书虚篇【登录】

《论衡》 > 卷四 > 《书虚篇》 > 拼音版

世(shì )信(xìn )虚(xū )妄(wàng )之(zhī )书(shū ),以(yǐ )为(wéi )载(zǎi )於(yú )竹(zhú )帛(bó )上(shàng )者(zhě ),皆(jiē )贤(xián )圣(shèng )所(suǒ )传(chuán ),无(wú )不(bú )然(rán )之(zhī )事(shì ),故(gù )信(xìn )而(ér )是(shì )之(zhī ),讽(fěng )而(ér )读(dú )之(zhī );睹(dǔ )真(zhēn )是(shì )之(zhī )传(chuán ),与(yǔ )虚(xū )妄(wàng )之(zhī )书(shū )相(xiàng )违(wéi ),则(zé )并(bìng )谓(wèi )短(duǎn )书(shū )不(bú )可(kě )信(xìn )用(yòng )。夫(fū )幽(yōu )冥(míng )之(zhī )实(shí )尚(shàng )可(kě )知(zhī ),沈(shěn )隐(yǐn )之(zhī )情(qíng )尚(shàng )可(kě )定(dìng ),显(xiǎn )文(wén )露(lù )书(shū ),是(shì )非(fēi )易(yì )见(jiàn ),笼(lóng )总(zǒng )并(bìng )传(chuán ),非(fēi )实(shí )事(shì ),用(yòng )精(jīng )不(bú )专(zhuān ),无(wú )思(sī )於(yú )事(shì )也(yě )。

夫(fū )世(shì )间(jiān )传(chuán )书(shū )诸(zhū )子(zǐ )之(zhī )语(yǔ ),多(duō )欲(yù )立(lì )奇(qí )造(zào )异(yì ),作(zuò )惊(jīng )目(mù )之(zhī )论(lùn ),以(yǐ )骇(hài )世(shì )俗(sú )之(zhī )人(rén );为(wéi )谲(jué )诡(guǐ )之(zhī )书(shū ),以(yǐ )著(zhe )殊(shū )异(yì )之(zhī )名(míng )。传(chuán )书(shū )言(yán ):延(yán )陵(líng )季(jì )子(zǐ )出(chū )游(yóu ),见(jiàn )路(lù )有(yǒu )遗(yí )金(jīn )。当(dāng )夏(xià )五(wǔ )月(yuè ),有(yǒu )披(pī )裘(qiú )而(ér )薪(xīn )者(zhě ),季(jì )子(zǐ )呼(hū )薪(xīn )者(zhě )曰(yuē ):“取(qǔ )彼(bǐ )地(dì )金(jīn )来(lái )。”薪(xīn )者(zhě )投(tóu )镰(lián )於(yú )地(dì ),瞋(tián )目(mù )拂(fú )手(shǒu )而(ér )言(yán )曰(yuē ):“何(hé )子(zǐ )居(jū )之(zhī )高(gāo ),视(shì )之(zhī )下(xià ),仪(yí )貌(mào )之(zhī )壮(zhuàng ),语(yǔ )言(yán )之(zhī )野(yě )也(yě )!吾(wú )当(dāng )夏(xià )五(wǔ )月(yuè ),披(pī )裘(qiú )而(ér )薪(xīn ),岂(qǐ )取(qǔ )金(jīn )者(zhě )哉(zāi )?”季(jì )子(zǐ )谢(xiè )之(zhī ),请(qǐng )问(wèn )姓(xìng )字(zì )。薪(xīn )者(zhě )曰(yuē ):“子(zǐ )皮(pí )相(xiàng )之(zhī )士(shì )也(yě )!何(hé )足(zú )语(yǔ )姓(xìng )字(zì )!”遂(suí )去(qù )不(bú )顾(gù )。世(shì )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),殆(dài )虚(xū )言(yán )也(yě )。夫(fū )季(jì )子(zǐ )耻(chǐ )吴(wú )之(zhī )乱(luàn ),吴(wú )欲(yù )共(gòng )立(lì )以(yǐ )为(wéi )主(zhǔ ),终(zhōng )不(bú )肯(kěn )受(shòu ),去(qù )之(zhī )延(yán )陵(líng ),终(zhōng )身(shēn )不(bú )还(hái ),廉(lián )让(ràng )之(zhī )行(háng ),终(zhōng )始(shǐ )若(ruò )一(yī )。许(xǔ )由(yóu )让(ràng )天(tiān )下(xià ),不(bú )嫌(xián )贪(tān )封(fēng )侯(hóu )。伯(bó )夷(yí )委(wěi )国(guó )饥(jī )死(sǐ ),不(bú )嫌(xián )贪(tān )刀(dāo )钩(gōu )。廉(lián )让(ràng )之(zhī )行(háng ),大(dà )可(kě )以(yǐ )况(kuàng )小(xiǎo ),小(xiǎo )难(nán )以(yǐ )况(kuàng )大(dà )。季(jì )子(zǐ )能(néng )让(ràng )吴(wú )位(wèi ),何(hé )嫌(xián )贪(tān )地(dì )遗(yí )金(jīn )?季(jì )子(zǐ )使(shǐ )於(yú )上(shàng )国(guó ),道(dào )过(guò )徐(xú )。徐(xú )君(jūn )好(hǎo )其(qí )宝(bǎo )剑(jiàn ),未(wèi )之(zhī )即(jí )予(yǔ )。还(hái )而(ér )徐(xú )君(jūn )死(sǐ ),解(jiě )剑(jiàn )带(dài )冢(zhǒng )树(shù )而(ér )去(qù )。廉(lián )让(ràng )之(zhī )心(xīn ),耻(chǐ )负(fù )其(qí )前(qián )志(zhì )也(yě )。季(jì )子(zǐ )不(bú )负(fù )死(sǐ )者(zhě ),弃(qì )其(qí )宝(bǎo )剑(jiàn ),何(hé )嫌(xián )一(yī )叱(chì )生(shēng )人(rén )取(qǔ )金(jīn )於(yú )地(dì )?季(jì )子(zǐ )未(wèi )去(qù )吴(wú )乎(hū )?公(gōng )子(zǐ )也(yě );已(yǐ )去(qù )吴(wú )乎(hū ),延(yán )陵(líng )君(jūn )也(yě )。公(gōng )子(zǐ )与(yǔ )君(jūn ),出(chū )有(yǒu )前(qián )後(hòu ),车(chē )有(yǒu )附(fù )从(cóng ),不(bú )能(néng )空(kōng )行(háng )於(yú )涂(tú ),明(míng )矣(yǐ )。既(jì )不(bú )耻(chǐ )取(qǔ )金(jīn ),何(hé )难(nán )使(shǐ )左(zuǒ )右(yòu )?而(ér )烦(fán )披(pī )裘(qiú )者(zhě )?世(shì )称(chēng )柳(liǔ )下(xià )惠(huì )之(zhī )行(háng ),言(yán )其(qí )能(néng )以(yǐ )幽(yōu )冥(míng )自(zì )修(xiū )洁(jié )也(yě )。贤(xián )者(zhě )同(tóng )操(cāo ),故(gù )千(qiān )岁(suì )交(jiāo )志(zhì )。置(zhì )季(jì )子(zǐ )於(yú )冥(míng )昧(mèi )之(zhī )处(chù ),尚(shàng )不(bú )取(qǔ )金(jīn ),况(kuàng )以(yǐ )白(bái )日(rì ),前(qián )後(hòu )备(bèi )具(jù ),取(qǔ )金(jīn )於(yú )路(lù ),非(fēi )季(jì )子(zǐ )之(zhī )操(cāo )也(yě )。或(huò )时(shí )季(jì )子(zǐ )实(shí )见(jiàn )遗(yí )金(jīn ),怜(lián )披(pī )裘(qiú )薪(xīn )者(zhě ),欲(yù )以(yǐ )益(yì )之(zhī );或(huò )时(shí )言(yán )取(qǔ )彼(bǐ )地(dì )金(jīn ),欲(yù )以(yǐ )予(yǔ )薪(xīn )者(zhě ),不(bú )自(zì )取(qǔ )也(yě )。世(shì )俗(sú )传(chuán )言(yán ),则(zé )言(yán )季(jì )子(zǐ )取(qǔ )遗(yí )金(jīn )也(yě )。

传(chuán )书(shū )或(huò )言(yán ):颜(yán )渊(yuān )与(yǔ )孔(kǒng )子(zǐ )俱(jù )上(shàng )鲁(lǔ )太(tài )山(shān ),孔(kǒng )子(zǐ )东(dōng )南(nán )望(wàng ),吴(wú )阊(chāng )门(mén )外(wài )有(yǒu )系(xì )白(bái )马(mǎ ),引(yǐn )颜(yán )渊(yuān )指(zhǐ )以(yǐ )示(shì )之(zhī )曰(yuē ):“若(ruò )见(jiàn )吴(wú )昌(chāng )门(mén )乎(hū )?”颜(yán )渊(yuān )曰(yuē ):“见(jiàn )之(zhī )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“门(mén )外(wài )何(hé )有(yǒu )?”曰(yuē )“有(yǒu )如(rú )系(xì )练(liàn )之(zhī )状(zhuàng )。”孔(kǒng )子(zǐ )抚(fǔ )其(qí )目(mù )而(ér )正(zhèng )之(zhī ),因(yīn )与(yǔ )俱(jù )下(xià )。下(xià )而(ér )颜(yán )渊(yuān )发(fā )白(bái )齿(chǐ )落(luò ),遂(suí )以(yǐ )病(bìng )死(sǐ )。盖(gài )以(yǐ )精(jīng )神(shén )不(bú )能(néng )若(ruò )孔(kǒng )子(zǐ ),强(qiáng )力(lì )自(zì )极(jí ),精(jīng )华(huá )竭(jié )尽(jìn ),故(gù )早(zǎo )夭(yāo )死(sǐ )。世(shì )俗(sú )闻(wén )之(zhī ),皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )然(rán )。如(rú )实(shí )论(lùn )之(zhī ),殆(dài )虚(xū )言(yán )也(yě )。案(àn )《论(lùn )语(yǔ )》之(zhī )文(wén ),不(bú )见(jiàn )此(cǐ )言(yán )。考(kǎo )《六(liù )经(jīng )》之(zhī )传(chuán ),亦(yì )无(wú )此(cǐ )语(yǔ )。夫(fū )颜(yán )渊(yuān )能(néng )见(jiàn )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),与(yǔ )圣(shèng )人(rén )同(tóng ),孔(kǒng )子(zǐ )、诸(zhū )子(zǐ ),何(hé )讳(huì )不(bú )言(yán )?盖(gài )人(rén )目(mù )之(zhī )所(suǒ )见(jiàn ),不(bú )过(guò )十(shí )里(lǐ )。过(guò )此(cǐ )不(bú )见(jiàn ),非(fēi )所(suǒ )明(míng )察(chá ),远(yuǎn )也(yě )。传(chuán )曰(yuē ):“太(tài )山(shān )之(zhī )高(gāo )巍(wēi )然(rán ),去(qù )之(zhī )百(bǎi )里(lǐ ),不(bú )见(jiàn )垂(chuí ),远(yuǎn )也(yě )。”案(àn )鲁(lǔ )去(qù )吴(wú ),千(qiān )有(yǒu )余(yú )里(lǐ ),使(shǐ )离(lí )硃(zhū )望(wàng )之(zhī ),终(zhōng )不(bú )能(néng )见(jiàn ),况(kuàng )使(shǐ )颜(yán )渊(yuān ),何(hé )能(néng )审(shěn )之(zhī )?如(rú )才(cái )庶(shù )几(jǐ )者(zhě ),明(míng )目(mù )异(yì )於(yú )人(rén ),则(zé )世(shì )宜(yí )称(chēng )亚(yà )圣(shèng ),不(bú )宜(yí )言(yán )离(lí )硃(zhū )。人(rén )目(mù )之(zhī )视(shì )也(yě ),物(wù )大(dà )者(zhě )易(yì )察(chá ),小(xiǎo )者(zhě )难(nán )审(shěn )。使(shǐ )颜(yán )渊(yuān )处(chù )昌(chāng )门(mén )之(zhī )外(wài ),望(wàng )太(tài )山(shān )之(zhī )形(xíng ),终(zhōng )不(bú )能(néng )见(jiàn )。况(kuàng )从(cóng )太(tài )山(shān )之(zhī )上(shàng ),察(chá )白(bái )马(mǎ )之(zhī )色(sè ),色(sè )不(bú )能(néng )见(jiàn ),明(míng )矣(yǐ )。非(fēi )颜(yán )渊(yuān )不(bú )能(néng )见(jiàn ),孔(kǒng )子(zǐ )亦(yì )不(bú )能(néng )见(jiàn )也(yě )。何(hé )以(yǐ )验(yàn )之(zhī )?耳(ěr )目(mù )之(zhī )用(yòng ),均(jūn )也(yě )。目(mù )不(bú )能(néng )见(jiàn )百(bǎi )里(lǐ ),则(zé )耳(ěr )亦(yì )不(bú )能(néng )闻(wén )也(yě )。陆(lù )贾(jiǎ )曰(yuē ):“离(lí )娄(lóu )之(zhī )明(míng ),不(bú )能(néng )察(chá )帷(wéi )薄(báo )之(zhī )内(nèi );师(shī )旷(kuàng )之(zhī )聪(cōng ),不(bú )能(néng )闻(wén )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )外(wài )。”昌(chāng )门(mén )之(zhī )与(yǔ )太(tài )山(shān ),非(fēi )直(zhí )帷(wéi )薄(báo )之(zhī )内(nèi )、百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )外(wài )也(yě )。

秦(qín )武(wǔ )王(wáng )与(yǔ )孟(mèng )说(shuō )举(jǔ )鼎(dǐng )不(bú )任(rèn ),绝(jué )脉(mò )而(ér )死(sǐ )。举(jǔ )鼎(dǐng )用(yòng )力(lì ),力(lì )由(yóu )筋(jīn )脉(mò ),筋(jīn )脉(mò )不(bú )堪(kān ),绝(jué )伤(shāng )而(ér )死(sǐ ),道(dào )理(lǐ )宜(yí )也(yě )。今(jīn )颜(yán )渊(yuān )用(yòng )目(mù )望(wàng )远(yuǎn ),望(wàng )远(yuǎn )目(mù )睛(jīng )不(bú )任(rèn ),宜(yí )盲(máng )眇(miǎo ),发(fā )白(bái )齿(chǐ )落(luò ),非(fēi )其(qí )致(zhì )也(yě )。发(fā )白(bái )齿(chǐ )落(luò ),用(yòng )精(jīng )於(yú )学(xué ),勤(qín )力(lì )不(bú )休(xiū ),气(qì )力(lì )竭(jié )尽(jìn ),故(gù )至(zhì )於(yú )死(sǐ )。伯(bó )奇(qí )放(fàng )流(liú ),首(shǒu )发(fā )早(zǎo )白(bái )。《诗(shī )》云(yún ):“惟(wéi )忧(yōu )用(yòng )老(lǎo )。”伯(bó )奇(qí )用(yòng )忧(yōu ),而(ér )颜(yán )渊(yuān )用(yòng )睛(jīng ),暂(zàn )望(wàng )仓(cāng )卒(zú ),安(ān )能(néng )致(zhì )此(cǐ )?

儒(rú )书(shū )言(yán ):舜(shùn )葬(zàng )於(yú )苍(cāng )梧(wú )、禹(yǔ )葬(zàng )於(yú )会(huì )稽(jī )者(zhě ),巡(xún )狩(shòu )年(nián )老(lǎo ),道(dào )死(sǐ )边(biān )土(tǔ )。圣(shèng )人(rén )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )家(jiā ),不(bú )别(bié )远(yuǎn )近(jìn ),不(bú )殊(shū )内(nèi )外(wài ),故(gù )遂(suí )止(zhǐ )葬(zàng )。夫(fū )言(yán )舜(shùn )、禹(yǔ ),实(shí )也(yě );言(yán )其(qí )巡(xún )狩(shòu ),虚(xū )也(yě )。舜(shùn )之(zhī )与(yǔ )尧(yáo ),俱(jù )帝(dì )者(zhě )也(yě ),共(gòng )五(wǔ )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )境(jìng ),同(tóng )四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi );二(èr )帝(dì )之(zhī )道(dào ),相(xiàng )因(yīn )不(bú )殊(shū )。《尧(yáo )典(diǎn )》之(zhī )篇(piān ),舜(shùn )巡(xún )狩(shòu )东(dōng )至(zhì )岱(dài )宗(zōng ),南(nán )至(zhì )霍(huò )山(shān ),西(xī )至(zhì )太(tài )华(huá ),北(běi )至(zhì )恆(héng )山(shān )。以(yǐ )为(wéi )四(sì )岳(yuè )者(zhě ),四(sì )方(fāng )之(zhī )中(zhōng ),诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )来(lái ),并(bìng )会(huì )岳(yuè )下(xià ),幽(yōu )深(shēn )远(yuǎn )近(jìn ),无(wú )不(bú )见(jiàn )者(zhě ),圣(shèng )人(rén )举(jǔ )事(shì ),求(qiú )其(qí )宜(yí )适(shì )也(yě )。禹(yǔ )王(wáng )如(rú )舜(shùn ),事(shì )无(wú )所(suǒ )改(gǎi ),巡(xún )狩(shòu )所(suǒ )至(zhì ),以(yǐ )复(fù )如(rú )舜(shùn )。舜(shùn )至(zhì )苍(cāng )梧(wú ),禹(yǔ )到(dào )会(huì )稽(jī ),非(fēi )其(qí )实(shí )也(yě )。实(shí )舜(shùn )、禹(yǔ )之(zhī )时(shí ),鸿(hóng )水(shuǐ )未(wèi )治(zhì ),尧(yáo )传(chuán )於(yú )舜(shùn ),舜(shùn )受(shòu )为(wéi )帝(dì ),与(yǔ )禹(yǔ )分(fèn )部(bù ),行(háng )治(zhì )鸿(hóng )水(shuǐ )。尧(yáo )崩(bēng )之(zhī )後(hòu ),舜(shùn )老(lǎo ),亦(yì )以(yǐ )传(chuán )於(yú )禹(yǔ )。舜(shùn )南(nán )治(zhì )水(shuǐ ),死(sǐ )於(yú )苍(cāng )梧(wú );禹(yǔ )东(dōng )治(zhì )水(shuǐ ),死(sǐ )於(yú )会(huì )嵇(jī )。贤(xián )圣(shèng )家(jiā )天(tiān )下(xià ),故(gù )因(yīn )葬(zàng )焉(yān )。吴(wú )君(jūn )高(gāo )说(shuō ):会(huì )稽(jī )本(běn )山(shān )名(míng ),夏(xià )禹(yǔ )巡(xún )守(shǒu ),会(huì )计(jì )於(yú )此(cǐ )山(shān ),因(yīn )以(yǐ )名(míng )郡(jùn ),故(gù )曰(yuē )会(huì )稽(jī )。夫(fū )言(yán )因(yīn )山(shān )名(míng )郡(jùn )可(kě )也(yě ),言(yán )禹(yǔ )巡(xún )狩(shòu )会(huì )计(jì )於(yú )此(cǐ )山(shān ),虚(xū )也(yě )。巡(xún )狩(shòu )本(běn )不(bú )至(zhì )会(huì )稽(jī ),安(ān )得(dé )会(huì )计(jì )於(yú )此(cǐ )山(shān )?宜(yí )听(tīng )君(jūn )高(gāo )之(zhī )说(shuō ),诚(chéng )会(huì )稽(jī )为(wéi )会(huì )计(jì ),禹(yǔ )到(dào )南(nán )方(fāng ),何(hé )所(suǒ )会(huì )计(jì )?如(rú )禹(yǔ )始(shǐ )东(dōng )死(sǐ )於(yú )会(huì )稽(jī ),舜(shùn )亦(yì )巡(xún )狩(shòu ),至(zhì )於(yú )苍(cāng )梧(wú ),安(ān )所(suǒ )会(huì )计(jì )?百(bǎi )王(wáng )治(zhì )定(dìng )则(zé )出(chū )巡(xún ),巡(xún )则(zé )辄(zhé )会(huì )计(jì ),是(shì )则(zé )四(sì )方(fāng )之(zhī )山(shān )皆(jiē )会(huì )计(jì )也(yě )。百(bǎi )王(wáng )太(tài )平(píng ),升(shēng )封(fēng )太(tài )山(shān )。太(tài )山(shān )之(zhī )上(shàng ),封(fēng )可(kě )见(jiàn )者(zhě )七(qī )十(shí )有(yǒu )二(èr ),纷(fēn )纶(lún )湮(yān )灭(miè )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。如(rú )审(shěn )帝(dì )王(wáng )巡(xún )狩(shòu )辄(zhé )会(huì )计(jì ),会(huì )计(jì )之(zhī )地(dì )如(rú )太(tài )山(shān )封(fēng )者(zhě ),四(sì )方(fāng )宜(yí )多(duō )。夫(fū )郡(jùn )国(guó )成(chéng )名(míng ),犹(yóu )万(wàn )物(wù )之(zhī )名(míng ),不(bú )可(kě )说(shuō )也(yě )。独(dú )为(wéi )会(huì )稽(jī )立(lì )欤(yú )?周(zhōu )时(shí )旧(jiù )名(míng )吴(wú )、越(yuè )也(yě ),为(wéi )吴(wú )、越(yuè )立(lì )名(míng ),从(cóng )何(hé )往(wǎng )哉(zāi )?六(liù )国(guó )立(lì )名(míng ),状(zhuàng )当(dāng )如(rú )何(hé )?天(tiān )下(xià )郡(jùn )国(guó )且(qiě )百(bǎi )余(yú ),县(xiàn )邑(yì )出(chū )万(wàn ),乡(xiāng )亭(tíng )聚(jù )里(lǐ ),皆(jiē )有(yǒu )号(hào )名(míng ),贤(xián )圣(shèng )之(zhī )才(cái )莫(mò )能(néng )说(shuō )。君(jūn )高(gāo )能(néng )说(shuō )会(huì )稽(jī ),不(bú )能(néng )辨(biàn )定(dìng )方(fāng )名(míng )。会(huì )计(jì )之(zhī )说(shuō ),未(wèi )可(kě )从(cóng )也(yě )。巡(xún )狩(shòu )考(kǎo )正(zhèng )法(fǎ )度(dù ),禹(yǔ )时(shí )吴(wú )为(wéi )裸(luǒ )国(guó ),断(duàn )发(fā )文(wén )身(shēn ),考(kǎo )之(zhī )无(wú )用(yòng ),会(huì )计(jì )如(rú )何(hé )?

传(chuán )书(shū )言(yán ):舜(shùn )葬(zàng )於(yú )苍(cāng )梧(wú ),象(xiàng )为(wéi )之(zhī )耕(gēng );禹(yǔ )葬(zàng )会(huì )稽(jī ),鸟(niǎo )为(wéi )之(zhī )田(tián )。盖(gài )以(yǐ )圣(shèng )德(dé )所(suǒ )致(zhì ),天(tiān )使(shǐ )鸟(niǎo )兽(shòu )报(bào )佑(yòu )之(zhī )也(yě )。世(shì )莫(mò )不(bú )然(rán )。考(kǎo )实(shí )之(zhī ),殆(dài )虚(xū )言(yán )也(yě )。夫(fū )舜(shùn )、禹(yǔ )之(zhī )德(dé )不(bú )能(néng )过(guò )尧(yáo ),尧(yáo )葬(zàng )於(yú )冀(jì )州(zhōu ),或(huò )言(yán )葬(zàng )於(yú )崇(chóng )山(shān ),冀(jì )州(zhōu )鸟(niǎo )兽(shòu )不(bú )耕(gēng ),而(ér )鸟(niǎo )兽(shòu )独(dú )为(wéi )舜(shùn )、禹(yǔ )耕(gēng ),何(hé )天(tiān )恩(ēn )之(zhī )偏(piān )驳(bó )也(yě )?或(huò )曰(yuē ):“舜(shùn )、禹(yǔ )治(zhì )水(shuǐ ),不(bú )得(dé )宁(níng )处(chù ),故(gù )舜(shùn )死(sǐ )於(yú )苍(cāng )梧(wú ),禹(yǔ )死(sǐ )於(yú )会(huì )稽(jī )。勤(qín )苦(kǔ )有(yǒu )功(gōng ),故(gù )天(tiān )报(bào )之(zhī );远(yuǎn )离(lí )中(zhōng )国(guó ),故(gù )天(tiān )痛(tòng )之(zhī )。”夫(fū )天(tiān )报(bào )舜(shùn )、禹(yǔ ),使(shǐ )鸟(niǎo )田(tián )象(xiàng )耕(gēng ),何(hé )益(yì )舜(shùn )、禹(yǔ )?天(tiān )欲(yù )报(bào )舜(shùn )、禹(yǔ ),宜(yí )使(shǐ )苍(cāng )梧(wú )、会(huì )稽(jī )常(cháng )祭(jì )祀(sì )之(zhī )。使(shǐ )鸟(niǎo )兽(shòu )田(tián )耕(gēng ),不(bú )能(néng )使(shǐ )人(rén )祭(jì )。祭(jì )加(jiā )舜(shùn )、禹(yǔ )之(zhī )墓(mù ),田(tián )施(shī )人(rén )民(mín )之(zhī )家(jiā ),天(tiān )之(zhī )报(bào )佑(yòu )圣(shèng )人(rén ),何(hé )其(qí )拙(zhuō )也(yě ),且(qiě )无(wú )益(yì )哉(zāi )!由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),鸟(niǎo )田(tián )象(xiàng )耕(gēng ),报(bào )佑(yòu )舜(shùn )、禹(yǔ ),非(fēi )其(qí )实(shí )也(yě )。实(shí )者(zhě ),苍(cāng )梧(wú )多(duō )象(xiàng )之(zhī )地(dì ),会(huì )稽(jī )众(zhòng )鸟(niǎo )所(suǒ )居(jū )。《禹(yǔ )贡(gòng )》曰(yuē ):“彭(péng )蠡(lí )既(jì )潴(zhū ),阳(yáng )鸟(niǎo )攸(yōu )居(jū )。”天(tiān )地(dì )之(zhī )情(qíng ),鸟(niǎo )兽(shòu )之(zhī )行(háng )也(yě )。象(xiàng )自(zì )蹈(dǎo )土(tǔ ),鸟(niǎo )自(zì )食(shí )苹(píng )。土(tǔ )蹶(juě )草(cǎo )尽(jìn ),若(ruò )耕(gēng )田(tián )状(zhuàng ),壤(rǎng )靡(mí )泥(ní )易(yì ),人(rén )随(suí )种(zhǒng )之(zhī ),世(shì )俗(sú )则(zé )谓(wèi )为(wéi )舜(shùn )、禹(yǔ )田(tián )。海(hǎi )陵(líng )麋(mí )田(tián ),若(ruò )象(xiàng )耕(gēng )状(zhuàng ),何(hé )尝(cháng )帝(dì )王(wáng )葬(zàng )海(hǎi )陵(líng )者(zhě )邪(xié )?

传(chuán )书(shū )言(yán ):吴(wú )王(wáng )夫(fū )差(chà )杀(shā )伍(wǔ )子(zǐ )胥(xū ),煮(zhǔ )之(zhī )於(yú )镬(huò ),乃(nǎi )以(yǐ )鸱(chī )夷(yí )橐(tuó )投(tóu )之(zhī )於(yú )江(jiāng )。子(zǐ )胥(xū )恚(huì )恨(hèn ),驱(qū )水(shuǐ )为(wéi )涛(tāo ),以(yǐ )溺(nì )杀(shā )人(rén )。今(jīn )时(shí )会(huì )稽(jī )丹(dān )徒(tú )大(dà )江(jiāng )、钱(qián )塘(táng )浙(zhè )江(jiāng ),皆(jiē )立(lì )子(zǐ )胥(xū )之(zhī )庙(miào )。盖(gài )欲(yù )慰(wèi )其(qí )恨(hèn )心(xīn ),止(zhǐ )其(qí )猛(měng )涛(tāo )也(yě )。夫(fū )言(yán )吴(wú )王(wáng )杀(shā )子(zǐ )胥(xū )投(tóu )之(zhī )於(yú )江(jiāng ),实(shí )也(yě );言(yán )其(qí )恨(hèn )恚(huì )驱(qū )水(shuǐ )为(wéi )涛(tāo )者(zhě ),虚(xū )也(yě )。屈(qū )原(yuán )怀(huái )恨(hèn ),自(zì )投(tóu )湘(xiāng )江(jiāng ),湘(xiāng )江(jiāng )不(bú )为(wéi )涛(tāo );申(shēn )徒(tú )狄(dí )蹈(dǎo )河(hé )而(ér )死(sǐ ),河(hé )水(shuǐ )不(bú )为(wéi )涛(tāo )。世(shì )人(rén )必(bì )曰(yuē ):“屈(qū )原(yuán )、申(shēn )徒(tú )狄(dí )不(bú )能(néng )勇(yǒng )猛(měng ),力(lì )怒(nù )不(bú )如(rú )子(zǐ )胥(xū )。”夫(fū )卫(wèi )菹(zū )子(zǐ )路(lù )而(ér )汉(hàn )烹(pēng )彭(péng )越(yuè ),子(zǐ )胥(xū )勇(yǒng )猛(měng )不(bú )过(guò )子(zǐ )路(lù )、彭(péng )越(yuè )。然(rán )二(èr )士(shì )不(bú )能(néng )发(fā )怒(nù )於(yú )鼎(dǐng )镬(huò )之(zhī )中(zhōng ),以(yǐ )烹(pēng )汤(tāng )菹(zū )汁(zhī )渖(shěn )漎(cóng )旁(páng )人(rén )。子(zǐ )胥(xū )亦(yì )自(zì )先(xiān )入(rù )镬(huò ),後(hòu )乃(nǎi )入(rù )江(jiāng );在(zài )镬(huò )中(zhōng )之(zhī )时(shí ),其(qí )神(shén )安(ān )居(jū )?岂(qǐ )怯(qiè )於(yú )镬(huò )汤(tāng ),勇(yǒng )於(yú )江(jiāng )水(shuǐ )哉(zāi )!何(hé )其(qí )怒(nù )气(qì )前(qián )後(hòu )不(bú )相(xiàng )副(fù )也(yě )?且(qiě )投(tóu )於(yú )江(jiāng )中(zhōng ),何(hé )江(jiāng )也(yě )?有(yǒu )丹(dān )徒(tú )大(dà )江(jiāng ),有(yǒu )钱(qián )唐(táng )浙(zhè )江(jiāng ),有(yǒu )吴(wú )通(tōng )陵(líng )江(jiāng )。或(huò )言(yán )投(tóu )於(yú )丹(dān )徒(tú )大(dà )江(jiāng ),无(wú )涛(tāo ),欲(yù )言(yán )投(tóu )於(yú )钱(qián )唐(táng )浙(zhè )江(jiāng )。浙(zhè )江(jiāng )、山(shān )阴(yīn )江(jiāng )、上(shàng )虞(yú )江(jiāng )皆(jiē )有(yǒu )涛(tāo ),三(sān )江(jiāng )有(yǒu )涛(tāo ),岂(qǐ )分(fèn )橐(tuó )中(zhōng )之(zhī )体(tǐ ),散(sàn )置(zhì )三(sān )江(jiāng )中(zhōng )乎(hū )?人(rén )若(ruò )恨(hèn )恚(huì )也(yě ),仇(chóu )雠(chóu )未(wèi )死(sǐ ),子(zǐ )孙(sūn )遗(yí )在(zài ),可(kě )也(yě )。今(jīn )吴(wú )国(guó )已(yǐ )灭(miè ),夫(fū )差(chà )无(wú )类(lèi ),吴(wú )为(wéi )会(huì )稽(jī ),立(lì )置(zhì )太(tài )守(shǒu ),子(zǐ )胥(xū )之(zhī )神(shén ),复(fù )何(hé )怨(yuàn )苦(kǔ ),为(wéi )涛(tāo )不(bú )止(zhǐ ),欲(yù )何(hé )求(qiú )索(suǒ )?吴(wú )、越(yuè )在(zài )时(shí ),分(fèn )会(huì )稽(jī )郡(jùn ),越(yuè )治(zhì )山(shān )阴(yīn ),吴(wú )都(dōu )今(jīn )吴(wú ),馀(yú )暨(jì )以(yǐ )南(nán )属(shǔ )越(yuè ),钱(qián )唐(táng )以(yǐ )北(běi )属(shǔ )吴(wú )。钱(qián )唐(táng )之(zhī )江(jiāng ),两(liǎng )国(guó )界(jiè )也(yě )。山(shān )阴(yīn )、上(shàng )虞(yú )在(zài )越(yuè )界(jiè )中(zhōng ),子(zǐ )胥(xū )入(rù )吴(wú )之(zhī )江(jiāng )为(wéi )涛(tāo ),当(dāng )自(zì )上(shàng )吴(wú )界(jiè )中(zhōng ),何(hé )为(wéi )入(rù )越(yuè )之(zhī )地(dì )?怨(yuàn )恚(huì )吴(wú )王(wáng )、发(fā )怒(nù )越(yuè )江(jiāng ),违(wéi )失(shī )道(dào )理(lǐ ),无(wú )神(shén )之(zhī )验(yàn )也(yě )。

且(qiě )夫(fū )水(shuǐ )难(nán )驱(qū ),而(ér )人(rén )易(yì )从(cóng )也(yě )。生(shēng )任(rèn )筋(jīn )力(lì ),死(sǐ )用(yòng )精(jīng )魂(hún )。子(zǐ )胥(xū )之(zhī )生(shēng ),不(bú )能(néng )从(cóng )生(shēng )人(rén )营(yíng )卫(wèi )其(qí )身(shēn ),自(zì )令(lìng )身(shēn )死(sǐ ),筋(jīn )力(lì )消(xiāo )绝(jué ),精(jīng )魂(hún )飞(fēi )散(sàn ),安(ān )能(néng )为(wéi )涛(tāo )?使(shǐ )子(zǐ )胥(xū )之(zhī )类(lèi )数(shù )百(bǎi )千(qiān )人(rén ),乘(chéng )船(chuán )渡(dù )江(jiāng ),不(bú )能(néng )越(yuè )水(shuǐ )。一(yī )子(zǐ )胥(xū )之(zhī )身(shēn ),煮(zhǔ )汤(tāng )镬(huò )之(zhī )中(zhōng ),骨(gǔ )肉(ròu )糜(mí )烂(làn ),成(chéng )为(wéi )羹(gēng )菹(zū ),何(hé )能(néng )有(yǒu )害(hài )也(yě )?周(zhōu )宣(xuān )王(wáng )杀(shā )其(qí )臣(chén )杜(dù )伯(bó ),燕(yàn )简(jiǎn )公(gōng )杀(shā )其(qí )臣(chén )庄(zhuāng )子(zǐ )义(yì )。其(qí )後(hòu )杜(dù )伯(bó )射(shè )宣(xuān )王(wáng ),庄(zhuāng )子(zǐ )义(yì )害(hài )简(jiǎn )公(gōng ),事(shì )理(lǐ )似(sì )然(rán ),犹(yóu )为(wéi )虚(xū )言(yán )。今(jīn )子(zǐ )胥(xū )不(bú )能(néng )完(wán )体(tǐ ),为(wéi )杜(dù )伯(bó )、子(zǐ )义(yì )之(zhī )事(shì )以(yǐ )报(bào )吴(wú )王(wáng ),而(ér )驱(qū )水(shuǐ )往(wǎng )来(lái ),岂(qǐ )报(bào )仇(chóu )之(zhī )义(yì )、有(yǒu )知(zhī )之(zhī )验(yàn )哉(zāi )?俗(sú )语(yǔ )不(bú )实(shí ),成(chéng )为(wéi )丹(dān )青(qīng );丹(dān )青(qīng )之(zhī )文(wén ),贤(xián )圣(shèng )惑(huò )焉(yān )。夫(fū )地(dì )之(zhī )有(yǒu )百(bǎi )川(chuān )也(yě ),犹(yóu )人(rén )之(zhī )有(yǒu )血(xuè )脉(mò )也(yě )。血(xuè )脉(mò )流(liú )行(háng ),泛(fàn )扬(yáng )动(dòng )静(jìng ),自(zì )有(yǒu )节(jiē )度(dù )。百(bǎi )川(chuān )亦(yì )然(rán ),其(qí )朝(cháo )夕(xī )往(wǎng )来(lái ),犹(yóu )人(rén )之(zhī )呼(hū )吸(xī )气(qì )出(chū )入(rù )也(yě )。天(tiān )地(dì )之(zhī )性(xìng ),上(shàng )古(gǔ )有(yǒu )之(zhī ),《经(jīng )》曰(yuē ):“江(jiāng )、汉(hàn )朝(cháo )宗(zōng )於(yú )海(hǎi )。”唐(táng )、虞(yú )之(zhī )前(qián )也(yě ),其(qí )发(fā )海(hǎi )中(zhōng )之(zhī )时(shí ),漾(yàng )驰(chí )而(ér )已(yǐ );入(rù )三(sān )江(jiāng )之(zhī )中(zhōng ),殆(dài )小(xiǎo )浅(qiǎn )狭(xiá ),水(shuǐ )激(jī )沸(fèi )起(qǐ ),故(gù )腾(téng )为(wéi )涛(tāo )。广(guǎng )陵(líng )曲(qǔ )江(jiāng )有(yǒu )涛(tāo ),文(wén )人(rén )赋(fù )之(zhī )。大(dà )江(jiāng )浩(hào )洋(yáng ),曲(qǔ )江(jiāng )有(yǒu )涛(tāo ),竟(jìng )以(yǐ )隘(ài )狭(xiá )也(yě )。吴(wú )杀(shā )其(qí )身(shēn ),为(wéi )涛(tāo )广(guǎng )陵(líng ),子(zǐ )胥(xū )之(zhī )神(shén ),竟(jìng )无(wú )知(zhī )也(yě )。溪(xī )谷(gǔ )之(zhī )深(shēn ),流(liú )者(zhě )安(ān )洋(yáng ),浅(qiǎn )多(duō )沙(shā )石(shí ),激(jī )扬(yáng )为(wéi )濑(lài )。夫(fū )涛(tāo )濑(lài ),一(yī )也(yě )。谓(wèi )子(zǐ )胥(xū )为(wéi )涛(tāo ),谁(shuí )居(jū )溪(xī )谷(gǔ )为(wéi )濑(lài )者(zhě )乎(hū )?案(àn )涛(tāo )入(rù )三(sān )江(jiāng ),岸(àn )沸(fèi )踊(yǒng ),中(zhōng )央(yāng )无(wú )声(shēng )。必(bì )以(yǐ )子(zǐ )胥(xū )为(wéi )涛(tāo ),子(zǐ )胥(xū )之(zhī )身(shēn ),聚(jù )岸(àn )涯(yá )也(yě )?涛(tāo )之(zhī )起(qǐ )也(yě ),随(suí )月(yuè )盛(shèng )衰(shuāi ),小(xiǎo )大(dà )满(mǎn )损(sǔn )不(bú )齐(qí )同(tóng )。如(rú )子(zǐ )胥(xū )为(wéi )涛(tāo ),子(zǐ )胥(xū )之(zhī )怒(nù ),以(yǐ )月(yuè )为(wéi )节(jiē )也(yě )?三(sān )江(jiāng )时(shí )风(fēng ),扬(yáng )疾(jí )之(zhī )波(bō )亦(yì )溺(nì )杀(shā )人(rén ),子(zǐ )胥(xū )之(zhī )神(shén ),复(fù )为(wéi )风(fēng )也(yě )?秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )渡(dù )湘(xiāng )水(shuǐ ),遭(zāo )风(fēng ),问(wèn )湘(xiāng )山(shān )何(hé )祠(cí )。左(zuǒ )右(yòu )对(duì )曰(yuē ):“尧(yáo )之(zhī )女(nǚ ),舜(shùn )之(zhī )妻(qī )也(yě )。”始(shǐ )皇(huáng )太(tài )怒(nù ),使(shǐ )刑(xíng )徒(tú )三(sān )千(qiān )人(rén ),斩(zhǎn )湘(xiāng )山(shān )之(zhī )树(shù )而(ér )履(lǚ )之(zhī )。夫(fū )谓(wèi )子(zǐ )胥(xū )之(zhī )神(shén )为(wéi )涛(tāo ),犹(yóu )谓(wèi )二(èr )女(nǚ )之(zhī )精(jīng )为(wéi )风(fēng )也(yě )。

传(chuán )书(shū )言(yán ):孔(kǒng )子(zǐ )当(dāng )泗(sì )水(shuǐ )而(ér )葬(zàng ),泗(sì )水(shuǐ )为(wéi )之(zhī )却(què )流(liú )。此(cǐ )言(yán )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )德(dé ),能(néng )使(shǐ )水(shuǐ )却(què ),不(bú )湍(tuān )其(qí )墓(mù )也(yě )。世(shì )人(rén )信(xìn )之(zhī )。是(shì )故(gù )儒(rú )者(zhě )称(chēng )论(lùn ),皆(jiē )言(yán )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )後(hòu )当(dāng )封(fēng ),以(yǐ )泗(sì )水(shuǐ )却(què )流(liú )为(wéi )证(zhèng )。如(rú )原(yuán )省(shěng )之(zhī ),殆(dài )虚(xū )言(yán )也(yě )。夫(fū )孔(kǒng )子(zǐ )死(sǐ ),孰(shú )与(yǔ )其(qí )生(shēng )?生(shēng )能(néng )操(cāo )行(háng ),慎(shèn )道(dào )应(yīng )天(tiān ),死(sǐ ),操(cāo )行(háng )绝(jué ),天(tiān )佑(yòu )至(zhì )德(dé ),故(gù )五(wǔ )帝(dì )、三(sān )王(wáng )招(zhāo )致(zhì )瑞(ruì )应(yīng ),皆(jiē )以(yǐ )生(shēng )存(cún ),不(bú )以(yǐ )死(sǐ )亡(wáng )。孔(kǒng )子(zǐ )生(shēng )时(shí ),推(tuī )排(pái )不(bú )容(róng ),故(gù )叹(tàn )曰(yuē ):“凤(fèng )鸟(niǎo )不(bú )至(zhì ),河(hé )不(bú )出(chū )图(tú ),吾(wú )已(yǐ )矣(yǐ )夫(fū )!”生(shēng )时(shí )无(wú )佑(yòu ),死(sǐ )反(fǎn )有(yǒu )报(bào )乎(hū )?孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )死(sǐ ),五(wǔ )帝(dì )、三(sān )王(wáng ),之(zhī )死(sǐ )也(yě )。五(wǔ )帝(dì )、三(sān )王(wáng )无(wú )佑(yòu ),孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )死(sǐ )独(dú )有(yǒu )天(tiān )报(bào ),是(shì )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )魂(hún )圣(shèng ),五(wǔ )帝(dì )之(zhī )精(jīng )不(bú )能(néng )神(shén )也(yě )。泗(sì )水(shuǐ )无(wú )知(zhī ),为(wéi )孔(kǒng )子(zǐ )却(què )流(liú ),天(tiān )神(shén )使(shǐ )之(zhī )。然(rán )则(zé ),孔(kǒng )子(zǐ )生(shēng )时(shí ),天(tiān )神(shén )不(bú )使(shǐ )人(rén )尊(zūn )敬(jìng )。如(rú )泗(sì )水(shuǐ )却(què )流(liú ),天(tiān )欲(yù )封(fēng )孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )後(hòu ),孔(kǒng )子(zǐ )生(shēng )时(shí ),功(gōng )德(dé )应(yīng )天(tiān ),天(tiān )不(bú )封(fēng )其(qí )身(shēn ),乃(nǎi )欲(yù )封(fēng )其(qí )後(hòu )乎(hū )?是(shì )盖(gài )水(shuǐ )偶(ǒu )自(zì )却(què )流(liú )。江(jiāng )河(hé )之(zhī )流(liú ),有(yǒu )回(huí )复(fù )之(zhī )处(chù );百(bǎi )川(chuān )之(zhī )行(háng ),或(huò )易(yì )道(dào )更(gèng )路(lù ),与(yǔ )却(què )流(liú )无(wú )以(yǐ )异(yì )。则(zé )泗(sì )水(shuǐ )却(què )流(liú ),不(bú )为(wéi )神(shén )怪(guài )也(yě )。

传(chuán )书(shū )称(chēng ):魏(wèi )公(gōng )子(zǐ )之(zhī )德(dé ),仁(rén )惠(huì )下(xià )士(shì ),兼(jiān )及(jí )鸟(niǎo )兽(shòu )。方(fāng )与(yǔ )客(kè )饮(yǐn ),有(yǒu )鹯(zhān )击(jī )鸠(jiū )。鸠(jiū )走(zǒu ),巡(xún )於(yú )公(gōng )子(zǐ )案(àn )下(xià )。追(zhuī )击(jī ),杀(shā )於(yú )公(gōng )子(zǐ )之(zhī )前(qián ),公(gōng )子(zǐ )耻(chǐ )之(zhī ),即(jí )使(shǐ )人(rén )多(duō )设(shè )罗(luó ),得(dé )鹯(zhān )数(shù )十(shí )枚(méi ),责(zé )让(ràng )以(yǐ )击(jī )鸠(jiū )之(zhī )罪(zuì )。击(jī )鸠(jiū )之(zhī )鹯(zhān ),低(dī )头(tóu )不(bú )敢(gǎn )仰(yǎng )视(shì ),公(gōng )子(zǐ )乃(nǎi )杀(shā )之(zhī )。鹯(zhān )世(shì )称(chēng )之(zhī )曰(yuē ):“魏(wèi )公(gōng )子(zǐ )为(wéi )鸠(jiū )报(bào )仇(chóu )。”此(cǐ )虚(xū )言(yán )也(yě )。夫(fū )鹯(zhān ),物(wù )也(yě ),情(qíng )心(xīn )不(bú )同(tóng ),音(yīn )语(yǔ )不(bú )通(tōng )。圣(shèng )人(rén )不(bú )能(néng )使(shǐ )鸟(niǎo )兽(shòu )为(wéi )义(yì )理(lǐ )之(zhī )行(háng ),公(gōng )子(zǐ )何(hé )人(rén ),能(néng )使(shǐ )鹯(zhān )低(dī )头(tóu )自(zì )责(zé )?鸟(niǎo )为(wéi )者(zhě )以(yǐ )千(qiān )万(wàn )数(shù ),向(xiàng )击(jī )鸠(jiū )蜚(fēi )去(qù ),安(ān )可(kě )复(fù )得(dé )?能(néng )低(dī )头(tóu )自(zì )责(zé ),是(shì )圣(shèng )鸟(niǎo )也(yě )。晓(xiǎo )公(gōng )子(zǐ )之(zhī )言(yán ),则(zé )知(zhī )公(gōng )子(zǐ )之(zhī )行(háng )矣(yǐ )。知(zhī )公(gōng )子(zǐ )之(zhī )行(háng ),则(zé )不(bú )击(jī )鸠(jiū )於(yú )其(qí )前(qián )。人(rén )犹(yóu )不(bú )能(néng )改(gǎi )过(guò ),鸟(niǎo )与(yǔ )人(rén )异(yì ),谓(wèi )之(zhī )能(néng )悔(huǐ ),世(shì )俗(sú )之(zhī )语(yǔ ),失(shī )物(wù )类(lèi )之(zhī )实(shí )也(yě )。或(huò )时(shí )公(gōng )子(zǐ )实(shí )捕(bǔ )鹯(zhān ),鹯(zhān )得(dé )。人(rén )持(chí )其(qí )头(tóu ),变(biàn )折(shé )其(qí )颈(jǐng ),疾(jí )痛(tòng )低(dī )垂(chuí ),不(bú )能(néng )仰(yǎng )视(shì )。缘(yuán )公(gōng )子(zǐ )惠(huì )义(yì )之(zhī )人(rén ),则(zé )因(yīn )褒(bāo )称(chēng ),言(yán )鹯(zhān )服(fú )过(guò )。盖(gài )言(yán )语(yǔ )之(zhī )次(cì ),空(kōng )生(shēng )虚(xū )妄(wàng )之(zhī )美(měi );功(gōng )名(míng )之(zhī )下(xià ),常(cháng )有(yǒu )非(fēi )实(shí )之(zhī )加(jiā )。

传(chuán )书(shū )言(yán ):齐(qí )桓(huán )公(gōng )妻(qī )姑(gū )姊(zǐ )妹(mèi )七(qī )人(rén )。此(cǐ )言(yán )虚(xū )也(yě )。夫(fū )乱(luàn )骨(gǔ )肉(ròu ),犯(fàn )亲(qīn )戚(qī ),无(wú )上(shàng )下(xià )之(zhī )序(xù )者(zhě ),禽(qín )兽(shòu )之(zhī )性(xìng ),则(zé )乱(luàn )不(bú )知(zhī )伦(lún )理(lǐ )。案(àn )桓(huán )公(gōng )九(jiǔ )合(hé )诸(zhū )侯(hóu ),一(yī )匡(kuāng )天(tiān )下(xià ),道(dào )之(zhī )以(yǐ )德(dé ),将(jiāng )之(zhī )以(yǐ )威(wēi ),以(yǐ )故(gù )诸(zhū )侯(hóu )服(fú )从(cóng ),莫(mò )敢(gǎn )不(bú )率(lǜ ),非(fēi )内(nèi )乱(luàn )怀(huái )鸟(niǎo )兽(shòu )之(zhī )性(xìng )者(zhě )所(suǒ )能(néng )为(wéi )也(yě )。夫(fū )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu )朝(cháo )事(shì )王(wáng )室(shì ),耻(chǐ )上(shàng )无(wú )势(shì )而(ér )下(xià )无(wú )礼(lǐ )也(yě )。外(wài )耻(chǐ )礼(lǐ )之(zhī )不(bú )存(cún ),内(nèi )何(hé )犯(fàn )礼(lǐ )而(ér )自(zì )坏(huài )?外(wài )内(nèi )不(bú )相(xiàng )副(fù ),则(zé )功(gōng )无(wú )成(chéng )而(ér )威(wēi )不(bú )立(lì )矣(yǐ )。世(shì )称(chēng )桀(jié )、纣(zhòu )之(zhī )恶(è ),不(bú )言(yán )淫(yín )於(yú )亲(qīn )戚(qī )。实(shí )论(lùn )者(zhě )谓(wèi )夫(fū )桀(jié )、纣(zhòu )恶(è )微(wēi )於(yú )亡(wáng )秦(qín ),亡(wáng )秦(qín )过(guò )泊(bó )於(yú )王(wáng )莽(mǎng ),无(wú )淫(yín )乱(luàn )之(zhī )言(yán )。桓(huán )公(gōng )妻(qī )姑(gū )姊(zǐ )七(qī )人(rén ),恶(è )浮(fú )於(yú )桀(jié )、纣(zhòu ),而(ér )过(guò )重(zhòng )於(yú )秦(qín )、莽(mǎng )也(yě )。《春(chūn )秋(qiū )》采(cǎi )毫(háo )毛(máo )之(zhī )美(měi ),贬(biǎn )纤(xiān )芥(jiè )之(zhī )恶(è )。桓(huán )公(gōng )恶(è )大(dà ),不(bú )贬(biǎn )何(hé )哉(zāi )?鲁(lǔ )文(wén )姜(jiāng ),齐(qí )襄(xiāng )公(gōng )之(zhī )妹(mèi )也(yě ),襄(xiāng )公(gōng )通(tōng )焉(yān )。《春(chūn )秋(qiū )》经(jīng )曰(yuē ):“庄(zhuāng )二(èr )年(nián )冬(dōng ),夫(fū )人(rén )姜(jiāng )氏(shì )会(huì )齐(qí )侯(hóu )於(yú )郜(gào )。”《春(chūn )秋(qiū )》何(hé )尤(yóu )於(yú )襄(xiāng )公(gōng ),而(ér )书(shū )其(qí )奸(jiān )?何(hé )宥(yòu )於(yú )桓(huán )公(gōng ),隐(yǐn )而(ér )不(bú )讥(jī )?如(rú )经(jīng )失(shī )之(zhī ),传(chuán )家(jiā )左(zuǒ )丘(qiū )明(míng )、公(gōng )羊(yáng )、谷(gǔ )梁(liáng )何(hé )讳(huì )不(bú )言(yán )?案(àn )桓(huán )公(gōng )之(zhī )过(guò ),多(duō )内(nèi )宠(chǒng ),内(nèi )嬖(bì )如(rú )夫(fū )人(rén )者(zhě )六(liù )。有(yǒu )五(wǔ )公(gōng )子(zǐ )争(zhēng )立(lì ),齐(qí )乱(luàn ),公(gōng )薨(hōng )三(sān )月(yuè )乃(nǎi )讣(fù )。世(shì )闻(wén )内(nèi )嬖(bì )六(liù )人(rén ),嫡(dí )庶(shù )无(wú )别(bié ),则(zé )言(yán )乱(luàn )於(yú )姑(gū )姊(zǐ )妹(mèi )七(qī )人(rén )矣(yǐ )。

传(chuán )书(shū )言(yán ):齐(qí )桓(huán )公(gōng )负(fù )妇(fù )人(rén )而(ér )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu ),此(cǐ )言(yán )桓(huán )公(gōng )之(zhī )淫(yín )乱(luàn )无(wú )礼(lǐ )甚(shèn )也(yě )。夫(fū )桓(huán )公(gōng )大(dà )朝(cháo )之(zhī )时(shí ),负(fù )妇(fù )人(rén )於(yú )背(bèi ),其(qí )游(yóu )宴(yàn )之(zhī )时(shí ),何(hé )以(yǐ )加(jiā )此(cǐ )?方(fāng )修(xiū )士(shì )礼(lǐ ),崇(chóng )历(lì )肃(sù )敬(jìng ),负(fù )妇(fù )人(rén )於(yú )背(bèi ),何(hé )以(yǐ )能(néng )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu )朝(cháo )事(shì )王(wáng )室(shì )?葵(kuí )丘(qiū )之(zhī )会(huì ),桓(huán )公(gōng )骄(jiāo )矜(jīn ),当(dāng )时(shí )诸(zhū )侯(hóu )畔(pàn )者(zhě )九(jiǔ )国(guó )。睚(yá )眦(zì )不(bú )得(dé ),九(jiǔ )国(guó )畔(pàn )去(qù ),况(kuàng )负(fù )妇(fù )人(rén ),淫(yín )乱(luàn )之(zhī )行(háng ),何(hé )以(yǐ )肯(kěn )留(liú )?或(huò )曰(yuē ):“管(guǎn )仲(zhòng )告(gào )诸(zhū )侯(hóu ):吾(wú )君(jūn )背(bèi )有(yǒu )疽(jū )创(chuàng ),不(bú )得(dé )妇(fù )人(rén ),疮(chuāng )不(bú )衰(shuāi )愈(yù )。诸(zhū )侯(hóu )信(xìn )管(guǎn )仲(zhòng ),故(gù )无(wú )畔(pàn )者(zhě )。”夫(fū )十(shí )室(shì )之(zhī )邑(yì ),必(bì )有(yǒu )忠(zhōng )信(xìn )若(ruò )孔(kǒng )子(zǐ )。当(dāng )时(shí )诸(zhū )侯(hóu )千(qiān )人(rén )以(yǐ )上(shàng ),必(bì )知(zhī )方(fāng )术(shù )治(zhì )疽(jū ),不(bú )用(yòng )妇(fù )人(rén )。管(guǎn )仲(zhòng )为(wéi )君(jūn )讳(huì )也(yě ),诸(zhū )侯(hóu )知(zhī )仲(zhòng )为(wéi )君(jūn )讳(huì )而(ér )欺(qī )己(jǐ ),必(bì )恚(huì )怒(nù )而(ér )畔(pàn )去(qù ),何(hé )以(yǐ )能(néng )久(jiǔ )统(tǒng )会(huì )诸(zhū )侯(hóu ),成(chéng )功(gōng )於(yú )霸(bà )?或(huò )曰(yuē ):“桓(huán )公(gōng )实(shí )无(wú )道(dào ),任(rèn )贤(xián )相(xiàng )管(guǎn )仲(zhòng ),故(gù )能(néng )霸(bà )天(tiān )下(xià )。”夫(fū )无(wú )道(dào )之(zhī )人(rén ),与(yǔ )狂(kuáng )无(wú )异(yì ),信(xìn )谗(chán )远(yuǎn )贤(xián ),反(fǎn )害(hài )仁(rén )义(yì ),安(ān )能(néng )任(rèn )管(guǎn )仲(zhòng ),能(néng )养(yǎng )人(rén )令(lìng )之(zhī )成(chéng )事(shì ):桀(jié )杀(shā )关(guān )龙(lóng )逢(féng ),纣(zhòu )杀(shā )王(wáng )子(zǐ )比(bǐ )干(gàn ),无(wú )道(dào )之(zhī )君(jūn )莫(mò )能(néng )用(yòng )贤(xián )。使(shǐ )管(guǎn )仲(zhòng )贤(xián ),桓(huán )公(gōng )不(bú )能(néng )用(yòng );用(yòng )管(guǎn )仲(zhòng ),故(gù )知(zhī )桓(huán )公(gōng )无(wú )乱(luàn )行(háng )也(yě )。有(yǒu )贤(xián )明(míng )之(zhī )君(jūn ),故(gù )有(yǒu )贞(zhēn )良(liáng )之(zhī )臣(chén )。臣(chén )贤(xián ),君(jūn )明(míng )之(zhī )验(yàn ),奈(nài )何(hé )谓(wèi )之(zhī )有(yǒu )乱(luàn )?难(nán )曰(yuē ):“卫(wèi )灵(líng )公(gōng )无(wú )道(dào )之(zhī )君(jūn ),时(shí )知(zhī )贤(xián )臣(chén )。管(guǎn )仲(zhòng )为(wéi )辅(fǔ ),何(hé )明(míng )桓(huán )公(gōng )不(bú )为(wéi )乱(luàn )也(yě )?”夫(fū )灵(líng )公(gōng )无(wú )道(dào ),任(rèn )用(yòng )三(sān )臣(chén ),仅(jǐn )以(yǐ )不(bú )丧(sàng ),非(fēi )有(yǒu )功(gōng )行(háng )也(yě )。桓(huán )公(gōng )尊(zūn )九(jiǔ )九(jiǔ )之(zhī )人(rén ),拔(bá )宁(níng )戚(qī )於(yú )车(chē )下(xià ),责(zé )苞(bāo )茅(máo )不(bú )贡(gòng ),运(yùn )兵(bīng )功(gōng )楚(chǔ ),九(jiǔ )合(hé )诸(zhū )侯(hóu ),一(yī )匡(kuāng )天(tiān )下(xià ),千(qiān )世(shì )一(yī )出(chū )之(zhī )主(zhǔ )也(yě )。而(ér )云(yún )负(fù )妇(fù )人(rén )於(yú )背(bèi ),虚(xū )矣(yǐ )。说(shuō )《尚(shàng )书(shū )》者(zhě )曰(yuē ):“周(zhōu )公(gōng )居(jū )摄(shè ),带(dài )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )绶(shòu ),戴(dài )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )冠(guàn ),负(fù )扆(yǐ )南(nán )面(miàn )而(ér )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu )。”户(hù )牖(yǒu )之(zhī )间(jiān )曰(yuē )扆(yǐ ),南(nán )面(miàn )之(zhī )坐(zuò )位(wèi )也(yě )。负(fù )南(nán )面(miàn )乡(xiāng )坐(zuò ),扆(yǐ )在(zài )後(hòu )也(yě )。桓(huán )公(gōng )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )时(shí ),或(huò )南(nán )面(miàn )坐(zuò ),妇(fù )人(rén )立(lì )於(yú )後(hòu )也(yě )。世(shì )俗(sú )传(chuán )云(yún ),则(zé )曰(yuē )负(fù )妇(fù )人(rén )於(yú )背(bèi )矣(yǐ )。此(cǐ )则(zé )夔(kuí )一(yī )足(zú )、宋(sòng )丁(dīng )公(gōng )凿(záo )井(jǐng )得(dé )一(yī )人(rén )之(zhī )语(yǔ )也(yě )。唐(táng )、虞(yú )时(shí ),夔(kuí )为(wéi )大(dà )夫(fū ),性(xìng )知(zhī )音(yīn )乐(lè ),调(diào )声(shēng )悲(bēi )善(shàn )。当(dāng )时(shí )人(rén )曰(yuē ):“调(diào )乐(lè )如(rú )夔(kuí )一(yī )足(zú )矣(yǐ )。”世(shì )俗(sú )传(chuán )言(yán ):“夔(kuí )一(yī )足(zú )。”案(àn )秩(zhì )宗(zōng )官(guān )缺(quē ),帝(dì )舜(shùn )博(bó )求(qiú ),众(zhòng )称(chēng )伯(bó )夷(yí ),伯(bó )夷(yí )稽(jī )首(shǒu )让(ràng )於(yú )夔(kuí )龙(lóng )。秩(zhì )宗(zōng )卿(qīng )官(guān ),汉(hàn )之(zhī )宗(zōng )正(zhèng )也(yě )。断(duàn )足(zú ),非(fēi )其(qí )理(lǐ )也(yě )。且(qiě )一(yī )足(zú )之(zhī )人(rén ),何(hé )用(yòng )行(háng )也(yě )?夏(xià )後(hòu )孔(kǒng )甲(jiǎ ),田(tián )於(yú )东(dōng )蓂(mì )山(shān ),天(tiān )雨(yǔ )晦(huì )冥(míng ),入(rù )於(yú )民(mín )家(jiā ),主(zhǔ )人(rén )方(fāng )乳(rǔ )。或(huò )曰(yuē ):“後(hòu )来(lái )之(zhī )子(zǐ )必(bì )贵(guì )。”或(huò )曰(yuē ):“不(bú )胜(shèng ),之(zhī )子(zǐ )必(bì )贱(jiàn )。”孔(kǒng )甲(jiǎ )曰(yuē ):“为(wéi )余(yú )子(zǐ ),孰(shú )能(néng )贱(jiàn )之(zhī )?”遂(suí )载(zǎi )以(yǐ )归(guī ),析(xī )缭(liáo ),斧(fǔ )斩(zhǎn )其(qí )足(zú ),卒(zú )为(wéi )守(shǒu )者(zhě )。孔(kǒng )甲(jiǎ )之(zhī )欲(yù )贵(guì )之(zhī )子(zǐ ),有(yǒu )余(yú )力(lì )矣(yǐ ),断(duàn )足(zú )无(wú )宜(yí ),故(gù )为(wéi )守(shǒu )者(zhě )。今(jīn )夔(kuí )一(yī )足(zú ),无(wú )因(yīn )趋(qū )步(bù ),坐(zuò )调(diào )音(yīn )乐(lè ),可(kě )也(yě );秩(zhì )宗(zōng )之(zhī )官(guān ),不(bú )宜(yí )一(yī )足(zú ),犹(yóu )守(shǒu )者(zhě )断(duàn )足(zú ),不(bú )可(kě )贵(guì )也(yě )。孔(kǒng )甲(jiǎ )不(bú )得(dé )贵(guì )之(zhī )子(zǐ ),伯(bó )夷(yí )不(bú )得(dé )让(ràng )於(yú )夔(kuí )焉(yān )。宋(sòng )丁(dīng )公(gōng )者(zhě ),宋(sòng )人(rén )也(yě )。未(wèi )凿(záo )井(jǐng )时(shí ),常(cháng )有(yǒu )寄(jì )汲(jí ),计(jì )之(zhī ),日(rì )去(qù )一(yī )人(rén )作(zuò )。自(zì )凿(záo )井(jǐng )後(hòu ),不(bú )复(fù )寄(jì )汲(jí ),计(jì )之(zhī ),日(rì )得(dé )一(yī )人(rén )之(zhī )作(zuò )。故(gù )曰(yuē ):“宋(sòng )丁(dīng )公(gōng )凿(záo )井(jǐng )得(dé )一(yī )人(rén )。”俗(sú )传(chuán )言(yán )曰(yuē ):“丁(dīng )公(gōng )凿(záo )井(jǐng )得(dé )一(yī )人(rén )於(yú )井(jǐng )中(zhōng )。”夫(fū )人(rén )生(shēng )於(yú )人(rén ),非(fēi )生(shēng )於(yú )土(tǔ )也(yě )。穿(chuān )土(tǔ )凿(záo )井(jǐng ),无(wú )为(wéi )得(dé )人(rén )。推(tuī )此(cǐ )以(yǐ )论(lùn ),负(fù )妇(fù )人(rén )之(zhī )语(yǔ ),犹(yóu )此(cǐ )类(lèi )也(yě )。负(fù )妇(fù )人(rén )而(ér )坐(zuò ),则(zé )云(yún )妇(fù )人(rén )在(zài )背(bèi )。知(zhī )妇(fù )人(rén )在(zài )背(bèi )非(fēi )道(dào ),则(zé )生(shēng )管(guǎn )仲(zhòng )以(yǐ )妇(fù )人(rén )治(zhì )疽(jū )之(zhī )言(yán )矣(yǐ )。使(shǐ )桓(huán )公(gōng )用(yòng )妇(fù )人(rén )彻(chè )胤(yìn )服(fú ),妇(fù )人(rén )於(yú )背(bèi );女(nǚ )气(qì )疮(chuāng )可(kě )去(qù ),以(yǐ )妇(fù )人(rén )治(zhì )疽(jū )。方(fāng )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu ),桓(huán )公(gōng )重(zhòng )衣(yī ),妇(fù )人(rén )袭(xí )裳(shang ),女(nǚ )气(qì )分(fèn )隔(gé ),负(fù )之(zhī )何(hé )益(yì )?桓(huán )公(gōng )思(sī )士(shì ),作(zuò )庭(tíng )燎(liáo )而(ér )夜(yè )坐(zuò ),以(yǐ )思(sī )致(zhì )士(shì ),反(fǎn )以(yǐ )白(bái )日(rì )负(fù )妇(fù )人(rén )见(jiàn )诸(zhū )侯(hóu )乎(hū )?

传(chuán )书(shū )言(yán )聂(niè )正(zhèng )为(wéi )严(yán )翁(wēng )仲(zhòng )刺(cì )杀(shā )韩(hán )王(wáng ),此(cǐ )虚(xū )也(yě )。夫(fū )聂(niè )政(zhèng )之(zhī )时(shí ),韩(hán )列(liè )侯(hóu )也(yě )。列(liè )侯(hóu )之(zhī )三(sān )年(nián ),聂(niè )政(zhèng )刺(cì )韩(hán )相(xiàng )侠(xiá )累(lèi )。十(shí )二(èr )年(nián )列(liè )侯(hóu )卒(zú )。与(yǔ )聂(niè )政(zhèng )杀(shā )侠(xiá )累(lèi ),相(xiàng )去(qù )十(shí )七(qī )年(nián )。而(ér )言(yán )聂(niè )政(zhèng )刺(cì )杀(shā )韩(hán )王(wáng ),短(duǎn )书(shū )小(xiǎo )传(chuán ),竟(jìng )虚(xū )不(bú )可(kě )信(xìn )也(yě )。

传(chuán )书(shū )又(yòu )言(yán ):燕(yàn )太(tài )子(zǐ )丹(dān )使(shǐ )刺(cì )客(kè )荆(jīng )轲(kē )刺(cì )秦(qín )王(wáng ),不(bú )得(dé ),诛(zhū )死(sǐ )。後(hòu )高(gāo )渐(jiàn )丽(lì )复(fù )以(yǐ )击(jī )筑(zhù )见(jiàn )秦(qín )王(wáng ),秦(qín )王(wáng )说(shuō )之(zhī );知(zhī )燕(yàn )太(tài )子(zǐ )之(zhī )客(kè ),乃(nǎi )冒(mào )其(qí )眼(yǎn ),使(shǐ )之(zhī )击(jī )筑(zhù )。渐(jiàn )丽(lì )乃(nǎi )置(zhì )铅(qiān )於(yú )筑(zhù )中(zhōng )以(yǐ )为(wéi )重(zhòng ),当(dāng )击(jī )筑(zhù ),秦(qín )王(wáng )膝(xī )进(jìn ),不(bú )能(néng )自(zì )禁(jìn )。渐(jiàn )丽(lì )以(yǐ )筑(zhù )击(jī )秦(qín )王(wáng )颡(sǎng ),秦(qín )王(wáng )病(bìng )伤(shāng ),三(sān )月(yuè )而(ér )死(sǐ )。夫(fū )言(yán )高(gāo )渐(jiàn )丽(lì )以(yǐ )筑(zhù )击(jī )秦(qín )王(wáng ),实(shí )也(yě );言(yán )中(zhōng )秦(qín )王(wáng )病(bìng )伤(shāng )三(sān )月(yuè )而(ér )死(sǐ ),虚(xū )也(yě )。夫(fū )秦(qín )王(wáng )者(zhě ),秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )也(yě )。

始(shǐ )皇(huáng )二(èr )十(shí )年(nián ),燕(yàn )太(tài )子(zǐ )丹(dān )使(shǐ )荆(jīng )轲(kē )刺(cì )始(shǐ )皇(huáng ),始(shǐ )皇(huáng )杀(shā )轲(kē ),明(míng )矣(yǐ )。二(èr )十(shí )一(yī )年(nián ),使(shǐ )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )翦(jiǎn )功(gōng )燕(yàn ),得(dé )太(tài )子(zǐ )首(shǒu );二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián ),遂(suí )伐(fá )燕(yàn ),而(ér )虏(lǔ )燕(yàn )王(wáng )嘉(jiā )。後(hòu )不(bú )审(shěn )何(hé )年(nián ),高(gāo )渐(jiàn )丽(lì )以(yǐ )筑(zhù )击(jī )始(shǐ )皇(huáng ),不(bú )中(zhōng ),诸(zhū )渐(jiàn )丽(lì )。当(dāng )二(èr )十(shí )七(qī )年(nián ),游(yóu )天(tiān )下(xià ),到(dào )会(huì )稽(jī ),至(zhì )琅(láng )邪(xié ),北(běi )至(zhì )劳(láo )、盛(shèng )山(shān ),并(bìng )海(hǎi ),西(xī )至(zhì )平(píng )原(yuán )津(jīn )而(ér )病(bìng ),到(dào )沙(shā )丘(qiū )平(píng )台(tái ),始(shǐ )皇(huáng )崩(bēng )。夫(fū )谶(chèn )书(shū )言(yán )始(shǐ )皇(huáng )还(hái ),到(dào )沙(shā )丘(qiū )而(ér )亡(wáng );传(chuán )书(shū )又(yòu )言(yán )病(bìng )筑(zhù )疮(chuāng )三(sān )月(yuè )而(ér )死(sǐ )於(yú )秦(qín )。一(yī )始(shǐ )皇(huáng )之(zhī )身(shēn ),世(shì )或(huò )言(yán )死(sǐ )於(yú )沙(shā )丘(qiū ),或(huò )言(yán )死(sǐ )於(yú )秦(qín ),其(qí )死(sǐ )言(yán )恆(héng )病(bìng )疮(chuāng )。传(chuán )书(shū )之(zhī )言(yán ),多(duō )失(shī )其(qí )实(shí ),世(shì )俗(sú )之(zhī )人(rén ),不(bú )能(néng )定(dìng )也(yě )。

阅读:25915

打赏捐助〔Donate〕>>>

《书虚篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库