白话译文【登录】

《古文观止》 > 过秦论·上篇 > 《白话译文》 > 拼音版

秦(qín )孝(xiào )公(gōng )占(zhàn )据(jù )着(zhe )崤(xiáo )山(shān )和(hé )函(hán )谷(gǔ )关(guān )的(de )险(xiǎn )固(gù )地(dì )势(shì ),拥(yōng )有(yǒu )雍(yōng )州(zhōu )的(de )土(tǔ )地(dì ),君(jūn )臣(chén )牢(láo )固(gù )地(dì )守(shǒu )卫(wèi )着(zhe )来(lái )伺(sì )机(jī )夺(duó )取(qǔ )周(zhōu )王(wáng )室(shì )的(de )权(quán )力(lì ),(秦(qín )孝(xiào )公(gōng ))有(yǒu )统(tǒng )一(yī )天(tiān )下(xià )的(de )雄(xióng )心(xīn )。正(zhèng )当(dāng )这(zhè )时(shí ),商(shāng )鞅(yāng )辅(fǔ )佐(zuǒ )他(tā ),对(duì )内(nèi )建(jiàn )立(lì )法(fǎ )规(guī )制(zhì )度(dù ),从(cóng )事(shì )耕(gēng )作(zuò )纺(fǎng )织(zhī ),修(xiū )造(zào )防(fáng )守(shǒu )和(hé )进(jìn )攻(gōng )的(de )器(qì )械(xiè );对(duì )外(wài )实(shí )行(háng )连(lián )衡(héng )策(cè )略(luè ),使(shǐ )诸(zhū )侯(hóu )自(zì )相(xiàng )争(zhēng )斗(dòu )。因(yīn )此(cǐ ),秦(qín )人(rén )轻(qīng )而(ér )易(yì )举(jǔ )地(dì )夺(duó )取(qǔ )了(le )黄(huáng )河(hé )以(yǐ )西(xī )的(de )土(tǔ )地(dì )。

秦(qín )孝(xiào )公(gōng )死(sǐ )了(le )以(yǐ )后(hòu ),惠(huì )文(wén )王(wáng )、武(wǔ )王(wáng )、昭(zhāo )襄(xiāng )王(wáng )承(chéng )继(jì )先(xiān )前(qián )的(de )基(jī )业(yè ),沿(yán )袭(xí )前(qián )代(dài )的(de )策(cè )略(luè ),向(xiàng )南(nán )夺(duó )取(qǔ )汉(hàn )中(zhōng ),向(xiàng )西(xī )攻(gōng )取(qǔ )巴(bā )、蜀(shǔ ),向(xiàng )东(dōng )割(gē )取(qǔ )肥(féi )沃(wò )的(de )地(dì )区(qū ),向(xiàng )北(běi )占(zhàn )领(lǐng )非(fēi )常(cháng )重(zhòng )要(yào )的(de )地(dì )区(qū )。诸(zhū )侯(hóu )恐(kǒng )慌(huāng )害(hài )怕(pà ),集(jí )会(huì )结(jié )盟(méng ),商(shāng )议(yì )削(xuē )弱(ruò )秦(qín )国(guó )。不(bú )吝(lìn )惜(xī )奇(qí )珍(zhēn )贵(guì )重(zhòng )的(de )器(qì )物(wù )和(hé )肥(féi )沃(wò )富(fù )饶(ráo )的(de )土(tǔ )地(dì ),用(yòng )来(lái )招(zhāo )纳(nà )天(tiān )下(xià )的(de )优(yōu )秀(xiù )人(rén )才(cái ),采(cǎi )用(yòng )合(hé )纵(zòng )的(de )策(cè )略(luè )缔(dì )结(jié )盟(méng )约(yuē ),互(hù )相(xiàng )援(yuán )助(zhù ),成(chéng )为(wéi )一(yī )体(tǐ )。在(zài )这(zhè )个(gè )时(shí )候(hòu ),齐(qí )国(guó )有(yǒu )孟(mèng )尝(cháng )君(jūn ),赵(zhào )国(guó )有(yǒu )平(píng )原(yuán )君(jūn ),楚(chǔ )国(guó )有(yǒu )春(chūn )申(shēn )君(jūn ),魏(wèi )国(guó )有(yǒu )信(xìn )陵(líng )君(jūn )。这(zhè )四(sì )位(wèi )封(fēng )君(jūn ),都(dōu )见(jiàn )识(shí )英(yīng )明(míng )有(yǒu )智(zhì )谋(móu ),心(xīn )地(dì )诚(chéng )而(ér )讲(jiǎng )信(xìn )义(yì ),待(dài )人(rén )宽(kuān )宏(hóng )厚(hòu )道(dào )而(ér )爱(ài )惜(xī )人(rén )民(mín ),尊(zūn )重(zhòng )贤(xián )才(cái )而(ér )重(zhòng )用(yòng )士(shì )人(rén ),以(yǐ )合(hé )纵(zòng )之(zhī )约(yuē )击(jī )破(pò )秦(qín )的(de )连(lián )横(héng )之(zhī )策(cè ),联(lián )合(hé )韩(hán )、魏(wèi )、燕(yàn )、楚(chǔ )、齐(qí )、赵(zhào )、宋(sòng )、卫(wèi )、中(zhōng )山(shān )的(de )部(bù )队(duì )。在(zài )这(zhè )时(shí ),六(liù )国(guó )的(de )士(shì )人(rén ),有(yǒu )宁(níng )越(yuè )、徐(xú )尚(shàng )、苏(sū )秦(qín )、杜(dù )赫(hè )等(děng )人(rén )为(wéi )他(tā )们(men )出(chū )谋(móu )划(huá )策(cè ),齐(qí )明(míng )、周(zhōu )最(zuì )、陈(chén )轸(zhěn )、召(zhào )滑(huá )、楼(lóu )缓(huǎn )、翟(zhái )景(jǐng )、苏(sū )厉(lì )、乐(lè )毅(yì )等(děng )人(rén )沟(gōu )通(tōng )他(tā )们(men )的(de )意(yì )见(jiàn ),吴(wú )起(qǐ )、孙(sūn )膑(bìn )、带(dài )佗(tuó )、倪(ní )良(liáng )、王(wáng )廖(liào )、田(tián )忌(jì )、廉(lián )颇(pō )、赵(zhào )奢(shē )等(děng )人(rén )统(tǒng )率(lǜ )他(tā )们(men )的(de )军(jūn )队(duì )。他(tā )们(men )曾(céng )经(jīng )用(yòng )十(shí )倍(bèi )于(yú )秦(qín )的(de )土(tǔ )地(dì ),上(shàng )百(bǎi )万(wàn )的(de )军(jūn )队(duì ),攻(gōng )打(dǎ )函(hán )谷(gǔ )关(guān )来(lái )攻(gōng )打(dǎ )秦(qín )国(guó )。秦(qín )人(rén )打(dǎ )开(kāi )函(hán )谷(gǔ )关(guān )口(kǒu )迎(yíng )战(zhàn )敌(dí )人(rén ),九(jiǔ )国(guó )的(de )军(jūn )队(duì )有(yǒu )所(suǒ )顾(gù )虑(lǜ )徘(pái )徊(huái )不(bú )敢(gǎn )入(rù )关(guān )。秦(qín )人(rén )没(méi )有(yǒu )一(yī )兵(bīng )一(yī )卒(zú )的(de )耗(hào )费(fèi ),然(rán )而(ér )天(tiān )下(xià )的(de )诸(zhū )侯(hóu )就(jiù )已(yǐ )窘(jiǒng )迫(pò )不(bú )堪(kān )了(le )。因(yīn )此(cǐ ),纵(zòng )约(yuē )失(shī )败(bài )了(le ),各(gè )诸(zhū )侯(hóu )国(guó )争(zhēng )着(zhe )割(gē )地(dì )来(lái )贿(huì )赂(lù )秦(qín )国(guó )。秦(qín )有(yǒu )剩(shèng )余(yú )的(de )力(lì )量(liàng )趁(chèn )他(tā )们(men )困(kùn )乏(fá )而(ér )制(zhì )服(fú )他(tā )们(men ),追(zhuī )赶(gǎn )逃(táo )走(zǒu )的(de )败(bài )兵(bīng ),百(bǎi )万(wàn )败(bài )兵(bīng )横(héng )尸(shī )道(dào )路(lù ),流(liú )淌(tǎng )的(de )血(xuè )液(yè )可(kě )以(yǐ )漂(piāo )浮(fú )盾(dùn )牌(pái )。秦(qín )国(guó )凭(píng )借(jiè )这(zhè )有(yǒu )利(lì )的(de )形(xíng )势(shì ),割(gē )取(qǔ )天(tiān )下(xià )的(de )土(tǔ )地(dì ),重(zhòng )新(xīn )划(huá )分(fèn )山(shān )河(hé )的(de )区(qū )域(yù )。强(qiáng )国(guó )主(zhǔ )动(dòng )表(biǎo )示(shì )臣(chén )服(fú ),弱(ruò )国(guó )入(rù )秦(qín )朝(cháo )拜(bài )。

延(yán )续(xù )到(dào )孝(xiào )文(wén )王(wáng )、庄(zhuāng )襄(xiāng )王(wáng ),统(tǒng )治(zhì )的(de )时(shí )间(jiān )不(bú )长(zhǎng ),秦(qín )国(guó )并(bìng )没(méi )有(yǒu )什(shí )么(me )大(dà )事(shì )发(fā )生(shēng )。

到(dào )始(shǐ )皇(huáng )的(de )时(shí )候(hòu ),发(fā )展(zhǎn )六(liù )世(shì )遗(yí )留(liú )下(xià )来(lái )的(de )功(gōng )业(yè ),以(yǐ )武(wǔ )力(lì )来(lái )统(tǒng )治(zhì )各(gè )国(guó ),将(jiāng )东(dōng )周(zhōu ),西(xī )周(zhōu )和(hé )各(gè )诸(zhū )侯(hóu )国(guó )统(tǒng )统(tǒng )消(xiāo )灭(miè ),登(dēng )上(shàng )皇(huáng )帝(dì )的(de )宝(bǎo )座(zuò )来(lái )统(tǒng )治(zhì )天(tiān )下(xià ),用(yòng )严(yán )酷(kù )的(de )刑(xíng )罚(fá )来(lái )奴(nú )役(yì )天(tiān )下(xià )的(de )百(bǎi )姓(xìng ),威(wēi )风(fēng )震(zhèn )慑(shè )四(sì )海(hǎi )。秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )向(xiàng )南(nán )攻(gōng )取(qǔ )百(bǎi )越(yuè )的(de )土(tǔ )地(dì ),把(bǎ )它(tā )划(huá )为(wéi )桂(guì )林(lín )郡(jùn )和(hé )象(xiàng )郡(jùn ),百(bǎi )越(yuè )的(de )君(jūn )主(zhǔ )低(dī )着(zhe )头(tóu ),颈(jǐng )上(shàng )捆(kǔn )着(zhe )绳(shéng )子(zǐ )(愿(yuàn )意(yì )服(fú )从(cóng )投(tóu )降(jiàng )),把(bǎ )性(xìng )命(mìng )交(jiāo )给(gěi )司(sī )法(fǎ )官(guān )吏(lì )。秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )于(yú )是(shì )又(yòu )命(mìng )令(lìng )蒙(méng )恬(tián )在(zài )北(běi )方(fāng )修(xiū )筑(zhù )长(zhǎng )城(chéng ),守(shǒu )卫(wèi )边(biān )境(jìng ),使(shǐ )匈(xiōng )奴(nú )退(tuì )却(què )七(qī )百(bǎi )多(duō )里(lǐ );胡(hú )人(rén )不(bú )敢(gǎn )向(xiàng )下(xià )到(dào )南(nán )边(biān )来(lái )放(fàng )牧(mù ),勇(yǒng )士(shì )不(bú )敢(gǎn )拉(lā )弓(gōng )射(shè )箭(jiàn )来(lái )报(bào )仇(chóu )。秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )接(jiē )着(zhe )就(jiù )废(fèi )除(chú )古(gǔ )代(dài )帝(dì )王(wáng )的(de )治(zhì )世(shì )之(zhī )道(dào ),焚(fén )烧(shāo )诸(zhū )子(zǐ )百(bǎi )家(jiā )的(de )著(zhe )作(zuò ),来(lái )使(shǐ )百(bǎi )姓(xìng )愚(yú )蠢(chǔn );毁(huǐ )坏(huài )高(gāo )大(dà )的(de )城(chéng )墙(qiáng ),杀(shā )掉(diào )英(yīng )雄(xióng )豪(háo )杰(jié );收(shōu )缴(jiǎo )天(tiān )下(xià )的(de )兵(bīng )器(qì ),集(jí )中(zhōng )在(zài )咸(xián )阳(yáng ),销(xiāo )毁(huǐ )兵(bīng )刃(rèn )和(hé )箭(jiàn )头(tóu ),冶(yě )炼(liàn )它(tā )们(men )铸(zhù )造(zào )十(shí )二(èr )个(gè )铜(tóng )人(rén ),以(yǐ )便(biàn )削(xuē )弱(ruò )百(bǎi )姓(xìng )的(de )反(fǎn )抗(kàng )力(lì )量(liàng )。然(rán )后(hòu )凭(píng )借(jiè )华(huá )山(shān )为(wéi )城(chéng )墙(qiáng ),依(yī )据(jù )黄(huáng )河(hé )为(wéi )城(chéng )池(chí ),凭(píng )借(jiè )着(zhe )高(gāo )耸(sǒng )的(de )华(huá )山(shān ),往(wǎng )下(xià )看(kàn )着(zhe )深(shēn )不(bú )可(kě )测(cè )的(de )黄(huáng )河(hé ),认(rèn )为(wéi )这(zhè )是(shì )险(xiǎn )固(gù )的(de )地(dì )方(fāng )。好(hǎo )的(de )将(jiāng )领(lǐng )手(shǒu )执(zhí )强(qiáng )弩(nǔ ),守(shǒu )卫(wèi )着(zhe )要(yào )害(hài )的(de )地(dì )方(fāng ),可(kě )靠(kào )的(de )官(guān )员(yuán )和(hé )精(jīng )锐(ruì )的(de )士(shì )卒(zú ),拿(ná )着(zhe )锋(fēng )利(lì )的(de )兵(bīng )器(qì ),盘(pán )问(wèn )过(guò )往(wǎng )行(háng )人(rén )。天(tiān )下(xià )已(yǐ )经(jīng )安(ān )定(dìng ),始(shǐ )皇(huáng )心(xīn )里(lǐ )自(zì )己(jǐ )认(rèn )为(wéi )这(zhè )关(guān )中(zhōng )的(de )险(xiǎn )固(gù )地(dì )势(shì )、方(fāng )圆(yuán )千(qiān )里(lǐ )的(de )坚(jiān )固(gù )的(de )城(chéng )防(fáng ),是(shì )子(zǐ )子(zǐ )孙(sūn )孙(sūn )称(chēng )帝(dì )称(chēng )王(wáng )直(zhí )至(zhì )万(wàn )代(dài )的(de )基(jī )业(yè )。

始(shǐ )皇(huáng )去(qù )世(shì )之(zhī )后(hòu ),他(tā )的(de )余(yú )威(wēi )(依(yī )然(rán ))震(zhèn )慑(shè )着(zhe )边(biān )远(yuǎn )地(dì )区(qū )。可(kě )是(shì ),陈(chén )涉(shè )不(bú )过(guò )是(shì )个(gè )破(pò )瓮(wèng )做(zuò )窗(chuāng )户(hù )、草(cǎo )绳(shéng )做(zuò )户(hù )枢(shū )的(de )贫(pín )家(jiā )子(zǐ )弟(dì ),是(shì )氓(máng )、隶(lì )一(yī )类(lèi )的(de )人(rén ),(后(hòu )来(lái ))做(zuò )了(le )被(bèi )迁(qiān )谪(zhé )戍(shù )边(biān )的(de )卒(zú )子(zǐ );才(cái )能(néng )不(bú )如(rú )普(pǔ )通(tōng )人(rén ),并(bìng )没(méi )有(yǒu )孔(kǒng )丘(qiū )、墨(mò )翟(zhái )那(nà )样(yàng )的(de )贤(xián )德(dé ),也(yě )不(bú )像(xiàng )陶(táo )朱(zhū )、猗(yī )顿(dùn )那(nà )样(yàng )富(fù )有(yǒu )。(他(tā ))跻(jī )身(shēn )于(yú )戍(shù )卒(zú )的(de )队(duì )伍(wǔ )中(zhōng ),从(cóng )田(tián )野(yě )间(jiān )突(tū )然(rán )奋(fèn )起(qǐ )发(fā )难(nán ),率(lǜ )领(lǐng )着(zhe )疲(pí )惫(bèi )无(wú )力(lì )的(de )士(shì )兵(bīng ),指(zhǐ )挥(huī )着(zhe )几(jǐ )百(bǎi )人(rén )的(de )队(duì )伍(wǔ ),掉(diào )转(zhuǎn )头(tóu )来(lái )进(jìn )攻(gōng )秦(qín )国(guó ),砍(kǎn )下(xià )树(shù )木(mù )作(zuò )武(wǔ )器(qì ),举(jǔ )起(qǐ )竹(zhú )竿(gān )当(dāng )旗(qí )帜(zhì ),天(tiān )下(xià )豪(háo )杰(jié )像(xiàng )云(yún )一(yī )样(yàng )聚(jù )集(jí ),回(huí )声(shēng )似(sì )的(de )应(yīng )和(hé )他(tā ),许(xǔ )多(duō )人(rén )都(dōu )背(bèi )着(zhe )粮(liáng )食(shí ),如(rú )影(yǐng )随(suí )形(xíng )地(dì )跟(gēn )着(zhe )。崤(xiáo )山(shān )以(yǐ )东(dōng )的(de )英(yīng )雄(xióng )豪(háo )杰(jié )于(yú )是(shì )一(yī )齐(qí )起(qǐ )事(shì ),消(xiāo )灭(miè )了(le )秦(qín )的(de )家(jiā )族(zú )。

况(kuàng )且(qiě )那(nà )天(tiān )下(xià )并(bìng )没(méi )有(yǒu )缩(suō )小(xiǎo )削(xuē )弱(ruò ),雍(yōng )州(zhōu )的(de )地(dì )势(shì ),崤(xiáo )山(shān )和(hé )函(hán )谷(gǔ )关(guān )的(de )险(xiǎn )固(gù ),是(shì )保(bǎo )持(chí )原(yuán )来(lái )的(de )样(yàng )子(zǐ )。陈(chén )涉(shè )的(de )地(dì )位(wèi ),没(méi )有(yǒu )比(bǐ )齐(qí )、楚(chǔ )、燕(yàn )、赵(zhào )、韩(hán )、魏(wèi )、宋(sòng )、卫(wèi )、中(zhōng )山(shān )的(de )国(guó )君(jūn )更(gèng )加(jiā )尊(zūn )贵(guì );锄(chú )头(tóu )木(mù )棍(gùn )也(yě )不(bú )比(bǐ )钩(gōu )戟(jǐ )长(zhǎng )矛(máo )更(gèng )锋(fēng )利(lì );那(nà )迁(qiān )谪(zhé )戍(shù )边(biān )的(de )士(shì )兵(bīng )也(yě )不(bú )能(néng )和(hé )九(jiǔ )国(guó )部(bù )队(duì )抗(kàng )衡(héng );深(shēn )谋(móu )远(yuǎn )虑(lǜ ),行(háng )军(jūn )用(yòng )兵(bīng )的(de )方(fāng )法(fǎ ),也(yě )比(bǐ )不(bú )上(shàng )先(xiān )前(qián )九(jiǔ )国(guó )的(de )武(wǔ )将(jiāng )谋(móu )臣(chén )。可(kě )是(shì )条(tiáo )件(jiàn )好(hǎo )者(zhě )失(shī )败(bài )而(ér )条(tiáo )件(jiàn )差(chà )者(zhě )成(chéng )功(gōng ),功(gōng )业(yè )完(wán )全(quán )相(xiàng )反(fǎn ),为(wéi )什(shí )么(me )呢(ne )?假(jiǎ )使(shǐ )拿(ná )东(dōng )方(fāng )诸(zhū )侯(hóu )国(guó )跟(gēn )陈(chén )涉(shè )比(bǐ )一(yī )比(bǐ )长(zhǎng )短(duǎn )大(dà )小(xiǎo ),量(liàng )一(yī )量(liàng )权(quán )势(shì )力(lì )量(liàng ),就(jiù )更(gèng )不(bú )能(néng )相(xiàng )提(tí )并(bìng )论(lùn )了(le )。然(rán )而(ér )秦(qín )凭(píng )借(jiè )着(zhe )它(tā )的(de )小(xiǎo )小(xiǎo )的(de )地(dì )方(fāng ),发(fā )展(zhǎn )到(dào )兵(bīng )车(chē )万(wàn )乘(chéng )的(de )国(guó )势(shì ),管(guǎn )辖(xiá )全(quán )国(guó ),使(shǐ )六(liù )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )都(dōu )来(lái )朝(cháo )见(jiàn ),已(yǐ )经(jīng )一(yī )百(bǎi )多(duō )年(nián )了(le );这(zhè )之(zhī )后(hòu )把(bǎ )天(tiān )下(xià )作(zuò )为(wéi )家(jiā )业(yè ),用(yòng )崤(xiáo )山(shān )、函(hán )谷(gǔ )关(guān )作(zuò )为(wéi )自(zì )己(jǐ )的(de )内(nèi )宫(gōng );陈(chén )涉(shè )一(yī )人(rén )起(qǐ )义(yì )国(guó )家(jiā )就(jiù )灭(miè )亡(wáng )了(le ),秦(qín )王(wáng )子(zǐ )婴(yīng )死(sǐ )在(zài )别(bié )人(rén )(项(xiàng )羽(yǔ ))手(shǒu )里(lǐ ),被(bèi )天(tiān )下(xià )人(rén )耻(chǐ )笑(xiào ),这(zhè )是(shì )为(wéi )什(shí )么(me )呢(ne )?就(jiù )因(yīn )为(wéi )不(bú )施(shī )行(háng )仁(rén )政(zhèng )而(ér )使(shǐ )攻(gōng )守(shǒu )的(de )形(xíng )势(shì )发(fā )生(shēng )了(le )变(biàn )化(huà )啊(ā )。

阅读:26060

打赏捐助〔Donate〕>>>

《白话译文》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库