荣辱【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《荣辱》 > 拼音版

憍(jiāo )泄(xiè )者(zhě ),人(rén )之(zhī )殃(yāng )也(yě );恭(gōng )俭(jiǎn )者(zhě ),偋(bǐng )五(wǔ )兵(bīng )也(yě )。虽(suī )有(yǒu )戈(gē )矛(máo )之(zhī )刺(cì ),不(bú )如(rú )恭(gōng )俭(jiǎn )之(zhī )利(lì )也(yě )。故(gù )与(yǔ )人(rén )善(shàn )言(yán ),暖(nuǎn )于(yú )布(bù )帛(bó );伤(shāng )人(rén )之(zhī )言(yán ),深(shēn )于(yú )矛(máo )戟(jǐ )。故(gù )薄(báo )薄(báo )之(zhī )地(dì ),不(bú )得(dé )履(lǚ )之(zhī ),非(fēi )地(dì )不(bú )安(ān )也(yě )。危(wēi )足(zú )无(wú )所(suǒ )履(lǚ )者(zhě ),凡(fán )在(zài )言(yán )也(yě )。巨(jù )涂(tú )则(zé )让(ràng ),小(xiǎo )涂(tú )则(zé )殆(dài ),虽(suī )欲(yù )不(bú )谨(jǐn ),若(ruò )云(yún )不(bú )使(shǐ )。

快(kuài )快(kuài )而(ér )亡(wáng )者(zhě ),怒(nù )也(yě );察(chá )察(chá )而(ér )残(cán )者(zhě ),忮(zhì )也(yě );博(bó )而(ér )穷(qióng )者(zhě ),訾(zī )也(yě );清(qīng )之(zhī )而(ér )俞(yú )浊(zhuó )者(zhě ),口(kǒu )也(yě );豢(huàn )之(zhī )而(ér )俞(yú )瘠(jí )者(zhě ),交(jiāo )也(yě );辩(biàn )而(ér )不(bú )说(shuō )者(zhě ),争(zhēng )也(yě );直(zhí )立(lì )而(ér )不(bú )见(jiàn )知(zhī )者(zhě ),胜(shèng )也(yě );廉(lián )而(ér )不(bú )见(jiàn )贵(guì )者(zhě ),刿(guì )也(yě );勇(yǒng )而(ér )不(bú )见(jiàn )惮(dàn )者(zhě ),贪(tān )也(yě );信(xìn )而(ér )不(bú )见(jiàn )敬(jìng )者(zhě ),好(hǎo )专(zhuān )刂(cè )行(háng )也(yě )。此(cǐ )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )所(suǒ )务(wù )而(ér )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )不(bú )为(wéi )也(yě )。

斗(dòu )者(zhě ),忘(wàng )其(qí )身(shēn )者(zhě )也(yě ),忘(wàng )其(qí )亲(qīn )者(zhě )也(yě ),忘(wàng )其(qí )君(jūn )者(zhě )也(yě )。行(háng )其(qí )少(shǎo )顷(qǐng )之(zhī )怒(nù )而(ér )丧(sàng )终(zhōng )身(shēn )之(zhī )躯(qū ),然(rán )且(qiě )为(wéi )之(zhī ),是(shì )忘(wàng )其(qí )身(shēn )也(yě );家(jiā )室(shì )立(lì )残(cán ),亲(qīn )戚(qī )不(bú )免(miǎn )乎(hū )刑(xíng )戮(lù ),然(rán )且(qiě )为(wéi )之(zhī ),是(shì )忘(wàng )其(qí )亲(qīn )也(yě );君(jūn )上(shàng )之(zhī )所(suǒ )恶(è )也(yě ),刑(xíng )法(fǎ )之(zhī )所(suǒ )大(dà )禁(jìn )也(yě ),然(rán )且(qiě )为(wéi )之(zhī ),是(shì )忘(wàng )其(qí )君(jūn )也(yě )。忧(yōu )忘(wàng )其(qí )身(shēn ),内(nèi )忘(wàng )其(qí )亲(qīn ),上(shàng )忘(wàng )其(qí )君(jūn ),是(shì )刑(xíng )法(fǎ )之(zhī )所(suǒ )不(bú )舍(shě )也(yě ),圣(shèng )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )不(bú )畜(chù )也(yě )。乳(rǔ )彘(zhì )触(chù )虎(hǔ ),乳(rǔ )狗(gǒu )不(bú )远(yuǎn )游(yóu ),不(bú )忘(wàng )其(qí )亲(qīn )也(yě )。人(rén )也(yě ),忧(yōu )忘(wàng )其(qí )身(shēn ),内(nèi )忘(wàng )其(qí )亲(qīn ),上(shàng )忘(wàng )其(qí )君(jūn ),则(zé )是(shì )人(rén )也(yě )而(ér )曾(céng )狗(gǒu )彘(zhì )之(zhī )不(bú )若(ruò )也(yě )。

凡(fán )斗(dòu )者(zhě ),必(bì )自(zì )以(yǐ )为(wéi )是(shì )而(ér )以(yǐ )人(rén )为(wéi )非(fēi )也(yě )。己(jǐ )诚(chéng )是(shì )也(yě ),人(rén )诚(chéng )非(fēi )也(yě ),则(zé )是(shì )己(jǐ )君(jūn )子(zǐ )而(ér )人(rén )小(xiǎo )人(rén )也(yě );以(yǐ )君(jūn )子(zǐ )与(yǔ )小(xiǎo )人(rén )相(xiàng )贼(zéi )害(hài )也(yě )。忧(yōu )以(yǐ )忘(wàng )其(qí )身(shēn ),内(nèi )以(yǐ )忘(wàng )其(qí )亲(qīn ),上(shàng )以(yǐ )忘(wàng )其(qí )君(jūn ),岂(qǐ )不(bú )过(guò )甚(shèn )矣(yǐ )哉(zāi )!是(shì )人(rén )也(yě ),所(suǒ )谓(wèi )“以(yǐ )狐(hú )父(fù )之(zhī )戈(gē )钅(jīn )属(shǔ )牛(niú )矢(shǐ )”也(yě )。将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )智(zhì )邪(xié )?则(zé )愚(yú )莫(mò )大(dà )焉(yān );将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )利(lì )邪(xié )?则(zé )害(hài )莫(mò )大(dà )焉(yān );将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )荣(róng )邪(xié )?则(zé )辱(rǔ )莫(mò )大(dà )焉(yān );将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )安(ān )邪(xié )?则(zé )危(wēi )莫(mò )大(dà )焉(yān )。人(rén )之(zhī )有(yǒu )斗(dòu ),何(hé )哉(zāi )?我(wǒ )欲(yù )属(shǔ )之(zhī )狂(kuáng )惑(huò )疾(jí )病(bìng )邪(xié )?则(zé )不(bú )可(kě ),圣(shèng )王(wáng )又(yòu )诛(zhū )之(zhī )。我(wǒ )欲(yù )属(shǔ )之(zhī )鸟(niǎo )鼠(shǔ )禽(qín )兽(shòu )邪(xié )?则(zé )不(bú )可(kě ),其(qí )形(xíng )体(tǐ )又(yòu )人(rén ),而(ér )好(hǎo )恶(è )多(duō )同(tóng )。人(rén )之(zhī )有(yǒu )斗(dòu ),何(hé )哉(zāi )?我(wǒ )甚(shèn )丑(chǒu )之(zhī )!

有(yǒu )狗(gǒu )彘(zhì )之(zhī )勇(yǒng )者(zhě ),有(yǒu )贾(jiǎ )盗(dào )之(zhī )勇(yǒng )者(zhě ),有(yǒu )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )勇(yǒng )者(zhě ),有(yǒu )士(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )勇(yǒng )者(zhě ):争(zhēng )饮(yǐn )食(shí ),无(wú )廉(lián )耻(chǐ ),不(bú )知(zhī )是(shì )非(fēi ),不(bú )辟(pì )死(sǐ )伤(shāng ),不(bú )畏(wèi )众(zhòng )强(qiáng ),恈(móu )恈(móu )然(rán )唯(wéi )利(lì )饮(yǐn )食(shí )之(zhī )见(jiàn ),是(shì )狗(gǒu )彘(zhì )之(zhī )勇(yǒng )也(yě )。为(wéi )事(shì )利(lì ),争(zhēng )货(huò )财(cái ),无(wú )辞(cí )让(ràng ),果(guǒ )敢(gǎn )而(ér )振(zhèn ),猛(měng )贪(tān )而(ér )戾(lì ),恈(móu )恈(móu )然(rán )唯(wéi )利(lì )之(zhī )见(jiàn ),是(shì )贾(jiǎ )盗(dào )之(zhī )勇(yǒng )也(yě )。轻(qīng )死(sǐ )而(ér )暴(bào ),是(shì )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )勇(yǒng )也(yě )。义(yì )之(zhī )所(suǒ )在(zài ),不(bú )倾(qīng )于(yú )权(quán ),不(bú )顾(gù )其(qí )利(lì ),举(jǔ )国(guó )而(ér )与(yǔ )之(zhī )不(bú )为(wéi )改(gǎi )视(shì ),重(zhòng )死(sǐ )持(chí )义(yì )而(ér )不(bú )桡(ráo ),是(shì )士(shì )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )勇(yǒng )也(yě )。

鲦(tiáo )䱁者(zhě ),浮(fú )阳(yáng )之(zhī )鱼(yú )也(yě ),胠(qū )于(yú )沙(shā )而(ér )思(sī )水(shuǐ ),则(zé )无(wú )逮(dǎi )矣(yǐ )。挂(guà )于(yú )患(huàn )而(ér )思(sī )谨(jǐn ),则(zé )无(wú )益(yì )矣(yǐ )。自(zì )知(zhī )者(zhě )不(bú )怨(yuàn )人(rén ),知(zhī )命(mìng )者(zhě )不(bú )怨(yuàn )天(tiān );怨(yuàn )人(rén )者(zhě )穷(qióng ),怨(yuàn )天(tiān )者(zhě )无(wú )志(zhì )。失(shī )之(zhī )己(jǐ ),反(fǎn )之(zhī )人(rén ),岂(qǐ )不(bú )迂(yū )乎(hū )哉(zāi )!荣(róng )辱(rǔ )之(zhī )大(dà )分(fèn ),安(ān )危(wēi )利(lì )害(hài )之(zhī )常(cháng )体(tǐ ):先(xiān )义(yì )而(ér )后(hòu )利(lì )者(zhě )荣(róng ),先(xiān )利(lì )而(ér )后(hòu )义(yì )者(zhě )辱(rǔ );荣(róng )者(zhě )常(cháng )通(tōng ),辱(rǔ )者(zhě )常(cháng )穷(qióng );通(tōng )者(zhě )常(cháng )制(zhì )人(rén ),穷(qióng )者(zhě )常(cháng )制(zhì )于(yú )人(rén ):是(shì )荣(róng )辱(rǔ )之(zhī )大(dà )分(fèn )也(yě )。材(cái )悫(què )者(zhě )常(cháng )安(ān )利(lì ),荡(dàng )悍(hàn )者(zhě )常(cháng )危(wēi )害(hài );安(ān )利(lì )者(zhě )常(cháng )乐(lè )易(yì ),危(wēi )害(hài )者(zhě )常(cháng )忧(yōu )险(xiǎn );乐(lè )易(yì )者(zhě )常(cháng )寿(shòu )长(zhǎng ),忧(yōu )险(xiǎn )者(zhě )常(cháng )夭(yāo )折(shé ):是(shì )安(ān )危(wēi )利(lì )害(hài )之(zhī )常(cháng )体(tǐ )也(yě )。

夫(fū )天(tiān )生(shēng )蒸(zhēng )民(mín ),有(yǒu )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )之(zhī ):志(zhì )意(yì )致(zhì )修(xiū ),德(dé )行(háng )致(zhì )厚(hòu ),智(zhì )虑(lǜ )致(zhì )明(míng ),是(shì )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )天(tiān )下(xià )也(yě )。政(zhèng )令(lìng )法(fǎ ),举(jǔ )措(cuò )时(shí ),听(tīng )断(duàn )公(gōng ),上(shàng )则(zé )能(néng )顺(shùn )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )命(mìng ),下(xià )则(zé )能(néng )保(bǎo )百(bǎi )姓(xìng ),是(shì )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )国(guó )家(jiā )也(yě )。志(zhì )行(háng )修(xiū ),临(lín )官(guān )治(zhì ),上(shàng )则(zé )能(néng )顺(shùn )上(shàng ),下(xià )则(zé )能(néng )保(bǎo )其(qí )职(zhí ),是(shì )士(shì )大(dà )夫(fū )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )田(tián )邑(yì )也(yě )。循(xún )法(fǎ )则(zé )、度(dù )量(liàng )、刑(xíng )辟(pì )、图(tú )籍(jí ),不(bú )知(zhī )其(qí )义(yì ),谨(jǐn )守(shǒu )其(qí )数(shù ),慎(shèn )不(bú )敢(gǎn )损(sǔn )益(yì )也(yě );父(fù )子(zǐ )相(xiàng )传(chuán ),以(yǐ )持(chí )王(wáng )公(gōng ),是(shì )故(gù )三(sān )代(dài )虽(suī )亡(wáng ),治(zhì )法(fǎ )犹(yóu )存(cún ),是(shì )官(guān )人(rén )百(bǎi )吏(lì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )禄(lù )秩(zhì )也(yě )。孝(xiào )弟(dì )原(yuán )悫(què ),軥(gōu )录(lù )疾(jí )力(lì ),以(yǐ )敦(dūn )比(bǐ )其(qí )事(shì )业(yè )而(ér )不(bú )敢(gǎn )怠(dài )傲(ào ),是(shì )庶(shù )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )暖(nuǎn )衣(yī )饱(bǎo )食(shí ),长(zhǎng )生(shēng )久(jiǔ )视(shì ),以(yǐ )免(miǎn )于(yú )刑(xíng )戮(lù )也(yě )。饰(shì )邪(xié )说(shuō ),文(wén )奸(jiān )言(yán ),为(wéi )倚(yǐ )事(shì ),陶(táo )诞(dàn )、突(tū )盗(dào ),惕(tì )、悍(hàn )、憍(jiāo )、暴(bào ),以(yǐ )偷(tōu )生(shēng )反(fǎn )侧(cè )于(yú )乱(luàn )世(shì )之(zhī )间(jiān ),是(shì )奸(jiān )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )危(wēi )辱(rǔ )死(sǐ )刑(xíng )也(yě )。其(qí )虑(lǜ )之(zhī )不(bú )深(shēn ),其(qí )择(zé )之(zhī )不(bú )谨(jǐn ),其(qí )定(dìng )取(qǔ )舍(shě )楛(kǔ )僈(mán ),是(shì )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )危(wēi )也(yě )。

材(cái )性(xìng )知(zhī )能(néng ),君(jūn )子(zǐ )小(xiǎo )人(rén )一(yī )也(yě );好(hǎo )荣(róng )恶(è )辱(rǔ ),好(hǎo )利(lì )恶(è )害(hài ),是(shì )君(jūn )子(zǐ )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě )。若(ruò )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )求(qiú )之(zhī )之(zhī )道(dào )则(zé )异(yì )矣(yǐ )。小(xiǎo )人(rén )也(yě )者(zhě ),疾(jí )为(wéi )诞(dàn )而(ér )欲(yù )人(rén )之(zhī )信(xìn )己(jǐ )也(yě ),疾(jí )为(wéi )诈(zhà )而(ér )欲(yù )人(rén )之(zhī )亲(qīn )己(jǐ )也(yě ),禽(qín )兽(shòu )之(zhī )行(háng )而(ér )欲(yù )人(rén )之(zhī )善(shàn )己(jǐ )也(yě );虑(lǜ )之(zhī )难(nán )知(zhī )也(yě ),行(háng )之(zhī )难(nán )安(ān )也(yě ),持(chí )之(zhī )难(nán )立(lì )也(yě ),成(chéng )则(zé )必(bì )不(bú )得(dé )其(qí )所(suǒ )好(hǎo ),必(bì )遇(yù )其(qí )所(suǒ )恶(è )焉(yān )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),信(xìn )矣(yǐ ),而(ér )亦(yì )欲(yù )人(rén )之(zhī )信(xìn )己(jǐ )也(yě );忠(zhōng )矣(yǐ ),而(ér )亦(yì )欲(yù )人(rén )之(zhī )亲(qīn )己(jǐ )也(yě );修(xiū )正(zhèng )治(zhì )辨(biàn )矣(yǐ ),而(ér )亦(yì )欲(yù )人(rén )之(zhī )善(shàn )己(jǐ )也(yě )。虑(lǜ )之(zhī )易(yì )知(zhī )也(yě ),行(háng )之(zhī )易(yì )安(ān )也(yě ),持(chí )之(zhī )易(yì )立(lì )也(yě ),成(chéng )则(zé )必(bì )得(dé )其(qí )所(suǒ )好(hǎo ),必(bì )不(bú )遇(yù )其(qí )所(suǒ )恶(è )焉(yān )。是(shì )故(gù )穷(qióng )则(zé )不(bú )隐(yǐn ),通(tōng )则(zé )大(dà )明(míng ),身(shēn )死(sǐ )而(ér )名(míng )弥(mí )白(bái )。小(xiǎo )人(rén )莫(mò )不(bú )延(yán )颈(jǐng )举(jǔ )踵(zhǒng )而(ér )愿(yuàn )曰(yuē ):“知(zhī )虑(lǜ )材(cái )性(xìng ),固(gù )有(yǒu )以(yǐ )贤(xián )人(rén )矣(yǐ )!”夫(fū )不(bú )知(zhī )其(qí )与(yǔ )己(jǐ )无(wú )以(yǐ )异(yì )也(yě )。则(zé )君(jūn )子(zǐ )注(zhù )错(cuò )之(zhī )当(dāng ),而(ér )小(xiǎo )人(rén )注(zhù )错(cuò )之(zhī )过(guò )也(yě )。故(gù )孰(shú )察(chá )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )知(zhī )能(néng ),足(zú )以(yǐ )知(zhī )其(qí )有(yǒu )余(yú ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )也(yě )。譬(pì )之(zhī )越(yuè )人(rén )安(ān )越(yuè ),楚(chǔ )人(rén )安(ān )楚(chǔ ),君(jūn )子(zǐ )安(ān )雅(yǎ )。是(shì )非(fēi )知(zhī )能(néng )材(cái )性(xìng )然(rán )也(yě ),是(shì )注(zhù )错(cuò )习(xí )俗(sú )之(zhī )节(jiē )异(yì )也(yě )。仁(rén )义(yì )德(dé )行(háng ),常(cháng )安(ān )之(zhī )术(shù )也(yě ),然(rán )而(ér )未(wèi )必(bì )不(bú )危(wēi )也(yě );污(wū )僈(mán )、突(tū )盗(dào ),常(cháng )危(wēi )之(zhī )术(shù )也(yě ),然(rán )而(ér )未(wèi )必(bì )不(bú )安(ān )也(yě )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )道(dào )其(qí )常(cháng )而(ér )小(xiǎo )人(rén )道(dào )其(qí )怪(guài )。

凡(fán )人(rén )有(yǒu )所(suǒ )一(yī )同(tóng ):饥(jī )而(ér )欲(yù )食(shí ),寒(hán )而(ér )欲(yù )暖(nuǎn ),劳(láo )而(ér )欲(yù )息(xī ),好(hǎo )利(lì )而(ér )恶(è )害(hài ),是(shì )人(rén )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )而(ér )有(yǒu )也(yě ),是(shì )无(wú )待(dài )而(ér )然(rán )者(zhě )也(yě ),是(shì )禹(yǔ )、桀(jié )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě )。目(mù )辨(biàn )白(bái )黑(hēi )美(měi )恶(è ),耳(ěr )辨(biàn )声(shēng )音(yīn )清(qīng )浊(zhuó ),口(kǒu )辨(biàn )酸(suān )咸(xián )甘(gān )苦(kǔ ),鼻(bí )辨(biàn )芬(fēn )芳(fāng )腥(xīng )臊(sào ),骨(gǔ )体(tǐ )肤(fū )理(lǐ )辨(biàn )寒(hán )暑(shǔ )疾(jí )养(yǎng ),是(shì )又(yòu )人(rén )之(zhī )所(suǒ )常(cháng )生(shēng )而(ér )有(yǒu )也(yě ),是(shì )无(wú )待(dài )而(ér )然(rán )者(zhě )也(yě ),是(shì )禹(yǔ )、桀(jié )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě )。可(kě )以(yǐ )为(wéi )尧(yáo )、禹(yǔ ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )桀(jié )、跖(zhí ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )工(gōng )匠(jiàng ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )农(nóng )贾(jiǎ ),在(zài )势(shì )注(zhù )错(cuò )习(xí )俗(sú )之(zhī )所(suǒ )积(jī )耳(ěr )。是(shì )又(yòu )人(rén )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )而(ér )有(yǒu )也(yě ),是(shì )无(wú )待(dài )而(ér )然(rán )者(zhě )也(yě ),是(shì )禹(yǔ )、桀(jié )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě )。为(wéi )尧(yáo )、禹(yǔ )则(zé )常(cháng )安(ān )荣(róng ),为(wéi )桀(jié )、跖(zhí )则(zé )常(cháng )危(wēi )辱(rǔ );为(wéi )尧(yáo )、禹(yǔ )则(zé )常(cháng )愉(yú )佚(yì ),为(wéi )工(gōng )匠(jiàng )、农(nóng )贾(jiǎ )则(zé )常(cháng )烦(fán )劳(láo );然(rán )而(ér )人(rén )力(lì )为(wéi )此(cǐ )而(ér )寡(guǎ )为(wéi )彼(bǐ ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):陋(lòu )也(yě )。尧(yáo )、禹(yǔ )者(zhě ),非(fēi )生(shēng )而(ér )具(jù )者(zhě )也(yě ),夫(fū )起(qǐ )于(yú )变(biàn )故(gù ),成(chéng )乎(hū )修(xiū )为(wéi ),待(dài )尽(jìn )而(ér )后(hòu )备(bèi )者(zhě )也(yě )。人(rén )之(zhī )生(shēng )固(gù )小(xiǎo )人(rén ),无(wú )师(shī )无(wú )法(fǎ )则(zé )唯(wéi )利(lì )之(zhī )见(jiàn )耳(ěr )。人(rén )之(zhī )生(shēng )固(gù )小(xiǎo )人(rén ),又(yòu )以(yǐ )遇(yù )乱(luàn )世(shì ),得(dé )乱(luàn )俗(sú ),是(shì )以(yǐ )小(xiǎo )重(zhòng )小(xiǎo )也(yě ),以(yǐ )乱(luàn )得(dé )乱(luàn )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )非(fēi )得(dé )势(shì )以(yǐ )临(lín )之(zhī ),则(zé )无(wú )由(yóu )得(dé )开(kāi )内(nèi )焉(yān )。今(jīn )是(shì )人(rén )之(zhī )口(kǒu )腹(fù ),安(ān )知(zhī )礼(lǐ )义(yì )?安(ān )知(zhī )辞(cí )让(ràng )?安(ān )知(zhī )廉(lián )耻(chǐ )隅(yú )积(jī )?亦(yì )呥(rán )呥(rán )而(ér )噍(jiào ),乡(xiāng )乡(xiāng )而(ér )饱(bǎo )已(yǐ )矣(yǐ )。人(rén )无(wú )师(shī )无(wú )法(fǎ ),则(zé )其(qí )心(xīn )正(zhèng )其(qí )口(kǒu )腹(fù )也(yě )。今(jīn )使(shǐ )人(rén )生(shēng )而(ér )未(wèi )尝(cháng )睹(dǔ )刍(chú )豢(huàn )稻(dào )粱(liáng )也(yě ),惟(wéi )菽(shū )藿(huò )糟(zāo )糠(kāng )之(zhī )为(wéi )睹(dǔ ),则(zé )以(yǐ )至(zhì )足(zú )为(wéi )在(zài )此(cǐ )也(yě ),俄(é )而(ér )粲(càn )然(rán )有(yǒu )秉(bǐng )刍(chú )豢(huàn )稻(dào )粱(liáng )而(ér )至(zhì )者(zhě ),则(zé )瞲(xù )然(rán )视(shì )之(zhī )曰(yuē ):“此(cǐ )何(hé )怪(guài )也(yě )?”彼(bǐ )臭(chòu )之(zhī )而(ér )嗛(qiàn )于(yú )鼻(bí ),尝(cháng )之(zhī )而(ér )甘(gān )于(yú )口(kǒu ),食(shí )之(zhī )而(ér )安(ān )于(yú )体(tǐ ),则(zé )莫(mò )不(bú )弃(qì )此(cǐ )而(ér )取(qǔ )彼(bǐ )矣(yǐ )。今(jīn )以(yǐ )夫(fū )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào ),仁(rén )义(yì )之(zhī )统(tǒng ),以(yǐ )相(xiàng )群(qún )居(jū ),以(yǐ )相(xiàng )持(chí )养(yǎng ),以(yǐ )相(xiàng )藩(fān )饰(shì ),以(yǐ )相(xiàng )安(ān )固(gù )邪(xié )?以(yǐ )夫(fū )桀(jié )、跖(zhí )之(zhī )道(dào ),是(shì )其(qí )为(wéi )相(xiàng )县(xiàn )也(yě ),几(jǐ )直(zhí )夫(fū )刍(chú )豢(huàn )稻(dào )粱(liáng )之(zhī )县(xiàn )糟(zāo )糠(kāng )尔(ěr )哉(zāi )!然(rán )而(ér )人(rén )力(lì )为(wéi )此(cǐ )而(ér )寡(guǎ )为(wéi )彼(bǐ ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):陋(lòu )也(yě )。陋(lòu )也(yě )者(zhě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )公(gōng )患(huàn )也(yě ),人(rén )之(zhī )大(dà )殃(yāng )大(dà )害(hài )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):仁(rén )者(zhě )好(hǎo )告(gào )示(shì )人(rén )。告(gào )之(zhī )示(shì )之(zhī ),靡(mí )之(zhī )儇(xuān )之(zhī ),鈆(qiān )之(zhī )重(zhòng )之(zhī ),则(zé )夫(fū )塞(sāi )者(zhě )俄(é )且(qiě )通(tōng )也(yě ),陋(lòu )者(zhě )俄(é )且(qiě )僩(xiàn )也(yě ),愚(yú )者(zhě )俄(é )且(qiě )知(zhī )也(yě )。是(shì )若(ruò )不(bú )行(háng ),则(zé )汤(tāng )、武(wǔ )在(zài )上(shàng )曷(hé )益(yì )?桀(jié )、纣(zhòu )在(zài )上(shàng )曷(hé )损(sǔn )?汤(tāng )、武(wǔ )存(cún ),则(zé )天(tiān )下(xià )从(cóng )而(ér )治(zhì ),桀(jié )、纣(zhòu )存(cún ),则(zé )天(tiān )下(xià )从(cóng )而(ér )乱(luàn )。如(rú )是(shì )者(zhě ),岂(qǐ )非(fēi )人(rén )之(zhī )情(qíng )固(gù )可(kě )与(yǔ )如(rú )此(cǐ ),可(kě )与(yǔ )如(rú )彼(bǐ )也(yě )哉(zāi )!

人(rén )之(zhī )情(qíng ),食(shí )欲(yù )有(yǒu )刍(chú )豢(huàn ),衣(yī )欲(yù )有(yǒu )文(wén )绣(xiù ),行(háng )欲(yù )有(yǒu )舆(yú )马(mǎ ),又(yòu )欲(yù )夫(fū )余(yú )财(cái )蓄(xù )积(jī )之(zhī )富(fù )也(yě );然(rán )而(ér )穷(qióng )年(nián )累(lèi )世(shì )不(bú )知(zhī )不(bú )足(zú ),是(shì )人(rén )之(zhī )情(qíng )也(yě )。今(jīn )人(rén )之(zhī )生(shēng )也(yě ),方(fāng )知(zhī )畜(chù )鸡(jī )狗(gǒu )猪(zhū )彘(zhì ),又(yòu )蓄(xù )牛(niú )羊(yáng ),然(rán )而(ér )食(shí )不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )酒(jiǔ )肉(ròu );余(yú )刀(dāo )布(bù ),有(yǒu )囷(qūn )窌(pào ),然(rán )而(ér )衣(yī )不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )丝(sī )帛(bó );约(yuē )者(zhě )有(yǒu )筐(kuāng )箧(qiè )之(zhī )藏(cáng ),然(rán )而(ér )行(háng )不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )舆(yú )马(mǎ )。是(shì )何(hé )也(yě )?非(fēi )不(bú )欲(yù )也(yě ),几(jǐ )不(bú )长(zhǎng )虑(lǜ )顾(gù )后(hòu ),而(ér )恐(kǒng )无(wú )以(yǐ )继(jì )之(zhī )故(gù )也(yě )。于(yú )是(shì )又(yòu )节(jiē )用(yòng )御(yù )欲(yù ),收(shōu )敛(liǎn )蓄(xù )藏(cáng )以(yǐ )继(jì )之(zhī )也(yě )。是(shì )于(yú )己(jǐ )长(zhǎng )虑(lǜ )顾(gù )后(hòu ),几(jǐ )不(bú )甚(shèn )善(shàn )矣(yǐ )哉(zāi )!今(jīn )夫(fū )偷(tōu )生(shēng )浅(qiǎn )知(zhī )之(zhī )属(shǔ ),曾(céng )此(cǐ )而(ér )不(bú )知(zhī )也(yě ),粮(liáng )食(shí )大(dà )侈(chǐ ),不(bú )顾(gù )其(qí )后(hòu ),俄(é )则(zé )屈(qū )安(ān )穷(qióng )矣(yǐ ),是(shì )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )免(miǎn )于(yú )冻(dòng )饿(è ),操(cāo )瓢(piáo )囊(náng )为(wéi )沟(gōu )壑(hè )中(zhōng )瘠(jí )者(zhě )也(yě )。况(kuàng )夫(fū )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào ),仁(rén )义(yì )之(zhī )统(tǒng ),《诗(shī )》《书(shū )》《礼(lǐ )》《乐(lè )》之(zhī )分(fèn )乎(hū )!彼(bǐ )固(gù )为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )虑(lǜ )也(yě ),将(jiāng )为(wéi )天(tiān )下(xià )生(shēng )民(mín )之(zhī )属(shǔ )长(zhǎng )虑(lǜ )顾(gù )后(hòu )而(ér )保(bǎo )万(wàn )世(shì )也(yě ),其(qí )氵(sān )不(bú )长(zhǎng )矣(yǐ ),其(qí )温(wēn )厚(hòu )矣(yǐ ),其(qí )功(gōng )盛(shèng )姚(yáo )远(yuǎn )矣(yǐ ),非(fēi )顺(shùn )孰(shú )修(xiū )为(wéi )之(zhī )君(jūn )子(zǐ )莫(mò )之(zhī )能(néng )知(zhī )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):短(duǎn )绠(gěng )不(bú )可(kě )以(yǐ )汲(jí )深(shēn )井(jǐng )之(zhī )泉(quán ),知(zhī )不(bú )几(jǐ )者(zhě )不(bú )可(kě )与(yǔ )及(jí )圣(shèng )人(rén )之(zhī )言(yán )。夫(fū )《诗(shī )》《书(shū )》《礼(lǐ )》《乐(lè )》之(zhī )分(fèn ),固(gù )非(fēi )庸(yōng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )知(zhī )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):一(yī )之(zhī )而(ér )可(kě )再(zài )也(yě ),有(yǒu )之(zhī )而(ér )可(kě )久(jiǔ )也(yě ),广(guǎng )之(zhī )而(ér )可(kě )通(tōng )也(yě ),虑(lǜ )之(zhī )而(ér )可(kě )安(ān )也(yě ),反(fǎn )钅(jīn )公(gōng )察(chá )之(zhī )而(ér )俞(yú )可(kě )好(hǎo )也(yě )。以(yǐ )治(zhì )情(qíng )则(zé )利(lì ),以(yǐ )为(wéi )名(míng )则(zé )荣(róng ),以(yǐ )群(qún )则(zé )和(hé ),以(yǐ )独(dú )则(zé )足(zú ),乐(lè )意(yì )者(zhě )其(qí )是(shì )邪(xié )?

夫(fū )贵(guì )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),富(fù )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),是(shì )人(rén )情(qíng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )欲(yù )也(yě )。然(rán )则(zé )从(cóng )人(rén )之(zhī )欲(yù )则(zé )势(shì )不(bú )能(néng )容(róng ),物(wù )不(bú )能(néng )赡(shàn )也(yě )。故(gù )先(xiān )王(wáng )案(àn )为(wéi )之(zhī )制(zhì )礼(lǐ )义(yì )以(yǐ )分(fèn )之(zhī ),使(shǐ )有(yǒu )贵(guì )贱(jiàn )之(zhī )等(děng ),长(zhǎng )幼(yòu )之(zhī )差(chà ),知(zhī )愚(yú )、能(néng )不(bú )能(néng )之(zhī )分(fèn ),皆(jiē )使(shǐ )人(rén )载(zǎi )其(qí )事(shì ),而(ér )各(gè )得(dé )其(qí )宜(yí )。然(rán )后(hòu )使(shǐ )悫(què )禄(lù )多(duō )少(shǎo )厚(hòu )薄(báo )之(zhī )称(chēng ),是(shì )夫(fū )群(qún )居(jū )和(hé )一(yī )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )仁(rén )人(rén )在(zài )上(shàng ),则(zé )农(nóng )以(yǐ )力(lì )尽(jìn )田(tián ),贾(jiǎ )以(yǐ )察(chá )尽(jìn )财(cái ),百(bǎi )工(gōng )以(yǐ )巧(qiǎo )尽(jìn )械(xiè )器(qì ),士(shì )大(dà )夫(fū )以(yǐ )上(shàng )至(zhì )于(yú )公(gōng )侯(hóu ),莫(mò )不(bú )以(yǐ )仁(rén )厚(hòu )知(zhī )能(néng )尽(jìn )官(guān )职(zhí ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )平(píng )。故(gù )或(huò )禄(lù )天(tiān )下(xià )而(ér )不(bú )自(zì )以(yǐ )为(wéi )多(duō ),或(huò )监(jiān )门(mén )、御(yù )旅(lǚ )、抱(bào )关(guān )、击(jī )柝(tuò )而(ér )不(bú )自(zì )以(yǐ )为(wéi )寡(guǎ )。故(gù )曰(yuē ):“斩(zhǎn )而(ér )齐(qí ),枉(wǎng )而(ér )顺(shùn ),不(bú )同(tóng )而(ér )一(yī )。”夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )人(rén )伦(lún )。诗(shī )曰(yuē ):“受(shòu )小(xiǎo )共(gòng )大(dà )共(gòng ),为(wéi )下(xià )国(guó )骏(jùn )蒙(méng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

阅读:26603

打赏捐助〔Donate〕>>>

《荣辱》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库