白话译文【登录】

《古文观止》 > 进学解 > 《白话译文》 > 拼音版

国(guó )子(zǐ )先(xiān )生(shēng )早(zǎo )上(shàng )走(zǒu )进(jìn )太(tài )学(xué ),召(zhào )集(jí )学(xué )生(shēng )们(men )站(zhàn )立(lì )在(zài )学(xué )舍(shě )下(xià )面(miàn ),教(jiāo )导(dǎo )他(tā )们(men )说(shuō ):“学(xué )业(yè )由(yóu )于(yú )勤(qín )奋(fèn )而(ér )专(zhuān )精(jīng ),由(yóu )于(yú )玩(wán )乐(lè )而(ér )荒(huāng )废(fèi );德(dé )行(háng )由(yóu )于(yú )独(dú )立(lì )思(sī )考(kǎo )而(ér )有(yǒu )所(suǒ )成(chéng )就(jiù ),由(yóu )于(yú )因(yīn )循(xún )随(suí )俗(sú )而(ér )败(bài )坏(huài )。当(dāng )今(jīn )圣(shèng )君(jūn )与(yǔ )贤(xián )臣(chén )相(xiàng )遇(yù )合(hé ),各(gè )种(zhǒng )法(fǎ )律(lǜ )全(quán )部(bù )实(shí )施(shī )。除(chú )去(qù )凶(xiōng )恶(è )奸(jiān )邪(xié )之(zhī )人(rén ),提(tí )拔(bá )优(yōu )秀(xiù )人(rén )才(cái )。具(jù )备(bèi )一(yī )点(diǎn )优(yōu )点(diǎn )的(de )人(rén )全(quán )部(bù )被(bèi )录(lù )取(qǔ ),拥(yōng )有(yǒu )一(yī )种(zhǒng )才(cái )艺(yì )的(de )人(rén )没(méi )有(yǒu )不(bú )被(bèi )任(rèn )用(yòng )的(de )。选(xuǎn )拔(bá )优(yōu )秀(xiù )人(rén )才(cái ),培(péi )养(yǎng )造(zào )就(jiù )人(rén )才(cái )。只(zhī )有(yǒu )才(cái )行(háng )不(bú )高(gāo )的(de )侥(yáo )幸(xìng )被(bèi )选(xuǎn )拔(bá ),绝(jué )无(wú )才(cái )行(háng )优(yōu )秀(xiù )者(zhě )不(bú )蒙(méng )提(tí )举(jǔ )。诸(zhū )位(wèi )学(xué )生(shēng )只(zhī )要(yào )担(dān )心(xīn )学(xué )业(yè )不(bú )能(néng )精(jīng )进(jìn ),不(bú )要(yào )担(dān )心(xīn )主(zhǔ )管(guǎn )部(bù )门(mén )官(guān )吏(lì )不(bú )够(gòu )英(yīng )明(míng );只(zhī )要(yào )担(dān )心(xīn )德(dé )行(háng )不(bú )能(néng )有(yǒu )所(suǒ )成(chéng )就(jiù ),不(bú )要(yào )担(dān )心(xīn )主(zhǔ )管(guǎn )部(bù )门(mén )官(guān )吏(lì )不(bú )公(gōng )正(zhèng )。”

话(huà )没(méi )有(yǒu )说(shuō )完(wán ),有(yǒu )人(rén )在(zài )行(háng )列(liè )里(lǐ )笑(xiào )道(dào ):“先(xiān )生(shēng )在(zài )欺(qī )骗(piàn )我(wǒ )们(men )吧(ba )?我(wǒ )侍(shì )奉(fèng )先(xiān )生(shēng ),到(dào )现(xiàn )在(zài )已(yǐ )经(jīng )很(hěn )多(duō )年(nián )了(le )。先(xiān )生(shēng )嘴(zuǐ )里(lǐ )不(bú )断(duàn )地(dì )诵(sòng )读(dú )六(liù )经(jīng )的(de )文(wén )章(zhāng ),两(liǎng )手(shǒu )不(bú )停(tíng )地(dì )翻(fān )阅(yuè )着(zhe )诸(zhū )子(zǐ )百(bǎi )家(jiā )的(de )书(shū )籍(jí )。对(duì )史(shǐ )书(shū )类(lèi )典(diǎn )籍(jí )必(bì )定(dìng )总(zǒng )结(jié )掌(zhǎng )握(wò )其(qí )纲(gāng )要(yào ),对(duì )论(lùn )说(shuō )类(lèi )典(diǎn )籍(jí )必(bì )定(dìng )探(tàn )寻(xún )其(qí )深(shēn )奥(ào )隐(yǐn )微(wēi )之(zhī )意(yì )。广(guǎng )泛(fàn )学(xué )习(xí ),务(wù )求(qiú )有(yǒu )所(suǒ )收(shōu )获(huò ),不(bú )论(lùn )是(shì )无(wú )关(guān )紧(jǐn )要(yào )的(de ),还(hái )是(shì )意(yì )义(yì )重(zhòng )大(dà )的(de )都(dōu )不(bú )舍(shě )弃(qì );夜(yè )以(yǐ )继(jì )日(rì )地(dì )学(xué )习(xí ),常(cháng )常(cháng )终(zhōng )年(nián )劳(láo )累(lèi )。先(xiān )生(shēng )的(de )学(xué )习(xí )可(kě )以(yǐ )说(shuō )勤(qín )奋(fèn )了(le )。

抵(dǐ )制(zhì )、批(pī )驳(bó )异(yì )端(duān )邪(xié )说(shuō ),排(pái )斥(chì )佛(fó )教(jiāo )与(yǔ )道(dào )家(jiā )的(de )学(xué )说(shuō ),弥(mí )补(bǔ )儒(rú )学(xué )的(de )缺(quē )漏(lòu ),阐(chǎn )发(fā )精(jīng )深(shēn )微(wēi )妙(miào )的(de )义(yì )理(lǐ )。探(tàn )寻(xún )那(nà )些(xiē )久(jiǔ )已(yǐ )失(shī )传(chuán )的(de )古(gǔ )代(dài )儒(rú )家(jiā )学(xué )说(shuō ),独(dú )自(zì )广(guǎng )泛(fàn )地(dì )钻(zuàn )研(yán )和(hé )继(jì )承(chéng )它(tā )们(men )。指(zhǐ )导(dǎo )异(yì )端(duān )学(xué )说(shuō )就(jiù )像(xiàng )防(fáng )堵(dǔ )纵(zòng )横(héng )奔(bēn )流(liú )的(de )各(gè )条(tiáo )川(chuān )河(hé ),引(yǐn )导(dǎo )它(tā )们(men )东(dōng )注(zhù )大(dà )海(hǎi );挽(wǎn )救(jiù )儒(rú )家(jiā )学(xué )说(shuō )就(jiù )像(xiàng )挽(wǎn )回(huí )已(yǐ )经(jīng )倒(dǎo )下(xià )的(de )宏(hóng )大(dà )波(bō )澜(lán )。先(xiān )生(shēng )您(nín )对(duì )于(yú )儒(rú )家(jiā ),可(kě )以(yǐ )说(shuō )是(shì )有(yǒu )功(gōng )劳(láo )了(le )。

心(xīn )神(shén )沉(chén )浸(jìn )在(zài )古(gǔ )代(dài )典(diǎn )籍(jí )的(de )书(shū )香(xiāng )里(lǐ ),仔(zǎi )细(xì )地(dì )品(pǐn )尝(cháng )咀(jǔ )嚼(jiáo )其(qí )中(zhōng )精(jīng )华(huá ),写(xiě )起(qǐ )文(wén )章(zhāng )来(lái ),书(shū )卷(juàn )堆(duī )满(mǎn )了(le )家(jiā )屋(wū )。向(xiàng )上(shàng )效(xiào )法(fǎ )法(fǎ )虞(yú )、夏(xià )时(shí )代(dài )的(de )典(diǎn )章(zhāng ),深(shēn )远(yuǎn )博(bó )大(dà )得(dé )无(wú )边(biān )无(wú )际(jì );周(zhōu )代(dài )的(de )诰(gào )书(shū )和(hé )殷(yīn )代(dài )的(de )《盘(pán )庚(gēng )》,多(duō )么(me )艰(jiān )涩(sè )拗(niù )口(kǒu )难(nán )读(dú );《春(chūn )秋(qiū )》的(de )语(yǔ )言(yán )精(jīng )练(liàn )准(zhǔn )确(què ),《左(zuǒ )传(chuán )》的(de )文(wén )辞(cí )铺(pù )张(zhāng )夸(kuā )饰(shì );《易(yì )经(jīng )》变(biàn )化(huà )奇(qí )妙(miào )而(ér )有(yǒu )法(fǎ )则(zé ),《诗(shī )经(jīng )》思(sī )想(xiǎng )端(duān )正(zhèng )而(ér )辞(cí )采(cǎi )华(huá )美(měi );往(wǎng )下(xià )一(yī )直(zhí )到(dào )《庄(zhuāng )子(zǐ )》、《离(lí )骚(sāo )》,《史(shǐ )记(jì )》;扬(yáng )雄(xióng )、司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )的(de )创(chuàng )作(zuò ),同(tóng )样(yàng )巧(qiǎo )妙(miào )但(dàn )曲(qǔ )调(diào )各(gè )异(yì )。先(xiān )生(shēng )的(de )文(wén )章(zhāng )可(kě )以(yǐ )说(shuō )是(shì )内(nèi )容(róng )宏(hóng )大(dà )而(ér )外(wài )表(biǎo )气(qì )势(shì )奔(bēn )放(fàng ),波(bō )澜(lán )壮(zhuàng )阔(kuò )。

先(xiān )生(shēng )少(shǎo )年(nián )时(shí )代(dài )就(jiù )开(kāi )始(shǐ )懂(dǒng )得(dé )学(xué )习(xí ),敢(gǎn )于(yú )实(shí )践(jiàn ),长(zhǎng )大(dà )之(zhī )后(hòu )精(jīng )通(tōng )礼(lǐ )法(fǎ ),举(jǔ )止(zhǐ )行(háng )为(wéi )都(dōu )合(hé )适(shì )得(dé )体(tǐ )。先(xiān )生(shēng )的(de )做(zuò )人(rén ),可(kě )以(yǐ )说(shuō )是(shì )完(wán )美(měi )的(de )了(le )。

可(kě )是(shì )在(zài )朝(cháo )廷(tíng )上(shàng )不(bú )能(néng )被(bèi )人(rén )们(men )信(xìn )任(rèn ),在(zài )私(sī )下(xià )里(lǐ )得(dé )不(bú )到(dào )朋(péng )友(yǒu )的(de )帮(bāng )助(zhù )。进(jìn )退(tuì )两(liǎng )难(nán ),一(yī )举(jǔ )一(yī )动(dòng )都(dōu )受(shòu )到(dào )指(zhǐ )责(zé )。刚(gāng )当(dāng )上(shàng )御(yù )史(shǐ )就(jiù )被(bèi )贬(biǎn )到(dào )南(nán )方(fāng )边(biān )远(yuǎn )地(dì )区(qū )。做(zuò )了(le )三(sān )年(nián )博(bó )士(shì ),职(zhí )务(wù )闲(xián )散(sàn )表(biǎo )现(xiàn )不(bú )出(chū )治(zhì )理(lǐ )的(de )成(chéng )绩(jì )。您(nín )的(de )命(mìng )运(yùn )与(yǔ )仇(chóu )敌(dí )相(xiàng )合(hé ),不(bú )时(shí )遭(zāo )受(shòu )失(shī )败(bài )。冬(dōng )天(tiān )气(qì )候(hòu )还(hái )算(suàn )暖(nuǎn )和(hé )的(de )日(rì )子(zǐ )里(lǐ ),您(nín )的(de )儿(ér )女(nǚ )们(men )哭(kū )着(zhe )喊(hǎn )冷(lěng );年(nián )成(chéng )丰(fēng )收(shōu )而(ér )您(nín )的(de )夫(fū )人(rén )却(què )仍(réng )为(wéi )食(shí )粮(liáng )不(bú )足(zú )而(ér )啼(tí )说(shuō )饥(jī )饿(è )。您(nín )自(zì )己(jǐ )的(de )头(tóu )顶(dǐng )秃(tū )了(le ),牙(yá )齿(chǐ )缺(quē )了(le ),这(zhè )样(yàng )一(yī )直(zhí )到(dào )死(sǐ ),有(yǒu )什(shí )么(me )好(hǎo )处(chù )呢(ne )?不(bú )知(zhī )道(dào )想(xiǎng )想(xiǎng )这(zhè )些(xiē ),倒(dǎo )反(fǎn )而(ér )来(lái )教(jiāo )导(dǎo )别(bié )人(rén )干(gàn )什(shí )么(me )呢(ne )?”

国(guó )子(zǐ )先(xiān )生(shēng )说(shuō ):“唉(āi ),你(nǐ )到(dào )前(qián )面(miàn )来(lái )!要(yào )知(zhī )道(dào )那(nà )些(xiē )大(dà )的(de )木(mù )材(cái )做(zuò )屋(wū )梁(liáng ),小(xiǎo )的(de )木(mù )材(cái )做(zuò )瓦(wǎ )椽(chuán ),做(zuò )斗(dòu )栱(gǒng ),短(duǎn )椽(chuán )的(de ),做(zuò )门(mén )臼(jiù )、门(mén )橛(jué )、门(mén )闩(shuān )、门(mén )柱(zhù )的(de ),都(dōu )量(liàng )材(cái )使(shǐ )用(yòng ),各(gè )适(shì )其(qí )宜(yí )而(ér )建(jiàn )成(chéng )房(fáng )屋(wū ),这(zhè )是(shì )工(gōng )匠(jiàng )的(de )技(jì )巧(qiǎo )啊(ā )。贵(guì )重(zhòng )的(de )地(dì )榆(yú )、朱(zhū )砂(shā ),天(tiān )麻(má )、龙(lóng )芝(zhī ),车(chē )前(qián )草(cǎo )、马(mǎ )屁(pì )菌(jūn ),坏(huài )鼓(gǔ )的(de )皮(pí ),全(quán )都(dōu )收(shōu )集(jí ),储(chǔ )藏(cáng )齐(qí )备(bèi ),等(děng )到(dào )需(xū )用(yòng )的(de )时(shí )候(hòu )就(jiù )没(méi )有(yǒu )遗(yí )缺(quē )的(de ),这(zhè )是(shì )医(yī )师(shī )的(de )高(gāo )明(míng )之(zhī )处(chù )啊(ā )。提(tí )拔(bá )人(rén )材(cái ),公(gōng )正(zhèng )贤(xián )明(míng ),选(xuǎn )用(yòng )人(rén )才(cái ),态(tài )度(dù )公(gōng )正(zhèng )。灵(líng )巧(qiǎo )的(de )人(rén )和(hé )拙(zhuō )笨(bèn )的(de )人(rén )都(dōu )得(dé )引(yǐn )进(jìn ),有(yǒu )的(de )人(rén )谦(qiān )和(hé )而(ér )成(chéng )为(wéi )美(měi )好(hǎo ),有(yǒu )的(de )人(rén )豪(háo )放(fàng )而(ér )成(chéng )为(wéi )杰(jié )出(chū ),比(bǐ )较(jiào )各(gè )人(rén )的(de )短(duǎn )处(chù ),衡(héng )量(liàng )各(gè )人(rén )长(zhǎng )处(chù ),按(àn )照(zhào )他(tā )们(men )的(de )才(cái )能(néng )品(pǐn )格(gé )分(fèn )配(pèi )适(shì )当(dāng )的(de )职(zhí )务(wù ),这(zhè )是(shì )宰(zǎi )相(xiàng )的(de )方(fāng )法(fǎ )啊(ā )!从(cóng )前(qián )孟(mèng )轲(kē )爱(ài )好(hǎo )辩(biàn )论(lùn ),孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )道(dào )得(dé )以(yǐ )阐(chǎn )明(míng ),他(tā )游(yóu )历(lì )的(de )车(chē )迹(jì )周(zhōu )遍(biàn )天(tiān )下(xià ),最(zuì )后(hòu )在(zài )奔(bēn )走(zǒu )中(zhōng )老(lǎo )去(qù )。荀(xún )况(kuàng )恪(kè )守(shǒu )正(zhèng )道(dào ),发(fā )扬(yáng )光(guāng )大(dà )宏(hóng )伟(wěi )的(de )理(lǐ )论(lùn ),因(yīn )为(wéi )逃(táo )避(bì )谗(chán )言(yán )到(dào )了(le )楚(chǔ )国(guó ),被(bèi )废(fèi )黜(chù )而(ér )死(sǐ )在(zài )兰(lán )陵(líng )。这(zhè )两(liǎng )位(wèi )大(dà )儒(rú ),说(shuō )出(chū )话(huà )来(lái )成(chéng )为(wéi )经(jīng )典(diǎn ),一(yī )举(jǔ )一(yī )动(dòng )成(chéng )为(wéi )法(fǎ )则(zé ),远(yuǎn )远(yuǎn )超(chāo )越(yuè )常(cháng )人(rén ),德(dé )行(háng )功(gōng )业(yè )足(zú )以(yǐ )载(zǎi )入(rù )圣(shèng )人(rén )之(zhī )行(háng )列(liè ),可(kě )是(shì )他(tā )们(men )在(zài )世(shì )上(shàng )的(de )遭(zāo )遇(yù )是(shì )怎(zěn )样(yàng )呢(ne )?现(xiàn )在(zài )你(nǐ )们(men )的(de )先(xiān )生(shēng )学(xué )习(xí )虽(suī )然(rán )勤(qín )劳(láo )却(què )不(bú )能(néng )顺(shùn )手(shǒu )道(dào )统(tǒng ),言(yán )论(lùn )虽(suī )然(rán )不(bú )少(shǎo )却(què )不(bú )切(qiē )合(hé )要(yào )旨(zhǐ ),文(wén )章(zhāng )虽(suī )然(rán )写(xiě )得(dé )出(chū )奇(qí )却(què )无(wú )益(yì )于(yú )实(shí )用(yòng ),行(háng )为(wéi )虽(suī )然(rán )有(yǒu )修(xiū )养(yǎng )却(què )并(bìng )没(méi )有(yǒu )突(tū )出(chū )于(yú )一(yī )般(bān )人(rén )的(de )表(biǎo )现(xiàn ),尚(shàng )且(qiě )每(měi )月(yuè )浪(làng )费(fèi )国(guó )家(jiā )的(de )俸(fèng )钱(qián ),每(měi )年(nián )消(xiāo )耗(hào )仓(cāng )库(kù )里(lǐ )的(de )粮(liáng )食(shí );儿(ér )子(zǐ )不(bú )懂(dǒng )得(dé )耕(gēng )地(dì ),妻(qī )子(zǐ )不(bú )懂(dǒng )得(dé )织(zhī )布(bù );出(chū )门(mén )乘(chéng )着(zhe )车(chē )马(mǎ ),后(hòu )面(miàn )跟(gēn )着(zhe )仆(pú )人(rén ),安(ān )安(ān )稳(wěn )稳(wěn )地(dì )坐(zuò )着(zhe )吃(chī )饭(fàn )。局(jú )局(jú )促(cù )促(cù )地(dì )按(àn )常(cháng )规(guī )行(háng )事(shì ),眼(yǎn )光(guāng )狭(xiá )窄(zhǎi )地(dì )在(zài )旧(jiù )书(shū )里(lǐ )盗(dào )窃(qiè )陈(chén )言(yán ),东(dōng )抄(chāo )西(xī )袭(xí )。然(rán )而(ér )圣(shèng )明(míng )的(de )君(jūn )主(zhǔ )不(bú )加(jiā )处(chù )罚(fá ),也(yě )没(méi )有(yǒu )为(wéi )宰(zǎi )相(xiàng )大(dà )臣(chén )所(suǒ )斥(chì )逐(zhú ),难(nán )道(dào )不(bú )幸(xìng )运(yùn )么(me )?有(yǒu )所(suǒ )举(jǔ )动(dòng )就(jiù )遭(zāo )到(dào )毁(huǐ )谤(bàng ),名(míng )誉(yù )也(yě )跟(gēn )着(zhe )大(dà )了(le )起(qǐ )来(lái )。被(bèi )放(fàng )置(zhì )在(zài )闲(xián )散(sàn )的(de )位(wèi )置(zhì )上(shàng ),实(shí )在(zài )是(shì )恰(qià )如(rú )其(qí )份(fèn )的(de )。至(zhì )于(yú )度(dù )量(liàng )财(cái )物(wù )的(de )有(yǒu )无(wú ),计(jì )较(jiào )品(pǐn )级(jí )的(de )高(gāo )低(dī ),忘(wàng )记(jì )了(le )自(zì )己(jǐ )有(yǒu )多(duō )大(dà )才(cái )能(néng )、多(duō )少(shǎo )份(fèn )量(liàng )和(hé )什(shí )么(me )相(xiàng )称(chēng ),指(zhǐ )摘(zhāi )官(guān )长(zhǎng )上(shàng )司(sī )的(de )缺(quē )点(diǎn ),这(zhè )就(jiù )等(děng )于(yú )所(suǒ )说(shuō )的(de )责(zé )问(wèn )工(gōng )匠(jiàng )的(de )为(wéi )什(shí )么(me )不(bú )用(yòng )小(xiǎo )木(mù )桩(zhuāng )做(zuò )柱(zhù )子(zǐ ),批(pī )评(píng )医(yī )师(shī )的(de )用(yòng )菖(chāng )蒲(pú )延(yán )年(nián )益(yì )寿(shòu ),却(què )想(xiǎng )引(yǐn )进(jìn )他(tā )的(de )猪(zhū )苓(líng )啊(ā )!

阅读:24403

打赏捐助〔Donate〕>>>

《白话译文》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库