感类篇【登录】

《论衡》 > 卷十八 > 《感类篇》 > 拼音版

阴(yīn )阳(yáng )不(bú )和(hé ),灾(zāi )变(biàn )发(fā )起(qǐ ),或(huò )时(shí )先(xiān )世(shì )遗(yí )咎(jiù ),或(huò )时(shí )气(qì )自(zì )然(rán )。贤(xián )圣(shèng )感(gǎn )类(lèi ),慊(qiè )惧(jù )自(zì )思(sī ),灾(zāi )变(biàn )恶(è )徵(zhēng ),何(hé )为(wéi )至(zhì )乎(hū )?引(yǐn )过(guò )自(zì )责(zé ),恐(kǒng )有(yǒu )罪(zuì ),畏(wèi )慎(shèn )恐(kǒng )惧(jù )之(zhī )意(yì ),未(wèi )必(bì )有(yǒu )其(qí )实(shí )事(shì )也(yě )。何(hé )以(yǐ )明(míng )之(zhī )?以(yǐ )汤(tāng )遭(zāo )旱(hàn )自(zì )责(zé )以(yǐ )五(wǔ )过(guò )也(yě )。圣(shèng )人(rén )纯(chún )完(wán ),行(háng )无(wú )缺(quē )失(shī )矣(yǐ ),何(hé )自(zì )责(zé )有(yǒu )五(wǔ )过(guò )?然(rán )如(rú )《书(shū )》曰(yuē ):“汤(tāng )自(zì )责(zé ),天(tiān )应(yīng )以(yǐ )雨(yǔ )。”汤(tāng )本(běn )无(wú )过(guò ),以(yǐ )五(wǔ )过(guò )自(zì )责(zé ),天(tiān )何(hé )故(gù )雨(yǔ )?〔使(shǐ )〕以(yǐ )过(guò )致(zhì )旱(hàn ),〔不(bú )〕知(zhī )自(zì )责(zé ),〔亦(yì )〕能(néng )得(dé )雨(yǔ )也(yě )。由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),旱(hàn )不(bú )为(wéi )汤(tāng )至(zhì ),雨(yǔ )不(bú )应(yīng )自(zì )责(zé )。然(rán )而(ér )前(qián )旱(hàn )後(hòu )雨(yǔ )者(zhě ),自(zì )然(rán )之(zhī )气(qì )也(yě )。此(cǐ )言(yán ),《书(shū )》之(zhī )语(yǔ )也(yě )。难(nán )之(zhī )曰(yuē ):《春(chūn )秋(qiū )》大(dà )雩(yú ),董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )设(shè )土(tǔ )龙(lóng ),皆(jiē )为(wéi )一(yī )时(shí )间(jiān )也(yě )。一(yī )时(shí )不(bú )雨(yǔ ),恐(kǒng )惧(jù )雩(yú )祭(jì ),求(qiú )有(yǒu )请(qǐng )福(fú ),忧(yōu )念(niàn )百(bǎi )性(xìng )也(yě )。汤(tāng )遭(zāo )旱(hàn )七(qī )年(nián ),以(yǐ )五(wǔ )过(guò )自(zì )责(zé ),谓(wèi )何(hé )时(shí )也(yě )?夫(fū )遭(zāo )旱(hàn )一(yī )时(shí ),辄(zhé )自(zì )责(zé )乎(hū )?旱(hàn )至(zhì )七(qī )年(nián ),乃(nǎi )自(zì )责(zé )也(yě )?谓(wèi )一(yī )时(shí )辄(zhé )自(zì )责(zé ),七(qī )年(nián )乃(nǎi )雨(yǔ ),天(tiān )应(yīng )之(zhī )诚(chéng ),何(hé )其(qí )留(liú )也(yě )?〔如(rú )〕谓(wèi )七(qī )年(nián )乃(nǎi )自(zì )责(zé ),忧(yōu )念(niàn )百(bǎi )姓(xìng ),何(hé )其(qí )迟(chí )也(yě )?不(bú )合(hé )雩(yú )祭(jì )之(zhī )法(fǎ ),不(bú )厌(yàn )忧(yōu )民(mín )之(zhī )义(yì )。《书(shū )》之(zhī )言(yán )未(wèi )可(kě )信(xìn )也(yě )。

由(yóu )此(cǐ )论(lùn )之(zhī ),周(zhōu )成(chéng )王(wáng )之(zhī )雷(léi )风(fēng )发(fā ),亦(yì )此(cǐ )类(lèi )也(yě )。《金(jīn )滕(téng )》曰(yuē ):“秋(qiū )大(dà )熟(shú )未(wèi )获(huò )。天(tiān )大(dà )雷(léi )电(diàn )以(yǐ )风(fēng ),禾(hé )尽(jìn )偃(yǎn ),大(dà )木(mù )斯(sī )拔(bá ),邦(bāng )人(rén )大(dà )恐(kǒng )。”当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),周(zhōu )公(gōng )死(sǐ ),儒(rú )者(zhě )说(shuō )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )成(chéng )王(wáng )狐(hú )疑(yí )於(yú )〔葬(zàng )〕周(zhōu )公(gōng ):欲(yù )以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )礼(lǐ )葬(zàng )公(gōng ),公(gōng )人(rén )臣(chén )也(yě );欲(yù )以(yǐ )人(rén )臣(chén )礼(lǐ )葬(zàng )公(gōng ),公(gōng )有(yǒu )王(wáng )功(gōng )。狐(hú )疑(yí )於(yú )葬(zàng )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )间(jiān ),天(tiān )大(dà )雷(léi )雨(yǔ ),动(dòng )怒(nù )示(shì )变(biàn ),以(yǐ )彰(zhāng )圣(shèng )功(gōng )。古(gǔ )文(wén )家(jiā )以(yǐ )武(wǔ )王(wáng )崩(bēng ),周(zhōu )公(gōng )居(jū )摄(shè ),管(guǎn )、蔡(cài )流(liú )言(yán ),王(wáng )意(yì )狐(hú )疑(yí )周(zhōu )公(gōng ),周(zhōu )公(gōng )奔(bēn )楚(chǔ ),故(gù )天(tiān )雷(léi )雨(yǔ ),以(yǐ )悟(wù )成(chéng )王(wáng )。夫(fū )一(yī )雷(léi )一(yī )雨(yǔ )之(zhī )变(biàn ),或(huò )以(yǐ )为(wéi )葬(zàng )疑(yí ),或(huò )以(yǐ )为(wéi )信(xìn )谗(chán ),二(èr )家(jiā )未(wèi )可(kě )审(shěn )。且(qiě )订(dìng )葬(zàng )疑(yí )之(zhī )说(shuō ),秋(qiū )夏(xià )之(zhī )际(jì ),阳(yáng )气(qì )尚(shàng )盛(shèng ),未(wèi )尝(cháng )无(wú )雷(léi )雨(yǔ )也(yě ),顾(gù )其(qí )拔(bá )木(mù )偃(yǎn )禾(hé ),颇(pō )为(wéi )〔壮(zhuàng )〕耳(ěr )。当(dāng )雷(léi )雨(yǔ )时(shí ),成(chéng )王(wáng )感(gǎn )惧(jù ),开(kāi )金(jīn )滕(téng )之(zhī )书(shū ),见(jiàn )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )功(gōng ),执(zhí )书(shū )泣(qì )过(guò ),自(zì )责(zé )之(zhī )深(shēn )。自(zì )责(zé )适(shì )已(yǐ ),天(tiān )偶(ǒu )反(fǎn )风(fēng ),《书(shū )》家(jiā )则(zé )谓(wèi )天(tiān )为(wéi )周(zhōu )公(gōng )怒(nù )也(yě )。千(qiān )秋(qiū )万(wàn )夏(xià ),不(bú )绝(jué )雷(léi )雨(yǔ )。苟(gǒu )谓(wèi )雷(léi )雨(yǔ )为(wéi )天(tiān )怒(nù )乎(hū )?是(shì )则(zé )皇(huáng )天(tiān )岁(suì )岁(suì )怒(nù )也(yě )。正(zhèng )月(yuè )阳(yáng )气(qì )发(fā )泄(xiè ),雷(léi )声(shēng )始(shǐ )动(dòng ),秋(qiū )夏(xià )阳(yáng )至(zhì )极(jí )而(ér )雷(léi )折(shé )。苟(gǒu )谓(wèi )秋(qiū )夏(xià )之(zhī )雷(léi ),为(wéi )天(tiān )大(dà )怒(nù ),正(zhèng )月(yuè )之(zhī )雷(léi )天(tiān )小(xiǎo )怒(nù )乎(hū )?雷(léi )为(wéi )天(tiān )怒(nù ),雨(yǔ )为(wéi )恩(ēn )施(shī )。使(shǐ )天(tiān )为(wéi )周(zhōu )公(gōng )怒(nù ),徒(tú )当(dāng )雷(léi ),不(bú )当(dāng )雨(yǔ ),今(jīn )〔雷(léi )〕雨(yǔ )俱(jù )至(zhì ),天(tiān )怒(nù )且(qiě )喜(xǐ )乎(hū )?“子(zǐ )於(yú )是(shì )日(rì )也(yě ),哭(kū )则(zé )不(bú )歌(gē )”。《周(zhōu )礼(lǐ )》“子(zǐ )卯(mǎo )稷(jì )食(shí )菜(cài )羹(gēng )”,哀(āi )乐(lè )不(bú )并(bìng )行(háng )。哀(āi )乐(lè )不(bú )并(bìng )行(háng ),喜(xǐ )怒(nù )反(fǎn )并(bìng )至(zhì )乎(hū )?

秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )东(dōng )封(fēng )岱(dài )岳(yuè ),雷(léi )雨(yǔ )暴(bào )至(zhì )。刘(liú )媪(ǎo )息(xī )大(dà )泽(zé ),雷(léi )雨(yǔ )晦(huì )冥(míng )。始(shǐ )皇(huáng )无(wú )道(dào ),自(zì )同(tóng )前(qián )圣(shèng ),治(zhì )乱(luàn )自(zì )谓(wèi )太(tài )平(píng ),天(tiān )怒(nù )可(kě )也(yě )。刘(liú )媪(ǎo )息(xī )大(dà )泽(zé ),梦(mèng )与(yǔ )神(shén )遇(yù ),是(shì )生(shēng )高(gāo )祖(zǔ ),何(hé )怒(nù )於(yú )生(shēng )圣(shèng )人(rén )而(ér )为(wéi )雷(léi )雨(yǔ )乎(hū )?尧(yáo )时(shí )大(dà )风(fēng )为(wéi )害(hài ),尧(yáo )〔缴(jiǎo )〕大(dà )风(fēng )於(yú )青(qīng )丘(qiū )之(zhī )野(yě )。舜(shùn )入(rù )大(dà )麓(lù ),烈(liè )风(fēng )雷(léi )雨(yǔ )。尧(yáo )、舜(shùn )世(shì )之(zhī )隆(lóng )主(zhǔ ),何(hé )过(guò )於(yú )天(tiān ),天(tiān )为(wéi )风(fēng )雨(yǔ )也(yě )?大(dà )旱(hàn ),《春(chūn )秋(qiū )》雩(yú )祭(jì ),又(yòu )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū )设(shè )土(tǔ )龙(lóng ),以(yǐ )类(lèi )招(zhāo )气(qì ),如(rú )天(tiān )应(yīng )雩(yú )龙(lóng ),必(bì )为(wéi )雷(léi )雨(yǔ )。何(hé )则(zé )?秋(qiū )夏(xià )之(zhī )雨(yǔ ),与(yǔ )雷(léi )俱(jù )也(yě )。必(bì )从(cóng )《春(chūn )秋(qiū )》、仲(zhòng )舒(shū )之(zhī )术(shù ),则(zé )大(dà )雩(yú )龙(lóng ),求(qiú )怒(nù )天(tiān )乎(hū )?师(shī )旷(kuàng )奏(zòu )《白(bái )雪(xuě )之(zhī )曲(qǔ )》,雷(léi )电(diàn )下(xià )击(jī ),鼓(gǔ )《清(qīng )角(jiǎo )》之(zhī )音(yīn ),风(fēng )雨(yǔ )暴(bào )至(zhì )。苟(gǒu )为(wéi )雷(léi )雨(yǔ )为(wéi )天(tiān )怒(nù ),天(tiān )何(hé )憎(zēng )於(yú )《白(bái )雪(xuě )》《清(qīng )角(jiǎo )》,而(ér )怒(nù )师(shī )旷(kuàng )为(wéi )之(zhī )乎(hū )?此(cǐ )雷(léi )雨(yǔ )之(zhī )难(nán )也(yě )。

又(yòu )问(wèn )之(zhī )曰(yuē ):“成(chéng )王(wáng )不(bú )以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )礼(lǐ )葬(zàng )周(zhōu )公(gōng ),天(tiān )为(wéi )雷(léi )风(fēng ),偃(yǎn )禾(hé )拔(bá )木(mù ),成(chéng )王(wáng )觉(jiào )悟(wù ),执(zhí )书(shū )泣(qì )过(guò ),天(tiān )乃(nǎi )反(fǎn )风(fēng ),偃(yǎn )禾(hé )复(fù )起(qǐ )。何(hé )不(bú )为(wéi )疾(jí )反(fǎn )风(fēng )以(yǐ )立(lì )大(dà )木(mù ),必(bì )须(xū )国(guó )人(rén )起(qǐ )筑(zhù )之(zhī )乎(hū )?”应(yīng )曰(yuē ):“天(tiān )不(bú )能(néng )。”曰(yuē ):“然(rán )则(zé )天(tiān )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )能(néng )乎(hū )?”应(yīng )曰(yuē ):“然(rán )。”难(nán )曰(yuē ):“孟(mèng )贲(bēn )推(tuī )人(rén )〔而(ér )〕人(rén )仆(pú ),接(jiē )人(rén )而(ér )人(rén )立(lì )。天(tiān )能(néng )拔(bá )木(mù ),不(bú )能(néng )复(fù )起(qǐ ),是(shì )则(zé )天(tiān )力(lì )不(bú )如(rú )孟(mèng )贲(bēn )也(yě )。秦(qín )时(shí )三(sān )山(shān )亡(wáng ),犹(yóu )谓(wèi )天(tiān )所(suǒ )徒(tú )也(yě )。夫(fū )木(mù )之(zhī )轻(qīng )重(zhòng ),孰(shú )与(yǔ )三(sān )山(shān )?能(néng )徒(tú )三(sān )山(shān ),不(bú )能(néng )起(qǐ )大(dà )木(mù ),非(fēi )天(tiān )用(yòng )力(lì )宜(yí )也(yě )。如(rú )谓(wèi )三(sān )山(shān )非(fēi )天(tiān )所(suǒ )亡(wáng ),然(rán )则(zé )雷(léi )雨(yǔ )独(dú )天(tiān )所(suǒ )为(wéi )乎(hū )?”问(wèn )曰(yuē ):“天(tiān )之(zhī )欲(yù )令(lìng )成(chéng )王(wáng )以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )礼(lǐ )葬(zàng )周(zhōu )公(gōng ),以(yǐ )公(gōng )有(yǒu )圣(shèng )德(dé ),以(yǐ )公(gōng )有(yǒu )王(wáng )功(gōng )。《经(jīng )》曰(yuē ):‘王(wáng )乃(nǎi )得(dé )周(zhōu )公(gōng )〔所(suǒ )〕自(zì )以(yǐ )为(wéi )功(gōng )代(dài )武(wǔ )王(wáng )之(zhī )说(shuō )。’今(jīn )天(tiān )动(dòng )威(wēi ),以(yǐ )彰(zhāng )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )德(dé )也(yě )。”

难(nán )之(zhī )曰(yuē ):“伊(yī )尹(yǐn )相(xiàng )汤(tāng )伐(fá )夏(xià ),为(wéi )民(mín )兴(xìng )利(lì )除(chú )害(hài ),致(zhì )天(tiān )下(xià )太(tài )平(píng );汤(tāng )死(sǐ ),复(fù )相(xiàng )大(dà )甲(jiǎ ),大(dà )甲(jiǎ )佚(yì )豫(yù ),放(fàng )之(zhī )桐(tóng )宫(gōng ),摄(shè )政(zhèng )三(sān )年(nián ),乃(nǎi )退(tuì )复(fù )位(wèi )。周(zhōu )公(gōng )曰(yuē ):‘伊(yī )尹(yǐn )格(gé )於(yú )皇(huáng )天(tiān )。’天(tiān )所(suǒ )宜(yí )彰(zhāng )也(yě )。伊(yī )尹(yǐn )死(sǐ )时(shí ),天(tiān )何(hé )以(yǐ )不(bú )为(wéi )雷(léi )雨(yǔ )?”应(yīng )曰(yuē ):“以(yǐ )《百(bǎi )〔两(liǎng )〕篇(piān )》曰(yuē ):‘伊(yī )尹(yǐn )死(sǐ ),大(dà )雾(wù )三(sān )日(rì )。’大(dà )雾(wù )三(sān )日(rì ),乱(luàn )气(qì )矣(yǐ ),非(fēi )天(tiān )怒(nù )之(zhī )变(biàn )也(yě )。东(dōng )海(hǎi )张(zhāng )霸(bà )造(zào )《百(bǎi )〔两(liǎng )〕篇(piān )》,其(qí )言(yán )虽(suī )未(wèi )可(kě )信(xìn ),且(qiě )假(jiǎ )以(yǐ )问(wèn ):“天(tiān )为(wéi )雷(léi )雨(yǔ )以(yǐ )悟(wù )成(chéng )王(wáng ),成(chéng )王(wáng )未(wèi )开(kāi )金(jīn )匮(kuì )雷(léi )止(zhǐ )乎(hū )?已(yǐ )开(kāi )金(jīn )匮(kuì )雷(léi )雨(yǔ )乃(nǎi )止(zhǐ )也(yě )?”应(yīng )曰(yuē ):“未(wèi )开(kāi )金(jīn )匮(kuì )雷(léi )止(zhǐ )也(yě )。开(kāi )匮(kuì )得(dé )书(shū ),见(jiàn )公(gōng )之(zhī )功(gōng ),党(dǎng )悟(wù )泣(qì )过(guò ),决(jué )以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )孔(kǒng )葬(zàng )公(gōng ),出(chū )郊(jiāo )观(guān )变(biàn ),天(tiān )止(zhǐ )雨(yǔ )反(fǎn )风(fēng ),禾(hé )尽(jìn )起(qǐ )。”由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),成(chéng )王(wáng )未(wèi )觉(jiào )悟(wù ),雷(léi )雨(yǔ )止(zhǐ )矣(yǐ )。难(nán )曰(yuē ):“伊(yī )尹(yǐn )〔死(sǐ )〕,雾(wù )三(sān )日(rì )。天(tiān )何(hé )不(bú )三(sān )日(rì )雷(léi )雨(yǔ ),须(xū )成(chéng )王(wáng )觉(jiào )悟(wù )乃(nǎi )止(zhǐ )乎(hū )?太(tài )戊(wù )之(zhī )时(shí ),桑(sāng )谷(gǔ )生(shēng )朝(cháo ),七(qī )日(rì )大(dà )拱(gǒng ),太(tài )戊(wù )思(sī )政(zhèng ),桑(sāng )谷(gǔ )消(xiāo )亡(wáng )。宋(sòng )景(jǐng )公(gōng )时(shí ),荧(yíng )〔惑(huò )〕守(shǒu )心(xīn ),出(chū )三(sān )善(shàn )言(yán ),荧(yíng )惑(huò )徒(tú )舍(shě )。使(shǐ )太(tài )戊(wù )不(bú )思(sī )政(zhèng ),景(jǐng )公(gōng )无(wú )三(sān )善(shàn )言(yán ),桑(sāng )谷(gǔ )不(bú )消(xiāo ),荧(yíng )惑(huò )不(bú )徒(tú )。何(hé )则(zé )?灾(zāi )变(biàn )所(suǒ )以(yǐ )谴(qiǎn )告(gào )也(yě ),所(suǒ )谴(qiǎn )告(gào )未(wèi )觉(jiào ),灾(zāi )变(biàn )不(bú )除(chú ),天(tiān )之(zhī )至(zhì )意(yì )也(yě )。今(jīn )天(tiān )怒(nù )为(wéi )雷(léi )雨(yǔ ),以(yǐ )责(zé )成(chéng )王(wáng ),成(chéng )王(wáng )未(wèi )觉(jiào ),雨(yǔ )雷(léi )之(zhī )息(xī ),何(hé )其(qí )早(zǎo )也(yě )?”

又(yòu )问(wèn )曰(yuē ):“礼(lǐ ),诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )子(zǐ )称(chēng )公(gōng )子(zǐ ),诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )孙(sūn )称(chēng )公(gōng )孙(sūn ),皆(jiē )食(shí )采(cǎi )地(dì ),殊(shū )之(zhī )众(zhòng )庶(shù )。何(hé )则(zé )?公(gōng )子(zǐ )公(gōng )孙(sūn ),亲(qīn )而(ér )又(yòu )尊(zūn ),得(dé )体(tǐ )公(gōng )称(chēng ),又(yòu )食(shí )采(cǎi )地(dì ),名(míng )实(shí )相(xiàng )副(fù ),犹(yóu )文(wén )质(zhì )相(xiàng )称(chēng )也(yě )。天(tiān )彰(zhāng )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )功(gōng ),令(lìng )成(chéng )王(wáng )以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )礼(lǐ )葬(zàng ),何(hé )不(bú )令(lìng )成(chéng )王(wáng )号(hào )周(zhōu )公(gōng )以(yǐ )周(zhōu )王(wáng ),副(fù )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )礼(lǐ )乎(hū )?”应(yīng )曰(yuē ):“王(wáng )者(zhě ),名(míng )之(zhī )尊(zūn )号(hào )也(yě ),人(rén )臣(chén )不(bú )得(dé )名(míng )也(yě )。”难(nán )曰(yuē ):“人(rén )臣(chén )犹(yóu )得(dé )名(míng )王(wáng ),礼(lǐ )乎(hū )?武(wǔ )王(wáng )伐(fá )纣(zhòu ),下(xià )车(chē )追(zhuī )王(wáng )大(dà )王(wáng )、王(wáng )季(jì )、文(wén )王(wáng )。三(sān )人(rén )者(zhě ),诸(zhū )侯(hóu ),亦(yì )人(rén )臣(chén )也(yě ),以(yǐ )王(wáng )号(hào )加(jiā )之(zhī )。何(hé )为(wéi )独(dú )可(kě )於(yú )三(sān )王(wáng ),不(bú )可(kě )於(yú )周(zhōu )公(gōng )?天(tiān )意(yì )欲(yù )彰(zhāng )周(zhōu )公(gōng ),岂(qǐ )能(néng )明(míng )乎(hū )?岂(qǐ )以(yǐ )王(wáng )迹(jì )起(qǐ )於(yú )三(sān )人(rén )哉(zāi )?然(rán )而(ér )王(wáng )功(gōng )亦(yì )成(chéng )於(yú )周(zhōu )公(gōng )。江(jiāng )起(qǐ )岷(mín )山(shān ),流(liú )为(wéi )涛(tāo )濑(lài )。相(xiàng )涛(tāo )濑(lài )之(zhī )流(liú ),孰(shú )与(yǔ )初(chū )起(qǐ )之(zhī )源(yuán )?秬(jù )鬯(chàng )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )到(dào ),白(bái )雉(zhì )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )来(lái ),三(sān )王(wáng )乎(hū )?周(zhōu )公(gōng )也(yě )?周(zhōu )公(gōng )功(gōng )德(dé )盛(shèng )於(yú )三(sān )王(wáng ),不(bú )加(jiā )王(wáng )号(hào ),岂(qǐ )天(tiān )恶(è )人(rén )妄(wàng )称(chēng )之(zhī )哉(zāi )?周(zhōu )衰(shuāi ),六(liù )国(guó )称(chēng )王(wáng ),齐(qí )、秦(qín )更(gèng )为(wéi )帝(dì ),当(dāng )时(shí )天(tiān )无(wú )禁(jìn )怒(nù )之(zhī )变(biàn )。周(zhōu )公(gōng )不(bú )以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )礼(lǐ )葬(zàng ),天(tiān )为(wéi )雷(léi )雨(yǔ )以(yǐ )责(zé )成(chéng )王(wáng ),何(hé )天(tiān )之(zhī )好(hǎo )恶(è )不(bú )纯(chún )一(yī )乎(hū )?”

又(yòu )问(wèn )曰(yuē ):“鲁(lǔ )季(jì )孙(sūn )赐(cì )曾(céng )子(zǐ )箦(zé ),曾(céng )子(zǐ )病(bìng )而(ér )寝(qǐn )之(zhī )。童(tóng )子(zǐ )曰(yuē ):‘华(huá )而(ér )晥(hàn )者(zhě ),大(dà )夫(fū )之(zhī )箦(zé )。’而(ér )曾(céng )子(zǐ )感(gǎn )惭(cán ),命(mìng )元(yuán )易(yì )箦(zé )。盖(gài )礼(lǐ ),大(dà )夫(fū )之(zhī )箦(zé ),士(shì )不(bú )得(dé )寝(qǐn )也(yě )。今(jīn )周(zhōu )公(gōng ),人(rén )臣(chén )也(yě ),以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )礼(lǐ )葬(zàng ),魂(hún )而(ér )有(yǒu )灵(líng ),将(jiāng )安(ān )之(zhī )不(bú )也(yě )?”应(yīng )曰(yuē ):“成(chéng )王(wáng )所(suǒ )为(wéi ),天(tiān )之(zhī )所(suǒ )予(yǔ ),何(hé )为(wéi )不(bú )安(ān )?”难(nán )曰(yuē ):“季(jì )孙(sūn )所(suǒ )赐(cì )大(dà )夫(fū )之(zhī )箦(zé ),岂(qǐ )曾(céng )子(zǐ )之(zhī )所(suǒ )自(zì )制(zhì )乎(hū )?何(hé )独(dú )不(bú )安(ān )乎(hū )?子(zǐ )疾(jí )病(bìng ),子(zǐ )路(lù )遣(qiǎn )门(mén )人(rén )为(wéi )臣(chén )。病(bìng )间(jiān )曰(yuē ):‘久(jiǔ )矣(yǐ )哉(zāi )!由(yóu )之(zhī )行(háng )诈(zhà )也(yě )!无(wú )臣(chén )而(ér )为(wéi )有(yǒu )臣(chén ),吾(wú )谁(shuí )欺(qī ),欺(qī )天(tiān )乎(hū )?’孔(kǒng )子(zǐ )罪(zuì )子(zǐ )路(lù )者(zhě )也(yě )。己(jǐ )非(fēi )人(rén )君(jūn ),子(zǐ )路(lù )使(shǐ )门(mén )人(rén )为(wéi )臣(chén ),非(fēi )天(tiān )之(zhī )心(xīn )而(ér )妄(wàng )为(wéi )之(zhī ),是(shì )欺(qī )天(tiān )也(yě )。周(zhōu )公(gōng )亦(yì )非(fēi )天(tiān )子(zǐ )也(yě ),以(yǐ )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )心(xīn )况(kuàng )周(zhōu )公(gōng ),周(zhōu )公(gōng )必(bì )不(bú )安(ān )也(yě )。季(jì )氏(shì )旅(lǚ )於(yú )太(tài )山(shān ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘曾(céng )谓(wèi )泰(tài )山(shān )不(bú )如(rú )林(lín )放(fàng )乎(hū )?’以(yǐ )曾(céng )子(zǐ )之(zhī )细(xì ),犹(yóu )却(què )非(fēi )礼(lǐ );周(zhōu )公(gōng )至(zhì )圣(shèng ),岂(qǐ )安(ān )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )葬(zàng )?曾(céng )谓(wèi )周(zhōu )公(gōng )不(bú )如(rú )曾(céng )子(zǐ )乎(hū )?由(yóu )此(cǐ )原(yuán )之(zhī ),周(zhōu )公(gōng )不(bú )安(ān )也(yě )。大(dà )人(rén )与(yǔ )天(tiān )地(dì )合(hé )德(dé ),周(zhōu )公(gōng )不(bú )安(ān ),天(tiān )亦(yì )不(bú )安(ān ),何(hé )故(gù )为(wéi )雷(léi )雨(yǔ )以(yǐ )责(zé )成(chéng )王(wáng )乎(hū )?”

又(yòu )问(wèn )曰(yuē ):“死(sǐ )生(shēng )有(yǒu )命(mìng ),富(fù )贵(guì )在(zài )天(tiān )。武(wǔ )王(wáng )之(zhī )命(mìng ),何(hé )可(kě )代(dài )乎(hū )?”应(yīng )曰(yuē ):“九(jiǔ )龄(líng )之(zhī )梦(mèng ),天(tiān )夺(duó )文(wén )王(wáng )年(nián )以(yǐ )益(yì )武(wǔ )王(wáng )。克(kè )殷(yīn )二(èr )年(nián )之(zhī )时(shí ),九(jiǔ )龄(líng )之(zhī )年(nián )未(wèi )尽(jìn ),武(wǔ )王(wáng )不(bú )豫(yù ),则(zé )请(qǐng )之(zhī )矣(yǐ )。人(rén )命(mìng )不(bú )可(kě )请(qǐng ),独(dú )武(wǔ )王(wáng )可(kě ),非(fēi )世(shì )常(cháng )法(fǎ ),故(gù )藏(cáng )於(yú )金(jīn )滕(téng );不(bú )可(kě )复(fù )为(wéi ),故(gù )掩(yǎn )而(ér )不(bú )见(jiàn )。”难(nán )曰(yuē ):“九(jiǔ )龄(líng )之(zhī )梦(mèng ),武(wǔ )王(wáng )已(yǐ )得(dé )文(wén )王(wáng )之(zhī )年(nián )未(wèi )?”应(yīng )曰(yuē ):“已(yǐ )得(dé )之(zhī )矣(yǐ )。”难(nán )曰(yuē ):“已(yǐ )得(dé )文(wén )王(wáng )之(zhī )年(nián ),命(mìng )当(dāng )自(zì )延(yán )。克(kè )殷(yīn )二(èr )年(nián ),虽(suī )病(bìng ),犹(yóu )将(jiāng )不(bú )死(sǐ ),周(zhōu )公(gōng )何(hé )为(wéi )请(qǐng )而(ér )代(dài )之(zhī )?”应(yīng )曰(yuē ):“人(rén )君(jūn )爵(jué )人(rén )以(yǐ )官(guān ),议(yì )定(dìng ),未(wèi )之(zhī )即(jí )与(yǔ ),曹(cáo )下(xià )案(àn )目(mù ),然(rán )後(hòu )可(kě )诺(nuò )。天(tiān )虽(suī )夺(duó )文(wén )王(wáng )年(nián )以(yǐ )益(yì )武(wǔ )王(wáng ),犹(yóu )须(xū )周(zhōu )公(gōng )请(qǐng ),乃(nǎi )能(néng )得(dé )之(zhī )。命(mìng )数(shù )精(jīng )微(wēi ),非(fēi )一(yī )卧(wò )之(zhī )梦(mèng )所(suǒ )能(néng )得(dé )也(yě )。难(nán )曰(yuē ):“九(jiǔ )龄(líng )之(zhī )梦(mèng ),文(wén )王(wáng )梦(mèng )与(yǔ )武(wǔ )王(wáng )九(jiǔ )龄(líng )。武(wǔ )王(wáng )梦(mèng )帝(dì )予(yǔ )其(qí )九(jiǔ )龄(líng ),其(qí )天(tiān )已(yǐ )予(yǔ )之(zhī )矣(yǐ ),武(wǔ )王(wáng )已(yǐ )得(dé )之(zhī )矣(yǐ ),何(hé )须(xū )复(fù )请(qǐng )?人(rén )且(qiě )得(dé )官(guān ),先(xiān )梦(mèng )得(dé )爵(jué ),其(qí )後(hòu )莫(mò )举(jǔ ),犹(yóu )自(zì )得(dé )官(guān )。何(hé )则(zé )?兆(zhào )象(xiàng )先(xiān )见(jiàn ),其(qí )验(yàn )必(bì )至(zhì )也(yě )。古(gǔ )者(zhě )谓(wèi )年(nián )为(wéi )龄(líng ),已(yǐ )得(dé )九(jiǔ )龄(líng ),犹(yóu )人(rén )梦(mèng )得(dé )爵(jué )也(yě )。周(zhōu )公(gōng )因(yīn )必(bì )效(xiào )之(zhī )梦(mèng ),请(qǐng )之(zhī )於(yú )天(tiān ),功(gōng )安(ān )能(néng )大(dà )乎(hū )?”

又(yòu )问(wèn )曰(yuē ):“功(gōng )无(wú )大(dà )小(xiǎo ),德(dé )无(wú )多(duō )少(shǎo ),人(rén )须(xū )仰(yǎng )恃(shì )赖(lài )之(zhī )者(zhě ),则(zé )为(wéi )美(měi )矣(yǐ )。使(shǐ )周(zhōu )公(gōng )不(bú )代(dài )武(wǔ )王(wáng ),武(wǔ )王(wáng )病(bìng )死(sǐ ),周(zhōu )公(gōng )与(yǔ )成(chéng )王(wáng )而(ér )致(zhì )天(tiān )下(xià )太(tài )平(píng )乎(hū )?”应(yīng )曰(yuē ):“成(chéng )事(shì ),周(zhōu )公(gōng )辅(fǔ )成(chéng )王(wáng )而(ér )天(tiān )下(xià )不(bú )乱(luàn )。使(shǐ )武(wǔ )王(wáng )不(bú )见(jiàn )代(dài ),遂(suí )病(bìng )至(zhì )死(sǐ ),周(zhōu )公(gōng )致(zhì )太(tài )平(píng )何(hé )疑(yí )乎(hū )?”难(nán )曰(yuē ):“若(ruò )是(shì ),武(wǔ )王(wáng )之(zhī )生(shēng )无(wú )益(yì ),其(qí )死(sǐ )无(wú )损(sǔn ),须(xū )周(zhōu )公(gōng )功(gōng )乃(nǎi )成(chéng )也(yě )。周(zhōu )衰(shuāi ),诸(zhū )侯(hóu )背(bèi )畔(pàn ),管(guǎn )仲(zhòng )九(jiǔ )合(hé )诸(zhū )侯(hóu ),一(yī )匡(kuāng )天(tiān )下(xià )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘微(wēi )管(guǎn )仲(zhòng ),吾(wú )其(qí )被(bèi )发(fā )左(zuǒ )衽(rèn )矣(yǐ )。’使(shǐ )无(wú )管(guǎn )仲(zhòng ),不(bú )合(hé )诸(zhū )侯(hóu ),夷(yí )狄(dí )交(jiāo )侵(qīn ),中(zhōng )国(guó )绝(jué )灭(miè )。此(cǐ )无(wú )管(guǎn )仲(zhòng )有(yǒu )所(suǒ )伤(shāng )也(yě )。程(chéng )量(liàng )有(yǒu )益(yì ),管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )功(gōng ),偶(ǒu )於(yú )周(zhōu )公(gōng )。管(guǎn )仲(zhòng )死(sǐ ),桓(huán )公(gōng )不(bú )以(yǐ )诸(zhū )侯(hóu )礼(lǐ )葬(zàng ),以(yǐ )周(zhōu )公(gōng )况(kuàng )之(zhī ),天(tiān )亦(yì )宜(yí )怒(nù ),微(wēi )雷(léi )薄(báo )雨(yǔ )不(bú )至(zhì ),何(hé )哉(zāi )?岂(qǐ )以(yǐ )周(zhōu )公(gōng )圣(shèng )而(ér )管(guǎn )仲(zhòng )贤(xián )乎(hū )?夫(fū )管(guǎn )仲(zhòng )为(wéi )反(fǎn )坫(diàn ),有(yǒu )三(sān )归(guī ),孔(kǒng )子(zǐ )讥(jī )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )不(bú )贤(xián )。反(fǎn )坫(diàn )、三(sān )归(guī ),诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )礼(lǐ );天(tiān )子(zǐ )礼(lǐ )葬(zàng ),王(wáng )者(zhě )之(zhī )制(zhì ),皆(jiē )以(yǐ )人(rén )臣(chén )俱(jù )不(bú )得(dé )为(wéi )。大(dà )人(rén )与(yǔ )天(tiān )地(dì )合(hé )德(dé ),孔(kǒng )子(zǐ ),大(dà )人(rén )也(yě ),讥(jī )管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )僭(jiàn )礼(lǐ ),皇(huáng )天(tiān )欲(yù )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )侵(qīn )制(zhì ),非(fēi )合(hé )德(dé )之(zhī )验(yàn )。《书(shū )》家(jiā )之(zhī )说(shuō ),未(wèi )可(kě )然(rán )也(yě )。”

以(yǐ )见(jiàn )鸟(niǎo )迹(jì )而(ér )知(zhī )为(wéi )书(shū ),见(jiàn )蜚(fēi )蓬(péng )而(ér )知(zhī )为(wéi )车(chē )。天(tiān )非(fēi )以(yǐ )鸟(niǎo )迹(jì )命(mìng )仓(cāng )颉(jié ),以(yǐ )蜚(fēi )蓬(péng )使(shǐ )奚(xī )仲(zhòng )也(yě ),奚(xī )仲(zhòng )感(gǎn )蜚(fēi )蓬(péng ),而(ér )仓(cāng )颉(jié )起(qǐ )鸟(niǎo )迹(jì )也(yě )。晋(jìn )文(wén )反(fǎn )国(guó ),命(mìng )彻(chè )麋(mí )墨(mò ),舅(jiù )犯(fàn )心(xīn )感(gǎn ),辞(cí )位(wèi )归(guī )家(jiā )。夫(fū )文(wén )公(gōng )之(zhī )彻(chè )麋(mí )墨(mò ),非(fēi )欲(yù )去(qù )舅(jiù )犯(fàn ),舅(jiù )犯(fàn )感(gǎn )惭(cán ),自(zì )同(tóng )於(yú )麋(mí )墨(mò )也(yě )。宋(sòng )华(huá )臣(chén )弱(ruò )其(qí )宗(zōng ),使(shǐ )家(jiā )贼(zéi )六(liù )人(rén ),以(yǐ )铍(pí )杀(shā )华(huá )吴(wú )於(yú )宋(sòng )命(mìng )合(hé )左(zuǒ )师(shī )之(zhī )後(hòu )。左(zuǒ )师(shī )惧(jù )曰(yuē ):“老(lǎo )夫(fū )无(wú )罪(zuì )。”其(qí )後(hòu )左(zuǒ )师(shī )怨(yuàn )咎(jiù )华(huá )臣(chén ),华(huá )臣(chén )备(bèi )之(zhī )。国(guó )人(rén )逐(zhú )狗(gǒu ),狗(gǒu )入(rù )华(huá )臣(chén )之(zhī )门(mén ),华(huá )臣(chén )以(yǐ )为(wéi )左(zuǒ )师(shī )来(lái )攻(gōng )己(jǐ )也(yě ),逾(yú )墙(qiáng )而(ér )走(zǒu )。夫(fū )华(huá )臣(chén )自(zì )杀(shā )华(huá )吴(wú )而(ér )左(zuǒ )师(shī )惧(jù ),国(guó )人(rén )自(zì )逐(zhú )狗(gǒu )而(ér )华(huá )臣(chén )自(zì )走(zǒu )。成(chéng )王(wáng )之(zhī )畏(wèi )惧(jù ),犹(yóu )此(cǐ )类(lèi )也(yě )。心(xīn )疑(yí )於(yú )不(bú )以(yǐ )天(tiān )子(zǐ )礼(lǐ )葬(zàng )公(gōng ),卒(zú )遭(zāo )雷(léi )雨(yǔ )之(zhī )至(zhì ),则(zé )惧(jù )而(ér )畏(wèi )过(guò )矣(yǐ )。夫(fū )雷(léi )雨(yǔ )之(zhī )至(zhì ),天(tiān )未(wèi )必(bì )责(zé )成(chéng )王(wáng )也(yě )。雷(léi )雨(yǔ )至(zhì ),成(chéng )王(wáng )惧(jù )以(yǐ )自(zì )责(zé )也(yě )。夫(fū )感(gǎn )则(zé )苍(cāng )颉(jié )、奚(xī )仲(zhòng )之(zhī )心(xīn ),惧(jù )则(zé )左(zuǒ )师(shī )、华(huá )臣(chén )之(zhī )意(yì )也(yě )。怀(huái )嫌(xián )疑(yí )之(zhī )计(jì ),遭(zāo )暴(bào )至(zhì )之(zhī )气(qì ),以(yǐ )类(lèi )之(zhī )验(yàn )见(jiàn ),则(zé )天(tiān )怒(nù )之(zhī )效(xiào )成(chéng )矣(yǐ )。见(jiàn )类(lèi )验(yàn )於(yú )寂(jì )漠(mò ),犹(yóu )感(gǎn )动(dòng )而(ér )畏(wèi )惧(jù ),况(kuàng )雷(léi )雨(yǔ )扬(yáng )〔軯(pēng )〕盖(gài )之(zhī )声(shēng ),成(chéng )王(wáng )庶(shù )几(jǐ )能(néng )不(bú )怵(chù )惕(tì )乎(hū )?

迅(xùn )雷(léi )风(fēng )烈(liè ),孔(kǒng )子(zǐ )必(bì )变(biàn )。礼(lǐ ),君(jūn )子(zǐ )闻(wén )雷(léi ),虽(suī )夜(yè ),衣(yī )冠(guàn )而(ér )坐(zuò ),所(suǒ )以(yǐ )敬(jìng )雷(léi )惧(jù )激(jī )气(qì )也(yě )。圣(shèng )人(rén )君(jūn )子(zǐ ),於(yú )道(dào )无(wú )嫌(xián ),然(rán )犹(yóu )顺(shùn )天(tiān )变(biàn )动(dòng ),况(kuàng )成(chéng )王(wáng )有(yǒu )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )疑(yí ),闻(wén )雷(léi )雨(yǔ )之(zhī )变(biàn ),安(ān )能(néng )不(bú )振(zhèn )惧(jù )乎(hū )?然(rán )则(zé )雷(léi )雨(yǔ )之(zhī )至(zhì )也(yě ),殆(dài )且(qiě )自(zì )天(tiān )气(qì );成(chéng )王(wáng )畏(wèi )惧(jù ),殆(dài )且(qiě )感(gǎn )物(wù )类(lèi )也(yě )。夫(fū )天(tiān )道(dào )无(wú )为(wéi ),如(rú )天(tiān )以(yǐ )雷(léi )雨(yǔ )责(zé )怒(nù )人(rén ),则(zé )亦(yì )能(néng )以(yǐ )雷(léi )雨(yǔ )杀(shā )无(wú )道(dào )。古(gǔ )无(wú )道(dào )者(zhě )多(duō ),可(kě )以(yǐ )雷(léi )雨(yǔ )诛(zhū )杀(shā )其(qí )身(shēn ),必(bì )命(mìng )圣(shèng )人(rén )兴(xìng )师(shī )动(dòng )军(jūn ),顿(dùn )兵(bīng )伤(shāng )士(shì ),难(nán )以(yǐ )一(yī )雷(léi )行(háng )诛(zhū ),轻(qīng )以(yǐ )三(sān )军(jūn )克(kè )敌(dí ),何(hé )天(tiān )之(zhī )不(bú )惮(dàn )烦(fán )也(yě )?

或(huò )曰(yuē ):“纣(zhòu )父(fù )帝(dì )乙(yǐ ),射(shè )天(tiān )殴(ōu )地(dì ),游(yóu )泾(jīng )、渭(wèi )之(zhī )间(jiān ),雷(léi )电(diàn )击(jī )而(ér )杀(shā )之(zhī )。斯(sī )天(tiān )以(yǐ )雷(léi )电(diàn )诛(zhū )无(wú )道(dào )也(yě )。”帝(dì )乙(yǐ )之(zhī )恶(è ),孰(shú )与(yǔ )桀(jié )、纣(zhòu )?邹(zōu )伯(bó )奇(qí )论(lùn )桀(jié )、纣(zhòu )恶(è )不(bú )如(rú )亡(wáng )秦(qín ),亡(wáng )秦(qín )不(bú )如(rú )王(wáng )莽(mǎng ),然(rán )而(ér )桀(jié )、纣(zhòu )、秦(qín )、莽(mǎng )之(zhī )〔死(sǐ )〕,不(bú )以(yǐ )雷(léi )电(diàn )。孔(kǒng )子(zǐ )作(zuò )《春(chūn )秋(qiū )》,采(cǎi )毫(háo )毛(máo )之(zhī )善(shàn ),贬(biǎn )纤(xiān )介(jiè )之(zhī )恶(è ),采(cǎi )善(shàn )不(bú )逾(yú )其(qí )美(měi ),贬(biǎn )恶(è )不(bú )溢(yì )其(qí )过(guò )。责(zé )小(xiǎo )以(yǐ )大(dà ),夫(fū )人(rén )无(wú )之(zhī )。成(chéng )王(wáng )小(xiǎo )疑(yí ),天(tiān )大(dà )雷(léi )雨(yǔ )。如(rú )定(dìng )以(yǐ )臣(chén )葬(zàng )公(gōng ),其(qí )变(biàn )何(hé )以(yǐ )过(guò )此(cǐ )?《洪(hóng )范(fàn )》稽(jī )疑(yí ),不(bú )悟(wù )灾(zāi )变(biàn )者(zhě ),人(rén )之(zhī )才(cái )不(bú )能(néng )尽(jìn )晓(xiǎo ),天(tiān )不(bú )以(yǐ )疑(yí )责(zé )备(bèi )於(yú )人(rén )也(yě )。成(chéng )王(wáng )心(xīn )疑(yí )未(wèi )决(jué ),天(tiān )以(yǐ )大(dà )雷(léi )雨(yǔ )责(zé )之(zhī ),殆(dài )非(fēi )皇(huáng )天(tiān )之(zhī )意(yì )。《书(shū )》家(jiā )之(zhī )说(shuō ),恐(kǒng )失(shī )其(qí )实(shí )也(yě )。

阅读:26249

打赏捐助〔Donate〕>>>

《感类篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库