wén )德(dé ),内(nèi )不(bú )自(zì )安(ān ),述(shù )以(yǐ )粮(liáng )尽(jìn ),欲(yù )还(hái )。仲(zhòng )文(wén )议(yì )以(yǐ )精(jīng )锐(ruì )追(zhuī )文(wén )德(dé ),可(kě )以(yǐ )有(yǒu )功(gōng )。述(shù )固(gù )止(zhǐ )之(zhī ),仲(zhòng )文(wén )怒(nù )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )仗(zhàng )十(shí )万(wàn )之(zhī )众(zhòng ),不(bú )能(néng )破(pò )小(xiǎo )贼(zéi ),何(hé )颜(yán )以(yǐ )见(jiàn )帝(dì )!且(qiě )仲(zhòng )文(wén )此(cǐ )行(háng ),固(gù )知(zhī )无(wú )功(gōng ),何(hé )则(zé )?古(gǔ )之(zhī )良(liáng )将(jiāng )能(néng )成(chéng )功(gōng )者(zhě ),军(jūn )中(zhōng )之(zhī )事(shì ),决(jué )在(zài )一(yī )人(rén )。今(jīn )人(rén )各(gè )有(yǒu )心(xīn ),何(hé )以(yǐ )胜(shèng )敌(dí )!”时(shí )帝(dì )以(yǐ )仲(zhòng )文(wén )有(yǒu )计(jì )划(huá ),令(lìng )诸(zhū )军(jūn )咨(zī )禀(bǐng )节(jiē )度(dù ),故(gù )有(yǒu )此(cǐ )言(yán )。由(yóu )是(shì )述(shù )等(děng )不(bú )得(dé )已(yǐ )而(ér )从(cóng )之(zhī ),与(yǔ )诸(zhū )将(jiāng )渡(dù )水(shuǐ )追(zhuī )文(wén )德(dé )。文(wén )德(dé )见(jiàn )述(shù )军(jūn )士(shì )有(yǒu )饥(jī )色(sè ),故(gù )欲(yù )疲(pí )之(zhī ),每(měi )战(zhàn )辄(zhé )走(zǒu )。述(shù )一(yī )日(rì )之(zhī )中(zhōng ),七(qī )战(zhàn )皆(jiē )捷(jié ),既(jì )恃(shì )骤(zhòu )胜(shèng ),又(yòu )逼(bī )群(qún )议(yì ),于(yú )是(shì )遂(suí )进(jìn ),东(dōng )济(jì )萨(sà )水(shuǐ ),去(qù )平(píng )壤(rǎng )城(chéng )三(sān )十(shí )里(lǐ ),因(yīn )山(shān )为(wéi )营(yíng )。文(wén )德(dé )复(fù )遣(qiǎn )使(shǐ )诈(zhà )降(jiàng ),请(qǐng )于(yú )述(shù )曰(yuē ):“若(ruò )旋(xuán )师(shī )者(zhě ),当(dāng )奉(fèng )高(gāo )元(yuán )朝(cháo )行(háng )在(zài )所(suǒ )。”述(shù )见(jiàn )士(shì )卒(zú )疲(pí )弊(bì ),不(bú )可(kě )复(fù )战(zhàn ),又(yòu )平(píng )壤(rǎng )城(chéng )险(xiǎn )固(gù ),度(dù )难(nán )猝(cù )拔(bá ),遂(suí )因(yīn )其(qí )诈(zhà )而(ér )还(hái )。述(shù )等(děng )为(wéi )方(fāng )陈(chén )而(ér )行(háng ),高(gāo )丽(lì )四(sì )面(miàn )钞(chāo )击(jī ),述(shù )等(děng )且(qiě )战(zhàn )且(qiě )行(háng )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),壬(rén )寅(yín ),至(zhì )萨(sà )水(shuǐ ),军(jūn )半(bàn )济(jì ),高(gāo )丽(lì )自(zì )后(hòu )击(jī )其(qí )后(hòu )军(jūn ),左(zuǒ )屯(tún )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )辛(xīn )世(shì )雄(xióng )战(zhàn )死(sǐ )。于(yú )是(shì )诸(zhū )军(jūn )俱(jù )溃(kuì ),不(bú )可(kě )禁(jìn )止(zhǐ )。将(jiāng )士(shì )奔(bēn )还(hái ),一(yī )日(rì )一(yī )夜(yè )至(zhì )鸭(yā )绿(lǜ )水(shuǐ ),行(háng )四(sì )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )里(lǐ )。将(jiāng )军(jūn )天(tiān )水(shuǐ )王(wáng )仁(rén )恭(gōng )为(wéi )殿(diàn ),击(jī )高(gāo )丽(lì ),却(què )之(zhī )。来(lái )护(hù )儿(ér )闻(wén )述(shù )等(děng )败(bài ),亦(yì )引(yǐn )还(hái )。唯(wéi )卫(wèi )文(wén )升(shēng )一(yī )军(jūn )独(dú )全(quán )。

初(chū ),九(jiǔ )军(jūn )渡(dù )辽(liáo ),凡(fán )三(sān )十(shí )万(wàn )五(wǔ )千(qiān ),及(jí )还(hái )至(zhì )辽(liáo )东(dōng )城(chéng ),唯(wéi )二(èr )千(qiān )七(qī )百(bǎi )人(rén ),资(zī )储(chǔ )器(qì )械(xiè )巨(jù )万(wàn )计(jì ),失(shī )亡(wáng )荡(dàng )尽(jìn )。帝(dì )大(dà )怒(nù ),锁(suǒ )系(xì )述(shù )等(děng )。癸(guǐ )卯(mǎo ),引(yǐn )还(hái )。

初(chū ),百(bǎi )济(jì )王(wáng )璋(zhāng )遣(qiǎn )使(shǐ )请(qǐng )讨(tǎo )高(gāo )丽(lì ),帝(dì )使(shǐ )之(zhī )觇(chān )高(gāo )丽(lì )动(dòng )静(jìng ),璋(zhāng )内(nèi )与(yǔ )高(gāo )丽(lì )潜(qián )通(tōng )。隋(suí )军(jūn )将(jiāng )出(chū ),璋(zhāng )使(shǐ )其(qí )臣(chén )国(guó )智(zhì )牟(móu )来(lái )请(qǐng )师(shī )期(qī )。帝(dì )大(dà )悦(yuè ),厚(hòu )加(jiā )赏(shǎng )赐(cì ),遣(qiǎn )尚(shàng )书(shū )起(qǐ )部(bù )郎(láng )席(xí )律(lǜ )诣(yì )百(bǎi )济(jì ),告(gào )以(yǐ )期(qī )会(huì )。及(jí )隋(suí )军(jūn )度(dù )辽(liáo ),百(bǎi )济(jì )亦(yì )严(yán )兵(bīng )境(jìng )上(shàng ),声(shēng )言(yán )助(zhù )隋(suí ),实(shí )持(chí )两(liǎng )端(duān )。

是(shì )行(háng )也(yě ),唯(wéi )于(yú )辽(liáo )水(shuǐ )西(xī )拔(bá )高(gāo )丽(lì )武(wǔ )历(lì )逻(luó ),置(zhì )辽(liáo )东(dōng )郡(jùn )及(jí )通(tōng )定(dìng )镇(zhèn )而(ér )已(yǐ )。八(bā )月(yuè ),敕(chì )运(yùn )黎(lí )阳(yáng )、洛(luò )阳(yáng )、太(tài )原(yuán )等(děng )仓(cāng )谷(gǔ )向(xiàng )望(wàng )海(hǎi )顿(dùn ),使(shǐ )民(mín )部(bù )尚(shàng )书(shū )樊(fán )子(zǐ )盖(gài )留(liú )守(shǒu )涿(zhuō )郡(jùn )。九(jiǔ )月(yuè ),庚(gēng )寅(yín ),车(chē )驾(jià )至(zhì )东(dōng )都(dōu )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),甲(jiǎ )寅(yín ),工(gōng )部(bù )尚(shàng )书(shū )宇(yǔ )文(wén )恺(kǎi )卒(zú )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),己(jǐ )卯(mǎo ),以(yǐ )宗(zōng )女(nǚ )为(wéi )华(huá )容(róng )公(gōng )主(zhǔ ),嫁(jià )高(gāo )昌(chāng )。

宇(yǔ )文(wén )述(shù )素(sù )有(yǒu )宠(chǒng )于(yú )帝(dì ),且(qiě )其(qí )子(zǐ )士(shì )及(jí )尚(shàng )帝(dì )女(nǚ )南(nán )阳(yáng )公(gōng )主(zhǔ ),故(gù )帝(dì )不(bú )忍(rěn )诛(zhū )。甲(jiǎ )申(shēn ),与(yǔ )于(yú )仲(zhòng )文(wén )等(děng )皆(jiē )除(chú )名(míng )为(wéi )民(mín ),斩(zhǎn )刘(liú )士(shì )龙(lóng )以(yǐ )谢(xiè )天(tiān )下(xià )。萨(sà )水(shuǐ )之(zhī )败(bài ),高(gāo )丽(lì )追(zhuī )围(wéi )薛(xuē )世(shì )雄(xióng )于(yú )白(bái )石(shí )山(shān ),世(shì )雄(xióng )奋(fèn )击(jī ),破(pò )之(zhī ),由(yóu )是(shì )独(dú )得(dé )免(miǎn )官(guān )。以(yǐ )卫(wèi )文(wén )昇(shēng )金(jīn )为(wéi )紫(zǐ )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )。诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )委(wěi )罪(zuì )于(yú )于(yú )仲(zhòng )文(wén ),帝(dì )既(jì )释(shì )诸(zhū )将(jiāng ),独(dú )系(xì )仲(zhòng )文(wén )。仲(zhòng )文(wén )忧(yōu )恚(huì ),发(fā )病(bìng )困(kùn )笃(dǔ ),乃(nǎi )出(chū )之(zhī ),卒(zú )于(yú )家(jiā )。

是(shì )岁(suì ),大(dà )旱(hàn ),疫(yì ),山(shān )东(dōng )尤(yóu )甚(shèn )。

张(zhāng )衡(héng )既(jì )放(fàng )废(fèi ),帝(dì )每(měi )令(lìng )亲(qīn )人(rén )觇(chān )衡(héng )所(suǒ )为(wéi )。帝(dì )还(hái )自(zì )辽(liáo )东(dōng ),衡(héng )妾(qiè )告(gào )衡(héng )怨(yuàn )望(wàng ),谤(bàng )讪(shàn )朝(cháo )政(zhèng ),诏(zhào )赐(cì )尽(jìn )于(yú )家(jiā )。衡(héng )临(lín )死(sǐ )大(dà )言(yán )曰(yuē ):“我(wǒ )为(wéi )人(rén )作(zuò )何(hé )等(děng )事(shì ),而(ér )望(wàng )久(jiǔ )活(huó )!”监(jiān )刑(xíng )者(zhě )塞(sāi )耳(ěr ),促(cù )令(lìng )杀(shā )之(zhī )。

阅读:26390

打赏捐助〔Donate〕>>>

《隋纪五》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库