汉纪三十五【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪三十五》 > 拼音版

起(qǐ )柔(róu )兆(zhào )涒(yūn )滩(tān ),尽(jìn )柔(róu )兆(zhào )敦(dūn )牂(zāng ),凡(fán )十(shí )一(yī )年(nián )。

建(jiàn )武(wǔ )十(shí )二(èr )丙(bǐng )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )三(sān )六(liù )年(nián )

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),吴(wú )汉(hàn )破(pò )公(gōng )孙(sūn )述(shù )将(jiāng )魏(wèi )堂(táng )、公(gōng )孙(sūn )永(yǒng )于(yú )鱼(yú )涪(fú )津(jīn ),遂(suí )围(wéi )武(wǔ )阳(yáng )。述(shù )遣(qiǎn )子(zǐ )婿(xù )史(shǐ )兴(xìng )救(jiù )之(zhī ),汉(hàn )迎(yíng )击(jī ),破(pò )之(zhī ),因(yīn )入(rù )犍(jiān )为(wéi )界(jiè );诸(zhū )县(xiàn )皆(jiē )城(chéng )守(shǒu )。诏(zhào )汉(hàn )直(zhí )取(qǔ )广(guǎng )都(dōu ),据(jù )其(qí )心(xīn )腹(fù )。汉(hàn )乃(nǎi )进(jìn )军(jūn )攻(gōng )广(guǎng )都(dōu ),拔(bá )之(zhī ),遣(qiǎn )轻(qīng )骑(qí )烧(shāo )成(chéng )都(dōu )市(shì )桥(qiáo )。公(gōng )孙(sūn )述(shù )将(jiāng )帅(shuài )恐(kǒng )惧(jù ),日(rì )夜(yè )离(lí )叛(pàn ),述(shù )虽(suī )诛(zhū )灭(miè )其(qí )家(jiā ),犹(yóu )不(bú )能(néng )禁(jìn )。帝(dì )必(bì )欲(yù )降(jiàng )之(zhī ),又(yòu )下(xià )诏(zhào )喻(yù )述(shù )曰(yuē ):“勿(wù )以(yǐ )来(lái )歙(xī )、岑(cén )彭(péng )受(shòu )害(hài )自(zì )疑(yí ),今(jīn )以(yǐ )时(shí )自(zì )诣(yì ),则(zé )宗(zōng )族(zú )完(wán )全(quán )。诏(zhào )书(shū )手(shǒu )记(jì ),不(bú )可(kě )数(shù )得(dé )。”述(shù )终(zhōng )无(wú )降(jiàng )意(yì )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),冯(féng )骏(jùn )拔(bá )江(jiāng )州(zhōu ),获(huò )田(tián )戎(róng )。

帝(dì )戒(jiè )吴(wú )汉(hàn )曰(yuē ):“成(chéng )都(dōu )十(shí )馀(yú )万(wàn )众(zhòng ),不(bú )可(kě )轻(qīng )也(yě )。但(dàn )坚(jiān )据(jù )广(guǎng )都(dōu ),待(dài )其(qí )来(lái )攻(gōng ),忽(hū )与(yǔ )争(zhēng )锋(fēng )。若(ruò )不(bú )敢(gǎn )来(lái ),公(gōng )转(zhuǎn )营(yíng )迫(pò )之(zhī ),须(xū )其(qí )力(lì )疲(pí ),乃(nǎi )可(kě )击(jī )也(yě )。”汉(hàn )乘(chéng )利(lì ),遂(suí )自(zì )将(jiāng )步(bù )骑(qí )二(èr )万(wàn )进(jìn )逼(bī )成(chéng )都(dōu );去(qù )城(chéng )十(shí )馀(yú )里(lǐ ),阻(zǔ )江(jiāng )北(běi )营(yíng ),作(zuò )浮(fú )桥(qiáo ),使(shǐ )副(fù )将(jiāng )武(wǔ )威(wēi )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )尚(shàng )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )人(rén )屯(tún )于(yú )江(jiāng )南(nán ),为(wéi )营(yíng )相(xiàng )去(qù )二(èr )十(shí )馀(yú )里(lǐ )。帝(dì )闻(wén )之(zhī )大(dà )惊(jīng ),让(ràng )汉(hàn )曰(yuē ):“比(bǐ )敕(chì )公(gōng )千(qiān )条(tiáo )万(wàn )端(duān ),何(hé )意(yì )临(lín )事(shì )勃(bó )乱(luàn )!既(jì )轻(qīng )敌(dí )深(shēn )入(rù ),又(yòu )与(yǔ )尚(shàng )别(bié )营(yíng ),事(shì )有(yǒu )缓(huǎn )急(jí ),不(bú )复(fù )相(xiàng )及(jí )。贼(zéi )若(ruò )出(chū )兵(bīng )缀(zhuì )公(gōng ),以(yǐ )大(dà )众(zhòng )攻(gōng )尚(shàng ),尚(shàng )破(pò ),公(gōng )即(jí )败(bài )矣(yǐ )。幸(xìng )无(wú )它(tā )者(zhě ),急(jí )引(yǐn )兵(bīng )还(hái )广(guǎng )都(dōu )。”诏(zhào )书(shū )未(wèi )到(dào ),九(jiǔ )月(yuè ),述(shù )果(guǒ )使(shǐ )其(qí )大(dà )司(sī )徒(tú )谢(xiè )丰(fēng )、执(zhí )金(jīn )吾(wú )袁(yuán )吉(jí )将(jiāng )众(zhòng )十(shí )许(xǔ )万(wàn ),分(fèn )为(wéi )二(èr )十(shí )馀(yú )营(yíng ),出(chū )攻(gōng )汉(hàn ),使(shǐ )别(bié )将(jiāng )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )人(rén )劫(jié )刘(liú )尚(shàng ),令(lìng )不(bú )得(dé )相(xiàng )救(jiù )。汉(hàn )与(yǔ )大(dà )战(zhàn )一(yī )日(rì ),兵(bīng )败(bài ),走(zǒu )入(rù )壁(bì ),丰(fēng )因(yīn )围(wéi )之(zhī )。汉(hàn )乃(nǎi )召(zhào )诸(zhū )将(jiāng )厉(lì )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )与(yǔ )诸(zhū )君(jūn )逾(yú )越(yuè )险(xiǎn )阻(zǔ ),转(zhuǎn )战(zhàn )千(qiān )里(lǐ ),遂(suí )深(shēn )入(rù )敌(dí )地(dì ),至(zhì )其(qí )城(chéng )下(xià ),而(ér )今(jīn )与(yǔ )刘(liú )尚(shàng )二(èr )处(chù )受(shòu )围(wéi ),势(shì )既(jì )不(bú )接(jiē ),其(qí )祸(huò )难(nán )量(liàng );欲(yù )潜(qián )师(shī )就(jiù )尚(shàng )于(yú )江(jiāng )南(nán ),并(bìng )兵(bīng )御(yù )之(zhī )。若(ruò )能(néng )同(tóng )心(xīn )一(yī )力(lì ),人(rén )自(zì )为(wéi )战(zhàn ),大(dà )功(gōng )可(kě )立(lì );如(rú )其(qí )不(bú )然(rán ),败(bài )必(bì )无(wú )馀(yú )。成(chéng )败(bài )之(zhī )机(jī ),在(zài )此(cǐ )一(yī )举(jǔ )。”诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )曰(yuē ):“诺(nuò )。”于(yú )是(shì )飨(xiǎng )士(shì )秣(mò )马(mǎ ),闭(bì )营(yíng )三(sān )日(rì )不(bú )出(chū ),乃(nǎi )多(duō )树(shù )幡(fān )旗(qí ),使(shǐ )烟(yān )火(huǒ )不(bú )绝(jué ),夜(yè ),衔(xián )枚(méi )引(yǐn )兵(bīng )与(yǔ )刘(liú )尚(shàng )合(hé )军(jūn )。丰(fēng )等(děng )不(bú )觉(jiào ),明(míng )日(rì ),乃(nǎi )分(fèn )兵(bīng )拒(jù )水(shuǐ )北(běi ),自(zì )将(jiāng )攻(gōng )江(jiāng )南(nán )。汉(hàn )悉(xī )兵(bīng )迎(yíng )战(zhàn ),自(zì )旦(dàn )至(zhì )晡(bū ),遂(suí )大(dà )破(pò )之(zhī ),斩(zhǎn )丰(fēng )、吉(jí )。于(yú )是(shì )引(yǐn )还(hái )广(guǎng )都(dōu ),留(liú )刘(liú )尚(shàng )拒(jù )述(shù ),具(jù )以(yǐ )状(zhuàng )上(shàng ),而(ér )深(shēn )自(zì )谴(qiǎn )责(zé )。帝(dì )报(bào )曰(yuē ):“公(gōng )还(hái )广(guǎng )都(dōu ),甚(shèn )得(dé )其(qí )宜(yí ),述(shù )必(bì )不(bú )敢(gǎn )略(luè )尚(shàng )而(ér )击(jī )公(gōng )也(yě )。若(ruò )先(xiān )攻(gōng )尚(shàng ),公(gōng )从(cóng )广(guǎng )都(dōu )五(wǔ )十(shí )里(lǐ )悉(xī )步(bù )骑(qí )赴(fù )之(zhī ),适(shì )当(dāng )值(zhí )其(qí )危(wēi )困(kùn ),破(pò )之(zhī )必(bì )矣(yǐ )!”正(zhèng )是(shì )汉(hàn )与(yǔ )述(shù )战(zhàn )于(yú )广(guǎng )都(dōu )、成(chéng )都(dōu )之(zhī )间(jiān ),八(bā )战(zhàn )八(bā )克(kè ),遂(suí )军(jūn )于(yú )其(qí )郭(guō )中(zhōng )。臧(zāng )宫(gōng )拔(bá )绵(mián )竹(zhú ),破(pò )涪(fú )城(chéng ),斩(zhǎn )公(gōng )孙(sūn )恢(huī );复(fù )攻(gōng )拨(bō )繁(fán )、郫(pí ),与(yǔ )呈(chéng )汉(hàn )会(huì )于(yú )成(chéng )都(dōu )。

李(lǐ )通(tōng )欲(yù )避(bì )权(quán )势(shì ),乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ );积(jī )二(èr )岁(suì ),帝(dì )乃(nǎi )听(tīng )上(shàng )大(dà )司(sī )空(kōng )印(yìn )绶(shòu ),以(yǐ )特(tè )进(jìn )奉(fèng )朝(cháo )请(qǐng )。后(hòu )有(yǒu )司(sī )奏(zòu )封(fēng )皇(huáng )子(zǐ ),帝(dì )感(gǎn )通(tōng )首(shǒu )创(chuàng )大(dà )谋(móu ),即(jí )日(rì ),封(fēng )通(tōng )少(shǎo )子(zǐ )雄(xióng )为(wéi )召(zhào )陵(líng )侯(hóu )。

公(gōng )孙(sūn )述(shù )困(kùn )急(jí ),谓(wèi )延(yán )岑(cén )曰(yuē ):“事(shì )当(dāng )奈(nài )何(hé )!”岑(cén )曰(yuē ):“男(nán )儿(ér )当(dāng )死(sǐ )中(zhōng )求(qiú )生(shēng ),可(kě )坐(zuò )穷(qióng )乎(hū )!财(cái )物(wù )易(yì )聚(jù )耳(ěr ),不(bú )宜(yí )有(yǒu )爱(ài )。”述(shù )乃(nǎi )悉(xī )散(sàn )金(jīn )帛(bó ),募(mù )敢(gǎn )死(sǐ )士(shì )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )人(rén )以(yǐ )配(pèi )岑(cén )。岑(cén )于(yú )市(shì )桥(qiáo )伪(wěi )建(jiàn )旗(qí )帜(zhì ),鸣(míng )鼓(gǔ )挑(tiāo )战(zhàn ),而(ér )潜(qián )遣(qiǎn )奇(qí )兵(bīng )出(chū )吴(wú )汉(hàn )军(jūn )后(hòu )袭(xí )击(jī )破(pò )汉(hàn ),汉(hàn )堕(duò )水(shuǐ ),缘(yuán )马(mǎ )尾(wěi )得(dé )出(chū )。汉(hàn )军(jūn )馀(yú )七(qī )日(rì )粮(liáng ),阴(yīn )具(jù )船(chuán ),欲(yù )遁(dùn )去(qù )。蜀(shǔ )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )南(nán )阳(yáng )张(zhāng )堪(kān )闻(wén )之(zhī ),驰(chí )往(wǎng )见(jiàn )汉(hàn ),说(shuō )述(shù )必(bì )败(bài ),不(bú )宜(yí )退(tuì )师(shī )之(zhī )策(cè )。汉(hàn )从(cóng )之(zhī ),乃(nǎi )示(shì )弱(ruò )以(yǐ )挑(tiāo )敌(dí )。冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),臧(zāng )宫(gōng )军(jūn )咸(xián )阳(yáng )门(mén );戊(wù )寅(yín ),述(shù )自(zì )将(jiāng )数(shù )万(wàn )人(rén )攻(gōng )汉(hàn ),使(shǐ )延(yán )岑(cén )拒(jù )宫(gōng )。大(dà )战(zhàn ),岑(cén )三(sān )合(hé )三(sān )胜(shèng ),自(zì )旦(dàn )及(jí )日(rì )中(zhōng ),军(jūn )士(shì )不(bú )得(dé )食(shí ),并(bìng )疲(pí )。汉(hàn )因(yīn )使(shǐ )护(hù )军(jūn )高(gāo )午(wǔ )、唐(táng )邯(hán )将(jiāng )锐(ruì )卒(zú )数(shù )万(wàn )击(jī )之(zhī ),述(shù )兵(bīng )大(dà )乱(luàn );高(gāo )午(wǔ )奔(bēn )陈(chén )刺(cì )述(shù ),洞(dòng )胸(xiōng )堕(duò )马(mǎ ),左(zuǒ )右(yòu )舆(yú )入(rù )城(chéng )。述(shù )以(yǐ )兵(bīng )属(shǔ )延(yán )岑(cén ),其(qí )夜(yè ),死(sǐ );明(míng )旦(dàn ),延(yán )岑(cén )以(yǐ )城(chéng )降(jiàng )。辛(xīn )巳(sì ),吴(wú )汉(hàn )夷(yí )述(shù )妻(qī )子(zǐ ),尽(jìn )灭(miè )公(gōng )孙(sūn )氏(shì ),并(bìng )族(zú )延(yán )岑(cén ),遂(suí )放(fàng )兵(bīng )大(dà )掠(luě ),焚(fén )述(shù )宫(gōng )室(shì )。帝(dì )闻(wén )之(zhī )怒(nù ),以(yǐ )谴(qiǎn )汉(hàn )。又(yòu )让(ràng )刘(liú )尚(shàng )曰(yuē ):“城(chéng )降(jiàng )三(sān )日(rì ),吏(lì )民(mín )从(cóng )服(fú ),孩(hái )儿(ér )、老(lǎo )母(mǔ ),口(kǒu )以(yǐ )万(wàn )数(shù ),一(yī )旦(dàn )放(fàng )兵(bīng )纵(zòng )火(huǒ ),闻(wén )之(zhī )可(kě )为(wéi )酸(suān )鼻(bí )。尚(shàng )宗(zōng )室(shì )子(zǐ )孙(sūn ),尝(cháng )更(gèng )吏(lì )职(zhí ),何(hé )忍(rěn )行(háng )此(cǐ )!仰(yǎng )视(shì )天(tiān ),俯(fǔ )视(shì )地(dì ),观(guān )放(fàng )麑(ní )、啜(chuò )羹(gēng ),二(èr )者(zhě )孰(shú )仁(rén )?良(liáng )失(shī )斩(zhǎn )将(jiāng )吊(diào )民(mín )之(zhī )义(yì )也(yě )!”

初(chū ),述(shù )征(zhēng )广(guǎng )汉(hàn )李(lǐ )业(yè )为(wéi )博(bó )士(shì ),业(yè )固(gù )称(chēng )疾(jí )不(bú )起(qǐ )。述(shù )羞(xiū )不(bú )能(néng )致(zhì ),使(shǐ )大(dà )鸿(hóng )胪(lú )尹(yǐn )融(róng )奉(fèng )诏(zhào )命(mìng )以(yǐ )劫(jié )业(yè ),“若(ruò )起(qǐ )则(zé )受(shòu )公(gōng )侯(hóu )之(zhī )位(wèi ),不(bú )起(qǐ ),赐(cì )以(yǐ )毒(dú )酒(jiǔ )。”融(róng )譬(pì )旨(zhǐ )曰(yuē ):“方(fāng )今(jīn )天(tiān )下(xià )分(fèn )崩(bēng ),孰(shú )知(zhī )是(shì )非(fēi ),而(ér )以(yǐ )区(qū )区(qū )之(zhī )身(shēn )试(shì )于(yú )不(bú )测(cè )之(zhī )渊(yuān )乎(hū )!朝(cháo )廷(tíng )贪(tān )慕(mù )名(míng )德(dé ),旷(kuàng )官(guān )缺(quē )位(wèi ),于(yú )今(jīn )七(qī )年(nián ),四(sì )时(shí )珍(zhēn )御(yù ),不(bú )以(yǐ )忘(wàng )君(jūn );宜(yí )上(shàng )奉(fèng )知(zhī )己(jǐ ),下(xià )为(wéi )子(zǐ )孙(sūn ),身(shēn )名(míng )俱(jù )全(quán ),不(bú )亦(yì )优(yōu )乎(hū )!”业(yè )乃(nǎi )叹(tàn )曰(yuē ):“古(gǔ )人(rén )危(wēi )邦(bāng )不(bú )入(rù ),乱(luàn )邦(bāng )不(bú )居(jū ),为(wéi )此(cǐ )故(gù )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )见(jiàn )危(wēi )授(shòu )命(mìng ),何(hé )乃(nǎi )诱(yòu )以(yǐ )高(gāo )位(wèi )重(zhòng )饵(ěr )哉(zāi )!”融(róng )曰(yuē ):“宜(yí )呼(hū )室(shì )家(jiā )计(jì )之(zhī )。”业(yè )曰(yuē ):“丈(zhàng )夫(fū )断(duàn )之(zhī )于(yú )心(xīn )久(jiǔ )矣(yǐ ),何(hé )妻(qī )子(zǐ )之(zhī )为(wéi )!”遂(suí )饮(yǐn )毒(dú )而(ér )死(sǐ )。述(shù )耻(chǐ )有(yǒu )杀(shā )贤(xián )之(zhī )名(míng ),遣(qiǎn )使(shǐ )吊(diào )祠(cí ),赙(fù )赠(zèng )百(bǎi )匹(pǐ ),业(yè )子(zǐ )翚(huī )逃(táo ),辞(cí )不(bú )受(shòu )。述(shù )又(yòu )骋(chěng )巴(bā )郡(jùn )谯(qiáo )玄(xuán ),玄(xuán )不(bú )诣(yì );亦(yì )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )以(yǐ )毒(dú )药(yào )劫(jié )之(zhī ),太(tài )守(shǒu )自(zì )诣(yì )玄(xuán )庐(lú ),劝(quàn )之(zhī )行(háng ),玄(xuán )曰(yuē ):“保(bǎo )志(zhì )全(quán )高(gāo ),死(sǐ )亦(yì )奚(xī )恨(hèn )!”遂(suí )受(shòu )毒(dú )药(yào )。玄(xuán )子(zǐ )瑛(yīng )泣(qì )血(xuè )叩(kòu )头(tóu )于(yú )太(tài )守(shǒu ),愿(yuàn )奉(fèng )家(jiā )钱(qián )千(qiān )万(wàn )以(yǐ )赎(shú )父(fù )死(sǐ ),太(tài )守(shǒu )为(wéi )请(qǐng ),述(shù )许(xǔ )之(zhī )。述(shù )又(yòu )征(zhēng )蜀(shǔ )郡(jùn )王(wáng )皓(hào )、王(wáng )嘉(jiā ),恐(kǒng )其(qí )不(bú )至(zhì ),先(xiān )系(xì )其(qí )妻(qī )子(zǐ ),使(shǐ )者(zhě )谓(wèi )嘉(jiā )曰(yuē ):“速(sù )装(zhuāng ),妻(qī )子(zǐ )可(kě )全(quán )。”对(duì )曰(yuē ):“犬(quǎn )马(mǎ )犹(yóu )识(shí )主(zhǔ ),况(kuàng )于(yú )人(rén )乎(hū )!”王(wáng )皓(hào )先(xiān )自(zì )刎(wěn ),以(yǐ )首(shǒu )付(fù )使(shǐ )者(zhě )。述(shù )怒(nù ),遂(suí )诛(zhū )皓(hào )家(jiā )属(shǔ )。王(wáng )嘉(jiā )闻(wén )而(ér )叹(tàn )曰(yuē ):“后(hòu )之(zhī )哉(zāi )!”乃(nǎi )对(duì )使(shǐ )者(zhě )伏(fú )剑(jiàn )而(ér )死(sǐ )。犍(jiān )为(wéi )费(fèi )贻(yí )不(bú )肯(kěn )仕(shì )述(shù ),漆(qī )身(shēn )为(wéi )癞(lài ),阳(yáng )狂(kuáng )以(yǐ )避(bì )之(zhī )。同(tóng )郡(jùn )任(rèn )永(yǒng )、冯(féng )信(xìn )皆(jiē )托(tuō )青(qīng )盲(máng )以(yǐ )辞(cí )征(zhēng )命(mìng )。帝(dì )既(jì )平(píng )蜀(shǔ ),诏(zhào )赠(zèng )常(cháng )少(shǎo )为(wéi )太(tài )常(cháng ),张(zhāng )隆(lóng )为(wéi )光(guāng )禄(lù )勋(xūn )。谯(qiáo )玄(xuán )已(yǐ )卒(zú ),祠(cí )以(yǐ )中(zhōng )牢(láo ),敕(chì )所(suǒ )在(zài )还(hái )其(qí )家(jiā )钱(qián ),而(ér )表(biǎo )李(lǐ )业(yè )之(zhī )闾(lǘ )。征(zhēng )费(fèi )贻(yí )、任(rèn )永(yǒng )、冯(féng )信(xìn ),会(huì )永(yǒng )、信(xìn )病(bìng )卒(zú ),独(dú )贻(yí )仕(shì )至(zhì )合(hé )浦(pǔ )太(tài )守(shǒu )。上(shàng )以(yǐ )述(shù )将(jiāng )程(chéng )乌(wū )、李(lǐ )育(yù )有(yǒu )才(cái )干(gàn ),皆(jiē )擢(zhuó )用(yòng )之(zhī )。于(yú )是(shì )西(xī )土(tǔ )咸(xián )悦(yuè ),莫(mò )不(bú )归(guī )心(xīn )焉(yān )。

初(chū ),王(wáng )莽(mǎng )以(yǐ )广(guǎng )汉(hàn )文(wén )齐(qí )为(wéi )益(yì )州(zhōu )太(tài )守(shǒu ),齐(qí )训(xùn )农(nóng )治(zhì )兵(bīng ),降(jiàng )集(jí )群(qún )夷(yí ),甚(shèn )得(dé )其(qí )和(hé )。公(gōng )孙(sūn )述(shù )时(shí ),齐(qí )固(gù )守(shǒu )拒(jù )险(xiǎn ),述(shù )拘(jū )其(qí )妻(qī )子(zǐ ),许(xǔ )以(yǐ )封(fēng )侯(hóu ),齐(qí )不(bú )降(jiàng )。闻(wén )上(shàng )即(jí )位(wèi ),间(jiān )道(dào )遣(qiǎn )使(shǐ )自(zì )闻(wén )。蜀(shǔ )平(píng ),征(zhēng )为(wéi )镇(zhèn )远(yuǎn )将(jiāng )军(jūn ),封(fēng )成(chéng )义(yì )侯(hóu )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),辛(xīn )卯(mǎo ),扬(yáng )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )马(mǎ )成(chéng )行(háng )大(dà )司(sī )空(kōng )事(shì )。

是(shì )岁(suì ),参(cān )狼(láng )羌(qiāng )与(yǔ )诸(zhū )种(zhǒng )寇(kòu )武(wǔ )都(dōu ),陇(lǒng )西(xī )太(tài )守(shǒu )马(mǎ )援(yuán )击(jī )破(pò )之(zhī ),降(jiàng )者(zhě )万(wàn )馀(yú )人(rén ),于(yú )是(shì )陇(lǒng )右(yòu )清(qīng )静(jìng )。援(yuán )务(wù )开(kāi )恩(ēn )信(xìn ),宽(kuān )以(yǐ )待(dài )下(xià ),任(rèn )吏(lì )以(yǐ )职(zhí ),但(dàn )总(zǒng )大(dà )体(tǐ ),而(ér )宾(bīn )客(kè )故(gù )人(rén )日(rì )满(mǎn )其(qí )门(mén )。诸(zhū )曹(cáo )时(shí )白(bái )外(wài )事(shì ),援(yuán )辄(zhé )曰(yuē ):“此(cǐ )丞(chéng )、掾(yuàn )之(zhī )任(rèn ),何(hé )足(zú )相(xiàng )烦(fán )!颇(pō )哀(āi )老(lǎo )子(zǐ ),使(shǐ )得(dé )遨(áo )游(yóu )。若(ruò )大(dà )姓(xìng )侵(qīn )小(xiǎo )民(mín ),黠(xiá )吏(lì )不(bú )从(cóng )令(lìng ),此(cǐ )乃(nǎi )太(tài )守(shǒu )事(shì )耳(ěr )。”傍(bàng )县(xiàn )尝(cháng )有(yǒu )报(bào )雠(chóu )者(zhě ),吏(lì )民(mín )惊(jīng )言(yán )羌(qiāng )反(fǎn ),百(bǎi )姓(xìng )奔(bēn )入(rù )城(chéng ),狄(dí )道(dào )长(zhǎng )诣(yì )门(mén ),请(qǐng )闭(bì )城(chéng )发(fā )兵(bīng )。援(yuán )时(shí )与(yǔ )宾(bīn )客(kè )饮(yǐn ),大(dà )笑(xiào )曰(yuē ):“虏(lǔ )何(hé )敢(gǎn )复(fù )犯(fàn )我(wǒ )!晓(xiǎo )狄(dí )道(dào )长(zhǎng ),归(guī )守(shǒu )寺(sì )舍(shě )。良(liáng )怖(bù )急(jí )者(zhě ),可(kě )床(chuáng )下(xià )伏(fú )。”后(hòu )稍(shāo )定(dìng ),郡(jùn )中(zhōng )服(fú )之(zhī )。

诏(zhào ):“边(biān )吏(lì )力(lì )不(bú )足(zú )战(zhàn )则(zé )守(shǒu ),追(zhuī )虏(lǔ )料(liào )敌(dí ),不(bú )拘(jū )以(yǐ )逗(dòu )留(liú )法(fǎ )。”

山(shān )桑(sāng )节(jiē )侯(hóu )王(wáng )常(cháng )、牟(móu )平(píng )烈(liè )侯(hóu )耿(gěng )况(kuàng )、东(dōng )光(guāng )成(chéng )侯(hóu )耿(gěng )纯(chún )皆(jiē )薨(hōng )。况(kuàng )疾(jí )病(bìng ),乘(chéng )舆(yú )数(shù )自(zì )临(lín )幸(xìng ),复(fù )以(yǐ )弇(yān )弟(dì )广(guǎng )、举(jǔ )并(bìng )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )。弇(yān )兄(xiōng )弟(dì )六(liù )人(rén )皆(jiē )垂(chuí )青(qīng )紫(zǐ ),省(shěng )侍(shì )医(yī )药(yào ),当(dāng )世(shì )以(yǐ )为(wéi )荣(róng )。

卢(lú )芳(fāng )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )、乌(wū )桓(huán )连(lián )兵(bīng ),数(shù )寇(kòu )边(biān )。帝(dì )遣(qiǎn )骠(biāo )骑(qí )大(dà )将(jiāng )军(jūn )杜(dù )茂(mào )等(děng )将(jiāng )兵(bīng )镇(zhèn )守(shǒu )北(běi )边(biān ),治(zhì )飞(fēi )狐(hú )道(dào ),筑(zhù )亭(tíng )障(zhàng ),修(xiū )烽(fēng )燧(suì ),凡(fán )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )、乌(wū )桓(huán )大(dà )小(xiǎo )数(shù )十(shí )百(bǎi )战(zhàn ),终(zhōng )不(bú )能(néng )克(kè )。

上(shàng )诏(zhào )窦(dòu )融(róng )与(yǔ )五(wǔ )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )入(rù )朝(cháo )。融(róng )等(děng )奉(fèng )诏(zhào )而(ér )行(háng ),官(guān )属(shǔ )宾(bīn )客(kè )相(xiàng )随(suí ),驾(jià )乘(chéng )千(qiān )馀(yú )两(liǎng ),马(mǎ )牛(niú )羊(yáng )被(bèi )野(yě )。既(jì )至(zhì ),诣(yì )城(chéng )门(mén ),上(shàng )印(yìn )绶(shòu )。诏(zhào )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )还(hái )侯(hóu )印(yìn )绶(shòu ),引(yǐn )见(jiàn ),赏(shǎng )赐(cì )恩(ēn )宠(chǒng ),倾(qīng )动(dòng )京(jīng )师(shī )。寻(xún )拜(bài )融(róng )冀(jì )州(zhōu )牧(mù )。又(yòu )以(yǐ )梁(liáng )统(tǒng )为(wéi )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū ),姑(gū )臧(zāng )长(zhǎng )孔(kǒng )奋(fèn )为(wéi )武(wǔ )都(dōu )郡(jùn )丞(chéng )。姑(gū )臧(zāng )在(zài )河(hé )西(xī )最(zuì )为(wéi )富(fù )饶(ráo ),天(tiān )下(xià )未(wèi )定(dìng ),土(tǔ )多(duō )不(bú )修(xiū )检(jiǎn )操(cāo ),居(jū )县(xiàn )者(zhě )不(bú )盈(yíng )数(shù )月(yuè ),辄(zhé )致(zhì )丰(fēng )积(jī );奋(fèn )在(zài )职(zhí )四(sì )年(nián )力(lì )行(háng )清(qīng )洁(jié ),为(wéi )众(zhòng )人(rén )所(suǒ )笑(xiào ),以(yǐ )为(wéi )身(shēn )处(chù )脂(zhī )膏(gāo )不(bú )能(néng )自(zì )润(rùn )。及(jí )从(cóng )融(róng )入(rù )朝(cháo ),诸(zhū )守(shǒu )、令(lìng )财(cái )货(huò )连(lián )毂(gū ),弥(mí )竟(jìng )川(chuān )泽(zé );唯(wéi )奋(fèn )无(wú )资(zī ),单(dān )车(chē )就(jiù )路(lù ),帝(dì )以(yǐ )是(shì )赏(shǎng )之(zhī )。帝(dì )以(yǐ )睢(suī )阳(yáng )令(lìng )任(rèn )延(yán )为(wéi )武(wǔ )威(wēi )太(tài )守(shǒu ),帝(dì )亲(qīn )见(jiàn ),戒(jiè )之(zhī )曰(yuē ):“善(shàn )事(shì )上(shàng )官(guān ),无(wú )失(shī )名(míng )誉(yù )。”延(yán )对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )忠(zhōng )臣(chén )不(bú )和(hé ),和(hé )臣(chén )不(bú )忠(zhōng )。履(lǚ )正(zhèng )奉(fèng )公(gōng ),臣(chén )子(zǐ )之(zhī )节(jiē );上(shàng )下(xià )雷(léi )同(tóng ),非(fēi )陛(bì )下(xià )之(zhī )福(fú )。善(shàn )事(shì )上(shàng )官(guān ),臣(chén )不(bú )敢(gǎn )奉(fèng )诏(zhào )。”帝(dì )叹(tàn )息(xī )曰(yuē ):“卿(qīng )言(yán )是(shì )也(yě )!”

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )十(shí )三(sān )年(nián )(丁(dīng )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )三(sān )七(qī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),庚(gēng )申(shēn ),大(dà )司(sī )徒(tú )侯(hóu )霸(bà )薨(hōng )。

戊(wù )子(zǐ ),诏(zhào )曰(yuē ):“郡(jùn )国(guó )献(xiàn )异(yì )味(wèi ),其(qí )令(lìng )太(tài )官(guān )勿(wù )复(fù )受(shòu )!远(yuǎn )方(fāng )口(kǒu )实(shí )所(suǒ )以(yǐ )荐(jiàn )宗(zōng )庙(miào ),自(zì )如(rú )旧(jiù )制(zhì )。”时(shí )异(yì )国(guó )有(yǒu )献(xiàn )名(míng )马(mǎ )者(zhě ),日(rì )行(háng )千(qiān )里(lǐ ),又(yòu )进(jìn )宝(bǎo )剑(jiàn ),价(jià )直(zhí )百(bǎi )金(jīn )。诏(zhào )以(yǐ )剑(jiàn )赐(cì )骑(qí )士(shì ),马(mǎ )驾(jià )鼓(gǔ )车(chē )。上(shàng )雅(yǎ )不(bú )喜(xǐ )听(tīng )音(yīn )乐(lè ),手(shǒu )不(bú )持(chí )珠(zhū )玉(yù ),尝(cháng )出(chū )猎(liè ),车(chē )驾(jià )夜(yè )还(hái ),上(shàng )东(dōng )门(mén )候(hòu )汝(rǔ )南(nán )郅(zhì )恽(yùn )拒(jù )关(guān )不(bú )开(kāi )。上(shàng )令(lìng )从(cóng )者(zhě )见(jiàn )面(miàn )于(yú )门(mén )间(jiān ),恽(yùn )曰(yuē ):“火(huǒ )明(míng )辽(liáo )远(yuǎn )。”遂(suí )不(bú )受(shòu )诏(zhào )。上(shàng )乃(nǎi )回(huí ),从(cóng )东(dōng )中(zhōng )门(mén )入(rù )。明(míng )日(rì ),恽(yùn )上(shàng )书(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):“昔(xī )文(wén )王(wáng )不(bú )敢(gǎn )槃(pán )于(yú )游(yóu )田(tián ),以(yǐ )万(wàn )民(mín )惟(wéi )正(zhèng )之(zhī )供(gòng )。而(ér )陛(bì )下(xià )远(yuǎn )猎(liè )山(shān )林(lín ),夜(yè )以(yǐ )继(jì )昼(zhòu ),其(qí )如(rú )社(shè )稷(jì )宗(zōng )庙(miào )何(hé )!”书(shū )奏(zòu ),赐(cì )恽(yùn )布(bù )百(bǎi )匹(pǐ ),贬(biǎn )东(dōng )中(zhōng )门(mén )候(hòu )为(wéi )参(cān )封(fēng )尉(wèi )。

二(èr )月(yuè ),遣(qiǎn )捕(bǔ )虏(lǔ )将(jiāng )军(jūn )马(mǎ )武(wǔ )屯(tún )虖(hū )沱(tuó )河(hé )以(yǐ )备(bèi )匈(xiōng )奴(nú )。

卢(lú )芳(fāng )攻(gōng )云(yún )中(zhōng ),久(jiǔ )不(bú )下(xià )。其(qí )将(jiāng )随(suí )昱(yù )留(liú )守(shǒu )九(jiǔ )原(yuán ),欲(yù )胁(xié )芳(fāng )来(lái )降(jiàng );芳(fāng )知(zhī )之(zhī ),与(yǔ )十(shí )馀(yú )骑(qí )亡(wáng )入(rù )匈(xiōng )奴(nú ),其(qí )众(zhòng )尽(jìn )归(guī )随(suí )昱(yù ),昱(yù )乃(nǎi )诣(yì )阙(què )降(jiàng )。诏(zhào )拜(bài )昱(yù )五(wǔ )原(yuán )太(tài )守(shǒu ),封(fēng )镌(juān )胡(hú )侯(hóu )。

硃(zhū )祜(hù )奏(zòu ):“古(gǔ )者(zhě )人(rén )臣(chén )受(shòu )封(fēng ),不(bú )加(jiā )王(wáng )爵(jué )。”丙(bǐng )辰(chén ),诏(zhào )长(zhǎng )沙(shā )王(wáng )兴(xìng )、真(zhēn )定(dìng )王(wáng )得(dé )、河(hé )间(jiān )王(wáng )邵(shào )、中(zhōng )山(shān )王(wáng )茂(mào )皆(jiē )降(jiàng )爵(jué )为(wéi )侯(hóu )。丁(dīng )巳(sì ),以(yǐ )赵(zhào )王(wáng )良(liáng )为(wéi )赵(zhào )公(gōng ),太(tài )原(yuán )王(wáng )章(zhāng )为(wéi )齐(qí )公(gōng ),鲁(lǔ )王(wáng )兴(xìng )为(wéi )鲁(lǔ )公(gōng )。是(shì )时(shí ),宗(zōng )室(shì )及(jí )绝(jué )国(guó )封(fēng )侯(hóu )者(zhě )凡(fán )一(yī )百(bǎi )三(sān )十(shí )七(qī )人(rén )。富(fù )平(píng )侯(hóu )张(zhāng )纯(chún ),安(ān )世(shì )之(zhī )四(sì )世(shì )孙(sūn )也(yě ),历(lì )王(wáng )莽(mǎng )世(shì ),以(yǐ )孰(shú )谨(jǐn )守(shǒu )约(yuē )保(bǎo )全(quán )前(qián )封(fēng );建(jiàn )武(wǔ )初(chū ),先(xiān )来(lái )诣(yì )阙(què ),为(wéi )侯(hóu )如(rú )故(gù )。于(yú )是(shì )有(yǒu )司(sī )奏(zòu ):“列(liè )侯(hóu )非(fēi )宗(zōng )室(shì )不(bú )宜(yí )复(fù )国(guó )。”上(shàng )曰(yuē ):“张(zhāng )纯(chún )宿(xiǔ )卫(wèi )十(shí )有(yǒu )馀(yú )年(nián ),其(qí )勿(wù )废(fèi )!”更(gèng )封(fēng )武(wǔ )始(shǐ )侯(hóu ),食(shí )富(fù )平(píng )之(zhī )半(bàn )。

庚(gēng )午(wǔ ),以(yǐ )绍(shào )嘉(jiā )公(gōng )孔(kǒng )安(ān )为(wéi )宋(sòng )公(gōng ),承(chéng )休(xiū )公(gōng )姬(jī )常(cháng )为(wéi )卫(wèi )公(gōng )。

三(sān )月(yuè ),辛(xīn )未(wèi ),以(yǐ )沛(pèi )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )韩(hán )歆(xīn )为(wéi )大(dà )司(sī )徒(tú )。

丙(bǐng )子(zǐ ),行(háng )大(dà )司(sī )空(kōng )马(mǎ )成(chéng )复(fù )为(wéi )扬(yáng )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )。

吴(wú )汉(hàn )自(zì )蜀(shǔ )振(zhèn )旅(lǚ )而(ér )还(hái ),至(zhì )宛(wǎn ),诏(zhào )过(guò )家(jiā )上(shàng )冢(zhǒng ),赐(cì )谷(gǔ )二(èr )万(wàn )斛(hú );夏(xià ),四(sì )月(yuè ),至(zhì )京(jīng )师(shī )。于(yú )是(shì )大(dà )飨(xiǎng )将(jiāng )士(shì ),功(gōng )臣(chén )增(zēng )邑(yì )更(gèng )封(fēng )凡(fán )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )五(wǔ )人(rén ),其(qí )外(wài )戚(qī )、恩(ēn )泽(zé )封(fēng )者(zhě )四(sì )十(shí )五(wǔ )人(rén )。定(dìng )封(fēng )邓(dèng )禹(yǔ )为(wéi )高(gāo )密(mì )侯(hóu ),食(shí )四(sì )县(xiàn );李(lǐ )通(tōng )为(wéi )固(gù )始(shǐ )侯(hóu ),贾(jiǎ )复(fù )为(wéi )胶(jiāo )东(dōng )侯(hóu ),食(shí )六(liù )县(xiàn );馀(yú )各(gè )有(yǒu )差(chà )。已(yǐ )殁(mò )者(zhě )益(yì )封(fēng )其(qí )子(zǐ )孙(sūn ),或(huò )更(gèng )封(fēng )支(zhī )庶(shù )。帝(dì )在(zài )兵(bīng )间(jiān )久(jiǔ ),厌(yàn )武(wǔ )事(shì ),且(qiě )知(zhī )天(tiān )下(xià )疲(pí )耗(hào ),思(sī )乐(lè )息(xī )肩(jiān ),自(zì )陇(lǒng )、蜀(shǔ )平(píng )后(hòu ),非(fēi )警(jǐng )急(jí ),未(wèi )尝(cháng )复(fù )言(yán )军(jūn )旅(lǚ )。皇(huáng )太(tài )子(zǐ )尝(cháng )问(wèn )攻(gōng )战(zhàn )之(zhī )事(shì ),帝(dì )曰(yuē ):“昔(xī )卫(wèi )灵(líng )公(gōng )问(wèn )陈(chén ),孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )对(duì )。此(cǐ )非(fēi )尔(ěr )所(suǒ )及(jí )。”邓(dèng )禹(yǔ )、贾(jiǎ )复(fù )知(zhī )帝(dì )偃(yǎn )干(gàn )戈(gē ),修(xiū )文(wén )德(dé ),不(bú )欲(yù )功(gōng )臣(chén )拥(yōng )众(zhòng )京(jīng )师(shī ),乃(nǎi )去(qù )甲(jiǎ )兵(bīng ),敦(dūn )儒(rú )学(xué )。帝(dì )亦(yì )思(sī )念(niàn ),欲(yù )完(wán )功(gōng )臣(chén )爵(jué )土(tǔ ),不(bú )令(lìng )以(yǐ )吏(lì )职(zhí )为(wéi )过(guò ),遂(suí )罢(bà )左(zuǒ )、右(yòu )将(jiāng )军(jūn )官(guān )。耿(gěng )弇(yān )等(děng )亦(yì )上(shàng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、将(jiāng )军(jūn )印(yìn )绶(shòu ),皆(jiē )以(yǐ )列(liè )侯(hóu )就(jiù )第(dì ),加(jiā )位(wèi )特(tè )进(jìn ),奉(fèng )朝(cháo )请(qǐng )。邓(dèng )禹(yǔ )内(nèi )行(háng )淳(chún )备(bèi ),有(yǒu )子(zǐ )十(shí )三(sān )人(rén ),各(gè )使(shǐ )守(shǒu )一(yī )艺(yì ),修(xiū )整(zhěng )闺(guī )门(mén ),教(jiāo )养(yǎng )子(zǐ )孙(sūn ),皆(jiē )可(kě )以(yǐ )为(wéi )后(hòu )世(shì )法(fǎ ),资(zī )用(yòng )国(guó )邑(yì ),不(bú )修(xiū )产(chǎn )利(lì )。贾(jiǎ )复(fù )为(wéi )人(rén )刚(gāng )毅(yì )方(fāng )直(zhí ),多(duō )大(dà )节(jiē ),既(jì )还(hái )私(sī )第(dì ),阖(hé )门(mén )养(yǎng )威(wēi )重(zhòng )。硃(zhū )祜(hù )等(děng )荐(jiàn )复(fù )宜(yí )为(wéi )宰(zǎi )相(xiàng ),帝(dì )方(fāng )以(yǐ )吏(lì )事(shì )责(zé )三(sān )公(gōng ),故(gù )功(gōng )臣(chén )并(bìng )不(bú )用(yòng )。是(shì )时(shí ),列(liè )侯(hóu )唯(wéi )高(gāo )密(mì )、固(gù )始(shǐ )、胶(jiāo )东(dōng )三(sān )侯(hóu )与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )参(cān )议(yì )国(guó )家(jiā )大(dà )事(shì ),恩(ēn )遇(yù )甚(shèn )厚(hòu )。帝(dì )虽(suī )制(zhì )御(yù )功(gōng )臣(chén ),而(ér )每(měi )能(néng )回(huí )容(róng ),宥(yòu )其(qí )小(xiǎo )失(shī )。远(yuǎn )方(fāng )贡(gòng )珍(zhēn )甘(gān ),必(bì )先(xiān )遍(biàn )赐(cì )诸(zhū )侯(hóu ),而(ér )太(tài )官(guān )无(wú )馀(yú ),故(gù )皆(jiē )保(bǎo )其(qí )福(fú )禄(lù ),无(wú )诛(zhū )谴(qiǎn )者(zhě )。

益(yì )州(zhōu )传(chuán )送(sòng )公(gōng )孙(sūn )述(shù )瞽(gǔ )师(shī )、郊(jiāo )庙(miào )乐(lè )器(qì )、葆(bǎo )车(chē )、舆(yú )辇(niǎn ),于(yú )是(shì )法(fǎ )物(wù )始(shǐ )备(bèi )。时(shí )兵(bīng )革(gé )既(jì )息(xī ),天(tiān )下(xià )少(shǎo )事(shì ),文(wén )书(shū )调(diào )役(yì ),务(wù )从(cóng )简(jiǎn )寡(guǎ ),至(zhì )乃(nǎi )十(shí )存(cún )一(yī )焉(yān )。

甲(jiǎ )寅(yín ),以(yǐ )冀(jì )州(zhōu )牧(mù )窦(dòu )融(róng )为(wéi )大(dà )司(sī )空(kōng )。融(róng )自(zì )以(yǐ )非(fēi )旧(jiù )臣(chén ),一(yī )旦(dàn )入(rù )朝(cháo ),在(zài )功(gōng )臣(chén )之(zhī )右(yòu ),每(měi )召(zhào )会(huì )进(jìn )见(jiàn ),容(róng )貌(mào )辞(cí )气(qì ),卑(bēi )恭(gōng )已(yǐ )甚(shèn ),帝(dì )以(yǐ )此(cǐ )愈(yù )亲(qīn )厚(hòu )之(zhī )。融(róng )小(xiǎo )心(xīn ),久(jiǔ )不(bú )自(zì )安(ān ),数(shù )辞(cí )爵(jué )位(wèi ),上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“臣(chén )融(róng )有(yǒu )子(zǐ ),朝(cháo )夕(xī )教(jiāo )导(dǎo )以(yǐ )经(jīng )艺(yì ),不(bú )令(lìng )观(guān )天(tiān )文(wén ),见(jiàn )谶(chèn )记(jì ),诚(chéng )欲(yù )令(lìng )恭(gōng )肃(sù )畏(wèi )事(shì ),恂(xún )恂(xún )守(shǒu )道(dào ),不(bú )愿(yuàn )其(qí )有(yǒu )才(cái )能(néng ),何(hé )况(kuàng )乃(nǎi )当(dāng )传(chuán )以(yǐ )连(lián )城(chéng )广(guǎng )土(tǔ ),享(xiǎng )故(gù )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )国(guó )哉(zāi )!”因(yīn )复(fù )请(qǐng )间(jiān )求(qiú )见(jiàn ),帝(dì )不(bú )许(xǔ )。后(hòu )朝(cháo )罢(bà ),逡(qūn )巡(xún )席(xí )后(hòu ),帝(dì )知(zhī )欲(yù )有(yǒu )让(ràng ),遂(suí )使(shǐ )左(zuǒ )右(yòu )传(chuán )出(chū )。它(tā )日(rì )会(huì )见(jiàn ),迎(yíng )诏(zhào )融(róng )曰(yuē ):“日(rì )者(zhě )知(zhī )公(gōng )欲(yù )让(ràng )职(zhí )还(hái )土(tǔ ),故(gù )命(mìng )公(gōng )暑(shǔ )热(rè )且(qiě )自(zì )便(biàn )。今(jīn )相(xiàng )见(jiàn ),宜(yí )论(lùn )它(tā )事(shì ),勿(wù )得(dé )复(fù )言(yán )。”融(róng )不(bú )敢(gǎn )重(zhòng )陈(chén )请(qǐng )。

王(wáng )月(yuè ),匈(xiōng )奴(nú )寇(kòu )河(hé )东(dōng )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )十(shí )四(sì )年(nián )(戊(wù )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )三(sān )八(bā )年(nián ))

夏(xià ),邛(qióng )谷(gǔ )王(wáng )任(rèn )贵(guì )遣(qiǎn )使(shǐ )上(shàng )三(sān )年(nián )计(jì ),即(jí )授(shòu )越(yuè )巂(guī )太(tài )守(shǒu )。

秋(qiū ),会(huì )稽(jī )大(dà )疫(yì )。

莎(shā )车(chē )王(wáng )贤(xián )、鄯(shàn )善(shàn )王(wáng )安(ān )皆(jiē )遣(qiǎn )使(shǐ )奉(fèng )献(xiàn )。西(xī )域(yù )苦(kǔ )匈(xiōng )奴(nú )重(zhòng )敛(liǎn ),皆(jiē )愿(yuàn )属(shǔ )汉(hàn ),复(fù )置(zhì )都(dōu )护(hù );上(shàng )以(yǐ )中(zhōng )国(guó )新(xīn )定(dìng ),不(bú )许(xǔ )。

太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )梁(liáng )统(tǒng )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“臣(chén )窃(qiè )见(jiàn )元(yuán )帝(dì )初(chū )元(yuán )五(wǔ )年(nián ),轻(qīng )殊(shū )死(sǐ )刑(xíng )三(sān )十(shí )四(sì )事(shì ),哀(āi )帝(dì )建(jiàn )平(píng )元(yuán )年(nián ),轻(qīng )殊(shū )死(sǐ )刑(xíng )八(bā )十(shí )一(yī )事(shì );其(qí )四(sì )十(shí )二(èr )事(shì )手(shǒu )杀(shā )人(rén )者(zhě ),减(jiǎn )死(sǐ )一(yī )等(děng )。自(zì )是(shì )以(yǐ )后(hòu ),著(zhe )为(wéi )常(cháng )准(zhǔn ),故(gù )人(rén )轻(qīng )犯(fàn )法(fǎ ),吏(lì )易(yì )杀(shā )人(rén )。臣(chén )闻(wén )立(lì )君(jūn )之(zhī )道(dào ),仁(rén )义(yì )为(wéi )主(zhǔ ),仁(rén )者(zhě )爱(ài )人(rén ),义(yì )者(zhě )正(zhèng )理(lǐ )。爱(ài )人(rén )以(yǐ )除(chú )残(cán )为(wéi )务(wù ),正(zhèng )理(lǐ )以(yǐ )去(qù )乱(luàn )为(wéi )心(xīn );刑(xíng )罚(fá )在(zài )衷(zhōng ),无(wú )取(qǔ )于(yú )轻(qīng )。高(gāo )帝(dì )受(shòu )命(mìng ),约(yuē )令(lìng )定(dìng )律(lǜ ),诚(chéng )得(dé )其(qí )宜(yí ),文(wén )帝(dì )唯(wéi )除(chú )省(shěng )肉(ròu )刑(xíng )、相(xiàng )坐(zuò )之(zhī )法(fǎ ),自(zì )馀(yú )皆(jiē )率(lǜ )由(yóu )旧(jiù )章(zhāng )。至(zhì )哀(āi )、平(píng )继(jì )体(tǐ ),即(jí )位(wèi )日(rì )浅(qiǎn ),听(tīng )断(duàn )尚(shàng )寡(guǎ )。丞(chéng )相(xiàng )王(wáng )嘉(jiā )轻(qīng )为(wéi )穿(chuān )凿(záo ),亏(kuī )除(chú )先(xiān )帝(dì )旧(jiù )约(yuē )成(chéng )律(lǜ ),数(shù )年(nián )之(zhī )间(jiān )百(bǎi )有(yǒu )馀(yú )事(shì ),或(huò )不(bú )便(biàn )于(yú )理(lǐ ),或(huò )不(bú )厌(yàn )民(mín )心(xīn ),谨(jǐn )表(biǎo )其(qí )尤(yóu )害(hài )于(yú )体(tǐ )者(zhě ),傅(fù )奏(zòu )于(yú )左(zuǒ )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )宣(xuān )诏(zhào )有(yǒu )司(sī ),详(xiáng )择(zé )其(qí )善(shàn ),定(dìng )不(bú )易(yì )之(zhī )典(diǎn )。”事(shì )下(xià )公(gōng )卿(qīng )。光(guāng )禄(lù )勋(xūn )杜(dù )林(lín )奏(zòu )曰(yuē ):“大(dà )汉(hàn )初(chū )兴(xìng ),蠲(juān )除(chú )苛(kē )政(zhèng ),海(hǎi )内(nèi )欢(huān )欣(xīn );及(jí )至(zhì )其(qí )后(hòu ),渐(jiàn )以(yǐ )滋(zī )章(zhāng )。果(guǒ )桃(táo )菜(cài )茹(rú )之(zhī )馈(kuì ),集(jí )以(yǐ )成(chéng )赃(zāng ),小(xiǎo )事(shì )无(wú )妨(fáng )于(yú )义(yì ),以(yǐ )为(wéi )大(dà )戮(lù )。至(zhì )于(yú )法(fǎ )不(bú )能(néng )禁(jìn ),令(lìng )不(bú )能(néng )止(zhǐ ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )遁(dùn ),为(wéi )敝(bì )弥(mí )深(shēn )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )如(rú )旧(jiù )制(zhì ),不(bú )合(hé )翻(fān )移(yí )。”统(tǒng )复(fù )上(shàng )言(yán )曰(yuē ):“臣(chén )之(zhī )所(suǒ )奏(zòu ),非(fēi )曰(yuē )严(yán )刑(xíng )。《经(jīng )》曰(yuē ):‘爰(yuán )制(zhì )百(bǎi )姓(xìng ),于(yú )刑(xíng )之(zhī )衷(zhōng )。’衷(zhōng )之(zhī )为(wéi )言(yán ),不(bú )轻(qīng )不(bú )重(zhòng )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。自(zì )高(gāo )祖(zǔ )至(zhì )于(yú )孝(xiào )宣(xuān ),海(hǎi )内(nèi )称(chēng )治(zhì ),至(zhì )初(chū )元(yuán )、建(jiàn )平(píng )而(ér )盗(dào )贼(zéi )浸(jìn )多(duō ),皆(jiē )刑(xíng )罚(fá )不(bú )衷(zhōng ),愚(yú )人(rén )易(yì )犯(fàn )之(zhī )所(suǒ )致(zhì )也(yě )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),则(zé )刑(xíng )轻(qīng )之(zhī )作(zuò ),反(fǎn )生(shēng )大(dà )患(huàn ),惠(huì )加(jiā )奸(jiān )轨(guǐ ),而(ér )害(hài )及(jí )良(liáng )善(shàn )也(yě )!”事(shì )寝(qǐn ),不(bú )报(bào )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )十(shí )五(wǔ )年(nián )(己(jǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )三(sān )九(jiǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),辛(xīn )丑(chǒu ),大(dà )司(sī )徒(tú )韩(hán )歆(xīn )免(miǎn )。歆(xīn )好(hǎo )直(zhí )言(yán ),无(wú )隐(yǐn )讳(huì ),帝(dì )每(měi )不(bú )能(néng )容(róng )。歆(xīn )于(yú )上(shàng )前(qián )证(zhèng )岁(suì )将(jiāng )饥(jī )凶(xiōng ),指(zhǐ )天(tiān )画(huà )地(dì ),言(yán )甚(shèn )刚(gāng )切(qiē ),故(gù )坐(zuò )免(miǎn )归(guī )田(tián )里(lǐ )。帝(dì )犹(yóu )不(bú )释(shì ),复(fù )遣(qiǎn )使(shǐ )宣(xuān )诏(zhào )责(zé )之(zhī );歆(xīn )及(jí )子(zǐ )婴(yīng )皆(jiē )自(zì )杀(shā )。歆(xīn )素(sù )有(yǒu )重(zhòng )名(míng ),死(sǐ )非(fēi )其(qí )罪(zuì ),众(zhòng )多(duō )不(bú )厌(yàn );帝(dì )乃(nǎi )追(zhuī )赐(cì )钱(qián )谷(gǔ ),以(yǐ )成(chéng )礼(lǐ )葬(zàng )之(zhī )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):昔(xī )高(gāo )宗(zōng )命(mìng )说(shuō )曰(yuē ):“若(ruò )药(yào )弗(fú )瞑(míng )眩(xuàn ),厥(jué )疾(jí )弗(fú )瘳(chōu )。”夫(fū )切(qiē )直(zhí )之(zhī )言(yán ),非(fēi )人(rén )臣(chén )之(zhī )利(lì ),乃(nǎi )国(guó )家(jiā )之(zhī )福(fú )也(yě )。是(shì )以(yǐ )人(rén )君(jūn )夙(sù )夜(yè )求(qiú )之(zhī ),唯(wéi )惧(jù )弗(fú )得(dé )闻(wén )。惜(xī )乎(hū ),以(yǐ )光(guāng )武(wǔ )之(zhī )世(shì )而(ér )韩(hán )歆(xīn )用(yòng )直(zhí )谏(jiàn )死(sǐ ),岂(qǐ )不(bú )为(wéi )仁(rén )明(míng )之(zhī )累(lèi )哉(zāi )!

丁(dīng )未(wèi ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )昴(mǎo )。

以(yǐ )汝(rǔ )南(nán )太(tài )守(shǒu )欧(ōu )阳(yáng )歙(xī )为(wéi )大(dà )司(sī )徒(tú )。

匈(xiōng )奴(nú )寇(kòu )钞(chāo )日(rì )盛(shèng ),州(zhōu )郡(jùn )不(bú )能(néng )禁(jìn )。二(èr )月(yuè ),遣(qiǎn )吴(wú )汉(hàn )率(lǜ )马(mǎ )成(chéng )、马(mǎ )武(wǔ )等(děng )北(běi )击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),徙(xǐ )雁(yàn )门(mén )、代(dài )郡(jùn )、上(shàng )谷(gǔ )吏(lì )民(mín )六(liù )万(wàn )馀(yú )口(kǒu )置(zhì )居(jū )庸(yōng )、常(cháng )山(shān )关(guān )以(yǐ )东(dōng ),以(yǐ )避(bì )胡(hú )寇(kòu )。匈(xiōng )奴(nú )左(zuǒ )部(bù )遂(suí )复(fù )转(zhuǎn )居(jū )塞(sāi )内(nèi ),朝(cháo )廷(tíng )患(huàn )之(zhī ),增(zēng )缘(yuán )边(biān )兵(bīng ),部(bù )数(shù )千(qiān )人(rén )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),丁(dīng )巳(sì ),封(fēng )皇(huáng )子(zǐ )辅(fǔ )为(wéi )右(yòu )翊(yì )公(gōng ),英(yīng )为(wéi )楚(chǔ )公(gōng ),阳(yáng )为(wéi )东(dōng )海(hǎi )公(gōng ),康(kāng )为(wéi )济(jì )南(nán )公(gōng ),苍(cāng )为(wéi )东(dōng )平(píng )公(gōng ),延(yán )为(wéi )淮(huái )阳(yáng )公(gōng ),荆(jīng )为(wéi )山(shān )阳(yáng )公(gōng ),衡(héng )为(wéi )临(lín )淮(huái )公(gōng ),焉(yān )为(wéi )左(zuǒ )翊(yì )公(gōng ),京(jīng )为(wéi )琅(láng )邪(xié )公(gōng )。癸(guǐ )丑(chǒu ),追(zhuī )谥(shì )兄(xiōng )縯(yǐn )为(wéi )齐(qí )武(wǔ )公(gōng ),兄(xiōng )仲(zhòng )为(wéi )鲁(lǔ )哀(āi )公(gōng )。帝(dì )感(gǎn )縯(yǐn )功(gōng )业(yè )不(bú )就(jiù ),抚(fǔ )育(yù )二(èr )子(zǐ )章(zhāng )、兴(xìng ),恩(ēn )爱(ài )甚(shèn )笃(dǔ )。以(yǐ )其(qí )少(shǎo )贵(guì ),欲(yù )令(lìng )亲(qīn )吏(lì )事(shì ),使(shǐ )章(zhāng )试(shì )守(shǒu )平(píng )阴(yīn )令(lìng ),兴(xìng )缑(gōu )氏(shì )令(lìng )。其(qí )后(hòu )章(zhāng )迁(qiān )梁(liáng )郡(jùn )太(tài )守(shǒu ),兴(xìng )迁(qiān )弘(hóng )农(nóng )太(tài )守(shǒu )。

帝(dì )以(yǐ )天(tiān )下(xià )垦(kěn )田(tián )多(duō )不(bú )以(yǐ )实(shí )自(zì )占(zhàn ),又(yòu )户(hù )口(kǒu )、年(nián )纪(jì )互(hù )有(yǒu )增(zēng )减(jiǎn ),乃(nǎi )诏(zhào )下(xià )州(zhōu )郡(jùn )检(jiǎn )核(hé )。于(yú )是(shì )刺(cì )史(shǐ )、太(tài )守(shǒu )多(duō )为(wéi )诈(zhà )巧(qiǎo ),苟(gǒu )以(yǐ )度(dù )田(tián )为(wéi )名(míng ),聚(jù )民(mín )田(tián )中(zhōng ),并(bìng )度(dù )庐(lú )屋(wū )、里(lǐ )落(luò ),民(mín )遮(zhē )道(dào )啼(tí )呼(hū );或(huò )优(yōu )饶(ráo )豪(háo )右(yòu ),侵(qīn )刻(kè )赢(yíng )弱(ruò )。时(shí )诸(zhū )郡(jùn )各(gè )遣(qiǎn )使(shǐ )奏(zòu )事(shì ),帝(dì )见(jiàn )陈(chén )留(liú )吏(lì )牍(dú )上(shàng )有(yǒu )书(shū ),视(shì )之(zhī )云(yún ):“颍(yǐng )川(chuān )、弘(hóng )农(nóng )可(kě )问(wèn ),河(hé )南(nán )、南(nán )阳(yáng )不(bú )可(kě )问(wèn )。”帝(dì )诘(jié )吏(lì )由(yóu )趣(qù ),吏(lì )不(bú )肯(kěn )服(fú ),抵(dǐ )言(yán )“于(yú )长(zhǎng )奉(fèng )街(jiē )上(shàng )得(dé )之(zhī )”,帝(dì )怒(nù )。时(shí )东(dōng )海(hǎi )公(gōng )阳(yáng )年(nián )十(shí )二(èr ),在(zài )幄(wò )后(hòu )言(yán )曰(yuē ):“吏(lì )受(shòu )郡(jùn )敕(chì ),当(dāng )欲(yù )以(yǐ )垦(kěn )田(tián )相(xiàng )方(fāng )耳(ěr )。”帝(dì )曰(yuē ):“即(jí )如(rú )此(cǐ ),何(hé )故(gù )言(yán )河(hé )南(nán )、南(nán )阳(yáng )不(bú )可(kě )问(wèn )?”对(duì )曰(yuē ):“河(hé )南(nán )帝(dì )城(chéng ),多(duō )近(jìn )臣(chén );南(nán )阳(yáng )帝(dì )乡(xiāng ),多(duō )近(jìn )亲(qīn );田(tián )宅(zhái )逾(yú )制(zhì ),不(bú )可(kě )为(wéi )准(zhǔn )。”帝(dì )令(lìng )虎(hǔ )贲(bēn )将(jiāng )诘(jié )问(wèn )吏(lì ),吏(lì )乃(nǎi )实(shí )首(shǒu )服(fú ),如(rú )东(dōng )海(hǎi )公(gōng )对(duì )。上(shàng )由(yóu )是(shì )益(yì )奇(qí )爱(ài )阳(yáng )。遣(qiǎn )谒(yè )者(zhě )考(kǎo )实(shí )二(èr )千(qiān )石(shí )长(zhǎng )吏(lì )阿(ā )枉(wǎng )不(bú )平(píng )者(zhě )。

冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),甲(jiǎ )戌(xū ),大(dà )司(sī )徒(tú )歙(xī )坐(zuò )前(qián )为(wéi )汝(rǔ )南(nán )太(tài )守(shǒu ),度(dù )田(tián )不(bú )实(shí ),赃(zāng )罪(zuì )千(qiān )馀(yú )万(wàn ),下(xià )狱(yù )。歙(xī )世(shì )授(shòu )《尚(shàng )书(shū )》,八(bā )世(shì )为(wéi )博(bó )士(shì ),诸(zhū )生(shēng )守(shǒu )阙(què )为(wéi )歙(xī )求(qiú )哀(āi )者(zhě )千(qiān )馀(yú )人(rén ),至(zhì )有(yǒu )自(zì )髡(kūn )剔(tī )者(zhě )。平(píng )原(yuán )礼(lǐ )震(zhèn )年(nián )十(shí )七(qī ),求(qiú )代(dài )歙(xī )死(sǐ )。帝(dì )竟(jìng )不(bú )赦(shè ),歙(xī )死(sǐ )狱(yù )中(zhōng )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),庚(gēng )午(wǔ ),以(yǐ )关(guān )内(nèi )侯(hóu )戴(dài )涉(shè )为(wéi )大(dà )司(sī )徒(tú )。卢(lú )芳(fāng )自(zì )匈(xiōng )奴(nú )复(fù )入(rù )居(jū )高(gāo )柳(liǔ )。是(shì )岁(suì ),骠(biāo )骑(qí )大(dà )将(jiāng )军(jūn )杜(dù )茂(mào )坐(zuò )使(shǐ )军(jūn )吏(lì )杀(shā )人(rén ),免(miǎn )。使(shǐ )扬(yáng )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )马(mǎ )成(chéng )代(dài )茂(mào ),缮(shàn )治(zhì )障(zhàng )塞(sāi ),十(shí )里(lǐ )一(yī )候(hòu ),以(yǐ )备(bèi )匈(xiōng )奴(nú )。使(shǐ )骑(qí )都(dōu )尉(wèi )张(zhāng )堪(kān )领(lǐng )杜(dù )茂(mào )营(yíng ),击(jī )破(pò )匈(xiōng )奴(nú )于(yú )高(gāo )柳(liǔ )。拜(bài )堪(kān )渔(yú )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )。堪(kān )视(shì )事(shì )八(bā )年(nián ),匈(xiōng )奴(nú )不(bú )敢(gǎn )犯(fàn )塞(sāi ),劝(quàn )民(mín )耕(gēng )稼(jià ),以(yǐ )致(zhì )殷(yīn )富(fù )。百(bǎi )姓(xìng )歌(gē )曰(yuē ):“桑(sāng )无(wú )附(fù )枝(zhī ),麦(mài )穗(suì )两(liǎng )歧(qí )。张(zhāng )君(jūn )为(wéi )政(zhèng ),乐(lè )不(bú )可(kě )支(zhī )!”

安(ān )平(píng )侯(hóu )盖(gài )延(yán )薨(hōng )。

交(jiāo )趾(zhǐ )麊(mí )泠(líng )县(xiàn )雒(luò )将(jiāng )女(nǚ )子(zǐ )征(zhēng )侧(cè ),甚(shèn )雄(xióng )勇(yǒng ),交(jiāo )趾(zhǐ )太(tài )守(shǒu )苏(sū )定(dìng )以(yǐ )法(fǎ )绳(shéng )之(zhī ),征(zhēng )侧(cè )忿(fèn )怨(yuàn )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )十(shí )六(liù )年(nián )(庚(gēng )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )四(sì )零(líng )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),征(zhēng )侧(cè )与(yǔ )其(qí )妹(mèi )征(zhēng )贰(èr )反(fǎn ),九(jiǔ )真(zhēn )、日(rì )南(nán )、合(hé )浦(pǔ )蛮(mán )俚(lǐ )皆(jiē )应(yīng )之(zhī ),凡(fán )略(luè )六(liù )十(shí )五(wǔ )城(chéng ),自(zì )立(lì )为(wéi )王(wáng ),都(dōu )麊(mí )泠(líng )。交(jiāo )趾(zhǐ )剌(là )史(shǐ )及(jí )诸(zhū )太(tài )守(shǒu )仅(jǐn )得(dé )自(zì )守(shǒu )。

三(sān )月(yuè ),辛(xīn )丑(chǒu )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),河(hé )南(nán )尹(yǐn )张(zhāng )亻(dān )及(jí )及(jí )诸(zhū )郡(jùn )守(shǒu )十(shí )馀(yú )人(rén )皆(jiē )坐(zuò )度(dù )田(tián )不(bú )实(shí ),下(xià )狱(yù )死(sǐ )。后(hòu )上(shàng )从(cóng )容(róng )谓(wèi )虎(hǔ )贲(bēn )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )马(mǎ )援(yuán )曰(yuē ):“吾(wú )甚(shèn )恨(hèn )前(qián )杀(shā )守(shǒu )、相(xiàng )多(duō )也(yě )!”对(duì )曰(yuē ):“死(sǐ )得(dé )其(qí )罪(zuì ),何(hé )多(duō )之(zhī )有(yǒu )!但(dàn )死(sǐ )者(zhě )既(jì )往(wǎng ),不(bú )可(kě )复(fù )生(shēng )也(yě )!”上(shàng )大(dà )笑(xiào )。

郡(jùn )国(guó )群(qún )盗(dào )处(chù )处(chù )并(bìng )起(qǐ ),郡(jùn )县(xiàn )追(zhuī )讨(tǎo ),到(dào )则(zé )解(jiě )散(sàn ),去(qù )复(fù )屯(tún )结(jié ),青(qīng )、徐(xú )、幽(yōu )、冀(jì )四(sì )州(zhōu )尤(yóu )甚(shèn )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )下(xià )郡(jùn )国(guó ),听(tīng )群(qún )盗(dào )自(zì )相(xiàng )纠(jiū )擿(tī ),五(wǔ )人(rén )共(gòng )斩(zhǎn )一(yī )人(rén )者(zhě ),除(chú )其(qí )罪(zuì );吏(lì )虽(suī )逗(dòu )留(liú )回(huí )避(bì )故(gù )纵(zòng )者(zhě ),皆(jiē )勿(wù )问(wèn ),听(tīng )以(yǐ )禽(qín )讨(tǎo )为(wéi )效(xiào )。其(qí )牧(mù )守(shǒu )令(lìng )长(zhǎng )坐(zuò )界(jiè )内(nèi )有(yǒu )盗(dào )贼(zéi )而(ér )不(bú )收(shōu )捕(bǔ )者(zhě ),又(yòu )以(yǐ )畏(wèi )忄(shù )耎(nuò )捐(juān )城(chéng )委(wěi )守(shǒu )者(zhě ),皆(jiē )不(bú )以(yǐ )为(wéi )负(fù ),但(dàn )取(qǔ )获(huò )贼(zéi )多(duō )少(shǎo )为(wéi )殿(diàn )最(zuì ),唯(wéi )蔽(bì )匿(nì )者(zhě )乃(nǎi )罪(zuì )之(zhī )。于(yú )是(shì )更(gèng )相(xiàng )追(zhuī )捕(bǔ ),贼(zéi )并(bìng )解(jiě )散(sàn ),徙(xǐ )其(qí )魁(kuí )帅(shuài )于(yú )它(tā )郡(jùn ),赋(fù )田(tián )受(shòu )禀(bǐng ),使(shǐ )安(ān )生(shēng )业(yè )。自(zì )是(shì )牛(niú )马(mǎ )放(fàng )牧(mù )不(bú )收(shōu ),邑(yì )门(mén )不(bú )闭(bì )。

卢(lú )芳(fāng )与(yǔ )闵(mǐn )堪(kān )使(shǐ )使(shǐ )请(qǐng )降(jiàng ),帝(dì )立(lì )芳(fāng )为(wéi )代(dài )王(wáng ),堪(kān )为(wéi )代(dài )相(xiàng ),赐(cì )缯(zēng )二(èr )万(wàn )匹(pǐ ),因(yīn )使(shǐ )和(hé )集(jí )匈(xiōng )奴(nú )。芳(fāng )上(shàng )疏(shū )谢(xiè ),自(zì )陈(chén )思(sī )望(wàng )阙(què )庭(tíng );诏(zhào )报(bào )芳(fāng )朝(cháo )明(míng )年(nián )正(zhèng )月(yuè )。初(chū ),匈(xiōng )奴(nú )闻(wén )汉(hàn )购(gòu )求(qiú )芳(fāng ),贪(tān )得(dé )财(cái )帛(bó ),故(gù )遣(qiǎn )芳(fāng )还(hái )降(jiàng )。既(jì )而(ér )芳(fāng )以(yǐ )自(zì )归(guī )为(wéi )功(gōng ),不(bú )称(chēng )匈(xiōng )奴(nú )所(suǒ )遣(qiǎn ),单(dān )于(yú )复(fù )耻(chǐ )言(yán )其(qí )计(jì ),故(gù )赏(shǎng )遂(suí )不(bú )行(háng )。由(yóu )是(shì )大(dà )恨(hèn ),入(rù )寇(kòu )尤(yóu )深(shēn )。

马(mǎ )援(yuán )奏(zòu )宜(yí )如(rú )旧(jiù )铸(zhù )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián ),上(shàng )从(cóng )之(zhī );天(tiān )下(xià )赖(lài )其(qí )便(biàn )。

卢(lú )芳(fāng )入(rù )朝(cháo ),南(nán )及(jí )昌(chāng )平(píng ),有(yǒu )诏(zhào )止(zhǐ ),令(lìng )更(gèng )朝(cháo )明(míng )岁(suì )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )十(shí )七(qī )年(nián )(辛(xīn )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )四(sì )一(yī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),赵(zhào )孝(xiào )公(gōng )良(liáng )薨(hōng )。初(chū ),怀(huái )县(xiàn )大(dà )姓(xìng )李(lǐ )子(zǐ )春(chūn )二(èr )孙(sūn )杀(shā )人(rén ),怀(huái )令(lìng )赵(zhào )熹(xī )穷(qióng )治(zhì )其(qí )奸(jiān ),二(èr )孙(sūn )自(zì )杀(shā ),收(shōu )系(xì )子(zǐ )春(chūn )。京(jīng )师(shī )贵(guì )戚(qī )为(wéi )请(qǐng )者(zhě )数(shù )十(shí ),熹(xī )终(zhōng )不(bú )听(tīng )。及(jí )良(liáng )病(bìng ),上(shàng )临(lín )视(shì )之(zhī ),问(wèn )所(suǒ )欲(yù )言(yán ),良(liáng )曰(yuē ):“素(sù )与(yǔ )李(lǐ )子(zǐ )春(chūn )厚(hòu ),今(jīn )犯(fàn )罪(zuì ),怀(huái )令(lìng )赵(zhào )熹(xī )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),愿(yuàn )乞(qǐ )其(qí )命(mìng )。”帝(dì )曰(yuē ):“吏(lì )奉(fèng )法(fǎ )律(lǜ ),不(bú )可(kě )枉(wǎng )也(yě )。更(gèng )道(dào )它(tā )所(suǒ )欲(yù )。”良(liáng )无(wú )复(fù )言(yán )。既(jì )薨(hōng ),上(shàng )追(zhuī )思(sī )良(liáng ),乃(nǎi )贳(shì )出(chū )子(zǐ )春(chūn )。迁(qiān )熹(xī )为(wéi )平(píng )原(yuán )太(tài )守(shǒu )。二(èr )月(yuè ),乙(yǐ )未(wèi )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )章(zhāng )陵(líng );五(wǔ )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),还(hái )宫(gōng )。六(liù )月(yuè ),癸(guǐ )巳(sì ),临(lín )淮(huái )怀(huái )公(gōng )衡(héng )薨(hōng )。

妖(yāo )贼(zéi )李(lǐ )广(guǎng )攻(gōng )没(méi )皖(wǎn )城(chéng ),遣(qiǎn )虎(hǔ )贲(bēn )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )马(mǎ )援(yuán )、骠(biāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )段(duàn )志(zhì )讨(tǎo )之(zhī )。秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),破(pò )皖(wǎn )城(chéng ),斩(zhǎn )李(lǐ )广(guǎng )。

郭(guō )后(hòu )宠(chǒng )衰(shuāi ),数(shù )怀(huái )怨(yuàn )怼(duì ),上(shàng )怒(nù )之(zhī )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),辛(xīn )巳(sì ),废(fèi )皇(huáng )后(hòu )郭(guō )氏(shì ),立(lì )贵(guì )人(rén )阴(yīn )氏(shì )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )。诏(zhào )曰(yuē ):“异(yì )常(cháng )之(zhī )事(shì ),非(fēi )国(guó )休(xiū )福(fú ),不(bú )得(dé )上(shàng )寿(shòu )称(chēng )庆(qìng )。”郅(zhì )恽(yùn )言(yán )于(yú )帝(dì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )夫(fū )妇(fù )之(zhī )好(hǎo ),父(fù )不(bú )能(néng )得(dé )之(zhī )于(yú )子(zǐ ),况(kuàng )臣(chén )能(néng )得(dé )之(zhī )于(yú )君(jūn )乎(hū )!是(shì )臣(chén )所(suǒ )不(bú )敢(gǎn )言(yán )。虽(suī )然(rán ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )念(niàn )其(qí )可(kě )否(fǒu )之(zhī )计(jì ),无(wú )令(lìng )天(tiān )下(xià )有(yǒu )议(yì )社(shè )稷(jì )而(ér )已(yǐ )。”帝(dì )曰(yuē ):“恽(yùn )善(shàn )恕(shù )己(jǐ )量(liàng )主(zhǔ ),知(zhī )我(wǒ )必(bì )不(bú )有(yǒu )所(suǒ )左(zuǒ )右(yòu )而(ér )轻(qīng )天(tiān )下(xià )也(yě )!”帝(dì )进(jìn )郭(guō )后(hòu )子(zǐ )右(yòu )翊(yì )公(gōng )辅(fǔ )为(wéi )中(zhōng )山(shān )王(wáng ),以(yǐ )常(cháng )山(shān )郡(jùn )益(yì )中(zhōng )山(shān )国(guó ),郭(guō )后(hòu )为(wéi )中(zhōng )山(shān )太(tài )后(hòu ),其(qí )馀(yú )九(jiǔ )国(guó )公(gōng )皆(jiē )为(wéi )王(wáng )。

甲(jiǎ )申(shēn ),帝(dì )幸(xìng )章(zhāng )陵(líng ),修(xiū )园(yuán )庙(miào ),祠(cí )旧(jiù )宅(zhái ),观(guān )田(tián )庐(lú ),置(zhì )酒(jiǔ )作(zuò )乐(lè ),赏(shǎng )赐(cì )。时(shí )宗(zōng )室(shì )诸(zhū )母(mǔ )因(yīn )酣(hān )悦(yuè )相(xiàng )与(yǔ )语(yǔ )曰(yuē ):“文(wén )叔(shū )少(shǎo )时(shí )谨(jǐn )信(xìn ),与(yǔ )人(rén )不(bú )款(kuǎn )曲(qǔ ),唯(wéi )直(zhí )柔(róu )耳(ěr ),今(jīn )乃(nǎi )能(néng )如(rú )此(cǐ )!”帝(dì )闻(wén )之(zhī ),大(dà )笑(xiào )曰(yuē ):“吾(wú )治(zhì )天(tiān )下(xià ),亦(yì )欲(yù )以(yǐ )柔(róu )道(dào )行(háng )之(zhī )。”十(shí )二(èr )月(yuè ),还(hái )自(zì )章(zhāng )陵(líng )。

是(shì )岁(suì ),莎(shā )车(chē )王(wáng )贤(xián )复(fù )遣(qiǎn )使(shǐ )奉(fèng )献(xiàn ),请(qǐng )都(dōu )护(hù );帝(dì )赐(cì )贤(xián )西(xī )域(yù )都(dōu )护(hù )印(yìn )绶(shòu )及(jí )车(chē )旗(qí )、黄(huáng )金(jīn )、锦(jǐn )绣(xiù )。敦(dūn )煌(huáng )太(tài )守(shǒu )裴(péi )遵(zūn )上(shàng )言(yán ):“夷(yí )狄(dí )不(bú )可(kě )假(jiǎ )以(yǐ )大(dà )权(quán );又(yòu )令(lìng )诸(zhū )国(guó )失(shī )望(wàng )。”诏(zhào )书(shū )收(shōu )还(hái )都(dōu )护(hù )印(yìn )绶(shòu ),更(gèng )赐(cì )贤(xián )以(yǐ )汉(hàn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )印(yìn )绶(shòu );其(qí )使(shǐ )不(bú )肯(kěn )易(yì ),遵(zūn )迫(pò )夺(duó )之(zhī )。贤(xián )由(yóu )是(shì )始(shǐ )恨(hèn ),而(ér )犹(yóu )诈(zhà )称(chēng )大(dà )都(dōu )护(hù ),移(yí )书(shū )诸(zhū )国(guó ),诸(zhū )国(guó )悉(xī )服(fú )属(shǔ )焉(yān )。

匈(xiōng )奴(nú )、鲜(xiān )卑(bēi )、赤(chì )山(shān )乌(wū )桓(huán )数(shù )连(lián )兵(bīng )入(rù )塞(sāi ),杀(shā )略(luè )吏(lì )民(mín );诏(zhào )拜(bài )襄(xiāng )贲(bēn )令(lìng )祭(jì )肜(róng )为(wéi )辽(liáo )东(dōng )太(tài )守(shǒu )。肜(róng )有(yǒu )勇(yǒng )力(lì ),虏(lǔ )每(měi )犯(fàn )塞(sāi ),常(cháng )为(wéi )士(shì )卒(zú )锋(fēng ),数(shù )破(pò )走(zǒu )之(zhī )。肜(róng ),遵(zūn )之(zhī )从(cóng )弟(dì )也(yě )。

征(zhēng )侧(cè )等(děng )寇(kòu )乱(luàn )连(lián )年(nián ),诏(zhào )长(zhǎng )沙(shā )、合(hé )浦(pǔ )、交(jiāo )趾(zhǐ )具(jù )车(chē )船(chuán ),修(xiū )道(dào )桥(qiáo ),通(tōng )障(zhàng )谿(jī ),储(chǔ )粮(liáng )谷(gǔ ),拜(bài )马(mǎ )援(yuán )为(wéi )伏(fú )波(bō )将(jiāng )军(jūn ),以(yǐ )扶(fú )乐(lè )侯(hóu )刘(liú )隆(lóng )为(wéi )副(fù ),南(nán )击(jī )交(jiāo )趾(zhǐ )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )十(shí )八(bā )年(nián )(壬(rén )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )四(sì )二(èr )年(nián ))

二(èr )月(yuè ),蜀(shǔ )郡(jùn )守(shǒu )将(jiāng )史(shǐ )歆(xīn )反(fǎn ),攻(gōng )太(tài )守(shǒu )张(zhāng )穆(mù ),穆(mù )逾(yú )城(chéng )走(zǒu );宕(dàng )渠(qú )杨(yáng )伟(wěi )等(děng )起(qǐ )兵(bīng )以(yǐ )应(yīng )歆(xīn )。帝(dì )遣(qiǎn )吴(wú )汉(hàn )等(děng )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )人(rén )讨(tǎo )之(zhī )。

甲(jiǎ )寅(yín ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )长(zhǎng )安(ān );三(sān )月(yuè ),幸(xìng )蒲(pú )坂(bǎn ),祠(cí )后(hòu )土(tǔ )。

马(mǎ )援(yuán )缘(yuán )海(hǎi )而(ér )进(jìn ),随(suí )山(shān )刊(kān )道(dào )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),至(zhì )浪(làng )泊(bó )上(shàng ),与(yǔ )征(zhēng )侧(cè )等(děng )战(zhàn ),大(dà )破(pò )之(zhī ),追(zhuī )至(zhì )禁(jìn )谿(jī ),贼(zéi )遂(suí )散(sàn )走(zǒu )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),甲(jiǎ )戌(xū ),车(chē )驾(jià )还(hái )宫(gōng )。

戊(wù )申(shēn ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )河(hé )内(nèi );戊(wù )子(zǐ ),还(hái )宫(gōng )。

五(wǔ )月(yuè ),旱(hàn )。

卢(lú )芳(fāng )自(zì )昌(chāng )平(píng )还(hái ),内(nèi )自(zì )疑(yí )惧(jù ),遂(suí )复(fù )反(fǎn ),与(yǔ )闵(mǐn )堪(kān )相(xiàng )攻(gōng )连(lián )月(yuè ),匈(xiōng )奴(nú )遣(qiǎn )数(shù )百(bǎi )骑(qí )迎(yíng )芳(fāng )出(chū )塞(sāi )。芳(fāng )留(liú )匈(xiōng )奴(nú )中(zhōng )十(shí )馀(yú )年(nián ),病(bìng )死(sǐ )。

吴(wú )汉(hàn )发(fā )广(guǎng )汉(hàn )、巴(bā )、蜀(shǔ )三(sān )郡(jùn )兵(bīng ),围(wéi )成(chéng )都(dōu )百(bǎi )馀(yú )日(rì ),秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),拔(bá )之(zhī ),斩(zhǎn )史(shǐ )歆(xīn )等(děng )。汉(hàn )乃(nǎi )乘(chéng )桴(fú )沿(yán )江(jiāng )下(xià )巴(bā )郡(jùn ),杨(yáng )伟(wěi )等(děng )惶(huáng )恐(kǒng )解(jiě )散(sàn )。汉(hàn )诛(zhū )其(qí )渠(qú )帅(shuài ),徙(xǐ )其(qí )党(dǎng )与(yǔ )数(shù )百(bǎi )家(jiā )于(yú )南(nán )郡(jùn )、长(zhǎng )沙(shā )而(ér )还(hái )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),庚(gēng )辰(chén ),上(shàng )幸(xìng )宜(yí )城(chéng );还(hái ),祠(cí )章(zhāng )陵(líng );十(shí )二(èr )月(yuè ),还(hái )宫(gōng )。

是(shì )岁(suì ),罢(bà )州(zhōu )牧(mù ),置(zhì )刺(cì )史(shǐ )。

五(wǔ )宫(gōng )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )线(xiàn )纯(chún )与(yǔ )太(tài )仆(pú )硃(zhū )浮(fú )奏(zòu )议(yì ):“礼(lǐ ),为(wéi )人(rén )子(zǐ ),事(shì )大(dà )宗(zōng ),降(jiàng )其(qí )私(sī )亲(qīn )。当(dāng )除(chú )今(jīn )亲(qīn )庙(miào )四(sì ),以(yǐ )先(xiān )帝(dì )四(sì )庙(miào )代(dài )之(zhī )。”大(dà )司(sī )徒(tú )涉(shè )等(děng )奏(zòu )“立(lì )元(yuán )、成(chéng )、哀(āi )、平(píng )四(sì )庙(miào )。”上(shàng )自(zì )以(yǐ )昭(zhāo )穆(mù )次(cì )第(dì ),当(dāng )为(wéi )元(yuán )帝(dì )后(hòu )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )十(shí )九(jiǔ )年(nián )(癸(guǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )四(sì )三(sān )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),庚(gēng )子(zǐ ),追(zhuī )尊(zūn )宣(xuān )帝(dì )曰(yuē )中(zhōng )宗(zōng )。始(shǐ )祠(cí )昭(zhāo )帝(dì )、元(yuán )帝(dì )于(yú )太(tài )庙(miào ),成(chéng )帝(dì )、哀(āi )帝(dì )、平(píng )帝(dì )于(yú )长(zhǎng )安(ān ),舂(chōng )陵(líng )节(jiē )侯(hóu )以(yǐ )下(xià )于(yú )章(zhāng )陵(líng );其(qí )长(zhǎng )安(ān )、章(zhāng )陵(líng ),皆(jiē )太(tài )守(shǒu )、令(lìng )、长(zhǎng )侍(shì )祠(cí )。

马(mǎ )援(yuán )斩(zhǎn )征(zhēng )侧(cè )、征(zhēng )贰(èr )。

妖(yāo )贼(zéi )单(dān )臣(chén )、傅(fù )镇(zhèn )等(děng )相(xiàng )聚(jù )入(rù )原(yuán )武(wǔ )城(chéng ),自(zì )称(chēng )将(jiāng )军(jūn )。诏(zhào )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )臧(zāng )宫(gōng )将(jiāng )兵(bīng )围(wéi )之(zhī ),数(shù )攻(gōng )不(bú )下(xià ),士(shì )卒(zú )死(sǐ )伤(shāng )。帝(dì )召(zhào )公(gōng )卿(qīng )、诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )问(wèn )方(fāng )略(luè ),皆(jiē )曰(yuē ):“宜(yí )重(zhòng )其(qí )购(gòu )赏(shǎng )。”东(dōng )海(hǎi )王(wáng )阳(yáng )独(dú )曰(yuē ):“妖(yāo )巫(wū )相(xiàng )劫(jié ),势(shì )无(wú )久(jiǔ )立(lì ),其(qí )中(zhōng )必(bì )有(yǒu )悔(huǐ )欲(yù )亡(wáng )者(zhě ),但(dàn )外(wài )围(wéi )急(jí ),不(bú )得(dé )走(zǒu )耳(ěr )。宜(yí )小(xiǎo )挺(tǐng )缓(huǎn ),令(lìng )得(dé )逃(táo )亡(wáng ),逃(táo )亡(wáng ),则(zé )一(yī )亭(tíng )长(zhǎng )足(zú )以(yǐ )禽(qín )矣(yǐ )。”帝(dì )然(rán )之(zhī ),即(jí )敕(chì )宫(gōng )彻(chè )围(wéi )缓(huǎn )贼(zéi ),贼(zéi )众(zhòng )分(fèn )散(sàn )。夏(xià )四(sì )月(yuè ),拔(bá )原(yuán )武(wǔ ),斩(zhǎn )臣(chén )、镇(zhèn )等(děng )。

马(mǎ )援(yuán )进(jìn )击(jī )征(zhēng )侧(cè )馀(yú )党(dǎng )都(dōu )阳(yáng )等(děng ),至(zhì )居(jū )风(fēng ),降(jiàng )之(zhī );峤(qiáo )南(nán )悉(xī )平(píng )。援(yuán )与(yǔ )越(yuè )人(rén )申(shēn )明(míng )旧(jiù )制(zhì )以(yǐ )约(yuē )束(shù )之(zhī ),自(zì )后(hòu )骆(luò )越(yuè )奉(fèng )行(háng )马(mǎ )将(jiāng )军(jūn )故(gù )事(shì )。

闰(rùn )月(yuè ),戊(wù )申(shēn ),进(jìn )赵(zhào )、齐(qí )、鲁(lǔ )三(sān )公(gōng )爵(jué )皆(jiē )为(wéi )王(wáng )。

郭(guō )后(hòu )既(jì )废(fèi ),太(tài )子(zǐ )畺(jiāng )意(yì )不(bú )自(zì )安(ān )。郅(zhì )恽(yùn )说(shuō )太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“久(jiǔ )处(chù )疑(yí )位(wèi ),上(shàng )违(wéi )孝(xiào )道(dào ),下(xià )近(jìn )危(wēi )殆(dài ),不(bú )如(rú )辞(cí )位(wèi )以(yǐ )奉(fèng )养(yǎng )母(mǔ )氏(shì )。”太(tài )子(zǐ )从(cóng )之(zhī ),数(shù )因(yīn )左(zuǒ )右(yòu )及(jí )诸(zhū )王(wáng )陈(chén )其(qí )恳(kěn )诚(chéng ),愿(yuàn )备(bèi )籓(bān )国(guó )。上(shàng )不(bú )忍(rěn ),迟(chí )回(huí )者(zhě )数(shù )岁(suì )。六(liù )月(yuè ),戊(wù )申(shēn ),诏(zhào )曰(yuē ):“《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )义(yì ),立(lì )子(zǐ )以(yǐ )贵(guì )。东(dōng )海(hǎi )王(wáng )阳(yáng ),皇(huáng )后(hòu )之(zhī )子(zǐ ),宜(yí )承(chéng )大(dà )统(tǒng )。皇(huáng )太(tài )子(zǐ )畺(jiāng ),崇(chóng )执(zhí )谦(qiān )退(tuì ),愿(yuàn )备(bèi )籓(bān )国(guó ),父(fù )子(zǐ )之(zhī )情(qíng ),重(zhòng )久(jiǔ )违(wéi )之(zhī )。其(qí )以(yǐ )畺(jiāng )为(wéi )东(dōng )海(hǎi )王(wáng ),立(lì )阳(yáng )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ ),改(gǎi )名(míng )庄(zhuāng )。”

袁(yuán )宏(hóng )论(lùn )曰(yuē ):夫(fū )建(jiàn )太(tài )子(zǐ ),所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )宗(zōng )统(tǒng ),一(yī )民(mín )心(xīn )也(yě ),非(fēi )有(yǒu )大(dà )恶(è )于(yú )天(tiān )下(xià ),不(bú )可(kě )移(yí )也(yě )。世(shì )祖(zǔ )中(zhōng )兴(xìng )汉(hàn )业(yè ),宜(yí )遵(zūn )正(zhèng )道(dào )以(yǐ )为(wéi )后(hòu )法(fǎ )。今(jīn )太(tài )子(zǐ )之(zhī )德(dé )未(wèi )亏(kuī )于(yú )外(wài ),内(nèi )宠(chǒng )既(jì )多(duō ),嫡(dí )子(zǐ )迁(qiān )位(wèi ),可(kě )谓(wèi )失(shī )矣(yǐ )。然(rán )东(dōng )海(hǎi )归(guī )籓(bān ),谦(qiān )恭(gōng )之(zhī )心(xīn )弥(mí )亮(liàng );明(míng )帝(dì )承(chéng )统(tǒng ),友(yǒu )于(yú )之(zhī )情(qíng )愈(yù )笃(dǔ )。虽(suī )长(zhǎng )幼(yòu )易(yì )位(wèi ),兴(xìng )废(fèi )不(bú )同(tóng ),父(fù )子(zǐ )兄(xiōng )弟(dì ),至(zhì )性(xìng )无(wú )间(jiān )。夫(fū )以(yǐ )三(sān )代(dài )之(zhī )道(dào )处(chù )之(zhī ),亦(yì )何(hé )以(yǐ )过(guò )乎(hū )!

帝(dì )以(yǐ )太(tài )子(zǐ )舅(jiù )阴(yīn )识(shí )守(shǒu )执(zhí )金(jīn )吾(wú ),阴(yīn )兴(xìng )为(wéi )卫(wèi )尉(wèi ),皆(jiē )辅(fǔ )导(dǎo )太(tài )子(zǐ )。识(shí )性(xìng )忠(zhōng )厚(hòu ),入(rù )虽(suī )极(jí )言(yán )正(zhèng )议(yì ),及(jí )与(yǔ )宾(bīn )客(kè )语(yǔ ),未(wèi )尝(cháng )及(jí )国(guó )事(shì )。帝(dì )敬(jìng )重(zhòng )之(zhī ),常(cháng )指(zhǐ )识(shí )以(yǐ )敕(chì )戒(jiè )贵(guì )戚(qī ),激(jī )厉(lì )左(zuǒ )右(yòu )焉(yān )。兴(xìng )虽(suī )礼(lǐ )贤(xián )好(hǎo )施(shī ),而(ér )门(mén )无(wú )游(yóu )侠(xiá ),与(yǔ )同(tóng )郡(jùn )张(zhāng )宗(zōng )、上(shàng )谷(gǔ )鲜(xiān )于(yú )裒(póu )不(bú )相(xiàng )好(hǎo ),知(zhī )其(qí )有(yǒu )用(yòng ),犹(yóu )称(chēng )所(suǒ )长(zhǎng )而(ér )达(dá )之(zhī );友(yǒu )人(rén )张(zhāng )汜(sì )、杜(dù )禽(qín ),与(yǔ )兴(xìng )厚(hòu )善(shàn ),以(yǐ )为(wéi )华(huá )而(ér )少(shǎo )实(shí ),但(dàn )私(sī )之(zhī )以(yǐ )财(cái ),终(zhōng )不(bú )为(wéi )言(yán )。是(shì )以(yǐ )世(shì )称(chēng )其(qí )忠(zhōng )。上(shàng )以(yǐ )沛(pèi )国(guó )桓(huán )荣(róng )为(wéi )议(yì )郎(láng ),使(shǐ )授(shòu )太(tài )子(zǐ )经(jīng )。车(chē )驾(jià )幸(xìng )太(tài )学(xué ),会(huì )诸(zhū )博(bó )士(shì )论(lùn )难(nán )于(yú )前(qián ),荣(róng )辨(biàn )明(míng )经(jīng )义(yì ),每(měi )以(yǐ )礼(lǐ )让(ràng )相(xiàng )厌(yàn ),不(bú )以(yǐ )辞(cí )长(zhǎng )胜(shèng )人(rén ),儒(rú )者(zhě )莫(mò )之(zhī )及(jí ),特(tè )加(jiā )赏(shǎng )赐(cì )。又(yòu )诏(zhào )诸(zhū )生(shēng )雅(yǎ )歌(gē )击(jī )磬(qìng ),尽(jìn )日(rì )乃(nǎi )罢(bà )。帝(dì )使(shǐ )左(zuǒ )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )汝(rǔ )南(nán )钟(zhōng )兴(xìng )授(shòu )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )及(jí )宗(zōng )室(shì )诸(zhū )侯(hóu )《春(chūn )秋(qiū )》,赐(cì )兴(xìng )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。兴(xìng )辞(cí )以(yǐ )无(wú )功(gōng ),帝(dì )曰(yuē ):“生(shēng )教(jiāo )训(xùn )太(tài )子(zǐ )及(jí )诸(zhū )王(wáng )侯(hóu ),非(fēi )大(dà )功(gōng )邪(xié )?”兴(xìng )曰(yuē ):“臣(chén )师(shī )少(shǎo )府(fǔ )丁(dīng )恭(gōng )。”于(yú )是(shì )复(fù )封(fēng )恭(gōng ),而(ér )兴(xìng )遂(suí )固(gù )辞(cí )不(bú )受(shòu )。

陈(chén )留(liú )董(dǒng )宣(xuān )为(wéi )雒(luò )阳(yáng )令(lìng )。湖(hú )阳(yáng )公(gōng )主(zhǔ )苍(cāng )头(tóu )白(bái )日(rì )杀(shā )人(rén ),因(yīn )匿(nì )主(zhǔ )家(jiā ),吏(lì )不(bú )能(néng )得(dé )。及(jí )主(zhǔ )出(chū )行(háng ),以(yǐ )奴(nú )骖(cān )乘(chéng )。宣(xuān )于(yú )夏(xià )门(mén )亭(tíng )候(hòu )之(zhī ),驻(zhù )车(chē )叩(kòu )马(mǎ ),以(yǐ )刀(dāo )画(huà )地(dì ),大(dà )言(yán )数(shù )主(zhǔ )之(zhī )失(shī )。叱(chì )奴(nú )下(xià )车(chē ),因(yīn )格(gé )杀(shā )之(zhī )。主(zhǔ )即(jí )还(hái )宫(gōng )诉(sù )帝(dì ),帝(dì )大(dà )怒(nù ),召(zhào )宣(xuān ),欲(yù )棰(chuí )杀(shā )之(zhī )。宣(xuān )叩(kòu )头(tóu )曰(yuē ):“愿(yuàn )乞(qǐ )一(yī )言(yán )而(ér )死(sǐ )。”帝(dì )曰(yuē ):“欲(yù )何(hé )言(yán )?”宣(xuān )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )圣(shèng )德(dé )中(zhōng )兴(xìng ),而(ér )纵(zòng )奴(nú )杀(shā )人(rén ),将(jiāng )何(hé )以(yǐ )治(zhì )天(tiān )下(xià )乎(hū )?臣(chén )不(bú )须(xū )棰(chuí ),请(qǐng )得(dé )自(zì )杀(shā )!”即(jí )以(yǐ )头(tóu )击(jī )楹(yíng ),流(liú )血(xuè )被(bèi )面(miàn )。帝(dì )令(lìng )小(xiǎo )黄(huáng )门(mén )持(chí )之(zhī ),使(shǐ )宣(xuān )叩(kòu )头(tóu )谢(xiè )主(zhǔ ),宣(xuān )不(bú )从(cóng )。强(qiáng )使(shǐ )顿(dùn )之(zhī ),宣(xuān )两(liǎng )手(shǒu )据(jù )地(dì ),终(zhōng )不(bú )肯(kěn )俯(fǔ )。主(zhǔ )曰(yuē ):“文(wén )叔(shū )为(wéi )白(bái )衣(yī )时(shí ),藏(cáng )亡(wáng )匿(nì )死(sǐ ),吏(lì )不(bú )敢(gǎn )至(zhì )门(mén );今(jīn )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),威(wēi )不(bú )能(néng )行(háng )一(yī )令(lìng )乎(hū )?”帝(dì )笑(xiào )曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )不(bú )与(yǔ )白(bái )衣(yī )同(tóng )。”因(yīn )敕(chì ):“强(qiáng )项(xiàng )令(lìng )出(chū )。”赐(cì )钱(qián )三(sān )十(shí )万(wàn ),宣(xuān )悉(xī )以(yǐ )班(bān )诸(zhū )吏(lì )。由(yóu )是(shì )能(néng )搏(bó )击(jī )豪(háo )强(qiáng ),京(jīng )师(shī )莫(mò )不(bú )震(zhèn )慓(piào )。

九(jiǔ )月(yuè ),壬(rén )申(shēn ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )南(nán )阳(yáng );进(jìn )幸(xìng )汝(rǔ )南(nán )南(nán )顿(dùn )县(xiàn )舍(shě ),置(zhì )酒(jiǔ )会(huì ),赐(cì )吏(lì )民(mín ),复(fù )南(nán )顿(dùn )田(tián )租(zū )一(yī )岁(suì )。父(fù )老(lǎo )前(qián )叩(kòu )头(tóu )言(yán ):“皇(huáng )考(kǎo )居(jū )此(cǐ )日(rì )久(jiǔ ),陛(bì )下(xià )识(shí )知(zhī )寺(sì )舍(shě ),每(měi )来(lái )辄(zhé )加(jiā )厚(hòu )恩(ēn ),愿(yuàn )赐(cì )复(fù )十(shí )年(nián )。”帝(dì )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )重(zhòng )器(qì ),常(cháng )恐(kǒng )不(bú )任(rèn ),日(rì )复(fù )一(yī )日(rì ),安(ān )敢(gǎn )远(yuǎn )期(qī )十(shí )岁(suì )乎(hū )!”吏(lì )民(mín )又(yòu )言(yán ):“陛(bì )下(xià )实(shí )惜(xī )之(zhī ),何(hé )言(yán )谦(qiān )也(yě )!”帝(dì )大(dà )笑(xiào ),复(fù )增(zēng )一(yī )岁(suì )。进(jìn )幸(xìng )淮(huái )阳(yáng )、梁(liáng )、沛(pèi )。

西(xī )南(nán )夷(yí )栋(dòng )蚕(cán )反(fǎn ),杀(shā )长(zhǎng )吏(lì );诏(zhào )武(wǔ )威(wēi )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )尚(shàng )讨(tǎo )之(zhī )。路(lù )由(yóu )越(yuè )巂(guī ),邛(qióng )谷(gǔ )王(wáng )任(rèn )贵(guì )恐(kǒng )尚(shàng )既(jì )定(dìng )南(nán )边(biān ),威(wēi )法(fǎ )必(bì )行(háng ),己(jǐ )不(bú )得(dé )自(zì )放(fàng )纵(zòng ),即(jí )聚(jù )兵(bīng )起(qǐ )营(yíng ),多(duō )酿(niàng )毒(dú )酒(jiǔ ),欲(yù )先(xiān )劳(láo )军(jūn ),因(yīn )袭(xí )击(jī )尚(shàng )。尚(shàng )知(zhī )其(qí )谋(móu ),即(jí )分(fèn )兵(bīng )先(xiān )据(jù )邛(qióng )都(dōu ),遂(suí )掩(yǎn )任(rèn )贵(guì ),诛(zhū )之(zhī )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )二(èr )十(shí )年(nián )(甲(jiǎ )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )四(sì )四(sì )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),戊(wù )子(zǐ ),车(chē )驾(jià )还(hái )宫(gōng )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),庚(gēng )辰(chén ),大(dà )司(sī )徒(tú )戴(dài )涉(shè )坐(zuò )入(rù )故(gù )太(tài )仓(cāng )令(lìng )奚(xī )涉(shè )罪(zuì ),下(xià )狱(yù )死(sǐ )。帝(dì )以(yǐ )三(sān )公(gōng )连(lián )职(zhí ),策(cè )免(miǎn )大(dà )司(sī )空(kōng )窦(dòu )融(róng )。

广(guǎng )平(píng )忠(zhōng )侯(hóu )吴(wú )汉(hàn )病(bìng )笃(dǔ ),车(chē )驾(jià )亲(qīn )临(lín ),问(wèn )所(suǒ )欲(yù )言(yán ),对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )愚(yú ),无(wú )所(suǒ )知(zhī )识(shí ),惟(wéi )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )慎(shèn )无(wú )赦(shè )而(ér )已(yǐ )。”五(wǔ )月(yuè ),辛(xīn )亥(hài ),汉(hàn )薨(hōng );诏(zhào )送(sòng )葬(zàng )如(rú )大(dà )将(jiāng )军(jūn )霍(huò )光(guāng )故(gù )事(shì )。汉(hàn )性(xìng )强(qiáng )力(lì ),每(měi )从(cóng )征(zhēng )伐(fá ),帝(dì )未(wèi )安(ān ),常(cháng )侧(cè )足(zú )而(ér )立(lì )。诸(zhū )将(jiāng )见(jiàn )战(zhàn )陈(chén )不(bú )利(lì ),或(huò )多(duō )惶(huáng )惧(jù ),失(shī )其(qí )常(cháng )度(dù ),汉(hàn )意(yì )气(qì )自(zì )若(ruò ),方(fāng )整(zhěng )厉(lì )器(qì )械(xiè ),激(jī )扬(yáng )吏(lì )士(shì )。帝(dì )时(shí )遣(qiǎn )人(rén )观(guān )大(dà )司(sī )马(mǎ )何(hé )为(wéi ),还(hái )言(yán )方(fāng )修(xiū )战(zhàn )攻(gōng )之(zhī )具(jù ),乃(nǎi )叹(tàn )曰(yuē ):“吴(wú )公(gōng )差(chà )强(qiáng )人(rén )意(yì ),隐(yǐn )若(ruò )一(yī )敌(dí )国(guó )矣(yǐ )!”每(měi )当(dāng )出(chū )师(shī ),朝(cháo )受(shòu )诏(zhào ),夕(xī )则(zé )引(yǐn )道(dào ),初(chū )无(wú )办(bàn )严(yán )之(zhī )日(rì )。及(jí )在(zài )朝(cháo )廷(tíng ),斤(jīn )斤(jīn )谨(jǐn )质(zhì ),形(xíng )于(yú )体(tǐ )貌(mào )。汉(hàn )尝(cháng )出(chū )征(zhēng ),妻(qī )子(zǐ )在(zài )后(hòu )买(mǎi )田(tián )业(yè ),汉(hàn )还(hái ),让(ràng )之(zhī )曰(yuē ):“军(jūn )师(shī )在(zài )外(wài ),吏(lì )士(shì )不(bú )足(zú ),何(hé )多(duō )买(mǎi )田(tián )宅(zhái )乎(hū )!”遂(suí )尽(jìn )以(yǐ )分(fèn )与(yǔ )昆(kūn )弟(dì )、外(wài )家(jiā )。故(gù )能(néng )任(rèn )职(zhí )以(yǐ )功(gōng )名(míng )终(zhōng )。

匈(xiōng )奴(nú )寇(kòu )上(shàng )党(dǎng )、天(tiān )水(shuǐ ),遂(suí )至(zhì )扶(fú )风(fēng )。

帝(dì )苦(kǔ )风(fēng )眩(xuàn ),疾(jí )甚(shèn ),以(yǐ )阴(yīn )兴(xìng )领(lǐng )侍(shì )中(zhōng ),受(shòu )顾(gù )命(mìng )于(yú )云(yún )台(tái )广(guǎng )室(shì )。会(huì )疾(jí )瘳(chōu ),召(zhào )见(jiàn )兴(xìng ),欲(yù )以(yǐ )代(dài )吴(wú )汉(hàn )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ ),兴(xìng )叩(kòu )头(tóu )流(liú )涕(tì )固(gù )让(ràng ),曰(yuē ):“臣(chén )不(bú )敢(gǎn )惜(xī )身(shēn ),诚(chéng )亏(kuī )损(sǔn )圣(shèng )德(dé ),不(bú )可(kě )苟(gǒu )冒(mào )!”至(zhì )诚(chéng )发(fā )中(zhōng ),感(gǎn )动(dòng )左(zuǒ )右(yòu ),帝(dì )遂(suí )听(tīng )之(zhī )。

太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )张(zhāng )湛(zhàn ),自(zì )郭(guō )后(hòu )之(zhī )废(fèi ),称(chēng )疾(jí )不(bú )朝(cháo ),帝(dì )强(qiáng )起(qǐ )之(zhī ),欲(yù )以(yǐ )为(wéi )司(sī )徒(tú ),湛(zhàn )固(gù )辞(cí )疾(jí )笃(dǔ ),不(bú )能(néng )复(fù )任(rèn )朝(cháo )事(shì ),遂(suí )罢(bà )之(zhī )。六(liù )月(yuè ),庚(gēng )寅(yín ),以(yǐ )广(guǎng )汉(hàn )太(tài )守(shǒu )河(hé )内(nèi )蔡(cài )茂(mào )为(wéi )大(dà )司(sī )徒(tú ),太(tài )仆(pú )硃(zhū )浮(fú )为(wéi )大(dà )司(sī )空(kōng )。

壬(rén )辰(chén ),以(yǐ )左(zuǒ )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )刘(liú )隆(lóng )为(wéi )骠(biāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),行(háng )大(dà )司(sī )马(mǎ )事(shì )。

乙(yǐ )未(wèi ),徙(xǐ )中(zhōng )山(shān )王(wáng )辅(fǔ )为(wéi )沛(pèi )王(wáng )。以(yǐ )郭(guō )况(kuàng )为(wéi )大(dà )鸿(hóng )胪(lú ),帝(dì )数(shù )幸(xìng )其(qí )第(dì ),赏(shǎng )赐(cì )金(jīn )帛(bó ),丰(fēng )盛(shèng )莫(mò )比(bǐ ),京(jīng )师(shī )号(hào )况(kuàng )家(jiā )为(wéi )“金(jīn )穴(xué )”。

秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),马(mǎ )援(yuán )自(zì )交(jiāo )趾(zhǐ )还(hái ),平(píng )陵(líng )孟(mèng )冀(jì )迎(yíng )劳(láo )之(zhī )。援(yuán )曰(yuē ):“方(fāng )今(jīn )匈(xiōng )奴(nú )、乌(wū )桓(huán )尚(shàng )扰(rǎo )北(běi )边(biān ),欲(yù )自(zì )请(qǐng )击(jī )之(zhī ),男(nán )儿(ér )要(yào )当(dāng )死(sǐ )于(yú )边(biān )野(yě ),以(yǐ )马(mǎ )革(gé )裹(guǒ )尸(shī )还(hái )葬(zàng )耳(ěr ),何(hé )能(néng )卧(wò )床(chuáng )上(shàng ),在(zài )儿(ér )女(nǚ )子(zǐ )手(shǒu )中(zhōng )邪(xié )!”冀(jì )曰(yuē ):“谅(liàng )!为(wéi )烈(liè )士(shì )当(dāng )如(rú )是(shì )矣(yǐ )!”

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),甲(jiǎ )午(wǔ ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )鲁(lǔ )、东(dōng )海(hǎi )、楚(chǔ )、沛(pèi )国(guó )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),匈(xiōng )奴(nú )寇(kòu )天(tiān )水(shuǐ )、扶(fú )风(fēng )、上(shàng )党(dǎng )。

壬(rén )寅(yín ),车(chē )驾(jià )还(hái )宫(gōng )。

马(mǎ )援(yuán )自(zì )请(qǐng )击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),帝(dì )许(xǔ )之(zhī ),使(shǐ )出(chū )屯(tún )襄(xiāng )国(guó ),诏(zhào )百(bǎi )官(guān )祖(zǔ )道(dào )。援(yuán )谓(wèi )黄(huáng )门(mén )郎(láng )梁(liáng )松(sōng )、窦(dòu )固(gù )曰(yuē ):“凡(fán )人(rén )富(fù )贵(guì ),当(dāng )使(shǐ )可(kě )复(fù )贱(jiàn )也(yě );如(rú )卿(qīng )等(děng )欲(yù )不(bú )可(kě )复(fù )贱(jiàn ),居(jū )高(gāo )坚(jiān )自(zì )持(chí )。勉(miǎn )思(sī )鄙(bǐ )言(yán )!”松(sōng ),统(tǒng )之(zhī )子(zǐ );固(gù ),友(yǒu )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

刘(liú )尚(shàng )进(jìn )兵(bīng )与(yǔ )栋(dòng )蚕(cán )等(děng )连(lián )战(zhàn ),皆(jiē )破(pò )之(zhī )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )二(èr )十(shí )一(yī )年(nián )(乙(yǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )四(sì )五(wǔ )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),追(zhuī )至(zhì )不(bú )韦(wéi ),斩(zhǎn )栋(dòng )蚕(cán )帅(shuài ),西(xī )南(nán )诸(zhū )夷(yí )悉(xī )平(píng )。

乌(wū )桓(huán )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )、鲜(xiān )卑(bēi )连(lián )兵(bīng )为(wéi )寇(kòu ),代(dài )郡(jùn )以(yǐ )东(dōng )尤(yóu )被(bèi )乌(wū )桓(huán )之(zhī )害(hài )。其(qí )居(jū )止(zhǐ )近(jìn )塞(sāi ),朝(cháo )发(fā )穹(qióng )庐(lú ),暮(mù )至(zhì )城(chéng )郭(guō ),五(wǔ )郡(jùn )民(mín )庶(shù ),家(jiā )受(shòu )其(qí )辜(gū ),至(zhì )于(yú )郡(jùn )县(xiàn )损(sǔn )坏(huài ),百(bǎi )姓(xìng )流(liú )亡(wáng ),边(biān )陲(chuí )萧(xiāo )条(tiáo ),无(wú )复(fù )人(rén )迹(jì )。秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),帝(dì )遣(qiǎn )马(mǎ )援(yuán )与(yǔ )谒(yè )者(zhě )分(fèn )筑(zhù )保(bǎo )塞(sāi ),稍(shāo )兴(xìng )立(lì )郡(jùn )县(xiàn ),或(huò )空(kōng )置(zhì )太(tài )守(shǒu )、令(lìng )、长(zhǎng ),招(zhāo )还(hái )人(rén )民(mín )。乌(wū )桓(huán )居(jū )上(shàng )谷(gǔ )塞(sāi )外(wài )白(bái )山(shān )者(zhě )最(zuì )为(wéi )强(qiáng )富(fù ),援(yuán )将(jiāng )三(sān )千(qiān )骑(qí )击(jī )之(zhī ),无(wú )功(gōng )而(ér )还(hái )。鲜(xiān )卑(bēi )万(wàn )馀(yú )骑(qí )寇(kòu )辽(liáo )东(dōng ),太(tài )守(shǒu )祭(jì )肜(róng )率(lǜ )数(shù )千(qiān )人(rén )迎(yíng )击(jī )之(zhī ),自(zì )被(bèi )甲(jiǎ )陷(xiàn )陈(chén )。虏(lǔ )大(dà )奔(bēn ),投(tóu )水(shuǐ )死(sǐ )者(zhě )过(guò )半(bàn ),遂(suí )穷(qióng )追(zhuī )出(chū )塞(sāi )。虏(lǔ )急(jí ),皆(jiē )弃(qì )兵(bīng )裸(luǒ )身(shēn )散(sàn )走(zǒu )。是(shì )后(hòu )鲜(xiān )卑(bēi )震(zhèn )怖(bù ),畏(wèi )肜(róng ),不(bú )敢(gǎn )复(fù )窥(kuī )塞(sāi )。

冬(dōng ),匈(xiōng )奴(nú )寇(kòu )上(shàng )谷(gǔ )、中(zhōng )山(shān )。

莎(shā )车(chē )王(wáng )贤(xián )浸(jìn )以(yǐ )骄(jiāo )横(héng ),欲(yù )兼(jiān )并(bìng )西(xī )域(yù ),数(shù )攻(gōng )诸(zhū )国(guó ),重(zhòng )求(qiú )赋(fù )税(shuì ),诸(zhū )国(guó )愁(chóu )惧(jù )。车(chē )师(shī )前(qián )王(wáng )、鄯(shàn )善(shàn )、焉(yān )耆(qí )等(děng )十(shí )八(bā )国(guó )俱(jù )遣(qiǎn )子(zǐ )入(rù )侍(shì ),献(xiàn )其(qí )珍(zhēn )宝(bǎo );及(jí )得(dé )见(jiàn ),皆(jiē )流(liú )涕(tì )稽(jī )首(shǒu ),愿(yuàn )得(dé )都(dōu )护(hù )。帝(dì )以(yǐ )中(zhōng )国(guó )初(chū )定(dìng ),北(běi )边(biān )未(wèi )服(fú ),皆(jiē )还(hái )其(qí )侍(shì )子(zǐ ),厚(hòu )赏(shǎng )赐(cì )之(zhī )。诸(zhū )国(guó )闻(wén )都(dōu )护(hù )不(bú )出(chū ),而(ér )侍(shì )子(zǐ )皆(jiē )还(hái ),大(dà )忧(yōu )恐(kǒng ),乃(nǎi )与(yǔ )敦(dūn )煌(huáng )太(tài )守(shǒu )檄(xí ):“愿(yuàn )留(liú )侍(shì )子(zǐ )以(yǐ )示(shì )莎(shā )车(chē ),言(yán )侍(shì )子(zǐ )见(jiàn )留(liú ),都(dōu )护(hù )寻(xún )出(chū ),冀(jì )且(qiě )息(xī )其(qí )兵(bīng )。”裴(péi )遵(zūn )以(yǐ )状(zhuàng )闻(wén ),帝(dì )许(xǔ )之(zhī )。

世(shì )祖(zǔ )光(guāng )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )建(jiàn )武(wǔ )二(èr )十(shí )二(èr )年(nián )(丙(bǐng )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )四(sì )六(liù )年(nián ))

春(chūn ),闰(rùn )正(zhèng )月(yuè ),丙(bǐng )戌(xū ),,上(shàng )幸(xìng )长(zhǎng )安(ān );二(èr )月(yuè ),己(jǐ )巳(sì ),还(hái )雒(luò )阳(yáng )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),乙(yǐ )未(wèi )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),戊(wù )辰(chén ),地(dì )震(zhèn )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),壬(rén )子(zǐ ),大(dà )司(sī )空(kōng )硃(zhū )浮(fú )免(miǎn )。

癸(guǐ )丑(chǒu ),以(yǐ )光(guāng )禄(lù )勋(xūn )杜(dù )林(lín )为(wéi )大(dà )司(sī )空(kōng )。

初(chū ),陈(chén )留(liú )刘(liú )昆(kūn )为(wéi )江(jiāng )陵(líng )令(lìng ),县(xiàn )有(yǒu )火(huǒ )灾(zāi ),昆(kūn )向(xiàng )火(huǒ )叩(kòu )头(tóu ),火(huǒ )寻(xún )灭(miè );后(hòu )为(wéi )弘(hóng )农(nóng )太(tài )守(shǒu ),虎(hǔ )皆(jiē )负(fù )子(zǐ )渡(dù )河(hé )。帝(dì )闻(wén )而(ér )异(yì )之(zhī ),征(zhēng )昆(kūn )代(dài )林(lín )为(wéi )光(guāng )禄(lù )勋(xūn )。帝(dì )问(wèn )昆(kūn )曰(yuē ):“前(qián )在(zài )江(jiāng )陵(líng ),反(fǎn )风(fēng )灭(miè )火(huǒ ),后(hòu )守(shǒu )弘(hóng )农(nóng ),虎(hǔ )北(běi )渡(dù )河(hé ),行(háng )何(hé )德(dé )政(zhèng )而(ér )致(zhì )是(shì )事(shì )?”对(duì )曰(yuē ):“偶(ǒu )然(rán )耳(ěr )。”左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )笑(xiào ),帝(dì )叹(tàn )曰(yuē ):“此(cǐ )乃(nǎi )长(zhǎng )者(zhě )之(zhī )言(yán )也(yě )!”顾(gù )命(mìng )书(shū )诸(zhū )策(cè )。

是(shì )岁(suì ),青(qīng )州(zhōu )蝗(huáng )。

匈(xiōng )奴(nú )单(dān )于(yú )舆(yú )死(sǐ ),子(zǐ )左(zuǒ )贤(xián )王(wáng )乌(wū )达(dá )鞮(dī )侯(hóu )立(lì );复(fù )死(sǐ ),弟(dì )左(zuǒ )贤(xián )王(wáng )蒲(pú )奴(nú )立(lì )。匈(xiōng )奴(nú )中(zhōng )连(lián )年(nián )旱(hàn )蝗(huáng ),赤(chì )地(dì )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),人(rén )畜(chù )饥(jī )疫(yì ),死(sǐ )耗(hào )太(tài )半(bàn )。单(dān )于(yú )畏(wèi )汉(hàn )乘(chéng )其(qí )敝(bì ),乃(nǎi )遣(qiǎn )使(shǐ )诣(yì )渔(yú )阳(yáng )求(qiú )和(hé )亲(qīn );帝(dì )遣(qiǎn )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )李(lǐ )茂(mào )报(bào )命(mìng )。

乌(wū )桓(huán )乘(chéng )匈(xiōng )奴(nú )之(zhī )弱(ruò ),击(jī )破(pò )之(zhī ),匈(xiōng )奴(nú )北(běi )徙(xǐ )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),幕(mù )南(nán )地(dì )空(kōng )。诏(zhào )罢(bà )诸(zhū )边(biān )郡(jùn )亭(tíng )候(hòu )、吏(lì )卒(zú ),以(yǐ )币(bì )帛(bó )招(zhāo )降(jiàng )乌(wū )桓(huán )。

西(xī )域(yù )诸(zhū )国(guó )侍(shì )子(zǐ )久(jiǔ )留(liú )敦(dūn )煌(huáng ),皆(jiē )愁(chóu )思(sī )亡(wáng )归(guī )。莎(shā )车(chē )王(wáng )贤(xián )知(zhī )都(dōu )护(hù )不(bú )至(zhì ),击(jī )破(pò )鄯(shàn )善(shàn ),攻(gōng )杀(shā )龟(guī )兹(zī )王(wáng )。鄯(shàn )善(shàn )王(wáng )安(ān )上(shàng )书(shū ):“愿(yuàn )复(fù )遣(qiǎn )子(zǐ )入(rù )侍(shì ),更(gèng )请(qǐng )都(dōu )护(hù );都(dōu )护(hù )不(bú )出(chū ),诚(chéng )迫(pò )于(yú )匈(xiōng )奴(nú )。”帝(dì )报(bào )曰(yuē ):“今(jīn )使(shǐ )者(zhě )大(dà )兵(bīng )未(wèi )能(néng )得(dé )出(chū ),如(rú )诸(zhū )国(guó )力(lì )不(bú )从(cóng )心(xīn ),东(dōng )西(xī )南(nán )北(běi )自(zì )在(zài )也(yě )。”于(yú )是(shì )鄯(shàn )善(shàn )、车(chē )师(shī )复(fù )附(fù )匈(xiōng )奴(nú )。

班(bān )固(gù )论(lùn )曰(yuē ):孝(xiào )武(wǔ )之(zhī )世(shì ),图(tú )制(zhì )匈(xiōng )奴(nú ),患(huàn )其(qí )兼(jiān )从(cóng )西(xī )国(guó ),结(jié )党(dǎng )南(nán )羌(qiāng ),乃(nǎi )表(biǎo )河(hé )曲(qǔ ),列(liè )四(sì )郡(jùn ),开(kāi )玉(yù )门(mén ),通(tōng )西(xī )域(yù ),以(yǐ )断(duàn )匈(xiōng )奴(nú )右(yòu )臂(bì ),隔(gé )绝(jué )南(nán )羌(qiāng )、月(yuè )氏(shì )。单(dān )于(yú )失(shī )援(yuán ),由(yóu )是(shì )远(yuǎn )遁(dùn ),而(ér )幕(mù )南(nán )无(wú )王(wáng )庭(tíng )。遭(zāo )值(zhí )文(wén )、景(jǐng )玄(xuán )默(mò ),养(yǎng )民(mín )五(wǔ )世(shì ),财(cái )力(lì )有(yǒu )馀(yú ),士(shì )马(mǎ )强(qiáng )盛(shèng )。故(gù )能(néng )睹(dǔ )犀(xī )布(bù )、玳(dài )瑁(mào ),则(zé )建(jiàn )珠(zhū )厓(yá )七(qī )郡(jùn );感(gǎn )蒟(jǔ )酱(jiàng )、竹(zhú )杖(zhàng ),则(zé )开(kāi )牂(zāng )柯(kē )、越(yuè )巂(guī );闻(wén )天(tiān )马(mǎ )、蒲(pú )陶(táo ),则(zé )通(tōng )大(dà )宛(wǎn )、安(ān )息(xī );自(zì )是(shì )殊(shū )方(fāng )异(yì )物(wù ),四(sì )面(miàn )而(ér )至(zhì )。于(yú )是(shì )开(kāi )苑(yuàn )囿(yòu ),广(guǎng )宫(gōng )室(shì ),盛(shèng )帷(wéi )帐(zhàng ),美(měi )服(fú )玩(wán )。设(shè )酒(jiǔ )池(chí )肉(ròu )林(lín ),以(yǐ )飨(xiǎng )四(sì )夷(yí )之(zhī )客(kè ),作(zuò )鱼(yú )龙(lóng )角(jiǎo )抵(dǐ )之(zhī )戏(xì ),以(yǐ )观(guān )视(shì )之(zhī )。及(jí )赂(lù )遗(yí )赠(zèng )送(sòng ),万(wàn )里(lǐ )相(xiàng )奉(fèng ),师(shī )旅(lǚ )之(zhī )费(fèi ),不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì )。至(zhì )于(yú )用(yòng )度(dù )不(bú )足(zú ),乃(nǎi )榷(què )酒(jiǔ )酤(gū ),筦(guǎn )盐(yán )铁(tiě ),铸(zhù )白(bái )金(jīn ),造(zào )皮(pí )币(bì ),算(suàn )至(zhì )车(chē )船(chuán ),租(zū )及(jí )六(liù )畜(chù )。民(mín )力(lì )屈(qū ),财(cái )用(yòng )竭(jié ),因(yīn )之(zhī )以(yǐ )凶(xiōng )年(nián ),寇(kòu )盗(dào )并(bìng )起(qǐ ),道(dào )路(lù )不(bú )通(tōng ),直(zhí )指(zhǐ )之(zhī )使(shǐ )始(shǐ )出(chū ),衣(yī )绣(xiù )杖(zhàng )斧(fǔ ),断(duàn )斩(zhǎn )于(yú )郡(jùn )国(guó ),然(rán )后(hòu )胜(shèng )之(zhī )。是(shì )以(yǐ )末(mò )年(nián )遂(suí )弃(qì )轮(lún )台(tái )之(zhī )地(dì ),而(ér )下(xià )哀(āi )痛(tòng )之(zhī )诏(zhào ),岂(qǐ )非(fēi )仁(rén )圣(shèng )之(zhī )所(suǒ )悔(huǐ )哉(zāi )!

且(qiě )通(tōng )西(xī )哉(zāi ),近(jìn )有(yǒu )龙(lóng )堆(duī ),远(yuǎn )则(zé )葱(cōng )岭(lǐng ),身(shēn )热(rè )、头(tóu )痛(tòng )、悬(xuán )度(dù )之(zhī )厄(è ),淮(huái )南(nán )、杜(dù )钦(qīn )、扬(yáng )雄(xióng )之(zhī )论(lùn ),皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )此(cǐ )天(tiān )地(dì )所(suǒ )以(yǐ )界(jiè )别(bié )区(qū )域(yù ),绝(jué )外(wài )内(nèi )也(yě )。西(xī )域(yù )诸(zhū )国(guó ),各(gè )有(yǒu )君(jūn )长(zhǎng ),兵(bīng )众(zhòng )分(fèn )弱(ruò ),无(wú )所(suǒ )统(tǒng )一(yī ),虽(suī )属(shǔ )匈(xiōng )奴(nú ),不(bú )相(xiàng )亲(qīn )附(fù );匈(xiōng )奴(nú )能(néng )得(dé )其(qí )马(mǎ )畜(chù )、旃(zhān )罽(jì )而(ér )不(bú )能(néng )统(tǒng )率(lǜ ),与(yǔ )之(zhī )进(jìn )退(tuì )。与(yǔ )汉(hàn )隔(gé )绝(jué ),道(dào )里(lǐ )又(yòu )远(yuǎn ),得(dé )之(zhī )不(bú )为(wéi )益(yì ),弃(qì )之(zhī )不(bú )为(wéi )损(sǔn ),盛(shèng )德(dé )在(zài )我(wǒ ),无(wú )取(qǔ )于(yú )彼(bǐ )。故(gù )自(zì )建(jiàn )武(wǔ )以(yǐ )来(lái ),西(xī )域(yù )思(sī )汉(hàn )威(wēi )德(dé ),咸(xián )乐(lè )内(nèi )属(shǔ ),数(shù )遣(qiǎn )使(shǐ )置(zhì )质(zhì )于(yú )汉(hàn ),愿(yuàn )请(qǐng )都(dōu )护(hù )。圣(shèng )上(shàng )远(yuǎn )览(lǎn )古(gǔ )今(jīn ),因(yīn )时(shí )之(zhī )宜(yí ),辞(cí )而(ér )未(wèi )许(xǔ );虽(suī )大(dà )禹(yǔ )之(zhī )序(xù )西(xī )戎(róng ),周(zhōu )公(gōng )之(zhī )让(ràng )白(bái )雉(zhì ),太(tài )宗(zōng )之(zhī )却(què )走(zǒu )马(mǎ ),义(yì )兼(jiān )之(zhī )矣(yǐ )!

阅读:26175

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪三十五》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库