明法解【登录】

ok8.org > 《管子》 > 《明法解》 > 拼音版

明(míng )主(zhǔ )者(zhě ),有(yǒu )术(shù )数(shù )而(ér )不(bú )可(kě )得(dé )欺(qī )也(yě ),审(shěn )于(yú )法(fǎ )禁(jìn )而(ér )不(bú )可(kě )犯(fàn )也(yě ),察(chá )于(yú )分(fèn )职(zhí )而(ér )不(bú )可(kě )乱(luàn )也(yě )。故(gù )群(qún )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )行(háng )其(qí )私(sī ),贵(guì )臣(chén )不(bú )得(dé )蔽(bì )贱(jiàn ),近(jìn )者(zhě )不(bú )得(dé )塞(sāi )远(yuǎn ),孤(gū )寡(guǎ )老(lǎo )弱(ruò )不(bú )失(shī )其(qí )(所(suǒ ))职(zhí ),竟(jìng )内(nèi )明(míng )辨(biàn )而(ér )不(bú )相(xiàng )逾(yú )越(yuè )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )治(zhì )国(guó )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“所(suǒ )谓(wèi )治(zhì )国(guó )者(zhě ),主(zhǔ )道(dào )明(míng )也(yě )。”

明(míng )主(zhǔ )者(zhě ),上(shàng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )一(yī )民(mín )使(shǐ )下(xià )也(yě )。私(sī )术(shù )者(zhě ),下(xià )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )侵(qīn )上(shàng )乱(luàn )主(zhǔ )也(yě )。故(gù )法(fǎ )废(fèi )而(ér )私(sī )行(háng ),则(zé )人(rén )主(zhǔ )孤(gū )特(tè )而(ér )独(dú )立(lì ),人(rén )臣(chén )群(qún )党(dǎng )而(ér )成(chéng )朋(péng )。如(rú )此(cǐ )则(zé )主(zhǔ )弱(ruò )而(ér )臣(chén )强(qiáng ),此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )乱(luàn )国(guó )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“所(suǒ )谓(wèi )乱(luàn )国(guó )者(zhě ),臣(chén )术(shù )胜(shèng )也(yě )。”

明(míng )主(zhǔ )在(zài )上(shàng )位(wèi ),有(yǒu )必(bì )治(zhì )之(zhī )势(shì ),则(zé )群(qún )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )为(wéi )非(fēi )。是(shì )故(gù )群(qún )臣(chén )之(zhī )不(bú )敢(gǎn )欺(qī )主(zhǔ )者(zhě ),非(fēi )爱(ài )主(zhǔ )也(yě ),以(yǐ )畏(wèi )主(zhǔ )之(zhī )威(wēi )势(shì )也(yě );百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )争(zhēng )用(yòng ),非(fēi )以(yǐ )爱(ài )主(zhǔ )也(yě ),以(yǐ )畏(wèi )主(zhǔ )之(zhī )法(fǎ )令(lìng )也(yě )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )操(cāo )必(bì )胜(shèng )之(zhī )数(shù ),以(yǐ )治(zhì )必(bì )用(yòng )之(zhī )民(mín );处(chù )必(bì )尊(zūn )之(zhī )势(shì ),以(yǐ )制(zhì )必(bì )服(fú )之(zhī )臣(chén )。故(gù )令(lìng )行(háng )禁(jìn )止(zhǐ ),主(zhǔ )尊(zūn )而(ér )臣(chén )卑(bēi )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“尊(zūn )君(jūn )卑(bēi )臣(chén ),非(fēi )计(jì )亲(qīn )也(yě ),以(yǐ )势(shì )胜(shèng )也(yě )。”

明(míng )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )也(yě ),县(xiàn )爵(jué )禄(lù )以(yǐ )劝(quàn )其(qí )民(mín ),民(mín )有(yǒu )利(lì )于(yú )上(shàng ),故(gù )主(zhǔ )有(yǒu )以(yǐ )使(shǐ )之(zhī );立(lì )刑(xíng )罚(fá )以(yǐ )威(wēi )其(qí )下(xià ),下(xià )有(yǒu )畏(wèi )于(yú )上(shàng ),故(gù )主(zhǔ )有(yǒu )以(yǐ )牧(mù )之(zhī )。故(gù )无(wú )爵(jué )禄(lù )则(zé )主(zhǔ )无(wú )以(yǐ )劝(quàn )民(mín ),无(wú )刑(xíng )罚(fá )则(zé )主(zhǔ )无(wú )以(yǐ )威(wēi )众(zhòng )。故(gù )人(rén )臣(chén )之(zhī )行(háng )理(lǐ )奉(fèng )命(mìng )者(zhě ),非(fēi )以(yǐ )爱(ài )主(zhǔ )也(yě ),且(qiě )以(yǐ )就(jiù )利(lì )而(ér )避(bì )害(hài )也(yě );百(bǎi )官(guān )之(zhī )奉(fèng )法(fǎ )无(wú )奸(jiān )者(zhě ),非(fēi )以(yǐ )爱(ài )主(zhǔ )也(yě ),欲(yù )以(yǐ )爱(ài )爵(jué )禄(lù )而(ér )避(bì )罚(fá )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“百(bǎi )官(guān )论(lùn )职(zhí ),非(fēi )惠(huì )也(yě ),刑(xíng )罚(fá )必(bì )也(yě )。”

人(rén )主(zhǔ )者(zhě ),擅(shàn )生(shēng )杀(shā ),处(chù )威(wēi )势(shì ),操(cāo )令(lìng )行(háng )禁(jìn )止(zhǐ )之(zhī )柄(bǐng )以(yǐ )御(yù )其(qí )群(qún )臣(chén ),此(cǐ )主(zhǔ )道(dào )也(yě )。人(rén )臣(chén )者(zhě ),处(chù )卑(bēi )贱(jiàn ),奉(fèng )主(zhǔ )令(lìng ),守(shǒu )本(běn )任(rèn ),治(zhì )分(fèn )职(zhí ),此(cǐ )臣(chén )道(dào )也(yě )。故(gù )主(zhǔ )行(háng )臣(chén )道(dào )则(zé )乱(luàn ),臣(chén )行(háng )主(zhǔ )道(dào )则(zé )危(wēi )。故(gù )上(shàng )下(xià )无(wú )分(fèn ),君(jūn )臣(chén )共(gòng )道(dào ),乱(luàn )之(zhī )本(běn )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“君(jūn )臣(chén )共(gòng )道(dào )则(zé )乱(luàn )。”

人(rén )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )畏(wèi )恐(kǒng )而(ér )谨(jǐn )事(shì )主(zhǔ )者(zhě ),以(yǐ )欲(yù )生(shēng )而(ér )恶(è )死(sǐ )也(yě )。使(shǐ )人(rén )不(bú )欲(yù )生(shēng ),不(bú )恶(è )死(sǐ ),则(zé )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )制(zhì )也(yě )。夫(fū )生(shēng )杀(shā )之(zhī )柄(bǐng ),专(zhuān )在(zài )大(dà )臣(chén ),而(ér )主(zhǔ )不(bú )危(wēi )者(zhě ),未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )也(yě )。故(gù )治(zhì )乱(luàn )不(bú )以(yǐ )法(fǎ )断(duàn )而(ér )决(jué )于(yú )重(zhòng )臣(chén ),生(shēng )杀(shā )之(zhī )柄(bǐng )不(bú )制(zhì )于(yú )主(zhǔ )而(ér )在(zài )群(qún )下(xià ),此(cǐ )寄(jì )生(shēng )之(zhī )主(zhǔ )也(yě )。故(gù )人(rén )主(zhǔ )专(zhuān )以(yǐ )其(qí )威(wēi )势(shì )予(yǔ )人(rén ),则(zé )必(bì )有(yǒu )劫(jié )杀(shā )之(zhī )患(huàn );专(zhuān )以(yǐ )其(qí )法(fǎ )制(zhì )予(yǔ )人(rén ),则(zé )必(bì )有(yǒu )乱(luàn )亡(wáng )之(zhī )祸(huò )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),亡(wáng )主(zhǔ )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“专(zhuān )授(shòu )则(zé )失(shī )。”

凡(fán )为(wéi )主(zhǔ )而(ér )不(bú )得(dé )行(háng )其(qí )令(lìng ),废(fèi )法(fǎ )而(ér )恣(zì )群(qún )臣(chén ),威(wēi )严(yán )已(yǐ )废(fèi ),权(quán )势(shì )已(yǐ )夺(duó ),令(lìng )不(bú )得(dé )出(chū ),群(qún )臣(chén )弗(fú )为(wéi )用(yòng ),百(bǎi )姓(xìng )弗(fú )为(wéi )使(shǐ ),竟(jìng )内(nèi )之(zhī )众(zhòng )不(bú )制(zhì ),则(zé )国(guó )非(fēi )其(qí )国(guó )而(ér )民(mín )非(fēi )其(qí )民(mín )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),灭(miè )主(zhǔ )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“令(lìng )本(běn )不(bú )出(chū )谓(wèi )之(zhī )灭(miè )。”

明(míng )主(zhǔ )之(zhī )道(dào ),卑(bēi )贱(jiàn )不(bú )待(dài )尊(zūn )贵(guì )而(ér )见(jiàn ),大(dà )臣(chén )不(bú )因(yīn )左(zuǒ )右(yòu )而(ér )进(jìn ),百(bǎi )官(guān )条(tiáo )通(tōng ),群(qún )臣(chén )显(xiǎn )见(jiàn ),有(yǒu )罚(fá )者(zhě )主(zhǔ )见(jiàn )其(qí )罪(zuì ),有(yǒu )赏(shǎng )者(zhě )主(zhǔ )知(zhī )其(qí )功(gōng )。见(jiàn )知(zhī )不(bú )悖(bèi ),赏(shǎng )罚(fá )不(bú )差(chà )。有(yǒu )不(bú )蔽(bì )之(zhī )术(shù ),故(gù )无(wú )壅(yōng )遏(è )之(zhī )患(huàn )。乱(luàn )主(zhǔ )则(zé )不(bú )然(rán ),法(fǎ )令(lìng )不(bú )得(dé )至(zhì )于(yú )民(mín ),疏(shū )远(yuǎn )隔(gé )闭(bì )而(ér )不(bú )得(dé )闻(wén )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),壅(yōng )遏(è )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“令(lìng )出(chū )而(ér )留(liú )谓(wèi )之(zhī )壅(yōng )。”

人(rén )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )乘(chéng )而(ér )为(wéi )奸(jiān )者(zhě ),擅(shàn )主(zhǔ )也(yě )。臣(chén )有(yǒu )擅(shàn )主(zhǔ )者(zhě ),则(zé )主(zhǔ )令(lìng )不(bú )得(dé )行(háng ),而(ér )下(xià )情(qíng )不(bú )上(shàng )通(tōng )。人(rén )臣(chén )之(zhī )力(lì ),能(néng )鬲(gé )君(jūn )臣(chén )之(zhī )间(jiān ),而(ér )使(shǐ )美(měi )恶(è )之(zhī )情(qíng )不(bú )扬(yáng )闻(wén ),祸(huò )福(fú )之(zhī )事(shì )不(bú )通(tōng )彻(chè ),人(rén )主(zhǔ )迷(mí )惑(huò )而(ér )无(wú )从(cóng )悟(wù ),如(rú )此(cǐ )者(zhě ),塞(sāi )主(zhǔ )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“下(xià )情(qíng )不(bú )上(shàng )通(tōng )谓(wèi )之(zhī )塞(sāi )。”

明(míng )主(zhǔ )者(zhě ),兼(jiān )听(tīng )独(dú )断(duàn ),多(duō )其(qí )门(mén )户(hù )。群(qún )臣(chén )之(zhī )道(dào ),下(xià )得(dé )明(míng )上(shàng ),贱(jiàn )得(dé )言(yán )贵(guì ),故(gù )奸(jiān )人(rén )不(bú )敢(gǎn )欺(qī )。乱(luàn )主(zhǔ )则(zé )不(bú )然(rán ),听(tīng )无(wú )术(shù )数(shù ),断(duàn )事(shì )不(bú )以(yǐ )参(cān )伍(wǔ )。故(gù )无(wú )能(néng )之(zhī )士(shì )上(shàng )通(tōng ),邪(xié )枉(wǎng )之(zhī )臣(chén )专(zhuān )国(guó ),主(zhǔ )明(míng )蔽(bì )而(ér )聪(cōng )塞(sāi ),忠(zhōng )臣(chén )之(zhī )欲(yù )谋(móu )谏(jiàn )者(zhě )不(bú )得(dé )进(jìn )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),侵(qīn )主(zhǔ )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“下(xià )情(qíng )上(shàng )而(ér )道(dào )止(zhǐ ),谓(wèi )之(zhī )侵(qīn )。”

人(rén )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )国(guó )也(yě ),莫(mò )不(bú )有(yǒu )法(fǎ )令(lìng )赏(shǎng )罚(fá )。具(jù )故(gù )其(qí )法(fǎ )令(lìng )明(míng )而(ér )赏(shǎng )罚(fá )之(zhī )所(suǒ )立(lì )者(zhě )当(dāng ),则(zé )主(zhǔ )尊(zūn )显(xiǎn )而(ér )奸(jiān )不(bú )生(shēng );其(qí )法(fǎ )令(lìng )逆(nì )而(ér )赏(shǎng )罚(fá )之(zhī )所(suǒ )立(lì )者(zhě )不(bú )当(dāng ),则(zé )群(qún )臣(chén )立(lì )私(sī )而(ér )壅(yōng )塞(sāi )之(zhī ),朋(péng )党(dǎng )而(ér )劫(jié )杀(shā )之(zhī )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“灭(miè )、塞(sāi )、侵(qīn )、壅(yōng )之(zhī )所(suǒ )生(shēng ),从(cóng )法(fǎ )之(zhī )不(bú )立(lì )也(yě )。”

法(fǎ )度(dù )者(zhě ),主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )制(zhì )天(tiān )下(xià )而(ér )禁(jìn )奸(jiān )邪(xié )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )牧(mù )领(lǐng )海(hǎi )内(nèi )而(ér )奉(fèng )宗(zōng )庙(miào )也(yě )。私(sī )意(yì )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )生(shēng )乱(luàn )长(zhǎng )奸(jiān )而(ér )害(hài )公(gōng )正(zhèng )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )壅(yōng )蔽(bì )失(shī )正(zhèng )而(ér )危(wēi )亡(wáng )也(yě )。故(gù )法(fǎ )度(dù )行(háng )则(zé )国(guó )治(zhì ),私(sī )意(yì )行(háng )则(zé )国(guó )乱(luàn )。明(míng )主(zhǔ )虽(suī )心(xīn )之(zhī )所(suǒ )爱(ài )而(ér )无(wú )功(gōng )者(zhě )不(bú )赏(shǎng )也(yě ),虽(suī )心(xīn )之(zhī )所(suǒ )憎(zēng )而(ér )无(wú )罪(zuì )者(zhě )弗(fú )罚(fá )也(yě )。案(àn )法(fǎ )式(shì )而(ér )验(yàn )得(dé )失(shī ),非(fēi )法(fǎ )度(dù )不(bú )留(liú )意(yì )焉(yān )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“先(xiān )王(wáng )之(zhī )治(zhì )国(guó )也(yě ),不(bú )淫(yín )意(yì )于(yú )法(fǎ )之(zhī )外(wài )。”

明(míng )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )国(guó )也(yě ),案(àn )其(qí )当(dāng )宜(yí ),行(háng )其(qí )正(zhèng )理(lǐ )。故(gù )其(qí )当(dāng )赏(shǎng )者(zhě ),群(qún )臣(chén )不(bú )得(dé )辞(cí )也(yě );其(qí )当(dāng )罚(fá )者(zhě ),群(qún )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )避(bì )也(yě )。夫(fū )赏(shǎng )功(gōng )诛(zhū )罪(zuì ),所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )致(zhì )利(lì )除(chú )害(hài )也(yě )。草(cǎo )茅(máo )弗(fú )去(qù ),则(zé )害(hài )禾(hé )谷(gǔ );盗(dào )贼(zéi )弗(fú )诛(zhū ),则(zé )伤(shāng )良(liáng )民(mín )。夫(fū )舍(shě )公(gōng )法(fǎ )而(ér )行(háng )私(sī )惠(huì ),则(zé )是(shì )利(lì )奸(jiān )邪(xié )而(ér )长(zhǎng )暴(bào )乱(luàn )也(yě )。行(háng )私(sī )惠(huì )而(ér )赏(shǎng )无(wú )功(gōng ),则(zé )是(shì )使(shǐ )民(mín )偷(tōu )幸(xìng )而(ér )望(wàng )于(yú )上(shàng )也(yě );行(háng )私(sī )惠(huì )而(ér )赦(shè )有(yǒu )罪(zuì ),则(zé )是(shì )使(shǐ )民(mín )轻(qīng )上(shàng )而(ér )易(yì )为(wéi )非(fēi )也(yě )。夫(fū )舍(shě )公(gōng )法(fǎ )用(yòng )私(sī )惠(huì ),明(míng )主(zhǔ )不(bú )为(wéi )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“不(bú )为(wéi )惠(huì )于(yú )法(fǎ )之(zhī )内(nèi )。”

凡(fán )人(rén )主(zhǔ )莫(mò )不(bú )欲(yù )其(qí )民(mín )之(zhī )用(yòng )也(yě )。使(shǐ )民(mín )用(yòng )者(zhě ),必(bì )法(fǎ )立(lì )而(ér )令(lìng )行(háng )也(yě )。故(gù )治(zhì )国(guó )使(shǐ )众(zhòng )莫(mò )如(rú )法(fǎ ),禁(jìn )淫(yín )止(zhǐ )暴(bào )莫(mò )如(rú )刑(xíng )。故(gù )贫(pín )者(zhě )非(fēi )不(bú )欲(yù )夺(duó )富(fù )者(zhě )财(cái )也(yě ),然(rán )而(ér )不(bú )敢(gǎn )者(zhě ),法(fǎ )不(bú )使(shǐ )也(yě );强(qiáng )者(zhě )非(fēi )不(bú )能(néng )暴(bào )弱(ruò )也(yě ),然(rán )而(ér )不(bú )敢(gǎn )者(zhě ),畏(wèi )法(fǎ )诛(zhū )也(yě )。故(gù )百(bǎi )官(guān )之(zhī )事(shì ),案(àn )之(zhī )以(yǐ )法(fǎ ),则(zé )奸(jiān )不(bú )生(shēng );暴(bào )慢(màn )之(zhī )人(rén ),诛(zhū )之(zhī )以(yǐ )刑(xíng ),则(zé )祸(huò )不(bú )起(qǐ );群(qún )臣(chén )并(bìng )进(jìn ),策(cè )之(zhī )以(yǐ )数(shù ),则(zé )私(sī )无(wú )所(suǒ )立(lì )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“动(dòng )无(wú )非(fēi )法(fǎ )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )禁(jìn )过(guò )而(ér )外(wài )私(sī )也(yě )。”

人(rén )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )制(zhì )臣(chén )下(xià )者(zhě ),威(wēi )势(shì )也(yě )。故(gù )威(wēi )势(shì )在(zài )下(xià ),则(zé )主(zhǔ )制(zhì )于(yú )臣(chén );威(wēi )势(shì )在(zài )上(shàng ),则(zé )臣(chén )制(zhì )于(yú )主(zhǔ )。夫(fū )蔽(bì )主(zhǔ )者(zhě ),非(fēi )塞(sāi )其(qí )门(mén )守(shǒu )其(qí )户(hù )也(yě ),然(rán )而(ér )令(lìng )不(bú )行(háng )、禁(jìn )不(bú )止(zhǐ )、所(suǒ )欲(yù )不(bú )得(dé )者(zhě ),失(shī )其(qí )威(wēi )势(shì )也(yě )。故(gù )威(wēi )势(shì )独(dú )在(zài )于(yú )主(zhǔ ),则(zé )群(qún )臣(chén )畏(wèi )敬(jìng );法(fǎ )政(zhèng )独(dú )出(chū )于(yú )主(zhǔ ),则(zé )天(tiān )下(xià )服(fú )德(dé )。故(gù )威(wēi )势(shì )分(fèn )于(yú )臣(chén )则(zé )令(lìng )不(bú )行(háng ),法(fǎ )政(zhèng )出(chū )于(yú )臣(chén )则(zé )民(mín )不(bú )听(tīng )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià )也(yě ),威(wēi )势(shì )独(dú )在(zài )于(yú )主(zhǔ )而(ér )不(bú )与(yǔ )臣(chén )共(gòng ),法(fǎ )政(zhèng )独(dú )制(zhì )于(yú )主(zhǔ )而(ér )不(bú )从(cóng )臣(chén )出(chū )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“威(wēi )不(bú )两(liǎng )错(cuò ),政(zhèng )不(bú )二(èr )门(mén )。”

明(míng )主(zhǔ )者(zhě ),一(yī )度(dù )量(liàng ),立(lì )表(biǎo )仪(yí ),而(ér )坚(jiān )守(shǒu )之(zhī )。故(gù )令(lìng )下(xià )而(ér )民(mín )从(cóng )。法(fǎ )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )程(chéng )式(shì )也(yě ),万(wàn )事(shì )之(zhī )仪(yí )表(biǎo )也(yě );吏(lì )者(zhě ),民(mín )之(zhī )所(suǒ )悬(xuán )命(mìng )也(yě )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )也(yě ),当(dāng )于(yú )法(fǎ )者(zhě )赏(shǎng )之(zhī ),违(wéi )于(yú )法(fǎ )者(zhě )诛(zhū )之(zhī )。故(gù )以(yǐ )法(fǎ )诛(zhū )罪(zuì ),则(zé )民(mín )就(jiù )死(sǐ )而(ér )不(bú )怨(yuàn );以(yǐ )法(fǎ )量(liàng )功(gōng ),则(zé )民(mín )受(shòu )赏(shǎng )而(ér )无(wú )德(dé )也(yě )。此(cǐ )以(yǐ )法(fǎ )举(jǔ )错(cuò )之(zhī )功(gōng )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē );“以(yǐ )法(fǎ )治(zhì )国(guó ),则(zé )举(jǔ )错(cuò )而(ér )已(yǐ )。”

明(míng )主(zhǔ )者(zhě ),有(yǒu )法(fǎ )度(dù )之(zhī )制(zhì )、故(gù )群(qún )臣(chén )皆(jiē )出(chū )于(yú )方(fāng )正(zhèng )之(zhī )治(zhì )而(ér )不(bú )敢(gǎn )为(wéi )奸(jiān ),百(bǎi )姓(xìng )知(zhī )主(zhǔ )之(zhī )从(cóng )事(shì )于(yú )法(fǎ )也(yě ),故(gù )吏(lì )之(zhī )所(suǒ )使(shǐ )者(zhě ),有(yǒu )法(fǎ )则(zé )民(mín )从(cóng )之(zhī ),无(wú )法(fǎ )则(zé )止(zhǐ ),民(mín )以(yǐ )法(fǎ )与(yǔ )吏(lì )相(xiàng )距(jù ),下(xià )以(yǐ )法(fǎ )与(yǔ )上(shàng )从(cóng )事(shì )。故(gù )诈(zhà )伪(wěi )之(zhī )人(rén )不(bú )得(dé )欺(qī )其(qí )主(zhǔ ),嫉(jí )妒(dù )之(zhī )人(rén )不(bú )得(dé )用(yòng )其(qí )贼(zéi )心(xīn ),谗(chán )谀(yú )之(zhī )人(rén )不(bú )得(dé )施(shī )其(qí )巧(qiǎo )。千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),不(bú )敢(gǎn )擅(shàn )为(wéi )非(fēi )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“有(yǒu )法(fǎ )度(dù )之(zhī )制(zhì )者(zhě ),不(bú )可(kě )巧(qiǎo )以(yǐ )诈(zhà )伪(wěi )。”

权(quán )衡(héng )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )起(qǐ )轻(qīng )重(zhòng )之(zhī )数(shù )也(yě )。然(rán )而(ér )人(rén )不(bú )事(shì )者(zhě ),非(fēi )心(xīn )恶(è )利(lì )也(yě ),权(quán )不(bú )能(néng )为(wéi )之(zhī )多(duō )少(shǎo )其(qí )数(shù ),而(ér )衡(héng )不(bú )能(néng )为(wéi )之(zhī )轻(qīng )重(zhòng )其(qí )量(liàng )也(yě )。人(rén )知(zhī )事(shì )权(quán )衡(héng )之(zhī )无(wú )益(yì ),故(gù )不(bú )事(shì )也(yě )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )在(zài )上(shàng )位(wèi ),则(zé )官(guān )不(bú )得(dé )枉(wǎng )法(fǎ ),吏(lì )不(bú )得(dé )为(wéi )私(sī )。民(mín )知(zhī )事(shì )吏(lì )之(zhī )无(wú )益(yì ),故(gù )财(cái )货(huò )不(bú )行(háng )于(yú )吏(lì ),权(quán )衡(héng )平(píng )正(zhèng )而(ér )待(dài )物(wù ),故(gù )奸(jiān )诈(zhà )之(zhī )人(rén )不(bú )得(dé )行(háng )其(qí )私(sī )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“有(yǒu )权(quán )衡(héng )之(zhī )称(chēng )者(zhě ),不(bú )可(kě )欺(qī )以(yǐ )轻(qīng )重(zhòng )。”

尺(chǐ )寸(cùn )寻(xún )丈(zhàng )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )得(dé )长(zhǎng )短(duǎn )之(zhī )情(qíng )也(yě )。故(gù )以(yǐ )尺(chǐ )寸(cùn )量(liàng )短(duǎn )长(zhǎng ),则(zé )万(wàn )举(jǔ )而(ér )万(wàn )不(bú )失(shī )矣(yǐ )。是(shì )故(gù )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )度(dù ),虽(suī )富(fù )贵(guì )众(zhòng )强(qiáng ),不(bú )为(wéi )益(yì )长(zhǎng );虽(suī )贫(pín )贱(jiàn )卑(bēi )辱(rǔ ),不(bú )为(wéi )损(sǔn )短(duǎn )。公(gōng )平(píng )而(ér )无(wú )所(suǒ )偏(piān ),故(gù )奸(jiān )诈(zhà )之(zhī )人(rén )不(bú )能(néng )误(wù )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“有(yǒu )寻(xún )丈(zhàng )之(zhī )数(shù )者(zhě ),不(bú )可(kě )差(chà )以(yǐ )长(zhǎng )短(duǎn )。”

国(guó )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )乱(luàn )者(zhě ),废(fèi )事(shì )情(qíng )而(ér )任(rèn )非(fēi )誉(yù )也(yě )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )听(tīng )也(yě ),言(yán )者(zhě )责(zé )之(zhī )以(yǐ )其(qí )实(shí ),誉(yù )人(rén )者(zhě )试(shì )之(zhī )以(yǐ )其(qí )官(guān )。言(yán )而(ér )无(wú )实(shí )者(zhě ),诛(zhū );吏(lì )而(ér )乱(luàn )官(guān )者(zhě ),诛(zhū )。是(shì )故(gù )虚(xū )言(yán )不(bú )敢(gǎn )进(jìn ),不(bú )肖(xiāo )者(zhě )不(bú )敢(gǎn )受(shòu )官(guān )。乱(luàn )主(zhǔ )则(zé )不(bú )然(rán ),听(tīng )言(yán )而(ér )不(bú )督(dū )其(qí )实(shí ),故(gù )群(qún )臣(chén )以(yǐ )虚(xū )誉(yù )进(jìn )其(qí )党(dǎng );任(rèn )官(guān )而(ér )不(bú )责(zé )其(qí )功(gōng ),故(gù )愚(yú )污(wū )之(zhī )吏(lì )在(zài )庭(tíng )。如(rú )此(cǐ )则(zé )群(qún )臣(chén )相(xiàng )推(tuī )以(yǐ )美(měi )名(míng ),相(xiàng )假(jiǎ )以(yǐ )功(gōng )伐(fá ),务(wù )多(duō )其(qí )佼(jiǎo )而(ér )不(bú )为(wéi )主(zhǔ )用(yòng )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“主(zhǔ )释(shì )法(fǎ )以(yǐ )誉(yù )进(jìn )能(néng ),则(zé )臣(chén )离(lí )上(shàng )而(ér )下(xià )比(bǐ )周(zhōu )矣(yǐ );以(yǐ )党(dǎng )举(jǔ )官(guān ),则(zé )民(mín )务(wù )佼(jiǎo )而(ér )不(bú )求(qiú )用(yòng )矣(yǐ )。”

乱(luàn )主(zhǔ )不(bú )察(chá )臣(chén )之(zhī )功(gōng )劳(láo ),誉(yù )众(zhòng )者(zhě ),则(zé )赏(shǎng )之(zhī );不(bú )审(shěn )其(qí )罪(zuì )过(guò ),毁(huǐ )众(zhòng )者(zhě ),则(zé )罚(fá )之(zhī )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),则(zé )邪(xié )臣(chén )无(wú )功(gōng )而(ér )得(dé )赏(shǎng ),忠(zhōng )正(zhèng )无(wú )罪(zuì )而(ér )有(yǒu )罚(fá )。故(gù )功(gōng )多(duō )而(ér )无(wú )赏(shǎng ),则(zé )臣(chén )不(bú )务(wù )尽(jìn )力(lì ):行(háng )正(zhèng )而(ér )有(yǒu )罚(fá ),则(zé )贤(xián )圣(shèng )无(wú )从(cóng )竭(jié )能(néng );行(háng )货(huò )财(cái )而(ér )得(dé )爵(jué )禄(lù ),则(zé )污(wū )辱(rǔ )之(zhī )人(rén )在(zài )官(guān );寄(jì )托(tuō )之(zhī )人(rén )不(bú )肖(xiāo )而(ér )位(wèi )尊(zūn ),则(zé )民(mín )倍(bèi )公(gōng )法(fǎ )而(ér )趋(qū )有(yǒu )势(shì )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )悫(què )愿(yuàn )之(zhī )人(rén )失(shī )其(qí )职(zhí ),而(ér )廉(lián )洁(jié )之(zhī )吏(lì )失(shī )其(qí )治(zhì )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“官(guān )之(zhī )失(shī )其(qí )治(zhì )也(yě ),是(shì )主(zhǔ )以(yǐ )誉(yù )为(wéi )赏(shǎng )而(ér )以(yǐ )毁(huǐ )为(wéi )罚(fá )也(yě )。”

平(píng )吏(lì )之(zhī )治(zhì )官(guān )也(yě ),行(háng )法(fǎ )而(ér )无(wú )私(sī ),则(zé )奸(jiān )臣(chén )不(bú )得(dé )其(qí )利(lì )焉(yān )。此(cǐ )奸(jiān )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )务(wù )伤(shāng )也(yě )。人(rén )主(zhǔ )不(bú )参(cān )验(yàn )其(qí )罪(zuì )过(guò ),以(yǐ )无(wú )实(shí )之(zhī )言(yán )诛(zhū )之(zhī ),则(zé )奸(jiān )臣(chén )不(bú )能(néng )无(wú )事(shì )贵(guì )重(zhòng )而(ér )求(qiú )推(tuī )誉(yù ),以(yǐ )避(bì )刑(xíng )罚(fá )而(ér )受(shòu )禄(lù )赏(shǎng )焉(yān )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“喜(xǐ )赏(shǎng )恶(è )罚(fá )之(zhī )人(rén ),离(lí )公(gōng )道(dào )而(ér )行(háng )私(sī )术(shù )矣(yǐ )。”

奸(jiān )臣(chén )之(zhī )败(bài )其(qí )主(zhǔ )也(yě ),积(jī )渐(jiàn )积(jī )微(wēi ),使(shǐ )主(zhǔ )迷(mí )惑(huò )而(ér )不(bú )自(zì )知(zhī )也(yě )。上(shàng )则(zé )相(xiàng )为(wéi )候(hòu )望(wàng )于(yú )主(zhǔ ),下(xià )则(zé )买(mǎi )誉(yù )于(yú )民(mín )。誉(yù )其(qí )党(dǎng )而(ér )使(shǐ )主(zhǔ )尊(zūn )之(zhī ),毁(huǐ )不(bú )誉(yù )者(zhě )而(ér )使(shǐ )主(zhǔ )废(fèi )之(zhī )。其(qí )所(suǒ )利(lì )害(hài )者(zhě ),主(zhǔ )听(tīng )而(ér )行(háng )之(zhī ),如(rú )此(cǐ ),则(zé )群(qún )臣(chén )皆(jiē )忘(wàng )主(zhǔ )而(ér )趋(qū )私(sī )佼(jiǎo )矣(yǐ )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“比(bǐ )周(zhōu )以(yǐ )相(xiàng )为(wéi )慝(tè ),是(shì )故(gù )忘(wàng )主(zhǔ )私(sī )佼(jiǎo ),以(yǐ )进(jìn )其(qí )誉(yù )。”

主(zhǔ )无(wú )术(shù )数(shù ),则(zé )群(qún )臣(chén )易(yì )欺(qī )之(zhī );国(guó )无(wú )明(míng )法(fǎ ),则(zé )百(bǎi )姓(xìng )轻(qīng )为(wéi )非(fēi )。是(shì )故(gù )奸(jiān )邪(xié )之(zhī )人(rén )用(yòng )国(guó )事(shì ),则(zé )群(qún )臣(chén )仰(yǎng )利(lì )害(hài )也(yě )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )奸(jiān )人(rén )为(wéi )之(zhī )视(shì )听(tīng )者(zhě )多(duō )矣(yǐ )。虽(suī )有(yǒu )大(dà )义(yì ),主(zhǔ )无(wú )从(cóng )知(zhī )之(zhī )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“佼(jiǎo )众(zhòng )誉(yù )多(duō ),外(wài )内(nèi )朋(péng )党(dǎng ),虽(suī )有(yǒu )大(dà )奸(jiān ),其(qí )蔽(bì )主(zhǔ )多(duō )矣(yǐ )。”

凡(fán )所(suǒ )谓(wèi )忠(zhōng )臣(chén )者(zhě ),务(wù )明(míng )法(fǎ )术(shù ),日(rì )夜(yè )佐(zuǒ )主(zhǔ )明(míng )于(yú )度(dù )数(shù )之(zhī )理(lǐ ),以(yǐ )治(zhì )天(tiān )下(xià )者(zhě )也(yě )。奸(jiān )邪(xié )之(zhī )臣(chén )知(zhī )法(fǎ )术(shù )明(míng )之(zhī )必(bì )治(zhì )也(yě ),治(zhì )则(zé )奸(jiān )臣(chén )困(kùn )而(ér )法(fǎ )术(shù )之(zhī )士(shì )显(xiǎn )。是(shì )故(gù )邪(xié )之(zhī )所(suǒ )务(wù )事(shì )者(zhě ),使(shǐ )法(fǎ )无(wú )明(míng ),主(zhǔ )无(wú )悟(wù ),而(ér )己(jǐ )得(dé )所(suǒ )欲(yù )也(yě )。故(gù )方(fāng )正(zhèng )之(zhī )臣(chén )得(dé )用(yòng )则(zé )奸(jiān )邪(xié )之(zhī )臣(chén )困(kùn )伤(shāng )矣(yǐ ),是(shì )方(fāng )正(zhèng )之(zhī )与(yǔ )奸(jiān )邪(xié )不(bú )两(liǎng )进(jìn )之(zhī )势(shì )也(yě )。奸(jiān )邪(xié )在(zài )主(zhǔ )之(zhī )侧(cè )者(zhě ),不(bú )能(néng )勿(wù )恶(è )也(yě )。唯(wéi )恶(è )之(zhī ),则(zé )必(bì )候(hòu )主(zhǔ )间(jiān )而(ér )日(rì )夜(yè )危(wēi )之(zhī )。人(rén )主(zhǔ )不(bú )察(chá )而(ér )用(yòng )其(qí )言(yán ),则(zé )忠(zhōng )臣(chén )无(wú )罪(zuì )而(ér )困(kùn )死(sǐ ),奸(jiān )臣(chén )无(wú )功(gōng )而(ér )富(fù )贵(guì )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“忠(zhōng )臣(chén )死(sǐ )于(yú )非(fēi )罪(zuì ),而(ér )邪(xié )臣(chén )起(qǐ )于(yú )非(fēi )功(gōng )。”

富(fù )贵(guì )尊(zūn )显(xiǎn ),久(jiǔ )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),人(rén )主(zhǔ )莫(mò )不(bú )欲(yù )也(yě )。令(lìng )行(háng )禁(jìn )止(zhǐ ),海(hǎi )内(nèi )无(wú )敌(dí ),人(rén )主(zhǔ )莫(mò )不(bú )欲(yù )也(yě )。蔽(bì )欺(qī )侵(qīn )凌(líng ),人(rén )主(zhǔ )莫(mò )不(bú )恶(è )也(yě )。失(shī )天(tiān )下(xià ),灭(miè )宗(zōng )庙(miào ),人(rén )主(zhǔ )莫(mò )不(bú )恶(è )也(yě )。忠(zhōng )臣(chén )之(zhī )欲(yù )明(míng )法(fǎ )术(shù )以(yǐ )致(zhì )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )欲(yù )而(ér )除(chú )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )恶(è )者(zhě ),奸(jiān )臣(chén )之(zhī )擅(shàn )主(zhǔ )者(zhě ),有(yǒu )以(yǐ )私(sī )危(wēi )之(zhī ),则(zé )忠(zhōng )臣(chén )无(wú )从(cóng )进(jìn )其(qí )公(gōng )正(zhèng )之(zhī )数(shù )矣(yǐ )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“所(suǒ )死(sǐ )者(zhě )非(fēi )罪(zuì ),所(suǒ )起(qǐ )者(zhě )非(fēi )功(gōng ),然(rán )则(zé )为(wéi )人(rén )臣(chén )者(zhě )重(zhòng )私(sī )而(ér )轻(qīng )公(gōng )矣(yǐ )。”

乱(luàn )主(zhǔ )之(zhī )行(háng )爵(jué )禄(lù )也(yě ),不(bú )以(yǐ )法(fǎ )令(lìng )案(àn )功(gōng )劳(láo );其(qí )行(háng )刑(xíng )罚(fá )也(yě ),不(bú )以(yǐ )法(fǎ )令(lìng )案(àn )罪(zuì )过(guò )。而(ér )听(tīng )重(zhòng )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )言(yán )。故(gù )臣(chén )有(yǒu )所(suǒ )欲(yù )赏(shǎng ),主(zhǔ )为(wéi )赏(shǎng )之(zhī );臣(chén )欲(yù )有(yǒu )所(suǒ )罚(fá ),主(zhǔ )为(wéi )罚(fá )之(zhī )。废(fèi )其(qí )公(gōng )法(fǎ ),专(zhuān )听(tīng )重(zhòng )臣(chén )。如(rú )此(cǐ ),故(gù )群(qún )臣(chén )皆(jiē )务(wù )其(qí )党(dǎng ),重(zhòng )臣(chén )而(ér )忘(wàng )其(qí )主(zhǔ ),趋(qū )重(zhòng )臣(chén )之(zhī )门(mén )而(ér )不(bú )庭(tíng )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“十(shí )至(zhì )于(yú )私(sī )人(rén )之(zhī )门(mén ),不(bú )一(yī )至(zhì )于(yú )庭(tíng )。”

明(míng )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )也(yě ),明(míng )于(yú )分(fèn )职(zhí ),而(ér )督(dū )其(qí )成(chéng )事(shì )。胜(shèng )其(qí )任(rèn )者(zhě )处(chù )官(guān ),不(bú )胜(shèng )其(qí )任(rèn )者(zhě )废(fèi )免(miǎn )。故(gù )群(qún )臣(chén )皆(jiē )竭(jié )能(néng )尽(jìn )力(lì )以(yǐ )治(zhì )其(qí )事(shì )。乱(luàn )主(zhǔ )则(zé )不(bú )然(rán )。故(gù )群(qún )臣(chén )处(chù )官(guān )位(wèi ),受(shòu )厚(hòu )禄(lù ),莫(mò )务(wù )治(zhì )国(guó )者(zhě ),期(qī )于(yú )管(guǎn )国(guó )之(zhī )重(zhòng )而(ér )擅(shàn )其(qí )利(lì ),牧(mù )渔(yú )其(qí )民(mín )以(yǐ )富(fù )其(qí )家(jiā )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“百(bǎi )虑(lǜ )其(qí )家(jiā ),不(bú )一(yī )图(tú )其(qí )国(guó )。”

明(míng )主(zhǔ )在(zài )上(shàng )位(wèi ),则(zé )竟(jìng )内(nèi )之(zhī )众(zhòng )尽(jìn )力(lì )以(yǐ )奉(fèng )其(qí )主(zhǔ ),百(bǎi )官(guān )分(fèn )职(zhí )致(zhì )治(zhì )以(yǐ )安(ān )国(guó )家(jiā )。乱(luàn )主(zhǔ )则(zé )不(bú )然(rán ),虽(suī )有(yǒu )勇(yǒng )力(lì )之(zhī )士(shì ),大(dà )臣(chén )私(sī )之(zhī ),而(ér )非(fēi )以(yǐ )奉(fèng )其(qí )主(zhǔ )也(yě );虽(suī )有(yǒu )圣(shèng )智(zhì )之(zhī )士(shì ),大(dà )臣(chén )私(sī )之(zhī ),非(fēi )以(yǐ )治(zhì )其(qí )国(guó )也(yě )。故(gù )属(shǔ )数(shù )虽(suī )众(zhòng ),不(bú )得(dé )进(jìn )也(yě );百(bǎi )官(guān )虽(suī )具(jù ),不(bú )得(dé )制(zhì )也(yě )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),有(yǒu )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )名(míng )而(ér )无(wú )其(qí )实(shí )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“属(shǔ )数(shù )虽(suī )众(zhòng ),非(fēi )以(yǐ )尊(zūn )君(jūn )也(yě );百(bǎi )官(guān )虽(suī )具(jù ),非(fēi )以(yǐ )任(rèn )国(guó )也(yě )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )国(guó )无(wú )人(rén )。”

明(míng )主(zhǔ )者(zhě ),使(shǐ )下(xià )尽(jìn )力(lì )而(ér )守(shǒu )法(fǎ )分(fèn ),故(gù )群(qún )臣(chén )务(wù )尊(zūn )主(zhǔ )而(ér )不(bú )敢(gǎn )顾(gù )其(qí )家(jiā );臣(chén )主(zhǔ )之(zhī )分(fèn )明(míng ),上(shàng )下(xià )之(zhī )位(wèi )审(shěn ),故(gù )大(dà )臣(chén )各(gè )处(chù )其(qí )位(wèi )而(ér )不(bú )敢(gǎn )相(xiàng )贵(guì )。乱(luàn )主(zhǔ )则(zé )不(bú )然(rán ),法(fǎ )制(zhì )废(fèi )而(ér )不(bú )行(háng ),故(gù )群(qún )臣(chén )得(dé )务(wù )益(yì )其(qí )家(jiā );君(jūn )臣(chén )无(wú )分(fèn ),上(shàng )下(xià )无(wú )别(bié ),故(gù )群(qún )臣(chén )得(dé )务(wù )相(xiàng )贵(guì )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),非(fēi )朝(cháo )臣(chén )少(shǎo )也(yě ),众(zhòng )不(bú )为(wéi )用(yòng )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“国(guó )无(wú )人(rén )者(zhě ),非(fēi )朝(cháo )臣(chén )衰(shuāi )也(yě ),家(jiā )与(yǔ )家(jiā )务(wù )相(xiàng )益(yì ),不(bú )务(wù )尊(zūn )君(jūn )也(yě );大(dà )臣(chén )务(wù )相(xiàng )贵(guì ),而(ér )不(bú )任(rèn )国(guó )也(yě )。”

人(rén )主(zhǔ )之(zhī )张(zhāng )官(guān )置(zhì )吏(lì )也(yě ),非(fēi )徒(tú )尊(zūn )其(qí )身(shēn )厚(hòu )奉(fèng )之(zhī )而(ér )已(yǐ )也(yě ),使(shǐ )之(zhī )奉(fèng )主(zhǔ )之(zhī )法(fǎ ),行(háng )主(zhǔ )之(zhī )令(lìng ),以(yǐ )治(zhì )百(bǎi )姓(xìng )而(ér )诛(zhū )盗(dào )贼(zéi )也(yě )。是(shì )故(gù )其(qí )所(suǒ )任(rèn )官(guān )者(zhě )大(dà ),则(zé )爵(jué )尊(zūn )而(ér )禄(lù )厚(hòu );其(qí )所(suǒ )任(rèn )官(guān )者(zhě )小(xiǎo ),则(zé )爵(jué )卑(bēi )而(ér )禄(lù )薄(báo )。爵(jué )禄(lù )者(zhě ),人(rén )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )使(shǐ )吏(lì )治(zhì )官(guān )也(yě )。乱(luàn )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )也(yě ),处(chù )尊(zūn )位(wèi ),受(shòu )厚(hòu )禄(lù ),养(yǎng )所(suǒ )与(yǔ )佼(jiǎo ),而(ér )不(bú )以(yǐ )官(guān )为(wéi )务(wù )。如(rú )此(cǐ )者(zhě ),则(zé )官(guān )失(shī )其(qí )能(néng )矣(yǐ )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“小(xiǎo )臣(chén )持(chí )禄(lù )养(yǎng )佼(jiǎo ),不(bú )以(yǐ )官(guān )为(wéi )事(shì ),故(gù )官(guān )失(shī )职(zhí )。”

明(míng )主(zhǔ )之(zhī )择(zé )贤(xián )人(rén )也(yě ),言(yán )勇(yǒng )者(zhě )试(shì )之(zhī )以(yǐ )军(jūn ),言(yán )智(zhì )者(zhě )试(shì )之(zhī )以(yǐ )官(guān )。试(shì )于(yú )军(jūn )而(ér )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )则(zé )举(jǔ )之(zhī ),试(shì )于(yú )官(guān )而(ér )事(shì )治(zhì )者(zhě )则(zé )用(yòng )之(zhī )。故(gù )以(yǐ )战(zhàn )功(gōng )之(zhī )事(shì )定(dìng )勇(yǒng )怯(qiè ),以(yǐ )官(guān )职(zhí )之(zhī )治(zhì )定(dìng )愚(yú )智(zhì );故(gù )勇(yǒng )怯(qiè )愚(yú )智(zhì )之(zhī )见(jiàn )也(yě ),如(rú )白(bái )黑(hēi )之(zhī )分(fèn )。乱(luàn )主(zhǔ )则(zé )不(bú )然(rán ),听(tīng )言(yán )而(ér )不(bú )试(shì ),故(gù )妄(wàng )言(yán )者(zhě )得(dé )用(yòng );任(rèn )人(rén )而(ér )不(bú )官(guān ),故(gù )不(bú )肖(xiāo )者(zhě )不(bú )困(kùn )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )以(yǐ )法(fǎ )案(àn )其(qí )言(yán )而(ér )求(qiú )其(qí )实(shí ),以(yǐ )官(guān )任(rèn )其(qí )身(shēn )而(ér )课(kè )其(qí )功(gōng ),专(zhuān )任(rèn )法(fǎ )不(bú )自(zì )举(jǔ )焉(yān )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“先(xiān )王(wáng )之(zhī )治(zhì )国(guó )也(yě ),使(shǐ )法(fǎ )择(zé )人(rén ),不(bú )自(zì )举(jǔ )也(yě )。”

凡(fán )所(suǒ )谓(wèi )功(gōng )者(zhě ),安(ān )主(zhǔ )上(shàng ),利(lì )万(wàn )民(mín )者(zhě )也(yě )。夫(fū )破(pò )军(jūn )杀(shā )将(jiāng ),战(zhàn )胜(shèng )攻(gōng )取(qǔ ),使(shǐ )主(zhǔ )无(wú )危(wēi )亡(wáng )之(zhī )忧(yōu ),而(ér )百(bǎi )姓(xìng )无(wú )死(sǐ )虏(lǔ )之(zhī )患(huàn ),此(cǐ )军(jūn )士(shì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )功(gōng )者(zhě )也(yě )。奉(fèng )主(zhǔ )法(fǎ ),治(zhì )竟(jìng )内(nèi ),使(shǐ )强(qiáng )不(bú )凌(líng )弱(ruò ),众(zhòng )不(bú )暴(bào )寡(guǎ ),万(wàn )民(mín )欢(huān )尽(jìn )其(qí )力(lì )而(ér )奉(fèng )养(yǎng )其(qí )主(zhǔ ),此(cǐ )吏(lì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )功(gōng )也(yě )。匡(kuāng )主(zhǔ )之(zhī )过(guò ),救(jiù )主(zhǔ )之(zhī )失(shī ),明(míng )理(lǐ )义(yì )以(yǐ )道(dào )其(qí )主(zhǔ ),主(zhǔ )无(wú )邪(xié )僻(pì )之(zhī )行(háng ),蔽(bì )欺(qī )之(zhī )患(huàn ),此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )功(gōng )也(yě )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )也(yě ),明(míng )分(fèn )职(zhí )而(ér )课(kè )功(gōng )劳(láo ),有(yǒu )功(gōng )者(zhě )赏(shǎng ),乱(luàn )治(zhì )者(zhě )诛(zhū ),诛(zhū )赏(shǎng )之(zhī )所(suǒ )加(jiā ),各(gè )得(dé )其(qí )宜(yí ),而(ér )主(zhǔ )不(bú )自(zì )与(yǔ )焉(yān )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“使(shǐ )法(fǎ )量(liàng )功(gōng ),不(bú )自(zì )度(dù )也(yě )。”

明(míng )主(zhǔ )之(zhī )治(zhì )也(yě ),审(shěn )是(shì )非(fēi ),察(chá )事(shì )情(qíng ),以(yǐ )度(dù )量(liàng )案(àn )之(zhī )。合(hé )于(yú )法(fǎ )则(zé )行(háng ),不(bú )合(hé )于(yú )法(fǎ )则(zé )止(zhǐ )。功(gōng )充(chōng )其(qí )言(yán )则(zé )赏(shǎng ),不(bú )充(chōng )其(qí )言(yán )则(zé )诛(zhū )。故(gù )言(yán )智(zhì )能(néng )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )见(jiàn )功(gōng )而(ér )后(hòu )举(jǔ )之(zhī );言(yán )恶(è )败(bài )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )见(jiàn )过(guò )而(ér )后(hòu )废(fèi )之(zhī )。如(rú )此(cǐ )则(zé )士(shì )上(shàng )通(tōng )而(ér )莫(mò )之(zhī )能(néng )妒(dù ),不(bú )肖(xiāo )者(zhě )困(kùn )废(fèi )而(ér )莫(mò )之(zhī )能(néng )举(jǔ )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“能(néng )不(bú )可(kě )蔽(bì )而(ér )败(bài )不(bú )可(kě )饰(shì )也(yě )。”

明(míng )主(zhǔ )之(zhī )道(dào ),立(lì )民(mín )所(suǒ )欲(yù )而(ér )求(qiú )其(qí )功(gōng ),故(gù )为(wéi )爵(jué )禄(lù )以(yǐ )劝(quàn )之(zhī );立(lì )民(mín )所(suǒ )恶(è )以(yǐ )禁(jìn )其(qí )邪(xié ),故(gù )为(wéi )刑(xíng )罚(fá )以(yǐ )畏(wèi )之(zhī )。故(gù )案(àn )其(qí )功(gōng )而(ér )行(háng )赏(shǎng ),案(àn )其(qí )罪(zuì )而(ér )行(háng )罚(fá ),如(rú )此(cǐ )则(zé )群(qún )臣(chén )之(zhī )举(jǔ )无(wú )功(gōng )者(zhě ),不(bú )敢(gǎn )进(jìn )也(yě );毁(huǐ )无(wú )罪(zuì )者(zhě ),不(bú )能(néng )退(tuì )也(yě )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“誉(yù )者(zhě )不(bú )能(néng )进(jìn )而(ér )诽(fěi )者(zhě )不(bú )能(néng )退(tuì )也(yě )。”

制(zhì )群(qún )臣(chén ),擅(shàn )生(shēng )杀(shā ),主(zhǔ )之(zhī )分(fèn )也(yě );县(xiàn )令(lìng )仰(yǎng )制(zhì ),臣(chén )之(zhī )分(fèn )也(yě )。威(wēi )势(shì )尊(zūn )显(xiǎn ),主(zhǔ )之(zhī )分(fèn )也(yě );卑(bēi )贱(jiàn )畏(wèi )敬(jìng ),臣(chén )之(zhī )分(fèn )也(yě )。令(lìng )行(háng )禁(jìn )止(zhǐ ),主(zhǔ )之(zhī )分(fèn )也(yě );奉(fèng )法(fǎ )听(tīng )从(cóng ),臣(chén )之(zhī )分(fèn )也(yě )。故(gù )君(jūn )臣(chén )相(xiàng )与(yǔ ),高(gāo )下(xià )之(zhī )处(chù )也(yě ),如(rú )天(tiān )之(zhī )与(yǔ )地(dì )也(yě );其(qí )分(fèn )画(huà )之(zhī )不(bú )同(tóng )也(yě ),如(rú )白(bái )之(zhī )与(yǔ )黑(hēi )也(yě )。故(gù )君(jūn )臣(chén )之(zhī )间(jiān )明(míng )别(bié ),则(zé )主(zhǔ )尊(zūn )臣(chén )卑(bēi )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )下(xià )之(zhī )从(cóng )上(shàng )也(yě ),如(rú )响(xiǎng )之(zhī )应(yīng )声(shēng );臣(chén )之(zhī )法(fǎ )主(zhǔ )也(yě ),如(rú )景(jǐng )之(zhī )随(suí )形(xíng )。故(gù )上(shàng )令(lìng )而(ér )下(xià )应(yīng ),主(zhǔ )行(háng )而(ér )臣(chén )从(cóng ),以(yǐ )令(lìng )则(zé )行(háng ),以(yǐ )禁(jìn )则(zé )止(zhǐ ),以(yǐ )求(qiú )则(zé )得(dé )。此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )易(yì )治(zhì )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“君(jūn )臣(chén )之(zhī )间(jiān )明(míng )别(bié ),则(zé )易(yì )治(zhì )。”

明(míng )主(zhǔ )操(cāo )术(shù )任(rèn )臣(chén )下(xià ),使(shǐ )群(qún )臣(chén )效(xiào )其(qí )智(zhì )能(néng ),进(jìn )其(qí )长(zhǎng )技(jì )。故(gù )智(zhì )者(zhě )效(xiào )其(qí )计(jì ),能(néng )者(zhě )进(jìn )其(qí )功(gōng )。以(yǐ )前(qián )言(yán )督(dū )后(hòu )事(shì ),所(suǒ )效(xiào )当(dāng )则(zé )赏(shǎng )之(zhī ),不(bú )当(dāng )则(zé )诛(zhū )之(zhī ),张(zhāng )官(guān )任(rèn )吏(lì )治(zhì )民(mín ),案(àn )法(fǎ )试(shì )课(kè )成(chéng )功(gōng )。守(shǒu )法(fǎ )而(ér )法(fǎ )之(zhī ),身(shēn )无(wú )烦(fán )劳(láo )而(ér )分(fèn )职(zhí )。故(gù )《明(míng )法(fǎ )》曰(yuē ):“主(zhǔ )虽(suī )不(bú )身(shēn )下(xià )为(wéi )而(ér )守(shǒu )法(fǎ )为(wéi )之(zhī )可(kě )也(yě )。”

阅读:25935

打赏捐助〔Donate〕>>>

《明法解》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库