白话译文【登录】

《古文观止》 > 过秦论·下篇 > 《白话译文》 > 拼音版

秦(qín )朝(cháo )兼(jiān )并(bìng )了(le )诸(zhū )侯(hóu ),崤(xiáo )山(shān )以(yǐ )东(dōng )有(yǒu )三(sān )十(shí )多(duō )个(gè )郡(jùn ),修(xiū )筑(zhù )渡(dù )口(kǒu )关(guān )隘(ài ),占(zhàn )据(jù )着(zhe )险(xiǎn )要(yào )地(dì )势(shì ),修(xiū )治(zhì )武(wǔ )器(qì ),守(shǒu )护(hù )着(zhe )这(zhè )些(xiē )地(dì )方(fāng )。然(rán )而(ér )陈(chén )涉(shè )凭(píng )着(zhe )几(jǐ )百(bǎi )名(míng )散(sàn )乱(luàn )的(de )戌(xū )卒(zú ),振(zhèn )臂(bì )大(dà )呼(hū ),不(bú )用(yòng )弓(gōng )箭(jiàn )矛(máo )戟(jǐ )等(děng )武(wǔ )器(qì ),光(guāng )靠(kào )锄(chú )把(bǎ )和(hé )木(mù )棍(gùn ),虽(suī )然(rán )没(méi )有(yǒu )给(gěi )养(yǎng ),但(dàn )只(zhī )要(yào )看(kàn )到(dào )有(yǒu )人(rén )家(jiā )住(zhù )的(de )房(fáng )屋(wū )就(jiù )能(néng )吃(chī )上(shàng )饭(fàn ),横(héng )行(háng )天(tiān )下(xià )。秦(qín )朝(cháo )险(xiǎn )阻(zǔ )之(zhī )地(dì )防(fáng )守(shǒu )不(bú )住(zhù )了(le ),关(guān )卡(kǎ )桥(qiáo )梁(liáng )封(fēng )锁(suǒ )不(bú )住(zhù )了(le ),长(zhǎng )戟(jǐ )刺(cì )不(bú )了(le ),强(qiáng )弩(nǔ )射(shè )不(bú )了(le )。楚(chǔ )军(jūn )很(hěn )快(kuài )深(shēn )入(rù )境(jìng )内(nèi ),鸿(hóng )门(mén )一(yī )战(zhàn ),竟(jìng )然(rán )连(lián )篱(lí )笆(bā )一(yī )样(yàng )的(de )阻(zǔ )拦(lán )都(dōu )没(méi )有(yǒu )遇(yù )到(dào )。于(yú )是(shì )崤(xiáo )山(shān )以(yǐ )东(dōng )大(dà )乱(luàn ),诸(zhū )侯(hóu )纷(fēn )纷(fēn )起(qǐ )事(shì ),豪(háo )杰(jié )相(xiàng )继(jì )立(lì )王(wáng )。秦(qín )王(wáng )派(pài )章(zhāng )邯(hán )率(lǜ )兵(bīng )东(dōng )征(zhēng ),章(zhāng )邯(hán )凭(píng )着(zhe )三(sān )军(jūn )的(de )众(zhòng )多(duō )兵(bīng )力(lì ),在(zài )外(wài )面(miàn )跟(gēn )诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )约(yuē ),做(zuò )交(jiāo )易(yì ),图(tú )谋(móu )他(tā )的(de )主(zhǔ )上(shàng )。秦(qín )君(jūn )之(zhī )间(jiān )互(hù )相(xiàng )不(bú )信(xìn )任(rèn ),从(cóng )这(zhè )件(jiàn )事(shì )就(jiù )可(kě )以(yǐ )看(kàn )出(chū )来(lái )了(le )。子(zǐ )婴(yīng )登(dēng )位(wèi ),最(zuì )终(zhōng )也(yě )不(bú )曾(céng )觉(jiào )悟(wù ),假(jiǎ )使(shǐ )子(zǐ )婴(yīng )有(yǒu )一(yī )般(bān )君(jūn )主(zhǔ )的(de )才(cái )能(néng ),仅(jǐn )仅(jǐn )得(dé )到(dào )中(zhōng )等(děng )的(de )辅(fǔ )佐(zuǒ )之(zhī )臣(chén ),崤(xiáo )山(shān )以(yǐ )东(dōng )地(dì )区(qū )虽(suī )然(rán )混(hún )乱(luàn ),秦(qín )国(guó )的(de )地(dì )盘(pán )还(hái )是(shì )可(kě )以(yǐ )保(bǎo )全(quán )的(de ),宗(zōng )庙(miào )的(de )祭(jì )祀(sì )也(yě )不(bú )会(huì )断(duàn )绝(jué )。

秦(qín )国(guó )地(dì )势(shì )有(yǒu )高(gāo )山(shān )阻(zǔ )隔(gé ),有(yǒu )大(dà )河(hé )环(huán )绕(rào ),形(xíng )成(chéng )坚(jiān )固(gù )防(fáng )御(yù ),是(shì )个(gè )四(sì )面(miàn )都(dōu )有(yǒu )险(xiǎn )要(yào )关(guān )塞(sāi )的(de )国(guó )家(jiā )。从(cóng )穆(mù )公(gōng )以(yǐ )来(lái ),一(yī )直(zhí )到(dào )秦(qín )始(shǐ )皇(huáng ),二(èr )十(shí )多(duō )个(gè )国(guó )君(jūn ),经(jīng )常(cháng )在(zài )诸(zhū )侯(hóu )中(zhōng )称(chēng )雄(xióng )。难(nán )道(dào )代(dài )代(dài )贤(xián )明(míng )吗(ma )?这(zhè )是(shì )地(dì )位(wèi )形(xíng )势(shì )造(zào )成(chéng )的(de )呀(ya )!再(zài )说(shuō )天(tiān )下(xià )各(gè )国(guó )曾(céng )经(jīng )同(tóng )心(xīn )合(hé )力(lì )进(jìn )攻(gōng )秦(qín )国(guó )。在(zài )这(zhè )种(zhǒng )时(shí )候(hòu ),贤(xián )人(rén )智(zhì )士(shì )会(huì )聚(jù ),有(yǒu )良(liáng )将(jiāng )指(zhǐ )挥(huī )各(gè )国(guó )的(de )军(jūn )队(duì ),有(yǒu )贤(xián )相(xiàng )沟(gōu )通(tōng )彼(bǐ )此(cǐ )的(de )计(jì )谋(móu ),然(rán )而(ér )被(bèi )险(xiǎn )阻(zǔ )困(kùn )住(zhù )不(bú )能(néng )前(qián )进(jìn ),秦(qín )国(guó )就(jiù )引(yǐn )诱(yòu )诸(zhū )侯(hóu )进(jìn )入(rù )秦(qín )国(guó )境(jìng )内(nèi )作(zuò )战(zhàn ),为(wéi )他(tā )们(men )打(dǎ )开(kāi )关(guān )塞(sāi ),结(jié )果(guǒ )崤(xiáo )山(shān )以(yǐ )东(dōng )百(bǎi )万(wàn )军(jūn )队(duì )败(bài )逃(táo )崩(bēng )溃(kuì )。难(nán )道(dào )是(shì )因(yīn )为(wéi )勇(yǒng )气(qì )、力(lì )量(liàng )和(hé )智(zhì )慧(huì )不(bú )够(gòu )吗(ma )?是(shì )地(dì )形(xíng )不(bú )利(lì ),地(dì )势(shì )不(bú )便(biàn )啊(ā )。秦(qín )国(guó )把(bǎ )小(xiǎo )邑(yì )并(bìng )为(wéi )大(dà )城(chéng ),在(zài )险(xiǎn )要(yào )关(guān )塞(sāi )驻(zhù )军(jūn )防(fáng )守(shǒu ),把(bǎ )营(yíng )垒(lěi )筑(zhù )得(dé )高(gāo )高(gāo )的(de )而(ér )不(bú )轻(qīng )易(yì )跟(gēn )敌(dí )方(fāng )作(zuò )战(zhàn ),紧(jǐn )闭(bì )关(guān )门(mén )据(jù )守(shǒu )险(xiǎn )塞(sāi ),肩(jiān )扛(káng )矛(máo )戟(jǐ )守(shǒu )卫(wèi )在(zài )那(nà )里(lǐ )。诸(zhū )侯(hóu )们(men )出(chū )身(shēn )平(píng )民(mín ),是(shì )为(wéi )了(le )利(lì )益(yì )联(lián )合(hé )起(qǐ )来(lái ),并(bìng )没(méi )德(dé )高(gāo )望(wàng )众(zhòng )而(ér )位(wèi )居(jū )王(wáng )位(wèi )者(zhě )的(de )德(dé )行(háng )。他(tā )们(men )的(de )交(jiāo )往(wǎng )不(bú )亲(qīn )密(mì ),他(tā )们(men )的(de )下(xià )属(shǔ )不(bú )亲(qīn )附(fù )。名(míng )义(yì )上(shàng )是(shì )说(shuō )灭(miè )亡(wáng )秦(qín )朝(cháo ),实(shí )际(jì )上(shàng )是(shì )为(wéi )自(zì )己(jǐ )谋(móu )求(qiú )私(sī )利(lì )。他(tā )们(men )看(kàn )见(jiàn )秦(qín )地(dì )险(xiǎn )阻(zǔ )难(nán )以(yǐ )进(jìn )犯(fàn ),就(jiù )必(bì )定(dìng )退(tuì )兵(bīng )。如(rú )果(guǒ )他(tā )们(men )能(néng )安(ān )定(dìng )本(běn )土(tǔ ),让(ràng )人(rén )民(mín )休(xiū )养(yǎng )生(shēng )息(xī ),等(děng )待(dài )秦(qín )的(de )衰(shuāi )败(bài ),收(shōu )纳(nà )弱(ruò )小(xiǎo ),扶(fú )助(zhù )疲(pí )困(kùn ),来(lái )指(zhǐ )挥(huī )东(dōng )方(fāng )诸(zhū )侯(hóu )新(xīn )建(jiàn )的(de )各(gè )国(guó )的(de )君(jūn )主(zhǔ ),就(jiù )不(bú )用(yòng )担(dān )心(xīn )在(zài )天(tiān )下(xià )实(shí )现(xiàn )不(bú )了(le )自(zì )己(jǐ )的(de )愿(yuàn )望(wàng )了(le )。可(kě )是(shì )他(tā )们(men )尊(zūn )贵(guì )身(shēn )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),富(fù )足(zú )拥(yōng )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),自(zì )己(jǐ )却(què )遭(zāo )擒(qín )获(huò ),这(zhè )是(shì )因(yīn )为(wéi )他(tā )们(men )在(zài )覆(fù )亡(wáng )前(qián )夕(xī )没(méi )有(yǒu )做(zuò )出(chū )挽(wǎn )救(jiù )的(de )措(cuò )施(shī )。

秦(qín )王(wáng )满(mǎn )足(zú )一(yī )己(jǐ )之(zhī )功(gōng ),不(bú )求(qiú )教(jiāo )于(yú )人(rén ),一(yī )错(cuò )到(dào )底(dǐ )而(ér )不(bú )改(gǎi )变(biàn )。二(èr )世(shì )承(chéng )袭(xí )父(fù )过(guò ),因(yīn )循(xún )不(bú )改(gǎi ),残(cán )暴(bào )苛(kē )虐(nuè )以(yǐ )致(zhì )加(jiā )重(zhòng )了(le )祸(huò )患(huàn )。子(zǐ )婴(yīng )孤(gū )立(lì )无(wú )亲(qīn ),自(zì )处(chù )危(wēi )境(jìng ),却(què )又(yòu )年(nián )幼(yòu )而(ér )没(méi )有(yǒu )辅(fǔ )佐(zuǒ ),三(sān )位(wèi )君(jūn )主(zhǔ )一(yī )生(shēng )昏(hūn )惑(huò )而(ér )不(bú )觉(jiào )悟(wù ),秦(qín )朝(cháo )灭(miè )亡(wáng ),不(bú )也(yě )是(shì )应(yīng )该(gāi )的(de )吗(ma )?在(zài )这(zhè )个(gè )时(shí )候(hòu ),世(shì )上(shàng )并(bìng )非(fēi )没(méi )有(yǒu )深(shēn )谋(móu )远(yuǎn )虑(lǜ )懂(dǒng )得(dé )形(xíng )势(shì )变(biàn )化(huà )的(de )人(rén )士(shì ),然(rán )而(ér )他(tā )们(men )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )敢(gǎn )竭(jié )诚(chéng )尽(jìn )忠(zhōng ),纠(jiū )正(zhèng )主(zhǔ )上(shàng )之(zhī )过(guò ),就(jiù )是(shì )由(yóu )于(yú )秦(qín )朝(cháo )的(de )风(fēng )气(qì )多(duō )有(yǒu )忌(jì )讳(huì )的(de )禁(jìn )规(guī ),忠(zhōng )言(yán )还(hái )没(méi )说(shuō )完(wán )而(ér )自(zì )己(jǐ )就(jiù )被(bèi )杀(shā )戮(lù )了(le )。所(suǒ )以(yǐ )使(shǐ )得(dé )天(tiān )下(xià )之(zhī )士(shì )只(zhī )能(néng )侧(cè )着(zhe )耳(ěr )朵(duǒ )听(tīng ),重(zhòng )叠(dié )双(shuāng )脚(jiǎo )站(zhàn )立(lì ),闭(bì )上(shàng )嘴(zuǐ )巴(bā )不(bú )敢(gǎn )说(shuō )话(huà )。因(yīn )此(cǐ ),三(sān )位(wèi )君(jūn )主(zhǔ )迷(mí )失(shī )了(le )路(lù )途(tú ),而(ér )忠(zhōng )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )进(jìn )谏(jiàn )言(yán ),智(zhì )士(shì )不(bú )敢(gǎn )出(chū )主(zhǔ )意(yì ),天(tiān )下(xià )已(yǐ )经(jīng )大(dà )乱(luàn ),皇(huáng )上(shàng )还(hái )不(bú )知(zhī )道(dào ),难(nán )道(dào )不(bú )可(kě )悲(bēi )吗(ma )?先(xiān )王(wáng )知(zhī )道(dào )壅(yōng )塞(sāi )不(bú )通(tōng )就(jiù )会(huì )伤(shāng )害(hài )国(guó )家(jiā ),所(suǒ )以(yǐ )设(shè )置(zhì )公(gōng )卿(qīng )、大(dà )夫(fū )和(hé )士(shì ),来(lái )整(zhěng )治(zhì )法(fǎ )律(lǜ )设(shè )立(lì )刑(xíng )罚(fá ),天(tiān )下(xià )因(yīn )而(ér )得(dé )到(dào )治(zhì )理(lǐ )。强(qiáng )盛(shèng )的(de )时(shí )候(hòu ),禁(jìn )止(zhǐ )残(cán )暴(bào )诛(zhū )讨(tǎo )叛(pàn )乱(luàn ),天(tiān )下(xià )服(fú )从(cóng );衰(shuāi )弱(ruò )的(de )时(shí )候(hòu ),五(wǔ )霸(bà )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )征(zhēng )讨(tǎo ),诸(zhū )侯(hóu )也(yě )顺(shùn )从(cóng );土(tǔ )地(dì )被(bèi )割(gē )削(xuē )的(de )时(shí )候(hòu ),在(zài )内(nèi )能(néng )自(zì )守(shǒu )备(bèi ),在(zài )外(wài )还(hái )有(yǒu )亲(qīn )附(fù ),社(shè )稷(jì )得(dé )以(yǐ )保(bǎo )存(cún )。所(suǒ )以(yǐ )秦(qín )朝(cháo )强(qiáng )盛(shèng )的(de )时(shí )候(hòu ),繁(fán )法(fǎ )严(yán )刑(xíng ),天(tiān )下(xià )震(zhèn )惊(jīng );等(děng )到(dào )它(tā )衰(shuāi )弱(ruò )的(de )时(shí )候(hòu ),百(bǎi )姓(xìng )怨(yuàn )恨(hèn ),天(tiān )下(xià )背(bèi )叛(pàn )。周(zhōu )朝(cháo )的(de )公(gōng )、侯(hóu )、伯(bó )、子(zǐ )、男(nán )五(wǔ )等(děng )爵(jué )位(wèi )合(hé )乎(hū )根(gēn )本(běn )大(dà )道(dào ),因(yīn )而(ér )传(chuán )国(guó )一(yī )千(qiān )多(duō )年(nián )不(bú )断(duàn )绝(jué )。而(ér )秦(qín )朝(cháo )则(zé )是(shì )本(běn )末(mò )皆(jiē )失(shī ),所(suǒ )以(yǐ )不(bú )能(néng )长(zhǎng )久(jiǔ )。由(yóu )此(cǐ )看(kàn )来(lái ),安(ān )定(dìng )和(hé )危(wēi )亡(wáng )的(de )纲(gāng )纪(jì )相(xiàng )距(jù )太(tài )远(yuǎn )了(le )!

俗(sú )话(huà )说(shuō )“前(qián )事(shì )不(bú )忘(wàng ),后(hòu )事(shì )之(zhī )师(shī )”(过(guò )去(qù )的(de )经(jīng )验(yàn )教(jiāo )训(xùn )不(bú )忘(wàng )记(jì ),就(jiù )是(shì )以(yǐ )后(hòu )做(zuò )事(shì )的(de )借(jiè )鉴(jiàn ))。因(yīn )此(cǐ )君(jūn )子(zǐ )治(zhì )理(lǐ )国(guó )家(jiā ),考(kǎo )察(chá )于(yú )上(shàng )古(gǔ )的(de )历(lì )史(shǐ ),验(yàn )证(zhèng )以(yǐ )当(dāng )代(dài )的(de )情(qíng )况(kuàng ),还(hái )要(yào )通(tōng )过(guò )人(rén )事(shì )加(jiā )以(yǐ )检(jiǎn )验(yàn ),从(cóng )而(ér )了(le )解(jiě )兴(xìng )盛(shèng )衰(shuāi )亡(wáng )的(de )规(guī )律(lǜ ),详(xiáng )知(zhī )谋(móu )略(luè )和(hé )形(xíng )势(shì )是(shì )否(fǒu )合(hé )宜(yí ),做(zuò )到(dào )取(qǔ )舍(shě )有(yǒu )序(xù ),变(biàn )化(huà )适(shì )时(shí ),所(suǒ )以(yǐ )历(lì )时(shí )长(zhǎng )久(jiǔ ),国(guó )家(jiā )安(ān )定(dìng )。

阅读:25206

打赏捐助〔Donate〕>>>

《白话译文》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库