刺孟篇【登录】

《论衡》 > 卷十 > 《刺孟篇》 > 拼音版

孟(mèng )子(zǐ )见(jiàn )梁(liáng )惠(huì )王(wáng ),王(wáng )曰(yuē ):“叟(sǒu )!不(bú )远(yuǎn )千(qiān )里(lǐ )而(ér )来(lái ),将(jiāng )何(hé )以(yǐ )利(lì )吾(wú )国(guó )乎(hū )?”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“仁(rén )义(yì )而(ér )已(yǐ ),何(hé )必(bì )曰(yuē )利(lì )。”

夫(fū )利(lì )有(yǒu )二(èr ):有(yǒu )货(huò )财(cái )之(zhī )利(lì ),有(yǒu )安(ān )吉(jí )之(zhī )利(lì )。惠(huì )王(wáng )曰(yuē )“何(hé )以(yǐ )利(lì )吾(wú )国(guó )”?何(hé )以(yǐ )知(zhī )不(bú )欲(yù )安(ān )吉(jí )之(zhī )利(lì ),而(ér )孟(mèng )於(yú )径(jìng )难(nán )以(yǐ )货(huò )财(cái )之(zhī )利(lì )也(yě )?《易(yì )》曰(yuē ):“利(lì )见(jiàn )大(dà )人(rén )”,“利(lì )涉(shè )大(dà )川(chuān )”,“《乾(qián )》,元(yuán )享(xiǎng )利(lì )贞(zhēn )”。《尚(shàng )书(shū )》曰(yuē ):“黎(lí )民(mín )亦(yì )尚(shàng )有(yǒu )利(lì )哉(zāi )?”皆(jiē )安(ān )吉(jí )之(zhī )利(lì )也(yě )。行(háng )仁(rén )义(yì ),得(dé )安(ān )吉(jí )之(zhī )利(lì )。孟(mèng )子(zǐ )必(bì )〕且(qiě )语(yǔ )问(wèn )惠(huì )王(wáng ):“何(hé )谓(wèi )‘利(lì )吾(wú )国(guó )’”,惠(huì )王(wáng )言(yán )货(huò )财(cái )之(zhī )利(lì ),乃(nǎi )可(kě )答(dá )若(ruò )设(shè )。令(lìng )惠(huì )王(wáng )之(zhī )问(wèn )未(wèi )知(zhī )何(hé )趣(qù ),孟(mèng )子(zǐ )径(jìng )答(dá )以(yǐ )货(huò )财(cái )之(zhī )利(lì )。如(rú )惠(huì )王(wáng )实(shí )问(wèn )货(huò )财(cái ),孟(mèng )子(zǐ )无(wú )以(yǐ )验(yàn )效(xiào )也(yě );如(rú )问(wèn )安(ān )吉(jí )之(zhī )利(lì ),而(ér )孟(mèng )子(zǐ )答(dá )以(yǐ )货(huò )财(cái )之(zhī )利(lì ),失(shī )对(duì )上(shàng )之(zhī )指(zhǐ ),违(wéi )道(dào )理(lǐ )之(zhī )实(shí )也(yě )。

齐(qí )王(wáng )问(wèn )时(shí )子(zǐ ):“我(wǒ )欲(yù )中(zhōng )国(guó )而(ér )授(shòu )孟(mèng )子(zǐ )室(shì ),养(yǎng )弟(dì )子(zǐ )以(yǐ )万(wàn )钟(zhōng ),使(shǐ )诸(zhū )大(dà )夫(fū )、国(guó )人(rén )皆(jiē )有(yǒu )所(suǒ )矜(jīn )式(shì )。子(zǐ )盍(hé )为(wéi )我(wǒ )言(yán )之(zhī )?”时(shí )子(zǐ )因(yīn )陈(chén )子(zǐ )而(ér )以(yǐ )告(gào )孟(mèng )子(zǐ )。孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“夫(fū )时(shí )子(zǐ )恶(è )知(zhī )其(qí )不(bú )可(kě )也(yě )?如(rú )使(shǐ )予(yǔ )欲(yù )富(fù ),辞(cí )十(shí )万(wàn )而(ér )受(shòu )万(wàn ),是(shì )为(wéi )欲(yù )富(fù )乎(hū )?”

夫(fū )孟(mèng )子(zǐ )辞(cí )十(shí )万(wàn ),失(shī )谦(qiān )让(ràng )之(zhī )理(lǐ )也(yě )。夫(fū )富(fù )贵(guì )者(zhě ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )欲(yù )也(yě ),不(bú )以(yǐ )其(qí )道(dào )得(dé )之(zhī ),不(bú )居(jū )也(yě )。故(gù )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )於(yú )爵(jué )禄(lù )也(yě ),有(yǒu )所(suǒ )辞(cí ),有(yǒu )所(suǒ )不(bú )辞(cí )。岂(qǐ )以(yǐ )己(jǐ )不(bú )贪(tān )富(fù )贵(guì )之(zhī )故(gù ),而(ér )以(yǐ )距(jù )逆(nì )宜(yí )当(dāng )受(shòu )之(zhī )赐(cì )乎(hū )?

陈(chén )臻(zhēn )问(wèn )曰(yuē ):“於(yú )齐(qí ),王(wáng )馈(kuì )兼(jiān )金(jīn )一(yī )百(bǎi )镒(yì )而(ér )不(bú )受(shòu );於(yú )宋(sòng ),归(guī )七(qī )十(shí )镒(yì )而(ér )受(shòu );於(yú )薛(xuē ),归(guī )五(wǔ )十(shí )镒(yì )而(ér )受(shòu )取(qǔ )。前(qián )日(rì )之(zhī )不(bú )受(shòu )是(shì ),则(zé )今(jīn )受(shòu )之(zhī )非(fēi )也(yě )。今(jīn )日(rì )之(zhī )受(shòu )是(shì ),则(zé )前(qián )日(rì )之(zhī )不(bú )受(shòu )非(fēi )也(yě )。夫(fū )子(zǐ )必(bì )居(jū )一(yī )於(yú )此(cǐ )矣(yǐ )。”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“皆(jiē )是(shì )也(yě )。当(dāng )在(zài )宋(sòng )也(yě ),予(yǔ )将(jiāng )有(yǒu )远(yuǎn )行(háng ),行(háng )者(zhě )必(bì )以(yǐ )赆(jìn ),辞(cí )曰(yuē )归(guī )赆(jìn ),予(yǔ )何(hé )为(wéi )不(bú )受(shòu )?当(dāng )在(zài )薛(xuē )也(yě ),予(yǔ )有(yǒu )戒(jiè )心(xīn ),辞(cí )曰(yuē )‘闻(wén )戒(jiè ),故(gù )为(wéi )兵(bīng )戒(jiè )归(guī )之(zhī )备(bèi )乎(hū )!’予(yǔ )何(hé )为(wéi )不(bú )受(shòu )?若(ruò )於(yú )齐(qí ),则(zé )未(wèi )有(yǒu )处(chù )也(yě ),无(wú )处(chù )而(ér )归(guī )之(zhī ),是(shì )货(huò )之(zhī )也(yě ),焉(yān )有(yǒu )君(jūn )子(zǐ )而(ér )可(kě )以(yǐ )货(huò )取(qǔ )乎(hū )?”

夫(fū )金(jīn )归(guī )或(huò )受(shòu )或(huò )不(bú )受(shòu ),皆(jiē )有(yǒu )故(gù )。非(fēi )受(shòu )之(zhī )时(shí )已(yǐ )贪(tān ),当(dāng )不(bú )受(shòu )之(zhī )时(shí )己(jǐ )不(bú )贪(tān )也(yě )。金(jīn )有(yǒu )受(shòu )不(bú )受(shòu )之(zhī )义(yì ),而(ér )室(shì )亦(yì )宜(yí )有(yǒu )受(shòu )不(bú )受(shòu )之(zhī )理(lǐ )。今(jīn )不(bú )曰(yuē )“己(jǐ )无(wú )功(gōng )”,若(ruò )“己(jǐ )致(zhì )仕(shì ),受(shòu )室(shì )非(fēi )理(lǐ ),”而(ér )曰(yuē )“己(jǐ )不(bú )贪(tān )富(fù )”,引(yǐn )前(qián )辞(cí )十(shí )万(wàn )以(yǐ )况(kuàng )後(hòu )万(wàn )。前(qián )当(dāng )受(shòu )十(shí )万(wàn )之(zhī )多(duō ),安(ān )得(dé )辞(cí )之(zhī )?

彭(péng )更(gèng )问(wèn )曰(yuē ):“後(hòu )车(chē )数(shù )十(shí )乘(chéng ),从(cóng )者(zhě )数(shù )百(bǎi )人(rén ),以(yǐ )传(chuán )食(shí )於(yú )诸(zhū )侯(hóu ),不(bú )亦(yì )泰(tài )乎(hū )?”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“非(fēi )其(qí )道(dào ),则(zé )一(yī )箪(dān )食(shí )而(ér )不(bú )可(kě )受(shòu )於(yú )人(rén );如(rú )其(qí )道(dào ),则(zé )舜(shùn )受(shòu )尧(yáo )之(zhī )天(tiān )下(xià ),不(bú )以(yǐ )为(wéi )泰(tài )。”

受(shòu )尧(yáo )天(tiān )下(xià ),孰(shú )与(yǔ )十(shí )万(wàn )?舜(shùn )不(bú )辞(cí )天(tiān )下(xià )者(zhě ),是(shì )其(qí )道(dào )也(yě )。今(jīn )不(bú )曰(yuē )受(shòu )十(shí )万(wàn )非(fēi )其(qí )道(dào ),而(ér )曰(yuē )己(jǐ )不(bú )贪(tān )富(fù )贵(guì ),失(shī )谦(qiān )让(ràng )也(yě )。安(ān )可(kě )以(yǐ )为(wéi )戒(jiè )乎(hū )?

沈(shěn )同(tóng )以(yǐ )其(qí )私(sī )问(wèn )曰(yuē ):“燕(yàn )可(kě )伐(fá )与(yǔ )?”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“可(kě )。子(zǐ )哙(kuài )不(bú )得(dé )与(yǔ )人(rén )燕(yàn ),子(zǐ )之(zhī )不(bú )得(dé )受(shòu )燕(yàn )於(yú )子(zǐ )哙(kuài )。有(yǒu )士(shì )於(yú )此(cǐ ),而(ér )子(zǐ )悦(yuè )之(zhī ),不(bú )告(gào )於(yú )王(wáng ),而(ér )私(sī )与(yǔ )之(zhī )子(zǐ )之(zhī )爵(jué )禄(lù )。夫(fū )士(shì )也(yě ),亦(yì )无(wú )王(wáng )命(mìng )而(ér )私(sī )受(shòu )之(zhī ),於(yú )子(zǐ ),则(zé )可(kě )乎(hū )?何(hé )以(yǐ )异(yì )於(yú )是(shì )。”齐(qí )人(rén )伐(fá )燕(yàn ),或(huò )问(wèn )曰(yuē ):“劝(quàn )齐(qí )伐(fá )燕(yàn ),有(yǒu )诸(zhū )?”曰(yuē ):“未(wèi )也(yě )。沈(shěn )同(tóng )曰(yuē ):‘燕(yàn )可(kě )伐(fá )与(yǔ )?’吾(wú )应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):‘可(kě )。’彼(bǐ )然(rán )而(ér )伐(fá )之(zhī )。如(rú )曰(yuē ):‘孰(shú )可(kě )以(yǐ )伐(fá )之(zhī )?’则(zé )应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):‘为(wéi )天(tiān )吏(lì )则(zé )可(kě )以(yǐ )伐(fá )之(zhī )。’今(jīn )有(yǒu )杀(shā )人(rén )者(zhě ),或(huò )问(wèn )之(zhī )曰(yuē ):‘人(rén )可(kě )杀(shā )与(yǔ )?’则(zé )将(jiāng )应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):‘可(kě )。’彼(bǐ )如(rú )曰(yuē ):‘孰(shú )可(kě )以(yǐ )杀(shā )之(zhī )?’则(zé )应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):“为(wéi )士(shì )师(shī )则(zé )可(kě )以(yǐ )杀(shā )之(zhī )。”今(jīn )以(yǐ )燕(yàn )伐(fá )燕(yàn ),何(hé )为(wéi )劝(quàn )之(zhī )也(yě )?”

夫(fū )或(huò )问(wèn )孟(mèng )子(zǐ )劝(quàn )王(wáng )伐(fá )燕(yàn ),不(bú )诚(chéng )是(shì )乎(hū )?沈(shěn )同(tóng )问(wèn )“燕(yàn )可(kě )伐(fá )与(yǔ )”,此(cǐ )挟(jiā )私(sī )意(yì )欲(yù )自(zì )伐(fá )之(zhī )也(yě )。知(zhī )其(qí )意(yì )慊(qiè )於(yú )是(shì ),宜(yí )曰(yuē ):“燕(yàn )虽(suī )可(kě )伐(fá ),须(xū )为(wéi )天(tiān )吏(lì ),乃(nǎi )可(kě )以(yǐ )伐(fá )之(zhī )。”沈(shěn )同(tóng )意(yì )绝(jué ),则(zé )无(wú )伐(fá )燕(yàn )之(zhī )计(jì )矣(yǐ )。不(bú )知(zhī )有(yǒu )此(cǐ )私(sī )意(yì )而(ér )径(jìng )应(yīng )之(zhī ),不(bú )省(shěng )其(qí )语(yǔ ),是(shì )不(bú )知(zhī )言(yán )也(yě )。

公(gōng )孙(sūn )丑(chǒu )问(wèn )曰(yuē ):“敢(gǎn )问(wèn )夫(fū )子(zǐ )恶(è )乎(hū )长(zhǎng )?”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“我(wǒ )知(zhī )言(yán )。”又(yòu )问(wèn ):“何(hé )谓(wèi )知(zhī )言(yán )?”曰(yuē ):“诐(bì )辞(cí )知(zhī )其(qí )所(suǒ )蔽(bì ),淫(yín )辞(cí )知(zhī )其(qí )所(suǒ )陷(xiàn ),邪(xié )辞(cí )知(zhī )其(qí )所(suǒ )离(lí ),遁(dùn )辞(cí )知(zhī )其(qí )所(suǒ )穷(qióng )。生(shēng )於(yú )其(qí )心(xīn ),害(hài )於(yú )其(qí )政(zhèng ),发(fā )於(yú )其(qí )政(zhèng );害(hài )於(yú )其(qí )事(shì )。虽(suī )圣(shèng )人(rén )复(fù )起(qǐ ),必(bì )从(cóng )吾(wú )言(yán )矣(yǐ )。”孟(mèng )子(zǐ )知(zhī )言(yán )者(zhě )也(yě ),又(yòu )知(zhī )言(yán )之(zhī )所(suǒ )起(qǐ )之(zhī )祸(huò ),其(qí )极(jí )所(suǒ )致(zhì )之(zhī )〔害(hài )〕,见(jiàn )彼(bǐ )之(zhī )问(wèn ),则(zé )知(zhī )其(qí )措(cuò )辞(cí )所(suǒ )欲(yù )之(zhī )矣(yǐ )。知(zhī )其(qí )所(suǒ )之(zhī ),则(zé )知(zhī )其(qí )极(jí )所(suǒ )当(dāng )害(hài )矣(yǐ )。

孟(mèng )子(zǐ )有(yǒu )云(yún ):“民(mín )举(jǔ )安(ān ),王(wáng )庶(shù )几(jǐ )改(gǎi )诸(zhū )!予(yǔ )日(rì )望(wàng )之(zhī )。”孟(mèng )子(zǐ )所(suǒ )去(qù )之(zhī )王(wáng ),岂(qǐ )前(qián )所(suǒ )不(bú )朝(cháo )之(zhī )王(wáng )哉(zāi )?而(ér )是(shì ),何(hé )其(qí )前(qián )轻(qīng )之(zhī )疾(jí )而(ér )後(hòu )重(zhòng )之(zhī )甚(shèn )也(yě )?如(rú )非(fēi )是(shì )前(qián )王(wáng ),则(zé )不(bú )去(qù ),而(ér )於(yú )後(hòu )去(qù )之(zhī ),是(shì )後(hòu )王(wáng )不(bú )肖(xiāo )甚(shèn )於(yú )前(qián );而(ér )去(qù )三(sān )日(rì )宿(xiǔ ),於(yú )前(qián )不(bú )甚(shèn ),不(bú )朝(cháo )而(ér )宿(xiǔ )於(yú )景(jǐng )丑(chǒu )氏(shì )。何(hé )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )操(cāo ),前(qián )後(hòu )不(bú )同(tóng )?所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )王(wáng ),终(zhōng )始(shǐ )不(bú )一(yī )也(yě )?

且(qiě )孟(mèng )子(zǐ )在(zài )鲁(lǔ ),鲁(lǔ )平(píng )公(gōng )欲(yù )见(jiàn )之(zhī )。嬖(bì )人(rén )臧(zāng )仓(cāng )毁(huǐ )孟(mèng )子(zǐ ),止(zhǐ )平(píng )公(gōng )。乐(lè )正(zhèng )子(zǐ )以(yǐ )告(gào )。曰(yuē ):“行(háng ),或(huò )使(shǐ )之(zhī );止(zhǐ ),或(huò )尼(ní )之(zhī )。行(háng )止(zhǐ )非(fēi )人(rén )所(suǒ )能(néng )也(yě )。予(yǔ )之(zhī )不(bú )遇(yù )鲁(lǔ )侯(hóu ),天(tiān )也(yě )!”前(qián )不(bú )遇(yù )於(yú )鲁(lǔ ),後(hòu )不(bú )遇(yù )於(yú )齐(qí ),无(wú )以(yǐ )异(yì )也(yě )。前(qián )归(guī )之(zhī )天(tiān ),今(jīn )则(zé )归(guī )之(zhī )於(yú )王(wáng )。孟(mèng )子(zǐ )论(lùn )称(chēng )竟(jìng )何(hé )定(dìng )哉(zāi )?夫(fū )不(bú )行(háng )於(yú )齐(qí ),王(wáng )不(bú )用(yòng ),则(zé )若(ruò )臧(zāng )仓(cāng )之(zhī )徒(tú )毁(huǐ )谗(chán )之(zhī )也(yě )。此(cǐ )亦(yì )止(zhǐ )或(huò )尼(ní )之(zhī )也(yě ),皆(jiē )天(tiān )命(mìng )不(bú )遇(yù ),非(fēi )人(rén )所(suǒ )能(néng )也(yě )。去(qù ),何(hé )以(yǐ )不(bú )径(jìng )行(háng )而(ér )留(liú )三(sān )宿(xiǔ )乎(hū )?天(tiān )命(mìng )不(bú )当(dāng )遇(yù )於(yú )齐(qí ),王(wáng )不(bú )用(yòng )其(qí )言(yán ),天(tiān )岂(qǐ )为(wéi )三(sān )日(rì )之(zhī )间(jiān )易(yì )命(mìng )使(shǐ )之(zhī )遇(yù )乎(hū )?在(zài )鲁(lǔ )则(zé )归(guī )之(zhī )於(yú )天(tiān ),绝(jué )意(yì )无(wú )冀(jì );在(zài )齐(qí )则(zé )归(guī )之(zhī )於(yú )王(wáng ),庶(shù )几(jǐ )有(yǒu )望(wàng )。夫(fū )如(rú )是(shì ),不(bú )遇(yù )之(zhī )议(yì )一(yī )在(zài )人(rén )也(yě )。

或(huò )曰(yuē ):初(chū )去(qù ),未(wèi )可(kě )以(yǐ )定(dìng )天(tiān )命(mìng )也(yě )。冀(jì )三(sān )日(rì )之(zhī )间(jiān ),王(wáng )复(fù )追(zhuī )之(zhī ),天(tiān )命(mìng )或(huò )时(shí )在(zài )三(sān )日(rì )之(zhī )间(jiān )故(gù )可(kě )也(yě )。夫(fū )言(yán )如(rú )是(shì ),齐(qí )王(wáng )初(chū )使(shǐ )之(zhī )去(qù )者(zhě ),非(fēi )天(tiān )命(mìng )乎(hū )?如(rú )使(shǐ )天(tiān )命(mìng )在(zài )三(sān )日(rì )之(zhī )间(jiān ),鲁(lǔ )平(píng )公(gōng )比(bǐ )三(sān )日(rì )亦(yì )时(shí )弃(qì )臧(zāng )仓(cāng )之(zhī )议(yì ),更(gèng )用(yòng )乐(lè )正(zhèng )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),往(wǎng )见(jiàn )孟(mèng )子(zǐ ),孟(mèng )子(zǐ )归(guī )之(zhī )於(yú )天(tiān ),何(hé )其(qí )早(zǎo )乎(hū )?如(rú )三(sān )日(rì )之(zhī )间(jiān ),公(gōng )见(jiàn )孟(mèng )子(zǐ ),孟(mèng )子(zǐ )奈(nài )前(qián )言(yán )何(hé )乎(hū )?

孟(mèng )子(zǐ )去(qù )齐(qí ),充(chōng )虞(yú )涂(tú )问(wèn )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )若(ruò )不(bú )豫(yù )色(sè )然(rán )。前(qián )日(rì ),虞(yú )闻(wén )诸(zhū )夫(fū )子(zǐ )曰(yuē ):‘君(jūn )子(zǐ )不(bú )怨(yuàn )天(tiān ),不(bú )尤(yóu )人(rén )。’曰(yuē ):“彼(bǐ )一(yī )时(shí )也(yě ),此(cǐ )一(yī )时(shí )也(yě )。五(wǔ )百(bǎi )年(nián )必(bì )有(yǒu )王(wáng )者(zhě )兴(xìng ),其(qí )间(jiān )必(bì )有(yǒu )名(míng )世(shì )者(zhě )矣(yǐ )。由(yóu )周(zhōu )以(yǐ )来(lái ),七(qī )百(bǎi )有(yǒu )余(yú )岁(suì )矣(yǐ ),以(yǐ )其(qí )数(shù )则(zé )过(guò )矣(yǐ ),以(yǐ )其(qí )时(shí )考(kǎo )之(zhī ),则(zé )可(kě )矣(yǐ )。夫(fū )天(tiān )未(wèi )欲(yù )平(píng )治(zhì )天(tiān )下(xià )乎(hū )?如(rú )欲(yù )平(píng )治(zhì )天(tiān )下(xià ),当(dāng )今(jīn )之(zhī )世(shì ),舍(shě )我(wǒ )而(ér )谁(shuí )也(yě )?吾(wú )何(hé )为(wéi )不(bú )豫(yù )哉(zāi )?”

夫(fū )孟(mèng )子(zǐ )言(yán )五(wǔ )百(bǎi )年(nián )有(yǒu )王(wáng )者(zhě )兴(xìng ),何(hé )以(yǐ )见(jiàn )乎(hū )?帝(dì )喾(kù )王(wáng )者(zhě ),而(ér )尧(yáo )又(yòu )王(wáng )天(tiān )下(xià );尧(yáo )传(chuán )於(yú )舜(shùn ),舜(shùn )又(yòu )王(wáng )天(tiān )下(xià );舜(shùn )传(chuán )於(yú )禹(yǔ ),禹(yǔ )又(yòu )王(wáng )天(tiān )下(xià )。四(sì )圣(shèng )之(zhī )王(wáng )天(tiān )下(xià )也(yě ),断(duàn )踵(zhǒng )而(ér )兴(xìng )。禹(yǔ )至(zhì )汤(tāng )且(qiě )千(qiān )岁(suì ),汤(tāng )至(zhì )周(zhōu )亦(yì )然(rán ),始(shǐ )於(yú )文(wén )王(wáng ),而(ér )卒(zú )传(chuán )於(yú )武(wǔ )王(wáng )。武(wǔ )王(wáng )崩(bēng ),成(chéng )王(wáng )、周(zhōu )公(gōng )共(gòng )治(zhì )天(tiān )下(xià )。由(yóu )周(zhōu )至(zhì )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )时(shí ),又(yòu )七(qī )百(bǎi )岁(suì )而(ér )无(wú )王(wáng )者(zhě )。五(wǔ )百(bǎi )岁(suì )必(bì )有(yǒu )王(wáng )者(zhě )之(zhī )验(yàn ),在(zài )何(hé )世(shì )乎(hū )?云(yún )“五(wǔ )百(bǎi )岁(suì )必(bì )有(yǒu )王(wáng )者(zhě )”,谁(shuí )所(suǒ )言(yán )乎(hū )?论(lùn )不(bú )实(shí )事(shì )考(kǎo )验(yàn ),信(xìn )浮(fú )淫(yín )之(zhī )语(yǔ );不(bú )遇(yù )去(qù )齐(qí ),有(yǒu )不(bú )豫(yù )之(zhī )色(sè );非(fēi )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )贤(xián )效(xiào )与(yǔ )俗(sú )儒(rú )无(wú )殊(shū )之(zhī )验(yàn )也(yě )?

“五(wǔ )百(bǎi )年(nián )”者(zhě ),以(yǐ )为(wéi )天(tiān )出(chū )圣(shèng )期(qī )也(yě ),又(yòu )言(yán )以(yǐ )“天(tiān )未(wèi )欲(yù )平(píng )治(zhì )天(tiān )下(xià )也(yě )”,其(qí )意(yì )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )欲(yù )平(píng )治(zhì )天(tiān )下(xià ),当(dāng )以(yǐ )五(wǔ )百(bǎi )年(nián )之(zhī )间(jiān )生(shēng )圣(shèng )王(wáng )也(yě )。如(rú )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),是(shì )谓(wèi )天(tiān )故(gù )生(shēng )圣(shèng )人(rén )也(yě )。然(rán )则(zé )五(wǔ )百(bǎi )岁(suì )者(zhě ),天(tiān )生(shēng )圣(shèng )人(rén )之(zhī )期(qī )乎(hū )?如(rú )是(shì )其(qí )期(qī ),天(tiān )何(hé )不(bú )生(shēng )圣(shèng )?圣(shèng )王(wáng )非(fēi )其(qí )期(qī )故(gù )不(bú )生(shēng )。孟(mèng )子(zǐ )犹(yóu )信(xìn )之(zhī ),孟(mèng )子(zǐ )不(bú )知(zhī )天(tiān )也(yě )。

“自(zì )周(zhōu )已(yǐ )来(lái ),七(qī )百(bǎi )余(yú )岁(suì )矣(yǐ ),以(yǐ )其(qí )数(shù )则(zé )过(guò )矣(yǐ );以(yǐ )其(qí )时(shí )考(kǎo )之(zhī ),则(zé )可(kě )矣(yǐ )。”何(hé )谓(wèi )数(shù )过(guò )?何(hé )谓(wèi )“时(shí )可(kě )”乎(hū )?数(shù )则(zé )时(shí ),时(shí )则(zé )数(shù )矣(yǐ )。“数(shù )过(guò )”,过(guò )五(wǔ )百(bǎi )年(nián )也(yě )。从(cóng )周(zhōu )到(dào )今(jīn )七(qī )百(bǎi )余(yú )岁(suì ),逾(yú )二(èr )百(bǎi )岁(suì )矣(yǐ )。设(shè )或(huò )王(wáng )者(zhě ),生(shēng )失(shī )时(shí )矣(yǐ ),又(yòu )言(yán )“时(shí )可(kě )”,何(hé )谓(wèi )也(yě )?云(yún )“五(wǔ )百(bǎi )年(nián )必(bì )有(yǒu )王(wáng )者(zhě )兴(xìng )”,又(yòu )言(yán )“其(qí )间(jiān )必(bì )有(yǒu )名(míng )世(shì )”,与(yǔ )王(wáng )者(zhě )同(tóng )乎(hū )?异(yì )也(yě )?如(rú )同(tóng ),为(wéi )再(zài )言(yán )之(zhī )?如(rú )异(yì ),“名(míng )世(shì )”者(zhě ),谓(wèi )何(hé )等(děng )也(yě )?谓(wèi )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )徒(tú )、孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )辈(bèi ),教(jiāo )授(shòu )後(hòu )生(shēng ),觉(jiào )悟(wù )顽(wán )愚(yú )乎(hū )?已(yǐ )有(yǒu )孔(kǒng )子(zǐ ),己(jǐ )又(yòu )以(yǐ )生(shēng )矣(yǐ )。如(rú )谓(wèi )圣(shèng )臣(chén )乎(hū )?当(dāng )与(yǔ )圣(shèng )〔王(wáng )〕同(tóng )时(shí )。圣(shèng )王(wáng )出(chū ),圣(shèng )臣(chén )见(jiàn )矣(yǐ )。言(yán )五(wǔ )百(bǎi )年(nián )而(ér )已(yǐ ),何(hé )为(wéi )言(yán )其(qí )间(jiān )?如(rú )不(bú )谓(wèi )五(wǔ )百(bǎi )年(nián )时(shí ),谓(wèi )其(qí )中(zhōng )间(jiān )乎(hū )?是(shì )谓(wèi )二(èr )三(sān )百(bǎi )年(nián )之(zhī )时(shí )也(yě )。〔人(rén )〕不(bú )与(yǔ )五(wǔ )百(bǎi )年(nián )时(shí )圣(shèng )王(wáng )相(xiàng )得(dé )。夫(fū )如(rú )是(shì ),孟(mèng )子(zǐ )言(yán )其(qí )间(jiān )必(bì )有(yǒu )名(míng )世(shì )者(zhě ),竟(jìng )谓(wèi )谁(shuí )也(yě )?“夫(fū )天(tiān )未(wèi )欲(yù )平(píng )治(zhì )天(tiān )下(xià )也(yě )。如(rú )欲(yù )治(zhì )天(tiān )下(xià ),舍(shě )予(yǔ )而(ér )谁(shuí )也(yě )?”言(yán )若(ruò )此(cǐ )者(zhě ),不(bú )自(zì )谓(wèi )当(dāng )为(wéi )王(wáng )者(zhě ),有(yǒu )王(wáng )者(zhě ),若(ruò )为(wéi )王(wáng )臣(chén )矣(yǐ )。为(wéi )王(wáng )者(zhě )臣(chén ),皆(jiē )天(tiān )也(yě )。己(jǐ )命(mìng )不(bú )当(dāng )平(píng )治(zhì )天(tiān )下(xià ),不(bú )浩(hào )然(rán )安(ān )之(zhī )於(yú )齐(qí ),怀(huái )恨(hèn )有(yǒu )不(bú )豫(yù )之(zhī )色(sè ),失(shī )之(zhī )矣(yǐ )。

彭(péng )更(gèng )问(wèn )曰(yuē ):“士(shì )无(wú )事(shì )而(ér )食(shí ),可(kě )乎(hū )?”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“不(bú )通(tōng )功(gōng )易(yì )事(shì ),以(yǐ )羡(xiàn )补(bǔ )不(bú )足(zú ),则(zé )农(nóng )有(yǒu )余(yú )粟(sù ),女(nǚ )有(yǒu )余(yú )布(bù )。子(zǐ )如(rú )通(tōng )之(zhī ),则(zé )梓(zǐ )匠(jiàng )轮(lún )舆(yú ),皆(jiē )得(dé )食(shí )於(yú )子(zǐ )。於(yú )此(cǐ )有(yǒu )人(rén )焉(yān ),入(rù )则(zé )孝(xiào ),出(chū )则(zé )悌(tì ),守(shǒu )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào ),以(yǐ )待(dài )後(hòu )世(shì )之(zhī )学(xué )者(zhě ),而(ér )不(bú )得(dé )食(shí )於(yú )子(zǐ )。子(zǐ )何(hé )尊(zūn )梓(zǐ )匠(jiàng )轮(lún )舆(yú ),而(ér )轻(qīng )为(wéi )仁(rén )义(yì )者(zhě )哉(zāi )?”曰(yuē ):“梓(zǐ )匠(jiàng )轮(lún )舆(yú ),其(qí )志(zhì )将(jiāng )以(yǐ )求(qiú )食(shí )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )之(zhī )为(wéi )道(dào )也(yě ),其(qí )志(zhì )亦(yì )将(jiāng )以(yǐ )求(qiú )食(shí )与(yǔ )?”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“子(zǐ )何(hé )以(yǐ )其(qí )志(zhì )为(wéi )哉(zāi )?其(qí )有(yǒu )功(gōng )於(yú )子(zǐ ),可(kě )食(shí )而(ér )食(shí )之(zhī )矣(yǐ )。且(qiě )子(zǐ )食(shí )志(zhì )乎(hū )?食(shí )功(gōng )乎(hū )?”曰(yuē ):“食(shí )志(zhì )。”曰(yuē ):“有(yǒu )人(rén )於(yú )此(cǐ ),毁(huǐ )瓦(wǎ )画(huà )墁(màn ),其(qí )志(zhì )将(jiāng )以(yǐ )求(qiú )食(shí )也(yě ),则(zé )子(zǐ )食(shí )之(zhī )乎(hū )?”曰(yuē ):“否(fǒu )。”曰(yuē ):“然(rán )则(zé )子(zǐ )非(fēi )食(shí )志(zhì ),食(shí )功(gōng )也(yě )。”

夫(fū )孟(mèng )子(zǐ )引(yǐn )毁(huǐ )瓦(wǎ )画(huà )墁(màn )者(zhě ),欲(yù )以(yǐ )诘(jié )彭(péng )更(gèng )之(zhī )言(yán )也(yě )。知(zhī )毁(huǐ )瓦(wǎ )画(huà )墁(màn )无(wú )功(gōng )而(ér )有(yǒu )志(zhì ),彭(péng )更(gèng )必(bì )不(bú )食(shí )也(yě )。虽(suī )然(rán ),引(yǐn )毁(huǐ )瓦(wǎ )画(huà )墁(màn ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )诘(jié )彭(péng )更(gèng )也(yě )。何(hé )则(zé )?诸(zhū )志(zhì )欲(yù )求(qiú )食(shí )者(zhě ),毁(huǐ )瓦(wǎ )画(huà )墁(màn )者(zhě )不(bú )在(zài )其(qí )中(zhōng )。不(bú )在(zài )其(qí )中(zhōng ),则(zé )难(nán )以(yǐ )诘(jié )人(rén )矣(yǐ )。夫(fū )人(rén )无(wú )故(gù )毁(huǐ )瓦(wǎ )画(huà )墁(màn ),此(cǐ )不(bú )痴(chī )狂(kuáng )则(zé )遨(áo )戏(xì )也(yě )。痴(chī )狂(kuáng )人(rén )之(zhī ),志(zhì )不(bú )求(qiú )食(shí ),遨(áo )戏(xì )之(zhī )人(rén ),亦(yì )不(bú )求(qiú )食(shí )。求(qiú )食(shí )者(zhě ),皆(jiē )多(duō )人(rén )所(suǒ )〔共(gòng )〕得(dé )利(lì )之(zhī )事(shì ),以(yǐ )作(zuò )此(cǐ )鬻(yù )卖(mài )於(yú )市(shì ),得(dé )贾(jiǎ )以(yǐ )归(guī ),乃(nǎi )得(dé )食(shí )焉(yān )。今(jīn )毁(huǐ )瓦(wǎ )画(huà )墁(màn ),无(wú )利(lì )於(yú )人(rén ),何(hé )志(zhì )之(zhī )有(yǒu )?有(yǒu )知(zhī )之(zhī )人(rén ),知(zhī )其(qí )无(wú )利(lì ),固(gù )不(bú )为(wéi )也(yě );无(wú )知(zhī )之(zhī )人(rén ),与(yǔ )痴(chī )狂(kuáng )比(bǐ ),固(gù )无(wú )其(qí )志(zhì )。夫(fū )毁(huǐ )瓦(wǎ )画(huà )墁(màn ),犹(yóu )比(bǐ )童(tóng )子(zǐ )击(jī )壤(rǎng )於(yú )涂(tú ),何(hé )以(yǐ )异(yì )哉(zāi )?击(jī )壤(rǎng )於(yú )涂(tú )者(zhě ),其(qí )志(zhì )亦(yì )欲(yù )求(qiú )食(shí )乎(hū )?此(cǐ )尚(shàng )童(tóng )子(zǐ ),未(wèi )有(yǒu )志(zhì )也(yě )。巨(jù )人(rén )博(bó )戏(xì ),亦(yì )画(huà )墁(màn )之(zhī )类(lèi )也(yě )。博(bó )戏(xì )之(zhī )人(rén ),其(qí )志(zhì )复(fù )求(qiú )食(shí )乎(hū )?博(bó )戏(xì )者(zhě )尚(shàng )有(yǒu )相(xiàng )夺(duó )钱(qián )财(cái ),钱(qián )财(cái )众(zhòng )多(duō ),己(jǐ )亦(yì )得(dé )食(shí ),或(huò )时(shí )有(yǒu )志(zhì )。夫(fū )投(tóu )石(shí )超(chāo )距(jù ),亦(yì )画(huà )墁(màn )之(zhī )类(lèi )也(yě )。投(tóu )石(shí )超(chāo )距(jù )之(zhī )人(rén ),其(qí )志(zhì )有(yǒu )求(qiú )食(shí )者(zhě )乎(hū )?然(rán )则(zé )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )诘(jié )彭(péng )更(gèng )也(yě ),未(wèi )为(wéi )尽(jìn )之(zhī )也(yě )。如(rú )彭(péng )更(gèng )以(yǐ )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),可(kě )谓(wèi )御(yù )人(rén )以(yǐ )口(kǒu )给(gěi )矣(yǐ )。

匡(kuāng )章(zhāng )子(zǐ )曰(yuē ):“陈(chén )仲(zhòng )子(zǐ )岂(qǐ )不(bú )诚(chéng )廉(lián )士(shì )乎(hū )?居(jū )於(yú )於(yú )陵(líng ),三(sān )日(rì )不(bú )食(shí ),耳(ěr )无(wú )闻(wén )、目(mù )无(wú )见(jiàn )也(yě )。井(jǐng )上(shàng )有(yǒu )李(lǐ ),螬(cáo )食(shí )实(shí )者(zhě )过(guò )半(bàn ),扶(fú )服(fú )往(wǎng ),将(jiāng )食(shí )之(zhī )。三(sān )咽(yān ),然(rán )後(hòu )耳(ěr )有(yǒu )闻(wén ),目(mù )有(yǒu )见(jiàn )也(yě )。”孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“於(yú )齐(qí )国(guó )之(zhī )士(shì ),吾(wú )必(bì )以(yǐ )仲(zhòng )子(zǐ )为(wéi )巨(jù )擘(bò )焉(yān )!虽(suī )然(rán ),仲(zhòng )子(zǐ )恶(è )能(néng )廉(lián )?充(chōng )仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )操(cāo ),则(zé )蚓(yǐn )而(ér )後(hòu )可(kě )者(zhě )也(yě )。夫(fū )蚓(yǐn ),上(shàng )食(shí )槁(gǎo )壤(rǎng ),下(xià )饮(yǐn )黄(huáng )泉(quán )。仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )居(jū )室(shì ),伯(bó )夷(yí )之(zhī )所(suǒ )筑(zhù )与(yǔ )?抑(yì )亦(yì )盗(dào )跖(zhí )之(zhī )所(suǒ )筑(zhù )与(yǔ )?所(suǒ )食(shí )之(zhī )粟(sù ),伯(bó )夷(yí )之(zhī )所(suǒ )树(shù )与(yǔ ),抑(yì )亦(yì )盗(dào )跖(zhí )之(zhī )所(suǒ )树(shù )与(yǔ )?是(shì )未(wèi )可(kě )知(zhī )也(yě )。”曰(yuē ):“是(shì )何(hé )伤(shāng )哉(zāi )?彼(bǐ )身(shēn )织(zhī )屦(jù ),妻(qī )辟(pì )纑(lú ),以(yǐ )易(yì )之(zhī )也(yě )。”曰(yuē ):“仲(zhòng )子(zǐ ),齐(qí )之(zhī )世(shì )家(jiā ),兄(xiōng )戴(dài ),盖(gài )禄(lù )万(wàn )锺(zhōng )。以(yǐ )兄(xiōng )之(zhī )禄(lù )为(wéi )不(bú )义(yì )之(zhī )禄(lù ),而(ér )不(bú )食(shí )也(yě )。以(yǐ )兄(xiōng )之(zhī )室(shì )为(wéi )不(bú )义(yì )之(zhī )室(shì ),而(ér )弗(fú )居(jū )也(yě )。辟(pì )兄(xiōng )离(lí )母(mǔ ),处(chù )於(yú )於(yú )陵(líng )。他(tā )日(rì )归(guī ),则(zé )有(yǒu )馈(kuì )其(qí )兄(xiōng )生(shēng )鹅(é )者(zhě )也(yě ),己(jǐ )频(pín )蹙(cù )曰(yuē ):恶(è )用(yòng )是(shì )鶂(yì )鶂(yì )者(zhě )为(wéi )哉(zāi )?他(tā )日(rì ),其(qí )母(mǔ )杀(shā )是(shì )鹅(é )也(yě ),与(yǔ )之(zhī )食(shí )之(zhī )。其(qí )兄(xiōng )自(zì )外(wài )至(zhì ),曰(yuē ):是(shì )鶂(yì )鶂(yì )之(zhī )肉(ròu )也(yě )。出(chū )而(ér )吐(tǔ )之(zhī )。以(yǐ )母(mǔ )则(zé )不(bú )食(shí ),以(yǐ )妻(qī )则(zé )食(shí )之(zhī );以(yǐ )兄(xiōng )之(zhī )室(shì )则(zé )不(bú )居(jū ),以(yǐ )於(yú )陵(líng )则(zé )居(jū )之(zhī )。是(shì )尚(shàng )能(néng )为(wéi )充(chōng )其(qí )类(lèi )也(yě )乎(hū )?若(ruò )仲(zhòng )子(zǐ )者(zhě ),蚓(yǐn )而(ér )後(hòu )充(chōng )其(qí )操(cāo )者(zhě )也(yě )。”

夫(fū )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )非(fēi )仲(zhòng )子(zǐ )也(yě ),不(bú )得(dé )仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )短(duǎn )矣(yǐ )。仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )怪(guài )鹅(é )如(rú )吐(tǔ )之(zhī )者(zhě ),岂(qǐ )为(wéi )在(zài )母(mǔ )不(bú )食(shí )乎(hū )?乃(nǎi )先(xiān )谴(qiǎn )鹅(é )曰(yuē ):“恶(è )用(yòng )鶂(yì )鶂(yì )者(zhě )为(wéi )哉(zāi )?”他(tā )日(rì ),其(qí )母(mǔ )杀(shā )以(yǐ )食(shí )之(zhī ),其(qí )兄(xiōng )曰(yuē ):“是(shì )鶂(yì )鶂(yì )之(zhī )肉(ròu )。”仲(zhòng )子(zǐ )耻(chǐ )负(fù )前(qián )言(yán ),即(jí )吐(tǔ )而(ér )出(chū )之(zhī )。而(ér )兄(xiōng )不(bú )告(gào ),则(zé )不(bú )吐(tǔ );不(bú )吐(tǔ ),则(zé )是(shì )食(shí )於(yú )母(mǔ )也(yě )。谓(wèi )之(zhī )“在(zài )母(mǔ )则(zé )不(bú )食(shí )”,失(shī )其(qí )意(yì )矣(yǐ )。使(shǐ )仲(zhòng )子(zǐ )执(zhí )不(bú )食(shí )於(yú )母(mǔ ),鹅(é )膳(shàn )至(zhì ),不(bú )当(dāng )食(shí )也(yě )。今(jīn )既(jì )食(shí )之(zhī ),知(zhī )其(qí )为(wéi )鹅(é ),怪(guài )而(ér )吐(tǔ )之(zhī )。故(gù )仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )吐(tǔ )鹅(é )也(yě ),耻(chǐ )食(shí )不(bú )合(hé )己(jǐ )志(zhì )之(zhī )物(wù )也(yě ),非(fēi )负(fù )亲(qīn )亲(qīn )之(zhī )恩(ēn ),而(ér )欲(yù )勿(wù )母(mǔ )食(shí )也(yě )。

又(yòu )“仲(zhòng )子(zǐ )恶(è )能(néng )廉(lián )?充(chōng )仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )性(xìng ),则(zé )蚓(yǐn )而(ér )後(hòu )可(kě )者(zhě )也(yě )。夫(fū )蚓(yǐn ),上(shàng )食(shí )槁(gǎo )壤(rǎng ),下(xià )饮(yǐn )黄(huáng )泉(quán )”,是(shì )谓(wèi )蚓(yǐn )为(wéi )至(zhì )廉(lián )也(yě )。仲(zhòng )子(zǐ )如(rú )蚓(yǐn ),乃(nǎi )为(wéi )廉(lián )洁(jié )耳(ěr )。今(jīn )所(suǒ )居(jū )之(zhī )宅(zhái ),伯(bó )夷(yí )之(zhī )所(suǒ )筑(zhù );所(suǒ )食(shí )之(zhī )粟(sù ),伯(bó )夷(yí )之(zhī )所(suǒ )树(shù )。仲(zhòng )子(zǐ )居(jū )而(ér )食(shí )之(zhī ),於(yú )廉(lián )洁(jié )可(kě )也(yě )。或(huò )时(shí )食(shí )盗(dào )跖(zhí )之(zhī )所(suǒ )树(shù )粟(sù ),居(jū )盗(dào )跖(zhí )之(zhī )所(suǒ )筑(zhù )室(shì ),污(wū )廉(lián )洁(jié )之(zhī )行(háng )矣(yǐ )。用(yòng )此(cǐ )非(fēi )仲(zhòng )子(zǐ ),亦(yì )复(fù )失(shī )之(zhī )。室(shì )因(yīn )人(rén )故(gù ),粟(sù )以(yǐ )屦(jù )纑(lú )易(yì )之(zhī ),正(zhèng )使(shǐ )盗(dào )之(zhī )所(suǒ )树(shù )筑(zhù ),己(jǐ )不(bú )闻(wén )知(zhī )。今(jīn )兄(xiōng )之(zhī )不(bú )义(yì ),有(yǒu )其(qí )操(cāo )矣(yǐ )。操(cāo )见(jiàn )於(yú )众(zhòng ),昭(zhāo )晰(xī )议(yì )论(lùn ),故(gù )避(bì )於(yú )陵(líng ),不(bú )处(chù )其(qí )宅(zhái ),织(zhī )屦(jù )辟(pì )纑(lú ),不(bú )食(shí )其(qí )禄(lù )也(yě )。而(ér )欲(yù )使(shǐ )仲(zhòng )子(zǐ )处(chù )於(yú )陵(líng )之(zhī )地(dì ),避(bì )若(ruò )兄(xiōng )之(zhī )宅(zhái ),吐(tǔ )若(ruò )兄(xiōng )之(zhī )禄(lù ),耳(ěr )闻(wén )目(mù )见(jiàn ),昭(zhāo )晰(xī )不(bú )疑(yí ),仲(zhòng )子(zǐ )不(bú )处(chù )不(bú )食(shí ),明(míng )矣(yǐ )。今(jīn )於(yú )陵(líng )之(zhī )宅(zhái ),不(bú )见(jiàn )筑(zhù )者(zhě )为(wéi )谁(shuí ),粟(sù ),不(bú )知(zhī )树(shù )者(zhě )为(wéi )谁(shuí ),何(hé )得(dé )成(chéng )室(shì )而(ér )居(jū )之(zhī )?得(dé )成(chéng )粟(sù )而(ér )食(shí )之(zhī )?孟(mèng )子(zǐ )非(fēi )之(zhī ),是(shì )为(wéi )太(tài )备(bèi )矣(yǐ )。仲(zhòng )子(zǐ )所(suǒ )居(jū ),或(huò )时(shí )盗(dào )之(zhī )所(suǒ )筑(zhù ),仲(zhòng )子(zǐ )不(bú )知(zhī )而(ér )居(jū )之(zhī ),谓(wèi )之(zhī )不(bú )充(chōng )其(qí )操(cāo ),唯(wéi )蚓(yǐn )然(rán )後(hòu )可(kě )者(zhě )也(yě )。夫(fū )盗(dào )室(shì )之(zhī )地(dì )中(zhōng ),亦(yì )有(yǒu )蚓(yǐn )焉(yān ),食(shí )盗(dào )宅(zhái )中(zhōng )之(zhī )槁(gǎo )壤(rǎng ),饮(yǐn )盗(dào )宅(zhái )中(zhōng )之(zhī )黄(huáng )泉(quán ),蚓(yǐn )恶(è )能(néng )为(wéi )可(kě )乎(hū )?在(zài )仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )操(cāo ),满(mǎn )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )议(yì ),鱼(yú )然(rán )後(hòu )乃(nǎi )可(kě )。夫(fū )鱼(yú )处(chù )江(jiāng )海(hǎi )之(zhī )中(zhōng ),食(shí )江(jiāng )海(hǎi )之(zhī )士(shì ),海(hǎi )非(fēi )盗(dào )所(suǒ )凿(záo ),士(shì )非(fēi )盗(dào )所(suǒ )聚(jù )也(yě )。

然(rán )则(zé )仲(zhòng )子(zǐ )有(yǒu )大(dà )非(fēi ),孟(mèng )子(zǐ )非(fēi )之(zhī ),不(bú )能(néng )得(dé )也(yě )。夫(fū )仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )去(qù )母(mǔ )辟(pì )兄(xiōng ),与(yǔ )妻(qī )独(dú )处(chù )於(yú )陵(líng ),以(yǐ )兄(xiōng )之(zhī )宅(zhái )为(wéi )不(bú )义(yì )之(zhī )宅(zhái ),以(yǐ )兄(xiōng )之(zhī )禄(lù )为(wéi )不(bú )义(yì )之(zhī )禄(lù ),故(gù )不(bú )处(chù )不(bú )食(shí ),廉(lián )洁(jié )之(zhī )至(zhì )也(yě ),然(rán )则(zé )其(qí )徒(tú )于(yú )陵(líng )归(guī )候(hòu )母(mǔ )也(yě ),宜(yí )自(zì )赍(jī )食(shí )而(ér )行(háng )。鹅(é )膳(shàn )之(zhī )进(jìn )也(yě ),必(bì )与(yǔ )饭(fàn )俱(jù )。母(mǔ )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )饭(fàn )者(zhě ),兄(xiōng )之(zhī )禄(lù )也(yě )。母(mǔ )不(bú )自(zì )有(yǒu )私(sī )粟(sù )。以(yǐ )食(shí )仲(zhòng )子(zǐ ),明(míng )矣(yǐ )。仲(zhòng )子(zǐ )食(shí )兄(xiōng )禄(lù )也(yě )。伯(bó )夷(yí )不(bú )食(shí )周(zhōu )粟(sù )。饿(è )死(sǐ )於(yú )首(shǒu )阳(yáng )之(zhī )下(xià ),岂(qǐ )一(yī )食(shí )周(zhōu )粟(sù )而(ér )以(yǐ )污(wū )其(qí )洁(jié )行(háng )哉(zāi )?仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )操(cāo ),近(jìn )不(bú )若(ruò )伯(bó )夷(yí ),而(ér )孟(mèng )子(zǐ )谓(wèi )之(zhī )若(ruò )蚓(yǐn )乃(nǎi )可(kě ),失(shī )仲(zhòng )子(zǐ )之(zhī )操(cāo )所(suǒ )当(dāng )比(bǐ )矣(yǐ )。

孟(mèng )子(zǐ )曰(yuē ):“莫(mò )非(fēi )天(tiān )命(mìng )也(yě ),顺(shùn )受(shòu )其(qí )正(zhèng )。是(shì )故(gù )知(zhī )命(mìng )者(zhě ),不(bú )立(lì )乎(hū )岩(yán )墙(qiáng )之(zhī )下(xià )。”尽(jìn )其(qí )道(dào )而(ér )死(sǐ )者(zhě ),为(wéi )正(zhèng )命(mìng )也(yě );桎(zhì )梏(gù )而(ér )死(sǐ )者(zhě ),非(fēi )天(tiān )命(mìng )也(yě )。

夫(fū )孟(mèng )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),是(shì )谓(wèi )人(rén )无(wú )触(chù )值(zhí )之(zhī )命(mìng )也(yě )。顺(shùn )操(cāo )行(háng )者(zhě )得(dé )正(zhèng )命(mìng ),妄(wàng )行(háng )苟(gǒu )为(wéi )得(dé )非(fēi )正(zhèng )〔命(mìng )〕,是(shì )天(tiān )命(mìng )於(yú )操(cāo )行(háng )也(yě )。夫(fū )子(zǐ )不(bú )王(wáng ),颜(yán )渊(yuān )早(zǎo )夭(yāo ),子(zǐ )夏(xià )失(shī )明(míng ),伯(bó )牛(niú )为(wéi )疠(lì )。四(sì )者(zhě )行(háng )不(bú )顺(shùn )与(yǔ )?何(hé )以(yǐ )不(bú )受(shòu )正(zhèng )命(mìng )?比(bǐ )干(gàn )剖(pōu ),子(zǐ )胥(xū )烹(pēng ),子(zǐ )路(lù )菹(zū ),天(tiān )下(xià )极(jí )戮(lù ),非(fēi )徒(tú )桎(zhì )梏(gù )也(yě )。必(bì )以(yǐ )桎(zhì )梏(gù )效(xiào )非(fēi )正(zhèng )命(mìng ),则(zé )比(bǐ )干(gàn )、子(zǐ )胥(xū )行(háng )不(bú )顺(shùn )也(yě )。人(rén )禀(bǐng )性(xìng )命(mìng ),或(huò )当(dāng )压(yā )溺(nì )兵(bīng )烧(shāo ),虽(suī )或(huò )慎(shèn )操(cāo )修(xiū )行(háng ),其(qí )何(hé )益(yì )哉(zāi )?窦(dòu )广(guǎng )国(guó )与(yǔ )百(bǎi )人(rén )俱(jù )卧(wò )积(jī )炭(tàn )之(zhī )下(xià ),炭(tàn )崩(bēng ),百(bǎi )人(rén )皆(jiē )死(sǐ ),广(guǎng )国(guó )独(dú )济(jì ),命(mìng )当(dāng )封(fēng )侯(hóu )也(yě )。积(jī )炭(tàn )与(yǔ )岩(yán )墙(qiáng )何(hé )以(yǐ )异(yì )?命(mìng )不(bú )压(yā ),虽(suī )岩(yán )崩(bēng ),有(yǒu )广(guǎng )国(guó )之(zhī )命(mìng )者(zhě ),犹(yóu )将(jiāng )脱(tuō )免(miǎn )。行(háng ),或(huò )使(shǐ )之(zhī );止(zhǐ ),或(huò )尼(ní )之(zhī )。命(mìng )当(dāng )压(yā ),犹(yóu )或(huò )使(shǐ )之(zhī )立(lì )於(yú )墙(qiáng )下(xià )。孔(kǒng )甲(jiǎ )所(suǒ )入(rù )主(zhǔ )人(rén )〔之(zhī )〕子(zǐ ),天(tiān )命(mìng )当(dāng )贱(jiàn ),虽(suī )载(zǎi )入(rù )宫(gōng ),犹(yóu )为(wéi )守(shǒu )者(zhě )。不(bú )立(lì )岩(yán )墙(qiáng )之(zhī )下(xià ),与(yǔ )孔(kǒng )甲(jiǎ )载(zǎi )子(zǐ )入(rù )宫(gōng ),同(tóng )一(yī )实(shí )也(yě )。

阅读:25343

打赏捐助〔Donate〕>>>

《刺孟篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库