王霸【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《王霸》 > 拼音版

国(guó )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )利(lì )用(yòng )也(yě );人(rén )主(zhǔ )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )利(lì )埶(zhí )也(yě )。得(dé )道(dào )以(yǐ )持(chí )之(zhī ),则(zé )大(dà )安(ān )也(yě ),大(dà )荣(róng )也(yě ),积(jī )美(měi )之(zhī )源(yuán )也(yě );不(bú )得(dé )道(dào )以(yǐ )持(chí )之(zhī ),则(zé )大(dà )危(wēi )也(yě ),大(dà )累(lèi )也(yě ),有(yǒu )之(zhī )不(bú )如(rú )无(wú )之(zhī );及(jí )其(qí )綦(qí )也(yě ),索(suǒ )为(wéi )匹(pǐ )夫(fū )不(bú )可(kě )得(dé )也(yě ),齐(qí )愍(mǐn )、宋(sòng )献(xiàn )是(shì )也(yě )。故(gù )人(rén )主(zhǔ )天(tiān )下(xià )之(zhī )利(lì )埶(zhí )也(yě ),然(rán )而(ér )不(bú )能(néng )自(zì )安(ān )也(yě ),安(ān )之(zhī )者(zhě )必(bì )将(jiāng )道(dào )也(yě )。

故(gù )用(yòng )国(guó )者(zhě ),义(yì )立(lì )而(ér )王(wáng ),信(xìn )立(lì )而(ér )霸(bà ),权(quán )谋(móu )立(lì )而(ér )亡(wáng )。--三(sān )者(zhě )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )谨(jǐn )择(zé )也(yě ),仁(rén )人(rén )之(zhī )所(suǒ )务(wù )白(bái )也(yě )。絜(jié )国(guó )以(yǐ )呼(hū )礼(lǐ )义(yì ),而(ér )无(wú )以(yǐ )害(hài )之(zhī ),行(háng )一(yī )不(bú )义(yì ),杀(shā )一(yī )无(wú )罪(zuì ),而(ér )得(dé )天(tiān )下(xià ),仁(rén )者(zhě )不(bú )为(wéi )也(yě )。擽(luè )然(rán )扶(fú )持(chí )心(xīn )国(guó ),且(qiě )若(ruò )是(shì )其(qí )固(gù )也(yě )。之(zhī )所(suǒ )与(yǔ )为(wéi )之(zhī )者(zhě ),之(zhī )人(rén )则(zé )举(jǔ )义(yì )士(shì )也(yě );之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )布(bù )陈(chén )于(yú )国(guó )家(jiā )刑(xíng )法(fǎ )者(zhě ),则(zé )举(jǔ )义(yì )法(fǎ )也(yě );主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )极(jí )然(rán )帅(shuài )群(qún )臣(chén )而(ér )首(shǒu )乡(xiāng )之(zhī )者(zhě ),则(zé )举(jǔ )义(yì )志(zhì )也(yě )。如(rú )是(shì )则(zé )下(xià )仰(yǎng )上(shàng )以(yǐ )义(yì )矣(yǐ ),是(shì )綦(qí )定(dìng )也(yě );綦(qí )定(dìng )而(ér )国(guó )定(dìng ),国(guó )定(dìng )而(ér )天(tiān )下(xià )定(dìng )。仲(zhòng )尼(ní )无(wú )置(zhì )锥(zhuī )之(zhī )地(dì ),诚(chéng )义(yì )乎(hū )志(zhì )意(yì ),加(jiā )义(yì )乎(hū )身(shēn )行(háng ),箸(zhù )之(zhī )言(yán )语(yǔ ),济(jì )之(zhī )日(rì ),不(bú )隐(yǐn )乎(hū )天(tiān )下(xià ),名(míng )垂(chuí )乎(hū )后(hòu )世(shì )。今(jīn )亦(yì )以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )显(xiǎn )诸(zhū )侯(hóu ),诚(chéng )义(yì )乎(hū )志(zhì )意(yì ),加(jiā )义(yì )乎(hū )法(fǎ )则(zé )度(dù )量(liàng ),箸(zhù )之(zhī )以(yǐ )政(zhèng )事(shì ),案(àn )申(shēn )重(zhòng )之(zhī )以(yǐ )贵(guì )贱(jiàn )杀(shā )生(shēng ),使(shǐ )袭(xí )然(rán )终(zhōng )始(shǐ )犹(yóu )一(yī )也(yě )。如(rú )是(shì ),则(zé )夫(fū )名(míng )声(shēng )之(zhī )部(bù )发(fā )于(yú )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )如(rú )日(rì )月(yuè )雷(léi )霆(tíng )然(rán )矣(yǐ )哉(zāi )!故(gù )曰(yuē ):以(yǐ )国(guó )齐(qí )义(yì ),一(yī )日(rì )而(ér )白(bái ),汤(tāng )武(wǔ )是(shì )也(yě )。汤(tāng )以(yǐ )亳(bó ),武(wǔ )王(wáng )以(yǐ )鄗(hào ),皆(jiē )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì )也(yě ),天(tiān )下(xià )为(wéi )一(yī ),诸(zhū )侯(hóu )为(wéi )臣(chén ),通(tōng )达(dá )之(zhī )属(shǔ ),莫(mò )不(bú )从(cóng )服(fú ),无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),以(yǐ )义(yì )济(jì )矣(yǐ )。--是(shì )所(suǒ )谓(wèi )义(yì )立(lì )而(ér )王(wáng )也(yě )。

德(dé )虽(suī )未(wèi )至(zhì )也(yě ),义(yì )虽(suī )未(wèi )济(jì )也(yě ),然(rán )而(ér )天(tiān )下(xià )之(zhī )理(lǐ )略(luè )奏(zòu )矣(yǐ ),刑(xíng )赏(shǎng )已(yǐ )诺(nuò )信(xìn )乎(hū )天(tiān )下(xià )矣(yǐ ),臣(chén )下(xià )晓(xiǎo )然(rán )皆(jiē )知(zhī )其(qí )可(kě )要(yào )也(yě )。政(zhèng )令(lìng )已(yǐ )陈(chén ),虽(suī )睹(dǔ )利(lì )败(bài ),不(bú )欺(qī )其(qí )民(mín );约(yuē )结(jié )已(yǐ )定(dìng ),虽(suī )睹(dǔ )利(lì )败(bài ),不(bú )欺(qī )其(qí )与(yǔ )。如(rú )是(shì ),则(zé )兵(bīng )劲(jìn )城(chéng )固(gù ),敌(dí )国(guó )畏(wèi )之(zhī );国(guó )一(yī )綦(qí )明(míng ),与(yǔ )国(guó )信(xìn )之(zhī );虽(suī )在(zài )僻(pì )陋(lòu )之(zhī )国(guó ),威(wēi )动(dòng )天(tiān )下(xià ),五(wǔ )伯(bó )是(shì )也(yě )。非(fēi )本(běn )政(zhèng )教(jiāo )也(yě ),非(fēi )致(zhì )隆(lóng )高(gāo )也(yě ),非(fēi )綦(qí )文(wén )理(lǐ )也(yě ),非(fēi )服(fú )人(rén )之(zhī )心(xīn )也(yě ),乡(xiāng )方(fāng )略(luè ),审(shěn )劳(láo )佚(yì ),谨(jǐn )畜(chù )积(jī ),修(xiū )战(zhàn )备(bèi ),齺(zōu )然(rán )上(shàng )下(xià )相(xiàng )信(xìn ),而(ér )天(tiān )下(xià )莫(mò )之(zhī )敢(gǎn )当(dāng )。故(gù )齐(qí )桓(huán )、晋(jìn )文(wén )、楚(chǔ )庄(zhuāng )、吴(wú )阖(hé )闾(lǘ )、越(yuè )勾(gōu )践(jiàn ),是(shì )皆(jiē )僻(pì )陋(lòu )之(zhī )国(guó )也(yě ),威(wēi )动(dòng )天(tiān )下(xià ),强(qiáng )殆(dài )中(zhōng )国(guó ),无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),略(luè )信(xìn )也(yě )。--是(shì )所(suǒ )谓(wèi )信(xìn )立(lì )而(ér )霸(bà )也(yě )。

絜(jié )国(guó )以(yǐ )呼(hū )功(gōng )利(lì ),不(bú )务(wù )张(zhāng )其(qí )义(yì ),齐(qí )其(qí )信(xìn ),唯(wéi )利(lì )之(zhī )求(qiú ),内(nèi )则(zé )不(bú )惮(dàn )诈(zhà )其(qí )民(mín ),而(ér )求(qiú )小(xiǎo )利(lì )焉(yān );外(wài )则(zé )不(bú )惮(dàn )诈(zhà )其(qí )与(yǔ ),而(ér )求(qiú )大(dà )利(lì )焉(yān ),内(nèi )不(bú )修(xiū )正(zhèng )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )有(yǒu ),然(rán )常(cháng )欲(yù )人(rén )之(zhī )有(yǒu )。如(rú )是(shì ),则(zé )臣(chén )下(xià )百(bǎi )姓(xìng )莫(mò )不(bú )以(yǐ )诈(zhà )心(xīn )待(dài )其(qí )上(shàng )矣(yǐ )。上(shàng )诈(zhà )其(qí )下(xià ),下(xià )诈(zhà )其(qí )上(shàng ),则(zé )是(shì )上(shàng )下(xià )析(xī )也(yě )。如(rú )是(shì ),则(zé )敌(dí )国(guó )轻(qīng )之(zhī ),与(yǔ )国(guó )疑(yí )之(zhī ),权(quán )谋(móu )日(rì )行(háng ),而(ér )国(guó )不(bú )免(miǎn )危(wēi )削(xuē ),綦(qí )之(zhī )而(ér )亡(wáng ),齐(qí )闵(mǐn )、薛(xuē )公(gōng )是(shì )也(yě )。故(gù )用(yòng )强(qiáng )齐(qí ),非(fēi )以(yǐ )修(xiū )礼(lǐ )义(yì )也(yě ),非(fēi )以(yǐ )本(běn )政(zhèng )教(jiāo )也(yě ),非(fēi )以(yǐ )一(yī )天(tiān )下(xià )也(yě ),绵(mián )绵(mián )常(cháng )以(yǐ )结(jié )引(yǐn )驰(chí )外(wài )为(wéi )务(wù )。故(gù )强(qiáng )、南(nán )足(zú )以(yǐ )破(pò )楚(chǔ ),西(xī )足(zú )以(yǐ )诎(qū )秦(qín ),北(běi )足(zú )以(yǐ )败(bài )燕(yàn ),中(zhōng )足(zú )以(yǐ )举(jǔ )宋(sòng )。及(jí )以(yǐ )燕(yàn )赵(zhào )起(qǐ )而(ér )攻(gōng )之(zhī ),若(ruò )振(zhèn )槁(gǎo )然(rán ),而(ér )身(shēn )死(sǐ )国(guó )亡(wáng ),为(wéi )天(tiān )下(xià )大(dà )戮(lù ),后(hòu )世(shì )言(yán )恶(è ),则(zé )必(bì )稽(jī )焉(yān )。是(shì )无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),唯(wéi )其(qí )不(bú )由(yóu )礼(lǐ )义(yì ),而(ér )由(yóu )权(quán )谋(móu )也(yě )。

三(sān )者(zhě )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )谨(jǐn )择(zé )也(yě ),而(ér )仁(rén )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )务(wù )白(bái )也(yě )。善(shàn )择(zé )者(zhě )制(zhì )人(rén ),不(bú )善(shàn )择(zé )者(zhě )人(rén )制(zhì )之(zhī )。

国(guó )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )器(qì )也(yě ),重(zhòng )任(rèn )也(yě ),不(bú )可(kě )不(bú )善(shàn )为(wéi )择(zé )所(suǒ )而(ér )后(hòu )错(cuò )之(zhī ),错(cuò )险(xiǎn )则(zé )危(wēi );不(bú )可(kě )不(bú )善(shàn )为(wéi )择(zé )道(dào )然(rán )后(hòu )道(dào )之(zhī ),涂(tú )薉(huì )则(zé )塞(sāi );危(wēi )塞(sāi )则(zé )亡(wáng )。彼(bǐ )国(guó )错(cuò )者(zhě ),非(fēi )封(fēng )焉(yān )之(zhī )谓(wèi )也(yě ),何(hé )法(fǎ )之(zhī )道(dào ),谁(shuí )子(zǐ )之(zhī )与(yǔ )也(yě )。故(gù )道(dào )王(wáng )者(zhě )之(zhī )法(fǎ ),与(yǔ )王(wáng )者(zhě )之(zhī )人(rén )为(wéi )之(zhī ),则(zé )亦(yì )王(wáng );道(dào )霸(bà )者(zhě )之(zhī )法(fǎ ),与(yǔ )霸(bà )者(zhě )之(zhī )人(rén )为(wéi )之(zhī ),则(zé )亦(yì )霸(bà );道(dào )亡(wáng )国(guó )之(zhī )法(fǎ ),与(yǔ )亡(wáng )国(guó )之(zhī )人(rén )为(wéi )之(zhī ),则(zé )亦(yì )亡(wáng )。--三(sān )者(zhě )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )谨(jǐn )择(zé )也(yě ),而(ér )仁(rén )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )务(wù )白(bái )也(yě )。

故(gù )国(guó )者(zhě )、重(zhòng )任(rèn )也(yě ),不(bú )以(yǐ )积(jī )持(chí )之(zhī )则(zé )不(bú )立(lì )。故(gù )国(guó )者(zhě ),世(shì )所(suǒ )以(yǐ )新(xīn )者(zhě )也(yě ),是(shì )惮(dàn ),惮(dàn )、非(fēi )变(biàn )也(yě ),改(gǎi )王(wáng )改(gǎi )行(háng )也(yě )。故(gù )一(yī )朝(cháo )之(zhī )日(rì )也(yě ),一(yī )日(rì )之(zhī )人(rén )也(yě ),然(rán )而(ér )厌(yàn )焉(yān )有(yǒu )千(qiān )岁(suì )之(zhī )国(guó ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):援(yuán )夫(fū )千(qiān )岁(suì )之(zhī )信(xìn )法(fǎ )以(yǐ )持(chí )之(zhī )也(yě ),安(ān )与(yǔ )夫(fū )千(qiān )岁(suì )之(zhī )信(xìn )士(shì )为(wéi )之(zhī )也(yě )。人(rén )无(wú )百(bǎi )岁(suì )之(zhī )寿(shòu ),而(ér )有(yǒu )千(qiān )岁(suì )之(zhī )信(xìn )士(shì ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):以(yǐ )夫(fū )千(qiān )岁(suì )之(zhī )法(fǎ )自(zì )持(chí )者(zhě ),是(shì )乃(nǎi )千(qiān )岁(suì )之(zhī )信(xìn )士(shì )矣(yǐ )。故(gù )与(yǔ )积(jī )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )君(jūn )子(zǐ )为(wéi )之(zhī )则(zé )王(wáng ),与(yǔ )端(duān )诚(chéng )信(xìn )全(quán )之(zhī )士(shì )为(wéi )之(zhī )则(zé )霸(bà ),与(yǔ )权(quán )谋(móu )倾(qīng )覆(fù )之(zhī )人(rén )为(wéi )之(zhī )则(zé )亡(wáng )。--三(sān )者(zhě )明(míng )主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )谨(jǐn )择(zé )也(yě ),仁(rén )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )务(wù )白(bái )也(yě )。善(shàn )择(zé )之(zhī )者(zhě )制(zhì )人(rén ),不(bú )善(shàn )择(zé )之(zhī )者(zhě )人(rén )制(zhì )之(zhī )。

彼(bǐ )持(chí )国(guó )者(zhě ),必(bì )不(bú )可(kě )以(yǐ )独(dú )也(yě ),然(rán )则(zé )强(qiáng )固(gù )荣(róng )辱(rǔ )在(zài )于(yú )取(qǔ )相(xiàng )矣(yǐ )。身(shēn )能(néng )相(xiàng )能(néng ),如(rú )是(shì )者(zhě )王(wáng ),身(shēn )不(bú )能(néng ),知(zhī )恐(kǒng )惧(jù )而(ér )求(qiú )能(néng )者(zhě ),如(rú )是(shì )者(zhě )强(qiáng );身(shēn )不(bú )能(néng ),不(bú )知(zhī )恐(kǒng )惧(jù )而(ér )求(qiú )能(néng )者(zhě ),安(ān )唯(wéi )便(biàn )僻(pì )左(zuǒ )右(yòu )亲(qīn )比(bǐ )己(jǐ )者(zhě )之(zhī )用(yòng ),如(rú )是(shì )者(zhě )危(wēi )削(xuē );綦(qí )之(zhī )而(ér )亡(wáng )。国(guó )者(zhě ),巨(jù )用(yòng )之(zhī )则(zé )大(dà ),小(xiǎo )用(yòng )之(zhī )则(zé )小(xiǎo );綦(qí )大(dà )而(ér )王(wáng ),綦(qí )小(xiǎo )而(ér )亡(wáng ),小(xiǎo )巨(jù )分(fèn )流(liú )者(zhě )存(cún )。巨(jù )用(yòng )之(zhī )者(zhě ),先(xiān )义(yì )而(ér )后(hòu )利(lì ),安(ān )不(bú )恤(xù )亲(qīn )疏(shū ),不(bú )恤(xù )贵(guì )贱(jiàn ),唯(wéi )诚(chéng )能(néng )之(zhī )求(qiú ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )巨(jù )用(yòng )之(zhī )。小(xiǎo )用(yòng )之(zhī )者(zhě ),先(xiān )利(lì )而(ér )后(hòu )义(yì ),安(ān )不(bú )恤(xù )是(shì )非(fēi ),不(bú )治(zhì )曲(qǔ )直(zhí ),唯(wéi )便(biàn )僻(pì )亲(qīn )比(bǐ )己(jǐ )者(zhě )之(zhī )用(yòng ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )小(xiǎo )用(yòng )之(zhī )。巨(jù )用(yòng )之(zhī )者(zhě )若(ruò )彼(bǐ ),小(xiǎo )用(yòng )之(zhī )者(zhě )若(ruò )此(cǐ ),小(xiǎo )巨(jù )分(fèn )流(liú )者(zhě ),亦(yì )一(yī )若(ruò )彼(bǐ ),一(yī )若(ruò )此(cǐ )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):“粹(cuì )而(ér )王(wáng ),驳(bó )而(ér )霸(bà ),无(wú )一(yī )焉(yān )而(ér )亡(wáng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

国(guó )无(wú )礼(lǐ )则(zé )不(bú )正(zhèng )。礼(lǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )正(zhèng )国(guó )也(yě ),譬(pì )之(zhī ):犹(yóu )衡(héng )之(zhī )于(yú )轻(qīng )重(zhòng )也(yě ),犹(yóu )绳(shéng )墨(mò )之(zhī )于(yú )曲(qǔ )直(zhí )也(yě ),犹(yóu )规(guī )矩(jǔ )之(zhī )于(yú )方(fāng )圆(yuán )也(yě ),既(jì )错(cuò )之(zhī )而(ér )人(rén )莫(mò )之(zhī )能(néng )诬(wū )也(yě )。诗(shī )云(yún ):“如(rú )霜(shuāng )雪(xuě )之(zhī )将(jiāng )将(jiāng ),如(rú )日(rì )月(yuè )之(zhī )光(guāng )明(míng ),为(wéi )之(zhī )则(zé )存(cún ),不(bú )为(wéi )则(zé )亡(wáng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

国(guó )危(wēi )则(zé )无(wú )乐(lè )君(jūn ),国(guó )安(ān )则(zé )无(wú )忧(yōu )民(mín )。乱(luàn )则(zé )国(guó )危(wēi ),治(zhì )则(zé )国(guó )安(ān )。今(jīn )君(jūn )人(rén )者(zhě ),急(jí )逐(zhú )乐(lè )而(ér )缓(huǎn )治(zhì )国(guó ),岂(qǐ )不(bú )过(guò )甚(shèn )矣(yǐ )哉(zāi )!譬(pì )之(zhī )是(shì )由(yóu )好(hǎo )声(shēng )色(sè ),而(ér )恬(tián )无(wú )耳(ěr )目(mù )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )哀(āi )哉(zāi )!夫(fū )人(rén )之(zhī )情(qíng ),目(mù )欲(yù )綦(qí )色(sè ),耳(ěr )欲(yù )綦(qí )声(shēng ),口(kǒu )欲(yù )綦(qí )味(wèi ),鼻(bí )欲(yù )綦(qí )臭(chòu ),心(xīn )欲(yù )綦(qí )佚(yì )。--此(cǐ )五(wǔ )綦(qí )者(zhě ),人(rén )情(qíng )之(zhī )所(suǒ )必(bì )不(bú )免(miǎn )也(yě )。养(yǎng )五(wǔ )綦(qí )者(zhě )有(yǒu )具(jù )。无(wú )其(qí )具(jù ),则(zé )五(wǔ )綦(qí )者(zhě )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )致(zhì )也(yě )。万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó ),可(kě )谓(wèi )广(guǎng )大(dà )富(fù )厚(hòu )矣(yǐ ),加(jiā )有(yǒu )治(zhì )辨(biàn )强(qiáng )固(gù )之(zhī )道(dào )焉(yān ),若(ruò )是(shì )则(zé )恬(tián )愉(yú )无(wú )患(huàn )难(nán )矣(yǐ ),然(rán )后(hòu )养(yǎng )五(wǔ )綦(qí )之(zhī )具(jù )具(jù )也(yě )。故(gù )百(bǎi )乐(lè )者(zhě ),生(shēng )于(yú )治(zhì )国(guó )者(zhě )也(yě );忧(yōu )患(huàn )者(zhě ),生(shēng )于(yú )乱(luàn )国(guó )者(zhě )也(yě )。急(jí )逐(zhú )乐(lè )而(ér )缓(huǎn )治(zhì )国(guó )者(zhě ),非(fēi )知(zhī )乐(lè )者(zhě )也(yě )。故(gù )明(míng )君(jūn )者(zhě ),必(bì )将(jiāng )先(xiān )治(zhì )其(qí )国(guó ),然(rán )后(hòu )百(bǎi )乐(lè )得(dé )其(qí )中(zhōng )。闇(ān )君(jūn )者(zhě ),必(bì )将(jiāng )急(jí )逐(zhú )乐(lè )而(ér )缓(huǎn )治(zhì )国(guó ),故(gù )忧(yōu )患(huàn )不(bú )可(kě )胜(shèng )校(xiào )也(yě ),必(bì )至(zhì )于(yú )身(shēn )死(sǐ )国(guó )亡(wáng )然(rán )后(hòu )止(zhǐ )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )哀(āi )哉(zāi )!将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )乐(lè ),乃(nǎi )得(dé )忧(yōu )焉(yān );将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )安(ān ),乃(nǎi )得(dé )危(wēi )焉(yān );将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )福(fú ),乃(nǎi )得(dé )死(sǐ )亡(wáng )焉(yān ),岂(qǐ )不(bú )哀(āi )哉(zāi )!于(yú )乎(hū )!君(jūn )人(rén )者(zhě ),亦(yì )可(kě )以(yǐ )察(chá )若(ruò )言(yán )矣(yǐ )。故(gù )治(zhì )国(guó )有(yǒu )道(dào ),人(rén )主(zhǔ )有(yǒu )职(zhí )。若(ruò )夫(fū )贯(guàn )日(rì )而(ér )治(zhì )详(xiáng ),一(yī )日(rì )而(ér )曲(qǔ )列(liè )之(zhī ),是(shì )所(suǒ )使(shǐ )夫(fū )百(bǎi )吏(lì )官(guān )人(rén )为(wéi )也(yě ),不(bú )足(zú )以(yǐ )是(shì )伤(shāng )游(yóu )玩(wán )安(ān )燕(yàn )之(zhī )乐(lè )。若(ruò )夫(fū )论(lùn )一(yī )相(xiàng )以(yǐ )兼(jiān )率(lǜ )之(zhī ),使(shǐ )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì )莫(mò )不(bú )宿(xiǔ )道(dào )乡(xiāng )方(fāng )而(ér )务(wù ),是(shì )夫(fū )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )职(zhí )也(yě )。若(ruò )是(shì )则(zé )一(yī )天(tiān )下(xià ),名(míng )配(pèi )尧(yáo )禹(yǔ )。之(zhī )主(zhǔ )者(zhě ),守(shǒu )至(zhì )约(yuē )而(ér )详(xiáng ),事(shì )至(zhì )佚(yì )而(ér )功(gōng ),垂(chuí )衣(yī )裳(shang ),不(bú )下(xià )簟(diàn )席(xí )之(zhī )上(shàng ),而(ér )海(hǎi )内(nèi )之(zhī )人(rén )莫(mò )不(bú )愿(yuàn )得(dé )以(yǐ )为(wéi )帝(dì )王(wáng )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )约(yuē ),乐(lè )莫(mò )大(dà )焉(yān )。

人(rén )主(zhǔ )者(zhě ),以(yǐ )官(guān )人(rén )为(wéi )能(néng )者(zhě )也(yě );匹(pǐ )夫(fū )者(zhě ),以(yǐ )自(zì )能(néng )为(wéi )能(néng )者(zhě )也(yě )。人(rén )主(zhǔ )得(dé )使(shǐ )人(rén )为(wéi )之(zhī ),匹(pǐ )夫(fū )则(zé )无(wú )所(suǒ )移(yí )之(zhī )。百(bǎi )亩(mǔ )一(yī )守(shǒu ),事(shì )业(yè )穷(qióng ),无(wú )所(suǒ )移(yí )之(zhī )也(yě )。今(jīn )以(yǐ )一(yī )人(rén )兼(jiān )听(tīng )天(tiān )下(xià ),日(rì )有(yǒu )余(yú )而(ér )治(zhì )不(bú )足(zú )者(zhě ),使(shǐ )人(rén )为(wéi )之(zhī )也(yě )。大(dà )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),小(xiǎo )有(yǒu )一(yī )国(guó ),必(bì )自(zì )为(wéi )之(zhī )然(rán )后(hòu )可(kě ),则(zé )劳(láo )苦(kǔ )秏(mào )(卒(zú )页(yè ))莫(mò )甚(shèn )焉(yān )。如(rú )是(shì ),则(zé )虽(suī )臧(zāng )获(huò )不(bú )肯(kěn )与(yǔ )天(tiān )子(zǐ )易(yì )埶(zhí )业(yè )。以(yǐ )是(shì )县(xiàn )天(tiān )下(xià ),一(yī )四(sì )海(hǎi ),何(hé )故(gù )必(bì )自(zì )为(wéi )之(zhī )?为(wéi )之(zhī )者(zhě ),役(yì )夫(fū )之(zhī )道(dào )也(yě ),墨(mò )子(zǐ )之(zhī )说(shuō )也(yě )。论(lùn )德(dé )使(shǐ )能(néng )而(ér )官(guān )施(shī )之(zhī )者(zhě ),圣(shèng )王(wáng )之(zhī )道(dào )也(yě ),儒(rú )之(zhī )所(suǒ )谨(jǐn )守(shǒu )也(yě )。传(chuán )曰(yuē ):农(nóng )分(fèn )田(tián )而(ér )耕(gēng ),贾(jiǎ )分(fèn )货(huò )而(ér )贩(fàn ),百(bǎi )工(gōng )分(fèn )事(shì )而(ér )劝(quàn ),士(shì )大(dà )夫(fū )分(fèn )职(zhí )而(ér )听(tīng ),建(jiàn )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )君(jūn )分(fèn )土(tǔ )而(ér )守(shǒu ),三(sān )公(gōng )摠(zǒng )方(fāng )而(ér )议(yì ),则(zé )天(tiān )子(zǐ )共(gòng )己(jǐ )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。出(chū )若(ruò )入(rù )若(ruò ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )平(píng )均(jūn ),莫(mò )不(bú )治(zhì )辨(biàn ),是(shì )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě ),而(ér )礼(lǐ )法(fǎ )之(zhī )大(dà )分(fèn )也(yě )。

百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì ),可(kě )以(yǐ )取(qǔ )天(tiān )下(xià )。--是(shì )不(bú )虚(xū );其(qí )难(nán )者(zhě )在(zài )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )知(zhī )之(zhī )也(yě )。取(qǔ )天(tiān )下(xià )者(zhě ),非(fēi )负(fù )其(qí )土(tǔ )地(dì )而(ér )从(cóng )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )也(yě ),道(dào )足(zú )以(yǐ )壹(yī )人(rén )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。彼(bǐ )其(qí )人(rén )苟(gǒu )壹(yī ),则(zé )其(qí )土(tǔ )地(dì )奚(xī )去(qù )我(wǒ )而(ér )适(shì )它(tā )?故(gù )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì ),其(qí )等(děng )位(wèi )爵(jué )服(fú ),足(zú )以(yǐ )容(róng )天(tiān )下(xià )之(zhī )贤(xián )士(shì )矣(yǐ );其(qí )官(guān )职(zhí )事(shì )业(yè ),足(zú )以(yǐ )容(róng )天(tiān )下(xià )之(zhī )能(néng )士(shì )矣(yǐ );循(xún )其(qí )旧(jiù )法(fǎ ),择(zé )其(qí )善(shàn )者(zhě )而(ér )明(míng )用(yòng )之(zhī ),足(zú )以(yǐ )顺(shùn )服(fú )好(hǎo )利(lì )之(zhī )人(rén )矣(yǐ )。贤(xián )士(shì )一(yī )焉(yān ),能(néng )士(shì )官(guān )焉(yān ),好(hǎo )利(lì )之(zhī )人(rén )服(fú )焉(yān ),三(sān )者(zhě )具(jù )而(ér )天(tiān )下(xià )尽(jìn ),无(wú )有(yǒu )是(shì )其(qí )外(wài )矣(yǐ )。故(gù )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì ),足(zú )以(yǐ )竭(jié )埶(zhí )矣(yǐ )。致(zhì )忠(zhōng )信(xìn ),箸(zhù )仁(rén )义(yì ),足(zú )以(yǐ )竭(jié )人(rén )矣(yǐ )。两(liǎng )者(zhě )合(hé )而(ér )天(tiān )下(xià )取(qǔ ),诸(zhū )侯(hóu )后(hòu )同(tóng )者(zhě )先(xiān )危(wēi )。诗(shī )曰(yuē ):“自(zì )西(xī )自(zì )东(dōng ),自(zì )南(nán )自(zì )北(běi ),无(wú )思(sī )不(bú )服(fú )。”一(yī )人(rén )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

羿(yì )、蜂(fēng )门(mén )者(zhě ),善(shàn )服(fú )射(shè )者(zhě )也(yě );王(wáng )良(liáng )、造(zào )父(fù )者(zhě ),善(shàn )服(fú )驭(yù )者(zhě )也(yě )。聪(cōng )明(míng )君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),善(shàn )服(fú )人(rén )者(zhě )也(yě )。人(rén )服(fú )而(ér )埶(zhí )从(cóng )之(zhī ),人(rén )不(bú )服(fú )而(ér )埶(zhí )去(qù )之(zhī ),故(gù )王(wáng )者(zhě )已(yǐ )于(yú )服(fú )人(rén )矣(yǐ )。故(gù )人(rén )主(zhǔ )欲(yù )得(dé )善(shàn )射(shè )--射(shè )远(yuǎn )中(zhōng )微(wēi ),则(zé )莫(mò )若(ruò )羿(yì )、蜂(fēng )门(mén )矣(yǐ );欲(yù )得(dé )善(shàn )驭(yù )--及(jí )速(sù )致(zhì )远(yuǎn ),则(zé )莫(mò )若(ruò )王(wáng )良(liáng )、造(zào )父(fù )矣(yǐ )。欲(yù )得(dé )调(diào )壹(yī )天(tiān )下(xià ),制(zhì )秦(qín )楚(chǔ ),则(zé )莫(mò )若(ruò )聪(cōng )明(míng )君(jūn )子(zǐ )矣(yǐ )。其(qí )用(yòng )知(zhī )甚(shèn )简(jiǎn ),其(qí )为(wéi )事(shì )不(bú )劳(láo ),而(ér )功(gōng )名(míng )致(zhì )大(dà ),甚(shèn )易(yì )处(chù )而(ér )极(jí )可(kě )乐(lè )也(yě )。故(gù )明(míng )君(jūn )以(yǐ )为(wéi )宝(bǎo ),而(ér )愚(yú )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )难(nán )。夫(fū )贵(guì )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),富(fù )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),名(míng )为(wéi )圣(shèng )王(wáng ),兼(jiān )制(zhì )人(rén ),人(rén )莫(mò )得(dé )而(ér )制(zhì )也(yě ),是(shì )人(rén )情(qíng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )欲(yù )也(yě ),而(ér )王(wáng )者(zhě )兼(jiān )而(ér )有(yǒu )是(shì )者(zhě )也(yě )。重(zhòng )色(sè )而(ér )衣(yī )之(zhī ),重(zhòng )味(wèi )而(ér )食(shí )之(zhī ),重(zhòng )财(cái )物(wù )而(ér )制(zhì )之(zhī ),合(hé )天(tiān )下(xià )而(ér )君(jūn )之(zhī ),饮(yǐn )食(shí )甚(shèn )厚(hòu ),声(shēng )乐(lè )甚(shèn )大(dà ),台(tái )谢(xiè )甚(shèn )高(gāo ),园(yuán )囿(yòu )甚(shèn )广(guǎng ),臣(chén )使(shǐ )诸(zhū )侯(hóu ),一(yī )天(tiān )下(xià ),是(shì )又(yòu )人(rén )情(qíng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )欲(yù )也(yě ),而(ér )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )礼(lǐ )制(zhì )如(rú )是(shì )者(zhě )也(yě )。制(zhì )度(dù )以(yǐ )陈(chén ),政(zhèng )令(lìng )以(yǐ )挟(jiā ),官(guān )人(rén )失(shī )要(yào )则(zé )死(sǐ ),公(gōng )侯(hóu )失(shī )礼(lǐ )则(zé )幽(yōu ),四(sì )方(fāng )之(zhī )国(guó ),有(yǒu )侈(chǐ )离(lí )之(zhī )德(dé )则(zé )必(bì )灭(miè ),名(míng )声(shēng )若(ruò )日(rì )月(yuè ),功(gōng )绩(jì )如(rú )天(tiān )地(dì ),天(tiān )下(xià )之(zhī )人(rén )应(yīng )之(zhī )如(rú )景(jǐng )向(xiàng ),是(shì )又(yòu )人(rén )情(qíng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )欲(yù )也(yě ),而(ér )王(wáng )者(zhě )兼(jiān )而(ér )有(yǒu )是(shì )者(zhě )也(yě )。故(gù )人(rén )之(zhī )情(qíng ),口(kǒu )好(hǎo )味(wèi ),而(ér )臭(chòu )味(wèi )莫(mò )美(měi )焉(yān );耳(ěr )好(hǎo )声(shēng ),而(ér )声(shēng )乐(lè )莫(mò )大(dà )焉(yān );目(mù )好(hǎo )色(sè ),而(ér )文(wén )章(zhāng )致(zhì )繁(fán ),妇(fù )女(nǚ )莫(mò )众(zhòng )焉(yān );形(xíng )体(tǐ )好(hǎo )佚(yì ),而(ér )安(ān )重(zhòng )闲(xián )静(jìng )莫(mò )愉(yú )焉(yān );心(xīn )好(hǎo )利(lì ),而(ér )谷(gǔ )禄(lù )莫(mò )厚(hòu )焉(yān )。合(hé )天(tiān )下(xià )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )愿(yuàn )兼(jiān )而(ér )有(yǒu )之(zhī ),睪(yì )牢(láo )天(tiān )下(xià )而(ér )制(zhì )之(zhī )若(ruò )制(zhì )子(zǐ )孙(sūn ),人(rén )苟(gǒu )不(bú )狂(kuáng )惑(huò )戆(gàng )陋(lòu )者(zhě ),其(qí )谁(shuí )能(néng )睹(dǔ )是(shì )而(ér )不(bú )乐(lè )也(yě )哉(zāi )!欲(yù )是(shì )之(zhī )主(zhǔ ),并(bìng )肩(jiān )而(ér )存(cún );能(néng )建(jiàn )是(shì )之(zhī )士(shì ),不(bú )世(shì )绝(jué );千(qiān )岁(suì )而(ér )不(bú )合(hé ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):人(rén )主(zhǔ )不(bú )公(gōng ),人(rén )臣(chén )不(bú )忠(zhōng )也(yě )。人(rén )主(zhǔ )则(zé )外(wài )贤(xián )而(ér )偏(piān )举(jǔ ),人(rén )臣(chén )则(zé )争(zhēng )职(zhí )而(ér )妒(dù )贤(xián ),是(shì )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )合(hé )之(zhī )故(gù )也(yě )。人(rén )主(zhǔ )胡(hú )不(bú )广(guǎng )焉(yān ),无(wú )恤(xù )亲(qīn )疏(shū ),无(wú )偏(piān )贵(guì )贱(jiàn ),惟(wéi )诚(chéng )能(néng )之(zhī )求(qiú )?若(ruò )是(shì ),则(zé )人(rén )臣(chén )轻(qīng )职(zhí )业(yè )让(ràng )贤(xián ),而(ér )安(ān )随(suí )其(qí )后(hòu )。如(rú )是(shì ),则(zé )舜(shùn )禹(yǔ )还(hái )至(zhì ),王(wáng )业(yè )还(hái )起(qǐ );功(gōng )壹(yī )天(tiān )下(xià ),名(míng )配(pèi )舜(shùn )禹(yǔ ),物(wù )由(yóu )有(yǒu )可(kě )乐(lè ),如(rú )是(shì )其(qí )美(měi )焉(yān )者(zhě )乎(hū )!呜(wū )呼(hū )!君(jūn )人(rén )者(zhě ),亦(yì )可(kě )以(yǐ )察(chá )若(ruò )言(yán )矣(yǐ )。杨(yáng )朱(zhū )哭(kū )衢(qú )涂(tú ),曰(yuē ):“此(cǐ )夫(fū )过(guò )举(jǔ )蹞(kuǐ )步(bù ),而(ér )觉(jiào )跌(diē )千(qiān )里(lǐ )者(zhě )夫(fū )!”哀(āi )哭(kū )之(zhī )。此(cǐ )亦(yì )荣(róng )辱(rǔ )、安(ān )危(wēi )、存(cún )亡(wáng )之(zhī )衢(qú )已(yǐ ),此(cǐ )其(qí )为(wéi )可(kě )哀(āi ),甚(shèn )于(yú )衢(qú )涂(tú )。呜(wū )呼(hū )!哀(āi )哉(zāi )!君(jūn )人(rén )者(zhě ),千(qiān )岁(suì )而(ér )不(bú )觉(jiào )也(yě )。

无(wú )国(guó )而(ér )不(bú )有(yǒu )治(zhì )法(fǎ ),无(wú )国(guó )而(ér )不(bú )有(yǒu )乱(luàn )法(fǎ );无(wú )国(guó )而(ér )不(bú )有(yǒu )贤(xián )士(shì ),无(wú )国(guó )而(ér )不(bú )有(yǒu )罢(bà )士(shì );无(wú )国(guó )而(ér )不(bú )有(yǒu )愿(yuàn )民(mín ),无(wú )国(guó )而(ér )不(bú )有(yǒu )悍(hàn )民(mín );无(wú )国(guó )而(ér )不(bú )有(yǒu )美(měi )俗(sú ),无(wú )国(guó )而(ér )不(bú )有(yǒu )恶(è )俗(sú )。两(liǎng )者(zhě )并(bìng )行(háng )而(ér )国(guó )在(zài ),上(shàng )偏(piān )而(ér )国(guó )安(ān ),在(zài )下(xià )偏(piān )而(ér )国(guó )危(wēi );上(shàng )一(yī )而(ér )王(wáng ),下(xià )一(yī )而(ér )亡(wáng )。故(gù )其(qí )法(fǎ )治(zhì ),其(qí )佐(zuǒ )贤(xián ),其(qí )民(mín )愿(yuàn ),其(qí )俗(sú )美(měi ),而(ér )四(sì )者(zhě )齐(qí ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )上(shàng )一(yī )。如(rú )是(shì )则(zé )不(bú )战(zhàn )而(ér )胜(shèng ),不(bú )攻(gōng )而(ér )得(dé ),甲(jiǎ )兵(bīng )不(bú )劳(láo )而(ér )天(tiān )下(xià )服(fú )。故(gù )汤(tāng )以(yǐ )亳(bó ),文(wén )王(wáng )以(yǐ )鄗(hào ),皆(jiē )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì )也(yě ),天(tiān )下(xià )为(wéi )一(yī ),诸(zhū )侯(hóu )为(wéi )臣(chén ),通(tōng )达(dá )之(zhī )属(shǔ ),莫(mò )不(bú )从(cóng )服(fú ),无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),四(sì )者(zhě )齐(qí )也(yě )。桀(jié )纣(zhòu )即(jí )厚(hòu )有(yǒu )天(tiān )下(xià )之(zhī )埶(zhí ),索(suǒ )为(wéi )匹(pǐ )夫(fū )而(ér )不(bú )可(kě )得(dé )也(yě ),是(shì )无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),四(sì )者(zhě )并(bìng )亡(wáng )也(yě )。故(gù )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )法(fǎ )不(bú )同(tóng ),若(ruò )是(shì )所(suǒ )归(guī )者(zhě )一(yī )也(yě )。

上(shàng )莫(mò )不(bú )致(zhì )爱(ài )其(qí )下(xià ),而(ér )制(zhì )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ )。上(shàng )之(zhī )于(yú )下(xià ),如(rú )保(bǎo )赤(chì )子(zǐ ),政(zhèng )令(lìng )制(zhì )度(dù ),所(suǒ )以(yǐ )接(jiē )下(xià )之(zhī )人(rén )百(bǎi )姓(xìng ),有(yǒu )不(bú )理(lǐ )者(zhě )如(rú )豪(háo )末(mò ),则(zé )虽(suī )孤(gū )独(dú )鳏(guān )寡(guǎ )必(bì )不(bú )加(jiā )焉(yān )。故(gù )下(xià )之(zhī )亲(qīn )上(shàng ),欢(huān )如(rú )父(fù )母(mǔ ),可(kě )杀(shā )而(ér )不(bú )可(kě )使(shǐ )不(bú )顺(shùn )。君(jūn )臣(chén )上(shàng )下(xià ),贵(guì )贱(jiàn )长(zhǎng )幼(yòu ),至(zhì )于(yú )庶(shù )人(rén ),莫(mò )不(bú )以(yǐ )是(shì )为(wéi )隆(lóng )正(zhèng );然(rán )后(hòu )皆(jiē )内(nèi )自(zì )省(shěng ),以(yǐ )谨(jǐn )于(yú )分(fèn )。是(shì )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě ),而(ér )礼(lǐ )法(fǎ )之(zhī )枢(shū )要(yào )也(yě )。然(rán )后(hòu )农(nóng )分(fèn )田(tián )而(ér )耕(gēng ),贾(jiǎ )分(fèn )货(huò )而(ér )贩(fàn ),百(bǎi )工(gōng )分(fèn )事(shì )而(ér )劝(quàn ),士(shì )大(dà )夫(fū )分(fèn )职(zhí )而(ér )听(tīng ),建(jiàn )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )君(jūn )分(fèn )土(tǔ )而(ér )守(shǒu ),三(sān )公(gōng )总(zǒng )方(fāng )而(ér )议(yì ),则(zé )天(tiān )子(zǐ )共(gòng )己(jǐ )而(ér )止(zhǐ )矣(yǐ )。出(chū )若(ruò )入(rù )若(ruò ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )均(jūn )平(píng ),莫(mò )不(bú )治(zhì )辨(biàn )。是(shì )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng ),而(ér )礼(lǐ )法(fǎ )之(zhī )大(dà )分(fèn )也(yě )。若(ruò )夫(fū )贯(guàn )日(rì )而(ér )治(zhì )平(píng ),权(quán )物(wù )而(ér )称(chēng )用(yòng ),使(shǐ )衣(yī )服(fú )有(yǒu )制(zhì ),宫(gōng )室(shì )有(yǒu )度(dù ),人(rén )徒(tú )有(yǒu )数(shù ),丧(sàng )祭(jì )械(xiè )用(yòng )皆(jiē )有(yǒu )等(děng )宜(yí ),以(yǐ )是(shì )用(yòng )挟(jiā )于(yú )万(wàn )物(wù ),尺(chǐ )寸(cùn )寻(xún )丈(zhàng ),莫(mò )得(dé )不(bú )循(xún )乎(hū )制(zhì )度(dù )数(shù )量(liàng )然(rán )后(hòu )行(háng ),则(zé )是(shì )官(guān )人(rén )使(shǐ )吏(lì )之(zhī )事(shì )也(yě ),不(bú )足(zú )数(shù )于(yú )大(dà )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )前(qián )。故(gù )君(jūn )人(rén )者(zhě ),立(lì )隆(lóng )政(zhèng )本(běn )朝(cháo )而(ér )当(dāng ),所(suǒ )使(shǐ )要(yào )百(bǎi )事(shì )者(zhě )诚(chéng )仁(rén )人(rén )也(yě ),则(zé )身(shēn )佚(yì )而(ér )国(guó )治(zhì ),功(gōng )大(dà )而(ér )名(míng )美(měi ),上(shàng )可(kě )以(yǐ )王(wáng ),下(xià )可(kě )以(yǐ )霸(bà )。立(lì )隆(lóng )正(zhèng )本(běn )朝(cháo )而(ér )不(bú )当(dāng ),所(suǒ )使(shǐ )要(yào )百(bǎi )事(shì )者(zhě )非(fēi )仁(rén )人(rén )也(yě ),则(zé )身(shēn )劳(láo )而(ér )国(guó )乱(luàn ),功(gōng )废(fèi )而(ér )名(míng )辱(rǔ ),社(shè )稷(jì )必(bì )危(wēi ),是(shì )人(rén )君(jūn )者(zhě )之(zhī )枢(shū )机(jī )也(yě )。故(gù )能(néng )当(dāng )一(yī )人(rén )而(ér )天(tiān )下(xià )取(qǔ ),失(shī )当(dāng )一(yī )人(rén )而(ér )社(shè )稷(jì )危(wēi )。不(bú )能(néng )当(dāng )一(yī )人(rén ),而(ér )能(néng )当(dāng )千(qiān )百(bǎi )人(rén )者(zhě ),说(shuō )无(wú )之(zhī )有(yǒu )也(yě )。既(jì )能(néng )当(dāng )一(yī )人(rén ),则(zé )身(shēn )有(yǒu )何(hé )劳(láo )而(ér )为(wéi )?垂(chuí )衣(yī )裳(shang )而(ér )天(tiān )下(xià )定(dìng )。故(gù )汤(tāng )用(yòng )伊(yī )尹(yǐn ),文(wén )王(wáng )用(yòng )吕(lǚ )尚(shàng ),武(wǔ )王(wáng )用(yòng )召(zhào )公(gōng ),成(chéng )王(wáng )用(yòng )周(zhōu )公(gōng )旦(dàn )。卑(bēi )者(zhě )五(wǔ )伯(bó ),齐(qí )桓(huán )公(gōng )闺(guī )门(mén )之(zhī )内(nèi ),县(xiàn )乐(lè )、奢(shē )泰(tài )、游(yóu )抏(wán )之(zhī )修(xiū ),于(yú )天(tiān )下(xià )不(bú )见(jiàn )谓(wèi )修(xiū ),然(rán )九(jiǔ )合(hé )诸(zhū )侯(hóu ),一(yī )匡(kuāng )天(tiān )下(xià ),为(wéi )五(wǔ )伯(bó )长(zhǎng ),是(shì )亦(yì )无(wú )他(tā )故(gù )焉(yān ),知(zhī )一(yī )政(zhèng )于(yú )管(guǎn )仲(zhòng )也(yě ),是(shì )君(jūn )人(rén )者(zhě )之(zhī )要(yào )守(shǒu )也(yě )。知(zhī )者(zhě )易(yì )为(wéi )之(zhī )兴(xìng )力(lì ),而(ér )功(gōng )名(míng )綦(qí )大(dà )。舍(shě )是(shì )而(ér )孰(shú )足(zú )为(wéi )也(yě )?故(gù )古(gǔ )之(zhī )人(rén ),有(yǒu )大(dà )功(gōng )名(míng )者(zhě ),必(bì )道(dào )是(shì )者(zhě )也(yě )。丧(sàng )其(qí )国(guó )危(wēi )其(qí )身(shēn )者(zhě ),必(bì )反(fǎn )是(shì )者(zhě )也(yě )。故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“知(zhī )者(zhě )之(zhī )知(zhī ),固(gù )以(yǐ )多(duō )矣(yǐ ),有(yǒu )以(yǐ )守(shǒu )少(shǎo ),能(néng )无(wú )察(chá )乎(hū )?愚(yú )者(zhě )之(zhī )知(zhī ),固(gù )以(yǐ )少(shǎo )矣(yǐ ),有(yǒu )以(yǐ )守(shǒu )多(duō ),能(néng )无(wú )狂(kuáng )乎(hū )?”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

治(zhì )国(guó )者(zhě )分(fèn )已(yǐ )定(dìng ),则(zé )主(zhǔ )相(xiàng )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì ),各(gè )谨(jǐn )其(qí )所(suǒ )闻(wén ),不(bú )务(wù )听(tīng )其(qí )所(suǒ )不(bú )闻(wén );各(gè )谨(jǐn )其(qí )所(suǒ )见(jiàn ),不(bú )务(wù )视(shì )其(qí )所(suǒ )不(bú )见(jiàn )。所(suǒ )闻(wén )所(suǒ )见(jiàn )诚(chéng )以(yǐ )齐(qí )矣(yǐ )。则(zé )虽(suī )幽(yōu )闲(xián )隐(yǐn )辟(pì ),百(bǎi )姓(xìng )莫(mò )敢(gǎn )不(bú )敬(jìng )分(fèn )安(ān )制(zhì ),以(yǐ )化(huà )其(qí )上(shàng ),是(shì )治(zhì )国(guó )之(zhī )征(zhēng )也(yě )。

主(zhǔ )道(dào )治(zhì )近(jìn )不(bú )治(zhì )远(yuǎn ),治(zhì )明(míng )不(bú )治(zhì )幽(yōu ),治(zhì )一(yī )不(bú )治(zhì )二(èr )。主(zhǔ )能(néng )治(zhì )近(jìn )则(zé )远(yuǎn )者(zhě )理(lǐ ),主(zhǔ )能(néng )治(zhì )明(míng )则(zé )幽(yōu )者(zhě )化(huà ),主(zhǔ )能(néng )当(dāng )一(yī )则(zé )百(bǎi )事(shì )正(zhèng )。夫(fū )兼(jiān )听(tīng )天(tiān )下(xià ),日(rì )有(yǒu )余(yú )而(ér )治(zhì )不(bú )足(zú )者(zhě ),如(rú )此(cǐ )也(yě ),是(shì )治(zhì )之(zhī )极(jí )也(yě )。既(jì )能(néng )治(zhì )近(jìn ),又(yòu )务(wù )治(zhì )远(yuǎn );既(jì )能(néng )治(zhì )明(míng ),又(yòu )务(wù )见(jiàn )幽(yōu );既(jì )能(néng )当(dāng )一(yī ),又(yòu )务(wù )正(zhèng )百(bǎi ),是(shì )过(guò )者(zhě )也(yě ),过(guò )犹(yóu )不(bú )及(jí )也(yě )。辟(pì )之(zhī )是(shì )犹(yóu )立(lì )直(zhí )木(mù )而(ér )求(qiú )其(qí )影(yǐng )之(zhī )枉(wǎng )也(yě )。不(bú )能(néng )治(zhì )近(jìn ),又(yòu )务(wù )治(zhì )远(yuǎn );不(bú )能(néng )察(chá )明(míng ),又(yòu )务(wù )见(jiàn )幽(yōu );不(bú )能(néng )当(dāng )一(yī ),又(yòu )务(wù )正(zhèng )百(bǎi ),是(shì )悖(bèi )者(zhě )也(yě )。辟(pì )之(zhī )是(shì )犹(yóu )立(lì )枉(wǎng )木(mù )而(ér )求(qiú )其(qí )影(yǐng )之(zhī )直(zhí )也(yě )。故(gù )明(míng )主(zhǔ )好(hǎo )要(yào ),而(ér )闇(ān )主(zhǔ )好(hǎo )详(xiáng );主(zhǔ )好(hǎo )要(yào )则(zé )百(bǎi )事(shì )详(xiáng ),主(zhǔ )好(hǎo )详(xiáng )则(zé )百(bǎi )事(shì )荒(huāng )。君(jūn )者(zhě )、论(lùn )一(yī )相(xiàng ),陈(chén )一(yī )法(fǎ ),明(míng )一(yī )指(zhǐ ),以(yǐ )兼(jiān )覆(fù )之(zhī ),兼(jiān )照(zhào )之(zhī ),以(yǐ )观(guān )其(qí )盛(shèng )者(zhě )也(yě )。相(xiàng )者(zhě ),论(lùn )列(liè )百(bǎi )官(guān )之(zhī )长(zhǎng ),要(yào )百(bǎi )事(shì )之(zhī )听(tīng ),以(yǐ )饰(shì )朝(cháo )廷(tíng )臣(chén )下(xià )百(bǎi )吏(lì )之(zhī )分(fèn ),度(dù )其(qí )功(gōng )劳(láo ),论(lùn )其(qí )庆(qìng )赏(shǎng ),岁(suì )终(zhōng )奉(fèng )其(qí )成(chéng )功(gōng )以(yǐ )效(xiào )于(yú )君(jūn )。当(dāng )则(zé )可(kě ),不(bú )当(dāng )则(zé )废(fèi )。故(gù )君(jūn )人(rén )劳(láo )于(yú )索(suǒ )之(zhī ),而(ér )休(xiū )于(yú )使(shǐ )之(zhī )。

用(yòng )国(guó )者(zhě ),得(dé )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )力(lì )者(zhě )富(fù ),得(dé )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )死(sǐ )者(zhě )强(qiáng ),得(dé )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )誉(yù )者(zhě )荣(róng )。--三(sān )得(dé )者(zhě )具(jù )而(ér )天(tiān )下(xià )归(guī )之(zhī ),三(sān )得(dé )者(zhě )亡(wáng )而(ér )天(tiān )下(xià )去(qù )之(zhī );天(tiān )下(xià )归(guī )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )王(wáng ),天(tiān )下(xià )去(qù )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )亡(wáng )。汤(tāng )武(wǔ )者(zhě ),修(xiū )其(qí )道(dào ),行(háng )其(qí )义(yì ),兴(xìng )天(tiān )下(xià )同(tóng )利(lì ),除(chú )天(tiān )下(xià )同(tóng )害(hài ),天(tiān )下(xià )归(guī )之(zhī )。故(gù )厚(hòu )德(dé )音(yīn )以(yǐ )先(xiān )之(zhī ),明(míng )礼(lǐ )义(yì )以(yǐ )道(dào )之(zhī ),致(zhì )忠(zhōng )信(xìn )以(yǐ )爱(ài )之(zhī ),赏(shǎng )贤(xián )使(shǐ )能(néng )以(yǐ )次(cì )之(zhī ),爵(jué )服(fú )赏(shǎng )庆(qìng )以(yǐ )申(shēn )重(zhòng )之(zhī ),时(shí )其(qí )事(shì ),轻(qīng )其(qí )任(rèn ),以(yǐ )调(diào )齐(qí )之(zhī ),潢(huáng )然(rán )兼(jiān )覆(fù )之(zhī ),养(yǎng )长(zhǎng )之(zhī ),如(rú )保(bǎo )赤(chì )子(zǐ )。生(shēng )民(mín )则(zé )致(zhì )宽(kuān ),使(shǐ )民(mín )则(zé )綦(qí )理(lǐ ),辩(biàn )政(zhèng )令(lìng )制(zhì )度(dù ),所(suǒ )以(yǐ )接(jiē )天(tiān )下(xià )之(zhī )人(rén )百(bǎi )姓(xìng ),有(yǒu )非(fēi )理(lǐ )者(zhě )如(rú )豪(háo )末(mò ),则(zé )虽(suī )孤(gū )独(dú )鳏(guān )寡(guǎ ),必(bì )不(bú )加(jiā )焉(yān )。是(shì )故(gù )百(bǎi )姓(xìng )贵(guì )之(zhī )如(rú )帝(dì ),亲(qīn )之(zhī )如(rú )父(fù )母(mǔ ),为(wéi )之(zhī )出(chū )死(sǐ )断(duàn )亡(wáng )而(ér )不(bú )愉(yú )者(zhě ),无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),道(dào )德(dé )诚(chéng )明(míng ),利(lì )泽(zé )诚(chéng )厚(hòu )也(yě )。乱(luàn )世(shì )则(zé )不(bú )然(rán ),污(wū )漫(màn )突(tū )盗(dào )以(yǐ )先(xiān )之(zhī ),权(quán )谋(móu )倾(qīng )覆(fù )以(yǐ )示(shì )之(zhī ),俳(pái )优(yōu )、侏(zhū )儒(rú )、妇(fù )女(nǚ )之(zhī )请(qǐng )谒(yè )以(yǐ )悖(bèi )之(zhī ),使(shǐ )愚(yú )诏(zhào )知(zhī ),使(shǐ )不(bú )肖(xiāo )临(lín )贤(xián ),生(shēng )民(mín )则(zé )致(zhì )贫(pín )隘(ài ),使(shǐ )民(mín )则(zé )极(jí )劳(láo )苦(kǔ )。是(shì )故(gù ),百(bǎi )姓(xìng )贱(jiàn )之(zhī )如(rú )尪(wāng ),恶(è )之(zhī )如(rú )鬼(guǐ ),日(rì )欲(yù )司(sī )间(jiān )而(ér )相(xiàng )与(yǔ )投(tóu )借(jiè )之(zhī ),去(qù )逐(zhú )之(zhī )。卒(zú )有(yǒu )寇(kòu )难(nán )之(zhī )事(shì ),又(yòu )望(wàng )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )为(wéi )己(jǐ )死(sǐ ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě ),说(shuō )无(wú )以(yǐ )取(qǔ )之(zhī )焉(yān )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“审(shěn )吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )适(shì )人(rén ),适(shì )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )来(lái )我(wǒ )也(yě )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

伤(shāng )国(guó )者(zhě ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):以(yǐ )小(xiǎo )人(rén )尚(shàng )民(mín )而(ér )威(wēi ),以(yǐ )非(fēi )所(suǒ )取(qǔ )于(yú )民(mín )而(ér )巧(qiǎo ),是(shì )伤(shāng )国(guó )之(zhī )大(dà )灾(zāi )也(yě )。大(dà )国(guó )之(zhī )主(zhǔ )也(yě ),而(ér )好(hǎo )见(jiàn )小(xiǎo )利(lì ),是(shì )伤(shāng )国(guó )。其(qí )于(yú )声(shēng )色(sè )、台(tái )榭(xiè )、园(yuán )囿(yòu )也(yě ),愈(yù )厌(yàn )而(ér )好(hǎo )新(xīn ),是(shì )伤(shāng )国(guó )。不(bú )好(hǎo )修(xiū )正(zhèng )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )有(yǒu ),啖(dàn )啖(dàn )常(cháng )欲(yù )人(rén )之(zhī )有(yǒu ),是(shì )伤(shāng )国(guó )。三(sān )邪(xié )者(zhě )在(zài )匈(xiōng )中(zhōng ),而(ér )又(yòu )好(hǎo )以(yǐ )权(quán )谋(móu )倾(qīng )覆(fù )之(zhī )人(rén ),断(duàn )事(shì )其(qí )外(wài ),若(ruò )是(shì ),则(zé )权(quán )轻(qīng )名(míng )辱(rǔ ),社(shè )稷(jì )必(bì )危(wēi ),是(shì )伤(shāng )国(guó )者(zhě )也(yě )。大(dà )国(guó )之(zhī )主(zhǔ )也(yě ),不(bú )隆(lóng )本(běn )行(háng ),不(bú )敬(jìng )旧(jiù )法(fǎ ),而(ér )好(hǎo )诈(zhà )故(gù ),若(ruò )是(shì ),则(zé )夫(fū )朝(cháo )廷(tíng )群(qún )臣(chén ),亦(yì )从(cóng )而(ér )成(chéng )俗(sú )于(yú )不(bú )隆(lóng )礼(lǐ )义(yì )而(ér )好(hǎo )倾(qīng )覆(fù )也(yě )。朝(cháo )廷(tíng )群(qún )臣(chén )之(zhī )俗(sú )若(ruò )是(shì ),则(zé )夫(fū )众(zhòng )庶(shù )百(bǎi )姓(xìng )亦(yì )从(cóng )而(ér )成(chéng )俗(sú )于(yú )不(bú )隆(lóng )礼(lǐ )义(yì )而(ér )好(hǎo )贪(tān )利(lì )矣(yǐ )。君(jūn )臣(chén )上(shàng )下(xià )之(zhī )俗(sú ),莫(mò )不(bú )若(ruò )是(shì ),则(zé )地(dì )虽(suī )广(guǎng ),权(quán )必(bì )轻(qīng );人(rén )虽(suī )众(zhòng ),兵(bīng )必(bì )弱(ruò );刑(xíng )罚(fá )虽(suī )繁(fán ),令(lìng )不(bú )下(xià )通(tōng )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )危(wēi )国(guó ),是(shì )伤(shāng )国(guó )者(zhě )也(yě )。

儒(rú )者(zhě )为(wéi )之(zhī )不(bú )然(rán ),必(bì )将(jiāng )曲(qǔ )辨(biàn ):朝(cháo )廷(tíng )必(bì )将(jiāng )隆(lóng )礼(lǐ )义(yì )而(ér )审(shěn )贵(guì )贱(jiàn ),若(ruò )是(shì )、则(zé )士(shì )大(dà )夫(fū )莫(mò )不(bú )敬(jìng )节(jiē )死(sǐ )制(zhì )者(zhě )矣(yǐ )。百(bǎi )官(guān )则(zé )将(jiāng )齐(qí )其(qí )制(zhì )度(dù ),重(zhòng )其(qí )官(guān )秩(zhì ),若(ruò )是(shì )、则(zé )百(bǎi )吏(lì )莫(mò )不(bú )畏(wèi )法(fǎ )而(ér )遵(zūn )绳(shéng )矣(yǐ )。关(guān )市(shì )几(jǐ )而(ér )不(bú )征(zhēng ),质(zhì )律(lǜ )禁(jìn )止(zhǐ )而(ér )不(bú )偏(piān ),如(rú )是(shì )、则(zé )商(shāng )贾(jiǎ )莫(mò )不(bú )敦(dūn )悫(què )而(ér )无(wú )诈(zhà )矣(yǐ )。百(bǎi )工(gōng )将(jiāng )时(shí )斩(zhǎn )伐(fá ),佻(tiāo )其(qí )期(qī )日(rì ),而(ér )利(lì )其(qí )巧(qiǎo )任(rèn ),如(rú )是(shì ),则(zé )百(bǎi )工(gōng )莫(mò )不(bú )忠(zhōng )信(xìn )而(ér )不(bú )楛(kǔ )矣(yǐ )。县(xiàn )鄙(bǐ )则(zé )将(jiāng )轻(qīng )田(tián )野(yě )之(zhī )税(shuì ),省(shěng )刀(dāo )布(bù )之(zhī )歛(liǎn ),罕(hǎn )举(jǔ )力(lì )役(yì ),无(wú )夺(duó )农(nóng )时(shí ),如(rú )是(shì )、农(nóng )夫(fū )莫(mò )不(bú )朴(pǔ )力(lì )而(ér )寡(guǎ )能(néng )矣(yǐ )。士(shì )大(dà )夫(fū )务(wù )节(jiē )死(sǐ )制(zhì ),然(rán )而(ér )兵(bīng )劲(jìn )。百(bǎi )吏(lì )畏(wèi )法(fǎ )循(xún )绳(shéng ),然(rán )后(hòu )国(guó )常(cháng )不(bú )乱(luàn )。商(shāng )贾(jiǎ )敦(dūn )悫(què )无(wú )诈(zhà ),则(zé )商(shāng )旅(lǚ )安(ān ),货(huò )通(tōng )财(cái ),而(ér )国(guó )求(qiú )给(gěi )矣(yǐ )。百(bǎi )工(gōng )忠(zhōng )信(xìn )而(ér )不(bú )楛(kǔ ),则(zé )器(qì )用(yòng )巧(qiǎo )便(biàn )而(ér )财(cái )不(bú )匮(kuì )矣(yǐ )。农(nóng )夫(fū )朴(pǔ )力(lì )而(ér )寡(guǎ )能(néng ),则(zé )上(shàng )不(bú )失(shī )天(tiān )时(shí ),下(xià )不(bú )失(shī )地(dì )利(lì ),中(zhōng )得(dé )人(rén )和(hé ),而(ér )百(bǎi )事(shì )不(bú )废(fèi )。是(shì )之(zhī )谓(wèi )政(zhèng )令(lìng )行(háng ),风(fēng )俗(sú )美(měi ),以(yǐ )守(shǒu )则(zé )固(gù ),以(yǐ )征(zhēng )则(zé )强(qiáng ),居(jū )则(zé )有(yǒu )名(míng ),动(dòng )则(zé )有(yǒu )功(gōng )。此(cǐ )儒(rú )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )曲(qǔ )辨(biàn )也(yě )。

阅读:26139

打赏捐助〔Donate〕>>>

《王霸》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库