汉纪十三【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪十三》 > 拼音版

起(qǐ )玄(xuán )黓(yì )涒(yūn )滩(tān ),尽(jìn )玄(xuán )黓(yì )敦(dūn )牂(zāng ),凡(fán )十(shí )一(yī )年(nián )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )元(yuán )封(fēng )二(èr )年(nián )(壬(rén )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )九(jiǔ )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )雍(yōng ),祠(cí )五(wǔ )畤(zhì );还(hái ),祝(zhù )祠(cí )泰(tài )一(yī ),以(yǐ )拜(bài )德(dé )星(xīng )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),公(gōng )孙(sūn )卿(qīng )言(yán ):“见(jiàn )神(shén )人(rén )东(dōng )莱(lái )山(shān ),若(ruò )云(yún )欲(yù )见(jiàn )天(tiān )子(zǐ )。”天(tiān )子(zǐ )于(yú )是(shì )幸(xìng )缑(gōu )氏(shì )城(chéng ),拜(bài )卿(qīng )为(wéi )中(zhōng )大(dà )夫(fū ),遂(suí )至(zhì )东(dōng )莱(lái ),宿(xiǔ )留(liú )之(zhī ),数(shù )日(rì ),无(wú )所(suǒ )见(jiàn ),见(jiàn )大(dà )人(rén )迹(jì )云(yún )。复(fù )遣(qiǎn )方(fāng )士(shì )求(qiú )神(shén )怪(guài ),采(cǎi )芝(zhī )药(yào ),以(yǐ )千(qiān )数(shù )。时(shí )岁(suì )旱(hàn ),天(tiān )子(zǐ )既(jì )出(chū )无(wú )名(míng ),乃(nǎi )祷(dǎo )万(wàn )里(lǐ )沙(shā )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),还(hái ),过(guò )祠(cí )泰(tài )山(shān )。

初(chū ),河(hé )决(jué )瓠(hù )子(zǐ ),后(hòu )二(èr )十(shí )馀(yú )岁(suì )不(bú )复(fù )塞(sāi ),梁(liáng )、楚(chǔ )之(zhī )地(dì )尤(yóu )被(bèi )其(qí )害(hài )。是(shì )岁(suì ),上(shàng )使(shǐ )汲(jí )仁(rén )、郭(guō )昌(chāng )二(èr )卿(qīng )发(fā )卒(zú )数(shù )万(wàn )人(rén )塞(sāi )瓠(hù )子(zǐ )河(hé )决(jué )。天(tiān )子(zǐ )自(zì )泰(tài )山(shān )还(hái ),自(zì )临(lín )决(jué )河(hé ),沈(shěn )白(bái )马(mǎ )、玉(yù )璧(bì )于(yú )河(hé ),令(lìng )群(qún )臣(chén )、从(cóng )官(guān )自(zì )将(jiāng )军(jūn )以(yǐ )下(xià )皆(jiē )负(fù )薪(xīn ),卒(zú )填(tián )决(jué )河(hé )。筑(zhù )宫(gōng )其(qí )上(shàng ),名(míng )曰(yuē )宣(xuān )防(fáng )宫(gōng )。导(dǎo )河(hé )北(běi )行(háng )二(èr )渠(qú ),复(fù )禹(yǔ )旧(jiù )迹(jì ),而(ér )梁(liáng )、楚(chǔ )之(zhī )地(dì )复(fù )宁(níng ),无(wú )水(shuǐ )灾(zāi )。

上(shàng )还(hái )长(zhǎng )安(ān )。

初(chū )令(lìng )越(yuè )巫(wū )祠(cí )上(shàng )帝(dì )、百(bǎi )鬼(guǐ ),而(ér )用(yòng )鸡(jī )卜(bo )。

公(gōng )孙(sūn )卿(qīng )言(yán )仙(xiān )人(rén )好(hǎo )楼(lóu )居(jū ),于(yú )是(shì )上(shàng )令(lìng )长(zhǎng )安(ān )作(zuò )蜚(fēi )廉(lián )、桂(guì )观(guān ),甘(gān )泉(quán )作(zuò )益(yì )寿(shòu )、延(yán )寿(shòu )观(guān ),使(shǐ )卿(qīng )持(chí )节(jiē )设(shè )具(jù )而(ér )候(hòu )神(shén )人(rén )。又(yòu )作(zuò )通(tōng )天(tiān )茎(jīng )台(tái ),置(zhì )祠(cí )具(jù )其(qí )下(xià )。更(gèng )置(zhì )甘(gān )泉(quán )前(qián )殿(diàn ),益(yì )广(guǎng )诸(zhū )宫(gōng )室(shì )。

初(chū ),全(quán )燕(yàn )之(zhī )世(shì ),尝(cháng )略(luè )属(shǔ )直(zhí )番(fān )、朝(cháo )鲜(xiān ),为(wéi )置(zhì )吏(lì ),筑(zhù )障(zhàng )塞(sāi )。秦(qín )灭(miè )燕(yàn ),属(shǔ )辽(liáo )东(dōng )外(wài )徼(jiǎo )。汉(hàn )兴(xìng ),为(wéi )其(qí )远(yuǎn )难(nán )守(shǒu ),复(fù )修(xiū )辽(liáo )东(dōng )故(gù )塞(sāi ),至(zhì )氵(sān )具(jù )水(shuǐ )为(wéi )界(jiè ),属(shǔ )燕(yàn )。燕(yàn )王(wáng )卢(lú )绾(wǎn )反(fǎn ),入(rù )匈(xiōng )奴(nú )。燕(yàn )人(rén )卫(wèi )满(mǎn )亡(wáng )命(mìng ),聚(jù )党(dǎng )千(qiān )馀(yú )人(rén ),椎(zhuī )髻(jì )、蛮(mán )夷(yí )服(fú )而(ér )东(dōng )走(zǒu )出(chū )塞(sāi ),渡(dù )氵(sān )具(jù )水(shuǐ ),居(jū )秦(qín )故(gù )空(kōng )地(dì )上(shàng )下(xià )障(zhàng ),稍(shāo )役(yì )属(shǔ )真(zhēn )番(fān )、朝(cháo )鲜(xiān )蛮(mán )夷(yí )及(jí )燕(yàn )亡(wáng )命(mìng )者(zhě )王(wáng )之(zhī ),都(dōu )王(wáng )险(xiǎn )。会(huì )孝(xiào )惠(huì )、高(gāo )后(hòu )时(shí ),天(tiān )下(xià )初(chū )定(dìng ),辽(liáo )东(dōng )太(tài )守(shǒu )即(jí )约(yuē )满(mǎn )为(wéi )外(wài )臣(chén ),保(bǎo )塞(sāi )外(wài )蛮(mán )夷(yí ),无(wú )使(shǐ )盗(dào )边(biān );诸(zhū )蛮(mán )夷(yí )君(jūn )欲(yù )入(rù )见(jiàn )天(tiān )子(zǐ ),勿(wù )得(dé )禁(jìn )止(zhǐ )。以(yǐ )故(gù )满(mǎn )得(dé )以(yǐ )兵(bīng )威(wēi )财(cái )物(wù )侵(qīn )降(jiàng )其(qí )旁(páng )小(xiǎo )邑(yì ),真(zhēn )番(fān )、临(lín )屯(tún )皆(jiē )来(lái )服(fú )属(shǔ ),方(fāng )数(shù )千(qiān )里(lǐ )。传(chuán )子(zǐ )至(zhì )孙(sūn )右(yòu )渠(qú ),所(suǒ )诱(yòu )汉(hàn )亡(wáng )人(rén )滋(zī )多(duō ),又(yòu )未(wèi )尝(cháng )入(rù )见(jiàn );真(zhēn )番(fān )旁(páng )众(zhòng )国(guó )欲(yù )上(shàng )书(shū )见(jiàn )天(tiān )子(zǐ ),又(yòu )拥(yōng )阏(è )不(bú )通(tōng )。元(yuán )封(fēng )二(èr )年(nián ),汉(hàn )使(shǐ )涉(shè )何(hé )谯(qiáo )谕(yù )右(yòu )渠(qú ),终(zhōng )不(bú )肯(kěn )奉(fèng )诏(zhào )。何(hé )去(qù )至(zhì )界(jiè )上(shàng ),临(lín )湊(còu )水(shuǐ ),使(shǐ )御(yù )刺(cì )杀(shā )送(sòng )何(hé )者(zhě )朝(cháo )鲜(xiān )裨(bì )王(wáng )长(zhǎng ),即(jí )渡(dù ),驰(chí )入(rù )塞(sāi ),遂(suí )归(guī )报(bào )天(tiān )子(zǐ )曰(yuē ):“杀(shā )朝(cháo )鲜(xiān )将(jiāng )。”上(shàng )为(wéi )其(qí )名(míng )美(měi ),即(jí )不(bú )诘(jié ),拜(bài )何(hé )为(wéi )辽(liáo )东(dōng )东(dōng )部(bù )都(dōu )尉(wèi )。朝(cháo )鲜(xiān )怨(yuàn )何(hé ),发(fā )兵(bīng )袭(xí )攻(gōng )杀(shā )何(hé )。

六(liù )月(yuè ),甘(gān )泉(quán )房(fáng )中(zhōng )产(chǎn )芝(zhī )九(jiǔ )茎(jīng ),上(shàng )为(wéi )之(zhī )赦(shè )天(tiān )下(xià )。

上(shàng )以(yǐ )旱(hàn )为(wéi )忧(yōu ),公(gōng )孙(sūn )卿(qīng )曰(yuē ):“黄(huáng )帝(dì )时(shí ),封(fēng )则(zé )天(tiān )旱(hàn ),乾(qián )封(fēng )三(sān )年(nián )。”上(shàng )乃(nǎi )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“天(tiān )旱(hàn ),意(yì )乾(qián )封(fēng )乎(hū )!”

秋(qiū ),作(zuò )明(míng )堂(táng )于(yú )汶(wèn )上(shàng )。

上(shàng )募(mù )天(tiān )下(xià )死(sǐ )罪(zuì )为(wéi )兵(bīng ),遣(qiǎn )楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )军(jūn )杨(yáng )仆(pú )从(cóng )齐(qí )浮(fú )渤(bó )海(hǎi ),左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )荀(xún )彘(zhì )出(chū )辽(liáo )东(dōng ),以(yǐ )讨(tǎo )朝(cháo )鲜(xiān )。

初(chū ),上(shàng )使(shǐ )王(wáng )然(rán )于(yú )以(yǐ )越(yuè )破(pò )及(jí )诛(zhū )南(nán )夷(yí )兵(bīng )威(wēi )喻(yù )滇(diān )王(wáng )入(rù )朝(cháo )。滇(diān )王(wáng )者(zhě ),其(qí )众(zhòng )数(shù )万(wàn )人(rén ),其(qí )旁(páng )东(dōng )北(běi )有(yǒu )劳(láo )深(shēn )、靡(mí )莫(mò ),皆(jiē )同(tóng )姓(xìng )相(xiàng )杖(zhàng ),未(wèi )肯(kěn )听(tīng )。劳(láo )深(shēn )、靡(mí )莫(mò )数(shù )侵(qīn )犯(fàn )使(shǐ )者(zhě )吏(lì )卒(zú )。于(yú )是(shì )上(shàng )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )郭(guō )昌(chāng )、中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )卫(wèi )广(guǎng )发(fā )巴(bā )、蜀(shǔ )兵(bīng )击(jī )灭(miè )劳(láo )深(shēn )、靡(mí )莫(mò ),以(yǐ )兵(bīng )临(lín )滇(diān )。滇(diān )王(wáng )举(jǔ )国(guó )降(jiàng ),请(qǐng )置(zhì )吏(lì )入(rù )朝(cháo ),于(yú )是(shì )以(yǐ )为(wéi )益(yì )州(zhōu )郡(jùn ),赐(cì )滇(diān )王(wáng )王(wáng )印(yìn ),复(fù )长(zhǎng )其(qí )民(mín )。

是(shì )时(shí ),汉(hàn )灭(miè )两(liǎng )越(yuè ),平(píng )西(xī )南(nán )夷(yí ),置(zhì )初(chū )郡(jùn )十(shí )七(qī ),且(qiě )以(yǐ )其(qí )故(gù )俗(sú )治(zhì ),毋(wú )赋(fù )税(shuì )。南(nán )阳(yáng )、汉(hàn )中(zhōng )以(yǐ )往(wǎng )郡(jùn ),各(gè )以(yǐ )地(dì )比(bǐ ),给(gěi )初(chū )郡(jùn )吏(lì )卒(zú )奉(fèng )食(shí )、币(bì )物(wù )、传(chuán )车(chē )、马(mǎ )被(bèi )具(jù )。而(ér )初(chū )郡(jùn )时(shí )时(shí )小(xiǎo )反(fǎn ),杀(shā )吏(lì ),汉(hàn )发(fā )南(nán )方(fāng )吏(lì )卒(zú )往(wǎng )诛(zhū )之(zhī ),间(jiān )岁(suì )万(wàn )馀(yú )人(rén ),费(fèi )皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )大(dà )农(nóng )。大(dà )农(nóng )以(yǐ )均(jūn )输(shū )、调(diào )盐(yán )铁(tiě )助(zhù )赋(fù ),故(gù )能(néng )赡(shàn )之(zhī )。然(rán )兵(bīng )所(suǒ )过(guò ),县(xiàn )为(wéi )以(yǐ )訾(zī )给(gěi )毋(wú )乏(fá )而(ér )已(yǐ ),不(bú )也(yě )言(yán )擅(shàn )赋(fù )法(fǎ )矣(yǐ )。

是(shì )岁(suì ),以(yǐ )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )南(nán )阳(yáng )杜(dù )周(zhōu )为(wéi )廷(tíng )尉(wèi )。周(zhōu )外(wài )宽(kuān ),内(nèi )深(shēn )次(cì )骨(gǔ ),其(qí )治(zhì )大(dà )放(fàng )张(zhāng )汤(tāng )。时(shí )诏(zhào )狱(yù )益(yì )多(duō ),二(èr )千(qiān )石(shí )系(xì )者(zhě ),新(xīn )故(gù )相(xiàng )因(yīn ),不(bú )减(jiǎn )百(bǎi )馀(yú )人(rén );廷(tíng )尉(wèi )一(yī )岁(suì )至(zhì )千(qiān )馀(yú )章(zhāng ),章(zhāng )大(dà )者(zhě )连(lián )逮(dǎi )证(zhèng )案(àn )数(shù )百(bǎi ),小(xiǎo )者(zhě )数(shù )十(shí )人(rén ),远(yuǎn )者(zhě )数(shù )千(qiān ),近(jìn )者(zhě )数(shù )百(bǎi )里(lǐ )会(huì )狱(yù )。廷(tíng )尉(wèi )及(jí )中(zhōng )都(dōu )官(guān )诏(zhào )狱(yù )至(zhì )六(liù )七(qī )万(wàn )人(rén ),吏(lì )所(suǒ )增(zēng )加(jiā ),十(shí )万(wàn )馀(yú )人(rén )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )元(yuán )封(fēng )三(sān )年(nián )(癸(guǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )八(bā )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )二(èr )月(yuè ),雷(léi );雨(yǔ )雹(báo ),大(dà )如(rú )马(mǎ )头(tóu )。上(shàng )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )赵(zhào )破(pò )奴(nú )击(jī )车(chē )师(shī )。破(pò )奴(nú )与(yǔ )轻(qīng )骑(qí )七(qī )百(bǎi )馀(yú )先(xiān )至(zhì ),虏(lǔ )楼(lóu )兰(lán )王(wáng ),遂(suí )破(pò )车(chē )师(shī ),因(yīn )举(jǔ )兵(bīng )威(wēi )以(yǐ )困(kùn )乌(wū )孙(sūn )、大(dà )宛(wǎn )之(zhī )属(shǔ )。春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),甲(jiǎ )申(shēn ),封(fēng )破(pò )奴(nú )为(wéi )浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )。王(wáng )恢(huī )佐(zuǒ )破(pò )奴(nú )击(jī )楼(lóu )兰(lán ),封(fēng )恢(huī )为(wéi )浩(hào )侯(hóu )。于(yú )是(shì )酒(jiǔ )泉(quán )列(liè )亭(tíng )障(zhàng )至(zhì )玉(yù )门(mén )矣(yǐ )。

初(chū )作(zuò )角(jiǎo )抵(dǐ )戏(xì )、鱼(yú )龙(lóng )曼(màn )延(yán )之(zhī )属(shǔ )。

汉(hàn )兵(bīng )入(rù )朝(cháo )鲜(xiān )境(jìng ),朝(cháo )鲜(xiān )王(wáng )右(yòu )渠(qú )发(fā )兵(bīng )距(jù )险(xiǎn )。楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )军(jūn )将(jiāng )齐(qí )兵(bīng )七(qī )千(qiān )人(rén )先(xiān )至(zhì )王(wáng )险(xiǎn )。右(yòu )渠(qú )城(chéng )守(shǒu ),窥(kuī )知(zhī )楼(lóu )船(chuán )军(jūn )少(shǎo ),即(jí )出(chū )城(chéng )击(jī )楼(lóu )船(chuán );楼(lóu )船(chuán )军(jūn )败(bài )散(sàn ),遁(dùn )山(shān )中(zhōng )十(shí )馀(yú )日(rì ),稍(shāo )求(qiú )退(tuì )散(sàn )卒(zú ),复(fù )聚(jù )。左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )击(jī )朝(cháo )鲜(xiān )氵(sān )具(jù )水(shuǐ )西(xī )军(jūn ),未(wèi )能(néng )破(pò )。天(tiān )子(zǐ )为(wéi )两(liǎng )将(jiāng )未(wèi )有(yǒu )利(lì ),乃(nǎi )使(shǐ )卫(wèi )山(shān )因(yīn )兵(bīng )威(wēi )往(wǎng )谕(yù )右(yòu )渠(qú )。右(yòu )渠(qú )见(jiàn )使(shǐ )者(zhě ),顿(dùn )首(shǒu )谢(xiè ):“愿(yuàn )降(jiàng ),恐(kǒng )两(liǎng )将(jiāng )诈(zhà )杀(shā )臣(chén ),今(jīn )见(jiàn )信(xìn )节(jiē ),请(qǐng )复(fù )降(jiàng )。”遣(qiǎn )太(tài )子(zǐ )入(rù )谢(xiè ),献(xiàn )马(mǎ )五(wǔ )千(qiān )匹(pǐ ),及(jí )馈(kuì )军(jūn )粮(liáng );人(rén )众(zhòng )万(wàn )馀(yú ),持(chí )兵(bīng )方(fāng )渡(dù )氵(sān )具(jù )水(shuǐ )。使(shǐ )者(zhě )及(jí )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )疑(yí )其(qí )为(wéi )变(biàn ),谓(wèi )太(tài )子(zǐ ):“已(yǐ )服(fú )降(jiàng ),宜(yí )令(lìng )人(rén )毋(wú )持(chí )兵(bīng )。”太(tài )子(zǐ )亦(yì )疑(yí )使(shǐ )者(zhě )、左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )诈(zhà )杀(shā )之(zhī ),遂(suí )不(bú )渡(dù )氵(sān )具(jù )水(shuǐ ),复(fù )引(yǐn )归(guī )。山(shān )还(hái )报(bào )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )诛(zhū )山(shān )。

左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )破(pò )氵(sān )具(jù )水(shuǐ )上(shàng )军(jūn ),乃(nǎi )前(qián )至(zhì )城(chéng )下(xià ),围(wéi )其(qí )西(xī )北(běi ),楼(lóu )船(chuán )亦(yì )往(wǎng )会(huì ),居(jū )城(chéng )南(nán )。右(yòu )渠(qú )遂(suí )坚(jiān )守(shǒu )城(chéng ),数(shù )月(yuè )未(wèi )能(néng )下(xià )。左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )所(suǒ )将(jiāng )燕(yàn )、代(dài )卒(zú )多(duō )劲(jìn )悍(hàn ),楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )齐(qí )卒(zú )已(yǐ )尝(cháng )败(bài )亡(wáng )困(kùn )辱(rǔ ),卒(zú )皆(jiē )恐(kǒng ),将(jiāng )心(xīn )惭(cán ),共(gòng )围(wéi )右(yòu )渠(qú ),常(cháng )持(chí )和(hé )节(jiē )。左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )急(jí )击(jī )之(zhī )。朝(cháo )鲜(xiān )大(dà )臣(chén )乃(nǎi )阴(yīn )间(jiān )使(shǐ )人(rén )私(sī )约(yuē )降(jiàng )楼(lóu )船(chuán ),往(wǎng )来(lái )言(yán )尚(shàng )未(wèi )肯(kěn )决(jué )。左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )数(shù )与(yǔ )楼(lóu )船(chuán )期(qī )战(zhàn ),楼(lóu )船(chuán )欲(yù )就(jiù )其(qí )约(yuē ),不(bú )会(huì )。左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )亦(yì )使(shǐ )人(rén )求(qiú )间(jiān )隙(xì )降(jiàng )下(xià )朝(cháo )鲜(xiān ),朝(cháo )鲜(xiān )不(bú )肯(kěn ),心(xīn )附(fù )楼(lóu )船(chuán ),以(yǐ )故(gù )两(liǎng )将(jiāng )不(bú )相(xiàng )能(néng )。左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )心(xīn )意(yì )楼(lóu )船(chuán )前(qián )有(yǒu )失(shī )军(jūn )罪(zuì ),今(jīn )与(yǔ )朝(cháo )鲜(xiān )私(sī )善(shàn ),而(ér )又(yòu )不(bú )降(jiàng ),疑(yí )其(qí )有(yǒu )反(fǎn )计(jì ),未(wèi )敢(gǎn )发(fā )。

天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )两(liǎng )将(jiāng )围(wéi )城(chéng )乖(guāi )异(yì ),兵(bīng )久(jiǔ )不(bú )决(jué ),使(shǐ )济(jì )南(nán )太(tài )守(shǒu )公(gōng )孙(sūn )遂(suí )往(wǎng )正(zhèng )之(zhī ),有(yǒu )便(biàn )宜(yí )得(dé )以(yǐ )从(cóng )事(shì )。遂(suí )至(zhì ),左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )曰(yuē ):“朝(cháo )鲜(xiān )当(dāng )下(xià ),久(jiǔ )之(zhī )不(bú )下(xià )者(zhě ),楼(lóu )船(chuán )数(shù )期(qī )不(bú )会(huì )。”具(jù )以(yǐ )素(sù )所(suǒ )意(yì )告(gào ),曰(yuē ):“今(jīn )如(rú )此(cǐ )不(bú )取(qǔ ),恐(kǒng )为(wéi )大(dà )害(hài )。”遂(suí )亦(yì )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )以(yǐ )节(jiē )召(zhào )楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )军(jūn )入(rù )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )营(yíng )计(jì )事(shì ),即(jí )命(mìng )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )麾(huī )下(xià )执(zhí )楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )军(jūn ),并(bìng )其(qí )军(jūn )。以(yǐ )报(bào )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )诛(zhū )遂(suí )。

左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )已(yǐ )并(bìng )两(liǎng )军(jūn ),即(jí )急(jí )击(jī )朝(cháo )鲜(xiān )。朝(cháo )鲜(xiān )相(xiàng )路(lù )人(rén )、相(xiàng )韩(hán )阴(yīn )、尼(ní )谿(jī )相(xiàng )参(cān )、将(jiāng )军(jūn )王(wáng )唊(jiá )相(xiàng )与(yǔ )谋(móu )曰(yuē ):“始(shǐ )欲(yù )降(jiàng )楼(lóu )船(chuán ),楼(lóu )船(chuán )今(jīn )执(zhí ),独(dú )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )并(bìng )将(jiāng ),战(zhàn )益(yì )急(jí ),恐(kǒng )不(bú )能(néng )与(yǔ )战(zhàn );王(wáng )又(yòu )不(bú )肯(kěn )降(jiàng )。”阴(yīn )、唊(jiá )、路(lù )人(rén )皆(jiē )亡(wáng )降(jiàng )汉(hàn ),路(lù )人(rén )道(dào )死(sǐ )。夏(xià ),尼(ní )谿(jī )参(cān )使(shǐ )人(rén )杀(shā )朝(cháo )鲜(xiān )王(wáng )右(yòu )渠(qú )来(lái )降(jiàng )。王(wáng )险(xiǎn )城(chéng )未(wèi )下(xià ),故(gù )右(yòu )渠(qú )之(zhī )大(dà )臣(chén )成(chéng )己(jǐ )又(yòu )反(fǎn ),复(fù )攻(gōng )吏(lì )。左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )使(shǐ )右(yòu )渠(qú )子(zǐ )长(zhǎng )、降(jiàng )相(xiàng )路(lù )人(rén )之(zhī )子(zǐ )最(zuì )告(gào )谕(yù )其(qí )民(mín )。诛(zhū )成(chéng )己(jǐ )。以(yǐ )故(gù )遂(suí )定(dìng )朝(cháo )鲜(xiān ),为(wéi )乐(lè )浪(làng )、临(lín )屯(tún )、玄(xuán )菟(tú )、真(zhēn )番(fān )四(sì )郡(jùn )。封(fēng )参(cān )为(wéi )澅(huà )清(qīng )侯(hóu ),阴(yīn )为(wéi )萩(jiāo )苴(jū )侯(hóu ),唊(jiá )为(wéi )平(píng )州(zhōu )侯(hóu ),长(zhǎng )为(wéi )几(jǐ )侯(hóu ),最(zuì )以(yǐ )父(fù )死(sǐ )颇(pō )有(yǒu )功(gōng ),为(wéi )涅(niè )阳(yáng )侯(hóu )。左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn )征(zhēng )至(zhì ),坐(zuò )争(zhēng )功(gōng )相(xiàng )嫉(jí )乖(guāi )计(jì ),弃(qì )市(shì )。楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )军(jūn )亦(yì )坐(zuò )兵(bīng )至(zhì )列(liè )口(kǒu ),当(dāng )待(dài )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn ),擅(shàn )先(xiān )纵(zòng ),失(shī )亡(wáng )多(duō ),当(dāng )诛(zhū ),赎(shú )为(wéi )庶(shù )人(rén )。

班(bān )固(gù )曰(yuē ):玄(xuán )菟(tú )、乐(lè )浪(làng ),本(běn )箕(jī )子(zǐ )所(suǒ )封(fēng )。昔(xī )箕(jī )子(zǐ )居(jū )朝(cháo )鲜(xiān ),教(jiāo )其(qí )民(mín )以(yǐ )礼(lǐ )义(yì ),田(tián )蚕(cán )织(zhī )作(zuò ),为(wéi )民(mín )设(shè )禁(jìn )八(bā )条(tiáo ),相(xiàng )杀(shā ),以(yǐ )当(dāng )时(shí )偿(cháng )杀(shā );相(xiàng )伤(shāng ),以(yǐ )谷(gǔ )偿(cháng );相(xiàng )盗(dào )者(zhě ),男(nán )没(méi )入(rù )为(wéi )其(qí )家(jiā )奴(nú ),女(nǚ )为(wéi )婢(bì );欲(yù )自(zì )赎(shú )者(zhě )人(rén )五(wǔ )十(shí )万(wàn ),虽(suī )免(miǎn )为(wéi )民(mín ),俗(sú )犹(yóu )羞(xiū )之(zhī ),嫁(jià )娶(qǔ )无(wú )所(suǒ )售(shòu )。是(shì )以(yǐ )其(qí )民(mín )终(zhōng )不(bú )相(xiàng )盗(dào ),无(wú )门(mén )户(hù )之(zhī )闭(bì ),妇(fù )人(rén )贞(zhēn )信(xìn )不(bú )淫(yín )辟(pì )。其(qí )田(tián )野(yě )饮(yǐn )食(shí )以(yǐ )笾(biān )豆(dòu ),都(dōu )邑(yì )颇(pō )放(fàng )效(xiào )吏(lì ),往(wǎng )往(wǎng )以(yǐ )杯(bēi )器(qì )食(shí )。郡(jùn )初(chū )取(qǔ )殒(yǔn )于(yú )辽(liáo )东(dōng ),吏(lì )见(jiàn )民(mín )无(wú )闭(bì )臧(zāng ),及(jí )贾(jiǎ )人(rén )往(wǎng )者(zhě ),夜(yè )则(zé )为(wéi )盗(dào ),俗(sú )稍(shāo )益(yì )薄(báo ),今(jīn )于(yú )犯(fàn )禁(jìn )浸(jìn )多(duō ),至(zhì )六(liù )十(shí )馀(yú )条(tiáo )。可(kě )贵(guì )哉(zāi ),仁(rén )贤(xián )之(zhī )化(huà )也(yě )!然(rán )东(dōng )夷(yí )天(tiān )性(xìng )柔(róu )顺(shùn ),异(yì )于(yú )三(sān )方(fāng )之(zhī )外(wài )。故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )悼(dào )道(dào )不(bú )行(háng ),设(shè )浮(fú )桴(fú )于(yú )海(hǎi ),欲(yù )居(jū )九(jiǔ )夷(yí ),有(yǒu )以(yǐ )也(yě )夫(fū )!

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),胶(jiāo )西(xī )于(yú )王(wáng )端(duān )薨(hōng )。

武(wǔ )都(dōu )氐(dī )反(fǎn ),分(fèn )徙(xǐ )酒(jiǔ )泉(quán )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )元(yuán )封(fēng )四(sì )年(nián )(甲(jiǎ )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )七(qī )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )雍(yōng ),祠(cí )五(wǔ )畤(zhì )。通(tōng )回(huí )中(zhōng )道(dào ),遂(suí )北(běi )出(chū )萧(xiāo )关(guān )。历(lì )独(dú )鹿(lù )、鸣(míng )泽(zé ),自(zì )代(dài )而(ér )还(hái ),幸(xìng )河(hé )东(dōng )。春(chūn ),三(sān )月(yuè ),祠(cí )后(hòu )土(tǔ ),赦(shè )汾(fén )阴(yīn )、夏(xià )阳(yáng )、中(zhōng )都(dōu )死(sǐ )罪(zuì )以(yǐ )下(xià )。

夏(xià ),大(dà )旱(hàn )。

匈(xiōng )奴(nú )自(zì )卫(wèi )、霍(huò )度(dù )幕(mù )以(yǐ )来(lái ),希(xī )复(fù )为(wéi )寇(kòu ),远(yuǎn )徙(xǐ )北(běi )方(fāng ),休(xiū )养(yǎng )士(shì )马(mǎ ),习(xí )射(shè )猎(liè ),数(shù )使(shǐ )使(shǐ )于(yú )汉(hàn ),好(hǎo )辞(cí )甘(gān )言(yán )求(qiú )请(qǐng )和(hé )亲(qīn )。汉(hàn )使(shǐ )北(běi )地(dì )人(rén )王(wáng )乌(wū )等(děng )窥(kuī )匈(xiōng )奴(nú ),乌(wū )从(cóng )其(qí )俗(sú ),去(qù )节(jiē )入(rù )穹(qióng )庐(lú ),单(dān )于(yú )爱(ài )之(zhī ),佯(yáng )许(xǔ )甘(gān )言(yán ),为(wéi )遣(qiǎn )其(qí )太(tài )子(zǐ )入(rù )汉(hàn )为(wéi )质(zhì )。汉(hàn )使(shǐ )杨(yáng )信(xìn )于(yú )匈(xiōng )奴(nú ),信(xìn )不(bú )肯(kěn )从(cóng )其(qí )俗(sú ),单(dān )于(yú )曰(yuē ):“故(gù )约(yuē )汉(hàn )尝(cháng )遣(qiǎn )翁(wēng )主(zhǔ ),给(gěi )缯(zēng )絮(xù )食(shí )物(wù )有(yǒu )品(pǐn ),以(yǐ )和(hé )亲(qīn ),而(ér )匈(xiōng )奴(nú )亦(yì )不(bú )扰(rǎo )边(biān )。今(jīn )乃(nǎi )欲(yù )反(fǎn )古(gǔ ),令(lìng )吾(wú )太(tài )子(zǐ )为(wéi )质(zhì ),无(wú )几(jǐ )矣(yǐ )。”信(xìn )既(jì )归(guī ),汉(hàn )又(yòu )使(shǐ )王(wáng )乌(wū )往(wǎng ),而(ér )单(dān )于(yú )复(fù )谄(chǎn )以(yǐ )甘(gān )言(yán ),欲(yù )多(duō )得(dé )汉(hàn )财(cái )物(wù ),绐(dài )谓(wèi )王(wáng )乌(wū )曰(yuē ):“吾(wú )欲(yù )入(rù )汉(hàn )见(jiàn )天(tiān )子(zǐ ),面(miàn )相(xiàng )约(yuē )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì )。”王(wáng )乌(wū )归(guī )报(bào )汉(hàn ),汉(hàn )为(wéi )单(dān )于(yú )筑(zhù )邸(dǐ )于(yú )长(zhǎng )安(ān )。匈(xiōng )奴(nú )曰(yuē ):“非(fēi )得(dé )汉(hàn )贵(guì )人(rén )使(shǐ ),吾(wú )不(bú )与(yǔ )诚(chéng )语(yǔ )。”匈(xiōng )奴(nú )使(shǐ )其(qí )贵(guì )人(rén )至(zhì )汉(hàn ),病(bìng ),汉(hàn )予(yǔ )药(yào ),欲(yù )愈(yù )之(zhī ),不(bú )幸(xìng )而(ér )死(sǐ )。汉(hàn )使(shǐ )路(lù )充(chōng )国(guó )佩(pèi )二(èr )千(qiān )石(shí )印(yìn )绶(shòu )往(wǎng )使(shǐ ),因(yīn )送(sòng )其(qí )丧(sàng ),厚(hòu )葬(zàng )直(zhí )数(shù )千(qiān )金(jīn ),曰(yuē ):“此(cǐ )汉(hàn )贵(guì )人(rén )也(yě )。”单(dān )于(yú )以(yǐ )为(wéi )汉(hàn )杀(shā )吾(wú )贵(guì )使(shǐ )者(zhě ),乃(nǎi )留(liú )路(lù )充(chōng )国(guó )不(bú )归(guī )。诸(zhū )所(suǒ )言(yán )者(zhě ),单(dān )于(yú )特(tè )空(kōng )绐(dài )王(wáng )乌(wū ),殊(shū )无(wú )意(yì )入(rù )汉(hàn )及(jí )遣(qiǎn )太(tài )子(zǐ )。于(yú )是(shì )匈(xiōng )奴(nú )数(shù )使(shǐ )奇(qí )兵(bīng )侵(qīn )犯(fàn )汉(hàn )边(biān )。乃(nǎi )拜(bài )郭(guō )昌(chāng )为(wéi )拔(bá )胡(hú )将(jiāng )军(jūn ),及(jí )浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )屯(tún )朔(shuò )方(fāng )以(yǐ )东(dōng ),备(bèi )胡(hú )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )元(yuán )封(fēng )五(wǔ )年(nián )(乙(yǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )六(liù )年(nián ))

冬(dōng ),上(shàng )南(nán )巡(xún )狩(shòu ),至(zhì )于(yú )盛(shèng )唐(táng ),望(wàng )祀(sì )虞(yú )舜(shùn )于(yú )九(jiǔ )疑(yí )。登(dēng )灊(qián )天(tiān )柱(zhù )山(shān ),自(zì )寻(xún )阳(yáng )浮(fú )江(jiāng ),亲(qīn )射(shè )蛟(jiāo )江(jiāng )中(zhōng ),获(huò )之(zhī )。舳(zhú )舻(lú )千(qiān )里(lǐ ),薄(báo )枞(cōng )阳(yáng )而(ér )出(chū ),遂(suí )北(běi )至(zhì )琅(láng )邪(xié ),并(bìng )海(hǎi ),所(suǒ )过(guò )礼(lǐ )祠(cí )其(qí )名(míng )山(shān )大(dà )川(chuān )。春(chūn ),三(sān )月(yuè ),还(hái )至(zhì )太(tài )山(shān ),增(zēng )封(fēng )。甲(jiǎ )子(zǐ ),始(shǐ )祀(sì )上(shàng )帝(dì )于(yú )明(míng )堂(táng ),配(pèi )以(yǐ )高(gāo )祖(zǔ ),因(yīn )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )、列(liè )侯(hóu ),受(shòu )郡(jùn )、国(guó )计(jì )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),赦(shè )天(tiān )下(xià ),所(suǒ )幸(xìng )县(xiàn )毋(wú )出(chū )今(jīn )年(nián )租(zū )赋(fù )。还(hái ),幸(xìng )甘(gān )泉(quán ),郊(jiāo )泰(tài )畤(zhì )。

长(zhǎng )平(píng )烈(liè )侯(hóu )卫(wèi )青(qīng )薨(hōng )。起(qǐ )冢(zhǒng ),象(xiàng )庐(lú )山(shān )。

上(shàng )既(jì )攘(rǎng )却(què )胡(hú )、越(yuè ),开(kāi )地(dì )斥(chì )境(jìng ),乃(nǎi )置(zhì )交(jiāo )趾(zhǐ )、朔(shuò )方(fāng )之(zhī )州(zhōu ),及(jí )冀(jì )、幽(yōu )、并(bìng )、兗(yǎn )、徐(xú )、青(qīng )、扬(yáng )、荆(jīng )、豫(yù )、益(yì )、凉(liáng )等(děng )州(zhōu ),凡(fán )十(shí )三(sān )部(bù ),皆(jiē )置(zhì )刺(cì )史(shǐ )焉(yān )。

上(shàng )以(yǐ )名(míng )臣(chén )文(wén )武(wǔ )欲(yù )尽(jìn ),乃(nǎi )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“盖(gài )有(yǒu )非(fēi )常(cháng )之(zhī )功(gōng ),必(bì )待(dài )非(fēi )常(cháng )之(zhī )人(rén )。故(gù )马(mǎ )或(huò )奔(bēn )踶(dì )而(ér )致(zhì )千(qiān )里(lǐ ),士(shì )或(huò )有(yǒu )负(fù )俗(sú )之(zhī )累(lèi )而(ér )立(lì )功(gōng )名(míng )。夫(fū )泛(fàn )驾(jià )之(zhī )马(mǎ ),跅(tuò )弛(chí )之(zhī )士(shì ),亦(yì )在(zài )御(yù )之(zhī )而(ér )已(yǐ )。其(qí )令(lìng )州(zhōu )、郡(jùn )察(chá )吏(lì )、民(mín )有(yǒu )茂(mào )才(cái )、异(yì )等(děng )可(kě )为(wéi )将(jiāng )、相(xiàng )及(jí )使(shǐ )绝(jué )国(guó )者(zhě )。”

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )元(yuán )封(fēng )六(liù )年(nián )(丙(bǐng )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )五(wǔ )年(nián ))

冬(dōng ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )回(huí )中(zhōng )。

春(chūn ),作(zuò )首(shǒu )山(shān )宫(gōng )。

三(sān )月(yuè ),行(háng )幸(xìng )河(hé )东(dōng ),祠(cí )后(hòu )土(tǔ ),赦(shè )汾(fén )阴(yīn )殊(shū )死(sǐ )以(yǐ )下(xià )。

汉(hàn )既(jì )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí ),开(kāi )五(wǔ )郡(jùn ),欲(yù )地(dì )接(jiē )以(yǐ )前(qián )通(tōng )大(dà )夏(xià ),岁(suì )遣(qiǎn )使(shǐ )十(shí )馀(yú )辈(bèi )出(chū )此(cǐ )初(chū )郡(jùn ),皆(jiē )闭(bì )昆(kūn )明(míng ),为(wéi )所(suǒ )杀(shā ),夺(duó )币(bì )物(wù )。于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )赦(shè )京(jīng )师(shī )亡(wáng )命(mìng ),令(lìng )从(cóng )军(jūn ),遣(qiǎn )拔(bá )胡(hú )将(jiāng )军(jūn )郭(guō )昌(chāng )将(jiāng )以(yǐ )击(jī )之(zhī ),斩(zhǎn )首(shǒu )数(shù )十(shí )万(wàn )。后(hòu )复(fù )遣(qiǎn )使(shǐ ),竟(jìng )不(bú )得(dé )通(tōng )。

秋(qiū ),大(dà )旱(hàn ),蝗(huáng )。

乌(wū )孙(sūn )使(shǐ )者(zhě )见(jiàn )汉(hàn )广(guǎng )大(dà ),归(guī )报(bào )其(qí )国(guó ),其(qí )国(guó )乃(nǎi )益(yì )重(zhòng )汉(hàn )。匈(xiōng )奴(nú )闻(wén )乌(wū )孙(sūn )与(yǔ )汉(hàn )通(tōng ),怒(nù ),欲(yù )击(jī )之(zhī )。又(yòu )其(qí )旁(páng )大(dà )宛(wǎn )、月(yuè )氏(shì )之(zhī )属(shǔ )皆(jiē )事(shì )汉(hàn ),乌(wū )孙(sūn )于(yú )是(shì )恐(kǒng ),使(shǐ )使(shǐ )愿(yuàn )得(dé )尚(shàng )汉(hàn )公(gōng )主(zhǔ ),为(wéi )昆(kūn )弟(dì )。天(tiān )子(zǐ )与(yǔ )群(qún )臣(chén )议(yì ),许(xǔ )之(zhī )。乌(wū )孙(sūn )以(yǐ )千(qiān )匹(pǐ )马(mǎ )往(wǎng )聘(pìn )汉(hàn )女(nǚ )。汉(hàn )以(yǐ )江(jiāng )都(dōu )王(wáng )建(jiàn )女(nǚ )细(xì )君(jūn )为(wéi )公(gōng )主(zhǔ ),往(wǎng )妻(qī )乌(wū )孙(sūn ),赠(zèng )送(sòng )甚(shèn )盛(shèng );乌(wū )孙(sūn )王(wáng )昆(kūn )莫(mò )以(yǐ )为(wéi )右(yòu )夫(fū )人(rén )。匈(xiōng )奴(nú )亦(yì )遣(qiǎn )女(nǚ )妻(qī )昆(kūn )莫(mò ),以(yǐ )为(wéi )左(zuǒ )夫(fū )人(rén )。公(gōng )主(zhǔ )自(zì )治(zhì )宫(gōng )室(shì )居(jū ),岁(suì )时(shí )一(yī )再(zài )与(yǔ )昆(kūn )莫(mò )会(huì ),置(zhì )酒(jiǔ )饮(yǐn )食(shí )。昆(kūn )莫(mò )年(nián )老(lǎo ),言(yán )语(yǔ )不(bú )通(tōng ),公(gōng )主(zhǔ )悲(bēi )愁(chóu )思(sī )归(guī ),天(tiān )子(zǐ )而(ér )怜(lián )之(zhī ),间(jiān )岁(suì )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )以(yǐ )帷(wéi )帐(zhàng )锦(jǐn )绣(xiù )给(gěi )遗(yí )焉(yān )。昆(kūn )莫(mò )曰(yuē ):“我(wǒ )老(lǎo ),”欲(yù )使(shǐ )其(qí )孙(sūn )岑(cén )娶(qǔ )尚(shàng )公(gōng )主(zhǔ )。公(gōng )主(zhǔ )不(bú )听(tīng ),上(shàng )书(shū )言(yán )状(zhuàng )。天(tiān )子(zǐ )报(bào )曰(yuē ):“从(cóng )其(qí )国(guó )俗(sú ),欲(yù )与(yǔ )乌(wū )孙(sūn )共(gòng )灭(miè )胡(hú )。”岑(cén )娶(qǔ )遂(suí )妻(qī )公(gōng )主(zhǔ )。昆(kūn )莫(mò )死(sǐ ),岑(cén )娶(qǔ )代(dài )立(lì ),为(wéi )昆(kūn )弥(mí )。

是(shì )时(shí ),汉(hàn )使(shǐ )西(xī )逾(yú )葱(cōng )岭(lǐng ),抵(dǐ )安(ān )息(xī )。安(ān )息(xī )发(fā )使(shǐ ),以(yǐ )大(dà )鸟(niǎo )卵(luǎn )及(jí )黎(lí )轩(xuān )善(shàn )眩(xuàn )人(rén )献(xiàn )于(yú )汉(hàn ),及(jí )诸(zhū )小(xiǎo )国(guó )驩(huān )潜(qián )、大(dà )益(yì )、车(chē )姑(gū )师(shī )、扜(gǎn )冞(mí )、苏(sū )Ε之(zhī )属(shǔ ),皆(jiē )随(suí )汉(hàn )使(shǐ )献(xiàn )见(jiàn )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )大(dà )悦(yuè )。西(xī )国(guó )使(shǐ )更(gèng )来(lái )更(gèng )去(qù ),天(tiān )子(zǐ )每(měi )巡(xún )狩(shòu )海(hǎi )上(shàng ),悉(xī )从(cóng )外(wài )国(guó )客(kè ),大(dà )都(dōu )、多(duō )人(rén )则(zé )过(guò )之(zhī ),散(sàn )财(cái )帛(bó )以(yǐ )赏(shǎng )赐(cì ),厚(hòu )具(jù )以(yǐ )饶(ráo )给(gěi )之(zhī ),以(yǐ )览(lǎn )示(shì )汉(hàn )富(fù )厚(hòu )焉(yān )。大(dà )角(jiǎo )抵(dǐ ),出(chū )奇(qí )戏(xì )、诸(zhū )怪(guài )物(wù ),多(duō )聚(jù )观(guān )者(zhě )。行(háng )赏(shǎng )赐(cì ),酒(jiǔ )池(chí )肉(ròu )林(lín ),令(lìng )外(wài )国(guó )客(kè )遍(biàn )观(guān )名(míng )仓(cāng )库(kù )府(fǔ )藏(cáng )之(zhī )积(jī ),见(jiàn )汉(hàn )之(zhī )广(guǎng )大(dà ),倾(qīng )骇(hài )之(zhī )。大(dà )宛(wǎn )左(zuǒ )右(yòu )多(duō )蒲(pú )萄(táo ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )酒(jiǔ );多(duō )苜(mù )蓿(xu ),天(tiān )马(mǎ )嗜(shì )之(zhī );汉(hàn )使(shǐ )采(cǎi )其(qí )实(shí )以(yǐ )来(lái ),天(tiān )子(zǐ )种(zhǒng )之(zhī )于(yú )离(lí )宫(gōng )别(bié )观(guān )旁(páng ),极(jí )望(wàng )。然(rán )西(xī )域(yù )以(yǐ )近(jìn )匈(xiōng )奴(nú ),常(cháng )畏(wèi )匈(xiōng )奴(nú )使(shǐ ),待(dài )之(zhī )过(guò )于(yú )汉(hàn )使(shǐ )焉(yān )。

是(shì )岁(suì ),匈(xiōng )奴(nú )乌(wū )维(wéi )单(dān )于(yú )死(sǐ ),子(zǐ )乌(wū )师(shī )庐(lú )立(lì ),年(nián )少(shǎo ),号(hào )“儿(ér )单(dān )于(yú )”。自(zì )此(cǐ )之(zhī )后(hòu ),单(dān )于(yú )益(yì )西(xī )北(běi )徙(xǐ ),左(zuǒ )方(fāng )兵(bīng )直(zhí )云(yún )中(zhōng ),右(yòu )方(fāng )直(zhí )酒(jiǔ )泉(quán )、敦(dūn )煌(huáng )郡(jùn )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )太(tài )初(chū )元(yuán )年(nián )(丁(dīng )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )四(sì )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )泰(tài )山(shān )。十(shí )一(yī )月(yuè ),甲(jiǎ )子(zǐ )朔(shuò )旦(dàn ),冬(dōng )至(zhì ),祠(cí )上(shàng )帝(dì )于(yú )明(míng )堂(táng )。东(dōng )至(zhì )海(hǎi )上(shàng ),考(kǎo )入(rù )海(hǎi )及(jí )方(fāng )士(shì )求(qiú )神(shén )者(zhě )莫(mò )验(yàn );然(rán )益(yì )遣(qiǎn ),冀(jì )遇(yù )之(zhī )。乙(yǐ )酉(yǒu ),柏(bǎi )梁(liáng )台(tái )灾(zāi )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),甲(jiǎ )午(wǔ )朔(shuò ),上(shàng )亲(qīn )禅(chán )高(gāo )里(lǐ ),祠(cí )后(hòu )土(tǔ ),临(lín )勃(bó )海(hǎi ),将(jiāng )以(yǐ )望(wàng )祀(sì )蓬(péng )莱(lái )之(zhī )属(shǔ ),冀(jì )至(zhì )殊(shū )廷(tíng )焉(yān )。春(chūn ),上(shàng )还(hái ),以(yǐ )柏(bǎi )梁(liáng )灾(zāi ),故(gù )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu ),受(shòu )计(jì )于(yú )甘(gān )泉(quán )。甘(gān )泉(quán )作(zuò )诸(zhū )侯(hóu )邸(dǐ )。

越(yuè )人(rén )勇(yǒng )之(zhī )曰(yuē ):“越(yuè )俗(sú ),有(yǒu )火(huǒ )灾(zāi )复(fù )起(qǐ )屋(wū ),必(bì )以(yǐ )大(dà ),用(yòng )胜(shèng )服(fú )之(zhī )。”于(yú )是(shì )作(zuò )建(jiàn )章(zhāng )宫(gōng ),度(dù )为(wéi )千(qiān )门(mén )万(wàn )户(hù )。其(qí )东(dōng )则(zé )凤(fèng )阙(què ),高(gāo )二(èr )十(shí )馀(yú )丈(zhàng );其(qí )西(xī )则(zé )唐(táng )中(zhōng ),数(shù )十(shí )里(lǐ )虎(hǔ )圈(quān );其(qí )北(běi )治(zhì )大(dà )池(chí ),渐(jiàn )台(tái )高(gāo )二(èr )十(shí )馀(yú )丈(zhàng ),命(mìng )曰(yuē )太(tài )液(yè )池(chí ),中(zhōng )有(yǒu )蓬(péng )莱(lái )、方(fāng )丈(zhàng )、瀛(yíng )洲(zhōu )、壶(hú )梁(liáng ),象(xiàng )海(hǎi )中(zhōng )神(shén )山(shān )、龟(guī )鱼(yú )之(zhī )属(shǔ );其(qí )南(nán )有(yǒu )玉(yù )堂(táng )、璧(bì )门(mén )、大(dà )鸟(niǎo )之(zhī )属(shǔ )。立(lì )神(shén )明(míng )台(tái )、井(jǐng )幹(gàn )楼(lóu ),度(dù )五(wǔ )十(shí )丈(zhàng ),辇(niǎn )道(dào )相(xiàng )属(shǔ )焉(yān )。

大(dà )中(zhōng )大(dà )夫(fū )公(gōng )孙(sūn )卿(qīng )、壶(hú )遂(suí )、太(tài )史(shǐ )令(lìng )司(sī )马(mǎ )迁(qiān )等(děng )言(yán ):“历(lì )纪(jì )坏(huài )废(fèi ),宜(yí )改(gǎi )正(zhèng )朔(shuò )。”上(shàng )诏(zhào )兒(ér )宽(kuān )与(yǔ )博(bó )士(shì )赐(cì )等(děng )共(gòng )议(yì ),以(yǐ )为(wéi )宜(yí )用(yòng )夏(xià )正(zhèng )。夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),诏(zhào )卿(qīng )、遂(suí )、迁(qiān )等(děng )共(gòng )造(zào )汉(hàn )《太(tài )初(chū )历(lì )》,以(yǐ )正(zhèng )月(yuè )为(wéi )岁(suì )首(shǒu ),色(sè )上(shàng )黄(huáng ),数(shù )用(yòng )五(wǔ ),定(dìng )官(guān )名(míng ),协(xié )音(yīn )律(lǜ ),定(dìng )宗(zōng )庙(miào )百(bǎi )官(guān )之(zhī )仪(yí ),以(yǐ )为(wéi )典(diǎn )常(cháng ),垂(chuí )之(zhī )后(hòu )世(shì )云(yún )。

匈(xiōng )奴(nú )儿(ér )单(dān )于(yú )好(hǎo )杀(shā )伐(fá ),国(guó )人(rén )不(bú )安(ān );又(yòu )有(yǒu )天(tiān )灾(zāi ),畜(chù )多(duō )死(sǐ )。左(zuǒ )大(dà )都(dōu )尉(wèi )使(shǐ )人(rén )间(jiān )告(gào )汉(hàn )曰(yuē ):“我(wǒ )欲(yù )杀(shā )单(dān )于(yú )降(jiàng )汉(hàn ),汉(hàn )远(yuǎn ),即(jí )兵(bīng )来(lái )迎(yíng )我(wǒ ),我(wǒ )即(jí )发(fā )。”上(shàng )乃(nǎi )遣(qiǎn )因(yīn )杅(wū )将(jiāng )军(jūn )公(gōng )孙(sūn )敖(áo )筑(zhù )塞(sāi )外(wài )受(shòu )降(jiàng )城(chéng )以(yǐ )应(yīng )之(zhī )。

秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )安(ān )定(dìng )。

汉(hàn )使(shǐ )入(rù )西(xī )域(yù )者(zhě )言(yán ):“宛(wǎn )有(yǒu )善(shàn )马(mǎ ),在(zài )贰(èr )师(shī )城(chéng ),匿(nì )不(bú )肯(kěn )与(yǔ )汉(hàn )使(shǐ )。”天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )壮(zhuàng )士(shì )车(chē )令(lìng )等(děng )持(chí )千(qiān )金(jīn )及(jí )金(jīn )马(mǎ )以(yǐ )请(qǐng )之(zhī )。宛(wǎn )王(wáng )与(yǔ )其(qí )群(qún )臣(chén )谋(móu )曰(yuē ):“汉(hàn )去(qù )我(wǒ )远(yuǎn ),而(ér )盐(yán )水(shuǐ )中(zhōng )数(shù )败(bài ),出(chū )其(qí )北(běi )有(yǒu )胡(hú )寇(kòu ),出(chū )其(qí )南(nán )乏(fá )水(shuǐ )草(cǎo ),又(yòu )且(qiě )往(wǎng )往(wǎng )而(ér )绝(jué )邑(yì ),乏(fá )食(shí )者(zhě )多(duō ),汉(hàn )使(shǐ )数(shù )百(bǎi )人(rén )为(wéi )辈(bèi )来(lái ),而(ér )常(cháng )乏(fá )食(shí ),死(sǐ )者(zhě )过(guò )半(bàn ),是(shì )安(ān )能(néng )致(zhì )大(dà )军(jūn )乎(hū )!无(wú )奈(nài )我(wǒ )何(hé )。贰(èr )师(shī )马(mǎ ),宛(wǎn )宝(bǎo )马(mǎ )也(yě )。”遂(suí )不(bú )肯(kěn )予(yǔ )汉(hàn )使(shǐ )。汉(hàn )使(shǐ )怒(nù ),妄(wàng )言(yán ),椎(zhuī )金(jīn )马(mǎ )而(ér )去(qù )。宛(wǎn )贵(guì )人(rén )怒(nù )曰(yuē ):“汉(hàn )使(shǐ )至(zhì )轻(qīng )我(wǒ )!”遣(qiǎn )汉(hàn )使(shǐ )去(qù ),令(lìng )其(qí )东(dōng )边(biān )郁(yù )成(chéng )王(wáng )遮(zhē )攻(gōng ),杀(shā )汉(hàn )使(shǐ ),取(qǔ )其(qí )财(cái )物(wù )。

于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )大(dà )怒(nù )。诸(zhū )尝(cháng )使(shǐ )宛(wǎn )姚(yáo )定(dìng )汉(hàn )等(děng )言(yán ):“宛(wǎn )兵(bīng )弱(ruò ),诚(chéng )以(yǐ )汉(hàn )兵(bīng )不(bú )过(guò )三(sān )千(qiān )人(rén ),强(qiáng )弩(nǔ )射(shè )之(zhī ),可(kě )尽(jìn )虏(lǔ )矣(yǐ )。”天(tiān )子(zǐ )尝(cháng )使(shǐ )浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )以(yǐ )七(qī )百(bǎi )骑(qí )虏(lǔ )楼(lóu )兰(lán )王(wáng ),以(yǐ )定(dìng )汉(hàn )等(děng )言(yán )为(wéi )然(rán );而(ér )欲(yù )侯(hóu )宠(chǒng )姬(jī )李(lǐ )氏(shì ),乃(nǎi )拜(bài )李(lǐ )夫(fū )人(rén )兄(xiōng )广(guǎng )利(lì )为(wéi )贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn ),发(fā )属(shǔ )国(guó )六(liù )千(qiān )骑(qí )及(jí )郡(jùn )国(guó )恶(è )少(shǎo )年(nián )数(shù )万(wàn )人(rén ),以(yǐ )往(wǎng )伐(fá )宛(wǎn )。期(qī )至(zhì )贰(èr )师(shī )城(chéng )取(qǔ )善(shàn )马(mǎ ),故(gù )号(hào )贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn )。赵(zhào )始(shǐ )成(chéng )为(wéi )军(jūn )正(zhèng ),故(gù )浩(hào )侯(hóu )王(wáng )恢(huī )使(shǐ )导(dǎo )军(jūn ),而(ér )李(lǐ )哆(duō )为(wéi )校(xiào )尉(wèi ),制(zhì )军(jūn )事(shì )。

臣(chén )光(guāng )曰(yuē ):武(wǔ )帝(dì )欲(yù )侯(hóu )宠(chǒng )姬(jī )李(lǐ )氏(shì ),而(ér )使(shǐ )广(guǎng )利(lì )将(jiāng )兵(bīng )伐(fá )宛(wǎn ),其(qí )意(yì )以(yǐ )为(wéi )非(fēi )有(yǒu )功(gōng )不(bú )侯(hóu ),不(bú )欲(yù )负(fù )高(gāo )帝(dì )之(zhī )约(yuē )也(yě )。夫(fū )军(jūn )旅(lǚ )大(dà )事(shì ),国(guó )之(zhī )安(ān )危(wēi )、民(mín )之(zhī )死(sǐ )生(shēng )系(xì )焉(yān )。苟(gǒu )为(wéi )不(bú )择(zé )贤(xián )愚(yú )而(ér )授(shòu )之(zhī ),欲(yù )徼(jiǎo )幸(xìng )咫(zhǐ )尺(chǐ )之(zhī )功(gōng ),藉(jiè )以(yǐ )为(wéi )名(míng )而(ér )私(sī )其(qí )所(suǒ )爱(ài ),不(bú )若(ruò )无(wú )功(gōng )而(ér )侯(hóu )之(zhī )为(wéi )愈(yù )也(yě )。然(rán )则(zé )武(wǔ )帝(dì )有(yǒu )见(jiàn )于(yú )封(fēng )国(guó ),无(wú )见(jiàn )于(yú )置(zhì )将(jiāng );谓(wèi )之(zhī )能(néng )守(shǒu )先(xiān )帝(dì )之(zhī )约(yuē ),臣(chén )曰(yuē )过(guò )矣(yǐ )。中(zhōng )尉(wèi )王(wáng )温(wēn )舒(shū )坐(zuò )为(wéi )奸(jiān )利(lì ),罪(zuì )当(dāng )族(zú ),自(zì )杀(shā );时(shí )两(liǎng )弟(dì )及(jí )两(liǎng )婚(hūn )家(jiā )亦(yì )各(gè )自(zì )坐(zuò )佗(tuó )罪(zuì )而(ér )族(zú )。光(guāng )禄(lù )勋(xūn )徐(xú )自(zì )为(wéi )曰(yuē ):“悲(bēi )夫(fū )!古(gǔ )有(yǒu )三(sān )族(zú ),而(ér )王(wáng )温(wēn )舒(shū )罪(zuì )至(zhì )同(tóng )时(shí )而(ér )五(wǔ )族(zú )乎(hū )!”

关(guān )东(dōng )蝗(huáng )大(dà )起(qǐ ),飞(fēi )西(xī )至(zhì )敦(dūn )煌(huáng )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )太(tài )初(chū )二(èr )年(nián )(戊(wù )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )三(sān )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),戊(wù )申(shēn ),牧(mù )丘(qiū )恬(tián )侯(hóu )石(shí )庆(qìng )薨(hōng )。

闰(rùn )月(yuè ),丁(dīng )丑(chǒu ),以(yǐ )太(tài )仆(pú )公(gōng )孙(sūn )贺(hè )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),封(fēng )葛(gě )绎(yì )侯(hóu )。时(shí )朝(cháo )廷(tíng )多(duō )事(shì ),督(dū )责(zé )大(dà )臣(chén ),自(zì )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )后(hòu ),丞(chéng )相(xiàng )比(bǐ )坐(zuò )事(shì )死(sǐ )。石(shí )庆(qìng )虽(suī )以(yǐ )谨(jǐn )得(dé )终(zhōng ),然(rán )数(shù )被(bèi )谴(qiǎn )。贺(hè )引(yǐn )拜(bài )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),不(bú )受(shòu )印(yìn )绶(shòu ),屯(tún )首(shǒu )涕(tì )泣(qì )不(bú )肯(kěn )起(qǐ )。上(shàng )乃(nǎi )起(qǐ )去(qù ),贺(hè )不(bú )得(dé )已(yǐ )拜(bài ),出(chū )曰(yuē ):“我(wǒ )从(cóng )是(shì )殆(dài )矣(yǐ )!”

三(sān )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )河(hé )东(dōng ),祠(cí )后(hòu )土(tǔ )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),籍(jí )吏(lì )民(mín )马(mǎ )补(bǔ )车(chē )骑(qí )马(mǎ )。

秋(qiū ),蝗(huáng )。

贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )西(xī )也(yě ),既(jì )过(guò )盐(yán )水(shuǐ ),当(dāng )道(dào )小(xiǎo )国(guó )各(gè )城(chéng )守(shǒu ),不(bú )肯(kěn )给(gěi )食(shí ),攻(gōng )之(zhī )不(bú )能(néng )下(xià )。下(xià )者(zhě )得(dé )食(shí ),不(bú )下(xià )者(zhě )数(shù )日(rì )则(zé )去(qù )。比(bǐ )至(zhì )郁(yù )成(chéng ),士(shì )至(zhì )者(zhě )不(bú )过(guò )数(shù )千(qiān ),皆(jiē )饥(jī )罢(bà )。攻(gōng )郁(yù )成(chéng ),郁(yù )成(chéng )大(dà )破(pò )之(zhī ),所(suǒ )杀(shā )伤(shāng )甚(shèn )众(zhòng )。贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn )与(yǔ )李(lǐ )哆(duō )、赵(zhào )始(shǐ )成(chéng )等(děng )计(jì ):“至(zhì )郁(yù )成(chéng )尚(shàng )不(bú )能(néng )举(jǔ ),况(kuàng )至(zhì )其(qí )王(wáng )都(dōu )乎(hū )!”引(yǐn )兵(bīng )而(ér )还(hái )。至(zhì )敦(dūn )煌(huáng ),十(shí )不(bú )过(guò )什(shí )一(yī )二(èr ),使(shǐ )使(shǐ )上(shàng )书(shū )言(yán ):“道(dào )远(yuǎn ),多(duō )乏(fá )食(shí ),且(qiě )士(shì )卒(zú )不(bú )患(huàn )战(zhàn )而(ér )患(huàn )饥(jī ),人(rén )少(shǎo ),不(bú )足(zú )以(yǐ )拔(bá )宛(wǎn )。愿(yuàn )且(qiě )罢(bà )兵(bīng ),益(yì )发(fā )而(ér )复(fù )往(wǎng )。”天(tiān )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),大(dà )怒(nù ),使(shǐ )使(shǐ )遮(zhē )玉(yù )门(mén )曰(yuē ):“军(jūn )有(yǒu )敢(gǎn )入(rù )者(zhě ),辄(zhé )斩(zhǎn )之(zhī )!”贰(èr )师(shī )恐(kǒng ),因(yīn )留(liú )敦(dūn )煌(huáng )。

上(shàng )犹(yóu )以(yǐ )受(shòu )降(jiàng )城(chéng )去(qù )匈(xiōng )奴(nú )远(yuǎn ),遣(qiǎn )浚(xùn )稽(jī )将(jiāng )军(jūn )赵(zhào )破(pò )奴(nú )将(jiāng )二(èr )万(wàn )馀(yú )骑(qí )出(chū )朔(shuò )方(fāng )西(xī )北(běi )二(èr )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),期(qī )至(zhì )浚(xùn )稽(jī )山(shān )而(ér )还(hái )。浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )既(jì )至(zhì )期(qī ),左(zuǒ )大(dà )都(dōu )尉(wèi )欲(yù )发(fā )而(ér )觉(jiào ),单(dān )于(yú )诛(zhū )之(zhī ),发(fā )左(zuǒ )方(fāng )兵(bīng )击(jī )浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )。浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )行(háng )捕(bǔ )首(shǒu )虏(lǔ ),得(dé )数(shù )千(qiān )人(rén ),还(hái ),未(wèi )至(zhì )受(shòu )降(jiàng )城(chéng )四(sì )百(bǎi )里(lǐ ),匈(xiōng )奴(nú )兵(bīng )八(bā )万(wàn )骑(qí )围(wéi )之(zhī )。浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )夜(yè )自(zì )出(chū )求(qiú )水(shuǐ ),匈(xiōng )奴(nú )间(jiān )捕(bǔ )生(shēng )得(dé )浞(zhuó )野(yě )侯(hóu ),因(yīn )急(jí )击(jī )其(qí )军(jūn ),军(jūn )吏(lì )畏(wèi )亡(wáng )将(jiāng )而(ér )诛(zhū ),莫(mò )相(xiàng )劝(quàn )归(guī )者(zhě ),军(jūn )遂(suí )没(méi )于(yú )匈(xiōng )奴(nú )。儿(ér )单(dān )于(yú )大(dà )喜(xǐ ),因(yīn )遣(qiǎn )奇(qí )兵(bīng )攻(gōng )受(shòu )降(jiàng )城(chéng ),不(bú )能(néng )下(xià ),乃(nǎi )寇(kòu )入(rù )边(biān )而(ér )去(qù )。

冬(dōng ),十(shí )二(èr )月(yuè ),兒(ér )宽(kuān )卒(zú )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )太(tài )初(chū )三(sān )年(nián )(己(jǐ )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),胶(jiāo )东(dōng )太(tài )守(shǒu )延(yán )广(guǎng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

上(shàng )东(dōng )巡(xún )海(hǎi )上(shàng ),考(kǎo )神(shén )仙(xiān )之(zhī )属(shǔ )皆(jiē )无(wú )验(yàn ),令(lìng )祠(cí )官(guān )礼(lǐ )东(dōng )泰(tài )山(shān )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),还(hái ),修(xiū )封(fēng )泰(tài )山(shān ),禅(chán )石(shí )闾(lǘ )。

匈(xiōng )奴(nú )儿(ér )单(dān )于(yú )死(sǐ ),子(zǐ )年(nián )少(shǎo ),匈(xiōng )奴(nú )立(lì )其(qí )季(jì )父(fù )右(yòu )贤(xián )王(wáng )呴(hǒu )犁(lí )湖(hú )为(wéi )单(dān )于(yú )。

上(shàng )遣(qiǎn )光(guāng )禄(lù )勋(xūn )徐(xú )自(zì )为(wéi )出(chū )五(wǔ )原(yuán )塞(sāi )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),远(yuǎn )者(zhě )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),筑(zhù )城(chéng )、障(zhàng )、列(liè )亭(tíng ),西(xī )北(běi )至(zhì )庐(lú )朐(qú ),而(ér )使(shǐ )游(yóu )击(jī )将(jiāng )军(jūn )韩(hán )说(shuō )、长(zhǎng )平(píng )侯(hóu )卫(wèi )伉(kàng )屯(tún )其(qí )旁(páng );使(shǐ )强(qiáng )弩(nǔ )都(dōu )尉(wèi )路(lù )博(bó )德(dé )筑(zhù )居(jū )延(yán )泽(zé )上(shàng )。秋(qiū ),匈(xiōng )奴(nú )大(dà )入(rù )定(dìng )襄(xiāng )、云(yún )中(zhōng ),杀(shā )略(luè )数(shù )千(qiān )人(rén ),败(bài )数(shù )二(èr )千(qiān )石(shí )而(ér )去(qù ),行(háng )破(pò )坏(huài )光(guāng )禄(lù )所(suǒ )筑(zhù )城(chéng )、列(liè )亭(tíng )、障(zhàng );又(yòu )使(shǐ )右(yòu )贤(xián )王(wáng )入(rù )酒(jiǔ )泉(quán )、张(zhāng )掖(yè ),略(luè )数(shù )千(qiān )人(rén )。会(huì )军(jūn )正(zhèng )任(rèn )文(wén )击(jī )救(jiù ),尽(jìn )复(fù )失(shī )所(suǒ )得(dé )而(ér )去(qù )。

是(shì )岁(suì ),睢(suī )阳(yáng )侯(hóu )张(zhāng )昌(chāng )坐(zuò )为(wéi )太(tài )常(cháng )乏(fá )祠(cí ),国(guó )除(chú )。

初(chū ),高(gāo )祖(zǔ )封(fēng )功(gōng )臣(chén )为(wéi )列(liè )侯(hóu )百(bǎi )四(sì )十(shí )有(yǒu )三(sān )人(rén )。时(shí )兵(bīng )革(gé )之(zhī )馀(yú ),大(dà )城(chéng )、名(míng )都(dōu )民(mín )人(rén )散(sàn )亡(wáng ),户(hù )口(kǒu )可(kě )得(dé )而(ér )数(shù ),裁(cái )什(shí )二(èr )三(sān )。大(dà )侯(hóu )不(bú )过(guò )万(wàn )家(jiā ),小(xiǎo )者(zhě )五(wǔ )六(liù )百(bǎi )户(hù )。其(qí )封(fēng )爵(jué )之(zhī )誓(shì )曰(yuē ):“使(shǐ )黄(huáng )河(hé )如(rú )带(dài ),泰(tài )山(shān )若(ruò )厉(lì ),国(guó )以(yǐ )永(yǒng )存(cún ),爰(yuán )及(jí )苗(miáo )裔(yì )。”申(shēn )以(yǐ )丹(dān )书(shū )之(zhī )信(xìn ),重(zhòng )以(yǐ )白(bái )马(mǎ )之(zhī )盟(méng )。及(jí )高(gāo )后(hòu )时(shí ),尽(jìn )差(chà )第(dì )列(liè )侯(hóu )位(wèi )次(cì ),藏(cáng )诸(zhū )宗(zōng )庙(miào ),副(fù )在(zài )有(yǒu )司(sī )。逮(dǎi )文(wén )、景(jǐng ),四(sì )五(wǔ )世(shì )间(jiān ),流(liú )民(mín )既(jì )归(guī ),户(hù )口(kǒu )亦(yì )息(xī ),列(liè )侯(hóu )大(dà )者(zhě )至(zhì )三(sān )四(sì )万(wàn )户(hù ),小(xiǎo )国(guó )自(zì )倍(bèi ),富(fù )厚(hòu )如(rú )之(zhī )。子(zǐ )孙(sūn )骄(jiāo )逸(yì ),多(duō )抵(dǐ )法(fǎ )禁(jìn ),陨(yǔn )身(shēn )失(shī )国(guó ),至(zhì )是(shì )见(jiàn )侯(hóu )裁(cái )四(sì )人(rén ),罔(wǎng )亦(yì )少(shǎo )密(mì )焉(yān )。

汉(hàn )既(jì )亡(wáng )浞(zhuó )野(yě )之(zhī )兵(bīng ),公(gōng )卿(qīng )议(yì )者(zhě )皆(jiē )愿(yuàn )罢(bà )宛(wǎn )军(jūn ),专(zhuān )力(lì )攻(gōng )胡(hú )。天(tiān )子(zǐ )业(yè )出(chū )兵(bīng )诛(zhū )宛(wǎn ),宛(wǎn )小(xiǎo )国(guó )而(ér )不(bú )能(néng )下(xià ),则(zé )大(dà )夏(xià )之(zhī )属(shǔ )渐(jiàn )轻(qīng )汉(hàn ),而(ér )宛(wǎn )善(shàn )马(mǎ )绝(jué )不(bú )来(lái ),乌(wū )孙(sūn )、轮(lún )台(tái )易(yì )苦(kǔ )汉(hàn )使(shǐ ),为(wéi )外(wài )国(guó )笑(xiào ),乃(nǎi )案(àn )言(yán )伐(fá )宛(wǎn )尤(yóu )不(bú )便(biàn )者(zhě )邓(dèng )光(guāng )等(děng )。赦(shè )囚(qiú )徒(tú ),发(fā )恶(è )少(shǎo )年(nián )及(jí )边(biān )骑(qí ),岁(suì )馀(yú )而(ér )出(chū )敦(dūn )煌(huáng )者(zhě )六(liù )万(wàn )人(rén ),负(fù )私(sī )从(cóng )者(zhě )不(bú )与(yǔ ),牛(niú )十(shí )万(wàn ),马(mǎ )三(sān )万(wàn )匹(pǐ ),驴(lǘ )、橐(tuó )驼(tuó )以(yǐ )万(wàn )数(shù ),赍(jī )粮(liáng )、兵(bīng )弩(nǔ )甚(shèn )设(shè )。天(tiān )下(xià )骚(sāo )动(dòng ),转(zhuǎn )相(xiàng )奉(fèng )伐(fá )宛(wǎn )五(wǔ )十(shí )馀(yú )校(xiào )尉(wèi )。宛(wǎn )城(chéng )中(zhōng )无(wú )井(jǐng ),汲(jí )城(chéng )外(wài )流(liú )水(shuǐ ),于(yú )是(shì )遣(qiǎn )水(shuǐ )工(gōng )徙(xǐ )其(qí )城(chéng )下(xià )水(shuǐ ),空(kōng )以(yǐ )穴(xué )其(qí )城(chéng )。益(yì )发(fā )戍(shù )甲(jiǎ )卒(zú )十(shí )八(bā )万(wàn )酒(jiǔ )泉(quán )、张(zhāng )掖(yè )北(běi ),置(zhì )居(jū )延(yán )、休(xiū )屠(tú )屯(tún )兵(bīng )以(yǐ )卫(wèi )酒(jiǔ )泉(quán ),而(ér )发(fā )天(tiān )下(xià )吏(lì )有(yǒu )罪(zuì )者(zhě )、亡(wáng )命(mìng )者(zhě )及(jí )赘(zhuì )婿(xù )、贾(jiǎ )人(rén )、故(gù )有(yǒu )市(shì )籍(jí )、父(fù )母(mǔ )大(dà )父(fù )母(mǔ )有(yǒu )市(shì )籍(jí )者(zhě )凡(fán )七(qī )科(kē ),适(shì )为(wéi )兵(bīng );及(jí )载(zǎi )Я给(gěi )贰(èr )师(shī ),转(zhuǎn )车(chē )人(rén )徒(tú )相(xiàng )连(lián )属(shǔ );而(ér )拜(bài )习(xí )马(mǎ )者(zhě )二(èr )人(rén )为(wéi )执(zhí )、驱(qū )马(mǎ )校(xiào )尉(wèi ),备(bèi )破(pò )宛(wǎn )择(zé )取(qǔ )其(qí )善(shàn )马(mǎ )云(yún )。

于(yú )是(shì )贰(èr )师(shī )后(hòu )复(fù )行(háng ),兵(bīng )多(duō ),所(suǒ )至(zhì )小(xiǎo )国(guó )莫(mò )不(bú )迎(yíng ),出(chū )食(shí )给(gěi )军(jūn )。至(zhì )轮(lún )台(tái ),轮(lún )台(tái )不(bú )下(xià )。攻(gōng )数(shù )日(rì ),屠(tú )之(zhī )。自(zì )此(cǐ )而(ér )西(xī ),平(píng )行(háng )至(zhì )宛(wǎn )城(chéng ),兵(bīng )到(dào )者(zhě )三(sān )万(wàn )。宛(wǎn )兵(bīng )迎(yíng )击(jī )汉(hàn )兵(bīng ),汉(hàn )兵(bīng )射(shè )败(bài )之(zhī ),宛(wǎn )兵(bīng )走(zǒu )入(rù ),保(bǎo )其(qí )城(chéng )。贰(èr )师(shī )欲(yù )攻(gōng )郁(yù )成(chéng )城(chéng ),恐(kǒng )留(liú )行(háng )而(ér )令(lìng )宛(wǎn )益(yì )生(shēng )诈(zhà ),乃(nǎi )先(xiān )至(zhì )宛(wǎn ),决(jué )其(qí )水(shuǐ )原(yuán )移(yí )之(zhī ),则(zé )宛(wǎn )固(gù )已(yǐ )忧(yōu )困(kùn ),围(wéi )其(qí )城(chéng ),攻(gōng )之(zhī )四(sì )十(shí )馀(yú )日(rì )。宛(wǎn )贵(guì )人(rén )谋(móu )曰(yuē ):“王(wáng )母(mǔ )寡(guǎ )匿(nì )善(shàn )马(mǎ ),杀(shā )汉(hàn )使(shǐ ),今(jīn )杀(shā )王(wáng )而(ér )善(shàn )马(mǎ ),汉(hàn )兵(bīng )宜(yí )解(jiě );即(jí )不(bú )解(jiě ),乃(nǎi )力(lì )战(zhàn )而(ér )死(sǐ ),未(wèi )晚(wǎn )也(yě )。”宛(wǎn )贵(guì )人(rén )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),共(gòng )杀(shā )王(wáng )。其(qí )外(wài )城(chéng )坏(huài ),虏(lǔ )宛(wǎn )贵(guì )人(rén )勇(yǒng )将(jiāng )煎(jiān )靡(mí )。宛(wǎn )大(dà )恐(kǒng ),走(zǒu )入(rù )城(chéng )中(zhōng ),持(chí )王(wáng )母(mǔ )寡(guǎ )头(tóu ),遣(qiǎn )人(rén )使(shǐ )贰(èr )师(shī )约(yuē )曰(yuē ):“汉(hàn )无(wú )攻(gōng )我(wǒ ),我(wǒ )尽(jìn )出(chū )善(shàn )马(mǎ )恣(zì )所(suǒ )取(qǔ ),而(ér )给(gěi )汉(hàn )军(jūn )食(shí )。即(jí )不(bú )听(tīng )我(wǒ ),我(wǒ )尽(jìn )杀(shā )善(shàn )马(mǎ ),康(kāng )居(jū )之(zhī )救(jiù )又(yòu )且(qiě )至(zhì ),至(zhì ),我(wǒ )居(jū )内(nèi ),康(kāng )居(jū )居(jū )外(wài ),与(yǔ )汉(hàn )军(jūn )战(zhàn )。孰(shú )计(jì )之(zhī ),何(hé )从(cóng )?”是(shì )时(shí ),康(kāng )居(jū )候(hòu )视(shì )汉(hàn )兵(bīng )尚(shàng )盛(shèng ),不(bú )敢(gǎn )进(jìn )。贰(èr )师(shī )闻(wén )宛(wǎn )城(chéng )中(zhōng )新(xīn )得(dé )汉(hàn )人(rén ),知(zhī )穿(chuān )井(jǐng ),而(ér )其(qí )内(nèi )食(shí )尚(shàng )多(duō ),计(jì )以(yǐ )为(wéi )“来(lái )诛(zhū )首(shǒu )恶(è )母(mǔ )寡(guǎ ),母(mǔ )寡(guǎ )头(tóu )已(yǐ )至(zhì ),如(rú )此(cǐ )不(bú )许(xǔ )则(zé )坚(jiān )守(shǒu ),而(ér )康(kāng )居(jū )候(hòu )汉(hàn )兵(bīng )罢(bà )来(lái )救(jiù )宛(wǎn ),破(pò )汉(hàn )兵(bīng )必(bì )矣(yǐ )”,乃(nǎi )许(xǔ )宛(wǎn )之(zhī )约(yuē )。宛(wǎn )乃(nǎi )出(chū )其(qí )马(mǎ ),令(lìng )汉(hàn )自(zì )择(zé )之(zhī ),而(ér )多(duō )出(chū )食(shí )食(shí )汉(hàn )军(jūn )。汉(hàn )军(jūn )取(qǔ )其(qí )善(shàn )马(mǎ )数(shù )十(shí )匹(pǐ ),中(zhōng )马(mǎ )以(yǐ )下(xià )牝(pìn )牡(mǔ )三(sān )千(qiān )馀(yú )匹(pǐ ),而(ér )立(lì )宛(wǎn )贵(guì )人(rén )之(zhī )故(gù )时(shí )遇(yù )汉(hàn )善(shàn )者(zhě )名(míng )昧(mèi )蔡(cài )为(wéi )宛(wǎn )王(wáng ),与(yǔ )盟(méng )而(ér )罢(bà )兵(bīng )。

初(chū ),贰(èr )师(shī )起(qǐ )敦(dūn )煌(huáng )西(xī ),分(fèn )为(wéi )数(shù )军(jūn ),从(cóng )南(nán )、北(běi )道(dào )。校(xiào )尉(wèi )王(wáng )申(shēn )生(shēng )将(jiāng )千(qiān )馀(yú )人(rén )别(bié )至(zhì )郁(yù )成(chéng ),郁(yù )成(chéng )王(wáng )击(jī )灭(miè )之(zhī ),数(shù )人(rén )脱(tuō )亡(wáng ),走(zǒu )贰(èr )师(shī )。贰(èr )师(shī )令(lìng )搜(sōu )粟(sù )都(dōu )尉(wèi )上(shàng )官(guān )桀(jié )往(wǎng )攻(gōng )郁(yù )成(chéng ),郁(yù )成(chéng )王(wáng )亡(wáng )走(zǒu )康(kāng )居(jū ),桀(jié )追(zhuī )至(zhì )康(kāng )居(jū )。康(kāng )居(jū )闻(wén )汉(hàn )已(yǐ )破(pò )宛(wǎn ),出(chū )郁(yù )成(chéng )王(wáng )与(yǔ )桀(jié ),桀(jié )令(lìng )四(sì )骑(qí )士(shì )缚(fù )守(shǒu )诣(yì )贰(èr )师(shī )。上(shàng )邽(guī )骑(qí )士(shì )赵(zhào )弟(dì )恐(kǒng )失(shī )郁(yù )成(chéng )王(wáng ),拔(bá )剑(jiàn )击(jī )斩(zhǎn )其(qí )首(shǒu ),追(zhuī )及(jí )贰(èr )师(shī )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )太(tài )初(chū )四(sì )年(nián )(庚(gēng )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )一(yī )年(nián ))

春(chūn ),贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn )来(lái )至(zhì )京(jīng )师(shī )。贰(èr )师(shī )所(suǒ )过(guò )小(xiǎo )国(guó )闻(wén )宛(wǎn )破(pò ),皆(jiē )使(shǐ )其(qí )子(zǐ )弟(dì )从(cóng )入(rù )贡(gòng )献(xiàn ),见(jiàn )天(tiān )子(zǐ ),因(yīn )为(wéi )质(zhì )焉(yān )。军(jūn )还(hái ),入(rù )马(mǎ )千(qiān )馀(yú )匹(pǐ )。后(hòu )行(háng ),军(jūn )非(fēi )乏(fá )食(shí ),战(zhàn )死(sǐ )不(bú )甚(shèn )多(duō ),而(ér )将(jiāng )吏(lì )贪(tān ),不(bú )爱(ài )卒(zú ),侵(qīn )牟(móu )之(zhī ),以(yǐ )此(cǐ )物(wù )故(gù )者(zhě )众(zhòng )。天(tiān )子(zǐ )为(wéi )万(wàn )里(lǐ )而(ér )伐(fá ),不(bú )录(lù )其(qí )过(guò ),乃(nǎi )下(xià )诏(zhào )封(fēng )李(lǐ )广(guǎng )利(lì )为(wéi )海(hǎi )西(xī )侯(hóu ),封(fēng )赵(zhào )弟(dì )为(wéi )新(xīn )畤(zhì )侯(hóu ),以(yǐ )上(shàng )官(guān )桀(jié )为(wéi )少(shǎo )府(fǔ ),军(jūn )官(guān )吏(lì )为(wéi )九(jiǔ )卿(qīng )者(zhě )三(sān )人(rén ),诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )、郡(jùn )守(shǒu )、二(èr )千(qiān )石(shí )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),千(qiān )石(shí )以(yǐ )下(xià )千(qiān )馀(yú )人(rén ),奋(fèn )行(háng )者(zhě )官(guān )过(guò )其(qí )望(wàng ),以(yǐ )谪(zhé )过(guò )行(háng ),皆(jiē )黜(chù )其(qí )劳(láo ),士(shì )卒(zú )赐(cì )直(zhí )四(sì )万(wàn )钱(qián )。

匈(xiōng )奴(nú )闻(wén )贰(èr )师(shī )征(zhēng )大(dà )宛(wǎn ),欲(yù )遮(zhē )之(zhī ),贰(èr )师(shī )兵(bīng )盛(shèng ),不(bú )敢(gǎn )当(dāng ),即(jí )遣(qiǎn )骑(qí )因(yīn )楼(lóu )兰(lán )候(hòu )汉(hàn )使(shǐ )后(hòu )过(guò )者(zhě ),欲(yù )绝(jué )勿(wù )通(tōng )。时(shí )汉(hàn )军(jūn )正(zhèng )任(rèn )文(wén )将(jiāng )兵(bīng )屯(tún )玉(yù )门(mén )关(guān ),捕(bǔ )得(dé )生(shēng )口(kǒu ),知(zhī )状(zhuàng )以(yǐ )闻(wén )。上(shàng )诏(zhào )文(wén )便(biàn )道(dào )引(yǐn )兵(bīng )捕(bǔ )楼(lóu )兰(lán )王(wáng ),将(jiāng )诣(yì )阙(què )簿(bù )责(zé )。王(wáng )对(duì )曰(yuē ):“小(xiǎo )国(guó )在(zài )大(dà )国(guó )间(jiān ),不(bú )两(liǎng )属(shǔ )无(wú )以(yǐ )自(zì )安(ān ),愿(yuàn )徙(xǐ )国(guó )入(rù )居(jū )当(dāng )地(dì )。”上(shàng )直(zhí )其(qí )言(yán ),遣(qiǎn )归(guī )国(guó ),亦(yì )因(yīn )使(shǐ )候(hòu )司(sī )匈(xiōng )奴(nú ),匈(xiōng )奴(nú )自(zì )是(shì )不(bú )甚(shèn )亲(qīn )信(xìn )楼(lóu )兰(lán )。

自(zì )大(dà )宛(wǎn )破(pò )后(hòu ),西(xī )域(yù )震(zhèn )惧(jù ),汉(hàn )使(shǐ )入(rù )西(xī )域(yù )者(zhě )益(yì )得(dé )职(zhí )。于(yú )是(shì )自(zì )敦(dūn )煌(huáng )西(xī )至(zhì )盐(yán )泽(zé )往(wǎng )往(wǎng )起(qǐ )亭(tíng ),而(ér )轮(lún )台(tái )、渠(qú )犁(lí )皆(jiē )有(yǒu )田(tián )卒(zú )数(shù )百(bǎi )人(rén ),置(zhì )使(shǐ )者(zhě )、校(xiào )尉(wèi )领(lǐng )护(hù ),以(yǐ )给(gěi )使(shǐ )外(wài )国(guó )者(zhě )。后(hòu )岁(suì )馀(yú ),宛(wǎn )贵(guì )人(rén )以(yǐ )为(wéi )昧(mèi )蔡(cài )善(shàn )谀(yú ),使(shǐ )我(wǒ )国(guó )遇(yù )屠(tú ),乃(nǎi )相(xiàng )与(yǔ )杀(shā )昧(mèi )蔡(cài ),立(lì )毋(wú )寡(guǎ )昆(kūn )弟(dì )蝉(chán )封(fēng )为(wéi )宛(wǎn )王(wáng ),而(ér )遣(qiǎn )其(qí )子(zǐ )入(rù )质(zhì )于(yú )汉(hàn )。汉(hàn )因(yīn )使(shǐ )使(shǐ )赂(lù )赐(cì ),以(yǐ )镇(zhèn )抚(fǔ )之(zhī )。蝉(chán )封(fēng )与(yǔ )汉(hàn )约(yuē ),岁(suì )献(xiàn )天(tiān )马(mǎ )二(èr )匹(pǐ )。

秋(qiū ),起(qǐ )明(míng )光(guāng )宫(gōng )。

冬(dōng ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )回(huí )中(zhōng )。

匈(xiōng )奴(nú )呴(hǒu )犁(lí )湖(hú )单(dān )于(yú )死(sǐ ),匈(xiōng )即(jí )将(jiāng )立(lì )其(qí )弟(dì )左(zuǒ )大(dà )都(dōu )尉(wèi )且(qiě )鞮(dī )侯(hóu )为(wéi )单(dān )于(yú )。天(tiān )子(zǐ )欲(yù )因(yīn )伐(fá )宛(wǎn )之(zhī )威(wēi )遂(suí )困(kùn )胡(hú ),乃(nǎi )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“高(gāo )皇(huáng )帝(dì )遗(yí )朕(zhèn )平(píng )城(chéng )之(zhī )忧(yōu ),高(gāo )后(hòu )时(shí ),单(dān )于(yú )书(shū )绝(jué )悖(bèi )逆(nì )。昔(xī )齐(qí )襄(xiāng )公(gōng )复(fù )九(jiǔ )世(shì )之(zhī )雠(chóu ),《春(chūn )秋(qiū )》大(dà )之(zhī )。”且(qiě )鞮(dī )侯(hóu )单(dān )于(yú )初(chū )立(lì ),恐(kǒng )汉(hàn )袭(xí )之(zhī ),乃(nǎi )曰(yuē ):“我(wǒ )儿(ér )子(zǐ ),安(ān )敢(gǎn )望(wàng )汉(hàn )天(tiān )子(zǐ )!汉(hàn )天(tiān )子(zǐ ),我(wǒ )丈(zhàng )人(rén )行(háng )也(yě )。”因(yīn )尽(jìn )归(guī )汉(hàn )使(shǐ )之(zhī )不(bú )降(jiàng )者(zhě )路(lù )充(chōng )国(guó )等(děng ),使(shǐ )使(shǐ )来(lái )献(xiàn )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )天(tiān )汉(hàn )元(yuán )年(nián )(辛(xīn )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )零(líng )零(líng )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )甘(gān )泉(quán ),郊(jiāo )泰(tài )畤(zhì )。三(sān )月(yuè ),行(háng )幸(xìng )河(hé )东(dōng ),祠(cí )后(hòu )土(tǔ )。

上(shàng )嘉(jiā )匈(xiōng )奴(nú )单(dān )于(yú )之(zhī )义(yì ),遣(qiǎn )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )苏(sū )武(wǔ )送(sòng )匈(xiōng )奴(nú )使(shǐ )留(liú )在(zài )汉(hàn )者(zhě ),因(yīn )厚(hòu )赂(lù )单(dān )于(yú ),答(dá )其(qí )善(shàn )意(yì )。武(wǔ )与(yǔ )副(fù )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )张(zhāng )胜(shèng )与(yǔ )假(jiǎ )吏(lì )常(cháng )惠(huì )等(děng )俱(jù )。既(jì )至(zhì )匈(xiōng )奴(nú ),置(zhì )币(bì )遣(qiǎn )单(dān )于(yú )。单(dān )于(yú )益(yì )骄(jiāo ),非(fēi )汉(hàn )所(suǒ )望(wàng )也(yě )。

会(huì )缑(gōu )王(wáng )与(yǔ )长(zhǎng )水(shuǐ )虞(yú )常(cháng )等(děng )及(jí )卫(wèi )律(lǜ )所(suǒ )将(jiāng )降(jiàng )者(zhě ),阴(yīn )相(xiàng )与(yǔ )谋(móu )劫(jié )单(dān )于(yú )母(mǔ )阏(è )氏(shì )归(guī )汉(hàn )。卫(wèi )律(lǜ )者(zhě ),父(fù )故(gù )长(zhǎng )水(shuǐ )胡(hú )人(rén ),律(lǜ )善(shàn )协(xié )律(lǜ )都(dōu )尉(wèi )李(lǐ )延(yán )年(nián ),延(yán )年(nián )荐(jiàn )言(yán )律(lǜ )使(shǐ )于(yú )匈(xiōng )奴(nú ),使(shǐ )还(hái ),闻(wén )延(yán )年(nián )家(jiā )收(shōu ),遂(suí )亡(wáng )降(jiàng )匈(xiōng )奴(nú )。单(dān )于(yú )爱(ài )之(zhī ),与(yǔ )谋(móu )国(guó )事(shì ),立(lì )为(wéi )丁(dīng )灵(líng )王(wáng )。虞(yú )常(cháng )在(zài )汉(hàn )时(shí )素(sù )与(yǔ )副(fù )张(zhāng )胜(shèng )相(xiàng )知(zhī ),私(sī )候(hòu )胜(shèng )曰(yuē ):“闻(wén )汉(hàn )天(tiān )子(zǐ )甚(shèn )怨(yuàn )卫(wèi )律(lǜ ),常(cháng )能(néng )为(wéi )汉(hàn )伏(fú )弩(nǔ )射(shè )杀(shā )之(zhī )。吾(wú )母(mǔ )、弟(dì )在(zài )汉(hàn ),幸(xìng )蒙(méng )其(qí )赏(shǎng )赐(cì )。”张(zhāng )胜(shèng )许(xǔ )之(zhī ),以(yǐ )货(huò )物(wù )与(yǔ )常(cháng )。后(hòu )月(yuè )馀(yú ),单(dān )于(yú )出(chū )猎(liè ),独(dú )阏(è )氏(shì )、子(zǐ )弟(dì )在(zài ),虞(yú )常(cháng )等(děng )七(qī )十(shí )馀(yú )人(rén )欲(yù )发(fā ),其(qí )一(yī )人(rén )夜(yè )亡(wáng )告(gào )之(zhī )。单(dān )于(yú )子(zǐ )弟(dì )发(fā )兵(bīng )与(yǔ )战(zhàn ),缑(gōu )王(wáng )等(děng )皆(jiē )死(sǐ ),虞(yú )常(cháng )生(shēng )得(dé )。

单(dān )于(yú )使(shǐ )卫(wèi )律(lǜ )治(zhì )其(qí )事(shì )。张(zhāng )胜(shèng )闻(wén )之(zhī ),恐(kǒng )前(qián )语(yǔ )发(fā ),以(yǐ )状(zhuàng )语(yǔ )武(wǔ )。武(wǔ )曰(yuē ):“事(shì )如(rú )此(cǐ ),此(cǐ )必(bì )及(jí )我(wǒ ),见(jiàn )犯(fàn )乃(nǎi )死(sǐ ),重(zhòng )负(fù )国(guó )。”欲(yù )自(zì )杀(shā )。胜(shèng )、惠(huì )共(gòng )止(zhǐ )之(zhī )。虞(yú )常(cháng )果(guǒ )引(yǐn )张(zhāng )胜(shèng )。单(dān )于(yú )怒(nù ),召(zhào )诸(zhū )贵(guì )人(rén )议(yì ),欲(yù )杀(shā )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě )。左(zuǒ )伊(yī )秩(zhì )訾(zī )曰(yuē ):“即(jí )谋(móu )单(dān )于(yú ),何(hé )以(yǐ )复(fù )加(jiā )!宜(yí )皆(jiē )降(jiàng )之(zhī )。”单(dān )于(yú )使(shǐ )卫(wèi )律(lǜ )召(zhào )武(wǔ )受(shòu )辞(cí )。武(wǔ )谓(wèi )惠(huì )等(děng ):“屈(qū )节(jiē )辱(rǔ )命(mìng ),虽(suī )生(shēng ),何(hé )面(miàn )目(mù )以(yǐ )归(guī )汉(hàn )!”引(yǐn )佩(pèi )刀(dāo )自(zì )刺(cì )。卫(wèi )律(lǜ )惊(jīng ),自(zì )抱(bào )持(chí )武(wǔ ),驰(chí )召(zhào )医(yī ),凿(záo )地(dì )为(wéi )坎(kǎn ),置(zhì )煴(yūn )火(huǒ ),覆(fù )武(wǔ )其(qí )上(shàng ),蹈(dǎo )其(qí )背(bèi )以(yǐ )出(chū )血(xuè )。武(wǔ )气(qì )绝(jué ),半(bàn )日(rì )复(fù )息(xī )。惠(huì )等(děng )哭(kū ),舆(yú )归(guī )营(yíng )。单(dān )于(yú )壮(zhuàng )其(qí )节(jiē ),朝(cháo )夕(xī )遣(qiǎn )人(rén )候(hòu )问(wèn )武(wǔ ),而(ér )收(shōu )系(xì )张(zhāng )胜(shèng )。

武(wǔ )益(yì )愈(yù ),单(dān )于(yú )使(shǐ )使(shǐ )晓(xiǎo )武(wǔ ),欲(yù )降(jiàng )之(zhī ),会(huì )论(lùn )虞(yú )常(cháng ),欲(yù )因(yīn )此(cǐ )时(shí )降(jiàng )武(wǔ );剑(jiàn )斩(zhǎn )虞(yú )常(cháng )已(yǐ ),律(lǜ )曰(yuē ):“汉(hàn )使(shǐ )张(zhāng )胜(shèng )谋(móu )杀(shā )单(dān )于(yú )近(jìn )臣(chén ),当(dāng )死(sǐ ),单(dān )于(yú )募(mù )降(jiàng )者(zhě )赦(shè )罪(zuì )。”举(jǔ )剑(jiàn )欲(yù )击(jī )之(zhī ),胜(shèng )请(qǐng )降(jiàng )。律(lǜ )谓(wèi )武(wǔ )曰(yuē ):“副(fù )有(yǒu )罪(zuì ),当(dāng )相(xiàng )坐(zuò )。”武(wǔ )曰(yuē ):“本(běn )无(wú )谋(móu ),又(yòu )非(fēi )亲(qīn )属(shǔ ),何(hé )谓(wèi )相(xiàng )坐(zuò )!”复(fù )举(jǔ )剑(jiàn )拟(nǐ )之(zhī ),武(wǔ )不(bú )动(dòng )。律(lǜ )曰(yuē ):“苏(sū )君(jūn ),律(lǜ )前(qián )负(fù )汉(hàn )归(guī )匈(xiōng )奴(nú ),幸(xìng )蒙(méng )大(dà )恩(ēn )赐(cì )号(hào )称(chēng )王(wáng ),拥(yōng )众(zhòng )数(shù )万(wàn ),马(mǎ )畜(chù )弥(mí )山(shān ),富(fù )贵(guì )如(rú )此(cǐ )!苏(sū )君(jūn )今(jīn )日(rì )降(jiàng ),明(míng )日(rì )复(fù )然(rán );空(kōng )以(yǐ )身(shēn )膏(gāo )草(cǎo )野(yě ),谁(shuí )复(fù )知(zhī )之(zhī )!”武(wǔ )不(bú )应(yīng )。律(lǜ )曰(yuē ):“君(jūn )因(yīn )我(wǒ )降(jiàng ),与(yǔ )君(jūn )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì );今(jīn )不(bú )听(tīng )吾(wú )计(jì ),后(hòu )虽(suī )欲(yù )复(fù )见(jiàn )我(wǒ ),尚(shàng )可(kě )得(dé )乎(hū )!”武(wǔ )骂(mà )律(lǜ )曰(yuē ):“汝(rǔ )为(wéi )人(rén )臣(chén )子(zǐ ),不(bú )顾(gù )恩(ēn )义(yì ),畔(pàn )主(zhǔ )背(bèi )亲(qīn ),为(wéi )降(jiàng )虏(lǔ )于(yú )蛮(mán )夷(yí ),何(hé )以(yǐ )汝(rǔ )为(wéi )见(jiàn )!且(qiě )单(dān )于(yú )信(xìn )汝(rǔ ),使(shǐ )决(jué )人(rén )死(sǐ )生(shēng ),不(bú )平(píng )心(xīn )持(chí )正(zhèng ),反(fǎn )欲(yù )斗(dòu )两(liǎng )主(zhǔ ),观(guān )祸(huò )败(bài )。南(nán )越(yuè )杀(shā )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě ),屠(tú )为(wéi )九(jiǔ )郡(jùn );宛(wǎn )王(wáng )杀(shā )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě ),头(tóu )悬(xuán )北(běi )阙(què );朝(cháo )鲜(xiān )杀(shā )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě ),即(jí )时(shí )诛(zhū )灭(miè );独(dú )匈(xiōng )奴(nú )未(wèi )耳(ěr )。若(ruò )知(zhī )我(wǒ )不(bú )降(jiàng )明(míng ),欲(yù )令(lìng )两(liǎng )国(guó )相(xiàng )攻(gōng ),匈(xiōng )奴(nú )之(zhī )祸(huò )从(cóng )我(wǒ )始(shǐ )矣(yǐ )。”律(lǜ )知(zhī )武(wǔ )终(zhōng )不(bú )可(kě )胁(xié ),白(bái )单(dān )于(yú ),单(dān )于(yú )愈(yù )益(yì )欲(yù )降(jiàng )之(zhī )。乃(nǎi )幽(yōu )武(wǔ )置(zhì )大(dà )窖(jiào )中(zhōng ),绝(jué )不(bú )饮(yǐn )食(shí );天(tiān )雨(yǔ )雪(xuě ),武(wǔ )卧(wò ),啮(niè )雪(xuě )与(yǔ )旃(zhān )毛(máo )并(bìng )咽(yān )之(zhī ),数(shù )日(rì )不(bú )死(sǐ )。匈(xiōng )奴(nú )以(yǐ )为(wéi )神(shén ),乃(nǎi )徙(xǐ )武(wǔ )北(běi )海(hǎi )上(shàng )无(wú )人(rén )处(chù ),使(shǐ )牧(mù )羝(dī ),曰(yuē ):“羝(dī )乳(rǔ )乃(nǎi )得(dé )归(guī )。”别(bié )其(qí )官(guān )属(shǔ )常(cháng )惠(huì )等(děng ),各(gè )置(zhì )他(tā )所(suǒ )。

天(tiān )雨(yǔ )白(bái )氂(lí )。

夏(xià ),大(dà )旱(hàn )。

五(wǔ )月(yuè ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

发(fā )谪(zhé )戍(shù )屯(tún )五(wǔ )原(yuán )。

浞(zhuó )野(yě )侯(hóu )赵(zhào )破(pò )奴(nú )自(zì )匈(xiōng )奴(nú )亡(wáng )归(guī )。

是(shì )岁(suì ),济(jì )南(nán )太(tài )守(shǒu )王(wáng )卿(qīng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

世(shì )宗(zōng )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )下(xià )之(zhī )上(shàng )天(tiān )汉(hàn )二(èr )年(nián )(壬(rén )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )九(jiǔ )九(jiǔ )年(nián ))

春(chūn ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )东(dōng )海(hǎi )。还(hái ),幸(xìng )回(huí )中(zhōng )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),遣(qiǎn )贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn )广(guǎng )利(lì )以(yǐ )三(sān )万(wàn )骑(qí )出(chū )酒(jiǔ )泉(quán ),击(jī )右(yòu )贤(xián )王(wáng )于(yú )天(tiān )山(shān ),得(dé )胡(hú )首(shǒu )虏(lǔ )万(wàn )馀(yú )级(jí )而(ér )还(hái )。匈(xiōng )奴(nú )大(dà )围(wéi )贰(èr )师(shī )将(jiāng )军(jūn ),汉(hàn )军(jūn )乏(fá )食(shí )数(shù )日(rì ),死(sǐ )伤(shāng )者(zhě )多(duō )。假(jiǎ )司(sī )马(mǎ )陇(lǒng )西(xī )赵(zhào )充(chōng )国(guó )与(yǔ )士(shì )百(bǎi )馀(yú )人(rén )溃(kuì )围(wéi )陷(xiàn )陈(chén ),贰(èr )师(shī )引(yǐn )兵(bīng )随(suí )之(zhī ),遂(suí )得(dé )解(jiě )。汉(hàn )兵(bīng )物(wù )故(gù )什(shí )六(liù )七(qī ),充(chōng )国(guó )身(shēn )被(bèi )二(èr )十(shí )馀(yú )创(chuàng )。贰(èr )师(shī )奏(zòu )状(zhuàng ),诏(zhào )征(zhēng )充(chōng )国(guó )诣(yì )行(háng )在(zài )所(suǒ ),帝(dì )亲(qīn )见(jiàn ),视(shì )其(qí )创(chuàng ),嗟(jiē )叹(tàn )之(zhī ),拜(bài )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )。

汉(hàn )复(fù )使(shǐ )因(yīn )酐(gān )杅(wū )将(jiāng )军(jūn )敖(áo )出(chū )西(xī )河(hé ),与(yǔ )强(qiáng )弩(nǔ )都(dōu )尉(wèi )路(lù )博(bó )德(dé )会(huì )涿(zhuō )涂(tú )山(shān ),无(wú )所(suǒ )得(dé )。

初(chū ),李(lǐ )广(guǎng )有(yǒu )孙(sūn )陵(líng ),为(wéi )侍(shì )中(zhōng ),善(shàn )骑(qí )射(shè ),爱(ài )人(rén )下(xià )士(shì )。帝(dì )以(yǐ )为(wéi )有(yǒu )广(guǎng )之(zhī )风(fēng ),拜(bài )骑(qí )都(dōu )尉(wèi ),使(shǐ )将(jiāng )丹(dān )杨(yáng )、楚(chǔ )人(rén )五(wǔ )千(qiān )人(rén ),教(jiāo )射(shè )酒(jiǔ )泉(quán )、张(zhāng )掖(yè )以(yǐ )备(bèi )胡(hú )。及(jí )贰(èr )师(shī )击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),上(shàng )诏(zhào )陵(líng ),欲(yù )使(shǐ )为(wéi )贰(èr )师(shī )将(jiāng )辎(zī )重(zhòng ),陵(líng )叩(kòu )头(tóu )自(zì )请(qǐng )曰(yuē ):“臣(chén )所(suǒ )将(jiāng )屯(tún )边(biān )者(zhě ),皆(jiē )荆(jīng )楚(chǔ )勇(yǒng )士(shì )奇(qí )材(cái )剑(jiàn )客(kè )也(yě ),力(lì )扼(è )虎(hǔ ),射(shè )命(mìng )中(zhōng ),愿(yuàn )得(dé )自(zì )当(dāng )一(yī )队(duì ),到(dào )兰(lán )干(gàn )山(shān )南(nán )以(yǐ )分(fèn )单(dān )于(yú )兵(bīng ),毋(wú )令(lìng )专(zhuān )向(xiàng )贰(èr )师(shī )军(jūn )。”上(shàng )曰(yuē ):“将(jiāng )恶(è )相(xiàng )属(shǔ )邪(xié )!吾(wú )发(fā )军(jūn )多(duō ),无(wú )骑(qí )予(yǔ )女(nǚ )。”陵(líng )对(duì ):“无(wú )所(suǒ )事(shì )骑(qí ),臣(chén )愿(yuàn )以(yǐ )少(shǎo )击(jī )众(zhòng ),步(bù )兵(bīng )五(wǔ )千(qiān )人(rén )涉(shè )单(dān )于(yú )庭(tíng )。”上(shàng )壮(zhuàng )而(ér )许(xǔ )之(zhī )。因(yīn )诏(zhào )路(lù )博(bó )德(dé )将(jiāng )兵(bīng )半(bàn )道(dào )迎(yíng )陵(líng )军(jūn )。博(bó )德(dé )亦(yì )羞(xiū )为(wéi )陵(líng )后(hòu )距(jù ),奏(zòu )言(yán ):“方(fāng )秋(qiū ),匈(xiōng )奴(nú )马(mǎ )肥(féi ),未(wèi )可(kě )与(yǔ )战(zhàn ),愿(yuàn )留(liú )陵(líng )至(zhì )春(chūn )俱(jù )出(chū )。”上(shàng )怒(nù ),疑(yí )陵(líng )悔(huǐ )不(bú )欲(yù )出(chū )而(ér )教(jiāo )博(bó )德(dé )上(shàng )书(shū ),乃(nǎi )诏(zhào )博(bó )德(dé )引(yǐn )兵(bīng )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )于(yú )西(xī )河(hé )。诏(zhào )陵(líng )以(yǐ )九(jiǔ )月(yuè )发(fā ),出(chū )遮(zhē )虏(lǔ )障(zhàng ),至(zhì )东(dōng )浚(xùn )稽(jī )山(shān )南(nán )龙(lóng )勒(lè )水(shuǐ )上(shàng ),徘(pái )徊(huái )观(guān )虏(lǔ ),即(jí )亡(wáng )所(suǒ )见(jiàn ),还(hái ),抵(dǐ )受(shòu )降(jiàng )城(chéng )休(xiū )士(shì )。陵(líng )于(yú )是(shì )将(jiāng )其(qí )步(bù )卒(zú )五(wǔ )千(qiān )人(rén ),出(chū )居(jū )延(yán ),北(běi )行(háng )三(sān )十(shí )日(rì ),至(zhì )浚(xùn )稽(jī )山(shān )止(zhǐ )营(yíng ),举(jǔ )图(tú )所(suǒ )过(guò )山(shān )川(chuān )地(dì )形(xíng ),使(shǐ )麾(huī )下(xià )骑(qí )陈(chén )步(bù )乐(lè )还(hái )以(yǐ )闻(wén )。步(bù )乐(lè )召(zhào )见(jiàn ),道(dào )陵(líng )将(jiāng )率(lǜ )得(dé )士(shì )死(sǐ )力(lì ),上(shàng )甚(shèn )悦(yuè ),拜(bài )步(bù )乐(lè )为(wéi )郎(láng )。

陵(líng )至(zhì )浚(xùn )稽(jī )山(shān ),与(yǔ )单(dān )于(yú )相(xiàng )值(zhí ),骑(qí )可(kě )三(sān )万(wàn )围(wéi )陵(líng )军(jūn ),军(jūn )居(jū )两(liǎng )山(shān )间(jiān ),以(yǐ )大(dà )车(chē )为(wéi )营(yíng )。陵(líng )引(yǐn )士(shì )出(chū )营(yíng )外(wài )为(wéi )陈(chén ),前(qián )行(háng )持(chí )戟(jǐ )、盾(dùn ),后(hòu )行(háng )持(chí )弓(gōng )、弩(nǔ )。虏(lǔ )见(jiàn )汉(hàn )军(jūn )少(shǎo ),直(zhí )前(qián )就(jiù )营(yíng )。陵(líng )搏(bó )战(zhàn )攻(gōng )之(zhī ),千(qiān )弩(nǔ )俱(jù )发(fā ),应(yīng )弦(xián )而(ér )倒(dǎo )。虏(lǔ )还(hái )走(zǒu )上(shàng )山(shān ),汉(hàn )军(jūn )追(zhuī )击(jī )杀(shā )数(shù )千(qiān )人(rén )。单(dān )于(yú )大(dà )惊(jīng ),召(zhào )左(zuǒ )、右(yòu )地(dì )兵(bīng )八(bā )万(wàn )馀(yú )骑(qí )攻(gōng )陵(líng )。陵(líng )且(qiě )战(zhàn )且(qiě )引(yǐn )南(nán )行(háng ),数(shù )日(rì ),抵(dǐ )山(shān )谷(gǔ )中(zhōng ),连(lián )战(zhàn ),士(shì )卒(zú )中(zhōng )矢(shǐ )伤(shāng ),三(sān )创(chuàng )者(zhě )载(zǎi )辇(niǎn )。两(liǎng )创(chuàng )者(zhě )将(jiāng )车(chē ),一(yī )创(chuàng )者(zhě )持(chí )兵(bīng )战(zhàn ),复(fù )斩(zhǎn )首(shǒu )三(sān )千(qiān )馀(yú )级(jí )。引(yǐn )兵(bīng )东(dōng )南(nán ),循(xún )故(gù )龙(lóng )城(chéng )道(dào )行(háng )四(sì )五(wǔ )日(rì ),抵(dǐ )大(dà )泽(zé )葭(jiā )苇(wěi )中(zhōng ),虏(lǔ )从(cóng )上(shàng )风(fēng )纵(zòng )火(huǒ ),陵(líng )亦(yì )令(lìng )军(jūn )中(zhōng )纵(zòng )火(huǒ )以(yǐ )自(zì )救(jiù )。南(nán )行(háng )至(zhì )山(shān )下(xià ),单(dān )于(yú )在(zài )南(nán )山(shān )上(shàng ),使(shǐ )其(qí )子(zǐ )将(jiāng )骑(qí )击(jī )陵(líng )。陵(líng )军(jūn )步(bù )斗(dòu )树(shù )木(mù )间(jiān ),复(fù )杀(shā )数(shù )千(qiān )人(rén ),因(yīn )发(fā )连(lián )弩(nǔ )射(shè )单(dān )于(yú ),单(dān )于(yú )下(xià )走(zǒu )。是(shì )日(rì )捕(bǔ )得(dé )虏(lǔ ),言(yán )“单(dān )于(yú )曰(yuē ):‘此(cǐ )汉(hàn )精(jīng )兵(bīng ),击(jī )之(zhī )不(bú )能(néng )下(xià ),日(rì )夜(yè )引(yǐn )吾(wú )南(nán )近(jìn )塞(sāi ),得(dé )无(wú )有(yǒu )伏(fú )兵(bīng )乎(hū )?’诸(zhū )当(dāng )户(hù )君(jūn )长(zhǎng )皆(jiē )言(yán ):‘单(dān )于(yú )自(zì )将(jiāng )数(shù )万(wàn )骑(qí )击(jī )汉(hàn )数(shù )千(qiān )人(rén )不(bú )能(néng )灭(miè ),后(hòu )无(wú )以(yǐ )复(fù )使(shǐ )边(biān )臣(chén ),令(lìng )汉(hàn )益(yì )轻(qīng )匈(xiōng )奴(nú )。复(fù )力(lì )战(zhàn )山(shān )谷(gǔ )间(jiān ),尚(shàng )四(sì )五(wǔ )十(shí )里(lǐ ),得(dé )平(píng )地(dì ),不(bú )能(néng )破(pò ),乃(nǎi )还(hái )。’”

是(shì )时(shí )陵(líng )军(jūn )益(yì )急(jí ),匈(xiōng )奴(nú )骑(qí )多(duō ),战(zhàn )一(yī )日(rì )数(shù )十(shí )合(hé ),复(fù )伤(shāng )杀(shā )虏(lǔ )二(èr )千(qiān )馀(yú )人(rén )。虏(lǔ )不(bú )利(lì ),欲(yù )去(qù ),会(huì )陵(líng )军(jūn )候(hòu )管(guǎn )敢(gǎn )为(wéi )校(xiào )尉(wèi )所(suǒ )辱(rǔ ),亡(wáng )降(jiàng )匈(xiōng )奴(nú ),具(jù )言(yán ):“陵(líng )军(jūn )无(wú )后(hòu )救(jiù ),射(shè )矢(shǐ )且(qiě )尽(jìn ),独(dú )将(jiāng )军(jūn )麾(huī )下(xià )及(jí )校(xiào )尉(wèi )成(chéng )安(ān )侯(hóu )韩(hán )延(yán )年(nián )各(gè )八(bā )百(bǎi )人(rén )为(wéi )前(qián )行(háng ),以(yǐ )黄(huáng )与(yǔ )白(bái )为(wéi )帜(zhì )。当(dāng )使(shǐ )精(jīng )骑(qí )射(shè )之(zhī ),即(jí )破(pò )矣(yǐ )。”单(dān )于(yú )得(dé )敢(gǎn )大(dà )喜(xǐ ),使(shǐ )骑(qí )并(bìng )攻(gōng )汉(hàn )军(jūn ),疾(jí )呼(hū )曰(yuē ):“李(lǐ )陵(líng )、韩(hán )延(yán )年(nián )趣(qù )降(jiàng )!”遂(suí )遮(zhē )道(dào )急(jí )攻(gōng )陵(líng )。陵(líng )居(jū )谷(gǔ )中(zhōng ),虏(lǔ )在(zài )山(shān )上(shàng ),四(sì )面(miàn )射(shè ),矢(shǐ )如(rú )雨(yǔ )下(xià )。汉(hàn )军(jūn )南(nán )行(háng ),未(wèi )至(zhì )鞮(dī )汗(hàn )山(shān ),一(yī )日(rì )五(wǔ )十(shí )万(wàn )矢(shǐ )皆(jiē )尽(jìn ),即(jí )弃(qì )车(chē )去(qù )。士(shì )尚(shàng )三(sān )千(qiān )馀(yú )人(rén ),徒(tú )斩(zhǎn )车(chē )辐(fú )而(ér )持(chí )之(zhī ),军(jūn )吏(lì )持(chí )尺(chǐ )刀(dāo ),抵(dǐ )山(shān ),入(rù )狭(xiá )谷(gǔ ),单(dān )于(yú )遮(zhē )其(qí )后(hòu ),乘(chéng )隅(yú )下(xià )垒(lěi )石(shí ),士(shì )卒(zú )多(duō )死(sǐ ),不(bú )得(dé )行(háng )。昏(hūn )后(hòu ),陵(líng )便(biàn )衣(yī )独(dú )步(bù )出(chū )营(yíng ),止(zhǐ )左(zuǒ )右(yòu ):“毋(wú )随(suí ),丈(zhàng )夫(fū )一(yī )取(qǔ )单(dān )于(yú )耳(ěr )!”良(liáng )久(jiǔ ),陵(líng )还(hái ),太(tài )息(xī )曰(yuē ):“兵(bīng )败(bài ),死(sǐ )矣(yǐ )!”于(yú )是(shì )尽(jìn )斩(zhǎn )旌(jīng )旗(qí ),及(jí )珍(zhēn )宝(bǎo )埋(mái )地(dì )中(zhōng ),陵(líng )叹(tàn )曰(yuē ):“复(fù )得(dé )数(shù )十(shí )矢(shǐ ),足(zú )以(yǐ )脱(tuō )矣(yǐ )。今(jīn )无(wú )兵(bīng )复(fù )战(zhàn ),天(tiān )明(míng ),坐(zuò )受(shòu )缚(fù )矣(yǐ )。各(gè )鸟(niǎo )兽(shòu )散(sàn ),犹(yóu )有(yǒu )得(dé )脱(tuō )归(guī )报(bào )天(tiān )子(zǐ )者(zhě )。”令(lìng )军(jūn )士(shì )人(rén )持(chí )二(èr )升(shēng )Я,一(yī )片(piàn )冰(bīng ),期(qī )至(zhì )遮(zhē )障(zhàng )者(zhě )相(xiàng )待(dài )。夜(yè )半(bàn )时(shí ),击(jī )鼓(gǔ )起(qǐ )士(shì ),鼓(gǔ )不(bú )鸣(míng )。陵(líng )与(yǔ )韩(hán )延(yán )年(nián )俱(jù )上(shàng )马(mǎ ),壮(zhuàng )士(shì )从(cóng )者(zhě )十(shí )馀(yú )人(rén ),虏(lǔ )骑(qí )数(shù )千(qiān )追(zhuī )之(zhī ),韩(hán )延(yán )年(nián )战(zhàn )死(sǐ )。陵(líng )曰(yuē ):“无(wú )面(miàn )目(mù )报(bào )陛(bì )下(xià )!”遂(suí )降(jiàng )。军(jūn )人(rén )分(fèn )散(sàn ),脱(tuō )至(zhì )塞(sāi )者(zhě )四(sì )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。

陵(líng )败(bài )处(chù )去(qù )塞(sāi )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),边(biān )塞(sāi )以(yǐ )闻(wén )。上(shàng )欲(yù )陵(líng )死(sǐ )战(zhàn );后(hòu )闻(wén )陵(líng )降(jiàng ),上(shàng )怒(nù )甚(shèn ),责(zé )问(wèn )陈(chén )步(bù )乐(lè ),步(bù )乐(lè )自(zì )杀(shā )。群(qún )臣(chén )皆(jiē )罪(zuì )陵(líng ),上(shàng )以(yǐ )问(wèn )太(tài )史(shǐ )令(lìng )司(sī )马(mǎ )迁(qiān ),迁(qiān )盛(shèng )言(yán ):“陵(líng )事(shì )亲(qīn )孝(xiào ),与(yǔ )士(shì )信(xìn ),常(cháng )奋(fèn )不(bú )顾(gù )身(shēn )以(yǐ )徇(xùn )国(guó )家(jiā )之(zhī )急(jí ),其(qí )素(sù )所(suǒ )畜(chù )积(jī )也(yě ),有(yǒu )国(guó )士(shì )之(zhī )风(fēng )。今(jīn )举(jǔ )事(shì )一(yī )不(bú )幸(xìng ),全(quán )躯(qū )保(bǎo )妻(qī )子(zǐ )之(zhī )臣(chén )随(suí )而(ér )媒(méi )蘖(niè )其(qí )短(duǎn ),诚(chéng )可(kě )痛(tòng )也(yě )!且(qiě )陵(líng )提(tí )步(bù )卒(zú )不(bú )满(mǎn )五(wǔ )千(qiān ),深(shēn )蹂(róu )戎(róng )马(mǎ )之(zhī )地(dì ),抑(yì )数(shù )万(wàn )之(zhī )师(shī ),虏(lǔ )救(jiù )死(sǐ )扶(fú )伤(shāng )不(bú )暇(xiá ),悉(xī )举(jǔ )引(yǐn )弓(gōng )之(zhī )民(mín )共(gòng )攻(gōng )围(wéi )之(zhī ),转(zhuǎn )斗(dòu )千(qiān )里(lǐ ),矢(shǐ )尽(jìn )道(dào )穷(qióng ),士(shì )张(zhāng )空(kōng )弮(juàn ),冒(mào )白(bái )刃(rèn ),北(běi )首(shǒu )争(zhēng )死(sǐ )敌(dí ),得(dé )人(rén )之(zhī )死(sǐ )力(lì ),虽(suī )古(gǔ )名(míng )将(jiāng )不(bú )过(guò )也(yě )。身(shēn )虽(suī )陷(xiàn )败(bài ),然(rán )其(qí )所(suǒ )摧(cuī )败(bài )亦(yì )足(zú )暴(bào )于(yú )天(tiān )下(xià )。彼(bǐ )之(zhī )不(bú )死(sǐ ),宜(yí )欲(yù )得(dé )当(dāng )以(yǐ )报(bào )汉(hàn )也(yě )。”上(shàng )以(yǐ )迁(qiān )为(wéi )诬(wū )罔(wǎng ),欲(yù )沮(jǔ )贰(èr )师(shī ),为(wéi )陵(líng )游(yóu )说(shuō ),下(xià )迁(qiān )腐(fǔ )刑(xíng )。

久(jiǔ )之(zhī ),上(shàng )悔(huǐ )陵(líng )无(wú )救(jiù ),曰(yuē ):“陵(líng )当(dāng )发(fā )出(chū )塞(sāi ),乃(nǎi )诏(zhào )强(qiáng )弩(nǔ )都(dōu )尉(wèi )令(lìng )迎(yíng )军(jūn );坐(zuò )预(yù )诏(zhào )之(zhī ),得(dé )令(lìng )老(lǎo )将(jiāng )生(shēng )奸(jiān )诈(zhà )。”乃(nǎi )遣(qiǎn )使(shǐ )劳(láo )赐(cì )陵(líng )馀(yú )军(jūn )得(dé )脱(tuō )者(zhě )。

上(shàng )以(yǐ )法(fǎ )制(zhì )御(yù )下(xià ),好(hǎo )尊(zūn )用(yòng )酷(kù )吏(lì ),而(ér )郡(jùn )、国(guó )二(èr )千(qiān )石(shí )为(wéi )治(zhì )者(zhě )大(dà )抵(dǐ )多(duō )酷(kù )暴(bào ),吏(lì )民(mín )益(yì )轻(qīng )犯(fàn )法(fǎ );东(dōng )方(fāng )盗(dào )贼(zéi )滋(zī )起(qǐ ),大(dà )群(qún )至(zhì )数(shù )千(qiān )人(rén ),攻(gōng )城(chéng )邑(yì ),取(qǔ )库(kù )兵(bīng ),释(shì )死(sǐ )罪(zuì ),缚(fù )辱(rǔ )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )、都(dōu )尉(wèi ),杀(shā )二(èr )千(qiān )石(shí );小(xiǎo )群(qún )以(yǐ )百(bǎi )数(shù )掠(luě )卤(lǔ )乡(xiāng )里(lǐ )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。道(dào )路(lù )不(bú )通(tōng )。上(shàng )始(shǐ )使(shǐ )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )、丞(chéng )相(xiàng )长(zhǎng )史(shǐ )督(dū )之(zhī ),弗(fú )能(néng )禁(jìn );乃(nǎi )使(shǐ )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )范(fàn )昆(kūn )及(jí )故(gù )九(jiǔ )卿(qīng )张(zhāng )德(dé )等(děng )衣(yī )绣(xiù )衣(yī ),持(chí )节(jiē )、虎(hǔ )符(fú ),发(fā )兵(bīng )以(yǐ )兴(xìng )击(jī )。斩(zhǎn )首(shǒu )大(dà )部(bù )或(huò )至(zhì )万(wàn )馀(yú )级(jí ),及(jí )以(yǐ )法(fǎ )诛(zhū )通(tōng )行(háng )、饮(yǐn )食(shí )当(dāng )连(lián )坐(zuò )者(zhě ),诸(zhū )郡(jùn )甚(shèn )者(zhě )数(shù )千(qiān )人(rén )。数(shù )岁(suì ),乃(nǎi )颇(pō )得(dé )其(qí )渠(qú )率(lǜ ),散(sàn )卒(zú )失(shī )亡(wáng )复(fù )聚(jù )党(dǎng )阻(zǔ )山(shān )川(chuān )者(zhě )往(wǎng )往(wǎng )而(ér )群(qún )居(jū ),无(wú )可(kě )奈(nài )何(hé )。于(yú )是(shì )作(zuò )《沈(shěn )命(mìng )法(fǎ )》,曰(yuē ):“群(qún )盗(dào )起(qǐ ),不(bú )发(fā )觉(jiào ),发(fā )觉(jiào )而(ér )捕(bǔ )弗(fú )满(mǎn )品(pǐn )者(zhě ),二(èr )千(qiān )石(shí )以(yǐ )下(xià )至(zhì )小(xiǎo )吏(lì ),主(zhǔ )者(zhě )皆(jiē )死(sǐ )。”其(qí )后(hòu )小(xiǎo )吏(lì )畏(wèi )诛(zhū ),虽(suī )有(yǒu )盗(dào )不(bú )敢(gǎn )发(fā ),恐(kǒng )不(bú )能(néng )得(dé ),坐(zuò )课(kè )累(lèi )府(fǔ ),府(fǔ )亦(yì )使(shǐ )其(qí )不(bú )言(yán )。故(gù )盗(dào )贼(zéi )多(duō ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )为(wéi )匿(nì ),以(yǐ )文(wén )辞(cí )避(bì )法(fǎ )焉(yān )。

是(shì )时(shí ),暴(bào )胜(shèng )之(zhī )为(wéi )直(zhí )指(zhǐ )使(shǐ )者(zhě ),所(suǒ )诛(zhū )杀(shā )二(èr )千(qiān )石(shí )以(yǐ )下(xià )尤(yóu )多(duō ),威(wēi )振(zhèn )州(zhōu )郡(jùn )。至(zhì )勃(bó )海(hǎi ),闻(wén )郡(jùn )人(rén )隽(jùn )不(bú )疑(yí )贤(xián ),请(qǐng )与(yǔ )相(xiàng )见(jiàn )。不(bú )疑(yí )容(róng )貌(mào )尊(zūn )严(yán ),衣(yī )冠(guàn )甚(shèn )伟(wěi ),胜(shèng )之(zhī )躧(xǐ )履(lǚ )起(qǐ )迎(yíng ),登(dēng )堂(táng )坐(zuò )定(dìng ),不(bú )疑(yí )据(jù )地(dì )曰(yuē ):“窃(qiè )伏(fú )海(hǎi )濒(bīn ),闻(wén )暴(bào )公(gōng )子(zǐ )旧(jiù )矣(yǐ ),今(jīn )乃(nǎi )承(chéng )颜(yán )接(jiē )辞(cí )。凡(fán )为(wéi )吏(lì ),太(tài )刚(gāng )则(zé )折(shé ),太(tài )柔(róu )则(zé )废(fèi ),威(wēi )行(háng ),施(shī )之(zhī )以(yǐ )恩(ēn ),然(rán )后(hòu )树(shù )功(gōng )扬(yáng )名(míng ),永(yǒng )终(zhōng )天(tiān )禄(lù )。”胜(shèng )之(zhī )深(shēn )纳(nà )其(qí )戒(jiè );及(jí )还(hái ),表(biǎo )荐(jiàn )不(bú )疑(yí ),上(shàng )召(zhào )拜(bài )不(bú )疑(yí )为(wéi )青(qīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。济(jì )南(nán )王(wáng )贺(hè )亦(yì )为(wéi )绣(xiù )衣(yī )御(yù )史(shǐ ),逐(zhú )捕(bǔ )魏(wèi )郡(jùn )群(qún )盗(dào ),多(duō )所(suǒ )纵(zòng )舍(shě ),以(yǐ )奉(fèng )使(shǐ )不(bú )称(chēng )免(miǎn ),叹(tàn )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )活(huó )千(qiān )人(rén ),子(zǐ )孙(sūn )有(yǒu )封(fēng ),吾(wú )所(suǒ )活(huó )者(zhě )万(wàn )馀(yú )人(rén ),后(hòu )世(shì )其(qí )兴(xìng )乎(hū )!”

是(shì )岁(suì ),以(yǐ )匈(xiōng )奴(nú )降(jiàng )者(zhě )介(jiè )和(hé )王(wáng )成(chéng )娩(miǎn )为(wéi )开(kāi )陵(líng )侯(hóu ),将(jiāng )楼(lóu )兰(lán )国(guó )兵(bīng )击(jī )车(chē )师(shī );匈(xiōng )奴(nú )遣(qiǎn )右(yòu )贤(xián )王(wáng )将(jiāng )数(shù )万(wàn )骑(qí )救(jiù )之(zhī ),汉(hàn )兵(bīng )不(bú )利(lì ),引(yǐn )去(qù )。

阅读:25561

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪十三》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库