张耳陈馀列传【登录】

《史记》 > 七十列传 > 《张耳陈馀列传》 > 拼音版

张(zhāng )耳(ěr )者(zhě ),大(dà )梁(liáng )人(rén )也(yě )。其(qí )少(shǎo )时(shí ),及(jí )魏(wèi )公(gōng )子(zǐ )毋(wú )忌(jì )为(wéi )客(kè )。张(zhāng )耳(ěr )尝(cháng )亡(wáng )命(mìng )游(yóu )外(wài )黄(huáng )。外(wài )黄(huáng )富(fù )人(rén )女(nǚ )甚(shèn )美(měi ),嫁(jià )庸(yōng )奴(nú ),亡(wáng )其(qí )夫(fū ),去(qù )抵(dǐ )父(fù )客(kè )。父(fù )客(kè )素(sù )知(zhī )张(zhāng )耳(ěr ),乃(nǎi )谓(wèi )女(nǚ )曰(yuē ):“必(bì )欲(yù )求(qiú )贤(xián )夫(fū ),从(cóng )张(zhāng )耳(ěr )。”女(nǚ )听(tīng ),乃(nǎi )卒(zú )为(wéi )请(qǐng )决(jué ),嫁(jià )之(zhī )张(zhāng )耳(ěr )。张(zhāng )耳(ěr )是(shì )时(shí )脱(tuō )身(shēn )游(yóu ),女(nǚ )家(jiā )厚(hòu )奉(fèng )给(gěi )张(zhāng )耳(ěr ),张(zhāng )耳(ěr )以(yǐ )故(gù )致(zhì )千(qiān )里(lǐ )客(kè )。乃(nǎi )宦(huàn )魏(wèi )为(wéi )外(wài )黄(huáng )令(lìng )。名(míng )由(yóu )此(cǐ )益(yì )贤(xián )。陈(chén )馀(yú )者(zhě ),亦(yì )大(dà )梁(liáng )人(rén )也(yě ),好(hǎo )儒(rú )术(shù ),数(shù )游(yóu )赵(zhào )苦(kǔ )陉(xíng )。富(fù )人(rén )公(gōng )乘(chéng )氏(shì )以(yǐ )其(qí )女(nǚ )妻(qī )之(zhī ),亦(yì )知(zhī )陈(chén )馀(yú )非(fēi )庸(yōng )人(rén )也(yě )。馀(yú )年(nián )少(shǎo ),父(fù )事(shì )张(zhāng )耳(ěr ),两(liǎng )人(rén )相(xiàng )与(yǔ )为(wéi )刎(wěn )颈(jǐng )交(jiāo )。

秦(qín )之(zhī )灭(miè )大(dà )梁(liáng )也(yě ),张(zhāng )耳(ěr )家(jiā )外(wài )黄(huáng )。高(gāo )祖(zǔ )为(wéi )布(bù )衣(yī )时(shí ),尝(cháng )数(shù )从(cóng )张(zhāng )耳(ěr )游(yóu ),客(kè )数(shù )月(yuè )。秦(qín )灭(miè )魏(wèi )数(shù )岁(suì ),已(yǐ )闻(wén )此(cǐ )两(liǎng )人(rén )魏(wèi )之(zhī )名(míng )士(shì )也(yě ),购(gòu )求(qiú )有(yǒu )得(dé )张(zhāng )耳(ěr )千(qiān )金(jīn ),陈(chén )馀(yú )五(wǔ )百(bǎi )金(jīn )。张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )乃(nǎi )变(biàn )名(míng )姓(xìng ),俱(jù )之(zhī )陈(chén ),为(wéi )里(lǐ )监(jiān )门(mén )以(yǐ )自(zì )食(shí )。两(liǎng )人(rén )相(xiàng )对(duì )。里(lǐ )吏(lì )尝(cháng )有(yǒu )过(guò )笞(chī )陈(chén )馀(yú ),陈(chén )馀(yú )欲(yù )起(qǐ ),张(zhāng )耳(ěr )蹑(niè )之(zhī ),使(shǐ )受(shòu )笞(chī )。吏(lì )去(qù ),张(zhāng )耳(ěr )乃(nǎi )引(yǐn )陈(chén )馀(yú )之(zhī )桑(sāng )下(xià )而(ér )数(shù )之(zhī )曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )与(yǔ )公(gōng )言(yán )何(hé )如(rú )?今(jīn )见(jiàn )小(xiǎo )辱(rǔ )而(ér )欲(yù )死(sǐ )一(yī )吏(lì )乎(hū )?”陈(chén )馀(yú )然(rán )之(zhī )。秦(qín )诏(zhào )书(shū )购(gòu )求(qiú )两(liǎng )人(rén ),两(liǎng )人(rén )亦(yì )反(fǎn )用(yòng )门(mén )者(zhě )以(yǐ )令(lìng )里(lǐ )中(zhōng )。

陈(chén )涉(shè )起(qǐ )蕲(qí ),至(zhì )入(rù )陈(chén ),兵(bīng )数(shù )万(wàn )。张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )上(shàng )谒(yè )陈(chén )涉(shè )。涉(shè )及(jí )左(zuǒ )右(yòu )生(shēng )平(píng )数(shù )闻(wén )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )贤(xián ),未(wèi )尝(cháng )见(jiàn ),见(jiàn )即(jí )大(dà )喜(xǐ )。

陈(chén )中(zhōng )豪(háo )杰(jié )父(fù )老(lǎo )乃(nǎi )说(shuō )陈(chén )涉(shè )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )身(shēn )被(bèi )坚(jiān )执(zhí )锐(ruì ),率(lǜ )士(shì )卒(zú )以(yǐ )诛(zhū )暴(bào )秦(qín ),复(fù )立(lì )楚(chǔ )社(shè )稷(jì ),存(cún )亡(wáng )继(jì )绝(jué ),功(gōng )德(dé )宜(yí )为(wéi )王(wáng )。且(qiě )夫(fū )监(jiān )临(lín )天(tiān )下(xià )诸(zhū )将(jiāng ),不(bú )为(wéi )王(wáng )不(bú )可(kě ),原(yuán )将(jiāng )军(jūn )立(lì )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng )也(yě )。”陈(chén )涉(shè )问(wèn )此(cǐ )两(liǎng )人(rén ),两(liǎng )人(rén )对(duì )曰(yuē ):“夫(fū )秦(qín )为(wéi )无(wú )道(dào ),破(pò )人(rén )国(guó )家(jiā ),灭(miè )人(rén )社(shè )稷(jì ),绝(jué )人(rén )後(hòu )世(shì ),罢(bà )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )力(lì ),尽(jìn )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )财(cái )。将(jiāng )军(jūn )瞋(tián )目(mù )张(zhāng )胆(dǎn ),出(chū )万(wàn )死(sǐ )不(bú )顾(gù )一(yī )生(shēng )之(zhī )计(jì ),为(wéi )天(tiān )下(xià )除(chú )残(cán )也(yě )。今(jīn )始(shǐ )至(zhì )陈(chén )而(ér )王(wáng )之(zhī ),示(shì )天(tiān )下(xià )私(sī )。原(yuán )将(jiāng )军(jūn )毋(wú )王(wáng ),急(jí )引(yǐn )兵(bīng )而(ér )西(xī ),遣(qiǎn )人(rén )立(lì )六(liù )国(guó )後(hòu ),自(zì )为(wéi )树(shù )党(dǎng ),为(wéi )秦(qín )益(yì )敌(dí )也(yě )。敌(dí )多(duō )则(zé )力(lì )分(fèn ),与(yǔ )众(zhòng )则(zé )兵(bīng )彊(jiāng )。如(rú )此(cǐ )野(yě )无(wú )交(jiāo )兵(bīng ),县(xiàn )无(wú )守(shǒu )城(chéng ),诛(zhū )暴(bào )秦(qín ),据(jù )咸(xián )阳(yáng )以(yǐ )令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )。诸(zhū )侯(hóu )亡(wáng )而(ér )得(dé )立(lì ),以(yǐ )德(dé )服(fú )之(zhī ),如(rú )此(cǐ )则(zé )帝(dì )业(yè )成(chéng )矣(yǐ )。今(jīn )独(dú )王(wáng )陈(chén ),恐(kǒng )天(tiān )下(xià )解(jiě )也(yě )。”陈(chén )涉(shè )不(bú )听(tīng ),遂(suí )立(lì )为(wéi )王(wáng )。

陈(chén )馀(yú )乃(nǎi )复(fù )说(shuō )陈(chén )王(wáng )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )举(jǔ )梁(liáng )、楚(chǔ )而(ér )西(xī ),务(wù )在(zài )入(rù )关(guān ),未(wèi )及(jí )收(shōu )河(hé )北(běi )也(yě )。臣(chén )尝(cháng )游(yóu )赵(zhào ),知(zhī )其(qí )豪(háo )桀(jié )及(jí )地(dì )形(xíng ),原(yuán )请(qǐng )奇(qí )兵(bīng )北(běi )略(luè )赵(zhào )地(dì )。”於(yú )是(shì )陈(chén )王(wáng )以(yǐ )故(gù )所(suǒ )善(shàn )陈(chén )人(rén )武(wǔ )臣(chén )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),邵(shào )骚(sāo )为(wéi )护(hù )军(jūn ),以(yǐ )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )为(wéi )左(zuǒ )右(yòu )校(xiào )尉(wèi ),予(yǔ )卒(zú )三(sān )千(qiān )人(rén ),北(běi )略(luè )赵(zhào )地(dì )。

武(wǔ )臣(chén )等(děng )从(cóng )白(bái )马(mǎ )渡(dù )河(hé ),至(zhì )诸(zhū )县(xiàn ),说(shuō )其(qí )豪(háo )桀(jié )曰(yuē ):“秦(qín )为(wéi )乱(luàn )政(zhèng )虐(nuè )刑(xíng )以(yǐ )残(cán )贼(zéi )天(tiān )下(xià ),数(shù )十(shí )年(nián )矣(yǐ )。北(běi )有(yǒu )长(zhǎng )城(chéng )之(zhī )役(yì ),南(nán )有(yǒu )五(wǔ )岭(lǐng )之(zhī )戍(shù ),外(wài )内(nèi )骚(sāo )动(dòng ),百(bǎi )姓(xìng )罢(bà )敝(bì ),头(tóu )会(huì )箕(jī )敛(liǎn ),以(yǐ )供(gòng )军(jūn )费(fèi ),财(cái )匮(kuì )力(lì )尽(jìn ),民(mín )不(bú )聊(liáo )生(shēng )。重(zhòng )之(zhī )以(yǐ )苛(kē )法(fǎ )峻(jùn )刑(xíng ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )父(fù )子(zǐ )不(bú )相(xiàng )安(ān )。陈(chén )王(wáng )奋(fèn )臂(bì )为(wéi )天(tiān )下(xià )倡(chàng )始(shǐ ),王(wáng )楚(chǔ )之(zhī )地(dì ),方(fāng )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),莫(mò )不(bú )响(xiǎng )应(yīng ),家(jiā )自(zì )为(wéi )怒(nù ),人(rén )自(zì )为(wéi )斗(dòu ),各(gè )报(bào )其(qí )怨(yuàn )而(ér )攻(gōng )其(qí )雠(chóu ),县(xiàn )杀(shā )其(qí )令(lìng )丞(chéng ),郡(jùn )杀(shā )其(qí )守(shǒu )尉(wèi )。今(jīn )已(yǐ )张(zhāng )大(dà )楚(chǔ ),王(wáng )陈(chén ),使(shǐ )吴(wú )广(guǎng )、周(zhōu )文(wén )将(jiāng )卒(zú )百(bǎi )万(wàn )西(xī )击(jī )秦(qín )。於(yú )此(cǐ )时(shí )而(ér )不(bú )成(chéng )封(fēng )侯(hóu )之(zhī )业(yè )者(zhě ),非(fēi )人(rén )豪(háo )也(yě )。诸(zhū )君(jūn )试(shì )相(xiàng )与(yǔ )计(jì )之(zhī )!夫(fū )天(tiān )下(xià )同(tóng )心(xīn )而(ér )苦(kǔ )秦(qín )久(jiǔ )矣(yǐ )。因(yīn )天(tiān )下(xià )之(zhī )力(lì )而(ér )攻(gōng )无(wú )道(dào )之(zhī )君(jūn ),报(bào )父(fù )兄(xiōng )之(zhī )怨(yuàn )而(ér )成(chéng )割(gē )地(dì )有(yǒu )土(tǔ )之(zhī )业(yè ),此(cǐ )士(shì )之(zhī )一(yī )时(shí )也(yě )。”豪(háo )桀(jié )皆(jiē )然(rán )其(qí )言(yán )。乃(nǎi )行(háng )收(shōu )兵(bīng ),得(dé )数(shù )万(wàn )人(rén ),号(hào )武(wǔ )臣(chén )为(wéi )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )。下(xià )赵(zhào )十(shí )城(chéng ),馀(yú )皆(jiē )城(chéng )守(shǒu ),莫(mò )肯(kěn )下(xià )。

乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )东(dōng )北(běi )击(jī )范(fàn )阳(yáng )。范(fàn )阳(yáng )人(rén )蒯(kuǎi )通(tōng )说(shuō )范(fàn )阳(yáng )令(lìng )曰(yuē ):“窃(qiè )闻(wén )公(gōng )之(zhī )将(jiāng )死(sǐ ),故(gù )吊(diào )。虽(suī )然(rán ),贺(hè )公(gōng )得(dé )通(tōng )而(ér )生(shēng )。”范(fàn )阳(yáng )令(lìng )曰(yuē ):“何(hé )以(yǐ )吊(diào )之(zhī )?”对(duì )曰(yuē ):“秦(qín )法(fǎ )重(zhòng ),足(zú )下(xià )为(wéi )范(fàn )阳(yáng )令(lìng )十(shí )年(nián )矣(yǐ ),杀(shā )人(rén )之(zhī )父(fù ),孤(gū )人(rén )之(zhī )子(zǐ ),断(duàn )人(rén )之(zhī )足(zú ),黥(qíng )人(rén )之(zhī )首(shǒu ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。然(rán )而(ér )慈(cí )父(fù )孝(xiào )子(zǐ )莫(mò )敢(gǎn )倳(zì )刃(rèn )公(gōng )之(zhī )腹(fù )中(zhōng )者(zhě ),畏(wèi )秦(qín )法(fǎ )耳(ěr )。今(jīn )天(tiān )下(xià )大(dà )乱(luàn ),秦(qín )法(fǎ )不(bú )施(shī ),然(rán )则(zé )慈(cí )父(fù )孝(xiào )子(zǐ )且(qiě )倳(zì )刃(rèn )公(gōng )之(zhī )腹(fù )中(zhōng )以(yǐ )成(chéng )其(qí )名(míng ),此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )吊(diào )公(gōng )也(yě )。今(jīn )诸(zhū )侯(hóu )畔(pàn )秦(qín )矣(yǐ ),武(wǔ )信(xìn )君(jūn )兵(bīng )且(qiě )至(zhì ),而(ér )君(jūn )坚(jiān )守(shǒu )范(fàn )阳(yáng ),少(shǎo )年(nián )皆(jiē )争(zhēng )杀(shā )君(jūn ),下(xià )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )。君(jūn )急(jí )遣(qiǎn )臣(chén )见(jiàn )武(wǔ )信(xìn )君(jūn ),可(kě )转(zhuǎn )祸(huò )为(wéi )福(fú ),在(zài )今(jīn )矣(yǐ )。”

范(fàn )阳(yáng )令(lìng )乃(nǎi )使(shǐ )蒯(kuǎi )通(tōng )见(jiàn )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )曰(yuē ):“足(zú )下(xià )必(bì )将(jiāng )战(zhàn )胜(shèng )然(rán )後(hòu )略(luè )地(dì ),攻(gōng )得(dé )然(rán )後(hòu )下(xià )城(chéng ),臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )过(guò )矣(yǐ )。诚(chéng )听(tīng )臣(chén )之(zhī )计(jì ),可(kě )不(bú )攻(gōng )而(ér )降(jiàng )城(chéng ),不(bú )战(zhàn )而(ér )略(luè )地(dì ),传(chuán )檄(xí )而(ér )千(qiān )里(lǐ )定(dìng ),可(kě )乎(hū )?”武(wǔ )信(xìn )君(jūn )曰(yuē ):“何(hé )谓(wèi )也(yě )?”蒯(kuǎi )通(tōng )曰(yuē ):“今(jīn )范(fàn )阳(yáng )令(lìng )宜(yí )整(zhěng )顿(dùn )其(qí )士(shì )卒(zú )以(yǐ )守(shǒu )战(zhàn )者(zhě )也(yě ),怯(qiè )而(ér )畏(wèi )死(sǐ ),贪(tān )而(ér )重(zhòng )富(fù )贵(guì ),故(gù )欲(yù )先(xiān )天(tiān )下(xià )降(jiàng ),畏(wèi )君(jūn )以(yǐ )为(wéi )秦(qín )所(suǒ )置(zhì )吏(lì ),诛(zhū )杀(shā )如(rú )前(qián )十(shí )城(chéng )也(yě )。然(rán )今(jīn )范(fàn )阳(yáng )少(shǎo )年(nián )亦(yì )方(fāng )杀(shā )其(qí )令(lìng ),自(zì )以(yǐ )城(chéng )距(jù )君(jūn )。君(jūn )何(hé )不(bú )赍(jī )臣(chén )侯(hóu )印(yìn ),拜(bài )范(fàn )阳(yáng )令(lìng ),范(fàn )阳(yáng )令(lìng )则(zé )以(yǐ )城(chéng )下(xià )君(jūn ),少(shǎo )年(nián )亦(yì )不(bú )敢(gǎn )杀(shā )其(qí )令(lìng )。令(lìng )范(fàn )阳(yáng )令(lìng )乘(chéng )硃(zhū )轮(lún )华(huá )毂(gū ),使(shǐ )驱(qū )驰(chí )燕(yàn )、赵(zhào )郊(jiāo )。燕(yàn )、赵(zhào )郊(jiāo )见(jiàn )之(zhī ),皆(jiē )曰(yuē )此(cǐ )范(fàn )阳(yáng )令(lìng ),先(xiān )下(xià )者(zhě )也(yě ),即(jí )喜(xǐ )矣(yǐ ),燕(yàn )、赵(zhào )城(chéng )可(kě )毋(wú )战(zhàn )而(ér )降(jiàng )也(yě )。此(cǐ )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )谓(wèi )传(chuán )檄(xí )而(ér )千(qiān )里(lǐ )定(dìng )者(zhě )也(yě )。”武(wǔ )信(xìn )君(jūn )从(cóng )其(qí )计(jì ),因(yīn )使(shǐ )蒯(kuǎi )通(tōng )赐(cì )范(fàn )阳(yáng )令(lìng )侯(hóu )印(yìn )。赵(zhào )地(dì )闻(wén )之(zhī ),不(bú )战(zhàn )以(yǐ )城(chéng )下(xià )者(zhě )三(sān )十(shí )馀(yú )城(chéng )。

至(zhì )邯(hán )郸(dān ),张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )闻(wén )周(zhōu )章(zhāng )军(jūn )入(rù )关(guān ),至(zhì )戏(xì )卻(què );又(yòu )闻(wén )诸(zhū )将(jiāng )为(wéi )陈(chén )王(wáng )徇(xùn )地(dì ),多(duō )以(yǐ )谗(chán )毁(huǐ )得(dé )罪(zuì )诛(zhū ),怨(yuàn )陈(chén )王(wáng )不(bú )用(yòng )其(qí )筴(jiā )不(bú )以(yǐ )为(wéi )将(jiāng )而(ér )以(yǐ )为(wéi )校(xiào )尉(wèi )。乃(nǎi )说(shuō )武(wǔ )臣(chén )曰(yuē ):“陈(chén )王(wáng )起(qǐ )蕲(qí ),至(zhì )陈(chén )而(ér )王(wáng ),非(fēi )必(bì )立(lì )六(liù )国(guó )後(hòu )。将(jiāng )军(jūn )今(jīn )以(yǐ )三(sān )千(qiān )人(rén )下(xià )赵(zhào )数(shù )十(shí )城(chéng ),独(dú )介(jiè )居(jū )河(hé )北(běi ),不(bú )王(wáng )无(wú )以(yǐ )填(tián )之(zhī )。且(qiě )陈(chén )王(wáng )听(tīng )谗(chán ),还(hái )报(bào ),恐(kǒng )不(bú )脱(tuō )於(yú )祸(huò )。又(yòu )不(bú )如(rú )立(lì )其(qí )兄(xiōng )弟(dì );不(bú ),即(jí )立(lì )赵(zhào )後(hòu )。将(jiāng )军(jūn )毋(wú )失(shī )时(shí ),时(shí )间(jiān )不(bú )容(róng )息(xī )。”武(wǔ )臣(chén )乃(nǎi )听(tīng )之(zhī ),遂(suí )立(lì )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。以(yǐ )陈(chén )馀(yú )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng ),邵(shào )骚(sāo )为(wéi )左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng )。

使(shǐ )人(rén )报(bào )陈(chén )王(wáng ),陈(chén )王(wáng )大(dà )怒(nù ),欲(yù )尽(jìn )族(zú )武(wǔ )臣(chén )等(děng )家(jiā ),而(ér )发(fā )兵(bīng )击(jī )赵(zhào )。陈(chén )王(wáng )相(xiàng )国(guó )房(fáng )君(jūn )谏(jiàn )曰(yuē ):“秦(qín )未(wèi )亡(wáng )而(ér )诛(zhū )武(wǔ )臣(chén )等(děng )家(jiā ),此(cǐ )又(yòu )生(shēng )一(yī )秦(qín )也(yě )。不(bú )如(rú )因(yīn )而(ér )贺(hè )之(zhī ),使(shǐ )急(jí )引(yǐn )兵(bīng )西(xī )击(jī )秦(qín )。”陈(chén )王(wáng )然(rán )之(zhī ),从(cóng )其(qí )计(jì ),徙(xǐ )系(xì )武(wǔ )臣(chén )等(děng )家(jiā )宫(gōng )中(zhōng ),封(fēng )张(zhāng )耳(ěr )子(zǐ )敖(áo )为(wéi )成(chéng )都(dōu )君(jūn )。

陈(chén )王(wáng )使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )贺(hè )赵(zhào ),令(lìng )趣(qù )发(fā )兵(bīng )西(xī )入(rù )关(guān )。张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )说(shuō )武(wǔ )臣(chén )曰(yuē ):“王(wáng )王(wáng )赵(zhào ),非(fēi )楚(chǔ )意(yì ),特(tè )以(yǐ )计(jì )贺(hè )王(wáng )。楚(chǔ )已(yǐ )灭(miè )秦(qín ),必(bì )加(jiā )兵(bīng )於(yú )赵(zhào )。原(yuán )王(wáng )毋(wú )西(xī )兵(bīng ),北(běi )徇(xùn )燕(yàn )、代(dài ),南(nán )收(shōu )河(hé )内(nèi )以(yǐ )自(zì )广(guǎng )。赵(zhào )南(nán )据(jù )大(dà )河(hé ),北(běi )有(yǒu )燕(yàn )、代(dài ),楚(chǔ )虽(suī )胜(shèng )秦(qín ),必(bì )不(bú )敢(gǎn )制(zhì )赵(zhào )。”赵(zhào )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),因(yīn )不(bú )西(xī )兵(bīng ),而(ér )使(shǐ )韩(hán )广(guǎng )略(luè )燕(yàn ),李(lǐ )良(liáng )略(luè )常(cháng )山(shān ),张(zhāng )黡(yǎn )略(luè )上(shàng )党(dǎng )。

韩(hán )广(guǎng )至(zhì )燕(yàn ),燕(yàn )人(rén )因(yīn )立(lì )广(guǎng )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。赵(zhào )王(wáng )乃(nǎi )与(yǔ )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )北(běi )略(luè )地(dì )燕(yàn )界(jiè )。赵(zhào )王(wáng )间(jiān )出(chū ),为(wéi )燕(yàn )军(jūn )所(suǒ )得(dé )。燕(yàn )将(jiāng )囚(qiú )之(zhī ),欲(yù )与(yǔ )分(fèn )赵(zhào )地(dì )半(bàn ),乃(nǎi )归(guī )王(wáng )。使(shǐ )者(zhě )往(wǎng ),燕(yàn )辄(zhé )杀(shā )之(zhī )以(yǐ )求(qiú )地(dì )。张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )患(huàn )之(zhī )。有(yǒu )厮(sī )养(yǎng )卒(zú )谢(xiè )其(qí )舍(shě )中(zhōng )曰(yuē ):“吾(wú )为(wéi )公(gōng )说(shuō )燕(yàn ),与(yǔ )赵(zhào )王(wáng )载(zǎi )归(guī )。”舍(shě )中(zhōng )皆(jiē )笑(xiào )曰(yuē ):“使(shǐ )者(zhě )往(wǎng )十(shí )馀(yú )辈(bèi ),辄(zhé )死(sǐ ),若(ruò )何(hé )以(yǐ )能(néng )得(dé )王(wáng )?”乃(nǎi )走(zǒu )燕(yàn )壁(bì )。燕(yàn )将(jiāng )见(jiàn )之(zhī ),问(wèn )燕(yàn )将(jiāng )曰(yuē ):“知(zhī )臣(chén )何(hé )欲(yù )?”燕(yàn )将(jiāng )曰(yuē ):“若(ruò )欲(yù )得(dé )赵(zhào )王(wáng )耳(ěr )。”曰(yuē ):“君(jūn )知(zhī )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )何(hé )如(rú )人(rén )也(yě )?”燕(yàn )将(jiāng )曰(yuē ):“贤(xián )人(rén )也(yě )。”曰(yuē ):“知(zhī )其(qí )志(zhì )何(hé )欲(yù )?”曰(yuē ):“欲(yù )得(dé )其(qí )王(wáng )耳(ěr )。”赵(zhào )养(yǎng )卒(zú )乃(nǎi )笑(xiào )曰(yuē ):“君(jūn )未(wèi )知(zhī )此(cǐ )两(liǎng )人(rén )所(suǒ )欲(yù )也(yě )。夫(fū )武(wǔ )臣(chén )、张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )杖(zhàng )马(mǎ )箠(chuí )下(xià )赵(zhào )数(shù )十(shí )城(chéng ),此(cǐ )亦(yì )各(gè )欲(yù )南(nán )面(miàn )而(ér )王(wáng ),岂(qǐ )欲(yù )为(wéi )卿(qīng )相(xiàng )终(zhōng )己(jǐ )邪(xié )?夫(fū )臣(chén )与(yǔ )主(zhǔ )岂(qǐ )可(kě )同(tóng )日(rì )而(ér )道(dào )哉(zāi ),顾(gù )其(qí )势(shì )初(chū )定(dìng ),未(wèi )敢(gǎn )参(cān )分(fèn )而(ér )王(wáng ),且(qiě )以(yǐ )少(shǎo )长(zhǎng )先(xiān )立(lì )武(wǔ )臣(chén )为(wéi )王(wáng ),以(yǐ )持(chí )赵(zhào )心(xīn )。今(jīn )赵(zhào )地(dì )已(yǐ )服(fú ),此(cǐ )两(liǎng )人(rén )亦(yì )欲(yù )分(fèn )赵(zhào )而(ér )王(wáng ),时(shí )未(wèi )可(kě )耳(ěr )。今(jīn )君(jūn )乃(nǎi )囚(qiú )赵(zhào )王(wáng )。此(cǐ )两(liǎng )人(rén )名(míng )为(wéi )求(qiú )赵(zhào )王(wáng ),实(shí )欲(yù )燕(yàn )杀(shā )之(zhī ),此(cǐ )两(liǎng )人(rén )分(fèn )赵(zhào )自(zì )立(lì )。夫(fū )以(yǐ )一(yī )赵(zhào )尚(shàng )易(yì )燕(yàn ),况(kuàng )以(yǐ )两(liǎng )贤(xián )王(wáng )左(zuǒ )提(tí )右(yòu )挈(qiè ),而(ér )责(zé )杀(shā )王(wáng )之(zhī )罪(zuì ),灭(miè )燕(yàn )易(yì )矣(yǐ )。”燕(yàn )将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),乃(nǎi )归(guī )赵(zhào )王(wáng ),养(yǎng )卒(zú )为(wéi )御(yù )而(ér )归(guī )。

李(lǐ )良(liáng )已(yǐ )定(dìng )常(cháng )山(shān ),还(hái )报(bào ),赵(zhào )王(wáng )复(fù )使(shǐ )良(liáng )略(luè )太(tài )原(yuán )。至(zhì )石(shí )邑(yì ),秦(qín )兵(bīng )塞(sāi )井(jǐng )陉(xíng ),未(wèi )能(néng )前(qián )。秦(qín )将(jiāng )诈(zhà )称(chēng )二(èr )世(shì )使(shǐ )人(rén )遗(yí )李(lǐ )良(liáng )书(shū ),不(bú )封(fēng ),曰(yuē ):“良(liáng )尝(cháng )事(shì )我(wǒ )得(dé )显(xiǎn )幸(xìng )。良(liáng )诚(chéng )能(néng )反(fǎn )赵(zhào )为(wéi )秦(qín ),赦(shè )良(liáng )罪(zuì ),贵(guì )良(liáng )。”良(liáng )得(dé )书(shū ),疑(yí )不(bú )信(xìn )。乃(nǎi )还(hái )之(zhī )邯(hán )郸(dān ),益(yì )请(qǐng )兵(bīng )。未(wèi )至(zhì ),道(dào )逢(féng )赵(zhào )王(wáng )姊(zǐ )出(chū )饮(yǐn ),从(cóng )百(bǎi )馀(yú )骑(qí )。李(lǐ )良(liáng )望(wàng )见(jiàn ),以(yǐ )为(wéi )王(wáng ),伏(fú )谒(yè )道(dào )旁(páng )。王(wáng )姊(zǐ )醉(zuì ),不(bú )知(zhī )其(qí )将(jiāng ),使(shǐ )骑(qí )谢(xiè )李(lǐ )良(liáng )。李(lǐ )良(liáng )素(sù )贵(guì ),起(qǐ ),惭(cán )其(qí )从(cóng )官(guān )。从(cóng )官(guān )有(yǒu )一(yī )人(rén )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )畔(pàn )秦(qín ),能(néng )者(zhě )先(xiān )立(lì )。且(qiě )赵(zhào )王(wáng )素(sù )出(chū )将(jiāng )军(jūn )下(xià ),今(jīn )女(nǚ )兒(ér )乃(nǎi )不(bú )为(wéi )将(jiāng )军(jūn )下(xià )车(chē ),请(qǐng )追(zhuī )杀(shā )之(zhī )。”李(lǐ )良(liáng )已(yǐ )得(dé )秦(qín )书(shū ),固(gù )欲(yù )反(fǎn )赵(zhào ),未(wèi )决(jué ),因(yīn )此(cǐ )怒(nù ),遣(qiǎn )人(rén )追(zhuī )杀(shā )王(wáng )姊(zǐ )道(dào )中(zhōng ),乃(nǎi )遂(suí )将(jiāng )其(qí )兵(bīng )袭(xí )邯(hán )郸(dān )。邯(hán )郸(dān )不(bú )知(zhī ),竟(jìng )杀(shā )武(wǔ )臣(chén )、邵(shào )骚(sāo )。赵(zhào )人(rén )多(duō )为(wéi )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )耳(ěr )目(mù )者(zhě ),以(yǐ )故(gù )得(dé )脱(tuō )出(chū )。收(shōu )其(qí )兵(bīng ),得(dé )数(shù )万(wàn )人(rén )。客(kè )有(yǒu )说(shuō )张(zhāng )耳(ěr )曰(yuē ):“两(liǎng )君(jūn )羁(jī )旅(lǚ ),而(ér )欲(yù )附(fù )赵(zhào ),难(nán );独(dú )立(lì )赵(zhào )後(hòu ),扶(fú )以(yǐ )义(yì ),可(kě )就(jiù )功(gōng )。”乃(nǎi )求(qiú )得(dé )赵(zhào )歇(xiē ),立(lì )为(wéi )赵(zhào )王(wáng ),居(jū )信(xìn )都(dōu )。李(lǐ )良(liáng )进(jìn )兵(bīng )击(jī )陈(chén )馀(yú ),陈(chén )馀(yú )败(bài )李(lǐ )良(liáng ),李(lǐ )良(liáng )走(zǒu )归(guī )章(zhāng )邯(hán )。

章(zhāng )邯(hán )引(yǐn )兵(bīng )至(zhì )邯(hán )郸(dān ),皆(jiē )徙(xǐ )其(qí )民(mín )河(hé )内(nèi ),夷(yí )其(qí )城(chéng )郭(guō )。张(zhāng )耳(ěr )与(yǔ )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )走(zǒu )入(rù )钜(jù )鹿(lù )城(chéng ),王(wáng )离(lí )围(wéi )之(zhī )。陈(chén )馀(yú )北(běi )收(shōu )常(cháng )山(shān )兵(bīng ),得(dé )数(shù )万(wàn )人(rén ),军(jūn )钜(jù )鹿(lù )北(běi )。章(zhāng )邯(hán )军(jūn )钜(jù )鹿(lù )南(nán )棘(jí )原(yuán ),筑(zhù )甬(yǒng )道(dào )属(shǔ )河(hé ),饷(xiǎng )王(wáng )离(lí )。王(wáng )离(lí )兵(bīng )食(shí )多(duō ),急(jí )攻(gōng )钜(jù )鹿(lù )。钜(jù )鹿(lù )城(chéng )中(zhōng )食(shí )尽(jìn )兵(bīng )少(shǎo ),张(zhāng )耳(ěr )数(shù )使(shǐ )人(rén )召(zhào )前(qián )陈(chén )馀(yú ),陈(chén )馀(yú )自(zì )度(dù )兵(bīng )少(shǎo ),不(bú )敌(dí )秦(qín ),不(bú )敢(gǎn )前(qián )。数(shù )月(yuè ),张(zhāng )耳(ěr )大(dà )怒(nù ),怨(yuàn )陈(chén )馀(yú ),使(shǐ )张(zhāng )黡(yǎn )、陈(chén )泽(zé )往(wǎng )让(ràng )陈(chén )馀(yú )曰(yuē ):“始(shǐ )吾(wú )与(yǔ )公(gōng )为(wéi )刎(wěn )颈(jǐng )交(jiāo ),今(jīn )王(wáng )与(yǔ )耳(ěr )旦(dàn )暮(mù )且(qiě )死(sǐ ),而(ér )公(gōng )拥(yōng )兵(bīng )数(shù )万(wàn ),不(bú )肯(kěn )相(xiàng )救(jiù ),安(ān )在(zài )其(qí )相(xiàng )为(wéi )死(sǐ )!苟(gǒu )必(bì )信(xìn ),胡(hú )不(bú )赴(fù )秦(qín )军(jūn )俱(jù )死(sǐ )?且(qiě )有(yǒu )十(shí )一(yī )二(èr )相(xiàng )全(quán )。”陈(chén )馀(yú )曰(yuē ):“吾(wú )度(dù )前(qián )终(zhōng )不(bú )能(néng )救(jiù )赵(zhào ),徒(tú )尽(jìn )亡(wáng )军(jūn )。且(qiě )馀(yú )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )俱(jù )死(sǐ ),欲(yù )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )、张(zhāng )君(jūn )报(bào )秦(qín )。今(jīn )必(bì )俱(jù )死(sǐ ),如(rú )以(yǐ )肉(ròu )委(wěi )饿(è )虎(hǔ ),何(hé )益(yì )?”张(zhāng )黡(yǎn )、陈(chén )泽(zé )曰(yuē ):“事(shì )已(yǐ )急(jí ),要(yào )以(yǐ )俱(jù )死(sǐ )立(lì )信(xìn ),安(ān )知(zhī )後(hòu )虑(lǜ )!”陈(chén )馀(yú )曰(yuē ):“吾(wú )死(sǐ )顾(gù )以(yǐ )为(wéi )无(wú )益(yì )。必(bì )如(rú )公(gōng )言(yán )。”乃(nǎi )使(shǐ )五(wǔ )千(qiān )人(rén )令(lìng )张(zhāng )黡(yǎn )、陈(chén )泽(zé )先(xiān )尝(cháng )秦(qín )军(jūn ),至(zhì )皆(jiē )没(méi )。

当(dāng )是(shì )时(shí ),燕(yàn )、齐(qí )、楚(chǔ )闻(wén )赵(zhào )急(jí ),皆(jiē )来(lái )救(jiù )。张(zhāng )敖(áo )亦(yì )北(běi )收(shōu )代(dài )兵(bīng ),得(dé )万(wàn )馀(yú )人(rén ),来(lái ),皆(jiē )壁(bì )馀(yú )旁(páng ),未(wèi )敢(gǎn )击(jī )秦(qín )。项(xiàng )羽(yǔ )兵(bīng )数(shù )绝(jué )章(zhāng )邯(hán )甬(yǒng )道(dào ),王(wáng )离(lí )军(jūn )乏(fá )食(shí ),项(xiàng )羽(yǔ )悉(xī )引(yǐn )兵(bīng )渡(dù )河(hé ),遂(suí )破(pò )章(zhāng )邯(hán )。章(zhāng )邯(hán )引(yǐn )兵(bīng )解(jiě ),诸(zhū )侯(hóu )军(jūn )乃(nǎi )敢(gǎn )击(jī )围(wéi )钜(jù )鹿(lù )秦(qín )军(jūn ),遂(suí )虏(lǔ )王(wáng )离(lí )。涉(shè )间(jiān )自(zì )杀(shā )。卒(zú )存(cún )钜(jù )鹿(lù )者(zhě ),楚(chǔ )力(lì )也(yě )。

於(yú )是(shì )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )、张(zhāng )耳(ěr )乃(nǎi )得(dé )出(chū )钜(jù )鹿(lù ),谢(xiè )诸(zhū )侯(hóu )。张(zhāng )耳(ěr )与(yǔ )陈(chén )馀(yú )相(xiàng )见(jiàn ),责(zé )让(ràng )陈(chén )馀(yú )以(yǐ )不(bú )肯(kěn )救(jiù )赵(zhào ),及(jí )问(wèn )张(zhāng )黡(yǎn )、陈(chén )泽(zé )所(suǒ )在(zài )。陈(chén )馀(yú )怒(nù )曰(yuē ):“张(zhāng )黡(yǎn )、陈(chén )泽(zé )以(yǐ )必(bì )死(sǐ )责(zé )臣(chén ),臣(chén )使(shǐ )将(jiāng )五(wǔ )千(qiān )人(rén )先(xiān )尝(cháng )秦(qín )军(jūn ),皆(jiē )没(méi )不(bú )出(chū )。”张(zhāng )耳(ěr )不(bú )信(xìn ),以(yǐ )为(wéi )杀(shā )之(zhī ),数(shù )问(wèn )陈(chén )馀(yú )。陈(chén )馀(yú )怒(nù )曰(yuē ):“不(bú )意(yì )君(jūn )之(zhī )望(wàng )臣(chén )深(shēn )也(yě )!岂(qǐ )以(yǐ )臣(chén )为(wéi )重(zhòng )去(qù )将(jiāng )哉(zāi )?”乃(nǎi )脱(tuō )解(jiě )印(yìn )绶(shòu ),推(tuī )予(yǔ )张(zhāng )耳(ěr )。张(zhāng )耳(ěr )亦(yì )愕(è )不(bú )受(shòu )。陈(chén )馀(yú )起(qǐ )如(rú )厕(cè )。客(kè )有(yǒu )说(shuō )张(zhāng )耳(ěr )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )‘天(tiān )与(yǔ )不(bú )取(qǔ ),反(fǎn )受(shòu )其(qí )咎(jiù )’。今(jīn )陈(chén )将(jiāng )军(jūn )与(yǔ )君(jūn )印(yìn ),君(jūn )不(bú )受(shòu ),反(fǎn )天(tiān )不(bú )祥(xiáng )。急(jí )取(qǔ )之(zhī )!”张(zhāng )耳(ěr )乃(nǎi )佩(pèi )其(qí )印(yìn ),收(shōu )其(qí )麾(huī )下(xià )。而(ér )陈(chén )馀(yú )还(hái ),亦(yì )望(wàng )张(zhāng )耳(ěr )不(bú )让(ràng ),遂(suí )趋(qū )出(chū )。张(zhāng )耳(ěr )遂(suí )收(shōu )其(qí )兵(bīng )。陈(chén )馀(yú )独(dú )与(yǔ )麾(huī )下(xià )所(suǒ )善(shàn )数(shù )百(bǎi )人(rén )之(zhī )河(hé )上(shàng )泽(zé )中(zhōng )渔(yú )猎(liè )。由(yóu )此(cǐ )陈(chén )馀(yú )、张(zhāng )耳(ěr )遂(suí )有(yǒu )卻(què )。

赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )复(fù )居(jū )信(xìn )都(dōu )。张(zhāng )耳(ěr )从(cóng )项(xiàng )羽(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )入(rù )关(guān )。汉(hàn )元(yuán )年(nián )二(èr )月(yuè ),项(xiàng )羽(yǔ )立(lì )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng ),张(zhāng )耳(ěr )雅(yǎ )游(yóu ),人(rén )多(duō )为(wéi )之(zhī )言(yán ),项(xiàng )羽(yǔ )亦(yì )素(sù )数(shù )闻(wén )张(zhāng )耳(ěr )贤(xián ),乃(nǎi )分(fèn )赵(zhào )立(lì )张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )常(cháng )山(shān )王(wáng ),治(zhì )信(xìn )都(dōu )。信(xìn )都(dōu )更(gèng )名(míng )襄(xiāng )国(guó )。

陈(chén )馀(yú )客(kè )多(duō )说(shuō )项(xiàng )羽(yǔ )曰(yuē ):“陈(chén )馀(yú )、张(zhāng )耳(ěr )一(yī )体(tǐ )有(yǒu )功(gōng )於(yú )赵(zhào )。”项(xiàng )羽(yǔ )以(yǐ )陈(chén )馀(yú )不(bú )从(cóng )入(rù )关(guān ),闻(wén )其(qí )在(zài )南(nán )皮(pí ),即(jí )以(yǐ )南(nán )皮(pí )旁(páng )三(sān )县(xiàn )以(yǐ )封(fēng )之(zhī ),而(ér )徙(xǐ )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )王(wáng )代(dài )。

张(zhāng )耳(ěr )之(zhī )国(guó ),陈(chén )馀(yú )愈(yù )益(yì )怒(nù ),曰(yuē ):“张(zhāng )耳(ěr )与(yǔ )馀(yú )功(gōng )等(děng )也(yě ),今(jīn )张(zhāng )耳(ěr )王(wáng ),馀(yú )独(dú )侯(hóu ),此(cǐ )项(xiàng )羽(yǔ )不(bú )平(píng )。”及(jí )齐(qí )王(wáng )田(tián )荣(róng )畔(pàn )楚(chǔ ),陈(chén )馀(yú )乃(nǎi )使(shǐ )夏(xià )说(shuō )说(shuō )田(tián )荣(róng )曰(yuē ):“项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )天(tiān )下(xià )宰(zǎi )不(bú )平(píng ),尽(jìn )王(wáng )诸(zhū )将(jiāng )善(shàn )地(dì ),徙(xǐ )故(gù )王(wáng )王(wáng )恶(è )地(dì ),今(jīn )赵(zhào )王(wáng )乃(nǎi )居(jū )代(dài )!原(yuán )王(wáng )假(jiǎ )臣(chén )兵(bīng ),请(qǐng )以(yǐ )南(nán )皮(pí )为(wéi )扞(gǎn )蔽(bì )。”田(tián )荣(róng )欲(yù )树(shù )党(dǎng )於(yú )赵(zhào )以(yǐ )反(fǎn )楚(chǔ ),乃(nǎi )遣(qiǎn )兵(bīng )从(cóng )陈(chén )馀(yú )。陈(chén )馀(yú )因(yīn )悉(xī )三(sān )县(xiàn )兵(bīng )袭(xí )常(cháng )山(shān )王(wáng )张(zhāng )耳(ěr )。张(zhāng )耳(ěr )败(bài )走(zǒu ),念(niàn )诸(zhū )侯(hóu )无(wú )可(kě )归(guī )者(zhě ),曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )与(yǔ )我(wǒ )有(yǒu )旧(jiù )故(gù ),而(ér )项(xiàng )羽(yǔ )又(yòu )彊(jiāng ),立(lì )我(wǒ ),我(wǒ )欲(yù )之(zhī )楚(chǔ )。”甘(gān )公(gōng )曰(yuē ):“汉(hàn )王(wáng )之(zhī )入(rù )关(guān ),五(wǔ )星(xīng )聚(jù )东(dōng )井(jǐng )。东(dōng )井(jǐng )者(zhě ),秦(qín )分(fèn )也(yě )。先(xiān )至(zhì )必(bì )霸(bà )。楚(chǔ )虽(suī )彊(jiāng ),後(hòu )必(bì )属(shǔ )汉(hàn )。”故(gù )耳(ěr )走(zǒu )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )亦(yì )还(hái )定(dìng )三(sān )秦(qín ),方(fāng )围(wéi )章(zhāng )邯(hán )废(fèi )丘(qiū )。张(zhāng )耳(ěr )谒(yè )汉(hàn )王(wáng ),汉(hàn )王(wáng )厚(hòu )遇(yù )之(zhī )。

陈(chén )馀(yú )已(yǐ )败(bài )张(zhāng )耳(ěr ),皆(jiē )复(fù )收(shōu )赵(zhào )地(dì ),迎(yíng )赵(zhào )王(wáng )於(yú )代(dài ),复(fù )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。赵(zhào )王(wáng )德(dé )陈(chén )馀(yú ),立(lì )以(yǐ )为(wéi )代(dài )王(wáng )。陈(chén )馀(yú )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )弱(ruò ),国(guó )初(chū )定(dìng ),不(bú )之(zhī )国(guó ),留(liú )傅(fù )赵(zhào )王(wáng ),而(ér )使(shǐ )夏(xià )说(shuō )以(yǐ )相(xiàng )国(guó )守(shǒu )代(dài )。

汉(hàn )二(èr )年(nián ),东(dōng )击(jī )楚(chǔ ),使(shǐ )使(shǐ )告(gào )赵(zhào ),欲(yù )与(yǔ )俱(jù )。陈(chén )馀(yú )曰(yuē ):“汉(hàn )杀(shā )张(zhāng )耳(ěr )乃(nǎi )从(cóng )。”於(yú )是(shì )汉(hàn )王(wáng )求(qiú )人(rén )类(lèi )张(zhāng )耳(ěr )者(zhě )斩(zhǎn )之(zhī ),持(chí )其(qí )头(tóu )遗(yí )陈(chén )馀(yú )。陈(chén )馀(yú )乃(nǎi )遣(qiǎn )兵(bīng )助(zhù )汉(hàn )。汉(hàn )之(zhī )败(bài )於(yú )彭(péng )城(chéng )西(xī ),陈(chén )馀(yú )亦(yì )复(fù )觉(jiào )张(zhāng )耳(ěr )不(bú )死(sǐ ),即(jí )背(bèi )汉(hàn )。

汉(hàn )三(sān )年(nián ),韩(hán )信(xìn )已(yǐ )定(dìng )魏(wèi )地(dì ),遣(qiǎn )张(zhāng )耳(ěr )与(yǔ )韩(hán )信(xìn )击(jī )破(pò )赵(zhào )井(jǐng )陉(xíng ),斩(zhǎn )陈(chén )馀(yú )泜(dǐ )水(shuǐ )上(shàng ),追(zhuī )杀(shā )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )襄(xiāng )国(guó )。汉(hàn )立(lì )张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。汉(hàn )五(wǔ )年(nián ),张(zhāng )耳(ěr )薨(hōng ),谥(shì )为(wéi )景(jǐng )王(wáng )。子(zǐ )敖(áo )嗣(sì )立(lì )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。高(gāo )祖(zǔ )长(zhǎng )女(nǚ )鲁(lǔ )元(yuán )公(gōng )主(zhǔ )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )敖(áo )后(hòu )。

汉(hàn )七(qī )年(nián ),高(gāo )祖(zǔ )从(cóng )平(píng )城(chéng )过(guò )赵(zhào ),赵(zhào )王(wáng )朝(cháo )夕(xī )袒(tǎn )韝(bèi )蔽(bì ),自(zì )上(shàng )食(shí ),礼(lǐ )甚(shèn )卑(bēi ),有(yǒu )子(zǐ )婿(xù )礼(lǐ )。高(gāo )祖(zǔ )箕(jī )踞(jù )詈(lì ),甚(shèn )慢(màn )易(yì )之(zhī )。赵(zhào )相(xiàng )贯(guàn )高(gāo )、赵(zhào )午(wǔ )等(děng )年(nián )六(liù )十(shí )馀(yú ),故(gù )张(zhāng )耳(ěr )客(kè )也(yě )。生(shēng )平(píng )为(wéi )气(qì ),乃(nǎi )怒(nù )曰(yuē ):“吾(wú )王(wáng )孱(chán )王(wáng )也(yě )!”说(shuō )王(wáng )曰(yuē ):“夫(fū )天(tiān )下(xià )豪(háo )桀(jié )并(bìng )起(qǐ ),能(néng )者(zhě )先(xiān )立(lì )。今(jīn )王(wáng )事(shì )高(gāo )祖(zǔ )甚(shèn )恭(gōng ),而(ér )高(gāo )祖(zǔ )无(wú )礼(lǐ ),请(qǐng )为(wéi )王(wáng )杀(shā )之(zhī )!”张(zhāng )敖(áo )齧(niè )其(qí )指(zhǐ )出(chū )血(xuè ),曰(yuē ):“君(jūn )何(hé )言(yán )之(zhī )误(wù )!且(qiě )先(xiān )人(rén )亡(wáng )国(guó ),赖(lài )高(gāo )祖(zǔ )得(dé )复(fù )国(guó ),德(dé )流(liú )子(zǐ )孙(sūn ),秋(qiū )豪(háo )皆(jiē )高(gāo )祖(zǔ )力(lì )也(yě )。原(yuán )君(jūn )无(wú )复(fù )出(chū )口(kǒu )。”贯(guàn )高(gāo )、赵(zhào )午(wǔ )等(děng )十(shí )馀(yú )人(rén )皆(jiē )相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“乃(nǎi )吾(wú )等(děng )非(fēi )也(yě )。吾(wú )王(wáng )长(zhǎng )者(zhě ),不(bú )倍(bèi )德(dé )。且(qiě )吾(wú )等(děng )义(yì )不(bú )辱(rǔ ),今(jīn )怨(yuàn )高(gāo )祖(zǔ )辱(rǔ )我(wǒ )王(wáng ),故(gù )欲(yù )杀(shā )之(zhī ),何(hé )乃(nǎi )汙(yú )王(wáng )为(wéi )乎(hū )?令(lìng )事(shì )成(chéng )归(guī )王(wáng ),事(shì )败(bài )独(dú )身(shēn )坐(zuò )耳(ěr )。”

汉(hàn )八(bā )年(nián ),上(shàng )从(cóng )东(dōng )垣(yuán )还(hái ),过(guò )赵(zhào ),贯(guàn )高(gāo )等(děng )乃(nǎi )壁(bì )人(rén )柏(bǎi )人(rén ),要(yào )之(zhī )置(zhì )厕(cè )。上(shàng )过(guò )欲(yù )宿(xiǔ ),心(xīn )动(dòng )问(wèn )曰(yuē ):“县(xiàn )名(míng )为(wéi )何(hé )?”曰(yuē ):“柏(bǎi )人(rén )。”“柏(bǎi )人(rén )者(zhě ),迫(pò )於(yú )人(rén )也(yě )!”不(bú )宿(xiǔ )而(ér )去(qù )。

汉(hàn )九(jiǔ )年(nián ),贯(guàn )高(gāo )怨(yuàn )家(jiā )知(zhī )其(qí )谋(móu ),乃(nǎi )上(shàng )变(biàn )告(gào )之(zhī )。於(yú )是(shì )上(shàng )皆(jiē )并(bìng )逮(dǎi )捕(bǔ )赵(zhào )王(wáng )、贯(guàn )高(gāo )等(děng )。十(shí )馀(yú )人(rén )皆(jiē )争(zhēng )自(zì )刭(jǐng ),贯(guàn )高(gāo )独(dú )怒(nù )骂(mà )曰(yuē ):“谁(shuí )令(lìng )公(gōng )为(wéi )之(zhī )?今(jīn )王(wáng )实(shí )无(wú )谋(móu ),而(ér )并(bìng )捕(bǔ )王(wáng );公(gōng )等(děng )皆(jiē )死(sǐ ),谁(shuí )白(bái )王(wáng )不(bú )反(fǎn )者(zhě )!”乃(nǎi )轞(jiàn )车(chē )胶(jiāo )致(zhì ),与(yǔ )王(wáng )诣(yì )长(zhǎng )安(ān )。治(zhì )张(zhāng )敖(áo )之(zhī )罪(zuì )。上(shàng )乃(nǎi )诏(zhào )赵(zhào )群(qún )臣(chén )宾(bīn )客(kè )有(yǒu )敢(gǎn )从(cóng )王(wáng )皆(jiē )族(zú )。贯(guàn )高(gāo )与(yǔ )客(kè )孟(mèng )舒(shū )等(děng )十(shí )馀(yú )人(rén ),皆(jiē )自(zì )髡(kūn )钳(qián ),为(wéi )王(wáng )家(jiā )奴(nú ),从(cóng )来(lái )。贯(guàn )高(gāo )至(zhì ),对(duì )狱(yù ),曰(yuē ):“独(dú )吾(wú )属(shǔ )为(wéi )之(zhī ),王(wáng )实(shí )不(bú )知(zhī )。”吏(lì )治(zhì )榜(bǎng )笞(chī )数(shù )千(qiān ),刺(cì )剟(duō ),身(shēn )无(wú )可(kě )击(jī )者(zhě ),终(zhōng )不(bú )复(fù )言(yán )。吕(lǚ )后(hòu )数(shù )言(yán )张(zhāng )王(wáng )以(yǐ )鲁(lǔ )元(yuán )公(gōng )主(zhǔ )故(gù ),不(bú )宜(yí )有(yǒu )此(cǐ )。上(shàng )怒(nù )曰(yuē ):“使(shǐ )张(zhāng )敖(áo )据(jù )天(tiān )下(xià ),岂(qǐ )少(shǎo )而(ér )女(nǚ )乎(hū )!”不(bú )听(tīng )。廷(tíng )尉(wèi )以(yǐ )贯(guàn )高(gāo )事(shì )辞(cí )闻(wén ),上(shàng )曰(yuē ):“壮(zhuàng )士(shì )!谁(shuí )知(zhī )者(zhě ),以(yǐ )私(sī )问(wèn )之(zhī )。”中(zhōng )大(dà )夫(fū )泄(xiè )公(gōng )曰(yuē ):“臣(chén )之(zhī )邑(yì )子(zǐ ),素(sù )知(zhī )之(zhī )。此(cǐ )固(gù )赵(zhào )国(guó )立(lì )名(míng )义(yì )不(bú )侵(qīn )为(wéi )然(rán )诺(nuò )者(zhě )也(yě )。”上(shàng )使(shǐ )泄(xiè )公(gōng )持(chí )节(jiē )问(wèn )之(zhī )箯(biān )舆(yú )前(qián )。仰(yǎng )视(shì )曰(yuē ):“泄(xiè )公(gōng )邪(xié )?”泄(xiè )公(gōng )劳(láo )苦(kǔ )如(rú )生(shēng )平(píng )驩(huān ),与(yǔ )语(yǔ ),问(wèn )张(zhāng )王(wáng )果(guǒ )有(yǒu )计(jì )谋(móu )不(bú )。高(gāo )曰(yuē ):“人(rén )情(qíng )宁(níng )不(bú )各(gè )爱(ài )其(qí )父(fù )母(mǔ )妻(qī )子(zǐ )乎(hū )?今(jīn )吾(wú )三(sān )族(zú )皆(jiē )以(yǐ )论(lùn )死(sǐ ),岂(qǐ )以(yǐ )王(wáng )易(yì )吾(wú )亲(qīn )哉(zāi )!顾(gù )为(wéi )王(wáng )实(shí )不(bú )反(fǎn ),独(dú )吾(wú )等(děng )为(wéi )之(zhī )。”具(jù )道(dào )本(běn )指(zhǐ )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )者(zhě )王(wáng )不(bú )知(zhī )状(zhuàng )。於(yú )是(shì )泄(xiè )公(gōng )入(rù ),具(jù )以(yǐ )报(bào ),上(shàng )乃(nǎi )赦(shè )赵(zhào )王(wáng )。

上(shàng )贤(xián )贯(guàn )高(gāo )为(wéi )人(rén )能(néng )立(lì )然(rán )诺(nuò ),使(shǐ )泄(xiè )公(gōng )具(jù )告(gào )之(zhī ),曰(yuē ):“张(zhāng )王(wáng )已(yǐ )出(chū )。”因(yīn )赦(shè )贯(guàn )高(gāo )。贯(guàn )高(gāo )喜(xǐ )曰(yuē ):“吾(wú )王(wáng )审(shěn )出(chū )乎(hū )?”泄(xiè )公(gōng )曰(yuē ):“然(rán )。”泄(xiè )公(gōng )曰(yuē ):“上(shàng )多(duō )足(zú )下(xià ),故(gù )赦(shè )足(zú )下(xià )。”贯(guàn )高(gāo )曰(yuē ):“所(suǒ )以(yǐ )不(bú )死(sǐ )一(yī )身(shēn )无(wú )馀(yú )者(zhě ),白(bái )张(zhāng )王(wáng )不(bú )反(fǎn )也(yě )。今(jīn )王(wáng )已(yǐ )出(chū ),吾(wú )责(zé )已(yǐ )塞(sāi ),死(sǐ )不(bú )恨(hèn )矣(yǐ )。且(qiě )人(rén )臣(chén )有(yǒu )篡(cuàn )杀(shā )之(zhī )名(míng ),何(hé )面(miàn )目(mù )复(fù )事(shì )上(shàng )哉(zāi )!纵(zòng )上(shàng )不(bú )杀(shā )我(wǒ ),我(wǒ )不(bú )愧(kuì )於(yú )心(xīn )乎(hū )?”乃(nǎi )仰(yǎng )绝(jué )肮(āng ),遂(suí )死(sǐ )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),名(míng )闻(wén )天(tiān )下(xià )。

张(zhāng )敖(áo )已(yǐ )出(chū ),以(yǐ )尚(shàng )鲁(lǔ )元(yuán )公(gōng )主(zhǔ )故(gù ),封(fēng )为(wéi )宣(xuān )平(píng )侯(hóu )。於(yú )是(shì )上(shàng )贤(xián )张(zhāng )王(wáng )诸(zhū )客(kè ),以(yǐ )钳(qián )奴(nú )从(cóng )张(zhāng )王(wáng )入(rù )关(guān ),无(wú )不(bú )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )、郡(jùn )守(shǒu )者(zhě )。及(jí )孝(xiào )惠(huì )、高(gāo )后(hòu )、文(wén )帝(dì )、孝(xiào )景(jǐng )时(shí ),张(zhāng )王(wáng )客(kè )子(zǐ )孙(sūn )皆(jiē )得(dé )为(wéi )二(èr )千(qiān )石(shí )。

张(zhāng )敖(áo ),高(gāo )后(hòu )六(liù )年(nián )薨(hōng )。子(zǐ )偃(yǎn )为(wéi )鲁(lǔ )元(yuán )王(wáng )。以(yǐ )母(mǔ )吕(lǚ )后(hòu )女(nǚ )故(gù ),吕(lǚ )后(hòu )封(fēng )为(wéi )鲁(lǔ )元(yuán )王(wáng )。元(yuán )王(wáng )弱(ruò ),兄(xiōng )弟(dì )少(shǎo ),乃(nǎi )封(fēng )张(zhāng )敖(áo )他(tā )姬(jī )子(zǐ )二(èr )人(rén ):寿(shòu )为(wéi )乐(lè )昌(chāng )侯(hóu ),侈(chǐ )为(wéi )信(xìn )都(dōu )侯(hóu )。高(gāo )后(hòu )崩(bēng ),诸(zhū )吕(lǚ )无(wú )道(dào ),大(dà )臣(chén )诛(zhū )之(zhī ),而(ér )废(fèi )鲁(lǔ )元(yuán )王(wáng )及(jí )乐(lè )昌(chāng )侯(hóu )、信(xìn )诸(zhū )侯(hóu )。孝(xiào )文(wén )帝(dì )即(jí )位(wèi ),复(fù )封(fēng )故(gù )鲁(lǔ )元(yuán )王(wáng )偃(yǎn )为(wéi )南(nán )宫(gōng )侯(hóu ),续(xù )张(zhāng )氏(shì )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú ),世(shì )传(chuán )所(suǒ )称(chēng )贤(xián )者(zhě );其(qí )宾(bīn )客(kè )厮(sī )役(yì ),莫(mò )非(fēi )天(tiān )下(xià )俊(jùn )桀(jié ),所(suǒ )居(jū )国(guó )无(wú )不(bú )取(qǔ )卿(qīng )相(xiàng )者(zhě )。然(rán )张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú )始(shǐ )居(jū )约(yuē )时(shí ),相(xiàng )然(rán )信(xìn )以(yǐ )死(sǐ ),岂(qǐ )顾(gù )问(wèn )哉(zāi )。及(jí )据(jù )国(guó )争(zhēng )权(quán ),卒(zú )相(xiàng )灭(miè )亡(wáng ),何(hé )乡(xiāng )者(zhě )相(xiàng )慕(mù )用(yòng )之(zhī )诚(chéng ),後(hòu )相(xiàng )倍(bèi )之(zhī )戾(lì )也(yě )!岂(qǐ )非(fēi )以(yǐ )势(shì )利(lì )交(jiāo )哉(zāi )?名(míng )誉(yù )虽(suī )高(gāo ),宾(bīn )客(kè )虽(suī )盛(shèng ),所(suǒ )由(yóu )殆(dài )与(yǔ )大(dà )伯(bó )、延(yán )陵(líng )季(jì )子(zǐ )异(yì )矣(yǐ )。

张(zhāng )耳(ěr )、陈(chén )馀(yú ),天(tiān )下(xià )豪(háo )俊(jùn )。忘(wàng )年(nián )羁(jī )旅(lǚ ),刎(wěn )颈(jǐng )相(xiàng )信(xìn )。耳(ěr )围(wéi )钜(jù )鹿(lù ),馀(yú )兵(bīng )不(bú )进(jìn )。张(zhāng )既(jì )望(wàng )深(shēn ),陈(chén )乃(nǎi )去(qù )印(yìn )。势(shì )利(lì )倾(qīng )夺(duó ),隙(xì )末(mò )成(chéng )衅(xìn )。

阅读:25141

打赏捐助〔Donate〕>>>

《张耳陈馀列传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库