严朱吾丘主父徐严终王贾传下【登录】

《汉书》 > 传 > 《严朱吾丘主父徐严终王贾传下》 > 拼音版

严(yán )安(ān )者(zhě ),临(lín )菑(zī )人(rén )也(yě )。以(yǐ )故(gù )丞(chéng )相(xiàng )史(shǐ )上(shàng )书(shū ),曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )《邹(zōu )子(zǐ )》曰(yuē ):“政(zhèng )教(jiāo )文(wén )质(zhì )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )云(yún )救(jiù )也(yě ),当(dāng )时(shí )则(zé )用(yòng ),过(guò )则(zé )舍(shě )之(zhī ),有(yǒu )易(yì )则(zé )易(yì )之(zhī ),故(gù )守(shǒu )一(yī )而(ér )不(bú )变(biàn )者(zhě ),未(wèi )睹(dǔ )治(zhì )之(zhī )至(zhì )也(yě )。”今(jīn )天(tiān )下(xià )人(rén )民(mín )用(yòng )财(cái )侈(chǐ )靡(mí ),车(chē )马(mǎ )衣(yī )裘(qiú )宫(gōng )室(shì )皆(jiē )竞(jìng )修(xiū )饰(shì ),调(diào )五(wǔ )声(shēng )使(shǐ )有(yǒu )节(jiē )族(zú ),杂(zá )五(wǔ )色(sè )使(shǐ )有(yǒu )文(wén )章(zhāng ),重(zhòng )五(wǔ )味(wèi )方(fāng )丈(zhàng )于(yú )前(qián ),以(yǐ )观(guān )欲(yù )天(tiān )下(xià )。彼(bǐ )民(mín )之(zhī )情(qíng ),见(jiàn )美(měi )则(zé )愿(yuàn )之(zhī ),是(shì )教(jiāo )民(mín )以(yǐ )侈(chǐ )也(yě )。侈(chǐ )而(ér )无(wú )节(jiē ),则(zé )不(bú )可(kě )赡(shàn ),民(mín )离(lí )本(běn )而(ér )徼(jiǎo )末(mò )矣(yǐ )。未(wèi )不(bú )可(kě )徒(tú )得(dé ),故(gù )搢(jìn )绅(shēn )者(zhě )不(bú )惮(dàn )为(wéi )诈(zhà ),带(dài )剑(jiàn )者(zhě )夸(kuā )杀(shā )人(rén )以(yǐ )矫(jiǎo )夺(duó ),而(ér )世(shì )不(bú )知(zhī )愧(kuì ),故(gù )奸(jiān )轨(guǐ )浸(jìn )长(zhǎng )。夫(fū )佳(jiā )丽(lì )珍(zhēn )怪(guài )固(gù )顺(shùn )于(yú )耳(ěr )目(mù ),故(gù )养(yǎng )失(shī )而(ér )泰(tài ),乐(lè )失(shī )而(ér )淫(yín ),礼(lǐ )失(shī )而(ér )采(cǎi ),教(jiāo )失(shī )而(ér )伪(wěi )。伪(wěi )、采(cǎi )、淫(yín )、泰(tài ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )范(fàn )民(mín )之(zhī )道(dào )也(yě )。是(shì )以(yǐ )天(tiān )下(xià )人(rén )民(mín )逐(zhú )利(lì )无(wú )已(yǐ ),犯(fàn )法(fǎ )者(zhě )众(zhòng )。臣(chén )愿(yuàn )为(wéi )民(mín )制(zhì )度(dù )以(yǐ )防(fáng )其(qí )淫(yín ),使(shǐ )贫(pín )富(fù )不(bú )相(xiàng )耀(yào )以(yǐ )和(hé )其(qí )心(xīn )。心(xīn )既(jì )和(hé )平(píng ),其(qí )性(xìng )恬(tián )安(ān )。恬(tián )安(ān )不(bú )营(yíng ),则(zé )盗(dào )贼(zéi )销(xiāo ),盗(dào )贼(zéi )销(xiāo ),则(zé )刑(xíng )罚(fá )少(shǎo );刑(xíng )罚(fá )少(shǎo ),则(zé )阴(yīn )阳(yáng )和(hé ),四(sì )时(shí )正(zhèng ),风(fēng )雨(yǔ )时(shí ),草(cǎo )木(mù )畅(chàng )茂(mào ),五(wǔ )谷(gǔ )蕃(fān )孰(shú ),六(liù )畜(chù )遂(suí )字(zì ),民(mín )不(bú )夭(yāo )厉(lì ),和(hé )之(zhī )至(zhì )也(yě )。”

臣(chén )闻(wén )周(zhōu )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),其(qí )治(zhì )三(sān )百(bǎi )余(yú )岁(suì ),成(chéng )、康(kāng )其(qí )隆(lóng )也(yě ),刑(xíng )错(cuò )四(sì )十(shí )余(yú )年(nián )而(ér )不(bú )用(yòng )。及(jí )其(qí )衰(shuāi ),亦(yì )三(sān )百(bǎi )余(yú )年(nián ),故(gù )五(wǔ )伯(bó )更(gèng )起(qǐ )。伯(bó )者(zhě ),常(cháng )佐(zuǒ )天(tiān )子(zǐ )兴(xìng )利(lì )除(chú )害(hài ),诛(zhū )暴(bào )禁(jìn )邪(xié ),匡(kuāng )正(zhèng )海(hǎi )内(nèi ),以(yǐ )尊(zūn )天(tiān )子(zǐ )。五(wǔ )伯(bó )既(jì )没(méi ),贤(xián )圣(shèng )莫(mò )续(xù ),天(tiān )子(zǐ )孤(gū )弱(ruò ),号(hào )令(lìng )不(bú )行(háng )。诸(zhū )侯(hóu )恣(zì )行(háng ),强(qiáng )陵(líng )弱(ruò ),众(zhòng )暴(bào )寡(guǎ )。田(tián )常(cháng )篡(cuàn )齐(qí ),六(liù )卿(qīng )分(fèn )晋(jìn ),并(bìng )为(wéi )战(zhàn )国(guó ),此(cǐ )民(mín )之(zhī )始(shǐ )苦(kǔ )也(yě )。于(yú )是(shì )强(qiáng )国(guó )务(wù )攻(gōng ),弱(ruò )国(guó )修(xiū )守(shǒu ),合(hé )从(cóng )连(lián )衡(héng ),驰(chí )车(chē )毂(gū )击(jī ),介(jiè )胄(zhòu )生(shēng )虮(jǐ )虱(shī ),民(mín )无(wú )所(suǒ )告(gào )诉(sù )。

及(jí )至(zhì )秦(qín )王(wáng ),蚕(cán )食(shí )天(tiān )下(xià ),并(bìng )吞(tūn )战(zhàn )国(guó ),称(chēng )号(hào )皇(huáng )帝(dì ),一(yī )海(hǎi )内(nèi )之(zhī )政(zhèng ),坏(huài )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )城(chéng )。销(xiāo )其(qí )兵(bīng ),铸(zhù )以(yǐ )为(wéi )钟(zhōng )虡(jù ),示(shì )不(bú )复(fù )用(yòng )。元(yuán )元(yuán )黎(lí )民(mín )得(dé )免(miǎn )于(yú )战(zhàn )国(guó ),逢(féng )明(míng )天(tiān )子(zǐ ),人(rén )人(rén )自(zì )以(yǐ )为(wéi )更(gèng )生(shēng )。乡(xiāng )使(shǐ )秦(qín )缓(huǎn )刑(xíng )罚(fá ),薄(báo )赋(fù )敛(liǎn ),省(shěng )繇(yáo )役(yì ),贵(guì )仁(rén )义(yì ),贱(jiàn )权(quán )利(lì ),上(shàng )笃(dǔ )厚(hòu ),下(xià )佞(nìng )巧(qiǎo ),变(biàn )风(fēng )易(yì )俗(sú ),化(huà )于(yú )海(hǎi )内(nèi ),则(zé )世(shì )世(shì )必(bì )安(ān )矣(yǐ )。秦(qín )不(bú )行(háng )是(shì )风(fēng ),循(xún )其(qí )故(gù )俗(sú ),为(wéi )知(zhī )巧(qiǎo )权(quán )利(lì )者(zhě )进(jìn ),笃(dǔ )厚(hòu )忠(zhōng )正(zhèng )者(zhě )退(tuì ),法(fǎ )严(yán )令(lìng )苛(kē ),谄(chǎn )谀(yú )者(zhě )众(zhòng ),日(rì )闻(wén )其(qí )美(měi ),意(yì )广(guǎng )心(xīn )逸(yì )。欲(yù )威(wēi )海(hǎi )外(wài ),使(shǐ )蒙(méng )恬(tián )将(jiāng )兵(bīng )以(yǐ )北(běi )攻(gōng )强(qiáng )胡(hú ),辟(pì )地(dì )进(jìn )境(jìng ),戍(shù )于(yú )北(běi )河(hé ),飞(fēi )刍(chú )挽(wǎn )粟(sù )以(yǐ )随(suí )其(qí )后(hòu )。又(yòu )使(shǐ )尉(wèi )屠(tú )睢(suī )将(jiāng )楼(lóu )船(chuán )之(zhī )士(shì )攻(gōng )越(yuè ),使(shǐ )监(jiān )禄(lù )凿(záo )渠(qú )运(yùn )粮(liáng ),深(shēn )入(rù )越(yuè )地(dì ),越(yuè )人(rén )遁(dùn )逃(táo )。旷(kuàng )日(rì )持(chí )久(jiǔ ),粮(liáng )食(shí )乏(fá )绝(jué ),越(yuè )人(rén )击(jī )之(zhī ),秦(qín )兵(bīng )大(dà )败(bài )。秦(qín )乃(nǎi )使(shǐ )尉(wèi )佗(tuó )将(jiāng )卒(zú )以(yǐ )戍(shù )越(yuè )。当(dāng )是(shì )时(shí ),秦(qín )祸(huò )北(běi )构(gòu )于(yú )胡(hú ),南(nán )挂(guà )于(yú )越(yuè ),宿(xiǔ )兵(bīng )于(yú )无(wú )用(yòng )之(zhī )地(dì ),进(jìn )而(ér )不(bú )得(dé )退(tuì )。行(háng )十(shí )余(yú )年(nián ),丁(dīng )男(nán )被(bèi )甲(jiǎ ),丁(dīng )女(nǚ )转(zhuǎn )输(shū ),苦(kǔ )不(bú )聊(liáo )生(shēng ),自(zì )经(jīng )于(yú )道(dào )树(shù ),死(sǐ )者(zhě )相(xiàng )望(wàng )。及(jí )秦(qín )皇(huáng )帝(dì )崩(bēng ),天(tiān )下(xià )大(dà )畔(pàn )。陈(chén )胜(shèng )、吴(wú )广(guǎng )举(jǔ )陈(chén ),武(wǔ )臣(chén )、张(zhāng )耳(ěr )举(jǔ )赵(zhào ),项(xiàng )梁(liáng )举(jǔ )吴(wú ),田(tián )儋(dān )举(jǔ )齐(qí ),景(jǐng )驹(jū )举(jǔ )郢(yǐng ),周(zhōu )市(shì )举(jǔ )魏(wèi ),韩(hán )广(guǎng )举(jǔ )燕(yàn ),穷(qióng )山(shān )通(tōng )谷(gǔ ),豪(háo )士(shì )并(bìng )起(qǐ ),不(bú )可(kě )胜(shèng )载(zǎi )也(yě )。然(rán )本(běn )皆(jiē )非(fēi )公(gōng )侯(hóu )之(zhī )后(hòu ),非(fēi )长(zhǎng )官(guān )之(zhī )吏(lì ),无(wú )尺(chǐ )寸(cùn )之(zhī )势(shì ),起(qǐ )闾(lǘ )巷(xiàng ),杖(zhàng )棘(jí )矜(jīn ),应(yīng )时(shí )而(ér )动(dòng ),不(bú )谋(móu )而(ér )俱(jù )起(qǐ ),不(bú )约(yuē )而(ér )同(tóng )会(huì ),壤(rǎng )长(zhǎng )地(dì )进(jìn ),至(zhì )乎(hū )伯(bó )王(wáng ),时(shí )教(jiāo )使(shǐ )然(rán )也(yě )。秦(qín )贵(guì )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),富(fù )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),灭(miè )世(shì )绝(jué )祀(sì ),穷(qióng )兵(bīng )之(zhī )祸(huò )也(yě )。故(gù )周(zhōu )失(shī )之(zhī )弱(ruò ),秦(qín )失(shī )之(zhī )强(qiáng ),不(bú )变(biàn )之(zhī )患(huàn )也(yě )。

今(jīn )徇(xùn )南(nán )夷(yí ),朝(cháo )夜(yè )郎(láng ),降(jiàng )羌(qiāng )僰(bó ),略(luè )薉(huì )州(zhōu ),建(jiàn )城(chéng )邑(yì ),深(shēn )入(rù )匈(xiōng )奴(nú ),燔(fán )其(qí )龙(lóng )城(chéng ),议(yì )者(zhě )美(měi )之(zhī )。此(cǐ )人(rén )臣(chén )之(zhī )利(lì ),非(fēi )天(tiān )下(xià )之(zhī )长(zhǎng )策(cè )也(yě )。今(jīn )中(zhōng )国(guó )无(wú )狗(gǒu )吠(fèi )之(zhī )警(jǐng ),而(ér )外(wài )累(lèi )于(yú )远(yuǎn )方(fāng )之(zhī )备(bèi ),靡(mí )敝(bì )国(guó )家(jiā ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )子(zǐ )民(mín )也(yě )。行(háng )无(wú )穷(qióng )之(zhī )欲(yù ),甘(gān )心(xīn )快(kuài )意(yì ),结(jié )怨(yuàn )于(yú )匈(xiōng )奴(nú ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )安(ān )边(biān )也(yě )。祸(huò )挐(ná )而(ér )不(bú )解(jiě ),兵(bīng )休(xiū )而(ér )复(fù )起(qǐ ),近(jìn )者(zhě )愁(chóu )苦(kǔ ),远(yuǎn )者(zhě )惊(jīng )骇(hài ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )持(chí )久(jiǔ )也(yě )。今(jīn )天(tiān )下(xià )锻(duàn )甲(jiǎ )摩(mó )剑(jiàn ),矫(jiǎo )箭(jiàn )控(kòng )弦(xián ),转(zhuǎn )输(shū )军(jūn )粮(liáng ),未(wèi )见(jiàn )休(xiū )时(shí ),此(cǐ )天(tiān )下(xià )所(suǒ )共(gòng )忧(yōu )也(yě )。夫(fū )兵(bīng )久(jiǔ )而(ér )变(biàn )起(qǐ ),事(shì )烦(fán )而(ér )虑(lǜ )生(shēng )。今(jīn )外(wài )郡(jùn )之(zhī )地(dì )或(huò )几(jǐ )千(qiān )里(lǐ ),列(liè )城(chéng )数(shù )十(shí ),形(xíng )束(shù )壤(rǎng )制(zhì ),带(dài )胁(xié )诸(zhū )侯(hóu ),非(fēi )宗(zōng )室(shì )之(zhī )利(lì )也(yě )。上(shàng )观(guān )齐(qí )、晋(jìn )所(suǒ )以(yǐ )亡(wáng ),公(gōng )室(shì )卑(bēi )削(xuē ),六(liù )卿(qīng )大(dà )盛(shèng )也(yě );下(xià )览(lǎn )秦(qín )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )灭(miè ),刑(xíng )严(yán )文(wén )刻(kè ),欲(yù )大(dà )无(wú )穷(qióng )也(yě )。今(jīn )郡(jùn )守(shǒu )之(zhī )权(quán )非(fēi )特(tè )六(liù )卿(qīng )之(zhī )重(zhòng )也(yě ),地(dì )几(jǐ )千(qiān )里(lǐ )非(fēi )特(tè )闾(lǘ )巷(xiàng )之(zhī )资(zī )也(yě ),甲(jiǎ )兵(bīng )器(qì )械(xiè )非(fēi )特(tè )棘(jí )矜(jīn )之(zhī )用(yòng )也(yě ),以(yǐ )逢(féng )万(wàn )世(shì )之(zhī )变(biàn ),则(zé )不(bú )可(kě )胜(shèng )讳(huì )也(yě )。

后(hòu )以(yǐ )安(ān )为(wéi )骑(qí )马(mǎ )令(lìng )。

终(zhōng )军(jūn )字(zì )子(zǐ )云(yún ),济(jì )南(nán )人(rén )也(yě )。少(shǎo )好(hǎo )学(xué ),以(yǐ )辩(biàn )博(bó )能(néng )属(shǔ )文(wén )闻(wén )于(yú )郡(jùn )中(zhōng )。年(nián )十(shí )八(bā ),选(xuǎn )为(wéi )博(bó )士(shì )弟(dì )子(zǐ )。至(zhì )府(fǔ )受(shòu )遣(qiǎn ),太(tài )守(shǒu )闻(wén )其(qí )有(yǒu )异(yì )材(cái ),召(zhào )见(jiàn )军(jūn )。甚(shèn )奇(qí )之(zhī ),与(yǔ )交(jiāo )结(jié )。军(jūn )揖(yī )太(tài )守(shǒu )而(ér )去(qù ),至(zhì )长(zhǎng )安(ān )上(shàng )书(shū )言(yán )事(shì )。武(wǔ )帝(dì )异(yì )其(qí )文(wén ),拜(bài )军(jūn )为(wéi )谒(yè )者(zhě )给(gěi )事(shì )中(zhōng )。

从(cóng )上(shàng )幸(xìng )雍(yōng )祠(cí )五(wǔ )畤(zhì ),获(huò )白(bái )麟(lín ),一(yī )角(jiǎo )而(ér )五(wǔ )蹄(tí )。时(shí )又(yòu )得(dé )奇(qí )木(mù ),其(qí )枝(zhī )旁(páng )出(chū ),辄(zhé )复(fù )合(hé )于(yú )木(mù )上(shàng )。上(shàng )异(yì )此(cǐ )二(èr )物(wù ),博(bó )谋(móu )群(qún )臣(chén )。军(jūn )上(shàng )对(duì )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )《诗(shī )》颂(sòng )君(jūn )德(dé ),《乐(lè )》舞(wǔ )后(hòu )功(gōng ),异(yì )经(jīng )而(ér )同(tóng )指(zhǐ ),明(míng )盛(shèng )德(dé )之(zhī )所(suǒ )隆(lóng )也(yě )。南(nán )越(yuè )窜(cuàn )屏(píng )葭(jiā )苇(wěi ),与(yǔ )鸟(niǎo )鱼(yú )群(qún ),正(zhèng )朔(shuò )不(bú )及(jí )其(qí )俗(sú )。有(yǒu )司(sī )临(lín )境(jìng ),而(ér )东(dōng )瓯(ōu )内(nèi )附(fù ),闽(mǐn )王(wáng )伏(fú )辜(gū ),南(nán )越(yuè )赖(lài )救(jiù )。北(běi )胡(hú )随(suí )畜(chù )荐(jiàn )居(jū ),禽(qín )兽(shòu )行(háng ),虎(hǔ )狼(láng )心(xīn ),上(shàng )古(gǔ )未(wèi )能(néng )摄(shè )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )秉(bǐng )钺(yuè ),单(dān )于(yú )奔(bēn )幕(mù );票(piào )骑(qí )抗(kàng )旌(jīng ),昆(kūn )邪(xié )右(yòu )衽(rèn )。是(shì )泽(zé )南(nán )洽(qià )而(ér )威(wēi )北(běi )畅(chàng )也(yě )。若(ruò )罚(fá )不(bú )阿(ā )近(jìn ),举(jǔ )不(bú )遗(yí )远(yuǎn ),设(shè )官(guān )俟(sì )贤(xián ),县(xiàn )赏(shǎng )待(dài )功(gōng ),能(néng )者(zhě )进(jìn )以(yǐ )保(bǎo )禄(lù ),罢(bà )者(zhě )退(tuì )而(ér )劳(láo )力(lì ),刑(xíng )于(yú )宇(yǔ )内(nèi )矣(yǐ )。履(lǚ )众(zhòng )美(měi )而(ér )不(bú )足(zú ),怀(huái )圣(shèng )明(míng )而(ér )不(bú )专(zhuān ),建(jiàn )三(sān )宫(gōng )之(zhī )文(wén )质(zhì ),章(zhāng )厥(jué )职(zhí )之(zhī )所(suǒ )宜(yí ),封(fēng )禅(chán )之(zhī )君(jūn )无(wú )闻(wén )焉(yān )。

夫(fū )天(tiān )命(mìng )初(chū )定(dìng ),万(wàn )事(shì )草(cǎo )创(chuàng ),及(jí )臻(zhēn )六(liù )合(hé )同(tóng )风(fēng ),九(jiǔ )州(zhōu )共(gòng )贯(guàn ),必(bì )待(dài )明(míng )圣(shèng )润(rùn )色(sè ),祖(zǔ )业(yè )传(chuán )于(yú )无(wú )穷(qióng )。故(gù )周(zhōu )至(zhì )成(chéng )王(wáng ),然(rán )后(hòu )制(zhì )定(dìng ),而(ér )休(xiū )征(zhēng )之(zhī )应(yīng )见(jiàn )。陛(bì )下(xià )盛(shèng )日(rì )月(yuè )之(zhī )光(guāng ),垂(chuí )圣(shèng )思(sī )于(yú )勒(lè )成(chéng ),专(zhuān )神(shén )明(míng )之(zhī )敬(jìng ),奉(fèng )燔(fán )瘗(yì )于(yú )郊(jiāo )官(guān ),献(xiàn )享(xiǎng )之(zhī )精(jīng )交(jiāo )神(shén ),积(jī )和(hé )之(zhī )气(qì )塞(sāi )明(míng ),而(ér )异(yì )兽(shòu )来(lái )获(huò ),宜(yí )矣(yǐ )。昔(xī )武(wǔ )王(wáng )中(zhōng )流(liú )未(wèi )济(jì ),白(bái )鱼(yú )入(rù )于(yú )王(wáng )舟(zhōu ),俯(fǔ )取(qǔ )以(yǐ )燎(liáo ),群(qún )公(gōng )咸(xián )曰(yuē )“休(xiū )哉(zāi )!”今(jīn )郊(jiāo )祀(sì )未(wèi )见(jiàn )于(yú )神(shén )祇(qí ),而(ér )获(huò )兽(shòu )以(yǐ )馈(kuì ),此(cǐ )天(tiān )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )示(shì )飨(xiǎng ),而(ér )上(shàng )通(tōng )之(zhī )符(fú )合(hé )也(yě )。宜(yí )因(yīn )昭(zhāo )时(shí )令(lìng )曰(yuē ),改(gǎi )定(dìng )告(gào )元(yuán ),苴(jū )白(bái )茅(máo )于(yú )江(jiāng )、淮(huái ),发(fā )嘉(jiā )号(hào )于(yú )营(yíng )丘(qiū ),以(yǐ )应(yīng )缉(jī )熙(xī ),使(shǐ )著(zhe )事(shì )者(zhě )有(yǒu )纪(jì )焉(yān )。

盖(gài )六(liù )退(tuì )飞(fēi ),逆(nì )也(yě );白(bái )鱼(yú )登(dēng )舟(zhōu ),顺(shùn )也(yě )。夫(fū )明(míng )暗(àn )之(zhī )征(zhēng ),上(shàng )乱(luàn )飞(fēi )鸟(niǎo ),下(xià )动(dòng )渊(yuān )鱼(yú ),各(gè )以(yǐ )类(lèi )推(tuī )。今(jīn )野(yě )兽(shòu )并(bìng )角(jiǎo ),明(míng )同(tóng )本(běn )也(yě );众(zhòng )支(zhī )内(nèi )附(fù ),示(shì )无(wú )外(wài )也(yě )。若(ruò )此(cǐ )之(zhī )应(yīng ),殆(dài )将(jiāng )有(yǒu )解(jiě )编(biān )发(fā )、削(xuē )左(zuǒ )衽(rèn )、袭(xí )冠(guàn )带(dài )、要(yào )衣(yī )裳(shang )而(ér )蒙(méng )化(huà )者(zhě )焉(yān )。斯(sī )拱(gǒng )而(ér )俟(sì )之(zhī )耳(ěr )!

对(duì )奏(zòu ),上(shàng )甚(shèn )异(yì )之(zhī ),由(yóu )是(shì )改(gǎi )元(yuán )为(wéi )元(yuán )狩(shòu )。后(hòu )数(shù )月(yuè ),越(yuè )地(dì )及(jí )匈(xiōng )奴(nú )名(míng )王(wáng )有(yǒu )率(lǜ )众(zhòng )来(lái )降(jiàng )者(zhě ),时(shí )皆(jiē )以(yǐ )军(jūn )言(yán )为(wéi )中(zhōng )。

元(yuán )鼎(dǐng )中(zhōng ),博(bó )士(shì )徐(xú )偃(yǎn )使(shǐ )行(háng )风(fēng )俗(sú )。偃(yǎn )矫(jiǎo )制(zhì ),使(shǐ )胶(jiāo )东(dōng )、鲁(lǔ )国(guó )鼓(gǔ )铸(zhù )盐(yán )铁(tiě ),还(hái ),奏(zòu )事(shì ),徙(xǐ )为(wéi )太(tài )常(cháng )丞(chéng )。御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )张(zhāng )汤(tāng )劾(hé )偃(yǎn )矫(jiǎo )制(zhì )大(dà )害(hài ),法(fǎ )至(zhì )死(sǐ )。偃(yǎn )以(yǐ )为(wéi )《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )义(yì ),大(dà )夫(fū )出(chū )疆(jiāng ),有(yǒu )可(kě )以(yǐ )安(ān )社(shè )稷(jì ),存(cún )万(wàn )民(mín ),颛(zhuān )之(zhī )可(kě )也(yě )。汤(tāng )以(yǐ )致(zhì )其(qí )法(fǎ ),不(bú )能(néng )诎(qū )其(qí )义(yì ),有(yǒu )诏(zhào )下(xià )军(jūn )问(wèn )状(zhuàng ),军(jūn )诘(jié )偃(yǎn )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )国(guó )异(yì )俗(sú )分(fèn ),百(bǎi )里(lǐ )不(bú )通(tōng ),时(shí )有(yǒu )聘(pìn )会(huì )之(zhī )事(shì ),安(ān )危(wēi )之(zhī )势(shì ),呼(hū )吸(xī )成(chéng )变(biàn ),故(gù )有(yǒu )不(bú )受(shòu )辞(cí )造(zào )命(mìng )颛(zhuān )己(jǐ )之(zhī )宜(yí );今(jīn )天(tiān )下(xià )为(wéi )一(yī ),万(wàn )里(lǐ )同(tóng )风(fēng ),故(gù )《春(chūn )秋(qiū )》‘王(wáng )者(zhě )无(wú )外(wài )’。偃(yǎn )巡(xún )封(fēng )域(yù )之(zhī )中(zhōng ),称(chēng )以(yǐ )出(chū )疆(jiāng )何(hé )也(yě )?且(qiě )盐(yán )铁(tiě ),郡(jùn )有(yǒu )余(yú )臧(zāng ),正(zhèng )二(èr )国(guó )废(fèi ),国(guó )家(jiā )不(bú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )利(lì )害(hài ),而(ér )以(yǐ )安(ān )社(shè )稷(jì )存(cún )万(wàn )民(mín )为(wéi )辞(cí ),何(hé )也(yě )?”又(yòu )诘(jié )偃(yǎn ):“胶(jiāo )东(dōng )南(nán )近(jìn )琅(láng )邪(xié ),北(běi )接(jiē )北(běi )海(hǎi ),鲁(lǔ )国(guó )西(xī )枕(zhěn )泰(tài )山(shān ),东(dōng )有(yǒu )东(dōng )海(hǎi ),受(shòu )其(qí )盐(yán )铁(tiě )。偃(yǎn )度(dù )四(sì )郡(jùn )口(kǒu )数(shù )、田(tián )地(dì ),率(lǜ )其(qí )用(yòng )器(qì )食(shí )盐(yán ),不(bú )足(zú )以(yǐ )并(bìng )给(gěi )二(èr )郡(jùn )邪(xié )?将(jiāng )势(shì )宜(yí )有(yǒu )余(yú ),而(ér )吏(lì )不(bú )能(néng )也(yě )?何(hé )以(yǐ )言(yán )之(zhī )?偃(yǎn )矫(jiǎo )制(zhì )而(ér )鼓(gǔ )铸(zhù )者(zhě ),俗(sú )及(jí )春(chūn )耕(gēng )种(zhǒng )赡(shàn )民(mín )器(qì )也(yě )。今(jīn )鲁(lǔ )国(guó )之(zhī )鼓(gǔ ),当(dāng )先(xiān )具(jù )其(qí )备(bèi ),至(zhì )秋(qiū )乃(nǎi )能(néng )举(jǔ )火(huǒ )。此(cǐ )言(yán )与(yǔ )实(shí )反(fǎn )者(zhě )非(fēi )?偃(yǎn )已(yǐ )前(qián )三(sān )奏(zòu ),无(wú )诏(zhào ),不(bú )惟(wéi )所(suǒ )为(wéi )不(bú )许(xǔ ),而(ér )直(zhí )矫(jiǎo )作(zuò )威(wēi )福(fú ),以(yǐ )从(cóng )民(mín )望(wàng ),干(gàn )名(míng )采(cǎi )誉(yù ),此(cǐ )明(míng )圣(shèng )所(suǒ )必(bì )加(jiā )诛(zhū )也(yě )。‘枉(wǎng )尺(chǐ )直(zhí )寻(xún )’,孟(mèng )子(zǐ )称(chēng )其(qí )不(bú )可(kě );今(jīn )所(suǒ )犯(fàn )罪(zuì )重(zhòng ),所(suǒ )就(jiù )者(zhě )小(xiǎo ),偃(yǎn )自(zì )予(yǔ )必(bì )死(sǐ )而(ér )为(wéi )之(zhī )邪(xié )?将(jiāng )幸(xìng )诛(zhū )不(bú )加(jiā ),欲(yù )以(yǐ )采(cǎi )名(míng )也(yě )?”偃(yǎn )穷(qióng )诎(qū ),服(fú )罪(zuì )当(dāng )死(sǐ )。军(jūn )奏(zòu )“偃(yǎn )矫(jiǎo )制(zhì )颛(zhuān )行(háng ),非(fēi )奉(fèng )使(shǐ )体(tǐ ),请(qǐng )下(xià )御(yù )史(shǐ )征(zhēng )偃(yǎn )即(jí )罪(zuì )。”奏(zòu )可(kě )。上(shàng )善(shàn )其(qí )诘(jié ),有(yǒu )诏(zhào )示(shì )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

初(chū ),军(jūn )从(cóng )济(jì )南(nán )当(dāng )诣(yì )博(bó )士(shì ),步(bù )入(rù )关(guān ),关(guān )吏(lì )予(yǔ )军(jūn )繻(xū )。军(jūn )问(wèn ):“以(yǐ )此(cǐ )何(hé )为(wéi )?”吏(lì )曰(yuē ):“为(wéi )复(fù )传(chuán ),还(hái )当(dāng )以(yǐ )合(hé )符(fú )。”军(jūn )曰(yuē ):“大(dà )丈(zhàng )夫(fū )西(xī )游(yóu ),终(zhōng )不(bú )复(fù )传(chuán )还(hái )。”弃(qì )繻(xū )而(ér )去(qù )。军(jūn )为(wéi )谒(yè )者(zhě ),使(shǐ )行(háng )郡(jùn )国(guó ),建(jiàn )节(jiē )东(dōng )出(chū )关(guān ),关(guān )吏(lì )识(shí )之(zhī ),曰(yuē ):“此(cǐ )使(shǐ )者(zhě )乃(nǎi )前(qián )弃(qì )繻(xū )生(shēng )也(yě )。”军(jūn )行(háng )郡(jùn )国(guó ),所(suǒ )见(jiàn )便(biàn )宜(yí )以(yǐ )闻(wén )。还(hái )奏(zòu )事(shì ),上(shàng )甚(shèn )说(shuō )。

当(dāng )发(fā )使(shǐ )匈(xiōng )奴(nú ),军(jūn )自(zì )请(qǐng )曰(yuē ):“军(jūn )无(wú )横(héng )草(cǎo )之(zhī )功(gōng ),得(dé )列(liè )宿(xiǔ )卫(wèi ),食(shí )禄(lù )五(wǔ )年(nián )。边(biān )境(jìng )时(shí )有(yǒu )风(fēng )尘(chén )之(zhī )警(jǐng ),臣(chén )宜(yí )被(bèi )坚(jiān )执(zhí )锐(ruì ),当(dāng )矢(shǐ )石(shí ),启(qǐ )前(qián )行(háng )。驽(nú )下(xià )不(bú )匀(yún )金(jīn )革(gé )之(zhī )事(shì ),今(jīn )闻(wén )将(jiāng )遣(qiǎn )匈(xiōng )奴(nú )使(shǐ )者(zhě ),臣(chén )愿(yuàn )尽(jìn )精(jīng )厉(lì )气(qì ),奉(fèng )佐(zuǒ )明(míng )使(shǐ ),画(huà )吉(jí )凶(xiōng )于(yú )单(dān )于(yú )之(zhī )前(qián )。臣(chén )年(nián )少(shǎo )材(cái )下(xià ),孤(gū )于(yú )外(wài )官(guān ),不(bú )足(zú )以(yǐ )亢(kàng )一(yī )方(fāng )之(zhī )任(rèn ),窃(qiè )不(bú )胜(shèng )愤(fèn )懑(mèn )。”诏(zhào )问(wèn )画(huà )吉(jí )凶(xiōng )之(zhī )状(zhuàng ),上(shàng )奇(qí )军(jūn )对(duì ),擢(zhuó )为(wéi )谏(jiàn )大(dà )夫(fū )。

南(nán )越(yuè )与(yǔ )汉(hàn )和(hé )亲(qīn ),乃(nǎi )遣(qiǎn )军(jūn )使(shǐ )南(nán )越(yuè ),说(shuō )其(qí )王(wáng ),欲(yù )令(lìng )入(rù )朝(cháo ),比(bǐ )内(nèi )诸(zhū )侯(hóu )。军(jūn )自(zì )请(qǐng ):“愿(yuàn )受(shòu )长(zhǎng )缨(yīng ),必(bì )羁(jī )南(nán )越(yuè )王(wáng )而(ér )致(zhì )之(zhī )阙(què )下(xià )。”军(jūn )遂(suí )往(wǎng )说(shuō )越(yuè )王(wáng ),越(yuè )王(wáng )听(tīng )许(xǔ ),请(qǐng )举(jǔ )国(guó )内(nèi )属(shǔ )。天(tiān )子(zǐ )大(dà )说(shuō ),赐(cì )南(nán )越(yuè )大(dà )臣(chén )印(yìn )绶(shòu ),一(yī )用(yòng )汉(hàn )法(fǎ ),以(yǐ )新(xīn )改(gǎi )其(qí )俗(sú ),令(lìng )使(shǐ )者(zhě )留(liú )填(tián )抚(fǔ )之(zhī )。越(yuè )相(xiàng )吕(lǚ )嘉(jiā )不(bú )欲(yù )内(nèi )属(shǔ ),发(fā )兵(bīng )攻(gōng )杀(shā )其(qí )王(wáng )及(jí )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě ),皆(jiē )死(sǐ )。语(yǔ )在(zài )《南(nán )越(yuè )传(chuán )》。军(jūn )死(sǐ )时(shí )年(nián )二(èr )十(shí )余(yú ),故(gù )世(shì )谓(wèi )之(zhī )“终(zhōng )童(tóng )”。

王(wáng )褒(bāo )字(zì )子(zǐ )渊(yuān ),蜀(shǔ )人(rén )也(yě )。宣(xuān )帝(dì )时(shí )修(xiū )武(wǔ )帝(dì )故(gù )事(shì ),讲(jiǎng )论(lùn )六(liù )艺(yì )群(qún )书(shū ),博(bó )尽(jìn )奇(qí )异(yì )之(zhī )好(hǎo ),征(zhēng )能(néng )为(wéi )《楚(chǔ )辞(cí )》九(jiǔ )江(jiāng )被(bèi )公(gōng ),召(zhào )见(jiàn )诵(sòng )读(dú ),益(yì )召(zhào )高(gāo )材(cái )刘(liú )向(xiàng )、张(zhāng )子(zǐ )侨(qiáo )、华(huá )龙(lóng )、柳(liǔ )褒(bāo )等(děng )侍(shì )诏(zhào )金(jīn )马(mǎ )门(mén )。神(shén )爵(jué )、五(wǔ )凤(fèng )之(zhī )间(jiān ),天(tiān )下(xià )殷(yīn )富(fù ),数(shù )有(yǒu )嘉(jiā )应(yīng )。上(shàng )颇(pō )作(zuò )歌(gē )诗(shī ),欲(yù )兴(xìng )协(xié )律(lǜ )之(zhī )事(shì ),丞(chéng )相(xiàng )魏(wèi )相(xiàng )奏(zòu )言(yán )知(zhī )音(yīn )善(shàn )鼓(gǔ )雅(yǎ )琴(qín )者(zhě )渤(bó )海(hǎi )赵(zhào )定(dìng )、梁(liáng )国(guó )龚(gōng )德(dé ),皆(jiē )召(zhào )见(jiàn )待(dài )诏(zhào )。于(yú )是(shì )益(yì )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )王(wáng )襄(xiāng )欲(yù )宣(xuān )风(fēng )化(huà )于(yú )众(zhòng )庶(shù ),闻(wén )王(wáng )褒(bāo )有(yǒu )俊(jùn )材(cái ),请(qǐng )与(yǔ )相(xiàng )见(jiàn ),使(shǐ )褒(bāo )作(zuò )《中(zhōng )和(hé )》、《乐(lè )职(zhí )》、《宣(xuān )布(bù )》诗(shī ),选(xuǎn )好(hǎo )事(shì )者(zhě )令(lìng )依(yī )《鹿(lù )鸣(míng )》之(zhī )声(shēng )习(xí )而(ér )歌(gē )之(zhī )。时(shí ),汜(sì )乡(xiāng )侯(hóu )何(hé )武(wǔ )为(wéi )僮(tóng )子(zǐ ),选(xuǎn )在(zài )歌(gē )中(zhōng )。久(jiǔ )之(zhī ),武(wǔ )等(děng )学(xué )长(zhǎng )安(ān ),歌(gē )太(tài )学(xué )下(xià ),转(zhuǎn )而(ér )上(shàng )闻(wén )。宣(xuān )帝(dì )召(zhào )见(jiàn )武(wǔ )等(děng )观(guān )之(zhī ),皆(jiē )赐(cì )帛(bó ),谓(wèi )曰(yuē ):“此(cǐ )盛(shèng )德(dé )之(zhī )事(shì ),吾(wú )何(hé )足(zú )以(yǐ )当(dāng )之(zhī )!”

褒(bāo )既(jì )为(wéi )刺(cì )史(shǐ )作(zuò )颂(sòng ),又(yòu )作(zuò )其(qí )传(chuán ),益(yì )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )因(yīn )奏(zòu )褒(bāo )有(yǒu )轶(yì )材(cái )。上(shàng )乃(nǎi )征(zhēng )褒(bāo )。既(jì )至(zhì ),诏(zhào )褒(bāo )为(wéi )圣(shèng )主(zhǔ )得(dé )贤(xián )臣(chén )颂(sòng )其(qí )意(yì )。褒(bāo )对(duì )曰(yuē ):

夫(fū )荷(hé )旃(zhān )被(bèi )毳(cuì )者(zhě ),难(nán )与(yǔ )道(dào )纯(chún )绵(mián )之(zhī )丽(lì )密(mì );羹(gēng )藜(lí )含(hán )糗(qiǔ )者(zhě ),不(bú )足(zú )与(yǔ )论(lùn )太(tài )牢(láo )之(zhī )滋(zī )味(wèi )。今(jīn )臣(chén )辟(pì )在(zài )西(xī )蜀(shǔ ),生(shēng )于(yú )穷(qióng )巷(xiàng )之(zhī )中(zhōng ),长(zhǎng )于(yú )蓬(péng )茨(cí )之(zhī )下(xià ),无(wú )有(yǒu )游(yóu )观(guān )广(guǎng )览(lǎn )之(zhī )知(zhī ),顾(gù )有(yǒu )至(zhì )愚(yú )极(jí )陋(lòu )之(zhī )累(lèi ),不(bú )足(zú )以(yǐ )塞(sāi )厚(hòu )望(wàng ),应(yīng )明(míng )指(zhǐ )。虽(suī )然(rán ),敢(gǎn )不(bú )略(luè )陈(chén )愚(yú )而(ér )抒(shū )情(qíng )素(sù )!

记(jì )曰(yuē ):“共(gòng )惟(wéi )《春(chūn )秋(qiū )》法(fǎ )五(wǔ )始(shǐ )之(zhī )要(yào ),在(zài )乎(hū )审(shěn )已(yǐ )正(zhèng )统(tǒng )而(ér )已(yǐ )。夫(fū )贤(xián )者(zhě ),国(guó )家(jiā )之(zhī )器(qì )用(yòng )也(yě )。所(suǒ )任(rèn )贤(xián ),则(zé )趋(qū )舍(shě )省(shěng )而(ér )功(gōng )施(shī )普(pǔ );器(qì )用(yòng )利(lì ),则(zé )用(yòng )力(lì )少(shǎo )而(ér )就(jiù )效(xiào )众(zhòng )。故(gù )工(gōng )人(rén )之(zhī )用(yòng )钝(dùn )器(qì )也(yě ),劳(láo )筋(jīn )苦(kǔ )骨(gǔ ),终(zhōng )日(rì )矻(kū )矻(kū )。及(jí )至(zhì )巧(qiǎo )冶(yě )铸(zhù )干(gàn )将(jiāng )之(zhī )朴(pǔ ),清(qīng )水(shuǐ )焠(cuì )其(qí )锋(fēng ),越(yuè )砥(dǐ )敛(liǎn )其(qí )咢(è ),水(shuǐ )断(duàn )蛟(jiāo )龙(lóng ),陆(lù )剸(tuán )犀(xī )革(gé ),忽(hū )若(ruò )彗(huì )泛(fàn )画(huà )涂(tú )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )使(shǐ )离(lí )娄(lóu )督(dū )绳(shéng ),公(gōng )输(shū )削(xuē )墨(mò ),虽(suī )崇(chóng )台(tái )五(wǔ )增(zēng ),延(yán )袤(mào )百(bǎi )丈(zhàng ),而(ér )不(bú )溷(hùn )者(zhě ),工(gōng )用(yòng )相(xiàng )得(dé )也(yě )。庸(yōng )人(rén )之(zhī )御(yù )驽(nú )马(mǎ ),亦(yì )伤(shāng )吻(wěn )敝(bì )策(cè )而(ér )不(bú )进(jìn )于(yú )行(háng ),匈(xiōng )喘(chuǎn )肤(fū )汗(hàn ),人(rén )极(jí )马(mǎ )倦(juàn )。及(jí )至(zhì )驾(jià )啮(niè )膝(xī ),骖(cān )乘(chéng )旦(dàn ),王(wáng )良(liáng )执(zhí )靶(bǎ ),韩(hán )哀(āi )附(fù )舆(yú ),纵(zòng )驰(chí )骋(chěng )骛(wù ),忽(hū )如(rú )景(jǐng )靡(mí ),过(guò )都(dōu )越(yuè )国(guó ),蹶(juě )如(rú )历(lì )块(kuài );追(zhuī )奔(bēn )电(diàn ),逐(zhú )遗(yí )风(fēng ),周(zhōu )流(liú )八(bā )极(jí ),万(wàn )里(lǐ )一(yī )息(xī )。何(hé )其(qí )辽(liáo )哉(zāi )?人(rén )马(mǎ )相(xiàng )得(dé )也(yě )。故(gù )服(fú )絺(zhǐ )绤(xì )之(zhī )凉(liáng )者(zhě ),不(bú )苦(kǔ )盛(shèng )暑(shǔ )之(zhī )郁(yù )燠(yù );袭(xí )貂(diāo )狐(hú )之(zhī )暖(nuǎn )者(zhě ),不(bú )忧(yōu )至(zhì )寒(hán )之(zhī )凄(qī )怆(chuàng )。何(hé )则(zé )?有(yǒu )其(qí )具(jù )者(zhě )易(yì )其(qí )备(bèi )。贤(xián )人(rén )君(jūn )子(zǐ ),亦(yì )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )易(yì )海(hǎi )内(nèi )也(yě )。是(shì )以(yǐ )呕(ǒu )喻(yù )受(shòu )之(zhī ),开(kāi )宽(kuān )裕(yù )之(zhī )路(lù ),以(yǐ )延(yán )天(tiān )下(xià )英(yīng )俊(jùn )也(yě )。夫(fū )竭(jié )知(zhī )附(fù )贤(xián )者(zhě ),必(bì )建(jiàn )仁(rén )策(cè );索(suǒ )人(rén )求(qiú )士(shì )者(zhě ),必(bì )树(shù )伯(bó )迹(jì )。昔(xī )周(zhōu )公(gōng )躬(gōng )吐(tǔ )捉(zhuō )之(zhī )劳(láo ),故(gù )有(yǒu )圉(yǔ )空(kōng )之(zhī )隆(lóng );齐(qí )桓(huán )设(shè )庭(tíng )燎(liáo )之(zhī )礼(lǐ ),故(gù )有(yǒu )匡(kuāng )合(hé )之(zhī )功(gōng )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),君(jūn )人(rén )者(zhě )勤(qín )于(yú )求(qiú )贤(xián )而(ér )逸(yì )于(yú )得(dé )人(rén )。

人(rén )臣(chén )亦(yì )然(rán )。昔(xī )贤(xián )者(zhě )之(zhī )未(wèi )遭(zāo )遇(yù )也(yě ),图(tú )事(shì )揆(kuí )策(cè )则(zé )君(jūn )不(bú )用(yòng )其(qí )谋(móu ),陈(chén )见(jiàn )悃(kǔn )诚(chéng )则(zé )上(shàng )不(bú )然(rán )其(qí )信(xìn ),进(jìn )仕(shì )不(bú )得(dé )施(shī )效(xiào ),斥(chì )逐(zhú )又(yòu )非(fēi )其(qí )愆(qiān )。是(shì )故(gù )伊(yī )尹(yǐn )勤(qín )于(yú )鼎(dǐng )俎(zǔ ),太(tài )公(gōng )困(kùn )于(yú )鼓(gǔ )刀(dāo ),百(bǎi )里(lǐ )自(zì )鬻(yù ),甯(níng )子(zǐ )饭(fàn )牛(niú ),离(lí )此(cǐ )患(huàn )也(yě )。及(jí )其(qí )遇(yù )明(míng )君(jūn )遭(zāo )圣(shèng )主(zhǔ )也(yě ),运(yùn )筹(chóu )合(hé )上(shàng )意(yì ),谏(jiàn )诤(zhèng )即(jí )见(jiàn )听(tīng ),进(jìn )退(tuì )得(dé )关(guān )其(qí )忠(zhōng ),任(rèn )职(zhí )得(dé )行(háng )其(qí )术(shù ),去(qù )卑(bēi )辱(rǔ )奥(ào )渫(xiè )而(ér )升(shēng )本(běn )朝(cháo ),离(lí )疏(shū )释(shì )蹻(jiǎo )而(ér )享(xiǎng )膏(gāo )粱(liáng ),剖(pōu )符(fú )锡(xī )壤(rǎng )而(ér )光(guāng )祖(zǔ )考(kǎo ),传(chuán )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn ),以(yǐ )资(zī )说(shuō )士(shì )。故(gù )世(shì )必(bì )有(yǒu )圣(shèng )知(zhī )之(zhī )君(jūn ),而(ér )后(hòu )有(yǒu )贤(xián )明(míng )之(zhī )臣(chén )。故(gù )虎(hǔ )啸(xiào )而(ér )风(fēng )冽(liè ),龙(lóng )兴(xìng )而(ér )致(zhì )云(yún ),蟋(xī )蟀(shuài )俟(sì )秋(qiū )吟(yín ),蜉(fú )蝤(yóu )出(chū )以(yǐ )阴(yīn )。《易(yì )》曰(yuē ):“飞(fēi )龙(lóng )在(zài )天(tiān ),利(lì )见(jiàn )大(dà )人(rén )。”《诗(shī )》曰(yuē ):“思(sī )皇(huáng )多(duō )士(shì ),生(shēng )此(cǐ )王(wáng )国(guó )。”故(gù )世(shì )平(píng )主(zhǔ )圣(shèng ),俊(jùn )艾(ài )将(jiāng )自(zì )至(zhì ),若(ruò )尧(yáo )、舜(shùn )、禹(yǔ )、汤(tāng )、文(wén )、武(wǔ )之(zhī )君(jūn ),获(huò )稷(jì )、契(qì )、皋(gāo )陶(táo )、伊(yī )尹(yǐn )、吕(lǚ )望(wàng ),明(míng )明(míng )在(zài )朝(cháo ),穆(mù )穆(mù )列(liè )布(bù ),聚(jù )精(jīng )会(huì )神(shén ),相(xiàng )得(dé )益(yì )章(zhāng )。虽(suī )伯(bó )牙(yá )操(cāo )递(dì )钟(zhōng ),逢(féng )门(mén )子(zǐ )弯(wān )乌(wū )号(hào ),犹(yóu )未(wèi )足(zú )以(yǐ )喻(yù )其(qí )意(yì )也(yě )。

故(gù )圣(shèng )主(zhǔ )必(bì )待(dài )贤(xián )臣(chén )而(ér )弘(hóng )功(gōng )业(yè ),俊(jùn )士(shì )亦(yì )俟(sì )明(míng )主(zhǔ )以(yǐ )显(xiǎn )其(qí )德(dé )。上(shàng )下(xià )俱(jù )欲(yù ),驩(huān )然(rán )交(jiāo )欣(xīn ),千(qiān )载(zǎi )一(yī )合(hé ),论(lùn )说(shuō )无(wú )疑(yí ),翼(yì )乎(hū )如(rú )鸿(hóng )毛(máo )过(guò )顺(shùn )风(fēng ),沛(pèi )乎(hū )如(rú )巨(jù )鱼(yú )纵(zòng )大(dà )壑(hè )。其(qí )得(dé )意(yì )若(ruò )此(cǐ ),则(zé )胡(hú )禁(jìn )不(bú )止(zhǐ ),曷(hé )令(lìng )不(bú )行(háng )?化(huà )溢(yì )四(sì )表(biǎo ),横(héng )被(bèi )无(wú )穷(qióng ),遐(xiá )夷(yí )贡(gòng )献(xiàn ),万(wàn )祥(xiáng )毕(bì )溱(qín )。是(shì )以(yǐ )圣(shèng )王(wáng )不(bú )遍(biàn )窥(kuī )望(wàng )而(ér )视(shì )已(yǐ )明(míng ),不(bú )单(dān )顷(qǐng )耳(ěr )而(ér )听(tīng )已(yǐ )聪(cōng );恩(ēn )从(cóng )祥(xiáng )风(fēng )翱(áo ),德(dé )与(yǔ )和(hé )气(qì )游(yóu ),太(tài )平(píng )之(zhī )责(zé )塞(sāi ),优(yōu )游(yóu )之(zhī )望(wàng )得(dé );遵(zūn )游(yóu )自(zì )然(rán )之(zhī )势(shì ),恬(tián )淡(dàn )无(wú )为(wéi )之(zhī )场(chǎng ),休(xiū )征(zhēng )自(zì )至(zhì ),寿(shòu )考(kǎo )无(wú )疆(jiāng ),雍(yōng )容(róng )垂(chuí )拱(gǒng ),永(yǒng )永(yǒng )万(wàn )年(nián ),何(hé )必(bì )偃(yǎn )卬(áng )诎(qū )信(xìn )若(ruò )彭(péng )祖(zǔ ),呴(hǒu )嘘(xū )呼(hū )吸(xī )如(rú )侨(qiáo )、松(sōng ),眇(miǎo )然(rán )绝(jué )俗(sú )离(lí )世(shì )哉(zāi )!《诗(shī )》云(yún )“济(jì )济(jì )多(duō )士(shì ),文(wén )王(wáng )以(yǐ )宁(níng )”,盖(gài )信(xìn )乎(hū )其(qí )以(yǐ )宁(níng )也(yě )!

是(shì )时(shí ),上(shàng )颇(pō )好(hǎo )神(shén )仙(xiān ),故(gù )褒(bāo )对(duì )及(jí )之(zhī )。

上(shàng )令(lìng )褒(bāo )与(yǔ )张(zhāng )子(zǐ )侨(qiáo )等(děng )并(bìng )待(dài )诏(zhào ),数(shù )从(cóng )褒(bāo )等(děng )放(fàng )猎(liè ),所(suǒ )幸(xìng )宫(gōng )馆(guǎn ),辄(zhé )为(wéi )歌(gē )颂(sòng ),第(dì )其(qí )高(gāo )下(xià ),以(yǐ )差(chà )赐(cì )帛(bó )。议(yì )者(zhě )多(duō )以(yǐ )为(wéi )淫(yín )靡(mí )不(bú )急(jí ),上(shàng )曰(yuē ):“‘不(bú )有(yǒu )博(bó )弈(yì )者(zhě )乎(hū ),为(wéi )之(zhī )犹(yóu )贤(xián )乎(hū )已(yǐ )!’辞(cí )赋(fù )大(dà )者(zhě )与(yǔ )古(gǔ )诗(shī )同(tóng )义(yì ),小(xiǎo )者(zhě )辩(biàn )丽(lì )可(kě )喜(xǐ )。辟(pì )如(rú )女(nǚ )工(gōng )有(yǒu )绮(qǐ )縠(hú ),音(yīn )乐(lè )有(yǒu )郑(zhèng )、卫(wèi ),今(jīn )世(shì )俗(sú )犹(yóu )皆(jiē )以(yǐ )此(cǐ )虞(yú )说(shuō )耳(ěr )目(mù ),辞(cí )武(wǔ )比(bǐ )之(zhī ),尚(shàng )有(yǒu )仁(rén )义(yì )风(fēng )谕(yù ),鸟(niǎo )兽(shòu )草(cǎo )木(mù )多(duō )闻(wén )之(zhī )观(guān ),贤(xián )于(yú )倡(chàng )优(yōu )博(bó )弈(yì )远(yuǎn )矣(yǐ )。”顷(qǐng )之(zhī ),擢(zhuó )褒(bāo )为(wéi )谏(jiàn )大(dà )夫(fū )。

其(qí )后(hòu )太(tài )子(zǐ )体(tǐ )不(bú )安(ān ),苦(kǔ )忽(hū )忽(hū )善(shàn )忘(wàng ),不(bú )乐(lè )。诏(zhào )使(shǐ )褒(bāo )等(děng )皆(jiē )之(zhī )太(tài )子(zǐ )宫(gōng )虞(yú )侍(shì )太(tài )子(zǐ ),朝(cháo )夕(xī )诵(sòng )读(dú )奇(qí )文(wén )及(jí )所(suǒ )自(zì )造(zào )作(zuò )。疾(jí )平(píng )复(fù ),乃(nǎi )归(guī )。太(tài )子(zǐ )喜(xǐ )褒(bāo )所(suǒ )为(wéi )《甘(gān )泉(quán )》及(jí )《洞(dòng )箫(xiāo )》颂(sòng ),令(lìng )后(hòu )宫(gōng )贵(guì )人(rén )左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )诵(sòng )读(dú )之(zhī )。

后(hòu )方(fāng )士(shì )言(yán )益(yì )州(zhōu )有(yǒu )金(jīn )马(mǎ )碧(bì )鸡(jī )之(zhī )宝(bǎo ),可(kě )祭(jì )祀(sì )致(zhì )也(yě ),宣(xuān )帝(dì )使(shǐ )褒(bāo )往(wǎng )祀(sì )焉(yān )。褒(bāo )于(yú )道(dào )病(bìng )死(sǐ ),上(shàng )闵(mǐn )惜(xī )之(zhī )。

贾(jiǎ )捐(juān )之(zhī )字(zì )君(jūn )房(fáng ),贾(jiǎ )谊(yì )之(zhī )曾(céng )孙(sūn )也(yě )。元(yuán )帝(dì )初(chū )即(jí )位(wèi ),上(shàng )疏(shū )言(yán )得(dé )失(shī ),召(zhào )待(dài )诏(zhào )金(jīn )马(mǎ )门(mén )。

初(chū ),武(wǔ )帝(dì )征(zhēng )南(nán )越(yuè ),元(yuán )封(fēng )元(yuán )年(nián )立(lì )儋(dān )耳(ěr )、珠(zhū )厓(yá )郡(jùn ),皆(jiē )在(zài )南(nán )方(fāng )海(hǎi )中(zhōng )洲(zhōu )居(jū ),广(guǎng )袤(mào )可(kě )千(qiān )里(lǐ ),合(hé )十(shí )六(liù )县(xiàn ),户(hù )二(èr )万(wàn )三(sān )千(qiān )余(yú )。其(qí )民(mín )暴(bào )恶(è ),自(zì )以(yǐ )阻(zǔ )绝(jué ),数(shù )犯(fàn )吏(lì )禁(jìn ),吏(lì )亦(yì )酷(kù )之(zhī ),率(lǜ )数(shù )年(nián )一(yī )反(fǎn ),杀(shā )吏(lì ),汉(hàn )辄(zhé )发(fā )兵(bīng )击(jī )定(dìng )之(zhī )。自(zì )初(chū )为(wéi )郡(jùn )至(zhì )昭(zhāo )帝(dì )始(shǐ )元(yuán )元(yuán )年(nián ),二(èr )十(shí )余(yú )年(nián )间(jiān ),凡(fán )六(liù )反(fǎn )叛(pàn )。至(zhì )其(qí )五(wǔ )年(nián ),罢(bà )儋(dān )耳(ěr )郡(jùn )并(bìng )属(shǔ )珠(zhū )厓(yá )。至(zhì )宣(xuān )帝(dì )神(shén )爵(jué )三(sān )年(nián ),珠(zhū )厓(yá )三(sān )县(xiàn )复(fù )反(fǎn )。反(fǎn )后(hòu )七(qī )年(nián ),甘(gān )露(lù )元(yuán )年(nián ),九(jiǔ )县(xiàn )反(fǎn ),辄(zhé )发(fā )兵(bīng )击(jī )定(dìng )之(zhī )。元(yuán )帝(dì )初(chū )元(yuán )元(yuán )年(nián ),珠(zhū )厓(yá )又(yòu )反(fǎn ),发(fā )兵(bīng )击(jī )之(zhī )。诸(zhū )县(xiàn )更(gèng )叛(pàn ),连(lián )年(nián )不(bú )定(dìng )。上(shàng )与(yǔ )有(yǒu )司(sī )议(yì )大(dà )发(fā )军(jūn ),捐(juān )之(zhī )建(jiàn )议(yì ),以(yǐ )为(wéi )不(bú )当(dāng )击(jī )。上(shàng )使(shǐ )侍(shì )中(zhōng )、驸(fù )马(mǎ )都(dōu )尉(wèi )、乐(lè )昌(chāng )侯(hóu )王(wáng )商(shāng )诘(jié )问(wèn )捐(juān )之(zhī )曰(yuē ):“珠(zhū )厓(yá )内(nèi )属(shǔ )为(wéi )郡(jùn )久(jiǔ )矣(yǐ ),今(jīn )背(bèi )畔(pàn )逆(nì )节(jiē ),而(ér )云(yún )不(bú )当(dāng )击(jī ),长(zhǎng )蛮(mán )夷(yí )之(zhī )乱(luàn ),亏(kuī )先(xiān )帝(dì )功(gōng )德(dé ),经(jīng )义(yì )何(hé )以(yǐ )处(chù )之(zhī )?”捐(juān )之(zhī )对(duì )曰(yuē ):

臣(chén )幸(xìng )得(dé )遭(zāo )明(míng )盛(shèng )之(zhī )朝(cháo ),蒙(méng )危(wēi )言(yán )之(zhī )策(cè ),无(wú )忌(jì )讳(huì )之(zhī )患(huàn ),敢(gǎn )昧(mèi )死(sǐ )竭(jié )卷(juàn )卷(juàn )。

臣(chén )闻(wén )尧(yáo )、舜(shùn ),圣(shèng )之(zhī )盛(shèng )也(yě ),禹(yǔ )入(rù )圣(shèng )域(yù )而(ér )不(bú )优(yōu ),故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )称(chēng )尧(yáo )曰(yuē )“大(dà )哉(zāi )”,《韶(sháo )》曰(yuē )“尽(jìn )善(shàn )”,禹(yǔ )曰(yuē )“无(wú )间(jiān )”。以(yǐ )三(sān )圣(shèng )之(zhī )德(dé ),地(dì )方(fāng )不(bú )过(guò )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),西(xī )被(bèi )流(liú )沙(shā ),东(dōng )渐(jiàn )于(yú )海(hǎi ),朔(shuò )南(nán )暨(jì )声(shēng )教(jiāo ),迄(qì )于(yú )四(sì )海(hǎi ),欲(yù )与(yǔ )声(shēng )教(jiāo )则(zé )治(zhì )之(zhī ),不(bú )欲(yù )与(yǔ )者(zhě )不(bú )强(qiáng )治(zhì )也(yě )。故(gù )君(jūn )臣(chén )歌(gē )德(dé ),含(hán )气(qì )之(zhī )物(wù )各(gè )得(dé )其(qí )宜(yí )。武(wǔ )丁(dīng )、成(chéng )王(wáng ),殷(yīn )、周(zhōu )之(zhī )大(dà )仁(rén )也(yě ),然(rán )地(dì )东(dōng )不(bú )过(guò )江(jiāng )、黄(huáng ),西(xī )不(bú )过(guò )氐(dī )、羌(qiāng ),南(nán )不(bú )过(guò )蛮(mán )荆(jīng ),北(běi )不(bú )过(guò )朔(shuò )方(fāng )。是(shì )以(yǐ )颂(sòng )声(shēng )并(bìng )作(zuò ),视(shì )听(tīng )之(zhī )类(lèi )咸(xián )乐(lè )其(qí )生(shēng ),越(yuè )裳(shang )氏(shì )重(zhòng )九(jiǔ )译(yì )而(ér )献(xiàn ),此(cǐ )非(fēi )兵(bīng )革(gé )之(zhī )所(suǒ )能(néng )致(zhì )。及(jí )其(qí )衰(shuāi )也(yě ),南(nán )征(zhēng )不(bú )还(hái ),齐(qí )桓(huán )救(jiù )其(qí )难(nán ),孔(kǒng )子(zǐ )定(dìng )其(qí )文(wén )。以(yǐ )至(zhì )乎(hū )秦(qín ),兴(xìng )兵(bīng )远(yuǎn )攻(gōng ),贪(tān )外(wài )虚(xū )内(nèi ),务(wù )欲(yù )广(guǎng )地(dì ),不(bú )虑(lǜ )其(qí )害(hài )。然(rán )地(dì )南(nán )不(bú )过(guò )闽(mǐn )越(yuè ),北(běi )不(bú )过(guò )太(tài )原(yuán ),而(ér )天(tiān )下(xià )溃(kuì )畔(pàn ),祸(huò )卒(zú )在(zài )于(yú )二(èr )世(shì )之(zhī )末(mò ),《长(zhǎng )城(chéng )之(zhī )歌(gē )》至(zhì )今(jīn )未(wèi )绝(jué )。

赖(lài )圣(shèng )汉(hàn )初(chū )兴(xìng ),为(wéi )百(bǎi )姓(xìng )请(qǐng )命(mìng ),平(píng )定(dìng )天(tiān )下(xià )。至(zhì )孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì ),闵(mǐn )中(zhōng )国(guó )未(wèi )安(ān ),偃(yǎn )武(wǔ )行(háng )文(wén ),则(zé )断(duàn )狱(yù )数(shù )百(bǎi ),民(mín )赋(fù )四(sì )十(shí ),丁(dīng )男(nán )三(sān )年(nián )而(ér )一(yī )事(shì )。时(shí )有(yǒu )献(xiàn )千(qiān )里(lǐ )马(mǎ )者(zhě ),诏(zhào )曰(yuē ):“鸾(luán )旗(qí )在(zài )前(qián ),属(shǔ )车(chē )在(zài )后(hòu ),吉(jí )行(háng )日(rì )五(wǔ )十(shí )里(lǐ ),师(shī )行(háng )三(sān )十(shí )里(lǐ ),朕(zhèn )乘(chéng )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )马(mǎ ),独(dú )先(xiān )安(ān )之(zhī )?”于(yú )是(shì )还(hái )马(mǎ ),与(yǔ )道(dào )里(lǐ )费(fèi ),而(ér )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“朕(zhèn )不(bú )受(shòu )献(xiàn )也(yě ),其(qí )令(lìng )四(sì )方(fāng )毋(wú )求(qiú )来(lái )献(xiàn )。”当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),逸(yì )游(yóu )之(zhī )乐(lè )绝(jué ),奇(qí )丽(lì )之(zhī )赂(lù )塞(sāi ),郑(zhèng )、卫(wèi )之(zhī )倡(chàng )微(wēi )矣(yǐ )。夫(fū )后(hòu )宫(gōng )盛(shèng )色(sè )则(zé )贤(xián )者(zhě )隐(yǐn )处(chù ),佞(nìng )人(rén )用(yòng )事(shì )则(zé )诤(zhèng )臣(chén )杜(dù )口(kǒu ),而(ér )文(wén )帝(dì )不(bú )行(háng ),故(gù )谥(shì )为(wéi )孝(xiào )文(wén ),庙(miào )称(chēng )太(tài )宗(zōng )。至(zhì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )元(yuán )狩(shòu )六(liù )年(nián ),太(tài )仓(cāng )之(zhī )粟(sù )红(hóng )腐(fǔ )而(ér )不(bú )可(kě )食(shí ),都(dōu )内(nèi )之(zhī )钱(qián )贯(guàn )朽(xiǔ )而(ér )不(bú )可(kě )校(xiào )。乃(nǎi )探(tàn )平(píng )城(chéng )之(zhī )事(shì ),录(lù )冒(mào )顿(dùn )以(yǐ )来(lái )数(shù )为(wéi )边(biān )害(hài ),厉(lì )兵(bīng )马(mǎ ),因(yīn )富(fù )民(mín )以(yǐ )攘(rǎng )服(fú )之(zhī )。西(xī )连(lián )诸(zhū )国(guó )至(zhì )于(yú )安(ān )息(xī ),东(dōng )过(guò )碣(jié )石(shí )以(yǐ )玄(xuán )菟(tú )、乐(lè )浪(làng )为(wéi )郡(jùn ),北(běi )却(què )匈(xiōng )奴(nú )万(wàn )里(lǐ ),更(gèng )起(qǐ )营(yíng )塞(sāi ),制(zhì )南(nán )海(hǎi )以(yǐ )为(wéi )八(bā )郡(jùn ),则(zé )天(tiān )下(xià )断(duàn )狱(yù )万(wàn )数(shù ),民(mín )赋(fù )数(shù )百(bǎi ),造(zào )盐(yán )、铁(tiě )、酒(jiǔ )榷(què )之(zhī )利(lì )以(yǐ )佐(zuǒ )用(yòng )度(dù ),犹(yóu )不(bú )能(néng )足(zú )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),寇(kòu )贼(zéi )并(bìng )起(qǐ ),军(jūn )旅(lǚ )数(shù )发(fā ),父(fù )战(zhàn )死(sǐ )于(yú )前(qián ),子(zǐ )斗(dòu )伤(shāng )于(yú )后(hòu ),女(nǚ )子(zǐ )乘(chéng )亭(tíng )障(zhàng ),孤(gū )儿(ér )号(hào )于(yú )道(dào ),老(lǎo )母(mǔ )寡(guǎ )妇(fù )饮(yǐn )泣(qì )巷(xiàng )哭(kū ),遥(yáo )设(shè )虚(xū )祭(jì ),想(xiǎng )魂(hún )乎(hū )万(wàn )里(lǐ )之(zhī )外(wài )。淮(huái )南(nán )王(wáng )盗(dào )写(xiě )虎(hǔ )符(fú ),阴(yīn )聘(pìn )名(míng )士(shì ),关(guān )东(dōng )公(gōng )孙(sūn )勇(yǒng )等(děng )诈(zhà )为(wéi )使(shǐ )者(zhě ),是(shì )皆(jiē )廓(kuò )地(dì )泰(tài )大(dà ),征(zhēng )伐(fá )不(bú )休(xiū )之(zhī )故(gù )也(yě )。

今(jīn )天(tiān )下(xià )独(dú )有(yǒu )关(guān )东(dōng ),关(guān )东(dōng )大(dà )者(zhě )独(dú )有(yǒu )齐(qí )、楚(chǔ ),民(mín )众(zhòng )久(jiǔ )困(kùn ),连(lián )年(nián )流(liú )离(lí ),离(lí )其(qí )城(chéng )郭(guō ),相(xiàng )枕(zhěn )席(xí )于(yú )道(dào )路(lù )。人(rén )情(qíng )莫(mò )亲(qīn )父(fù )母(mǔ ),莫(mò )乐(lè )夫(fū )妇(fù ),至(zhì )嫁(jià )妻(qī )卖(mài )子(zǐ ),法(fǎ )不(bú )能(néng )禁(jìn ),义(yì )不(bú )能(néng )止(zhǐ ),此(cǐ )社(shè )稷(jì )之(zhī )忧(yōu )也(yě )。今(jīn )陛(bì )下(xià )不(bú )忍(rěn )悁(yuān )悁(yuān )之(zhī )忿(fèn ),欲(yù )驱(qū )士(shì )众(zhòng )挤(jǐ )之(zhī )大(dà )海(hǎi )之(zhī )中(zhōng ),快(kuài )心(xīn )幽(yōu )冥(míng )之(zhī )地(dì ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )救(jiù )助(zhù )饥(jī )馑(jǐn ),保(bǎo )全(quán )元(yuán )元(yuán )也(yě )。《诗(shī )》云(yún )“蠢(chǔn )尔(ěr )蛮(mán )荆(jīng ),大(dà )邦(bāng )为(wéi )仇(chóu )”,言(yán )圣(shèng )人(rén )起(qǐ )则(zé )后(hòu )服(fú ),中(zhōng )国(guó )衰(shuāi )则(zé )先(xiān )畔(pàn ),动(dòng )为(wéi )国(guó )家(jiā )难(nán ),自(zì )古(gǔ )而(ér )患(huàn )之(zhī )久(jiǔ )矣(yǐ ),何(hé )况(kuàng )乃(nǎi )复(fù )其(qí )南(nán )方(fāng )万(wàn )里(lǐ )之(zhī )蛮(mán )乎(hū )!骆(luò )越(yuè )之(zhī )人(rén )父(fù )子(zǐ )同(tóng )川(chuān )而(ér )浴(yù ),相(xiàng )习(xí )以(yǐ )鼻(bí )饮(yǐn ),与(yǔ )禽(qín )兽(shòu )无(wú )异(yì ),本(běn )不(bú )足(zú )郡(jùn )县(xiàn )置(zhì )也(yě )。颛(zhuān )颛(zhuān )独(dú )居(jū )一(yī )海(hǎi )之(zhī )中(zhōng ),雾(wù )露(lù )气(qì )湿(shī ),多(duō )毒(dú )草(cǎo )虫(chóng )蛇(shé )水(shuǐ )土(tǔ )之(zhī )害(hài ),人(rén )未(wèi )见(jiàn )虏(lǔ ),战(zhàn )士(shì )自(zì )死(sǐ ),又(yòu )非(fēi )独(dú )珠(zhū )厓(yá )有(yǒu )珠(zhū )犀(xī )玳(dài )瑁(mào )也(yě ),弃(qì )之(zhī )不(bú )足(zú )惜(xī ),不(bú )击(jī )不(bú )损(sǔn )威(wēi )。其(qí )民(mín )譬(pì )犹(yóu )鱼(yú )鳖(biē ),何(hé )足(zú )贪(tān )也(yě )!

臣(chén )窃(qiè )以(yǐ )往(wǎng )者(zhě )羌(qiāng )军(jūn )言(yán )之(zhī ),暴(bào )师(shī )曾(céng )未(wèi )一(yī )年(nián ),兵(bīng )出(chū )不(bú )逾(yú )千(qiān )里(lǐ ),费(fèi )四(sì )十(shí )余(yú )万(wàn )万(wàn ),大(dà )司(sī )农(nóng )钱(qián )尽(jìn ),乃(nǎi )以(yǐ )少(shǎo )府(fǔ )禁(jìn )钱(qián )续(xù )之(zhī )。夫(fū )一(yī )隅(yú )为(wéi )不(bú )善(shàn ),费(fèi )尚(shàng )如(rú )此(cǐ ),况(kuàng )于(yú )劳(láo )师(shī )远(yuǎn )攻(gōng ),亡(wáng )士(shì )毋(wú )功(gōng )乎(hū )!求(qiú )之(zhī )往(wǎng )古(gǔ )则(zé )不(bú )合(hé ),施(shī )之(zhī )当(dāng )今(jīn )又(yòu )不(bú )便(biàn )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )非(fēi )冠(guàn )带(dài )之(zhī )国(guó ),《禹(yǔ )贡(gòng )》所(suǒ )及(jí ),《春(chūn )秋(qiū )》所(suǒ )治(zhì ),皆(jiē )可(kě )且(qiě )无(wú )以(yǐ )为(wéi )。愿(yuàn )遂(suí )弃(qì )珠(zhū )厓(yá ),专(zhuān )用(yòng )恤(xù )关(guān )东(dōng )为(wéi )忧(yōu )。

对(duì )奏(zòu ),上(shàng )以(yǐ )问(wèn )丞(chéng )相(xiàng )御(yù )史(shǐ )。御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )陈(chén )万(wàn )年(nián )以(yǐ )为(wéi )当(dāng )击(jī );丞(chéng )相(xiàng )于(yú )定(dìng )国(guó )以(yǐ )为(wéi ):“前(qián )日(rì )兴(xìng )兵(bīng )击(jī )之(zhī )连(lián )年(nián ),护(hù )军(jūn )都(dōu )尉(wèi )、校(xiào )尉(wèi )及(jí )丞(chéng )凡(fán )十(shí )一(yī )人(rén ),还(hái )者(zhě )二(èr )人(rén ),卒(zú )士(shì )及(jí )转(zhuǎn )输(shū )死(sǐ )者(zhě )万(wàn )人(rén )以(yǐ )上(shàng ),费(fèi )用(yòng )三(sān )万(wàn )万(wàn )余(yú ),尚(shàng )未(wèi )能(néng )尽(jìn )降(jiàng )。今(jīn )关(guān )东(dōng )困(kùn )乏(fá ),民(mín )难(nán )摇(yáo )动(dòng ),捐(juān )之(zhī )议(yì )是(shì )。”上(shàng )乃(nǎi )从(cóng )之(zhī )。遂(suí )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“珠(zhū )厓(yá )虏(lǔ )杀(shā )吏(lì )民(mín ),背(bèi )畔(pàn )为(wéi )逆(nì ),今(jīn )廷(tíng )议(yì )者(zhě )或(huò )言(yán )可(kě )击(jī ),或(huò )言(yán )可(kě )守(shǒu ),或(huò )欲(yù )弃(qì )之(zhī ),其(qí )指(zhǐ )各(gè )殊(shū )。朕(zhèn )日(rì )夜(yè )惟(wéi )思(sī )议(yì )者(zhě )之(zhī )言(yán ),羞(xiū )威(wēi )不(bú )行(háng ),则(zé )欲(yù )诛(zhū )之(zhī );孤(gū )疑(yí )辟(pì )难(nán ),则(zé )守(shǒu )屯(tún )田(tián );通(tōng )于(yú )时(shí )变(biàn ),则(zé )忧(yōu )万(wàn )民(mín )。夫(fū )万(wàn )民(mín )之(zhī )饥(jī )饿(è ),与(yǔ )远(yuǎn )蛮(mán )之(zhī )不(bú )讨(tǎo ),危(wēi )孰(shú )大(dà )焉(yān )?且(qiě )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )祭(jì ),凶(xiōng )年(nián )不(bú )备(bèi ),况(kuàng )乎(hū )辟(pì )不(bú )嫌(xián )之(zhī )辱(rǔ )哉(zāi )!今(jīn )关(guān )东(dōng )大(dà )困(kùn ),仓(cāng )库(kù )空(kōng )虚(xū ),无(wú )以(yǐ )相(xiàng )赡(shàn ),又(yòu )以(yǐ )动(dòng )兵(bīng ),非(fēi )特(tè )劳(láo )民(mín ),凶(xiōng )年(nián )随(suí )之(zhī )。其(qí )罢(bà )珠(zhū )厓(yá )郡(jùn )。民(mín )有(yǒu )慕(mù )义(yì )欲(yù )内(nèi )属(shǔ ),便(biàn )处(chù )之(zhī );不(bú )欲(yù ),勿(wù )强(qiáng )。”珠(zhū )厓(yá )由(yóu )是(shì )罢(bà )。

捐(juān )之(zhī )数(shù )召(zhào )见(jiàn ),言(yán )多(duō )纳(nà )用(yòng )。时(shí ),中(zhōng )书(shū )令(lìng )石(shí )显(xiǎn )用(yòng )事(shì ),捐(juān )之(zhī )数(shù )短(duǎn )显(xiǎn ),以(yǐ )故(gù )不(bú )得(dé )官(guān ),后(hòu )稀(xī )复(fù )见(jiàn )。而(ér )长(zhǎng )安(ān )令(lìng )杨(yáng )兴(xìng )新(xīn )以(yǐ )材(cái )能(néng )得(dé )幸(xìng ),与(yǔ )捐(juān )之(zhī )相(xiàng )善(shàn )。捐(juān )之(zhī )欲(yù )得(dé )召(zhào )见(jiàn ),谓(wèi )兴(xìng )曰(yuē ):“京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )缺(quē ),使(shǐ )我(wǒ )得(dé )见(jiàn ),言(yán )君(jūn )兰(lán ),京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )可(kě )立(lì )得(dé )。”兴(xìng )曰(yuē ):“县(xiàn )官(guān )尝(cháng )言(yán )兴(xìng )愈(yù )薛(xuē )大(dà )夫(fū ),我(wǒ )易(yì )助(zhù )也(yě )。君(jūn )房(fáng )下(xià )笔(bǐ ),言(yán )语(yǔ )妙(miào )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )君(jūn )房(fáng )为(wéi )尚(shàng )书(shū )令(lìng ),胜(shèng )五(wǔ )鹿(lù )充(chōng )宗(zōng )远(yuǎn )甚(shèn )。”捐(juān )之(zhī )曰(yuē ):“令(lìng )我(wǒ )得(dé )代(dài )充(chōng )宗(zōng ),君(jūn )兰(lán )为(wéi )京(jīng )兆(zhào ),京(jīng )兆(zhào ),郡(jùn )国(guó )首(shǒu ),尚(shàng )书(shū ),百(bǎi )官(guān )本(běn ),天(tiān )下(xià )真(zhēn )大(dà )治(zhì ),士(shì )则(zé )不(bú )隔(gé )矣(yǐ )。捐(juān )之(zhī )前(qián )言(yán )平(píng )恩(ēn )侯(hóu )可(kě )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),期(qī )思(sī )侯(hóu )并(bìng )可(kě )为(wéi )诸(zhū )曹(cáo ),皆(jiē )如(rú )言(yán );又(yòu )荐(jiàn )谒(yè )者(zhě )满(mǎn )宣(xuān ),立(lì )为(wéi )冀(jì )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ );言(yán )中(zhōng )谒(yè )者(zhě )不(bú )宜(yí )受(shòu )事(shì ),宦(huàn )者(zhě )不(bú )宜(yí )入(rù )宗(zōng )庙(miào ),立(lì )止(zhǐ )。相(xiàng )荐(jiàn )之(zhī )信(xìn ),不(bú )当(dāng )如(rú )是(shì )乎(hū )!”兴(xìng )曰(yuē ):“我(wǒ )复(fù )见(jiàn ),言(yán )君(jūn )房(fáng )也(yě )。”捐(juān )之(zhī )复(fù )短(duǎn )石(shí )显(xiǎn )。兴(xìng )曰(yuē ):“显(xiǎn )鼎(dǐng )贵(guì ),上(shàng )信(xìn )用(yòng )之(zhī )。今(jīn )欲(yù )进(jìn ),弟(dì )从(cóng )我(wǒ )计(jì ),且(qiě )与(yǔ )合(hé )意(yì ),即(jí )得(dé )人(rén )矣(yǐ )。”

捐(juān )之(zhī )即(jí )与(yǔ )兴(xìng )共(gòng )为(wéi )荐(jiàn )显(xiǎn )奏(zòu ),曰(yuē ):“窃(qiè )见(jiàn )石(shí )显(xiǎn )本(běn )山(shān )东(dōng )名(míng )族(zú ),有(yǒu )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )家(jiā )也(yě )。持(chí )正(zhèng )六(liù )年(nián ),未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )过(guò ),明(míng )习(xí )于(yú )事(shì ),敏(mǐn )而(ér )疾(jí )见(jiàn ),出(chū )公(gōng )门(mén ),入(rù )私(sī )门(mén )。宜(yí )赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),引(yǐn )其(qí )兄(xiōng )弟(dì )以(yǐ )为(wéi )诸(zhū )曹(cáo )。”又(yòu )共(gòng )为(wéi )荐(jiàn )兴(xìng )奏(zòu ),曰(yuē ):“窃(qiè )见(jiàn )长(zhǎng )安(ān )令(lìng )兴(xìng ),幸(xìng )得(dé )以(yǐ )知(zhī )名(míng )数(shù )召(zhào )见(jiàn )。兴(xìng )事(shì )父(fù )母(mǔ )有(yǒu )曾(céng )氏(shì )之(zhī )孝(xiào ),事(shì )师(shī )有(yǒu )颜(yán )、闵(mǐn )之(zhī )材(cái ),荣(róng )名(míng )闻(wén )于(yú )四(sì )方(fāng )。明(míng )诏(zhào )举(jǔ )茂(mào )材(cái ),列(liè )侯(hóu )以(yǐ )为(wéi )首(shǒu )。为(wéi )长(zhǎng )安(ān )令(lìng ),吏(lì )民(mín )敬(jìng )乡(xiāng ),道(dào )路(lù )皆(jiē )称(chēng )能(néng )。观(guān )其(qí )下(xià )笔(bǐ )属(shǔ )文(wén ),则(zé )董(dǒng )仲(zhòng )舒(shū );进(jìn )谈(tán )动(dòng )辞(cí ),则(zé )东(dōng )方(fāng )生(shēng );置(zhì )之(zhī )争(zhēng )臣(chén ),则(zé )汲(jí )直(zhí );用(yòng )之(zhī )介(jiè )胄(zhòu ),则(zé )冠(guàn )军(jūn )侯(hóu );施(shī )之(zhī )治(zhì )民(mín ),则(zé )赵(zhào )广(guǎng )汉(hàn );抱(bào )公(gōng )绝(jué )私(sī ),则(zé )尹(yǐn )翁(wēng )归(guī )。兴(xìng )兼(jiān )此(cǐ )六(liù )人(rén )而(ér )有(yǒu )之(zhī ),守(shǒu )道(dào )坚(jiān )固(gù ),执(zhí )义(yì )不(bú )回(huí ),临(lín )大(dà )节(jiē )而(ér )不(bú )可(kě )夺(duó ),国(guó )之(zhī )良(liáng )臣(chén )也(yě ),可(kě )试(shì )守(shǒu )京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )。”

石(shí )显(xiǎn )闻(wén )知(zhī ),白(bái )之(zhī )上(shàng )。乃(nǎi )下(xià )兴(xìng )、捐(juān )之(zhī )狱(yù ),令(lìng )皇(huáng )后(hòu )父(fù )阳(yáng )平(píng )侯(hóu )禁(jìn )与(yǔ )显(xiǎn )共(gòng )杂(zá )治(zhì ),奏(zòu )“兴(xìng )、捐(juān )之(zhī )怀(huái )诈(zhà )伪(wěi ),以(yǐ )上(shàng )语(yǔ )相(xiàng )风(fēng ),更(gèng )相(xiàng )荐(jiàn )誉(yù ),欲(yù )得(dé )大(dà )位(wèi ),漏(lòu )泄(xiè )省(shěng )中(zhōng )语(yǔ ),罔(wǎng )上(shàng )不(bú )道(dào )。《书(shū )》曰(yuē ):‘谗(chán )说(shuō )殄(tiǎn )行(háng ),震(zhèn )惊(jīng )朕(zhèn )师(shī )。’《王(wáng )制(zhì )》:‘顺(shùn )非(fēi )而(ér )泽(zé ),不(bú )听(tīng )而(ér )诛(zhū )。’请(qǐng )论(lùn )如(rú )法(fǎ )。”

捐(juān )之(zhī )竟(jìng )坐(zuò )弃(qì )市(shì )。兴(xìng )减(jiǎn )死(sǐ )罪(zuì )一(yī )等(děng ),髡(kūn )钳(qián )为(wéi )城(chéng )旦(dàn )。成(chéng )帝(dì )时(shí ),至(zhì )部(bù )刺(cì )史(shǐ )。

赞(zàn )曰(yuē ):《诗(shī )》称(chēng )“戎(róng )狄(dí )是(shì )膺(yīng ),荆(jīng )舒(shū )是(shì )惩(chéng )”,久(jiǔ )矣(yǐ )其(qí )为(wéi )诸(zhū )夏(xià )患(huàn )也(yě )。汉(hàn )兴(xìng ),征(zhēng )伐(fá )胡(hú )越(yuè ),于(yú )是(shì )为(wéi )盛(shèng )。究(jiū )观(guān )淮(huái )南(nán )、捐(juān )之(zhī )、主(zhǔ )父(fù )、严(yán )安(ān )之(zhī )义(yì ),深(shēn )切(qiē )著(zhe )明(míng ),故(gù )备(bèi )论(lùn )其(qí )语(yǔ )。世(shì )称(chēng )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )排(pái )主(zhǔ )父(fù ),张(zhāng )汤(tāng )陷(xiàn )严(yán )助(zhù ),石(shí )显(xiǎn )谮(zèn )捐(juān )之(zhī ),察(chá )其(qí )行(háng )迹(jì ),主(zhǔ )父(fù )求(qiú )欲(yù )鼎(dǐng )亨(hēng )而(ér )得(dé )族(zú ),严(yán )、贾(jiǎ )出(chū )入(rù )禁(jìn )门(mén )招(zhāo )权(quán )利(lì ),死(sǐ )皆(jiē )其(qí )所(suǒ )也(yě ),亦(yì )何(hé )排(pái )陷(xiàn )之(zhī )恨(hèn )哉(zāi )!

阅读:25536

打赏捐助〔Donate〕>>>

《严朱吾丘主父徐严终王贾传下》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库