本经训【登录】

ok8.org > 《淮南子》 > 《本经训》 > 拼音版

太(tài )清(qīng )之(zhī )始(shǐ )也(yě ),和(hé )顺(shùn )以(yǐ )寂(jì )漠(mò ),质(zhì )真(zhēn )而(ér )素(sù )朴(pǔ ),闲(xián )静(jìng )而(ér )不(bú )躁(zào ),推(tuī )移(yí )而(ér )无(wú )故(gù ),在(zài )内(nèi )而(ér )合(hé )乎(hū )道(dào ),出(chū )外(wài )而(ér )调(diào )于(yú )义(yì ),发(fā )动(dòng )而(ér )成(chéng )于(yú )文(wén ),行(háng )快(kuài )而(ér )便(biàn )于(yú )物(wù )。其(qí )言(yán )略(luè )而(ér )循(xún )理(lǐ ),其(qí )行(háng )侻(tuō )而(ér )顺(shùn )情(qíng ),其(qí )心(xīn )愉(yú )而(ér )不(bú )伪(wěi ),其(qí )事(shì )素(sù )而(ér )不(bú )饰(shì )。是(shì )以(yǐ )不(bú )择(zé )时(shí )日(rì ),不(bú )占(zhàn )卦(guà )兆(zhào ),不(bú )谋(móu )所(suǒ )始(shǐ ),不(bú )议(yì )所(suǒ )终(zhōng );安(ān )则(zé )止(zhǐ ),激(jī )则(zé )行(háng );通(tōng )体(tǐ )于(yú )天(tiān )地(dì ),同(tóng )精(jīng )干(gàn )阴(yīn )阳(yáng );一(yī )和(hé )于(yú )四(sì )时(shí ),明(míng )照(zhào )于(yú )日(rì )月(yuè ),与(yǔ )造(zào )化(huà )者(zhě )相(xiàng )雌(cí )雄(xióng )。是(shì )以(yǐ )天(tiān )覆(fù )以(yǐ )德(dé ),地(dì )载(zǎi )以(yǐ )乐(lè );四(sì )时(shí )不(bú )失(shī )其(qí )叙(xù ),风(fēng )雨(yǔ )不(bú )降(jiàng )其(qí )虐(nuè );日(rì )月(yuè )淑(shū )清(qīng )而(ér )扬(yáng )光(guāng ),五(wǔ )星(xīng )循(xún )轨(guǐ )而(ér )不(bú )失(shī )其(qí )行(háng )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),玄(xuán )元(yuán )至(zhì )汤(tāng )而(ér )运(yùn )照(zhào ),凤(fèng )麟(lín )至(zhì ),蓍(shī )龟(guī )兆(zhào ),甘(gān )露(lù )下(xià ),竹(zhú )实(shí )满(mǎn ),流(liú )黄(huáng )出(chū )而(ér )朱(zhū )草(cǎo )生(shēng ),机(jī )械(xiè )诈(zhà )伪(wěi ),莫(mò )藏(cáng )于(yú )心(xīn )。

逮(dǎi )至(zhì )衰(shuāi )世(shì ),镌(juān )山(shān )石(shí ),锲(qiè )金(jīn )玉(yù ),擿(tī )蚌(bàng )蜃(shèn ),消(xiāo )钢(gāng )铁(tiě ),而(ér )万(wàn )物(wù )不(bú )滋(zī )。刳(kū )胎(tāi )杀(shā )夭(yāo ),麒(qí )麟(lín )不(bú )游(yóu ):覆(fù )巢(cháo )毁(huǐ )卵(luǎn ),凤(fèng )皇(huáng )不(bú )翔(xiáng );钻(zuàn )燧(suì )取(qǔ )火(huǒ ),构(gòu )木(mù )为(wéi )台(tái );焚(fén )林(lín )而(ér )田(tián ),竭(jié )泽(zé )而(ér )渔(yú );人(rén )械(xiè )不(bú )足(zú ),畜(chù )藏(cáng )有(yǒu )余(yú ),而(ér )万(wàn )物(wù )不(bú )繁(fán )兆(zhào ),萌(méng )牙(yá )卵(luǎn )胎(tāi )而(ér )不(bú )成(chéng )者(zhě ),处(chù )之(zhī )太(tài )半(bàn )矣(yǐ )。积(jī )壤(rǎng )而(ér )丘(qiū )处(chù ),粪(fèn )田(tián )而(ér )种(zhǒng )谷(gǔ );掘(jué )地(dì )而(ér )井(jǐng )饮(yǐn ),疏(shū )川(chuān )而(ér )为(wéi )利(lì );筑(zhù )城(chéng )而(ér )为(wéi )固(gù ),拘(jū )兽(shòu )以(yǐ )为(wéi )畜(chù );则(zé )阴(yīn )阳(yáng )缪(miù )戾(lì ),四(sì )时(shí )失(shī )叙(xù );雷(léi )霆(tíng )毁(huǐ )折(shé ),雹(báo )霰(xiàn )降(jiàng )虐(nuè );氛(fēn )雾(wù )霜(shuāng )雪(xuě )不(bú )霁(jì ),而(ér )万(wàn )物(wù )燋(jiāo )夭(yāo )。菑(zī )榛(zhēn )秽(huì ),聚(jù )埒(liè )亩(mǔ );芟(shān )野(yě )菼(tǎn ),长(zhǎng )苗(miáo )秀(xiù );草(cǎo )木(mù )之(zhī )句(jù )萌(méng )衔(xián )华(huá )戴(dài )实(shí )而(ér )死(sǐ )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。乃(nǎi )至(zhì )夏(xià )屋(wū )宫(gōng )驾(jià ),县(xiàn )联(lián )房(fáng )植(zhí );橑(lǎo )檐(yán )榱(cuī )题(tí ),雕(diāo )琢(zhuó )刻(kè )镂(lòu );乔(qiáo )枝(zhī )菱(líng )阿(ā ),夫(fū )容(róng )芰(jì )荷(hé );五(wǔ )采(cǎi )争(zhēng )胜(shèng ),流(liú )漫(màn )陆(lù )离(lí );修(xiū )掞(yǎn )曲(qǔ )校(xiào ),夭(yāo )矫(jiǎo )曾(céng )挠(náo ),芒(máng )繁(fán )纷(fēn )挐(ná ),以(yǐ )相(xiàng )交(jiāo )持(chí );公(gōng )输(shū )、王(wáng )尔(ěr )无(wú )所(suǒ )错(cuò )其(qí )剞(jī )劂(jué )削(xuē )锯(jù ),然(rán )犹(yóu )未(wèi )能(néng )澹(dàn )人(rén )主(zhǔ )之(zhī )欲(yù )也(yě )。是(shì )以(yǐ )松(sōng )柏(bǎi )菌(jūn )露(lù )夏(xià )槁(gǎo ),江(jiāng )河(hé )三(sān )川(chuān ),绝(jué )而(ér )不(bú )流(liú ),夷(yí )羊(yáng )在(zài )牧(mù ),飞(fēi )蛩(qióng )满(mǎn )野(yě );天(tiān )旱(hàn )地(dì )坼(chè ),凤(fèng )皇(huáng )不(bú )下(xià );句(jù )爪(zhǎo )、居(jū )牙(yá )、戴(dài )角(jiǎo )、出(chū )距(jù )之(zhī )兽(shòu ),于(yú )是(shì )鸷(zhì )矣(yǐ )。民(mín )之(zhī )专(zhuān )室(shì )蓬(péng )庐(lú ),无(wú )所(suǒ )归(guī )宿(xiǔ ),冻(dòng )饿(è )饥(jī )寒(hán ),死(sǐ )者(zhě )相(xiàng )枕(zhěn )席(xí )也(yě )。及(jí )到(dào )分(fèn )山(shān )川(chuān )豁(huō )谷(gǔ ),使(shǐ )有(yǒu )壤(rǎng )界(jiè );计(jì )人(rén )多(duō )少(shǎo )众(zhòng )寡(guǎ ),使(shǐ )有(yǒu )分(fèn )数(shù );筑(zhù )城(chéng )掘(jué )池(chí ),设(shè )机(jī )械(xiè )险(xiǎn )阻(zǔ )以(yǐ )为(wéi )备(bèi );饰(shì )职(zhí )事(shì ),制(zhì )服(fú )等(děng ),异(yì )贵(guì )贱(jiàn ),差(chà )贤(xián )不(bú )肖(xiāo ),经(jīng )诽(fěi )誉(yù ),行(háng )赏(shǎng )罚(fá ),则(zé )兵(bīng )革(gé )兴(xìng )而(ér )分(fèn )争(zhēng )生(shēng );民(mín )之(zhī )灭(miè )抑(yì )夭(yāo )隐(yǐn ),虐(nuè )杀(shā )不(bú )辜(gū )而(ér )刑(xíng )诛(zhū )无(wú )罪(zuì ),于(yú )是(shì )生(shēng )矣(yǐ )。

天(tiān )地(dì )之(zhī )合(hé )和(hé ),阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )陶(táo )化(huà )万(wàn )物(wù ),皆(jiē )乘(chéng )人(rén )气(qì )者(zhě )也(yě )。是(shì )故(gù )上(shàng )下(xià )离(lí )心(xīn ),气(qì )乃(nǎi )上(shàng )蒸(zhēng );君(jūn )臣(chén )不(bú )和(hé ),五(wǔ )谷(gǔ )不(bú )为(wéi )。距(jù )日(rì )冬(dōng )至(zhì )四(sì )十(shí )六(liù )日(rì ),天(tiān )含(hán )和(hé )而(ér )未(wèi )降(jiàng ),地(dì )怀(huái )气(qì )而(ér )未(wèi )扬(yáng ),阴(yīn )阳(yáng )储(chǔ )与(yǔ ),呼(hū )吸(xī )浸(jìn )潭(tán ),包(bāo )裹(guǒ )风(fēng )俗(sú ),斟(zhēn )酌(zhuó )殊(shū ),薄(báo )众(zhòng )宜(yí ),以(yǐ )相(xiàng )呕(ǒu )咐(fù )酝(yùn )酿(niàng ),而(ér )成(chéng )育(yù )群(qún )生(shēng )。是(shì )故(gù )春(chūn )肃(sù )秋(qiū )荣(róng ),冬(dōng )雷(léi )夏(xià )霜(shuāng ),皆(jiē )贼(zéi )气(qì )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),天(tiān )地(dì )宇(yǔ )宙(zhòu ),一(yī )人(rén )之(zhī )身(shēn )也(yě );六(liù )合(hé )之(zhī )内(nèi ),一(yī )人(rén )之(zhī )制(zhì )也(yě )。是(shì )故(gù )明(míng )于(yú )性(xìng )者(zhě ),天(tiān )地(dì )不(bú )能(néng )胁(xié )也(yě );审(shěn )于(yú )符(fú )者(zhě ),怪(guài )物(wù )不(bú )能(néng )惑(huò )也(yě )。故(gù )圣(shèng )人(rén )者(zhě ),由(yóu )近(jìn )知(zhī )远(yuǎn ),而(ér )万(wàn )殊(shū )为(wéi )一(yī );古(gǔ )之(zhī )人(rén ),同(tóng )气(qì )于(yú )天(tiān )地(dì ),与(yǔ )一(yī )世(shì )而(ér )优(yōu )游(yóu )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),无(wú )庆(qìng )贺(hè )之(zhī )利(lì ),刑(xíng )罚(fá )之(zhī )威(wēi ),礼(lǐ )义(yì )廉(lián )耻(chǐ )不(bú )设(shè ),毁(huǐ )誉(yù )仁(rén )鄙(bǐ )不(bú )立(lì ),而(ér )万(wàn )民(mín )莫(mò )相(xiàng )侵(qīn )欺(qī )暴(bào )虐(nuè ),犹(yóu )在(zài )于(yú )混(hún )冥(míng )之(zhī )中(zhōng )。逮(dǎi )至(zhì )衰(shuāi )世(shì ),人(rén )众(zhòng )财(cái )寡(guǎ ),事(shì )力(lì )劳(láo )而(ér )养(yǎng )不(bú )足(zú ),于(yú )是(shì )忿(fèn )争(zhēng )生(shēng ),是(shì )以(yǐ )贵(guì )仁(rén )。仁(rén )鄙(bǐ )不(bú )齐(qí ),比(bǐ )周(zhōu )朋(péng )党(dǎng ),设(shè )诈(zhà )谞(xū ),怀(huái )机(jī )械(xiè )巧(qiǎo )故(gù )之(zhī )心(xīn ),而(ér )性(xìng )失(shī )矣(yǐ ),是(shì )以(yǐ )贵(guì )义(yì )。阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )情(qíng )莫(mò )不(bú )有(yǒu )血(xuè )气(qì )之(zhī )感(gǎn ),男(nán )女(nǚ )群(qún )居(jū )杂(zá )处(chù )而(ér )无(wú )别(bié ),是(shì )以(yǐ )贵(guì )礼(lǐ )。性(xìng )命(mìng )之(zhī )情(qíng ),淫(yín )而(ér )相(xiàng )胁(xié ),以(yǐ )不(bú )得(dé )已(yǐ )则(zé )不(bú )和(hé ),是(shì )以(yǐ )贵(guì )乐(lè )。是(shì )故(gù )仁(rén )义(yì )礼(lǐ )乐(lè )者(zhě ),可(kě )以(yǐ )救(jiù )败(bài ),而(ér )非(fēi )通(tōng )治(zhì )之(zhī )至(zhì )也(yě )。

夫(fū )仁(rén )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )救(jiù )争(zhēng )也(yě );义(yì )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )救(jiù )失(shī )也(yě );礼(lǐ )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )救(jiù )淫(yín )也(yě );乐(lè )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )救(jiù )忧(yōu )也(yě )。神(shén )明(míng )定(dìng )于(yú )天(tiān )下(xià )而(ér )心(xīn )反(fǎn )其(qí )初(chū ),心(xīn )反(fǎn )其(qí )初(chū )而(ér )民(mín )性(xìng )善(shàn ),民(mín )性(xìng )善(shàn )而(ér )天(tiān )地(dì )阴(yīn )阳(yáng )从(cóng )而(ér )包(bāo )之(zhī ),则(zé )财(cái )足(zú )而(ér )人(rén )澹(dàn )矣(yǐ ),贪(tān )鄙(bǐ )忿(fèn )争(zhēng )不(bú )得(dé )生(shēng )焉(yān )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),则(zé )仁(rén )义(yì )不(bú )用(yòng )矣(yǐ )。道(dào )德(dé )定(dìng )于(yú )天(tiān )下(xià )而(ér )民(mín )纯(chún )朴(pǔ ),则(zé )目(mù )不(bú )营(yíng )于(yú )色(sè ),耳(ěr )不(bú )淫(yín )于(yú )声(shēng ),坐(zuò )俳(pái )而(ér )歌(gē )谣(yáo ),被(bèi )发(fā )而(ér )浮(fú )游(yóu ),虽(suī )有(yǒu )毛(máo )嫱(qiáng )、西(xī )施(shī )之(zhī )色(sè ),不(bú )知(zhī )说(shuō )也(yě ),掉(diào )羽(yǔ )、武(wǔ )象(xiàng ),不(bú )知(zhī )乐(lè )也(yě ),淫(yín )泆(yì )无(wú )别(bié )不(bú )生(shēng )焉(yān )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),礼(lǐ )乐(lè )不(bú )用(yòng )也(yě )。是(shì )故(gù )德(dé )衰(shuāi )然(rán )后(hòu )仁(rén )生(shēng ),行(háng )沮(jǔ )然(rán )后(hòu )义(yì )立(lì ),和(hé )失(shī )然(rán )后(hòu )声(shēng )调(diào ),礼(lǐ )淫(yín )然(rán )后(hòu )容(róng )饰(shì )。是(shì )故(gù )知(zhī )神(shén )明(míng )然(rán )后(hòu )知(zhī )道(dào )德(dé )之(zhī )不(bú )足(zú )为(wéi )也(yě ),知(zhī )道(dào )德(dé )然(rán )后(hòu )知(zhī )仁(rén )义(yì )之(zhī )不(bú )足(zú )行(háng )也(yě ),知(zhī )仁(rén )义(yì )然(rán )后(hòu )知(zhī )礼(lǐ )乐(lè )之(zhī )不(bú )足(zú )修(xiū )也(yě )。今(jīn )背(bèi )其(qí )本(běn )而(ér )求(qiú )其(qí )末(mò ),释(shì )其(qí )要(yào )而(ér )索(suǒ )之(zhī )于(yú )详(xiáng ),未(wèi )可(kě )与(yǔ )言(yán )至(zhì )也(yě )。

天(tiān )地(dì )之(zhī )大(dà ),可(kě )以(yǐ )矩(jǔ )表(biǎo )识(shí )也(yě );星(xīng )月(yuè )之(zhī )行(háng ),可(kě )以(yǐ )历(lì )推(tuī )得(dé )也(yě );雷(léi )震(zhèn )之(zhī )声(shēng ),可(kě )以(yǐ )鼓(gǔ )钟(zhōng )写(xiě )也(yě );风(fēng )雨(yǔ )之(zhī )变(biàn ),可(kě )以(yǐ )音(yīn )律(lǜ )知(zhī )也(yě )。是(shì )故(gù )大(dà )可(kě )睹(dǔ )者(zhě ),可(kě )得(dé )而(ér )量(liàng )也(yě );明(míng )可(kě )见(jiàn )者(zhě ),可(kě )得(dé )而(ér )蔽(bì )也(yě ):声(shēng )可(kě )闻(wén )者(zhě ),可(kě )得(dé )而(ér )调(diào )也(yě );色(sè )可(kě )察(chá )者(zhě ),可(kě )得(dé )而(ér )别(bié )也(yě )。夫(fū )至(zhì )大(dà ),天(tiān )地(dì )弗(fú )能(néng )含(hán )也(yě );至(zhì )微(wēi ),神(shén )明(míng )弗(fú )能(néng )领(lǐng )也(yě )。及(jí )至(zhì )建(jiàn )律(lǜ )历(lì ),别(bié )五(wǔ )色(sè ),异(yì )清(qīng )浊(zhuó ),味(wèi )甘(gān )苦(kǔ ),则(zé )朴(pǔ )散(sàn )而(ér )为(wéi )器(qì )矣(yǐ )。立(lì )仁(rén )义(yì ),修(xiū )礼(lǐ )乐(lè ),则(zé )德(dé )迁(qiān )而(ér )为(wéi )伪(wěi )矣(yǐ )。及(jí )伪(wěi )之(zhī )生(shēng )也(yě ),饰(shì )智(zhì )以(yǐ )惊(jīng )愚(yú ),设(shè )诈(zhà )以(yǐ )巧(qiǎo )上(shàng ),天(tiān )下(xià )有(yǒu )能(néng )持(chí )之(zhī )者(zhě ),有(yǒu )能(néng )治(zhì )之(zhī )者(zhě )也(yě )。昔(xī )者(zhě )苍(cāng )颉(jié )作(zuò )书(shū ),而(ér )天(tiān )雨(yǔ )粟(sù ),鬼(guǐ )夜(yè )哭(kū );伯(bó )益(yì )作(zuò )井(jǐng ),而(ér )龙(lóng )登(dēng )玄(xuán )云(yún ),神(shén )栖(qī )昆(kūn )仑(lún ),能(néng )愈(yù )多(duō )而(ér )德(dé )愈(yù )薄(báo )矣(yǐ )。故(gù )周(zhōu )鼎(dǐng )著(zhe )倕(zhuì ),使(shǐ )衔(xián )其(qí )指(zhǐ ),以(yǐ )明(míng )大(dà )巧(qiǎo )之(zhī )不(bú )可(kě )为(wéi )也(yě )。

故(gù )至(zhì )人(rén )之(zhī )治(zhì )也(yě ),心(xīn )与(yǔ )神(shén )处(chù ),形(xíng )与(yǔ )性(xìng )调(diào );静(jìng )而(ér )体(tǐ )德(dé ),动(dòng )而(ér )理(lǐ )通(tōng );随(suí )自(zì )然(rán )之(zhī )性(xìng ),而(ér )缘(yuán )不(bú )得(dé )已(yǐ )之(zhī )化(huà );洞(dòng )然(rán )无(wú )为(wéi )而(ér )天(tiān )下(xià )自(zì )和(hé ),憺(dàn )然(rán )无(wú )欲(yù )而(ér )民(mín )自(zì )朴(pǔ );无(wú )机(jī )祥(xiáng )而(ér )民(mín )不(bú )夭(yāo ),不(bú )忿(fèn )争(zhēng )而(ér )养(yǎng )足(zú );兼(jiān )包(bāo )海(hǎi )内(nèi ),泽(zé )及(jí )后(hòu )世(shì ),不(bú )知(zhī )为(wéi )之(zhī )者(zhě )谁(shuí )何(hé )。是(shì )故(gù )生(shēng )无(wú )号(hào ),死(sǐ )夫(fū )谥(shì ),实(shí )不(bú )聚(jù )而(ér )名(míng )不(bú )立(lì ),施(shī )者(zhě )不(bú )德(dé ),受(shòu )者(zhě )不(bú )让(ràng ),德(dé )交(jiāo )归(guī )焉(yān ),而(ér )莫(mò )之(zhī )充(chōng )忍(rěn )也(yě )。故(gù )德(dé )之(zhī )所(suǒ )总(zǒng ),道(dào )弗(fú )能(néng )害(hài )也(yě ),智(zhì )之(zhī )所(suǒ )不(bú )知(zhī ),辩(biàn )弗(fú )能(néng )解(jiě )也(yě )。不(bú )言(yán )之(zhī )辩(biàn ),不(bú )道(dào )之(zhī )道(dào ),若(ruò )或(huò )通(tōng )焉(yān ),谓(wèi )之(zhī )天(tiān )府(fǔ )。取(qǔ )焉(yān )而(ér )不(bú )损(sǔn ),酌(zhuó )焉(yān )而(ér )不(bú )竭(jié ),莫(mò )知(zhī )其(qí )所(suǒ )由(yóu )出(chū ),是(shì )谓(wèi )瑶(yáo )光(guāng )。瑶(yáo )光(guāng )者(zhě ),资(zī )粮(liáng )万(wàn )物(wù )者(zhě )也(yě )。

振(zhèn )困(kùn )穷(qióng ),补(bǔ )不(bú )足(zú ),则(zé )名(míng )生(shēng );兴(xìng )利(lì )除(chú )害(hài ),伐(fá )乱(luàn )禁(jìn )暴(bào ),则(zé )功(gōng )成(chéng )。世(shì )无(wú )灾(zāi )害(hài ),虽(suī )神(shén )无(wú )所(suǒ )施(shī )其(qí )德(dé );上(shàng )下(xià )和(hé )辑(jí ),虽(suī )贤(xián )无(wú )所(suǒ )立(lì )其(qí )功(gōng )。昔(xī )容(róng )成(chéng )氏(shì )之(zhī )时(shí ),道(dào )路(lù )雁(yàn )行(háng )列(liè )处(chù ),托(tuō )婴(yīng )儿(ér )于(yú )巢(cháo )上(shàng ),置(zhì )余(yú )粮(liáng )于(yú )亩(mǔ )首(shǒu ),虎(hǔ )豹(bào )可(kě )尾(wěi ),虺(huī )蛇(shé )可(kě )跟(gēn ),而(ér )不(bú )知(zhī )其(qí )所(suǒ )由(yóu )然(rán )。逮(dǎi )至(zhì )尧(yáo )之(zhī )时(shí ),十(shí )日(rì )并(bìng )出(chū ),焦(jiāo )禾(hé )稼(jià ),杀(shā )草(cǎo )木(mù ),而(ér )民(mín )无(wú )所(suǒ )食(shí )。猰(yà )貐(yǔ )、凿(záo )齿(chǐ )、九(jiǔ )婴(yīng )、大(dà )风(fēng )、封(fēng )豨(xī )、修(xiū )蛇(shé )皆(jiē )为(wéi )民(mín )害(hài )。尧(yáo )乃(nǎi )使(shǐ )羿(yì )诛(zhū )凿(záo )齿(chǐ )于(yú )畴(chóu )华(huá )之(zhī )野(yě ),杀(shā )九(jiǔ )婴(yīng )于(yú )凶(xiōng )水(shuǐ )之(zhī )上(shàng ),缴(jiǎo )大(dà )风(fēng )于(yú )青(qīng )丘(qiū )之(zhī )泽(zé ),上(shàng )射(shè )十(shí )日(rì )而(ér )下(xià )杀(shā )猰(yà )貐(yǔ ),断(duàn )修(xiū )蛇(shé )于(yú )洞(dòng )庭(tíng ),禽(qín )封(fēng )豨(xī )于(yú )桑(sāng )林(lín ),万(wàn )民(mín )皆(jiē )喜(xǐ ),置(zhì )尧(yáo )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )。于(yú )是(shì )天(tiān )下(xià )广(guǎng )陕(shǎn )险(xiǎn )易(yì )远(yuǎn )近(jìn )始(shǐ )有(yǒu )道(dào )里(lǐ )。舜(shùn )之(zhī )时(shí ),共(gòng )工(gōng )振(zhèn )滔(tāo )洪(hóng )水(shuǐ ),以(yǐ )薄(báo )空(kōng )桑(sāng ),龙(lóng )门(mén )未(wèi )开(kāi ),吕(lǚ )梁(liáng )未(wèi )发(fā ),江(jiāng )淮(huái )通(tōng )流(liú ),四(sì )海(hǎi )溟(míng )涬(xìng ),民(mín )皆(jiē )上(shàng )丘(qiū )陵(líng ),赴(fù )树(shù )木(mù )。舜(shùn )乃(nǎi )使(shǐ )禹(yǔ )疏(shū )三(sān )江(jiāng )五(wǔ )湖(hú ),辟(pì )伊(yī )阙(què ),民(mín )廛(chán )涧(jiàn ),平(píng )通(tōng )沟(gōu )陆(lù ),流(liú )注(zhù )东(dōng )海(hǎi )。鸿(hóng )水(shuǐ )漏(lòu ),九(jiǔ )州(zhōu )干(gàn ),万(wàn )民(mín )皆(jiē )宁(níng )其(qí )性(xìng )。是(shì )以(yǐ )称(chēng )尧(yáo )、舜(shùn )以(yǐ )为(wéi )圣(shèng )。晚(wǎn )世(shì )之(zhī )时(shí ),帝(dì )有(yǒu )桀(jié )、纣(zhòu ),为(wéi )琁(qióng )室(shì )、瑶(yáo )台(tái )、象(xiàng )廊(láng )、玉(yù )床(chuáng ),纣(zhòu )为(wéi )肉(ròu )圃(pǔ )、酒(jiǔ )池(chí ),燎(liáo )焚(fén )天(tiān )下(xià )之(zhī )财(cái ),罢(bà )苦(kǔ )万(wàn )民(mín )之(zhī )力(lì ),刳(kū )谏(jiàn )者(zhě ),剔(tī )孕(yùn )妇(fù ),攘(rǎng )天(tiān )下(xià ),虐(nuè )百(bǎi )姓(xìng )。于(yú )是(shì )汤(tāng )乃(nǎi )以(yǐ )革(gé )车(chē )三(sān )百(bǎi )乘(chéng ),伐(fá )桀(jié )于(yú )南(nán )巢(cháo ),放(fàng )之(zhī )夏(xià )台(tái );武(wǔ )王(wáng )甲(jiǎ )卒(zú )三(sān )千(qiān ),破(pò )纣(zhòu )牧(mù )野(yě ),杀(shā )之(zhī )于(yú )宣(xuān )室(shì )。天(tiān )下(xià )宁(níng )定(dìng ),百(bǎi )姓(xìng )和(hé )集(jí ),是(shì )以(yǐ )称(chēng )汤(tāng )、武(wǔ )之(zhī )贤(xián )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),有(yǒu )贤(xián )圣(shèng )之(zhī )名(míng )者(zhě ),必(bì )遭(zāo )乱(luàn )世(shì )之(zhī )患(huàn )也(yě )。

至(zhì )人(rén )生(shēng )乱(luàn )世(shì )之(zhī )中(zhōng ),含(hán )德(dé )怀(huái )道(dào ),拘(jū )无(wú )穷(qióng )之(zhī )智(zhì ),钳(qián )口(kǒu )寝(qǐn )说(shuō ),遂(suí )不(bú )言(yán )而(ér )死(sǐ )者(zhě )众(zhòng )矣(yǐ ),然(rán )天(tiān )下(xià )莫(mò )知(zhī )贵(guì )其(qí )不(bú )言(yán )也(yě )。故(gù )道(dào )可(kě )道(dào ),非(fēi )常(cháng )道(dào ),名(míng )可(kě )名(míng ),非(fēi )常(cháng )名(míng ),著(zhe )于(yú )竹(zhú )帛(bó ),镂(lòu )于(yú )金(jīn )石(shí ),可(kě )传(chuán )于(yú )人(rén )者(zhě ),其(qí )粗(cū )也(yě )。五(wǔ )帝(dì )三(sān )王(wáng ),殊(shū )事(shì )而(ér )同(tóng )指(zhǐ ),异(yì )路(lù )而(ér )同(tóng )归(guī )。晚(wǎn )世(shì )学(xué )者(zhě ),不(bú )知(zhī )道(dào )之(zhī )所(suǒ )一(yī )体(tǐ ),德(dé )之(zhī )所(suǒ )总(zǒng )要(yào ),取(qǔ )成(chéng )之(zhī )迹(jì ),相(xiàng )与(yǔ )危(wēi )坐(zuò )而(ér )说(shuō )之(zhī ),鼓(gǔ )歌(gē )而(ér )舞(wǔ )之(zhī ),故(gù )博(bó )学(xué )多(duō )闻(wén )而(ér )不(bú )免(miǎn )于(yú )惑(huò )。诗(shī )云(yún ):“不(bú )敢(gǎn )暴(bào )虎(hǔ ),不(bú )敢(gǎn )冯(féng )河(hé )。人(rén )知(zhī )一(yī ),莫(mò )知(zhī )其(qí )他(tā )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

帝(dì )者(zhě )体(tǐ )太(tài )一(yī ),王(wáng )者(zhě )法(fǎ )阴(yīn )阳(yáng ),霸(bà )者(zhě )则(zé )四(sì )时(shí ),君(jūn )者(zhě )用(yòng )六(liù )律(lǜ )。秉(bǐng )太(tài )一(yī )者(zhě ),牢(láo )笼(lóng )天(tiān )地(dì ),弹(dàn )压(yā )山(shān )川(chuān );含(hán )吐(tǔ )阴(yīn )阳(yáng ),伸(shēn )曳(yè )四(sì )时(shí );纪(jì )纲(gāng )八(bā )极(jí ),经(jīng )纬(wěi )六(liù )合(hé );覆(fù )露(lù )照(zhào )导(dǎo ),普(pǔ )汜(sì )无(wú )私(sī );蠉(xuān )飞(fēi )蠕(rú )动(dòng ),莫(mò )不(bú )仰(yǎng )德(dé )而(ér )生(shēng )。阴(yīn )阳(yáng )者(zhě ),承(chéng )天(tiān )地(dì )之(zhī )和(hé ),形(xíng )万(wàn )殊(shū )之(zhī )体(tǐ );含(hán )气(qì )化(huà )物(wù ),以(yǐ )成(chéng )埒(liè )类(lèi );赢(yíng )缩(suō )卷(juàn )舒(shū ),沦(lún )于(yú )不(bú )测(cè );终(zhōng )始(shǐ )虚(xū )满(mǎn ),转(zhuǎn )于(yú )无(wú )原(yuán )。四(sì )时(shí )者(zhě ),春(chūn )生(shēng )夏(xià )长(zhǎng ),秋(qiū )收(shōu )冬(dōng )藏(cáng );取(qǔ )予(yǔ )有(yǒu )节(jiē ),出(chū )入(rù )有(yǒu )时(shí );开(kāi )阖(hé )张(zhāng )歙(xī ),不(bú )失(shī )其(qí )叙(xù );喜(xǐ )怒(nù )刚(gāng )柔(róu ),不(bú )离(lí )其(qí )理(lǐ )。六(liù )律(lǜ )者(zhě ),生(shēng )之(zhī )与(yǔ )杀(shā )也(yě ),赏(shǎng )之(zhī )与(yǔ )罚(fá )也(yě ),予(yǔ )之(zhī )与(yǔ )夺(duó )也(yě ),非(fēi )此(cǐ )无(wú )道(dào )也(yě )。故(gù )谨(jǐn )于(yú )权(quán )衡(héng )准(zhǔn )绳(shéng ),审(shěn )乎(hū )轻(qīng )重(zhòng ),足(zú )以(yǐ )治(zhì )其(qí )境(jìng )内(nèi )矣(yǐ )。

是(shì )故(gù )体(tǐ )太(tài )一(yī )者(zhě ),明(míng )于(yú )天(tiān )地(dì )之(zhī )情(qíng ),通(tōng )于(yú )道(dào )德(dé )之(zhī )伦(lún );聪(cōng )明(míng )耀(yào )于(yú )日(rì )月(yuè ),精(jīng )神(shén )通(tōng )于(yú )万(wàn )物(wù );动(dòng )静(jìng )调(diào )于(yú )阴(yīn )阳(yáng ),喜(xǐ )怒(nù )和(hé )于(yú )四(sì )时(shí );德(dé )泽(zé )施(shī )于(yú )方(fāng )外(wài ),名(míng )声(shēng )传(chuán )于(yú )后(hòu )世(shì )。法(fǎ )阴(yīn )阳(yáng )者(zhě ),德(dé )与(yǔ )天(tiān )地(dì )参(cān ),明(míng )与(yǔ )日(rì )月(yuè )并(bìng ),精(jīng )与(yǔ )鬼(guǐ )神(shén )总(zǒng );戴(dài )圆(yuán )履(lǚ )方(fāng ),抱(bào )表(biǎo )怀(huái )绳(shéng );内(nèi )能(néng )治(zhì )身(shēn ),外(wài )能(néng )得(dé )人(rén );发(fā )号(hào )施(shī )令(lìng ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )从(cóng )风(fēng )。则(zé )四(sì )时(shí )者(zhě ),柔(róu )而(ér )不(bú )脆(cuì ),刚(gāng )而(ér )不(bú )鞼(guì );宽(kuān )而(ér )不(bú )肆(sì ),肃(sù )而(ér )不(bú )悖(bèi );优(yōu )柔(róu )委(wěi )从(cóng ),以(yǐ )养(yǎng )群(qún )类(lèi );其(qí )德(dé )含(hán )愚(yú )而(ér )容(róng )不(bú )肖(xiāo ),无(wú )所(suǒ )私(sī )爱(ài )。用(yòng )六(liù )律(lǜ )者(zhě ),伐(fá )乱(luàn )禁(jìn )暴(bào ),进(jìn )贤(xián )而(ér )退(tuì )不(bú )肖(xiāo );扶(fú )拨(bō )以(yǐ )为(wéi )正(zhèng ),坏(huài )险(xiǎn )以(yǐ )为(wéi )平(píng ),矫(jiǎo )枉(wǎng )以(yǐ )为(wéi )直(zhí );明(míng )于(yú )禁(jìn )舍(shě )开(kāi )闭(bì )之(zhī )道(dào ),乘(chéng )时(shí )因(yīn )势(shì ),以(yǐ )服(fú )役(yì )人(rén )心(xīn )也(yě )。帝(dì )者(zhě )体(tǐ )阴(yīn )阳(yáng )则(zé )侵(qīn ),王(wáng )者(zhě )法(fǎ )四(sì )时(shí )则(zé )削(xuē ),霸(bà )者(zhě )节(jiē )六(liù )律(lǜ )则(zé )辱(rǔ ),君(jūn )者(zhě )失(shī )准(zhǔn )绳(shéng )则(zé )废(fèi )。故(gù )小(xiǎo )而(ér )行(háng )大(dà ),则(zé )滔(tāo )窕(tiǎo )而(ér )不(bú )亲(qīn );大(dà )而(ér )行(háng )小(xiǎo ),则(zé )狭(xiá )隘(ài )而(ér )不(bú )容(róng );贵(guì )贱(jiàn )不(bú )失(shī )其(qí )体(tǐ ),而(ér )天(tiān )下(xià )治(zhì )矣(yǐ )。

天(tiān )爱(ài )其(qí )精(jīng ),地(dì )爱(ài )其(qí )平(píng ),人(rén )爱(ài )其(qí )情(qíng )。天(tiān )之(zhī )精(jīng ),日(rì )月(yuè )星(xīng )辰(chén )雷(léi )电(diàn )风(fēng )雨(yǔ )也(yě );地(dì )之(zhī )平(píng ),水(shuǐ )火(huǒ )金(jīn )木(mù )土(tǔ )也(yě );人(rén )之(zhī )情(qíng ),思(sī )虑(lǜ )聪(cōng )明(míng )喜(xǐ )怒(nù )也(yě )。故(gù )闭(bì )四(sì )关(guān ),止(zhǐ )五(wǔ )遁(dùn ),则(zé )与(yǔ )道(dào )沦(lún ),是(shì )故(gù )神(shén )明(míng )藏(cáng )于(yú )无(wú )形(xíng ),精(jīng )神(shén )反(fǎn )于(yú )至(zhì )真(zhēn ),则(zé )目(mù )明(míng )而(ér )不(bú )以(yǐ )视(shì ),耳(ěr )聪(cōng )而(ér )不(bú )以(yǐ )听(tīng ),心(xīn )条(tiáo )达(dá )而(ér )不(bú )以(yǐ )思(sī )虑(lǜ );委(wěi )而(ér )弗(fú )为(wéi ),和(hé )而(ér )弗(fú )矜(jīn );冥(míng )性(xìng )命(mìng )之(zhī )情(qíng ),而(ér )智(zhì )故(gù )不(bú )得(dé )杂(zá )焉(yān )。精(jīng )泄(xiè )于(yú )目(mù ),则(zé )其(qí )视(shì )明(míng );在(zài )于(yú )耳(ěr ),则(zé )其(qí )听(tīng )聪(cōng );留(liú )于(yú )口(kǒu ),则(zé )其(qí )言(yán )当(dāng );集(jí )于(yú )心(xīn ),则(zé )其(qí )虑(lǜ )通(tōng )。故(gù )闭(bì )四(sì )关(guān )则(zé )身(shēn )无(wú )患(huàn ),百(bǎi )节(jiē )莫(mò )苑(yuàn ),莫(mò )死(sǐ )莫(mò )生(shēng ),莫(mò )虚(xū )莫(mò )盈(yíng ),是(shì )谓(wèi )真(zhēn )人(rén )。

凡(fán )乱(luàn )之(zhī )所(suǒ )由(yóu )生(shēng )者(zhě ),皆(jiē )在(zài )流(liú )遁(dùn )。流(liú )遁(dùn )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )者(zhě )五(wǔ )。大(dà )构(gòu )驾(jià ),兴(xìng )宫(gōng )室(shì );延(yán )楼(lóu )栈(zhàn )道(dào ),鸡(jī )栖(qī )井(jǐng )干(gàn );标(biāo )株(zhū )欂(bó )栌(lú ),以(yǐ )相(xiàng )支(zhī )持(chí );木(mù )巧(qiǎo )之(zhī )饰(shì ),盘(pán )纤(xiān )刻(kè )俨(yǎn );赢(yíng )镂(lòu )雕(diāo )琢(zhuó ),诡(guǐ )文(wén )回(huí )波(bō );尚(shàng )游(yóu )瀷(yì )淢(yù ),菱(líng )抒(shū )紾(tiǎn )抱(bào );芒(máng )繁(fán )乱(luàn )泽(zé ),巧(qiǎo )伪(wěi )纷(fēn )挐(ná ),以(yǐ )相(xiàng )摧(cuī )错(cuò ),此(cǐ )遁(dùn )于(yú )木(mù )也(yě )。凿(záo )汗(hàn )池(chí )之(zhī )深(shēn ),肆(sì )畛(zhěn )崖(yá )之(zhī )远(yuǎn ),来(lái )谿(jī )谷(gǔ )之(zhī )流(liú ),饰(shì )曲(qǔ )崖(yá )之(zhī )际(jì ),积(jī )牒(dié )旋(xuán )石(shí ),以(yǐ )纯(chún )修(xiū )碕(qī ),抑(yì )淢(yù )怒(nù )濑(lài ),以(yǐ )扬(yáng )激(jī )波(bō ),曲(qǔ )拂(fú )邅(zhān )迥(jiǒng ),以(yǐ )像(xiàng )湡(yú )浯(wú ),益(yì )树(shù )莲(lián )菱(líng ),以(yǐ )食(shí )鳖(biē )鱼(yú ),鸿(hóng )鹄(hú )粱(liáng )鹔(sù )鷞(shuāng ),稻(dào )粱(liáng )饶(ráo )徐(xú ),龙(lóng )舟(zhōu )鹢(yì )首(shǒu ),浮(fú )吹(chuī )以(yǐ )娱(yú ),此(cǐ )遁(dùn )于(yú )世(shì )也(yě )。高(gāo )筑(zhù )城(chéng )郭(guō ),设(shè )树(shù )险(xiǎn )阻(zǔ );崇(chóng )台(tái )榭(xiè )之(zhī )隆(lóng ),侈(chǐ )苑(yuàn )囿(yòu )之(zhī )大(dà ),以(yǐ )穷(qióng )要(yào )妙(miào )之(zhī )望(wàng );魏(wèi )阙(què )之(zhī )高(gāo ),上(shàng )际(jì )青(qīng )云(yún );大(dà )厦(shà )曾(céng )加(jiā ),拟(nǐ )于(yú )昆(kūn )仑(lún );修(xiū )为(wéi )墙(qiáng )垣(yuán ),甬(yǒng )道(dào )相(xiàng )连(lián );残(cán )高(gāo )增(zēng )下(xià ),积(jī )土(tǔ )为(wéi )山(shān );接(jiē )径(jìng )历(lì )远(yuǎn ),直(zhí )道(dào )夷(yí )险(xiǎn ),终(zhōng )日(rì )驰(chí )鹜(wù )而(ér )无(wú )蹟(jì )蹈(dǎo )之(zhī )患(huàn ),此(cǐ )遁(dùn )于(yú )土(tǔ )也(yě )。大(dà )钟(zhōng )鼎(dǐng ),美(měi )重(zhòng )器(qì ),华(huá )虫(chóng )疏(shū )镂(lòu ),以(yǐ )相(xiàng )缪(miù )紾(tiǎn );寝(qǐn )兕(sì )伏(fú )虎(hǔ ),蟠(pán )龙(lóng )连(lián )组(zǔ );焜(kūn )昱(yù )锗(zhě )眩(xuàn ),照(zhào )耀(yào )辉(huī )煌(huáng );偃(yǎn )蹇(jiǎn )寥(liáo )纠(jiū )、曲(qǔ )成(chéng )文(wén )章(zhāng );雕(diāo )琢(zhuó )之(zhī )饰(shì ),锻(duàn )锡(xī )文(wén )铙(náo );乍(zhà )晦(huì )乍(zhà )明(míng ),抑(yì )微(wēi )灭(miè )瑕(xiá );霜(shuāng )文(wén )沈(shěn )居(jū ),若(ruò )簟(diàn )籧(jǔ )篨(chú );缠(chán )锦(jǐn )经(jīng )宂(rǒng ),似(sì )数(shù )而(ér )疏(shū ),此(cǐ )遁(dùn )于(yú )金(jīn )也(yě )。煎(jiān )熬(áo )焚(fén )炙(zhì ),调(diào )齐(qí )和(hé )之(zhī )适(shì ),以(yǐ )穷(qióng )荆(jīng )吴(wú )甘(gān )酸(suān )之(zhī )变(biàn );焚(fén )林(lín )而(ér )猎(liè ),烧(shāo )燎(liáo )大(dà )木(mù );鼓(gǔ )橐(tuó )吹(chuī )埵(duǒ ),以(yǐ )销(xiāo )铜(tóng )铁(tiě );靡(mí )流(liú )坚(jiān )锻(duàn ),无(wú )猒(yàn )足(zú )目(mù );山(shān )无(wú )峻(jùn )干(gàn ),林(lín )无(wú )柘(zhè )梓(zǐ );燎(liáo )木(mù )以(yǐ )为(wéi )炭(tàn ),燔(fán )草(cǎo )而(ér )为(wéi )灰(huī );野(yě )莽(mǎng )白(bái )素(sù ),不(bú )得(dé )其(qí )时(shí );上(shàng )掩(yǎn )天(tiān )光(guāng ),下(xià )珍(zhēn )地(dì )财(cái ),此(cǐ )遁(dùn )于(yú )火(huǒ )也(yě )。此(cǐ )五(wǔ )者(zhě ),一(yī )足(zú )以(yǐ )亡(wáng )天(tiān )下(xià )矣(yǐ )。

是(shì )故(gù )古(gǔ )者(zhě )明(míng )堂(táng )之(zhī )制(zhì ),下(xià )之(zhī )润(rùn )湿(shī )弗(fú )能(néng )及(jí ),上(shàng )之(zhī )雾(wù )露(lù )弗(fú )能(néng )入(rù ),四(sì )方(fāng )之(zhī )风(fēng )弗(fú )能(néng )袭(xí );土(tǔ )事(shì )不(bú )文(wén ),木(mù )工(gōng )不(bú )斵(zhuó ),金(jīn )器(qì )不(bú )镂(lòu );衣(yī )无(wú )隅(yú )差(chà )之(zhī )削(xuē ),冠(guàn )无(wú )觚(gū )蠃(luǒ )之(zhī )理(lǐ );堂(táng )大(dà )足(zú )以(yǐ )周(zhōu )旋(xuán )理(lǐ )文(wén ),静(jìng )洁(jié )足(zú )以(yǐ )享(xiǎng )上(shàng )帝(dì )、礼(lǐ )鬼(guǐ )神(shén ),以(yǐ )示(shì )民(mín )知(zhī )俭(jiǎn )节(jiē )。

夫(fū )声(shēng )色(sè )五(wǔ )味(wèi ),远(yuǎn )国(guó )珍(zhēn )怪(guài ),瑰(guī )异(yì )奇(qí )物(wù ),足(zú )以(yǐ )变(biàn )心(xīn )易(yì )志(zhì ),摇(yáo )荡(dàng )精(jīng )神(shén ),感(gǎn )动(dòng )血(xuè )气(qì )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì )也(yě )。夫(fū )天(tiān )地(dì )之(zhī )生(shēng )财(cái )也(yě ),本(běn )不(bú )过(guò )五(wǔ )。圣(shèng )人(rén )节(jiē )五(wǔ )行(háng ),则(zé )治(zhì )不(bú )荒(huāng )。凡(fán )人(rén )之(zhī )性(xìng ),心(xīn )和(hé )欲(yù )得(dé )则(zé )乐(lè ),乐(lè )斯(sī )动(dòng ),动(dòng )斯(sī )蹈(dǎo ),蹈(dǎo )斯(sī )荡(dàng ),荡(dàng )斯(sī )歌(gē ),歌(gē )斯(sī )舞(wǔ ),歌(gē )舞(wǔ )节(jiē )则(zé )禽(qín )兽(shòu )跳(tiào )矣(yǐ )。人(rén )之(zhī )性(xìng ),心(xīn )有(yǒu )忧(yōu )丧(sàng )则(zé )悲(bēi ),悲(bēi )则(zé )哀(āi ),哀(āi )斯(sī )愤(fèn ),愤(fèn )斯(sī )怒(nù ),怒(nù )斯(sī )动(dòng ),动(dòng )则(zé )手(shǒu )足(zú )不(bú )静(jìng )。人(rén )之(zhī )性(xìng ),有(yǒu )侵(qīn )犯(fàn )则(zé )怒(nù ),怒(nù )则(zé )血(xuè )充(chōng ),血(xuè )充(chōng )则(zé )气(qì )激(jī ),气(qì )激(jī )则(zé )发(fā )怒(nù ),发(fā )怒(nù )则(zé )有(yǒu )所(suǒ )释(shì )憾(hàn )矣(yǐ )。故(gù )钟(zhōng )鼓(gǔ )管(guǎn )箫(xiāo ),干(gàn )戚(qī )羽(yǔ )旄(máo ),所(suǒ )以(yǐ )饰(shì )喜(xǐ )也(yě )。衰(shuāi )绖(dié )苴(jū )杖(zhàng ),哭(kū )踊(yǒng )有(yǒu )节(jiē ),所(suǒ )以(yǐ )饰(shì )哀(āi )也(yě )。兵(bīng )革(gé )羽(yǔ )旄(máo ),金(jīn )鼓(gǔ )斧(fǔ )钺(yuè ),所(suǒ )以(yǐ )饰(shì )怒(nù )也(yě )。必(bì )有(yǒu )其(qí )质(zhì ),乃(nǎi )为(wéi )之(zhī )文(wén )。

古(gǔ )者(zhě )圣(shèng )在(zài )上(shàng ),政(zhèng )教(jiāo )平(píng ),仁(rén )爱(ài )洽(qià );上(shàng )下(xià )同(tóng )心(xīn ),君(jūn )臣(chén )辑(jí )睦(mù );衣(yī )食(shí )有(yǒu )余(yú ),家(jiā )给(gěi )人(rén )足(zú );父(fù )慈(cí )子(zǐ )孝(xiào ),兄(xiōng )良(liáng )弟(dì )顺(shùn );生(shēng )者(zhě )不(bú )怨(yuàn ),死(sǐ )者(zhě )不(bú )恨(hèn );天(tiān )下(xià )和(hé )洽(qià ),人(rén )得(dé )其(qí )愿(yuàn )。夫(fū )人(rén )相(xiàng )乐(lè )无(wú )所(suǒ )发(fā )贶(kuàng ),故(gù )圣(shèng )人(rén )为(wéi )之(zhī )作(zuò )乐(lè )以(yǐ )和(hé )节(jiē )之(zhī )。末(mò )世(shì )之(zhī )政(zhèng ),田(tián )渔(yú )重(zhòng )税(shuì ),关(guān )市(shì )急(jí )征(zhēng ),泽(zé )梁(liáng )毕(bì )禁(jìn );网(wǎng )署(shǔ )无(wú )所(suǒ )布(bù ),来(lái )耜(sì )无(wú )所(suǒ )设(shè );民(mín )力(lì )竭(jié )于(yú )谣(yáo )役(yì ),财(cái )用(yòng )殚(dān )于(yú )会(huì )赋(fù );居(jū )者(zhě )无(wú )食(shí ),行(háng )者(zhě )无(wú )粮(liáng );老(lǎo )者(zhě )不(bú )养(yǎng ),死(sǐ )者(zhě )不(bú )葬(zàng );赘(zhuì )妻(qī )鬻(yù )子(zǐ ),以(yǐ )给(gěi )上(shàng )求(qiú ),犹(yóu )弗(fú )能(néng )澹(dàn );愚(yú )夫(fū )蠢(chǔn )妇(fù ),皆(jiē )有(yǒu )流(liú )连(lián )之(zhī )心(xīn ),凄(qī )怆(chuàng )之(zhī )志(zhì ),乃(nǎi )使(shǐ )始(shǐ )为(wéi )之(zhī )撞(zhuàng )大(dà )钟(zhōng ),击(jī )鸣(míng )鼓(gǔ ),吹(chuī )竽(yú )笙(shēng ),弹(dàn )琴(qín )瑟(sè ),失(shī )乐(lè )之(zhī )本(běn )矣(yǐ )。

古(gǔ )者(zhě )上(shàng )求(qiú )薄(báo )而(ér )民(mín )用(yòng )给(gěi ),君(jūn )施(shī )其(qí )德(dé ),臣(chén )尽(jìn )其(qí )忠(zhōng ),父(fù )行(háng )其(qí )慈(cí ),子(zǐ )竭(jié )其(qí )孝(xiào ),各(gè )致(zhì )其(qí )爱(ài ),而(ér )无(wú )憾(hàn )恨(hèn )其(qí )间(jiān )。夫(fū )三(sān )年(nián )之(zhī )丧(sàng ),非(fēi )强(qiáng )而(ér )致(zhì )之(zhī );听(tīng )乐(lè )不(bú )乐(lè ),食(shí )旨(zhǐ )不(bú )甘(gān ),思(sī )慕(mù )之(zhī )心(xīn )未(wèi )能(néng )绝(jué )也(yě )。晚(wǎn )世(shì )风(fēng )流(liú )俗(sú )败(bài ),嗜(shì )欲(yù )多(duō ),礼(lǐ )义(yì )废(fèi ),君(jūn )臣(chén )相(xiàng )欺(qī ),父(fù )子(zǐ )相(xiàng )疑(yí ),怨(yuàn )尤(yóu )充(chōng )胸(xiōng ),思(sī )心(xīn )尽(jìn )亡(wáng ),被(bèi )衰(shuāi )戴(dài )经(jīng ),戏(xì )笑(xiào )其(qí )中(zhōng ),虽(suī )致(zhì )之(zhī )三(sān )年(nián ),失(shī )丧(sàng )之(zhī )本(běn )也(yě )。

古(gǔ )者(zhě )天(tiān )子(zǐ )一(yī )畿(jī ),诸(zhū )侯(hóu )一(yī )同(tóng ),各(gè )守(shǒu )其(qí )分(fèn ),不(bú )得(dé )相(xiàng )侵(qīn )。有(yǒu )不(bú )行(háng )王(wáng )道(dào )者(zhě ),暴(bào )虐(nuè )万(wàn )民(mín ),争(zhēng )地(dì )侵(qīn )壤(rǎng ),乱(luàn )政(zhèng )犯(fàn )禁(jìn ),召(zhào )之(zhī )不(bú )至(zhì ),令(lìng )之(zhī )不(bú )行(háng ),禁(jìn )之(zhī )不(bú )止(zhǐ ),诲(huì )之(zhī )不(bú )变(biàn ),乃(nǎi )举(jǔ )兵(bīng )而(ér )伐(fá )之(zhī ),戮(lù )其(qí )君(jūn ),易(yì )其(qí )党(dǎng ),封(fēng )其(qí )墓(mù ),类(lèi )其(qí )社(shè ),卜(bo )其(qí )子(zǐ )孙(sūn )以(yǐ )代(dài )之(zhī )。晚(wǎn )世(shì )务(wù )广(guǎng )地(dì )侵(qīn )壤(rǎng ),并(bìng )兼(jiān )无(wú )已(yǐ );举(jǔ )不(bú )义(yì )之(zhī )兵(bīng ),伐(fá )无(wú )罪(zuì )之(zhī )国(guó ),杀(shā )不(bú )辜(gū )之(zhī )民(mín ),绝(jué )先(xiān )圣(shèng )之(zhī )后(hòu ):大(dà )国(guó )出(chū )攻(gōng ),小(xiǎo )国(guó )城(chéng )守(shǒu );驱(qū )人(rén )之(zhī )牛(niú )马(mǎ ),傒(xī )人(rén )之(zhī )子(zǐ )女(nǚ );毁(huǐ )人(rén )之(zhī )宗(zōng )庙(miào ),迁(qiān )人(rén )之(zhī )重(zhòng )宝(bǎo );血(xuè )流(liú )千(qiān )里(lǐ ),暴(bào )骸(hái )满(mǎn )野(yě ),以(yǐ )澹(dàn )贪(tān )主(zhǔ )之(zhī )欲(yù ),非(fēi )兵(bīng )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )生(shēng )也(yě )。

故(gù )兵(bīng )者(zhě )所(suǒ )以(yǐ )讨(tǎo )暴(bào ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )暴(bào )也(yě );乐(lè )者(zhě )所(suǒ )以(yǐ )致(zhì )和(hé ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )淫(yín )也(yě );丧(sàng )者(zhě )所(suǒ )以(yǐ )尽(jìn )哀(āi ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )伪(wěi )也(yě )。故(gù )事(shì )亲(qīn )有(yǒu )道(dào )矣(yǐ ),而(ér )爱(ài )为(wéi )务(wù );朝(cháo )廷(tíng )有(yǒu )容(róng )矣(yǐ ),而(ér )敬(jìng )为(wéi )上(shàng );处(chù )丧(sàng )有(yǒu )礼(lǐ )矣(yǐ ),而(ér )哀(āi )为(wéi )主(zhǔ );用(yòng )兵(bīng )有(yǒu )术(shù )矣(yǐ ),而(ér )义(yì )为(wéi )本(běn )。本(běn )立(lì )而(ér )道(dào )行(háng ),本(běn )伤(shāng )而(ér )道(dào )废(fèi )。

阅读:26293

打赏捐助〔Donate〕>>>

《本经训》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库