言毒篇【登录】

《论衡》 > 卷二十三 > 《言毒篇》 > 拼音版

或(huò )问(wèn )曰(yuē ):“天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān ),万(wàn )物(wù )之(zhī )性(xìng ),含(hán )血(xuè )之(zhī )虫(chóng ),有(yǒu )蝮(fù )、蛇(shé )、蜂(fēng )、虿(chài ),咸(xián )怀(huái )毒(dú )螫(shì ),犯(fàn )中(zhōng )人(rén )身(shēn ),〔谓(wèi )〕获(huò )疾(jí )痛(tòng ),当(dāng )时(shí )不(bú )救(jiù ),流(liú )遍(biàn )一(yī )身(shēn );草(cǎo )木(mù )之(zhī )中(zhōng ),有(yǒu )巴(bā )豆(dòu )、野(yě )葛(gě ),食(shí )之(zhī )凑(còu )懑(mèn ),颇(pō )多(duō )杀(shā )人(rén )。不(bú )知(zhī )此(cǐ )物(wù ),禀(bǐng )何(hé )气(qì )於(yú )天(tiān )?万(wàn )物(wù )之(zhī )生(shēng ),皆(jiē )禀(bǐng )元(yuán )气(qì ),元(yuán )气(qì )之(zhī )中(zhōng ),有(yǒu )毒(dú )螫(shì )乎(hū )?”

曰(yuē ):夫(fū )毒(dú ),太(tài )阳(yáng )之(zhī )热(rè )气(qì )也(yě ),中(zhōng )人(rén )人(rén )毒(dú )。人(rén )食(shí )凑(còu )懑(mèn )者(zhě ),其(qí )不(bú )堪(kān )任(rèn )也(yě )。不(bú )堪(kān )任(rèn ),则(zé )谓(wèi )之(zhī )毒(dú )矣(yǐ )。太(tài )阳(yáng )火(huǒ )气(qì ),常(cháng )为(wéi )毒(dú )螫(shì ),气(qì )热(rè )也(yě )。太(tài )阳(yáng )之(zhī )地(dì ),人(rén )民(mín )促(cù )急(jí ),促(cù )急(jí )之(zhī )人(rén ),口(kǒu )舌(shé )为(wéi )毒(dú )。故(gù )楚(chǔ )、越(yuè )之(zhī )人(rén ),促(cù )急(jí )捷(jié )疾(jí ),与(yǔ )人(rén )谈(tán )言(yán ),口(kǒu )唾(tuò )射(shè )人(rén ),则(zé )人(rén )脣(chún )胎(tāi )肿(zhǒng )而(ér )为(wéi )创(chuàng )。南(nán )郡(jùn )极(jí )热(rè )之(zhī )地(dì ),其(qí )人(rén )祝(zhù )树(shù )树(shù )枯(kū ),唾(tuò )鸟(niǎo )鸟(niǎo )坠(zhuì )。巫(wū )咸(xián )能(néng )以(yǐ )祝(zhù )延(yán )人(rén )之(zhī )疾(jí )、愈(yù )人(rén )之(zhī )祸(huò )者(zhě ),生(shēng )於(yú )江(jiāng )南(nán ),含(hán )烈(liè )气(qì )也(yě )。夫(fū )毒(dú ),阳(yáng )气(qì )也(yě ),故(gù )其(qí )中(zhōng )人(rén ),若(ruò )火(huǒ )灼(zhuó )人(rén )。或(huò )为(wéi )蝮(fù )所(suǒ )中(zhōng ),割(gē )肉(ròu )置(zhì )地(dì )焦(jiāo )沸(fèi ),火(huǒ )气(qì )之(zhī )验(yàn )也(yě )。四(sì )方(fāng )极(jí )皆(jiē )为(wéi )维(wéi )边(biān ),唯(wéi )东(dōng )南(nán )隅(yú )有(yǒu )温(wēn )烈(liè )气(qì )。温(wēn )烈(liè )气(qì )发(fā ),常(cháng )以(yǐ )春(chūn )夏(xià )。春(chūn )夏(xià )阳(yáng )起(qǐ )。东(dōng )南(nán )隅(yú ),阳(yáng )位(wèi )也(yě )。他(tā )物(wù )之(zhī )气(qì ),入(rù )人(rén )鼻(bí )目(mù ),不(bú )能(néng )疾(jí )痛(tòng )。火(huǒ )烟(yān )入(rù )鼻(bí )鼻(bí )疾(jí ),入(rù )目(mù )目(mù )痛(tòng ),火(huǒ )气(qì )有(yǒu )烈(liè )也(yě )。物(wù )为(wéi )靡(mí )屑(xiè )者(zhě )多(duō ),唯(wéi )一(yī )火(huǒ )最(zuì )烈(liè ),火(huǒ )气(qì )所(suǒ )燥(zào )也(yě )。食(shí )甘(gān )旨(zhǐ )之(zhī )食(shí ),无(wú )伤(shāng )於(yú )人(rén )。食(shí )蜜(mì )少(shǎo )多(duō ),则(zé )令(lìng )人(rén )毒(dú )。蜜(mì )为(wéi )蜂(fēng )液(yè ),蜂(fēng )则(zé )阳(yáng )物(wù )也(yě )。人(rén )行(háng )无(wú )所(suǒ )触(chù )犯(fàn ),体(tǐ )无(wú )故(gù )痛(tòng ),痛(tòng )处(chù )若(ruò )杖(zhàng )之(zhī )迹(jì )。人(rén )腓(féi ),腓(féi )谓(wèi )鬼(guǐ )殴(ōu )之(zhī )。鬼(guǐ )者(zhě ),太(tài )阳(yáng )之(zhī )妖(yāo )也(yě )。微(wēi )者(zhě ),疾(jí )谓(wèi )之(zhī )边(biān ),其(qí )治(zhì )用(yòng )蜜(mì )与(yǔ )丹(dān )。蜜(mì )丹(dān )阳(yáng )物(wù ),以(yǐ )类(lèi )治(zhì )之(zhī )也(yě )。夫(fū )治(zhì )风(fēng )用(yòng )风(fēng ),治(zhì )热(rè )用(yòng )热(rè ),治(zhì )边(biān )用(yòng )蜜(mì )丹(dān )。则(zé )知(zhī )边(biān )者(zhě )阳(yáng )气(qì )所(suǒ )为(wéi ),流(liú )毒(dú )所(suǒ )加(jiā )也(yě )。天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān ),毒(dú )气(qì )流(liú )行(háng ),人(rén )当(dāng )其(qí )冲(chōng ),则(zé )面(miàn )肿(zhǒng )疾(jí ),世(shì )人(rén )谓(wèi )之(zhī )火(huǒ )流(liú )所(suǒ )刺(cì )也(yě )。

人(rén )见(jiàn )鬼(guǐ )者(zhě ),言(yán )其(qí )色(sè )赤(chì ),太(tài )阳(yáng )妖(yāo )气(qì ),自(zì )如(rú )其(qí )色(sè )也(yě )。鬼(guǐ )为(wéi )烈(liè )毒(dú ),犯(fàn )人(rén )辄(zhé )死(sǐ ),故(gù )杜(dù )伯(bó )射(shè )周(zhōu )宣(xuān )立(lì )崩(bēng )。鬼(guǐ )所(suǒ )赍(jī )物(wù ),阳(yáng )火(huǒ )之(zhī )类(lèi ),杜(dù )伯(bó )弓(gōng )矢(shǐ ),其(qí )色(sè )皆(jiē )亦(yì )。南(nán )道(dào )名(míng )毒(dú )曰(yuē )短(duǎn )狐(hú )。杜(dù )伯(bó )之(zhī )象(xiàng ),执(zhí )弓(gōng )而(ér )射(shè ),阳(yáng )气(qì )因(yīn )而(ér )激(jī ),激(jī )而(ér )射(shè ),故(gù )其(qí )中(zhōng )人(rén )象(xiàng )弓(gōng )矢(shǐ )之(zhī )形(xíng )。火(huǒ )困(kùn )而(ér )气(qì )热(rè ),血(xuè )毒(dú )盛(shèng ),故(gù )食(shí )走(zǒu )马(mǎ )之(zhī )肝(gān )杀(shā )人(rén ),气(qì )困(kùn )为(wéi )热(rè )也(yě );盛(shèng )夏(xià )暴(bào )行(háng ),暑(shǔ )暍(yē )而(ér )死(sǐ ),热(rè )极(jí )为(wéi )毒(dú )也(yě )。人(rén )疾(jí )行(háng )汗(hàn )出(chū ),对(duì )炉(lú )汗(hàn )出(chū ),向(xiàng )日(rì )亦(yì )汗(hàn )出(chū ),疾(jí )温(wēn )病(bìng )者(zhě )亦(yì )汗(hàn )出(chū )。四(sì )者(zhě )异(yì )事(shì )而(ér )皆(jiē )汗(hàn )出(chū ),困(kùn )同(tóng )热(rè )等(děng ),火(huǒ )日(rì )之(zhī )变(biàn )也(yě )。天(tiān )下(xià )万(wàn )物(wù ),含(hán )太(tài )阳(yáng )气(qì )而(ér )生(shēng )者(zhě ),皆(jiē )有(yǒu )毒(dú )螫(shì )。毒(dú )螫(shì )渥(wò )者(zhě ),在(zài )虫(chóng )则(zé )为(wéi )蝮(fù )蛇(shé )蜂(fēng )虿(chài ),在(zài )草(cǎo )则(zé )为(wéi )巴(bā )豆(dòu )治(zhì )葛(gě ),在(zài )鱼(yú )则(zé )为(wéi )鲑(guī )与(yǔ )多(duō )、叔(shū ),故(gù )人(rén )食(shí )鲑(guī )肝(gān )而(ér )死(sǐ ),为(wéi )多(duō )、叔(shū )螫(shì )有(yǒu )毒(dú )。鱼(yú )与(yǔ )鸟(niǎo )同(tóng )类(lèi ),故(gù )鸟(niǎo )蜚(fēi )鱼(yú )亦(yì )蜚(fēi ),鸟(niǎo )卵(luǎn )鱼(yú )亦(yì )卵(luǎn ),蝮(fù )蛇(shé )蜂(fēng )虿(chài )皆(jiē )卵(luǎn ),同(tóng )性(xìng )类(lèi )也(yě )。

其(qí )在(zài )人(rén )也(yě )为(wéi )小(xiǎo )人(rén ),故(gù )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )口(kǒu ),为(wéi )祸(huò )天(tiān )下(xià )。小(xiǎo )人(rén )皆(jiē )怀(huái )毒(dú )气(qì ),阳(yáng )地(dì )小(xiǎo )人(rén ),毒(dú )尤(yóu )酷(kù )烈(liè ),故(gù )南(nán )越(yuè )之(zhī )人(rén ),祝(zhù )誓(shì )辄(zhé )效(xiào )。谚(yàn )曰(yuē ):“众(zhòng )口(kǒu )烁(shuò )金(jīn )。”口(kǒu )者(zhě ),火(huǒ )也(yě )。五(wǔ )行(háng )二(èr )曰(yuē )火(huǒ ),五(wǔ )事(shì )二(èr )曰(yuē )言(yán )。言(yán )与(yǔ )火(huǒ )直(zhí ),故(gù )云(yún )烁(shuò )金(jīn )。道(dào )口(kǒu )舌(shé )之(zhī )烁(shuò ),不(bú )言(yán )拔(bá )木(mù )焰(yàn )火(huǒ ),必(bì )云(yún )烁(shuò )金(jīn ),金(jīn )制(zhì )於(yú )火(huǒ ),火(huǒ )口(kǒu )同(tóng )类(lèi )也(yě )。

药(yào )生(shēng )非(fēi )一(yī )地(dì ),太(tài )伯(bó )〔采(cǎi )〕之(zhī )吴(wú )。铸(zhù )多(duō )非(fēi )一(yī )工(gōng ),世(shì )称(chēng )楚(chǔ )棠(táng )溪(xī )。温(wēn )气(qì )天(tiān )下(xià )有(yǒu ),路(lù )畏(wèi )入(rù )南(nán )海(hǎi )。鸩(zhèn )鸟(niǎo )生(shēng )於(yú )南(nán ),人(rén )饮(yǐn )鸩(zhèn )死(sǐ )。辰(chén )为(wéi )龙(lóng ),巳(sì )为(wéi )蛇(shé ),辰(chén )巳(sì )之(zhī )位(wèi )在(zài )东(dōng )南(nán )。龙(lóng )有(yǒu )毒(dú ),蛇(shé )有(yǒu )螫(shì ),故(gù )蝮(fù )有(yǒu )利(lì )牙(yá ),龙(lóng )有(yǒu )逆(nì )鳞(lín )。木(mù )生(shēng )火(huǒ ),火(huǒ )为(wéi )毒(dú ),故(gù )苍(cāng )龙(lóng )之(zhī )兽(shòu )含(hán )火(huǒ )星(xīng )。冶(yě )葛(gě )巴(bā )豆(dòu ),皆(jiē )有(yǒu )毒(dú )螫(shì ),故(gù )冶(yě )在(zài )东(dōng )南(nán ),巴(bā )在(zài )西(xī )南(nán )。土(tǔ )地(dì )有(yǒu )燥(zào )湿(shī ),故(gù )毒(dú )物(wù )有(yǒu )多(duō )少(shǎo )。生(shēng )出(chū )有(yǒu )处(chù )地(dì ),故(gù )毒(dú )有(yǒu )烈(liè )不(bú )烈(liè )。蝮(fù )蛇(shé )与(yǔ )鱼(yú )比(bǐ ),故(gù )生(shēng )於(yú )草(cǎo )泽(zé )。蜂(fēng )虿(chài )与(yǔ )鸟(niǎo )同(tóng ),故(gù )产(chǎn )於(yú )屋(wū )树(shù )。江(jiāng )北(běi )地(dì )燥(zào ),故(gù )多(duō )蜂(fēng )虿(chài )。江(jiāng )南(nán )地(dì )湿(shī ),故(gù )多(duō )蝮(fù )蛇(shé )。生(shēng )高(gāo )燥(zào )比(bǐ )阳(yáng ),阳(yáng )物(wù )悬(xuán )垂(chuí ),故(gù )蜂(fēng )虿(chài )以(yǐ )尾(wěi )刺(cì )。生(shēng )下(xià )湿(shī )比(bǐ )阴(yīn ),阴(yīn )物(wù )柔(róu )伸(shēn ),故(gù )蝮(fù )蛇(shé )以(yǐ )口(kǒu )齰(zé )。毒(dú )或(huò )藏(cáng )於(yú )首(shǒu )尾(wěi ),故(gù )螫(shì )有(yǒu )毒(dú );或(huò )藏(cáng )于(yú )体(tǐ )肤(fū ),故(gù )食(shí )之(zhī )辄(zhé )懑(mèn );或(huò )附(fù )於(yú )脣(chún )吻(wěn ),故(gù )舌(shé )鼓(gǔ )为(wéi )祸(huò )。

毒(dú )螫(shì )之(zhī )生(shēng ),皆(jiē )同(tóng )一(yī )气(qì ),发(fā )动(dòng )虽(suī )异(yì ),内(nèi )为(wéi )一(yī )类(lèi )。故(gù )人(rén )梦(mèng )见(jiàn )火(huǒ ),占(zhàn )为(wéi )口(kǒu )舌(shé );梦(mèng )见(jiàn )蝮(fù )蛇(shé ),亦(yì )口(kǒu )舌(shé )。火(huǒ )为(wéi )口(kǒu )舌(shé )之(zhī )象(xiàng ),口(kǒu )舌(shé )见(jiàn )於(yú )蝮(fù )蛇(shé ),同(tóng )类(lèi )共(gòng )本(běn ),所(suǒ )禀(bǐng )一(yī )气(qì )也(yě )。故(gù )火(huǒ )为(wéi )言(yán ),言(yán )为(wéi )小(xiǎo )人(rén )。小(xiǎo )人(rén )为(wéi )妖(yāo ),由(yóu )口(kǒu )舌(shé )。口(kǒu )舌(shé )之(zhī )徵(zhēng ),由(yóu )人(rén )感(gǎn )天(tiān ),故(gù )五(wǔ )事(shì )二(èr )曰(yuē )言(yán )。言(yán )之(zhī )咎(jiù )徵(zhēng ),“僭(jiàn )恆(héng )旸(yáng )若(ruò )”。僭(jiàn )者(zhě )奢(shē )丽(lì ),故(gù )蝮(fù )蛇(shé )多(duō )文(wén )。文(wén )起(qǐ )於(yú )阳(yáng ),故(gù )若(ruò )致(zhì )文(wén )。旸(yáng )若(ruò )则(zé )言(yán )从(cóng ),故(gù )时(shí )有(yǒu )诗(shī )妖(yāo )。

妖(yāo )气(qì )生(shēng )美(měi )好(hǎo ),故(gù )美(měi )好(hǎo )之(zhī )人(rén )多(duō )邪(xié )恶(è )。叔(shū )虎(hǔ )之(zhī )母(mǔ )美(měi ),叔(shū )向(xiàng )之(zhī )母(mǔ )知(zhī )之(zhī ),不(bú )使(shǐ )视(shì )寝(qǐn )。叔(shū )向(xiàng )谏(jiàn )其(qí )〔之(zhī )〕,其(qí )母(mǔ )曰(yuē ):“深(shēn )山(shān )大(dà )泽(zé ),实(shí )生(shēng )龙(lóng )蛇(shé )。彼(bǐ )美(měi ),吾(wú )惧(jù )其(qí )生(shēng )龙(lóng )蛇(shé )以(yǐ )祸(huò )汝(rǔ )。汝(rǔ )弊(bì )族(zú )也(yě ),国(guó )多(duō )大(dà )宠(chǒng ),不(bú )仁(rén )之(zhī )人(rén )间(jiān )之(zhī ),不(bú )亦(yì )难(nán )乎(hū )!余(yú )何(hé )爱(ài )焉(yān )!”使(shǐ )往(wǎng )视(shì )寝(qǐn ),生(shēng )叔(shū )虎(hǔ ),美(měi )有(yǒu )勇(yǒng )力(lì ),嬖(bì )於(yú )栾(luán )怀(huái )子(zǐ )。及(jí )范(fàn )宣(xuān )子(zǐ )〔逐(zhú )〕怀(huái )子(zǐ ),杀(shā )叔(shū )虎(hǔ ),祸(huò )及(jí )叔(shū )向(xiàng )。夫(fū )深(shēn )山(shān )大(dà )泽(zé ),龙(lóng )蛇(shé )所(suǒ )生(shēng )也(yě ),比(bǐ )之(zhī )叔(shū )虎(hǔ )之(zhī )母(mǔ )者(zhě ),美(měi )色(sè )之(zhī )人(rén )怀(huái )毒(dú )螫(shì )也(yě )。生(shēng )子(zǐ )叔(shū )虎(hǔ ),美(měi )有(yǒu )勇(yǒng )力(lì ),勇(yǒng )力(lì )所(suǒ )生(shēng ),生(shēng )於(yú )美(měi )色(sè );祸(huò )难(nán )所(suǒ )发(fā ),由(yóu )於(yú )勇(yǒng )力(lì )。火(huǒ )有(yǒu )光(guāng )耀(yào ),木(mù )有(yǒu )容(róng )貌(mào )。龙(lóng )蛇(shé )东(dōng )方(fāng )木(mù ),含(hán )火(huǒ )精(jīng ),故(gù )美(měi )色(sè )貌(mào )丽(lì )。胆(dǎn )附(fù )於(yú )肝(gān ),故(gù )生(shēng )勇(yǒng )力(lì )。火(huǒ )气(qì )猛(měng ),故(gù )多(duō )勇(yǒng );木(mù )刚(gāng )强(qiáng ),故(gù )多(duō )力(lì )也(yě )。生(shēng )妖(yāo )怪(guài )者(zhě ),常(cháng )由(yóu )好(hǎo )色(sè ),为(wéi )祸(huò )难(nán )者(zhě ),常(cháng )发(fā )勇(yǒng )力(lì );为(wéi )毒(dú )害(hài )者(zhě ),皆(jiē )在(zài )好(hǎo )色(sè )。

美(měi )酒(jiǔ )为(wéi )毒(dú ),酒(jiǔ )难(nán )多(duō )饮(yǐn );蜂(fēng )液(yè )为(wéi )蜜(mì ),蜜(mì )难(nán )益(yì )食(shí )。勇(yǒng )夫(fū )强(qiáng )国(guó ),勇(yǒng )夫(fū )难(nán )近(jìn )。好(hǎo )女(nǚ )说(shuō )心(xīn ),好(hǎo )女(nǚ )难(nán )畜(chù )。辩(biàn )士(shì )快(kuài )意(yì ),辩(biàn )士(shì )难(nán )信(xìn )。故(gù )美(měi )味(wèi )腐(fǔ )腹(fù ),好(hǎo )色(sè )惑(huò )心(xīn ),勇(yǒng )夫(fū )招(zhāo )祸(huò ),辩(biàn )口(kǒu )致(zhì )殃(yāng )。四(sì )者(zhě ),世(shì )之(zhī )毒(dú )也(yě )。辩(biàn )口(kǒu )之(zhī )毒(dú ),为(wéi )害(hài )尤(yóu )酷(kù )。何(hé )以(yǐ )明(míng )之(zhī )?孔(kǒng )子(zǐ )见(jiàn )阳(yáng )虎(hǔ ),却(què )行(háng ),白(bái )汗(hàn )交(jiāo )流(liú )。阳(yáng )虎(hǔ )辩(biàn ),有(yǒu )口(kǒu )舌(shé )。口(kǒu )舌(shé )之(zhī )毒(dú ),中(zhōng )人(rén )病(bìng )也(yě )。人(rén )中(zhōng )诸(zhū )毒(dú ),一(yī )身(shēn )死(sǐ )之(zhī );中(zhōng )于(yú )口(kǒu )舌(shé ),一(yī )国(guó )之(zhī )贵(guì )乱(luàn )。《诗(shī )》曰(yuē ):“谗(chán )言(yán )罔(wǎng )极(jí ),交(jiāo )乱(luàn )四(sì )国(guó )。”四(sì )国(guó )犹(yóu )乱(luàn ),况(kuàng )一(yī )人(rén )乎(hū )!故(gù )君(jūn )子(zǐ )不(bú )畏(wèi )虎(hǔ ),独(dú )畏(wèi )谗(chán )夫(fū )之(zhī )口(kǒu )。谗(chán )夫(fū )之(zhī )口(kǒu ),为(wéi )毒(dú )大(dà )矣(yǐ )。

阅读:25969

打赏捐助〔Donate〕>>>

《言毒篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库