论贵粟疏【登录】

《古文观止》 > 卷六·汉文二 > 《论贵粟疏》 > 拼音版

圣(shèng )王(wáng )在(zài )上(shàng ),而(ér )民(mín )不(bú )冻(dòng )饥(jī )者(zhě ),非(fēi )能(néng )耕(gēng )而(ér )食(shí )之(zhī ),织(zhī )而(ér )衣(yī )之(zhī )也(yě ),为(wéi )开(kāi )其(qí )资(zī )财(cái )之(zhī )道(dào )也(yě )。故(gù )尧(yáo )、禹(yǔ )有(yǒu )九(jiǔ )年(nián )之(zhī )水(shuǐ ),汤(tāng )有(yǒu )七(qī )年(nián )之(zhī )旱(hàn ),而(ér )国(guó )亡(wáng )捐(juān )瘠(jí )者(zhě ),以(yǐ )畜(chù )积(jī )多(duō )而(ér )备(bèi )先(xiān )具(jù )也(yě )。今(jīn )海(hǎi )内(nèi )为(wéi )一(yī ),土(tǔ )地(dì )人(rén )民(mín )之(zhī )众(zhòng )不(bú )避(bì )汤(tāng )、禹(yǔ ),加(jiā )以(yǐ )亡(wáng )天(tiān )灾(zāi )数(shù )年(nián )之(zhī )水(shuǐ )旱(hàn ),而(ér )畜(chù )积(jī )未(wèi )及(jí )者(zhě ),何(hé )也(yě )?地(dì )有(yǒu )遗(yí )利(lì ),民(mín )有(yǒu )余(yú )力(lì ),生(shēng )谷(gǔ )之(zhī )土(tǔ )未(wèi )尽(jìn )垦(kěn ),山(shān )泽(zé )之(zhī )利(lì )未(wèi )尽(jìn )出(chū )也(yě ),游(yóu )食(shí )之(zhī )民(mín )未(wèi )尽(jìn )归(guī )农(nóng )也(yě )。

民(mín )贫(pín ),则(zé )奸(jiān )邪(xié )生(shēng )。贫(pín )生(shēng )于(yú )不(bú )足(zú ),不(bú )足(zú )生(shēng )于(yú )不(bú )农(nóng ),不(bú )农(nóng )则(zé )不(bú )地(dì )著(zhe ),不(bú )地(dì )著(zhe )则(zé )离(lí )乡(xiāng )轻(qīng )家(jiā ),民(mín )如(rú )鸟(niǎo )兽(shòu )。虽(suī )有(yǒu )高(gāo )城(chéng )深(shēn )池(chí ),严(yán )法(fǎ )重(zhòng )刑(xíng ),犹(yóu )不(bú )能(néng )禁(jìn )也(yě )。夫(fū )寒(hán )之(zhī )于(yú )衣(yī ),不(bú )待(dài )轻(qīng )暖(nuǎn );饥(jī )之(zhī )于(yú )食(shí ),不(bú )待(dài )甘(gān )旨(zhǐ );饥(jī )寒(hán )至(zhì )身(shēn ),不(bú )顾(gù )廉(lián )耻(chǐ )。人(rén )情(qíng )一(yī )日(rì )不(bú )再(zài )食(shí )则(zé )饥(jī ),终(zhōng )岁(suì )不(bú )制(zhì )衣(yī )则(zé )寒(hán )。夫(fū )腹(fù )饥(jī )不(bú )得(dé )食(shí ),肤(fū )寒(hán )不(bú )得(dé )衣(yī ),虽(suī )慈(cí )母(mǔ )不(bú )能(néng )保(bǎo )其(qí )子(zǐ ),君(jūn )安(ān )能(néng )以(yǐ )有(yǒu )其(qí )民(mín )哉(zāi )?明(míng )主(zhǔ )知(zhī )其(qí )然(rán )也(yě ),故(gù )务(wù )民(mín )于(yú )农(nóng )桑(sāng ),薄(báo )赋(fù )敛(liǎn ),广(guǎng )畜(chù )积(jī ),以(yǐ )实(shí )仓(cāng )廪(lǐn ),备(bèi )水(shuǐ )旱(hàn ),故(gù )民(mín )可(kě )得(dé )而(ér )有(yǒu )也(yě )。

民(mín )者(zhě ),在(zài )上(shàng )所(suǒ )以(yǐ )牧(mù )之(zhī ),趋(qū )利(lì )如(rú )水(shuǐ )走(zǒu )下(xià ),四(sì )方(fāng )无(wú )择(zé )也(yě )。夫(fū )珠(zhū )玉(yù )金(jīn )银(yín ),饥(jī )不(bú )可(kě )食(shí ),寒(hán )不(bú )可(kě )衣(yī ),然(rán )而(ér )众(zhòng )贵(guì )之(zhī )者(zhě ),以(yǐ )上(shàng )用(yòng )之(zhī )故(gù )也(yě )。其(qí )为(wéi )物(wù )轻(qīng )微(wēi )易(yì )藏(cáng ),在(zài )于(yú )把(bǎ )握(wò ),可(kě )以(yǐ )周(zhōu )海(hǎi )内(nèi )而(ér )无(wú )饥(jī )寒(hán )之(zhī )患(huàn )。此(cǐ )令(lìng )臣(chén )轻(qīng )背(bèi )其(qí )主(zhǔ ),而(ér )民(mín )易(yì )去(qù )其(qí )乡(xiāng ),盗(dào )贼(zéi )有(yǒu )所(suǒ )劝(quàn ),亡(wáng )逃(táo )者(zhě )得(dé )轻(qīng )资(zī )也(yě )。粟(sù )米(mǐ )布(bù )帛(bó )生(shēng )于(yú )地(dì ),长(zhǎng )于(yú )时(shí ),聚(jù )于(yú )力(lì ),非(fēi )可(kě )一(yī )日(rì )成(chéng )也(yě )。数(shù )石(shí )之(zhī )重(zhòng ),中(zhōng )人(rén )弗(fú )胜(shèng ),不(bú )为(wéi )奸(jiān )邪(xié )所(suǒ )利(lì );一(yī )日(rì )弗(fú )得(dé )而(ér )饥(jī )寒(hán )至(zhì )。是(shì )故(gù )明(míng )君(jūn )贵(guì )五(wǔ )谷(gǔ )而(ér )贱(jiàn )金(jīn )玉(yù )。

今(jīn )农(nóng )夫(fū )五(wǔ )口(kǒu )之(zhī )家(jiā ),其(qí )服(fú )役(yì )者(zhě )不(bú )下(xià )二(èr )人(rén ),其(qí )能(néng )耕(gēng )者(zhě )不(bú )过(guò )百(bǎi )亩(mǔ ),百(bǎi )亩(mǔ )之(zhī )收(shōu )不(bú )过(guò )百(bǎi )石(shí )。春(chūn )耕(gēng ),夏(xià )耘(yún ),秋(qiū )获(huò ),冬(dōng )藏(cáng ),伐(fá )薪(xīn )樵(qiáo ),治(zhì )官(guān )府(fǔ ),给(gěi )徭(yáo )役(yì );春(chūn )不(bú )得(dé )避(bì )风(fēng )尘(chén ),夏(xià )不(bú )得(dé )避(bì )署(shǔ )热(rè ),秋(qiū )不(bú )得(dé )避(bì )阴(yīn )雨(yǔ ),冬(dōng )不(bú )得(dé )避(bì )寒(hán )冻(dòng ),四(sì )时(shí )之(zhī )间(jiān ),无(wú )日(rì )休(xiū )息(xī )。又(yòu )私(sī )自(zì )送(sòng )往(wǎng )迎(yíng )来(lái ),吊(diào )死(sǐ )问(wèn )疾(jí ),养(yǎng )孤(gū )长(zhǎng )幼(yòu )在(zài )其(qí )中(zhōng )。勤(qín )苦(kǔ )如(rú )此(cǐ ),尚(shàng )复(fù )被(bèi )水(shuǐ )旱(hàn )之(zhī )灾(zāi ),急(jí )政(zhèng )暴(bào )虐(nuè ),赋(fù )敛(liǎn )不(bú )时(shí ),朝(cháo )令(lìng )而(ér )暮(mù )改(gǎi )。当(dāng )具(jù )有(yǒu )者(zhě )半(bàn )贾(jiǎ )而(ér )卖(mài ),无(wú )者(zhě )取(qǔ )倍(bèi )称(chēng )之(zhī )息(xī );于(yú )是(shì )有(yǒu )卖(mài )田(tián )宅(zhái )、鬻(yù )子(zǐ )孙(sūn )以(yǐ )偿(cháng )债(zhài )者(zhě )矣(yǐ )。而(ér )商(shāng )贾(jiǎ )大(dà )者(zhě )积(jī )贮(zhù )倍(bèi )息(xī ),小(xiǎo )者(zhě )坐(zuò )列(liè )贩(fàn )卖(mài ),操(cāo )其(qí )奇(qí )赢(yíng ),日(rì )游(yóu )都(dōu )市(shì ),乘(chéng )上(shàng )之(zhī )急(jí ),所(suǒ )卖(mài )必(bì )倍(bèi )。故(gù )其(qí )男(nán )不(bú )耕(gēng )耘(yún ),女(nǚ )不(bú )蚕(cán )织(zhī ),衣(yī )必(bì )文(wén )采(cǎi ),食(shí )必(bì )粱(liáng )肉(ròu );无(wú )农(nóng )夫(fū )之(zhī )苦(kǔ ),有(yǒu )阡(qiān )陌(mò )之(zhī )得(dé )。因(yīn )其(qí )富(fù )厚(hòu ),交(jiāo )通(tōng )王(wáng )侯(hóu ),力(lì )过(guò )吏(lì )势(shì ),以(yǐ )利(lì )相(xiàng )倾(qīng );千(qiān )里(lǐ )游(yóu )遨(áo ),冠(guàn )盖(gài )相(xiàng )望(wàng ),乘(chéng )坚(jiān )策(cè )肥(féi ),履(lǚ )丝(sī )曳(yè )缟(gǎo )。此(cǐ )商(shāng )人(rén )所(suǒ )以(yǐ )兼(jiān )并(bìng )农(nóng )人(rén ),农(nóng )人(rén )所(suǒ )以(yǐ )流(liú )亡(wáng )者(zhě )也(yě )。今(jīn )法(fǎ )律(lǜ )贱(jiàn )商(shāng )人(rén ),商(shāng )人(rén )已(yǐ )富(fù )贵(guì )矣(yǐ );尊(zūn )农(nóng )夫(fū ),农(nóng )夫(fū )已(yǐ )贫(pín )贱(jiàn )矣(yǐ )。故(gù )俗(sú )之(zhī )所(suǒ )贵(guì ),主(zhǔ )之(zhī )所(suǒ )贱(jiàn )也(yě );吏(lì )之(zhī )所(suǒ )卑(bēi ),法(fǎ )之(zhī )所(suǒ )尊(zūn )也(yě )。上(shàng )下(xià )相(xiàng )反(fǎn ),好(hǎo )恶(è )乖(guāi )迕(wǔ ),而(ér )欲(yù )国(guó )富(fù )法(fǎ )立(lì ),不(bú )可(kě )得(dé )也(yě )。

方(fāng )今(jīn )之(zhī )务(wù ),莫(mò )若(ruò )使(shǐ )民(mín )务(wù )农(nóng )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。欲(yù )民(mín )务(wù )农(nóng ),在(zài )于(yú )贵(guì )粟(sù );贵(guì )粟(sù )之(zhī )道(dào ),在(zài )于(yú )使(shǐ )民(mín )以(yǐ )粟(sù )为(wéi )赏(shǎng )罚(fá )。今(jīn )募(mù )天(tiān )下(xià )入(rù )粟(sù )县(xiàn )官(guān ),得(dé )以(yǐ )拜(bài )爵(jué ),得(dé )以(yǐ )除(chú )罪(zuì )。如(rú )此(cǐ ),富(fù )人(rén )有(yǒu )爵(jué ),农(nóng )民(mín )有(yǒu )钱(qián ),粟(sù )有(yǒu )所(suǒ )渫(xiè )。夫(fū )能(néng )入(rù )粟(sù )以(yǐ )受(shòu )爵(jué ),皆(jiē )有(yǒu )余(yú )者(zhě )也(yě )。取(qǔ )于(yú )有(yǒu )余(yú ),以(yǐ )供(gòng )上(shàng )用(yòng ),则(zé )贫(pín )民(mín )之(zhī )赋(fù )可(kě )损(sǔn ),所(suǒ )谓(wèi )损(sǔn )有(yǒu )余(yú )、补(bǔ )不(bú )足(zú ),令(lìng )出(chū )而(ér )民(mín )利(lì )者(zhě )也(yě )。顺(shùn )于(yú )民(mín )心(xīn ),所(suǒ )补(bǔ )者(zhě )三(sān ):一(yī )曰(yuē )主(zhǔ )用(yòng )足(zú ),二(èr )曰(yuē )民(mín )赋(fù )少(shǎo ),三(sān )曰(yuē )劝(quàn )农(nóng )功(gōng )。今(jīn )令(lìng )民(mín )有(yǒu )车(chē )骑(qí )马(mǎ )一(yī )匹(pǐ )者(zhě ),复(fù )卒(zú )三(sān )人(rén )。车(chē )骑(qí )者(zhě ),天(tiān )下(xià )武(wǔ )备(bèi )也(yě ),故(gù )为(wéi )复(fù )卒(zú )。神(shén )农(nóng )之(zhī )教(jiāo )曰(yuē ):“有(yǒu )石(shí )城(chéng )十(shí )仞(rèn ),汤(tāng )池(chí )百(bǎi )步(bù ),带(dài )甲(jiǎ )百(bǎi )万(wàn ),而(ér )无(wú )粟(sù ),弗(fú )能(néng )守(shǒu )也(yě )。”以(yǐ )是(shì )观(guān )之(zhī ),粟(sù )者(zhě ),王(wáng )者(zhě )大(dà )用(yòng ),政(zhèng )之(zhī )本(běn )务(wù )。令(lìng )民(mín )入(rù )粟(sù )受(shòu )爵(jué ),至(zhì )五(wǔ )大(dà )夫(fū )以(yǐ )上(shàng ),乃(nǎi )复(fù )一(yī )人(rén )耳(ěr ),此(cǐ )其(qí )与(yǔ )骑(qí )马(mǎ )之(zhī )功(gōng )相(xiàng )去(qù )远(yuǎn )矣(yǐ )。爵(jué )者(zhě ),上(shàng )之(zhī )所(suǒ )擅(shàn ),出(chū )于(yú )口(kǒu )而(ér )无(wú )穷(qióng );粟(sù )者(zhě ),民(mín )之(zhī )所(suǒ )种(zhǒng ),生(shēng )于(yú )地(dì )而(ér )不(bú )乏(fá )。夫(fū )得(dé )高(gāo )爵(jué )也(yě )免(miǎn )罪(zuì ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )甚(shèn )欲(yù )也(yě )。使(shǐ )天(tiān )下(xià )人(rén )入(rù )粟(sù )于(yú )边(biān ),以(yǐ )受(shòu )爵(jué )免(miǎn )罪(zuì ),不(bú )过(guò )三(sān )岁(suì ),塞(sāi )下(xià )之(zhī )粟(sù )必(bì )多(duō )矣(yǐ )。

陛(bì )下(xià )幸(xìng )使(shǐ )天(tiān )下(xià )入(rù )粟(sù )塞(sāi )下(xià )以(yǐ )拜(bài )爵(jué ),甚(shèn )大(dà )惠(huì )也(yě )。窃(qiè )窃(qiè )恐(kǒng )塞(sāi )卒(zú )之(zhī )食(shí )不(bú )足(zú )用(yòng )大(dà )渫(xiè )天(tiān )下(xià )粟(sù )。边(biān )食(shí )足(zú )以(yǐ )支(zhī )五(wǔ )岁(suì ),可(kě )令(lìng )入(rù )粟(sù )郡(jùn )县(xiàn )矣(yǐ );足(zú )支(zhī )一(yī )岁(suì )以(yǐ )上(shàng ),可(kě )时(shí )赦(shè ),勿(wù )收(shōu )农(nóng )民(mín )租(zū )。如(rú )此(cǐ ),德(dé )泽(zé )加(jiā )于(yú )万(wàn )民(mín ),民(mín )俞(yú )勤(qín )农(nóng )。时(shí )有(yǒu )军(jūn )役(yì ),若(ruò )遭(zāo )水(shuǐ )旱(hàn ),民(mín )不(bú )困(kùn )乏(fá ),天(tiān )下(xià )安(ān )宁(níng );岁(suì )孰(shú )且(qiě )美(měi ),则(zé )民(mín )大(dà )富(fù )乐(lè )矣(yǐ )。

阅读:26177

打赏捐助〔Donate〕>>>

《论贵粟疏》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库