刘敬叔孙通列传【登录】

《史记》 > 七十列传 > 《刘敬叔孙通列传》 > 拼音版

刘(liú )敬(jìng )者(zhě ),齐(qí )人(rén )也(yě )。汉(hàn )五(wǔ )年(nián ),戍(shù )陇(lǒng )西(xī ),过(guò )洛(luò )阳(yáng ),高(gāo )帝(dì )在(zài )焉(yān )。娄(lóu )敬(jìng )脱(tuō )輓(wǎn )辂(lù ),衣(yī )其(qí )羊(yáng )裘(qiú ),见(jiàn )齐(qí )人(rén )虞(yú )将(jiāng )军(jūn )曰(yuē ):“臣(chén )原(yuán )见(jiàn )上(shàng )言(yán )便(biàn )事(shì )。”虞(yú )将(jiāng )军(jūn )欲(yù )与(yǔ )之(zhī )鲜(xiān )衣(yī ),娄(lóu )敬(jìng )曰(yuē ):“臣(chén )衣(yī )帛(bó ),衣(yī )帛(bó )见(jiàn );衣(yī )褐(hè ),衣(yī )褐(hè )见(jiàn ):终(zhōng )不(bú )敢(gǎn )易(yì )衣(yī )。”於(yú )是(shì )虞(yú )将(jiāng )军(jūn )入(rù )言(yán )上(shàng )。上(shàng )召(zhào )入(rù )见(jiàn ),赐(cì )食(shí )。

已(yǐ )而(ér )问(wèn )娄(lóu )敬(jìng ),娄(lóu )敬(jìng )说(shuō )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )都(dōu )洛(luò )阳(yáng ),岂(qǐ )欲(yù )与(yǔ )周(zhōu )室(shì )比(bǐ )隆(lóng )哉(zāi )?”上(shàng )曰(yuē ):“然(rán )。”娄(lóu )敬(jìng )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )取(qǔ )天(tiān )下(xià )与(yǔ )周(zhōu )室(shì )异(yì )。周(zhōu )之(zhī )先(xiān )自(zì )后(hòu )稷(jì ),尧(yáo )封(fēng )之(zhī )邰(tái ),积(jī )德(dé )累(lèi )善(shàn )十(shí )有(yǒu )馀(yú )世(shì )。公(gōng )刘(liú )避(bì )桀(jié )居(jū )豳(bīn )。太(tài )王(wáng )以(yǐ )狄(dí )伐(fá )故(gù ),去(qù )豳(bīn ),杖(zhàng )马(mǎ )箠(chuí )居(jū )岐(qí ),国(guó )人(rén )争(zhēng )随(suí )之(zhī )。及(jí )文(wén )王(wáng )为(wéi )西(xī )伯(bó ),断(duàn )虞(yú )芮(ruì )之(zhī )讼(sòng ),始(shǐ )受(shòu )命(mìng ),吕(lǚ )望(wàng )、伯(bó )夷(yí )自(zì )海(hǎi )滨(bīn )来(lái )归(guī )之(zhī )。武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu ),不(bú )期(qī )而(ér )会(huì )孟(mèng )津(jīn )之(zhī )上(shàng )八(bā )百(bǎi )诸(zhū )侯(hóu ),皆(jiē )曰(yuē )纣(zhòu )可(kě )伐(fá )矣(yǐ ),遂(suí )灭(miè )殷(yīn )。成(chéng )王(wáng )即(jí )位(wèi ),周(zhōu )公(gōng )之(zhī )属(shǔ )傅(fù )相(xiàng )焉(yān ),乃(nǎi )营(yíng )成(chéng )周(zhōu )洛(luò )邑(yì ),以(yǐ )此(cǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )中(zhōng )也(yě ),诸(zhū )侯(hóu )四(sì )方(fāng )纳(nà )贡(gòng )职(zhí ),道(dào )里(lǐ )均(jūn )矣(yǐ ),有(yǒu )德(dé )则(zé )易(yì )以(yǐ )王(wáng ),无(wú )德(dé )则(zé )易(yì )以(yǐ )亡(wáng )。凡(fán )居(jū )此(cǐ )者(zhě ),欲(yù )令(lìng )周(zhōu )务(wù )以(yǐ )德(dé )致(zhì )人(rén ),不(bú )欲(yù )依(yī )阻(zǔ )险(xiǎn ),令(lìng )後(hòu )世(shì )骄(jiāo )奢(shē )以(yǐ )虐(nuè )民(mín )也(yě )。及(jí )周(zhōu )之(zhī )盛(shèng )时(shí ),天(tiān )下(xià )和(hé )洽(qià ),四(sì )夷(yí )乡(xiāng )风(fēng ),慕(mù )义(yì )怀(huái )德(dé ),附(fù )离(lí )而(ér )并(bìng )事(shì )天(tiān )子(zǐ ),不(bú )屯(tún )一(yī )卒(zú ),不(bú )战(zhàn )一(yī )士(shì ),八(bā )夷(yí )大(dà )国(guó )之(zhī )民(mín )莫(mò )不(bú )宾(bīn )服(fú ),效(xiào )其(qí )贡(gòng )职(zhí )。及(jí )周(zhōu )之(zhī )衰(shuāi )也(yě ),分(fèn )而(ér )为(wéi )两(liǎng ),天(tiān )下(xià )莫(mò )朝(cháo ),周(zhōu )不(bú )能(néng )制(zhì )也(yě )。非(fēi )其(qí )德(dé )薄(báo )也(yě ),而(ér )形(xíng )势(shì )弱(ruò )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )起(qǐ )丰(fēng )沛(pèi ),收(shōu )卒(zú )三(sān )千(qiān )人(rén ),以(yǐ )之(zhī )径(jìng )往(wǎng )而(ér )卷(juàn )蜀(shǔ )汉(hàn ),定(dìng )三(sān )秦(qín ),与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )战(zhàn )荥(yíng )阳(yáng ),争(zhēng )成(chéng )皋(gāo )之(zhī )口(kǒu ),大(dà )战(zhàn )七(qī )十(shí ),小(xiǎo )战(zhàn )四(sì )十(shí ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )民(mín )肝(gān )脑(nǎo )涂(tú )地(dì ),父(fù )子(zǐ )暴(bào )骨(gǔ )中(zhōng )野(yě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù ),哭(kū )泣(qì )之(zhī )声(shēng )未(wèi )绝(jué ),伤(shāng )痍(yí )者(zhě )未(wèi )起(qǐ ),而(ér )欲(yù )比(bǐ )隆(lóng )於(yú )成(chéng )康(kāng )之(zhī )时(shí ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )不(bú )侔(móu )也(yě )。且(qiě )夫(fū )秦(qín )地(dì )被(bèi )山(shān )带(dài )河(hé ),四(sì )塞(sāi )以(yǐ )为(wéi )固(gù ),卒(zú )然(rán )有(yǒu )急(jí ),百(bǎi )万(wàn )之(zhī )众(zhòng )可(kě )具(jù )也(yě )。因(yīn )秦(qín )之(zhī )故(gù ),资(zī )甚(shèn )美(měi )膏(gāo )腴(yú )之(zhī )地(dì ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )天(tiān )府(fǔ )者(zhě )也(yě )。陛(bì )下(xià )入(rù )关(guān )而(ér )都(dōu )之(zhī ),山(shān )东(dōng )虽(suī )乱(luàn ),秦(qín )之(zhī )故(gù )地(dì )可(kě )全(quán )而(ér )有(yǒu )也(yě )。夫(fū )与(yǔ )人(rén )斗(dòu ),不(bú )搤(è )其(qí )亢(kàng ),拊(fǔ )其(qí )背(bèi ),未(wèi )能(néng )全(quán )其(qí )胜(shèng )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )入(rù )关(guān )而(ér )都(dōu ),案(àn )秦(qín )之(zhī )故(gù )地(dì ),此(cǐ )亦(yì )搤(è )天(tiān )下(xià )之(zhī )亢(kàng )而(ér )拊(fǔ )其(qí )背(bèi )也(yě )。”

高(gāo )帝(dì )问(wèn )群(qún )臣(chén ),群(qún )臣(chén )皆(jiē )山(shān )东(dōng )人(rén ),争(zhēng )言(yán )周(zhōu )王(wáng )数(shù )百(bǎi )年(nián ),秦(qín )二(èr )世(shì )即(jí )亡(wáng ),不(bú )如(rú )都(dōu )周(zhōu )。上(shàng )疑(yí )未(wèi )能(néng )决(jué )。及(jí )留(liú )侯(hóu )明(míng )言(yán )入(rù )关(guān )便(biàn ),即(jí )日(rì )车(chē )驾(jià )西(xī )都(dōu )关(guān )中(zhōng )。

於(yú )是(shì )上(shàng )曰(yuē ):“本(běn )言(yán )都(dōu )秦(qín )地(dì )者(zhě )娄(lóu )敬(jìng ),‘娄(lóu )’者(zhě )乃(nǎi )‘刘(liú )’也(yě )。”赐(cì )姓(xìng )刘(liú )氏(shì ),拜(bài )为(wéi )郎(láng )中(zhōng ),号(hào )为(wéi )奉(fèng )春(chūn )君(jūn )。

汉(hàn )七(qī )年(nián ),韩(hán )王(wáng )信(xìn )反(fǎn ),高(gāo )帝(dì )自(zì )往(wǎng )击(jī )之(zhī )。至(zhì )晋(jìn )阳(yáng ),闻(wén )信(xìn )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )欲(yù )共(gòng )击(jī )汉(hàn ),上(shàng )大(dà )怒(nù ),使(shǐ )人(rén )使(shǐ )匈(xiōng )奴(nú )。匈(xiōng )奴(nú )匿(nì )其(qí )壮(zhuàng )士(shì )肥(féi )牛(niú )马(mǎ ),但(dàn )见(jiàn )老(lǎo )弱(ruò )及(jí )羸(léi )畜(chù )。使(shǐ )者(zhě )十(shí )辈(bèi )来(lái ),皆(jiē )言(yán )匈(xiōng )奴(nú )可(kě )击(jī )。上(shàng )使(shǐ )刘(liú )敬(jìng )复(fù )往(wǎng )使(shǐ )匈(xiōng )奴(nú ),还(hái )报(bào )曰(yuē ):“两(liǎng )国(guó )相(xiàng )击(jī ),此(cǐ )宜(yí )夸(kuā )矜(jīn )见(jiàn )所(suǒ )长(zhǎng )。今(jīn )臣(chén )往(wǎng ),徒(tú )见(jiàn )羸(léi )瘠(jí )老(lǎo )弱(ruò ),此(cǐ )必(bì )欲(yù )见(jiàn )短(duǎn ),伏(fú )奇(qí )兵(bīng )以(yǐ )争(zhēng )利(lì )。愚(yú )以(yǐ )为(wéi )匈(xiōng )奴(nú )不(bú )可(kě )击(jī )也(yě )。”是(shì )时(shí )汉(hàn )兵(bīng )已(yǐ )逾(yú )句(jù )注(zhù ),二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )兵(bīng )已(yǐ )业(yè )行(háng )。上(shàng )怒(nù ),骂(mà )刘(liú )敬(jìng )曰(yuē ):“齐(qí )虏(lǔ )!以(yǐ )口(kǒu )舌(shé )得(dé )官(guān ),今(jīn )乃(nǎi )妄(wàng )言(yán )沮(jǔ )吾(wú )军(jūn )。”械(xiè )系(xì )敬(jìng )广(guǎng )武(wǔ )。遂(suí )往(wǎng ),至(zhì )平(píng )城(chéng ),匈(xiōng )奴(nú )果(guǒ )出(chū )奇(qí )兵(bīng )围(wéi )高(gāo )帝(dì )白(bái )登(dēng ),七(qī )日(rì )然(rán )後(hòu )得(dé )解(jiě )。高(gāo )帝(dì )至(zhì )广(guǎng )武(wǔ ),赦(shè )敬(jìng ),曰(yuē ):“吾(wú )不(bú )用(yòng )公(gōng )言(yán ),以(yǐ )困(kùn )平(píng )城(chéng )。吾(wú )皆(jiē )已(yǐ )斩(zhǎn )前(qián )使(shǐ )十(shí )辈(bèi )言(yán )可(kě )击(jī )者(zhě )矣(yǐ )。”乃(nǎi )封(fēng )敬(jìng )二(èr )千(qiān )户(hù ),为(wéi )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),号(hào )为(wéi )建(jiàn )信(xìn )侯(hóu )。

高(gāo )帝(dì )罢(bà )平(píng )城(chéng )归(guī ),韩(hán )王(wáng )信(xìn )亡(wáng )入(rù )胡(hú )。当(dāng )是(shì )时(shí ),冒(mào )顿(dùn )为(wéi )单(dān )于(yú ),兵(bīng )彊(jiāng ),控(kòng )弦(xián )三(sān )十(shí )万(wàn ),数(shù )苦(kǔ )北(běi )边(biān )。上(shàng )患(huàn )之(zhī ),问(wèn )刘(liú )敬(jìng )。刘(liú )敬(jìng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )初(chū )定(dìng ),士(shì )卒(zú )罢(bà )於(yú )兵(bīng ),未(wèi )可(kě )以(yǐ )武(wǔ )服(fú )也(yě )。冒(mào )顿(dùn )杀(shā )父(fù )代(dài )立(lì ),妻(qī )群(qún )母(mǔ ),以(yǐ )力(lì )为(wéi )威(wēi ),未(wèi )可(kě )以(yǐ )仁(rén )义(yì )说(shuō )也(yě )。独(dú )可(kě )以(yǐ )计(jì )久(jiǔ )远(yuǎn )子(zǐ )孙(sūn )为(wéi )臣(chén )耳(ěr ),然(rán )恐(kǒng )陛(bì )下(xià )不(bú )能(néng )为(wéi )。”上(shàng )曰(yuē ):“诚(chéng )可(kě ),何(hé )为(wéi )不(bú )能(néng )!顾(gù )为(wéi )柰(nài )何(hé )?”刘(liú )敬(jìng )对(duì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )诚(chéng )能(néng )以(yǐ )適(shì )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ )妻(qī )之(zhī ),厚(hòu )奉(fèng )遗(yí )之(zhī ),彼(bǐ )知(zhī )汉(hàn )適(shì )女(nǚ )送(sòng )厚(hòu ),蛮(mán )夷(yí )必(bì )慕(mù )以(yǐ )为(wéi )阏(è )氏(shì ),生(shēng )子(zǐ )必(bì )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。代(dài )单(dān )于(yú )。何(hé )者(zhě )?贪(tān )汉(hàn )重(zhòng )币(bì )。陛(bì )下(xià )以(yǐ )岁(suì )时(shí )汉(hàn )所(suǒ )馀(yú )彼(bǐ )所(suǒ )鲜(xiān )数(shù )问(wèn )遗(yí ),因(yīn )使(shǐ )辩(biàn )士(shì )风(fēng )谕(yù )以(yǐ )礼(lǐ )节(jiē )。冒(mào )顿(dùn )在(zài ),固(gù )为(wéi )子(zǐ )婿(xù );死(sǐ ),则(zé )外(wài )孙(sūn )为(wéi )单(dān )于(yú )。岂(qǐ )尝(cháng )闻(wén )外(wài )孙(sūn )敢(gǎn )与(yǔ )大(dà )父(fù )抗(kàng )礼(lǐ )者(zhě )哉(zāi )?兵(bīng )可(kě )无(wú )战(zhàn )以(yǐ )渐(jiàn )臣(chén )也(yě )。若(ruò )陛(bì )下(xià )不(bú )能(néng )遣(qiǎn )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ ),而(ér )令(lìng )宗(zōng )室(shì )及(jí )後(hòu )宫(gōng )诈(zhà )称(chēng )公(gōng )主(zhǔ ),彼(bǐ )亦(yì )知(zhī ),不(bú )肯(kěn )贵(guì )近(jìn ),无(wú )益(yì )也(yě )。”高(gāo )帝(dì )曰(yuē ):“善(shàn )。”欲(yù )遣(qiǎn )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ )。吕(lǚ )后(hòu )日(rì )夜(yè )泣(qì ),曰(yuē ):“妾(qiè )唯(wéi )太(tài )子(zǐ )、一(yī )女(nǚ ),柰(nài )何(hé )弃(qì )之(zhī )匈(xiōng )奴(nú )!”上(shàng )竟(jìng )不(bú )能(néng )遣(qiǎn )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ ),而(ér )取(qǔ )家(jiā )人(rén )子(zǐ )名(míng )为(wéi )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ ),妻(qī )单(dān )于(yú )。使(shǐ )刘(liú )敬(jìng )往(wǎng )结(jié )和(hé )亲(qīn )约(yuē )。

刘(liú )敬(jìng )从(cóng )匈(xiōng )奴(nú )来(lái ),因(yīn )言(yán )“匈(xiōng )奴(nú )河(hé )南(nán )白(bái )羊(yáng )、楼(lóu )烦(fán )王(wáng ),去(qù )长(zhǎng )安(ān )近(jìn )者(zhě )七(qī )百(bǎi )里(lǐ ),轻(qīng )骑(qí )一(yī )日(rì )一(yī )夜(yè )可(kě )以(yǐ )至(zhì )秦(qín )中(zhōng )。秦(qín )中(zhōng )新(xīn )破(pò ),少(shǎo )民(mín ),地(dì )肥(féi )饶(ráo ),可(kě )益(yì )实(shí )。夫(fū )诸(zhū )侯(hóu )初(chū )起(qǐ )时(shí ),非(fēi )齐(qí )诸(zhū )田(tián ),楚(chǔ )昭(zhāo )、屈(qū )、景(jǐng )莫(mò )能(néng )兴(xìng )。今(jīn )陛(bì )下(xià )虽(suī )都(dōu )关(guān )中(zhōng ),实(shí )少(shǎo )人(rén )。北(běi )近(jìn )胡(hú )寇(kòu ),东(dōng )有(yǒu )六(liù )国(guó )之(zhī )族(zú ),宗(zōng )彊(jiāng ),一(yī )日(rì )有(yǒu )变(biàn ),陛(bì )下(xià )亦(yì )未(wèi )得(dé )高(gāo )枕(zhěn )而(ér )卧(wò )也(yě )。臣(chén )原(yuán )陛(bì )下(xià )徙(xǐ )齐(qí )诸(zhū )田(tián ),楚(chǔ )昭(zhāo )、屈(qū )、景(jǐng ),燕(yàn )、赵(zhào )、韩(hán )、魏(wèi )後(hòu ),及(jí )豪(háo )桀(jié )名(míng )家(jiā )居(jū )关(guān )中(zhōng )。无(wú )事(shì ),可(kě )以(yǐ )备(bèi )胡(hú );诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )变(biàn ),亦(yì )足(zú )率(lǜ )以(yǐ )东(dōng )伐(fá )。此(cǐ )彊(jiāng )本(běn )弱(ruò )末(mò )之(zhī )术(shù )也(yě )”。上(shàng )曰(yuē ):“善(shàn )。”乃(nǎi )使(shǐ )刘(liú )敬(jìng )徙(xǐ )所(suǒ )言(yán )关(guān )中(zhōng )十(shí )馀(yú )万(wàn )口(kǒu )。

叔(shū )孙(sūn )通(tōng )者(zhě ),薛(xuē )人(rén )也(yě )。秦(qín )时(shí )以(yǐ )文(wén )学(xué )徵(zhēng ),待(dài )诏(zhào )博(bó )士(shì )。数(shù )岁(suì ),陈(chén )胜(shèng )起(qǐ )山(shān )东(dōng ),使(shǐ )者(zhě )以(yǐ )闻(wén ),二(èr )世(shì )召(zhào )博(bó )士(shì )诸(zhū )儒(rú )生(shēng )问(wèn )曰(yuē ):“楚(chǔ )戍(shù )卒(zú )攻(gōng )蕲(qí )入(rù )陈(chén ),於(yú )公(gōng )如(rú )何(hé )?”博(bó )士(shì )诸(zhū )生(shēng )三(sān )十(shí )馀(yú )人(rén )前(qián )曰(yuē ):“人(rén )臣(chén )无(wú )将(jiāng ),将(jiāng )即(jí )反(fǎn ),罪(zuì )死(sǐ )无(wú )赦(shè )。原(yuán )陛(bì )下(xià )急(jí )发(fā )兵(bīng )击(jī )之(zhī )。”二(èr )世(shì )怒(nù ),作(zuò )色(sè )。叔(shū )孙(sūn )通(tōng )前(qián )曰(yuē ):“诸(zhū )生(shēng )言(yán )皆(jiē )非(fēi )也(yě )。夫(fū )天(tiān )下(xià )合(hé )为(wéi )一(yī )家(jiā ),毁(huǐ )郡(jùn )县(xiàn )城(chéng ),铄(shuò )其(qí )兵(bīng ),示(shì )天(tiān )下(xià )不(bú )复(fù )用(yòng )。且(qiě )明(míng )主(zhǔ )在(zài )其(qí )上(shàng ),法(fǎ )令(lìng )具(jù )於(yú )下(xià ),使(shǐ )人(rén )人(rén )奉(fèng )职(zhí ),四(sì )方(fāng )辐(fú )輳(còu ),安(ān )敢(gǎn )有(yǒu )反(fǎn )者(zhě )!此(cǐ )特(tè )群(qún )盗(dào )鼠(shǔ )窃(qiè )狗(gǒu )盗(dào )耳(ěr ),何(hé )足(zú )置(zhì )之(zhī )齿(chǐ )牙(yá )间(jiān )。郡(jùn )守(shǒu )尉(wèi )今(jīn )捕(bǔ )论(lùn ),何(hé )足(zú )忧(yōu )。”二(èr )世(shì )喜(xǐ )曰(yuē ):“善(shàn )。”尽(jìn )问(wèn )诸(zhū )生(shēng ),诸(zhū )生(shēng )或(huò )言(yán )反(fǎn ),或(huò )言(yán )盗(dào )。於(yú )是(shì )二(èr )世(shì )令(lìng )御(yù )史(shǐ )案(àn )诸(zhū )生(shēng )言(yán )反(fǎn )者(zhě )下(xià )吏(lì ),非(fēi )所(suǒ )宜(yí )言(yán )。诸(zhū )言(yán )盗(dào )者(zhě )皆(jiē )罢(bà )之(zhī )。乃(nǎi )赐(cì )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )帛(bó )二(èr )十(shí )匹(pǐ ),衣(yī )一(yī )袭(xí ),拜(bài )为(wéi )博(bó )士(shì )。叔(shū )孙(sūn )通(tōng )已(yǐ )出(chū )宫(gōng ),反(fǎn )舍(shě ),诸(zhū )生(shēng )曰(yuē ):“先(xiān )生(shēng )何(hé )言(yán )之(zhī )谀(yú )也(yě )?”通(tōng )曰(yuē ):“公(gōng )不(bú )知(zhī )也(yě ),我(wǒ )几(jǐ )不(bú )脱(tuō )於(yú )虎(hǔ )口(kǒu )!”乃(nǎi )亡(wáng )去(qù ),之(zhī )薛(xuē ),薛(xuē )已(yǐ )降(jiàng )楚(chǔ )矣(yǐ )。及(jí )项(xiàng )梁(liáng )之(zhī )薛(xuē ),叔(shū )孙(sūn )通(tōng )从(cóng )之(zhī )。败(bài )於(yú )定(dìng )陶(táo ),从(cóng )怀(huái )王(wáng )。怀(huái )王(wáng )为(wéi )义(yì )帝(dì ),徙(xǐ )长(zhǎng )沙(shā ),叔(shū )孙(sūn )通(tōng )留(liú )事(shì )项(xiàng )王(wáng )。汉(hàn )二(èr )年(nián ),汉(hàn )王(wáng )从(cóng )五(wǔ )诸(zhū )侯(hóu )入(rù )彭(péng )城(chéng ),叔(shū )孙(sūn )通(tōng )降(jiàng )汉(hàn )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )败(bài )而(ér )西(xī ),因(yīn )竟(jìng )从(cóng )汉(hàn )。

叔(shū )孙(sūn )通(tōng )儒(rú )服(fú ),汉(hàn )王(wáng )憎(zēng )之(zhī );乃(nǎi )变(biàn )其(qí )服(fú ),服(fú )短(duǎn )衣(yī ),楚(chǔ )制(zhì ),汉(hàn )王(wáng )喜(xǐ )。

叔(shū )孙(sūn )通(tōng )之(zhī )降(jiàng )汉(hàn ),从(cóng )儒(rú )生(shēng )弟(dì )子(zǐ )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),然(rán )通(tōng )无(wú )所(suǒ )言(yán )进(jìn ),专(zhuān )言(yán )诸(zhū )故(gù )群(qún )盗(dào )壮(zhuàng )士(shì )进(jìn )之(zhī )。弟(dì )子(zǐ )皆(jiē )窃(qiè )骂(mà )曰(yuē ):“事(shì )先(xiān )生(shēng )数(shù )岁(suì ),幸(xìng )得(dé )从(cóng )降(jiàng )汉(hàn ),今(jīn )不(bú )能(néng )进(jìn )臣(chén )等(děng ),专(zhuān )言(yán )大(dà )猾(huá ),何(hé )也(yě )?”叔(shū )孙(sūn )通(tōng )闻(wén )之(zhī ),乃(nǎi )谓(wèi )曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )方(fāng )蒙(méng )矢(shǐ )石(shí )争(zhēng )天(tiān )下(xià ),诸(zhū )生(shēng )宁(níng )能(néng )斗(dòu )乎(hū )?故(gù )先(xiān )言(yán )斩(zhǎn )将(jiāng )搴(qiān )旗(qí )之(zhī )士(shì )。诸(zhū )生(shēng )且(qiě )待(dài )我(wǒ ),我(wǒ )不(bú )忘(wàng )矣(yǐ )。”汉(hàn )王(wáng )拜(bài )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )为(wéi )博(bó )士(shì ),号(hào )稷(jì )嗣(sì )君(jūn )。

汉(hàn )五(wǔ )年(nián ),已(yǐ )并(bìng )天(tiān )下(xià ),诸(zhū )侯(hóu )共(gòng )尊(zūn )汉(hàn )王(wáng )为(wéi )皇(huáng )帝(dì )於(yú )定(dìng )陶(táo ),叔(shū )孙(sūn )通(tōng )就(jiù )其(qí )仪(yí )号(hào )。高(gāo )帝(dì )悉(xī )去(qù )秦(qín )苛(kē )仪(yí )法(fǎ ),为(wéi )简(jiǎn )易(yì )。群(qún )臣(chén )饮(yǐn )酒(jiǔ )争(zhēng )功(gōng ),醉(zuì )或(huò )妄(wàng )呼(hū ),拔(bá )剑(jiàn )击(jī )柱(zhù ),高(gāo )帝(dì )患(huàn )之(zhī )。叔(shū )孙(sūn )通(tōng )知(zhī )上(shàng )益(yì )厌(yàn )之(zhī )也(yě ),说(shuō )上(shàng )曰(yuē ):“夫(fū )儒(rú )者(zhě )难(nán )与(yǔ )进(jìn )取(qǔ ),可(kě )与(yǔ )守(shǒu )成(chéng )。臣(chén )原(yuán )徵(zhēng )鲁(lǔ )诸(zhū )生(shēng ),与(yǔ )臣(chén )弟(dì )子(zǐ )共(gòng )起(qǐ )朝(cháo )仪(yí )。”高(gāo )帝(dì )曰(yuē ):“得(dé )无(wú )难(nán )乎(hū )?”叔(shū )孙(sūn )通(tōng )曰(yuē ):“五(wǔ )帝(dì )异(yì )乐(lè ),三(sān )王(wáng )不(bú )同(tóng )礼(lǐ )。礼(lǐ )者(zhě ),因(yīn )时(shí )世(shì )人(rén )情(qíng )为(wéi )之(zhī )节(jiē )文(wén )者(zhě )也(yě )。故(gù )夏(xià )、殷(yīn )、周(zhōu )之(zhī )礼(lǐ )所(suǒ )因(yīn )损(sǔn )益(yì )可(kě )知(zhī )者(zhě ),谓(wèi )不(bú )相(xiàng )复(fù )也(yě )。臣(chén )原(yuán )颇(pō )采(cǎi )古(gǔ )礼(lǐ )与(yǔ )秦(qín )仪(yí )杂(zá )就(jiù )之(zhī )。”上(shàng )曰(yuē ):“可(kě )试(shì )为(wéi )之(zhī ),令(lìng )易(yì )知(zhī ),度(dù )吾(wú )所(suǒ )能(néng )行(háng )为(wéi )之(zhī )。”

於(yú )是(shì )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )使(shǐ )徵(zhēng )鲁(lǔ )诸(zhū )生(shēng )三(sān )十(shí )馀(yú )人(rén )。鲁(lǔ )有(yǒu )两(liǎng )生(shēng )不(bú )肯(kěn )行(háng ),曰(yuē ):“公(gōng )所(suǒ )事(shì )者(zhě )且(qiě )十(shí )主(zhǔ ),皆(jiē )面(miàn )谀(yú )以(yǐ )得(dé )亲(qīn )贵(guì )。今(jīn )天(tiān )下(xià )初(chū )定(dìng ),死(sǐ )者(zhě )未(wèi )葬(zàng ),伤(shāng )者(zhě )未(wèi )起(qǐ ),又(yòu )欲(yù )起(qǐ )礼(lǐ )乐(lè )。礼(lǐ )乐(lè )所(suǒ )由(yóu )起(qǐ ),积(jī )德(dé )百(bǎi )年(nián )而(ér )後(hòu )可(kě )兴(xìng )也(yě )。吾(wú )不(bú )忍(rěn )为(wéi )公(gōng )所(suǒ )为(wéi )。公(gōng )所(suǒ )为(wéi )不(bú )合(hé )古(gǔ ),吾(wú )不(bú )行(háng )。公(gōng )往(wǎng )矣(yǐ ),无(wú )汙(yú )我(wǒ )!”叔(shū )孙(sūn )通(tōng )笑(xiào )曰(yuē ):“若(ruò )真(zhēn )鄙(bǐ )儒(rú )也(yě ),不(bú )知(zhī )时(shí )变(biàn )。”

遂(suí )与(yǔ )所(suǒ )徵(zhēng )三(sān )十(shí )人(rén )西(xī ),及(jí )上(shàng )左(zuǒ )右(yòu )为(wéi )学(xué )者(zhě )与(yǔ )其(qí )弟(dì )子(zǐ )百(bǎi )馀(yú )人(rén )为(wéi )绵(mián )蕞(zuì )野(yě )外(wài )。习(xí )之(zhī )月(yuè )馀(yú ),叔(shū )孙(sūn )通(tōng )曰(yuē ):“上(shàng )可(kě )试(shì )观(guān )。”上(shàng )既(jì )观(guān ),使(shǐ )行(háng )礼(lǐ ),曰(yuē ):“吾(wú )能(néng )为(wéi )此(cǐ )。”乃(nǎi )令(lìng )群(qún )臣(chén )习(xí )肄(yì ),会(huì )十(shí )月(yuè )。

汉(hàn )七(qī )年(nián ),长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )成(chéng ),诸(zhū )侯(hóu )群(qún )臣(chén )皆(jiē )朝(cháo )十(shí )月(yuè )。仪(yí ):先(xiān )平(píng )明(míng ),谒(yè )者(zhě )治(zhì )礼(lǐ ),引(yǐn )以(yǐ )次(cì )入(rù )殿(diàn )门(mén ),廷(tíng )中(zhōng )陈(chén )车(chē )骑(qí )步(bù )卒(zú )卫(wèi )宫(gōng ),设(shè )兵(bīng )张(zhāng )旗(qí )志(zhì )。传(chuán )言(yán )“趋(qū )”。殿(diàn )下(xià )郎(láng )中(zhōng )侠(xiá )陛(bì ),陛(bì )数(shù )百(bǎi )人(rén )。功(gōng )臣(chén )列(liè )侯(hóu )诸(zhū )将(jiāng )军(jūn )军(jūn )吏(lì )以(yǐ )次(cì )陈(chén )西(xī )方(fāng ),东(dōng )乡(xiāng );文(wén )官(guān )丞(chéng )相(xiàng )以(yǐ )下(xià )陈(chén )东(dōng )方(fāng ),西(xī )乡(xiāng )。大(dà )行(háng )设(shè )九(jiǔ )宾(bīn ),胪(lú )传(chuán )。於(yú )是(shì )皇(huáng )帝(dì )辇(niǎn )出(chū )房(fáng ),百(bǎi )官(guān )执(zhí )职(zhí )传(chuán )警(jǐng ),引(yǐn )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )以(yǐ )下(xià )至(zhì )吏(lì )六(liù )百(bǎi )石(shí )以(yǐ )次(cì )奉(fèng )贺(hè )。自(zì )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )以(yǐ )下(xià )莫(mò )不(bú )振(zhèn )恐(kǒng )肃(sù )敬(jìng )。至(zhì )礼(lǐ )毕(bì ),复(fù )置(zhì )法(fǎ )酒(jiǔ )。诸(zhū )侍(shì )坐(zuò )殿(diàn )上(shàng )皆(jiē )伏(fú )抑(yì )首(shǒu ),以(yǐ )尊(zūn )卑(bēi )次(cì )起(qǐ )上(shàng )寿(shòu )。觞(shāng )九(jiǔ )行(háng ),谒(yè )者(zhě )言(yán )“罢(bà )酒(jiǔ )”。御(yù )史(shǐ )执(zhí )法(fǎ )举(jǔ )不(bú )如(rú )仪(yí )者(zhě )辄(zhé )引(yǐn )去(qù )。竟(jìng )朝(cháo )置(zhì )酒(jiǔ ),无(wú )敢(gǎn )讙(huān )譁(wá )失(shī )礼(lǐ )者(zhě )。於(yú )是(shì )高(gāo )帝(dì )曰(yuē ):“吾(wú )乃(nǎi )今(jīn )日(rì )知(zhī )为(wéi )皇(huáng )帝(dì )之(zhī )贵(guì )也(yě )。”乃(nǎi )拜(bài )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )为(wéi )太(tài )常(cháng ),赐(cì )金(jīn )五(wǔ )百(bǎi )斤(jīn )。

叔(shū )孙(sūn )通(tōng )因(yīn )进(jìn )曰(yuē ):“诸(zhū )弟(dì )子(zǐ )儒(rú )生(shēng )随(suí )臣(chén )久(jiǔ )矣(yǐ ),与(yǔ )臣(chén )共(gòng )为(wéi )仪(yí ),原(yuán )陛(bì )下(xià )官(guān )之(zhī )。”高(gāo )帝(dì )悉(xī )以(yǐ )为(wéi )郎(láng )。叔(shū )孙(sūn )通(tōng )出(chū ),皆(jiē )以(yǐ )五(wǔ )百(bǎi )斤(jīn )金(jīn )赐(cì )诸(zhū )生(shēng )。诸(zhū )生(shēng )乃(nǎi )皆(jiē )喜(xǐ )曰(yuē ):“叔(shū )孙(sūn )生(shēng )诚(chéng )圣(shèng )人(rén )也(yě ),知(zhī )当(dāng )世(shì )之(zhī )要(yào )务(wù )。”

汉(hàn )九(jiǔ )年(nián ),高(gāo )帝(dì )徙(xǐ )叔(shū )孙(sūn )通(tōng )为(wéi )太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )。汉(hàn )十(shí )二(èr )年(nián ),高(gāo )祖(zǔ )欲(yù )以(yǐ )赵(zhào )王(wáng )如(rú )意(yì )易(yì )太(tài )子(zǐ ),叔(shū )孙(sūn )通(tōng )谏(jiàn )上(shàng )曰(yuē ):“昔(xī )者(zhě )晋(jìn )献(xiàn )公(gōng )以(yǐ )骊(lí )姬(jī )之(zhī )故(gù )废(fèi )太(tài )子(zǐ ),立(lì )奚(xī )齐(qí ),晋(jìn )国(guó )乱(luàn )者(zhě )数(shù )十(shí )年(nián ),为(wéi )天(tiān )下(xià )笑(xiào )。秦(qín )以(yǐ )不(bú )蚤(zǎo )定(dìng )扶(fú )苏(sū ),令(lìng )赵(zhào )高(gāo )得(dé )以(yǐ )诈(zhà )立(lì )胡(hú )亥(hài ),自(zì )使(shǐ )灭(miè )祀(sì ),此(cǐ )陛(bì )下(xià )所(suǒ )亲(qīn )见(jiàn )。今(jīn )太(tài )子(zǐ )仁(rén )孝(xiào ),天(tiān )下(xià )皆(jiē )闻(wén )之(zhī );吕(lǚ )后(hòu )与(yǔ )陛(bì )下(xià )攻(gōng )苦(kǔ )食(shí )啖(dàn ),其(qí )可(kě )背(bèi )哉(zāi )!陛(bì )下(xià )必(bì )欲(yù )废(fèi )適(shì )而(ér )立(lì )少(shǎo ),臣(chén )原(yuán )先(xiān )伏(fú )诛(zhū ),以(yǐ )颈(jǐng )血(xuè )汙(yú )地(dì )。”高(gāo )帝(dì )曰(yuē ):“公(gōng )罢(bà )矣(yǐ ),吾(wú )直(zhí )戏(xì )耳(ěr )。”叔(shū )孙(sūn )通(tōng )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )天(tiān )下(xià )本(běn ),本(běn )一(yī )摇(yáo )天(tiān )下(xià )振(zhèn )动(dòng ),柰(nài )何(hé )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )戏(xì )!”高(gāo )帝(dì )曰(yuē ):“吾(wú )听(tīng )公(gōng )言(yán )。”及(jí )上(shàng )置(zhì )酒(jiǔ ),见(jiàn )留(liú )侯(hóu )所(suǒ )招(zhāo )客(kè )从(cóng )太(tài )子(zǐ )入(rù )见(jiàn ),上(shàng )乃(nǎi )遂(suí )无(wú )易(yì )太(tài )子(zǐ )志(zhì )矣(yǐ )。

高(gāo )帝(dì )崩(bēng ),孝(xiào )惠(huì )即(jí )位(wèi ),乃(nǎi )谓(wèi )叔(shū )孙(sūn )生(shēng )曰(yuē ):“先(xiān )帝(dì )园(yuán )陵(líng )寝(qǐn )庙(miào ),群(qún )臣(chén )莫(mò )习(xí )。”徙(xǐ )为(wéi )太(tài )常(cháng ),定(dìng )宗(zōng )庙(miào )仪(yí )法(fǎ )。及(jí )稍(shāo )定(dìng )汉(hàn )诸(zhū )仪(yí )法(fǎ ),皆(jiē )叔(shū )孙(sūn )生(shēng )为(wéi )太(tài )常(cháng )所(suǒ )论(lùn )箸(zhù )也(yě )。

孝(xiào )惠(huì )帝(dì )为(wéi )东(dōng )朝(cháo )长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng ),及(jí )间(jiān )往(wǎng ),数(shù )跸(bì )烦(fán )人(rén ),乃(nǎi )作(zuò )衤(yī )复(fù )道(dào ),方(fāng )筑(zhù )武(wǔ )库(kù )南(nán )。叔(shū )孙(sūn )生(shēng )奏(zòu )事(shì ),因(yīn )请(qǐng )间(jiān )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )何(hé )自(zì )筑(zhù )衤(yī )复(fù )道(dào )高(gāo )寝(qǐn ),衣(yī )冠(guàn )月(yuè )出(chū )游(yóu )高(gāo )庙(miào )?高(gāo )庙(miào ),汉(hàn )太(tài )祖(zǔ ),柰(nài )何(hé )令(lìng )後(hòu )世(shì )子(zǐ )孙(sūn )乘(chéng )宗(zōng )庙(miào )道(dào )上(shàng )行(háng )哉(zāi )?”孝(xiào )惠(huì )帝(dì )大(dà )惧(jù ),曰(yuē ):“急(jí )坏(huài )之(zhī )。”叔(shū )孙(sūn )生(shēng )曰(yuē ):“人(rén )主(zhǔ )无(wú )过(guò )举(jǔ )。今(jīn )已(yǐ )作(zuò ),百(bǎi )姓(xìng )皆(jiē )知(zhī )之(zhī ),今(jīn )坏(huài )此(cǐ ),则(zé )示(shì )有(yǒu )过(guò )举(jǔ )。原(yuán )陛(bì )下(xià )原(yuán )庙(miào )渭(wèi )北(běi ),衣(yī )冠(guàn )月(yuè )出(chū )游(yóu )之(zhī ),益(yì )广(guǎng )多(duō )宗(zōng )庙(miào ),大(dà )孝(xiào )之(zhī )本(běn )也(yě )。”上(shàng )乃(nǎi )诏(zhào )有(yǒu )司(sī )立(lì )原(yuán )庙(miào )。原(yuán )庙(miào )起(qǐ ),以(yǐ )衤(yī )复(fù )道(dào )故(gù )。

孝(xiào )惠(huì )帝(dì )曾(céng )春(chūn )出(chū )游(yóu )离(lí )宫(gōng ),叔(shū )孙(sūn )生(shēng )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )有(yǒu )春(chūn )尝(cháng )果(guǒ ),方(fāng )今(jīn )樱(yīng )桃(táo )孰(shú ),可(kě )献(xiàn ),原(yuán )陛(bì )下(xià )出(chū ),因(yīn )取(qǔ )樱(yīng )桃(táo )献(xiàn )宗(zōng )庙(miào )。”上(shàng )乃(nǎi )许(xǔ )之(zhī )。诸(zhū )果(guǒ )献(xiàn )由(yóu )此(cǐ )兴(xìng )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):语(yǔ )曰(yuē )“千(qiān )金(jīn )之(zhī )裘(qiú ),非(fēi )一(yī )狐(hú )之(zhī )腋(yè )也(yě );台(tái )榭(xiè )之(zhī )榱(cuī ),非(fēi )一(yī )木(mù )之(zhī )枝(zhī )也(yě );三(sān )代(dài )之(zhī )际(jì ),非(fēi )一(yī )士(shì )之(zhī )智(zhì )也(yě )”。信(xìn )哉(zāi )!夫(fū )高(gāo )祖(zǔ )起(qǐ )微(wēi )细(xì ),定(dìng )海(hǎi )内(nèi ),谋(móu )计(jì )用(yòng )兵(bīng ),可(kě )谓(wèi )尽(jìn )之(zhī )矣(yǐ )。然(rán )而(ér )刘(liú )敬(jìng )脱(tuō )輓(wǎn )辂(lù )一(yī )说(shuō ),建(jiàn )万(wàn )世(shì )之(zhī )安(ān ),智(zhì )岂(qǐ )可(kě )专(zhuān )邪(xié )!叔(shū )孙(sūn )通(tōng )希(xī )世(shì )度(dù )务(wù ),制(zhì )礼(lǐ )进(jìn )退(tuì ),与(yǔ )时(shí )变(biàn )化(huà ),卒(zú )为(wéi )汉(hàn )家(jiā )儒(rú )宗(zōng )。“大(dà )直(zhí )若(ruò )诎(qū ),道(dào )固(gù )委(wěi )蛇(shé )”,盖(gài )谓(wèi )是(shì )乎(hū )?

厦(shà )藉(jiè )众(zhòng )幹(gàn ),裘(qiú )非(fēi )一(yī )狐(hú )。委(wěi )辂(lù )献(xiàn )说(shuō ),釂(jiào )蕝(jué )陈(chén )书(shū )。皇(huáng )帝(dì )始(shǐ )贵(guì ),车(chē )驾(jià )西(xī )都(dōu )。既(jì )安(ān )太(tài )子(zǐ ),又(yòu )和(hé )匈(xiōng )奴(nú )。奉(fèng )春(chūn )、稷(jì )嗣(sì ),其(qí )功(gōng )可(kě )图(tú )。

阅读:25692

打赏捐助〔Donate〕>>>

《刘敬叔孙通列传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库