谷永杜邺传【登录】

《汉书》 > 传 > 《谷永杜邺传》 > 拼音版

谷(gǔ )永(yǒng )字(zì )子(zǐ )云(yún ),长(zhǎng )安(ān )人(rén )也(yě )。父(fù )吉(jí ),为(wéi )卫(wèi )司(sī )马(mǎ ),使(shǐ )送(sòng )郅(zhì )支(zhī )单(dān )于(yú )侍(shì )子(zǐ ),为(wéi )郅(zhì )支(zhī )所(suǒ )杀(shā ),语(yǔ )在(zài )《陈(chén )汤(tāng )传(chuán )》。永(yǒng )少(shǎo )为(wéi )长(zhǎng )安(ān )小(xiǎo )史(shǐ ),后(hòu )博(bó )学(xué )经(jīng )书(shū )。建(jiàn )昭(zhāo )中(zhōng ),御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )繁(fán )延(yán )寿(shòu )闻(wén )其(qí )有(yǒu )茂(mào )材(cái ),除(chú )补(bǔ )属(shǔ ),举(jǔ )为(wéi )太(tài )常(cháng )丞(chéng ),数(shù )上(shàng )疏(shū )言(yán )得(dé )失(shī )。

建(jiàn )始(shǐ )三(sān )年(nián )冬(dōng ),日(rì )食(shí )、地(dì )震(zhèn )同(tóng )日(rì )俱(jù )发(fā ),诏(zhào )举(jǔ )方(fāng )正(zhèng )直(zhí )言(yán )极(jí )谏(jiàn )之(zhī )士(shì ),太(tài )常(cháng )阳(yáng )城(chéng )侯(hóu )刘(liú )庆(qìng )忌(jì )举(jǔ )永(yǒng )待(dài )诏(zhào )公(gōng )车(chē )。对(duì )曰(yuē ):

陛(bì )下(xià )秉(bǐng )至(zhì )圣(shèng )之(zhī )纯(chún )德(dé ),惧(jù )天(tiān )地(dì )之(zhī )戒(jiè )异(yì ),饬(chì )身(shēn )修(xiū )政(zhèng ),纳(nà )问(wèn )公(gōng )卿(qīng ),又(yòu )下(xià )明(míng )诏(zhào ),帅(shuài )举(jǔ )直(zhí )言(yán ),燕(yàn )见(jiàn )绎(yì ),以(yǐ )求(qiú )咎(jiù )愆(qiān ),使(shǐ )臣(chén )等(děng )得(dé )造(zào )明(míng )朝(cháo ),承(chéng )圣(shèng )问(wèn )。臣(chén )材(cái )朽(xiǔ )学(xué )浅(qiǎn ),不(bú )通(tōng )政(zhèng )事(shì )。窃(qiè )闻(wén )明(míng )王(wáng )即(jí )位(wèi ),正(zhèng )五(wǔ )事(shì ),建(jiàn )大(dà )中(zhōng ),以(yǐ )承(chéng )天(tiān )心(xīn ),则(zé )庶(shù )征(zhēng )序(xù )于(yú )下(xià ),日(rì )月(yuè )理(lǐ )于(yú )上(shàng );如(rú )人(rén )君(jūn )淫(yín )溺(nì )后(hòu )宫(gōng ),船(chuán )乐(lè )游(yóu )田(tián ),五(wǔ )事(shì )失(shī )于(yú )躬(gōng ),大(dà )中(zhōng )之(zhī )道(dào )不(bú )立(lì ),则(zé )咎(jiù )征(zhēng )降(jiàng )而(ér )六(liù )极(jí )至(zhì )。凡(fán )灾(zāi )异(yì )之(zhī )发(fā ),各(gè )象(xiàng )过(guò )失(shī ),以(yǐ )类(lèi )告(gào )人(rén )。乃(nǎi )十(shí )二(èr )月(yuè )朔(shuò )戊(wù )申(shēn ),日(rì )食(shí )婺(wù )女(nǚ )之(zhī )分(fèn ),地(dì )震(zhèn )萧(xiāo )墙(qiáng )之(zhī )内(nèi ),二(èr )者(zhě )同(tóng )日(rì )俱(jù )发(fā ),以(yǐ )丁(dīng )宁(níng )陛(bì )下(xià ),厥(jué )咎(jiù )不(bú )远(yuǎn ),宜(yí )厚(hòu )求(qiú )诸(zhū )身(shēn )。意(yì )岂(qǐ )陛(bì )下(xià )志(zhì )在(zài )闺(guī )门(mén ),未(wèi )恤(xù )政(zhèng )事(shì ),不(bú )慎(shèn )举(jǔ )错(cuò ),娄(lóu )失(shī )中(zhōng )与(yǔ )?内(nèi )宠(chǒng )大(dà )盛(shèng ),女(nǚ )不(bú )遵(zūn )道(dào ),嫉(jí )妨(fáng )专(zhuān )上(shàng ),妨(fáng )继(jì )嗣(sì )与(yǔ )?古(gǔ )之(zhī )王(wáng )者(zhě )废(fèi )五(wǔ )事(shì )之(zhī )中(zhōng ),失(shī )夫(fū )妇(fù )之(zhī )纪(jì ),妻(qī )妾(qiè )得(dé )意(yì ),谒(yè )行(háng )于(yú )内(nèi ),势(shì )行(háng )于(yú )外(wài ),至(zhì )覆(fù )倾(qīng )国(guó )家(jiā ),或(huò )乱(luàn )阴(yīn )阳(yáng )。昔(xī )褒(bāo )姒(sì )用(yòng )国(guó ),宗(zōng )周(zhōu )以(yǐ )丧(sàng );阎(yán )妻(qī )骄(jiāo )扇(shàn ),日(rì )以(yǐ )不(bú )臧(zāng )。此(cǐ )其(qí )效(xiào )也(yě )。经(jīng )曰(yuē ):“皇(huáng )极(jí ),皇(huáng )建(jiàn )其(qí )有(yǒu )极(jí )。”传(chuán )曰(yuē ):“皇(huáng )之(zhī )不(bú )极(jí ),是(shì )谓(wèi )不(bú )建(jiàn ),时(shí )则(zé )有(yǒu )日(rì )月(yuè )乱(luàn )行(háng )。”

陛(bì )下(xià )践(jiàn )至(zhì )尊(zūn )之(zhī )祚(zuò )为(wéi )天(tiān )下(xià )主(zhǔ ),奉(fèng )帝(dì )王(wáng )之(zhī )职(zhí )以(yǐ )统(tǒng )群(qún )生(shēng ),方(fāng )内(nèi )之(zhī )治(zhì )乱(luàn ),在(zài )陛(bì )下(xià )所(suǒ )执(zhí )。诚(chéng )留(liú )意(yì )于(yú )正(zhèng )身(shēn ),勉(miǎn )强(qiáng )于(yú )力(lì )行(háng ),损(sǔn )燕(yàn )私(sī )之(zhī )闲(xián )以(yǐ )劳(láo )天(tiān )下(xià ),放(fàng )去(qù )淫(yín )溺(nì )之(zhī )乐(lè ),罢(bà )归(guī )倡(chàng )优(yōu )之(zhī )笑(xiào ),绝(jué )却(què )不(bú )享(xiǎng )之(zhī )义(yì ),慎(shèn )节(jiē )游(yóu )田(tián )之(zhī )虞(yú ),起(qǐ )居(jū )有(yǒu )常(cháng ),循(xún )礼(lǐ )而(ér )动(dòng ),躬(gōng )亲(qīn )政(zhèng )事(shì ),致(zhì )行(háng )无(wú )倦(juàn ),安(ān )服(fú )若(ruò )性(xìng )。经(jīng )曰(yuē ):“继(jì )自(zì )今(jīn )嗣(sì )王(wáng ),其(qí )毋(wú )淫(yín )于(yú )酒(jiǔ ),毋(wú )逸(yì )于(yú )游(yóu )田(tián ),惟(wéi )正(zhèng )之(zhī )共(gòng )。”未(wèi )有(yǒu )身(shēn )治(zhì )正(zhèng )而(ér )臣(chén )下(xià )邪(xié )者(zhě )也(yě )。

夫(fū )妻(qī )之(zhī )际(jì ),王(wáng )事(shì )纲(gāng )纪(jì ),安(ān )危(wēi )之(zhī )机(jī ),圣(shèng )王(wáng )所(suǒ )致(zhì )慎(shèn )也(yě )。昔(xī )舜(shùn )饬(chì )正(zhèng )二(èr )女(nǚ ),以(yǐ )崇(chóng )至(zhì )德(dé );楚(chǔ )庄(zhuāng )忍(rěn )绝(jué )丹(dān )姬(jī ),以(yǐ )成(chéng )伯(bó )功(gōng );幽(yōu )王(wáng )惑(huò )于(yú )褒(bāo )姒(sì ),周(zhōu )德(dé )降(jiàng )亡(wáng );鲁(lǔ )桓(huán )胁(xié )于(yú )齐(qí )女(nǚ ),社(shè )稷(jì )以(yǐ )倾(qīng )。诚(chéng )修(xiū )后(hòu )宫(gōng )之(zhī )政(zhèng ),明(míng )尊(zūn )卑(bēi )之(zhī )序(xù ),贵(guì )者(zhě )不(bú )得(dé )嫉(jí )妨(fáng )专(zhuān )庞(páng ),以(yǐ )绝(jué )骄(jiāo )嫚(yuān )之(zhī )端(duān ),抑(yì )褒(bāo )、阎(yán )之(zhī )乱(luàn ),贱(jiàn )者(zhě )咸(xián )得(dé )秩(zhì )进(jìn ),各(gè )得(dé )厥(jué )职(zhí ),以(yǐ )广(guǎng )继(jì )嗣(sì )之(zhī )统(tǒng ),息(xī )《白(bái )华(huá )》之(zhī )怨(yuàn ),后(hòu )宫(gōng )亲(qīn )属(shǔ ),饶(ráo )之(zhī )以(yǐ )财(cái ),勿(wù )与(yǔ )政(zhèng )事(shì ),以(yǐ )远(yuǎn )皇(huáng )父(fù )之(zhī )类(lèi ),损(sǔn )妻(qī )党(dǎng )之(zhī )权(quán ),未(wèi )有(yǒu )闺(guī )门(mén )治(zhì )而(ér )天(tiān )下(xià )乱(luàn )者(zhě )也(yě )。

治(zhì )远(yuǎn )自(zì )近(jìn )始(shǐ ),习(xí )善(shàn )在(zài )左(zuǒ )右(yòu )。昔(xī )龙(lóng )管(guǎn )纳(nà )言(yán ),而(ér )帝(dì )命(mìng )惟(wéi )允(yǔn );四(sì )辅(fǔ )既(jì )备(bèi ),成(chéng )王(wáng )靡(mí )有(yǒu )过(guò )事(shì )。诚(chéng )敕(chì )正(zhèng )左(zuǒ )右(yòu )齐(qí )栗(lì )之(zhī )臣(chén ),戴(dài )金(jīn )貂(diāo )之(zhī )饰(shì )、执(zhí )常(cháng )伯(bó )之(zhī )职(zhí )者(zhě ),皆(jiē )使(shǐ )学(xué )先(xiān )王(wáng )之(zhī )道(dào ),知(zhī )君(jūn )臣(chén )之(zhī )义(yì ),济(jì )济(jì )谨(jǐn )孚(fú ),无(wú )敖(áo )戏(xì )骄(jiāo )恣(zì )之(zhī )地(dì ),则(zé )左(zuǒ )右(yòu )肃(sù )艾(ài ),群(qún )僚(liáo )仰(yǎng )法(fǎ ),化(huà )流(liú )四(sì )方(fāng )。经(jīng )曰(yuē ):“亦(yì )惟(wéi )先(xiān )正(zhèng )克(kè )左(zuǒ )右(yòu )。”未(wèi )有(yǒu )左(zuǒ )右(yòu )正(zhèng )而(ér )百(bǎi )官(guān )枉(wǎng )者(zhě )也(yě )。

治(zhì )天(tiān )下(xià )者(zhě )尊(zūn )贤(xián )考(kǎo )功(gōng )则(zé )治(zhì ),简(jiǎn )贤(xián )违(wéi )功(gōng )则(zé )乱(luàn )。诚(chéng )审(shěn )思(sī )治(zhì )人(rén )之(zhī )术(shù ),欢(huān )乐(lè )得(dé )贤(xián )之(zhī )福(fú ),论(lùn )材(cái )选(xuǎn )士(shì ),必(bì )试(shì )于(yú )职(zhí ),明(míng )度(dù )量(liàng )以(yǐ )程(chéng )能(néng ),考(kǎo )功(gōng )实(shí )以(yǐ )定(dìng )德(dé ),无(wú )用(yòng )比(bǐ )周(zhōu )之(zhī )虚(xū )誉(yù ),毋(wú )听(tīng )浸(jìn )润(rùn )之(zhī )谮(zèn )诉(sù ),则(zé )抱(bào )功(gōng )修(xiū )职(zhí )之(zhī )吏(lì )无(wú )蔽(bì )伤(shāng )之(zhī )忧(yōu ),比(bǐ )周(zhōu )邪(xié )伪(wěi )之(zhī )徒(tú )不(bú )得(dé )即(jí )工(gōng ),小(xiǎo )人(rén )日(rì )销(xiāo ),俊(jùn )艾(ài )日(rì )隆(lóng )。经(jīng )曰(yuē ):“三(sān )载(zǎi )考(kǎo )绩(jì ),三(sān )考(kǎo )黜(chù )陟(zhì )幽(yōu )明(míng )。”又(yòu )曰(yuē ):“九(jiǔ )德(dé )咸(xián )事(shì ),俊(jùn )艾(ài )在(zài )官(guān )。”未(wèi )有(yǒu )功(gōng )赏(shǎng )得(dé )于(yú )前(qián )众(zhòng )贤(xián )布(bù )于(yú )官(guān )而(ér )不(bú )治(zhì )者(zhě )也(yě )。

尧(yáo )遭(zāo )洪(hóng )水(shuǐ )之(zhī )灾(zāi ),天(tiān )下(xià )分(fèn )绝(jué )为(wéi )十(shí )二(èr )州(zhōu ),制(zhì )远(yuǎn )之(zhī )道(dào )微(wēi )而(ér )无(wú )乖(guāi )畔(pàn )之(zhī )难(nán )者(zhě ),德(dé )厚(hòu )恩(ēn )深(shēn ),无(wú )怨(yuàn )于(yú )下(xià )也(yě )。秦(qín )居(jū )平(píng )土(tǔ ),一(yī )夫(fū )大(dà )呼(hū )而(ér )海(hǎi )内(nèi )崩(bēng )析(xī )者(zhě ),刑(xíng )罚(fá )深(shēn )酷(kù ),吏(lì )行(háng )残(cán )贼(zéi )也(yě )。夫(fū )违(wéi )天(tiān )害(hài )德(dé ),为(wéi )上(shàng )取(qǔ )怨(yuàn )于(yú )下(xià ),莫(mò )甚(shèn )乎(hū )残(cán )贼(zéi )之(zhī )吏(lì )。诚(chéng )放(fàng )退(tuì )残(cán )贼(zéi )酷(kù )暴(bào )之(zhī )吏(lì )锢(gù )废(fèi )勿(wù )用(yòng ),益(yì )选(xuǎn )温(wēn )良(liáng )上(shàng )德(dé )之(zhī )士(shì )以(yǐ )亲(qīn )万(wàn )胜(shèng ),平(píng )刑(xíng )释(shì )冤(yuān )以(yǐ )理(lǐ )民(mín )命(mìng ),务(wù )省(shěng )繇(yáo )役(yì ),毋(wú )夺(duó )民(mín )时(shí ),薄(báo )收(shōu )赋(fù )税(shuì ),毋(wú )殚(dān )民(mín )财(cái ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )黎(lí )元(yuán )咸(xián )安(ān )家(jiā )乐(lè )业(yè ),不(bú )苦(kǔ )逾(yú )时(shí )之(zhī )役(yì ),不(bú )患(huàn )苛(kē )暴(bào )之(zhī )政(zhèng ),不(bú )疾(jí )酷(kù )烈(liè )之(zhī )吏(lì ),虽(suī )有(yǒu )唐(táng )尧(yáo )之(zhī )大(dà )灾(zāi ),民(mín )无(wú )离(lí )上(shàng )之(zhī )心(xīn )。经(jīng )曰(yuē ):“怀(huái )保(bǎo )小(xiǎo )人(rén ),惠(huì )于(yú )鳏(guān )寡(guǎ )。”未(wèi )有(yǒu )德(dé )厚(hòu )吏(lì )良(liáng )而(ér )民(mín )畔(pàn )者(zhě )也(yě )。

臣(chén )闻(wén )灾(zāi )异(yì ),皇(huáng )天(tiān )所(suǒ )以(yǐ )谴(qiǎn )告(gào )人(rén )君(jūn )过(guò )失(shī ),犹(yóu )严(yán )父(fù )之(zhī )明(míng )诫(jiè )。畏(wèi )惧(jù )敬(jìng )改(gǎi ),则(zé )祸(huò )销(xiāo )福(fú )降(jiàng );忽(hū )然(rán )简(jiǎn )易(yì ),则(zé )咎(jiù )罚(fá )不(bú )除(chú )。经(jīng )曰(yuē ):“飨(xiǎng )用(yòng )五(wǔ )福(fú ),畏(wèi )用(yòng )六(liù )极(jí )。”传(chuán )曰(yuē ):“六(liù )沴(lì )作(zuò )见(jiàn ),若(ruò )不(bú )共(gòng )御(yù ),六(liù )罚(fá )既(jì )侵(qīn ),六(liù )极(jí )其(qí )下(xià )。”今(jīn )三(sān )年(nián )之(zhī )间(jiān ),灾(zāi )异(yì )锋(fēng )起(qǐ ),小(xiǎo )大(dà )毕(bì )具(jù ),所(suǒ )行(háng )不(bú )享(xiǎng )上(shàng )帝(dì ),上(shàng )帝(dì )不(bú )豫(yù ),炳(bǐng )然(rán )甚(shèn )著(zhe )。不(bú )求(qiú )之(zhī )身(shēn ),无(wú )所(suǒ )改(gǎi )正(zhèng ),疏(shū )举(jǔ )广(guǎng )谋(móu ),又(yòu )不(bú )用(yòng )其(qí )言(yán ),是(shì )循(xún )不(bú )享(xiǎng )之(zhī )迹(jì ),无(wú )谢(xiè )过(guò )之(zhī )实(shí )也(yě ),天(tiān )责(zé )愈(yù )深(shēn )。此(cǐ )五(wǔ )者(zhě ),王(wáng )事(shì )之(zhī )纲(gāng )纪(jì )。南(nán )面(miàn )之(zhī )急(jí )务(wù ),唯(wéi )陛(bì )下(xià )留(liú )神(shén )。

对(duì )奏(zòu ),天(tiān )子(zǐ )异(yì )焉(yān ),特(tè )召(zhào )见(jiàn )永(yǒng )。

其(qí )夏(xià ),皆(jiē )令(lìng )诸(zhū )方(fāng )正(zhèng )对(duì )策(cè ),语(yǔ )在(zài )《杜(dù )钦(qīn )传(chuán )》。永(yǒng )对(duì )毕(bì ),因(yīn )曰(yuē ):“臣(chén )前(qián )幸(xìng )得(dé )条(tiáo )对(duì )灾(zāi )异(yì )之(zhī )效(xiào ),祸(huò )乱(luàn )所(suǒ )极(jí ),言(yán )关(guān )于(yú )圣(shèng )聪(cōng )。书(shū )陈(chén )于(yú )前(qián ),陛(bì )下(xià )委(wěi )弃(qì )不(bú )纳(nà ),而(ér )更(gèng )使(shǐ )方(fāng )正(zhèng )对(duì )策(cè ),背(bèi )可(kě )惧(jù )之(zhī )大(dà )异(yì ),问(wèn )不(bú )急(jí )之(zhī )常(cháng )论(lùn ),废(fèi )承(chéng )天(tiān )之(zhī )至(zhì )言(yán ),角(jiǎo )无(wú )用(yòng )之(zhī )虚(xū )文(wén ),欲(yù )末(mò )杀(shā )灾(zāi )异(yì ),满(mǎn )谰(lán )诬(wū )天(tiān ),是(shì )故(gù )皇(huáng )天(tiān )勃(bó )然(rán )发(fā )怒(nù ),甲(jiǎ )己(jǐ )之(zhī )间(jiān )暴(bào )风(fēng )三(sān )溱(qín ),拔(bá )树(shù )折(shé )木(mù ),此(cǐ )天(tiān )至(zhì )明(míng )不(bú )可(kě )欺(qī )之(zhī )效(xiào )也(yě )。”上(shàng )特(tè )复(fù )问(wèn )永(yǒng ),永(yǒng )对(duì )曰(yuē ):“日(rì )食(shí )、地(dì )震(zhèn ),皇(huáng )后(hòu )、贵(guì )妾(qiè )专(zhuān )宠(chǒng )所(suǒ )致(zhì )。”语(yǔ )在(zài )《五(wǔ )行(háng )志(zhì )》。

是(shì )时(shí ),上(shàng )初(chū )即(jí )位(wèi ),谦(qiān )让(ràng )委(wěi )政(zhèng )元(yuán )舅(jiù )大(dà )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )凤(fèng ),议(yì )者(zhě )多(duō )归(guī )咎(jiù )焉(yān )。永(yǒng )知(zhī )凤(fèng )方(fāng )见(jiàn )柄(bǐng )用(yòng ),阴(yīn )欲(yù )自(zì )托(tuō ),乃(nǎi )复(fù )曰(yuē ):

方(fāng )今(jīn )四(sì )夷(yí )宾(bīn )服(fú ),皆(jiē )为(wéi )臣(chén )妾(qiè ),北(běi )无(wú )薰(xūn )粥(zhōu )冒(mào )顿(dùn )之(zhī )患(huàn ),南(nán )无(wú )赵(zhào )佗(tuó )、吕(lǚ )嘉(jiā )之(zhī )难(nán ),三(sān )垂(chuí )晏(yàn )然(rán ),靡(mí )有(yǒu )兵(bīng )革(gé )之(zhī )警(jǐng )。诸(zhū )侯(hóu )大(dà )者(zhě )乃(nǎi )食(shí )数(shù )县(xiàn ),汉(hàn )吏(lì )制(zhì )其(qí )权(quán )柄(bǐng ),不(bú )得(dé )有(yǒu )为(wéi ),亡(wáng )吴(wú )、楚(chǔ )、燕(yàn )、梁(liáng )之(zhī )势(shì )。百(bǎi )官(guān )盘(pán )互(hù ),亲(qīn )疏(shū )相(xiàng )错(cuò ),骨(gǔ )肉(ròu )大(dà )臣(chén )有(yǒu )申(shēn )伯(bó )之(zhī )忠(zhōng ),洞(dòng )洞(dòng )属(shǔ )属(shǔ ),小(xiǎo )心(xīn )畏(wèi )忌(jì ),无(wú )重(zhòng )合(hé )、安(ān )阳(yáng )、博(bó )陆(lù )之(zhī )乱(luàn )。三(sān )者(zhě )无(wú )毛(máo )发(fā )之(zhī )辜(gū ),不(bú )可(kě )归(guī )咎(jiù )诸(zhū )舅(jiù )。及(jí )欲(yù )以(yǐ )政(zhèng )事(shì )过(guò )差(chà )丞(chéng )相(xiàng )父(fù )子(zǐ )、中(zhōng )尚(shàng )书(shū )宦(huàn )官(guān ),槛(kǎn )塞(sāi )大(dà )异(yì ),皆(jiē )瞽(gǔ )说(shuō )欺(qī )天(tiān )者(zhě )也(yě )。窃(qiè )恐(kǒng )陛(bì )下(xià )舍(shě )昭(zhāo )昭(zhāo )之(zhī )白(bái )过(guò ),忽(hū )天(tiān )地(dì )之(zhī )明(míng )戒(jiè ),听(tīng )暗(àn )昧(mèi )之(zhī )瞽(gǔ )说(shuō ),归(guī )咎(jiù )乎(hū )无(wú )辜(gū ),倚(yǐ )异(yì )乎(hū )政(zhèng )事(shì ),重(zhòng )失(shī )天(tiān )心(xīn ),不(bú )可(kě )之(zhī )大(dà )者(zhě )也(yě )。

陛(bì )下(xià )即(jí )位(wèi ),委(wěi )任(rèn )遵(zūn )旧(jiù ),未(wèi )有(yǒu )过(guò )政(zhèng )。元(yuán )年(nián )正(zhèng )月(yuè ),白(bái )气(qì )较(jiào )然(rán )起(qǐ )乎(hū )东(dōng )方(fāng ),至(zhì )其(qí )四(sì )月(yuè ),黄(huáng )浊(zhuó )四(sì )塞(sāi ),覆(fù )冒(mào )京(jīng )师(shī ),申(shēn )以(yǐ )大(dà )水(shuǐ ),著(zhe )以(yǐ )震(zhèn )蚀(shí )。各(gè )有(yǒu )占(zhàn )应(yīng ),相(xiàng )为(wéi )表(biǎo )里(lǐ ),百(bǎi )官(guān )庶(shù )事(shì )无(wú )所(suǒ )归(guī )倚(yǐ ),陛(bì )下(xià )独(dú )不(bú )怪(guài )与(yǔ )?白(bái )气(qì )起(qǐ )东(dōng )方(fāng ),贱(jiàn )人(rén )将(jiāng )兴(xìng )之(zhī )表(biǎo )也(yě );黄(huáng )浊(zhuó )冒(mào )京(jīng )师(shī ),王(wáng )道(dào )微(wēi )绝(jué )之(zhī )应(yīng )也(yě )。夫(fū )贱(jiàn )人(rén )当(dāng )起(qǐ )而(ér )京(jīng )师(shī )道(dào )微(wēi ),二(èr )者(zhě )已(yǐ )丑(chǒu )。陛(bì )下(xià )诚(chéng )深(shēn )察(chá )愚(yú )臣(chén )之(zhī )言(yán ),致(zhì )惧(jù )天(tiān )地(dì )之(zhī )异(yì ),长(zhǎng )思(sī )宗(zōng )庙(miào )之(zhī )计(jì ),改(gǎi )往(wǎng )反(fǎn )过(guò ),抗(kàng )湛(zhàn )溺(nì )之(zhī )意(yì ),解(jiě )偏(piān )驳(bó )之(zhī )爱(ài ),奋(fèn )乾(qián )刚(gāng )之(zhī )威(wēi ),平(píng )天(tiān )覆(fù )之(zhī )施(shī ),使(shǐ )列(liè )妾(qiè )得(dé )人(rén )人(rén )更(gèng )进(jìn ),犹(yóu )尚(shàng )未(wèi )足(zú )也(yě ),急(jí )复(fù )益(yì )纳(nà )宜(yí )子(zǐ )妇(fù )人(rén ),毋(wú )择(zé )好(hǎo )丑(chǒu ),毋(wú )避(bì )尝(cháng )字(zì ),毋(wú )论(lùn )年(nián )齿(chǐ )。推(tuī )法(fǎ )言(yán )之(zhī ),陛(bì )下(xià )得(dé )继(jì )嗣(sì )于(yú )微(wēi )贱(jiàn )之(zhī )间(jiān ),乃(nǎi )反(fǎn )为(wéi )福(fú )。得(dé )继(jì )嗣(sì )而(ér )已(yǐ ),母(mǔ )非(fēi )有(yǒu )贱(jiàn )也(yě )。后(hòu )宫(gōng )女(nǚ )吏(lì )使(shǐ )令(lìng )有(yǒu )直(zhí )意(yì )者(zhě ),广(guǎng )求(qiú )于(yú )微(wēi )贱(jiàn )之(zhī )间(jiān ),以(yǐ )遇(yù )天(tiān )所(suǒ )开(kāi )右(yòu ),慰(wèi )释(shì )皇(huáng )太(tài )后(hòu )之(zhī )忧(yōu )愠(yùn ),解(jiě )谢(xiè )上(shàng )帝(dì )之(zhī )谴(qiǎn )怒(nù ),则(zé )继(jì )嗣(sì )蕃(fān )滋(zī ),灾(zāi )异(yì )讫(qì )息(xī )。陛(bì )下(xià )则(zé )不(bú )深(shēn )察(chá )愚(yú )臣(chén )之(zhī )言(yán ),忽(hū )于(yú )天(tiān )地(dì )之(zhī )戒(jiè ),咎(jiù )根(gēn )不(bú )除(chú ),水(shuǐ )雨(yǔ )之(zhī )灾(zāi ),山(shān )石(shí )之(zhī )异(yì ),将(jiāng )发(fā )不(bú )久(jiǔ );发(fā )则(zé )灾(zāi )异(yì )已(yǐ )极(jí ),天(tiān )变(biàn )成(chéng )形(xíng ),臣(chén )虽(suī )欲(yù )捐(juān )身(shēn )关(guān )策(cè ),不(bú )及(jí )事(shì )已(yǐ )。

疏(shū )贱(jiàn )之(zhī )臣(chén ),至(zhì )敢(gǎn )直(zhí )陈(chén )天(tiān )意(yì ),斥(chì )讥(jī )帷(wéi )幄(wò )之(zhī )私(sī ),欲(yù )间(jiān )离(lí )贵(guì )后(hòu )、盛(shèng )妾(qiè ),自(zì )知(zhī )忤(wǔ )心(xīn )逆(nì )耳(ěr ),必(bì )不(bú )免(miǎn )于(yú )汤(tāng )镬(huò )之(zhī )诛(zhū )。此(cǐ )天(tiān )保(bǎo )右(yòu )汉(hàn )家(jiā ),使(shǐ )臣(chén )敢(gǎn )直(zhí )言(yán )也(yě )。三(sān )上(shàng )封(fēng )事(shì ),然(rán )后(hòu )得(dé )召(zhào );待(dài )诏(zhào )一(yī )旬(xún ),然(rán )后(hòu )得(dé )见(jiàn )。夫(fū )由(yóu )疏(shū )贱(jiàn )纳(nà )至(zhì )忠(zhōng ),甚(shèn )苦(kǔ );由(yóu )至(zhì )尊(zūn )闻(wén )天(tiān )意(yì ),甚(shèn )难(nán )。语(yǔ )不(bú )可(kě )露(lù ),愿(yuàn )具(jù )书(shū )所(suǒ )言(yán ),因(yīn )待(dài )中(zhōng )奏(zòu )陛(bì )下(xià ),以(yǐ )示(shì )腹(fù )心(xīn )大(dà )臣(chén )。腹(fù )心(xīn )大(dà )臣(chén )以(yǐ )为(wéi )非(fēi )天(tiān )意(yì ),臣(chén )当(dāng )伏(fú )妄(wàng )言(yán )之(zhī )诛(zhū );即(jí )以(yǐ )为(wéi )诚(chéng )天(tiān )意(yì )也(yě ),奈(nài )何(hé )忘(wàng )国(guó )家(jiā )大(dà )本(běn ),背(bèi )天(tiān )意(yì )而(ér )从(cóng )欲(yù )!唯(wéi )陛(bì )下(xià )省(shěng )察(chá )熟(shú )念(niàn ),厚(hòu )为(wéi )宗(zōng )庙(miào )计(jì )。

时(shí ),对(duì )者(zhě )数(shù )十(shí )人(rén ),永(yǒng )与(yǔ )杜(dù )钦(qīn )为(wéi )上(shàng )第(dì )焉(yān )。上(shàng )皆(jiē )以(yǐ )其(qí )书(shū )示(shì )后(hòu )宫(gōng )。后(hòu )上(shàng )尝(cháng )赐(cì )许(xǔ )皇(huáng )后(hòu )书(shū ),采(cǎi )永(yǒng )言(yán )以(yǐ )责(zé )之(zhī ),语(yǔ )在(zài )《外(wài )戚(qī )传(chuán )》。

永(yǒng )既(jì )阴(yīn )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )凤(fèng )说(shuō )矣(yǐ ),能(néng )实(shí )最(zuì )高(gāo ),由(yóu )是(shì )擢(zhuó )为(wéi )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )。永(yǒng )奏(zòu )书(shū )谢(xiè )凤(fèng )曰(yuē ):“永(yǒng )斗(dòu )筲(shāo )之(zhī )材(cái ),质(zhì )薄(báo )学(xué )朽(xiǔ ),无(wú )一(yī )日(rì )之(zhī )雅(yǎ ),左(zuǒ )右(yòu )之(zhī )介(jiè ),将(jiāng )军(jūn )说(shuō )其(qí )狂(kuáng )言(yán ),擢(zhuó )之(zhī )皂(zào )衣(yī )之(zhī )吏(lì ),厕(cè )之(zhī )争(zhēng )臣(chén )之(zhī )末(mò ),不(bú )听(tīng )浸(jìn )润(rùn )之(zhī )谮(zèn ),不(bú )食(shí )肤(fū )受(shòu )之(zhī )诉(sù ),虽(suī )齐(qí )桓(huán )、晋(jìn )文(wén )用(yòng )士(shì )笃(dǔ )密(mì ),察(chá )父(fù )哲(zhé )兄(xiōng )覆(fù )育(yù )子(zǐ )弟(dì ),诚(chéng )无(wú )以(yǐ )加(jiā )!昔(xī )豫(yù )子(zǐ )吞(tūn )炭(tàn )坏(huài )形(xíng )以(yǐ )奉(fèng )见(jiàn )异(yì ),齐(qí )客(kè )陨(yǔn )首(shǒu )公(gōng )门(mén )以(yǐ )报(bào )恩(ēn )施(shī ),知(zhī )氏(shì )、孟(mèng )尝(cháng )犹(yóu )有(yǒu )死(sǐ )士(shì ),何(hé )况(kuàng )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )门(mén )!”凤(fèng )遂(suí )厚(hòu )之(zhī )。

数(shù )年(nián ),出(chū )为(wéi )安(ān )定(dìng )太(tài )守(shǒu )。时(shí ),上(shàng )诸(zhū )舅(jiù )皆(jiē )修(xiū )经(jīng )书(shū ),任(rèn )政(zhèng )事(shì )。平(píng )阿(ā )侯(hóu )谭(tán )年(nián )次(cì )当(dāng )继(jì )大(dà )将(jiāng )军(jūn )凤(fèng )辅(fǔ )政(zhèng ),尤(yóu )与(yǔ )永(yǒng )善(shàn )。阳(yáng )朔(shuò )中(zhōng ),凤(fèng )薨(hōng )。凤(fèng )病(bìng )困(kùn ),荐(jiàn )从(cóng )弟(dì )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )音(yīn )以(yǐ )自(zì )代(dài )。上(shàng )从(cóng )之(zhī ),以(yǐ )音(yīn )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),领(lǐng )尚(shàng )书(shū )事(shì ),而(ér )平(píng )阿(ā )侯(hóu )谭(tán )位(wèi )特(tè )进(jìn ),领(lǐng )城(chéng )门(mén )兵(bīng )。永(yǒng )闻(wén )之(zhī ),与(yǔ )谭(tán )书(shū )曰(yuē ):“君(jūn )侯(hóu )躬(gōng )周(zhōu )、召(zhào )之(zhī )德(dé ),执(zhí )管(guǎn )、晏(yàn )之(zhī )操(cāo ),敬(jìng )贤(xián )下(xià )士(shì ),乐(lè )善(shàn )不(bú )倦(juàn ),宜(yí )在(zài )上(shàng )将(jiāng )久(jiǔ )矣(yǐ ),以(yǐ )大(dà )将(jiāng )军(jūn )在(zài ),故(gù )抑(yì )郁(yù )于(yú )家(jiā ),不(bú )得(dé )舒(shū )愤(fèn )。今(jīn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )不(bú )幸(xìng )蚤(zǎo )薨(hōng ),累(lèi )亲(qīn )疏(shū ),序(xù )材(cái )能(néng ),宜(yí )在(zài )君(jūn )侯(hóu )。拜(bài )吏(lì )之(zhī )日(rì ),京(jīng )师(shī )士(shì )大(dà )夫(fū )怅(chàng )然(rán )失(shī )望(wàng )。此(cǐ )皆(jiē )永(yǒng )等(děng )愚(yú )劣(liè ),不(bú )能(néng )褒(bāo )扬(yáng )万(wàn )分(fèn )。属(shǔ )闻(wén )以(yǐ )特(tè )进(jìn )领(lǐng )城(chéng )门(mén )兵(bīng ),是(shì )则(zé )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )秉(bǐng )政(zhèng )雍(yōng )容(róng )于(yú )内(nèi ),而(ér )至(zhì )戚(qī )贤(xián )舅(jiù )执(zhí )管(guǎn )籥(yào )于(yú )外(wài )也(yě )。愚(yú )窃(qiè )不(bú )为(wéi )君(jūn )侯(hóu )喜(xǐ )。宜(yí )深(shēn )辞(cí )职(zhí ),自(zì )陈(chén )浅(qiǎn )薄(báo )不(bú )足(zú )以(yǐ )固(gù )城(chéng )门(mén )之(zhī )守(shǒu ),收(shōu )太(tài )伯(bó )之(zhī )让(ràng ),保(bǎo )谦(qiān )谦(qiān )之(zhī )路(lù ),阖(hé )门(mén )高(gāo )枕(zhěn ),为(wéi )知(zhī )者(zhě )首(shǒu )。愿(yuàn )君(jūn )侯(hóu )与(yǔ )博(bó )览(lǎn )者(zhě )参(cān )之(zhī ),小(xiǎo )子(zǐ )为(wéi )君(jūn )侯(hóu )安(ān )此(cǐ )。”谭(tán )得(dé )其(qí )书(shū )大(dà )感(gǎn ),遂(suí )辞(cí )让(ràng )不(bú )受(shòu )领(lǐng )城(chéng )门(mén )职(zhí )。由(yóu )是(shì )谭(tán )、音(yīn )相(xiàng )与(yǔ )不(bú )平(píng )。

永(yǒng )远(yuǎn )为(wéi )郡(jùn )吏(lì ),恐(kǒng )为(wéi )音(yīn )所(suǒ )危(wēi ),病(bìng )满(mǎn )三(sān )月(yuè )免(miǎn )。音(yīn )奏(zòu )请(qǐng )永(yǒng )补(bǔ )营(yíng )军(jūn )司(sī )马(mǎ ),永(yǒng )数(shù )谢(xiè )罪(zuì )自(zì )陈(chén ),得(dé )转(zhuǎn )为(wéi )长(zhǎng )史(shǐ )。

音(yīn )用(yòng )从(cóng )舅(jiù )越(yuè )亲(qīn )辅(fǔ )政(zhèng ),威(wēi )权(quán )损(sǔn )于(yú )凤(fèng )时(shí ),永(yǒng )复(fù )说(shuō )音(yīn )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )覆(fù )上(shàng )将(jiāng )之(zhī )位(wèi ),食(shí )豪(háo )腴(yú )之(zhī )都(dōu ),任(rèn )周(zhōu )、召(zhào )之(zhī )职(zhí ),拥(yōng )天(tiān )下(xià )之(zhī )枢(shū ),可(kě )谓(wèi )富(fù )贵(guì )之(zhī )极(jí ),人(rén )臣(chén )无(wú )二(èr ),天(tiān )下(xià )之(zhī )责(zé )四(sì )面(miàn )至(zhì )矣(yǐ ),将(jiāng )何(hé )以(yǐ )居(jū )之(zhī )?宜(yí )夙(sù )夜(yè )孳(zī )孳(zī ),执(zhí )伊(yī )尹(yǐn )之(zhī )强(qiáng )德(dé ),以(yǐ )守(shǒu )职(zhí )匡(kuāng )上(shàng ),诛(zhū )恶(è )不(bú )避(bì )亲(qīn )爱(ài ),举(jǔ )善(shàn )不(bú )避(bì )仇(chóu )雠(chóu ),以(yǐ )章(zhāng )至(zhì )公(gōng ),立(lì )信(xìn )四(sì )方(fāng )。笃(dǔ )行(háng )三(sān )者(zhě ),乃(nǎi )可(kě )以(yǐ )长(zhǎng )堪(kān )重(zhòng )任(rèn ),久(jiǔ )享(xiǎng )盛(shèng )宠(chǒng )。太(tài )白(bái )出(chū )西(xī )方(fāng )六(liù )十(shí )日(rì ),法(fǎ )当(dāng )参(cān )天(tiān ),今(jīn )已(yǐ )过(guò )期(qī ),尚(shàng )在(zài )桑(sāng )榆(yú )之(zhī )间(jiān ),质(zhì )弱(ruò )而(ér )行(háng )迟(chí ),形(xíng )小(xiǎo )而(ér )光(guāng )微(wēi )。荧(yíng )惑(huò )角(jiǎo )怒(nù )明(míng )大(dà ),逆(nì )行(háng )守(shǒu )尾(wěi )。其(qí )逆(nì ),常(cháng )也(yě );守(shǒu )尾(wěi ),变(biàn )也(yě )。意(yì )岂(qǐ )将(jiāng )军(jūn )忘(wàng )湛(zhàn )渐(jiàn )之(zhī )义(yì ),委(wěi )曲(qǔ )从(cóng )顺(shùn ),所(suǒ )执(zhí )不(bú )强(qiáng ),不(bú )广(guǎng )用(yòng )士(shì ),尚(shàng )有(yǒu )好(hǎo )恶(è )之(zhī )忌(jì ),荡(dàng )荡(dàng )之(zhī )德(dé )未(wèi )纯(chún ),方(fāng )与(yǔ )将(jiāng )相(xiàng )大(dà )臣(chén )乖(guāi )离(lí )之(zhī )萌(méng )也(yě )?何(hé )故(gù )始(shǐ )袭(xí )司(sī )马(mǎ )之(zhī )号(hào ),俄(é )而(ér )金(jīn )火(huǒ )并(bìng )有(yǒu )此(cǐ )变(biàn )?上(shàng )天(tiān )至(zhì )明(míng ),不(bú )虚(xū )见(jiàn )异(yì ),唯(wéi )将(jiāng )军(jūn )畏(wèi )之(zhī )慎(shèn )之(zhī ),深(shēn )思(sī )其(qí )故(gù ),改(gǎi )求(qiú )其(qí )路(lù ),以(yǐ )享(xiǎng )天(tiān )意(yì )。”音(yīn )犹(yóu )不(bú )平(píng ),荐(jiàn )永(yǒng )为(wéi )护(hù )菀(wǎn )使(shǐ )者(zhě )。

音(yīn )薨(hōng ),成(chéng )都(dōu )侯(hóu )商(shāng )代(dài )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),永(yǒng )乃(nǎi )迁(qiān )为(wéi )凉(liáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。奏(zòu )事(shì )京(jīng )师(shī )讫(qì ),当(dāng )之(zhī )部(bù ),时(shí )有(yǒu )黑(hēi )龙(lóng )见(jiàn )东(dōng )莱(lái ),上(shàng )使(shǐ )尚(shàng )书(shū )问(wèn )永(yǒng ),受(shòu )所(suǒ )欲(yù )言(yán )。永(yǒng )对(duì )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )王(wáng )天(tiān )下(xià )有(yǒu )国(guó )家(jiā )者(zhě ),患(huàn )在(zài )上(shàng )有(yǒu )危(wēi )亡(wáng )之(zhī )事(shì ),而(ér )危(wēi )亡(wáng )之(zhī )言(yán )不(bú )得(dé )上(shàng )闻(wén );如(rú )使(shǐ )危(wēi )亡(wáng )之(zhī )言(yán )辄(zhé )上(shàng )闻(wén ),则(zé )商(shāng )、周(zhōu )不(bú )易(yì )姓(xìng )而(ér )迭(dié )兴(xìng ),三(sān )正(zhèng )不(bú )变(biàn )改(gǎi )而(ér )更(gèng )用(yòng )。夏(xià )、商(shāng )之(zhī )将(jiāng )亡(wáng )也(yě ),行(háng )道(dào )之(zhī )人(rén )皆(jiē )知(zhī )之(zhī ),晏(yàn )然(rán )自(zì )以(yǐ )若(ruò )天(tiān )有(yǒu )日(rì )莫(mò )能(néng )危(wēi ),是(shì )故(gù )恶(è )日(rì )广(guǎng )而(ér )不(bú )自(zì )知(zhī ),大(dà )命(mìng )倾(qīng )而(ér )不(bú )寤(wù )。《易(yì )》曰(yuē ):“危(wēi )者(zhě )有(yǒu )其(qí )安(ān )者(zhě )也(yě ),亡(wáng )者(zhě )保(bǎo )其(qí )存(cún )者(zhě )也(yě )。”陛(bì )下(xià )诚(chéng )垂(chuí )宽(kuān )明(míng )之(zhī )听(tīng ),无(wú )忌(jì )讳(huì )之(zhī )诛(zhū ),使(shǐ )刍(chú )荛(ráo )之(zhī )臣(chén )得(dé )尽(jìn )所(suǒ )闻(wén )于(yú )前(qián ),不(bú )惧(jù )于(yú )后(hòu )患(huàn ),直(zhí )言(yán )之(zhī )路(lù )开(kāi ),则(zé )四(sì )方(fāng )众(zhòng )贤(xián )不(bú )远(yuǎn )千(qiān )里(lǐ ),辐(fú )凑(còu )陈(chén )忠(zhōng ),群(qún )臣(chén )之(zhī )上(shàng )愿(yuàn ),社(shè )稷(jì )之(zhī )长(zhǎng )福(fú )也(yě )。

汉(hàn )家(jiā )行(háng )夏(xià )正(zhèng ),夏(xià )正(zhèng )色(sè )黑(hēi ),黑(hēi )龙(lóng ),同(tóng )姓(xìng )之(zhī )象(xiàng )也(yě )。龙(lóng )阳(yáng )德(dé ),由(yóu )小(xiǎo )之(zhī )大(dà ),故(gù )为(wéi )王(wáng )者(zhě )瑞(ruì )应(yīng )。未(wèi )知(zhī )同(tóng )姓(xìng )有(yǒu )见(jiàn )本(běn )朝(cháo )元(yuán )继(jì )嗣(sì )之(zhī )庆(qìng ),多(duō )危(wēi )殆(dài )之(zhī )隙(xì ),欲(yù )因(yīn )扰(rǎo )乱(luàn )举(jǔ )兵(bīng )而(ér )起(qǐ )者(zhě )邪(xié )?将(jiāng )动(dòng )心(xīn )冀(jì )为(wéi )后(hòu )者(zhě ),残(cán )贼(zéi )不(bú )仁(rén ),若(ruò )广(guǎng )陵(líng )、昌(chāng )邑(yì )之(zhī )类(lèi )?臣(chén )愚(yú )不(bú )能(néng )处(chù )也(yě )。元(yuán )年(nián )九(jiǔ )月(yuè )黑(hēi )龙(lóng )见(jiàn ),其(qí )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。今(jīn )年(nián )二(èr )月(yuè )己(jǐ )未(wèi )夜(yè )星(xīng )陨(yǔn ),乙(yǐ )酉(yǒu ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。六(liù )月(yuè )之(zhī )间(jiān ),大(dà )异(yì )四(sì )发(fā ),二(èr )而(ér )同(tóng )月(yuè ),三(sān )代(dài )之(zhī )末(mò ),春(chūn )秋(qiū )之(zhī )乱(luàn ),未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )也(yě )。臣(chén )闻(wén )三(sān )代(dài )所(suǒ )以(yǐ )陨(yǔn )社(shè )稷(jì )丧(sàng )宗(zōng )庙(miào )者(zhě ),皆(jiē )由(yóu )妇(fù )人(rén )与(yǔ )群(qún )恶(è )没(méi )湎(miǎn )于(yú )酒(jiǔ )。《书(shū )》曰(yuē ):“乃(nǎi )用(yòng )妇(fù )人(rén )之(zhī )言(yán ),自(zì )绝(jué )于(yú )天(tiān )”;“四(sì )方(fāng )之(zhī )逋(bū )逃(táo )多(duō )罪(zuì ),是(shì )宗(zōng )是(shì )长(zhǎng ),是(shì )信(xìn )是(shì )使(shǐ )”。《诗(shī )》云(yún ):“燎(liáo )之(zhī )方(fāng )阳(yáng ),宁(níng )或(huò )灭(miè )之(zhī )?赫(hè )赫(hè )宗(zōng )周(zhōu ),褒(bāo )姒(sì )■之(zhī )!”《易(yì )》曰(yuē ):“濡(rú )其(qí )首(shǒu ),有(yǒu )孚(fú )失(shī )是(shì )。”秦(qín )所(suǒ )以(yǐ )二(èr )世(shì )十(shí )六(liù )年(nián )而(ér )亡(wáng )者(zhě ),养(yǎng )生(shēng )泰(tài )奢(shē ),奉(fèng )终(zhōng )泰(tài )厚(hòu )也(yě )。二(èr )者(zhě )陛(bì )下(xià )兼(jiān )而(ér )有(yǒu )之(zhī ),臣(chén )请(qǐng )略(luè )陈(chén )其(qí )效(xiào )。

《易(yì )》曰(yuē ):“在(zài )中(zhōng )馈(kuì ),无(wú )攸(yōu )遂(suí )”,言(yán )妇(fù )人(rén )不(bú )得(dé )与(yǔ )事(shì )也(yě )。《诗(shī )》曰(yuē ):“懿(yì )厥(jué )哲(zhé )妇(fù ),为(wéi )枭(xiāo )为(wéi )鸱(chī )”;“匪(fěi )降(jiàng )自(zì )天(tiān ),生(shēng )自(zì )妇(fù )人(rén )”。建(jiàn )始(shǐ )、河(hé )平(píng )之(zhī )际(jì ),许(xǔ )、班(bān )之(zhī )贵(guì ),顷(qǐng )动(dòng )前(qián )朝(cháo ),熏(xūn )灼(zhuó )四(sì )方(fāng ),赏(shǎng )赐(cì )无(wú )量(liàng ),空(kōng )虚(xū )内(nèi )臧(zāng ),女(nǚ )宠(chǒng )至(zhì )极(jí ),不(bú )可(kě )上(shàng )矣(yǐ );今(jīn )之(zhī )后(hòu )起(qǐ ),天(tiān )所(suǒ )不(bú )飨(xiǎng ),什(shí )倍(bèi )于(yú )前(qián )。废(fèi )先(xiān )帝(dì )法(fǎ )度(dù ),听(tīng )用(yòng )其(qí )言(yán ),官(guān )秩(zhì )不(bú )当(dāng ),纵(zòng )释(shì )王(wáng )诛(zhū ),骄(jiāo )其(qí )亲(qīn )属(shǔ ),假(jiǎ )之(zhī )威(wēi )权(quán ),从(cóng )横(héng )乱(luàn )政(zhèng ),刺(cì )举(jǔ )之(zhī )吏(lì ),莫(mò )敢(gǎn )奉(fèng )宪(xiàn )。又(yòu )以(yǐ )掖(yè )庭(tíng )狱(yù )大(dà )为(wéi )乱(luàn )阱(jǐng ),榜(bǎng )棰(chuí )■于(yú )炮(pào )格(gé ),绝(jué )灭(miè )人(rén )命(mìng ),主(zhǔ )为(wéi )赵(zhào )、李(lǐ )报(bào )德(dé )复(fù )怨(yuàn ),反(fǎn )除(chú )白(bái )罪(zuì ),建(jiàn )治(zhì )正(zhèng )吏(lì ),多(duō )系(xì )无(wú )辜(gū ),掠(luě )立(lì )迫(pò )恐(kǒng ),至(zhì )为(wéi )人(rén )起(qǐ )责(zé ),分(fèn )利(lì )受(shòu )谢(xiè )。生(shēng )入(rù )死(sǐ )出(chū )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。是(shì )以(yǐ )日(rì )食(shí )再(zài )既(jì ),以(yǐ )昭(zhāo )其(qí )辜(gū )。

王(wáng )者(zhě )必(bì )先(xiān )自(zì )绝(jué ),然(rán )后(hòu )天(tiān )绝(jué )之(zhī )。陛(bì )下(xià )弃(qì )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )至(zhì )贵(guì ),乐(lè )家(jiā )人(rén )之(zhī )贱(jiàn )事(shì ),厌(yàn )高(gāo )美(měi )之(zhī )尊(zūn )号(hào ),好(hǎo )匹(pǐ )夫(fū )之(zhī )卑(bēi )字(zì ),崇(chóng )聚(jù )僄(biāo )轻(qīng )无(wú )义(yì )小(xiǎo )人(rén )以(yǐ )为(wéi )私(sī )客(kè ),数(shù )离(lí )深(shēn )宫(gōng )之(zhī )固(gù ),挺(tǐng )身(shēn )晨(chén )夜(yè ),与(yǔ )群(qún )小(xiǎo )相(xiàng )随(suí ),乌(wū )集(jí )杂(zá )会(huì ),饮(yǐn )醉(zuì )吏(lì )民(mín )之(zhī )家(jiā ),乱(luàn )服(fú )共(gòng )坐(zuò ),流(liú )面(miàn )媟(xiè )嫚(yuān ),混(hún )淆(xiáo )无(wú )别(bié ),闵(mǐn )免(miǎn )遁(dùn )乐(lè ),昼(zhòu )夜(yè )在(zài )路(lù )。典(diǎn )门(mén )户(hù )奉(fèng )宿(xiǔ )卫(wèi )之(zhī )臣(chén )执(zhí )干(gàn )戈(gē )而(ér )守(shǒu )空(kōng )宫(gōng ),公(gōng )卿(qīng )百(bǎi )僚(liáo )不(bú )知(zhī )陛(bì )下(xià )所(suǒ )在(zài ),积(jī )数(shù )年(nián )矣(yǐ )。

王(wáng )者(zhě )以(yǐ )民(mín )为(wéi )基(jī ),民(mín )以(yǐ )财(cái )为(wéi )本(běn ),财(cái )竭(jié )则(zé )下(xià )畔(pàn ),下(xià )畔(pàn )则(zé )下(xià )亡(wáng )。是(shì )以(yǐ )明(míng )王(wáng )爱(ài )养(yǎng )基(jī )本(běn ),不(bú )敢(gǎn )穷(qióng )极(jí ),使(shǐ )民(mín )如(rú )承(chéng )大(dà )祭(jì )。今(jīn )陛(bì )下(xià )轻(qīng )夺(duó )民(mín )财(cái ),不(bú )爱(ài )民(mín )力(lì ),听(tīng )邪(xié )臣(chén )之(zhī )计(jì ),去(qù )高(gāo )敞(chǎng )初(chū )陵(líng ),捐(juān )十(shí )年(nián )功(gōng )绪(xù ),改(gǎi )作(zuò )昌(chāng )陵(líng ),反(fǎn )天(tiān )地(dì )之(zhī )性(xìng ),因(yīn )下(xià )为(wéi )高(gāo ),积(jī )土(tǔ )为(wéi )山(shān ),发(fā )徒(tú )起(qǐ )邑(yì ),并(bìng )治(zhì )宫(gōng )馆(guǎn ),大(dà )兴(xìng )繇(yáo )役(yì ),重(zhòng )增(zēng )赋(fù )敛(liǎn ),征(zhēng )发(fā )如(rú )雨(yǔ ),役(yì )百(bǎi )乾(qián )溪(xī ),费(fèi )疑(yí )骊(lí )山(shān ),靡(mí )敝(bì )天(tiān )下(xià ),五(wǔ )年(nián )不(bú )成(chéng )而(ér )后(hòu )反(fǎn )故(gù )。又(yòu )广(guǎng )盱(xū )营(yíng )表(biǎo ),发(fā )人(rén )冢(zhǒng )墓(mù ),断(duàn )截(jié )骸(hái )骨(gǔ ),暴(bào )扬(yáng )尸(shī )柩(jiù ),百(bǎi )姓(xìng )财(cái )竭(jié )力(lì )尽(jìn ),愁(chóu )恨(hèn )感(gǎn )天(tiān ),灾(zāi )异(yì )屡(lǚ )降(jiàng ),饥(jī )馑(jǐn )仍(réng )臻(zhēn )。流(liú )散(sàn )冗(rǒng )食(shí ),餧(wèi )死(sǐ )于(yú )道(dào ),以(yǐ )百(bǎi )万(wàn )数(shù )。公(gōng )家(jiā )无(wú )一(yī )年(nián )之(zhī )畜(chù ),百(bǎi )姓(xìng )无(wú )旬(xún )日(rì )之(zhī )储(chǔ ),上(shàng )下(xià )俱(jù )匮(kuì ),无(wú )以(yǐ )相(xiàng )救(jiù )。《诗(shī )》云(yún ):“殷(yīn )监(jiān )不(bú )远(yuǎn ),在(zài )夏(xià )后(hòu )之(zhī )世(shì )。”愿(yuàn )陛(bì )下(xià )追(zhuī )观(guān )夏(xià )、商(shāng )、周(zhōu )、秦(qín )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )之(zhī ),以(yǐ )镜(jìng )考(kǎo )己(jǐ )行(háng )。有(yǒu )不(bú )合(hé )者(zhě ),臣(chén )当(dāng )伏(fú )妄(wàng )言(yán )之(zhī )诛(zhū )。

汉(hàn )兴(xìng )九(jiǔ )世(shì ),百(bǎi )九(jiǔ )十(shí )余(yú )载(zǎi ),继(jì )体(tǐ )之(zhī )主(zhǔ )七(qī ),皆(jiē )承(chéng )天(tiān )顺(shùn )道(dào ),遵(zūn )先(xiān )祖(zǔ )法(fǎ )度(dù ),或(huò )以(yǐ )中(zhōng )兴(xìng ),或(huò )以(yǐ )治(zhì )安(ān )。至(zhì )于(yú )陛(bì )下(xià ),独(dú )违(wéi )道(dào )纵(zòng )欲(yù ),轻(qīng )身(shēn )妄(wàng )行(háng ),当(dāng )盛(shèng )壮(zhuàng )之(zhī )隆(lóng ),无(wú )继(jì )嗣(sì )之(zhī )福(fú ),有(yǒu )危(wēi )亡(wáng )之(zhī )忧(yōu ),积(jī )失(shī )君(jūn )道(dào ),不(bú )合(hé )天(tiān )意(yì ),亦(yì )已(yǐ )多(duō )矣(yǐ )。为(wéi )人(rén )后(hòu )嗣(sì ),守(shǒu )人(rén )功(gōng )业(yè ),如(rú )此(cǐ ),岂(qǐ )不(bú )负(fù )哉(zāi )!方(fāng )今(jīn )社(shè )稷(jì )宗(zōng )庙(miào )祸(huò )福(fú )安(ān )危(wēi )之(zhī )机(jī )在(zài )于(yú )陛(bì )下(xià ),陛(bì )下(xià )诚(chéng )肯(kěn )发(fā )明(míng )圣(shèng )之(zhī )德(dé ),昭(zhāo )然(rán )远(yuǎn )寤(wù ),畏(wèi )此(cǐ )上(shàng )天(tiān )之(zhī )威(wēi )怒(nù ),深(shēn )惧(jù )危(wēi )亡(wáng )之(zhī )征(zhēng )兆(zhào ),荡(dàng )涤(dí )邪(xié )辟(pì )之(zhī )恶(è )志(zhì ),厉(lì )精(jīng )致(zhì )政(zhèng ),专(zhuān )心(xīn )反(fǎn )道(dào ),绝(jué )群(qún )小(xiǎo )之(zhī )私(sī )客(kè ),免(miǎn )不(bú )正(zhèng )之(zhī )诏(zhào )除(chú ),悉(xī )罢(bà )北(běi )宫(gōng )私(sī )奴(nú )车(chē )马(mǎ )媠(duò )出(chū )之(zhī )具(jù ),克(kè )己(jǐ )复(fù )礼(lǐ ),毋(wú )二(èr )微(wēi )行(háng )出(chū )饮(yǐn )之(zhī )过(guò ),以(yǐ )防(fáng )迫(pò )切(qiē )之(zhī )祸(huò ),深(shēn )惟(wéi )日(rì )食(shí )再(zài )既(jì )之(zhī )意(yì ),抑(yì )损(sǔn )椒(jiāo )房(fáng )玉(yù )堂(táng )之(zhī )盛(shèng )宠(chǒng ),毋(wú )听(tīng )后(hòu )宫(gōng )之(zhī )请(qǐng )谒(yè ),除(chú )掖(yè )庭(tíng )之(zhī )乱(luàn )狱(yù ),出(chū )炮(pào )格(gé )之(zhī )陷(xiàn )阱(jǐng ),诛(zhū )戮(lù )邪(xié )佞(nìng )之(zhī )臣(chén )及(jí )左(zuǒ )右(yòu )执(zhí )左(zuǒ )道(dào )以(yǐ )事(shì )上(shàng )者(zhě )以(yǐ )塞(sāi )天(tiān )下(xià )之(zhī )望(wàng ),且(qiě )寝(qǐn )初(chū )陵(líng )之(zhī )作(zuò ),止(zhǐ )诸(zhū )缮(shàn )治(zhì )宫(gōng )室(shì ),阙(què )更(gèng )减(jiǎn )赋(fù ),尽(jìn )休(xiū )力(lì )役(yì ),存(cún )恤(xù )振(zhèn )救(jiù )困(kùn )乏(fá )之(zhī )人(rén )以(yǐ )弭(mǐ )远(yuǎn )方(fāng ),厉(lì )崇(chóng )忠(zhōng )直(zhí ),放(fàng )退(tuì )残(cán )贼(zéi ),无(wú )使(shǐ )素(sù )餐(cān )之(zhī )吏(lì )久(jiǔ )尸(shī )厚(hòu )禄(lù ),以(yǐ )次(cì )贯(guàn )行(háng ),固(gù )执(zhí )无(wú )违(wéi ),夙(sù )夜(yè )孳(zī )孳(zī ),屡(lǚ )省(shěng )无(wú )怠(dài ),旧(jiù )愆(qiān )毕(bì )改(gǎi ),新(xīn )德(dé )既(jì )章(zhāng ),纤(xiān )介(jiè )之(zhī )邪(xié )不(bú )复(fù )载(zǎi )心(xīn ),则(zé )赫(hè )赫(hè )大(dà )异(yì )庶(shù )几(jǐ )可(kě )销(xiāo ),天(tiān )命(mìng )去(qù )就(jiù )庶(shù )几(jǐ )可(kě )复(fù ),社(shè )稷(jì )宗(zōng )庙(miào )庶(shù )几(jǐ )可(kě )保(bǎo )。唯(wéi )陛(bì )下(xià )留(liú )神(shén )反(fǎn )复(fù ),熟(shú )省(shěng )臣(chén )言(yán )。臣(chén )幸(xìng )得(dé )备(bèi )边(biān )部(bù )之(zhī )吏(lì ),不(bú )知(zhī )本(běn )朝(cháo )失(shī )得(dé ),瞽(gǔ )言(yán )触(chù )忌(jì )讳(huì ),罪(zuì )当(dāng )万(wàn )死(sǐ )。

成(chéng )帝(dì )性(xìng )宽(kuān )而(ér )好(hǎo )文(wén )辞(cí ),又(yòu )久(jiǔ )无(wú )继(jì )嗣(sì ),数(shù )为(wéi )微(wēi )行(háng ),多(duō )近(jìn )幸(xìng )小(xiǎo )臣(chén ),赵(zhào )、李(lǐ )从(cóng )微(wēi )贱(jiàn )专(zhuān )宠(chǒng ),皆(jiē )皇(huáng )太(tài )后(hòu )与(yǔ )诸(zhū )舅(jiù )夙(sù )夜(yè )所(suǒ )常(cháng )忧(yōu )。至(zhì )亲(qīn )难(nán )数(shù )言(yán ),故(gù )推(tuī )永(yǒng )等(děng )使(shǐ )因(yīn )天(tiān )变(biàn )而(ér )切(qiē )谏(jiàn ),劝(quàn )上(shàng )纳(nà )用(yòng )之(zhī )。永(yǒng )自(zì )知(zhī )有(yǒu )内(nèi )应(yīng ),展(zhǎn )意(yì )无(wú )所(suǒ )依(yī )违(wéi ),每(měi )言(yán )事(shì )辄(zhé )见(jiàn )答(dá )礼(lǐ )。至(zhì )上(shàng )此(cǐ )对(duì ),上(shàng )大(dà )怒(nù )。卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )商(shāng )密(mì )擿(tī )永(yǒng )令(lìng )发(fā )去(qù )。上(shàng )使(shǐ )侍(shì )御(yù )史(shǐ )收(shōu )永(yǒng ),敕(chì )过(guò )交(jiāo )道(dào )厩(jiù )者(zhě )勿(wù )追(zhuī ),御(yù )史(shǐ )不(bú )及(jí )永(yǒng ),还(hái ),上(shàng )意(yì )亦(yì )解(jiě ),自(zì )悔(huǐ )。明(míng )年(nián ),征(zhēng )永(yǒng )为(wéi )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū ),迁(qiān )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )给(gěi )事(shì )中(zhōng )。

元(yuán )延(yán )元(yuán )年(nián ),为(wéi )此(cǐ )地(dì )太(tài )守(shǒu )。时(shí ),灾(zāi )异(yì )尤(yóu )数(shù ),永(yǒng )当(dāng )之(zhī )官(guān ),上(shàng )使(shǐ )卫(wèi )尉(wèi )淳(chún )于(yú )长(zhǎng )受(shòu )永(yǒng )所(suǒ )欲(yù )言(yán )。永(yǒng )对(duì )曰(yuē ):

臣(chén )永(yǒng )幸(xìng )得(dé )以(yǐ )愚(yú )朽(xiǔ )之(zhī )材(cái )为(wéi )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū ),备(bèi )拾(shí )遗(yí )之(zhī )臣(chén ),从(cóng )朝(cháo )者(zhě )之(zhī )后(hòu ),进(jìn )不(bú )能(néng )尽(jìn )思(sī )纳(nà )忠(zhōng )辅(fǔ )宣(xuān )圣(shèng )德(dé ),退(tuì )无(wú )被(bèi )坚(jiān )执(zhí )锐(ruì )讨(tǎo )不(bú )义(yì )之(zhī )功(gōng ),猥(wěi )蒙(méng )厚(hòu )恩(ēn ),仍(réng )迁(qiān )至(zhì )北(běi )地(dì )太(tài )过(guò )。绝(jué )命(mìng )陨(yǔn )首(shǒu ),身(shēn )膏(gāo )野(yě )草(cǎo ),不(bú )足(zú )以(yǐ )报(bào )塞(sāi )万(wàn )分(fèn )。陛(bì )下(xià )圣(shèng )德(dé )宽(kuān )仁(rén ),不(bú )遗(yí )易(yì )忘(wàng )之(zhī )臣(chén ),垂(chuí )周(zhōu )文(wén )之(zhī )听(tīng ),下(xià )及(jí )刍(chú )荛(ráo )之(zhī )愚(yú ),有(yǒu )诏(zhào )使(shǐ )卫(wèi )尉(wèi )受(shòu )臣(chén )永(yǒng )所(suǒ )欲(yù )言(yán )。臣(chén )闻(wén )事(shì )君(jūn )之(zhī )义(yì ),有(yǒu )言(yán )责(zé )者(zhě )尽(jìn )其(qí )忠(zhōng ),有(yǒu )官(guān )守(shǒu )者(zhě )修(xiū )其(qí )职(zhí )。臣(chén )永(yǒng )幸(xìng )得(dé )免(miǎn )于(yú )言(yán )责(zé )之(zhī )辜(gū ),有(yǒu )官(guān )守(shǒu )之(zhī )任(rèn ),当(dāng )毕(bì )力(lì )遵(zūn )职(zhí ),养(yǎng )绥(suí )百(bǎi )姓(xìng )而(ér )已(yǐ ),不(bú )宜(yí )复(fù )关(guān )得(dé )失(shī )之(zhī )辞(cí )。忠(zhōng )臣(chén )之(zhī )于(yú )上(shàng ),志(zhì )在(zài )过(guò )厚(hòu ),是(shì )故(gù )远(yuǎn )不(bú )违(wéi )君(jūn ),死(sǐ )不(bú )忘(wàng )国(guó )。昔(xī )史(shǐ )鱼(yú )既(jì )没(méi ),余(yú )忠(zhōng )未(wèi )讫(qì ),委(wěi )柩(jiù )后(hòu )寝(qǐn ),以(yǐ )尸(shī )达(dá )诚(chéng );汲(jí )黯(àn )身(shēn )外(wài )思(sī )内(nèi ),发(fā )愤(fèn )舒(shū )忧(yōu ),遗(yí )言(yán )李(lǐ )息(xī )。经(jīng )曰(yuē ):“虽(suī )尔(ěr )身(shēn )在(zài )外(wài ),乃(nǎi )心(xīn )无(wú )不(bú )在(zài )王(wáng )室(shì )。”臣(chén )永(yǒng )幸(xìng )得(dé )给(gěi )事(shì )中(zhōng )出(chū )入(rù )三(sān )年(nián ),虽(suī )执(zhí )干(gàn )戈(gē )守(shǒu )边(biān )垂(chuí ),思(sī )慕(mù )之(zhī )心(xīn )常(cháng )存(cún )于(yú )省(shěng )闼(tà ),是(shì )以(yǐ )敢(gǎn )越(yuè )郡(jùn )吏(lì )之(zhī )职(zhí ),陈(chén )累(lèi )年(nián )之(zhī )忧(yōu )。

臣(chén )闻(wén )天(tiān )生(shēng )蒸(zhēng )民(mín ),不(bú )能(néng )相(xiàng )治(zhì ),为(wéi )立(lì )王(wáng )者(zhě )以(yǐ )统(tǒng )理(lǐ )之(zhī ),方(fāng )制(zhì )海(hǎi )内(nèi )非(fēi )为(wéi )天(tiān )子(zǐ ),列(liè )土(tǔ )封(fēng )疆(jiāng )非(fēi )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu ),皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )民(mín )也(yě )。垂(chuí )三(sān )统(tǒng ),列(liè )三(sān )正(zhèng ),去(qù )无(wú )道(dào ),开(kāi )有(yǒu )德(dé ),不(bú )私(sī )一(yī )姓(xìng ),明(míng )天(tiān )下(xià )乃(nǎi )天(tiān )下(xià )之(zhī )天(tiān )下(xià ),非(fēi )一(yī )人(rén )之(zhī )天(tiān )下(xià )也(yě )。王(wáng )者(zhě )躬(gōng )行(háng )道(dào )德(dé ),承(chéng )顺(shùn )天(tiān )地(dì ),博(bó )爱(ài )仁(rén )怒(nù ),恩(ēn )及(jí )行(háng )苇(wěi ),籍(jí )税(shuì )取(qǔ )民(mín )不(bú )过(guò )常(cháng )法(fǎ ),宫(gōng )室(shì )车(chē )服(fú )不(bú )逾(yú )制(zhì )度(dù ),事(shì )节(jiē )财(cái )足(zú ),黎(lí )庶(shù )和(hé )睦(mù ),则(zé )卦(guà )气(qì )理(lǐ )效(xiào ),五(wǔ )征(zhēng )时(shí )序(xù ),百(bǎi )姓(xìng )寿(shòu )考(kǎo ),庶(shù )草(cǎo )蕃(fān )滋(zī ),符(fú )瑞(ruì )并(bìng )降(jiàng ),以(yǐ )昭(zhāo )保(bǎo )右(yòu )。失(shī )道(dào )妄(wàng )行(háng ),逆(nì )天(tiān )暴(bào )物(wù ),穷(qióng )奢(shē )极(jí )欲(yù ),湛(zhàn )湎(miǎn )荒(huāng )淫(yín ),妇(fù )言(yán )是(shì )从(cóng ),诛(zhū )逐(zhú )仁(rén )贤(xián ),离(lí )逖(tì )骨(gǔ )肉(ròu ),群(qún )小(xiǎo )用(yòng )事(shì ),峻(jùn )刑(xíng )重(zhòng )赋(fù ),百(bǎi )姓(xìng )愁(chóu )怨(yuàn ),则(zé )卦(guà )气(qì )悖(bèi )乱(luàn ),咎(jiù )征(zhēng )著(zhe )邮(yóu ),上(shàng )天(tiān )震(zhèn )怒(nù ),灾(zāi )异(yì )屡(lǚ )降(jiàng ),日(rì )月(yuè )薄(báo )食(shí ),五(wǔ )星(xīng )失(shī )行(háng ),山(shān )崩(bēng )川(chuān )溃(kuì ),水(shuǐ )泉(quán )踊(yǒng )出(chū ),妖(yāo )孽(niè )并(bìng )见(jiàn ),茀(bó )星(xīng )耀(yào )光(guāng ),饥(jī )馑(jǐn )荐(jiàn )臻(zhēn ),百(bǎi )姓(xìng )短(duǎn )折(shé ),万(wàn )物(wù )夭(yāo )伤(shāng )。终(zhōng )不(bú )改(gǎi )寤(wù ),恶(è )洽(qià )变(biàn )备(bèi ),不(bú )复(fù )谴(qiǎn )告(gào ),更(gèng )命(mìng )有(yǒu )德(dé )。《诗(shī )》云(yún ):“乃(nǎi )眷(juàn )四(sì )顾(gù ),此(cǐ )惟(wéi )予(yǔ )宅(zhái )。”

夫(fū )去(qù )恶(è )夺(duó )弱(ruò ),迁(qiān )命(mìng )贤(xián )圣(shèng ),天(tiān )地(dì )之(zhī )常(cháng )经(jīng ),百(bǎi )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě )。加(jiā )以(yǐ )功(gōng )德(dé )有(yǒu )厚(hòu )薄(báo ),期(qī )质(zhì )有(yǒu )修(xiū )短(duǎn ),时(shí )世(shì )有(yǒu )中(zhōng )季(jì ),天(tiān )道(dào )有(yǒu )盛(shèng )衰(shuāi )。陛(bì )下(xià )承(chéng )八(bā )世(shì )之(zhī )功(gōng )业(yè ),当(dāng )阳(yáng )数(shù )之(zhī )标(biāo )季(jì ),涉(shè )三(sān )七(qī )之(zhī )节(jiē )纪(jì ),遭(zāo )《无(wú )妄(wàng )》之(zhī )卦(guà )运(yùn ),直(zhí )百(bǎi )六(liù )之(zhī )灾(zāi )厄(è )。三(sān )难(nán )异(yì )科(kē ),杂(zá )焉(yān )同(tóng )会(huì )。建(jiàn )始(shǐ )元(yuán )年(nián )以(yǐ )来(lái )二(èr )十(shí )载(zǎi )间(jiān ),群(qún )灾(zāi )大(dà )异(yì ),交(jiāo )错(cuò )锋(fēng )起(qǐ ),多(duō )于(yú )《春(chūn )秋(qiū )》所(suǒ )书(shū )。八(bā )世(shì )著(zhe )记(jì ),久(jiǔ )不(bú )塞(sāi )除(chú ),重(zhòng )以(yǐ )今(jīn )年(nián )正(zhèng )月(yuè )己(jǐ )亥(hài )朔(shuò )日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī ),三(sān )朝(cháo )之(zhī )会(huì ),四(sì )月(yuè )丁(dīng )酉(yǒu )四(sì )方(fāng )众(zhòng )星(xīng )白(bái )昼(zhòu )流(liú )陨(yǔn ),七(qī )月(yuè )辛(xīn )未(wèi )彗(huì )星(xīng )横(héng )天(tiān )。乘(chéng )三(sān )难(nán )之(zhī )际(jì )会(huì ),畜(chù )众(zhòng )多(duō )之(zhī )灾(zāi )异(yì ),因(yīn )之(zhī )以(yǐ )饥(jī )馑(jǐn ),接(jiē )之(zhī )以(yǐ )不(bú )赡(shàn )。彗(huì )星(xīng ),极(jí )异(yì )也(yě ),土(tǔ )精(jīng )所(suǒ )生(shēng ),流(liú )陨(yǔn )之(zhī )应(yīng )出(chū )于(yú )饥(jī )变(biàn )之(zhī )后(hòu ),兵(bīng )乱(luàn )作(zuò )矣(yǐ ),厥(jué )期(qī )不(bú )久(jiǔ ),隆(lóng )德(dé )积(jī )善(shàn ),惧(jù )不(bú )克(kè )济(jì )。内(nèi )则(zé )为(wéi )深(shēn )宫(gōng )后(hòu )庭(tíng )将(jiāng )有(yǒu )骄(jiāo )臣(chén )悍(hàn )妾(qiè )醉(zuì )酒(jiǔ )狂(kuáng )悖(bèi )卒(zú )起(qǐ )之(zhī )败(bài ),北(běi )宫(gōng )苑(yuàn )囿(yòu )街(jiē )巷(xiàng )之(zhī )中(zhōng )臣(chén )妾(qiè )之(zhī )家(jiā )幽(yōu )闲(xián )之(zhī )处(chù )徵(zhēng )舒(shū )、崔(cuī )杼(zhù )之(zhī )乱(luàn );外(wài )则(zé )为(wéi )诸(zhū )夏(xià )下(xià )土(tǔ )将(jiāng )有(yǒu )樊(fán )并(bìng )、苏(sū )令(lìng )、陈(chén )胜(shèng )、项(xiàng )梁(liáng )奋(fèn )臂(bì )之(zhī )祸(huò )。内(nèi )乱(luàn )朝(cháo )暮(mù ),日(rì )戒(jiè )诸(zhū )夏(xià ),举(jǔ )兵(bīng )以(yǐ )火(huǒ )角(jiǎo )为(wéi )期(qī )。安(ān )危(wēi )之(zhī )分(fèn )界(jiè ),宗(zōng )庙(miào )之(zhī )至(zhì )忧(yōu ),臣(chén )永(yǒng )所(suǒ )以(yǐ )破(pò )胆(dǎn )寒(hán )心(xīn ),豫(yù )言(yán )之(zhī )累(lèi )年(nián )。下(xià )有(yǒu )其(qí )萌(méng ),然(rán )后(hòu )变(biàn )见(jiàn )于(yú )上(shàng ),可(kě )不(bú )致(zhì )慎(shèn )!

祸(huò )起(qǐ )细(xì )微(wēi ),奸(jiān )生(shēng )所(suǒ )易(yì )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )正(zhèng )君(jūn )臣(chén )之(zhī )义(yì ),无(wú )复(fù )与(yǔ )群(qún )小(xiǎo )媟(xiè )黩(dú )燕(yàn )饮(yǐn );中(zhōng )黄(huáng )门(mén )后(hòu )庭(tíng )素(sù )骄(jiāo )慢(màn )不(bú )谨(jǐn )尝(cháng )以(yǐ )醉(zuì )酒(jiǔ )失(shī )臣(chén )礼(lǐ )者(zhě ),悉(xī )出(chū )勿(wù )留(liú )。勤(qín )三(sān )纲(gāng )之(zhī )严(yán ),修(xiū )后(hòu )宫(gōng )之(zhī )政(zhèng ),抑(yì )远(yuǎn )骄(jiāo )妒(dù )之(zhī )宪(xiàn ),崇(chóng )近(jìn )婉(wǎn )顺(shùn )之(zhī )行(háng ),加(jiā )惠(huì )失(shī )志(zhì )之(zhī )人(rén ),怀(huái )柔(róu )怨(yuàn )恨(hèn )之(zhī )心(xīn )。保(bǎo )至(zhì )尊(zūn )之(zhī )重(zhòng ),秉(bǐng )帝(dì )王(wáng )之(zhī )威(wēi ),朝(cháo )觐(jìn )法(fǎ )出(chū )而(ér )后(hòu )驾(jià ),陈(chén )兵(bīng )清(qīng )道(dào )而(ér )后(hòu )行(háng ),无(wú )复(fù )轻(qīng )身(shēn )独(dú )出(chū ),饮(yǐn )食(shí )臣(chén )妾(qiè )之(zhī )家(jiā )。三(sān )者(zhě )既(jì )除(chú ),内(nèi )乱(luàn )之(zhī )路(lù )塞(sāi )矣(yǐ )。

诸(zhū )夏(xià )举(jǔ )兵(bīng ),萌(méng )在(zài )民(mín )饥(jī )馑(jǐn )而(ér )吏(lì )不(bú )恤(xù ),兴(xìng )于(yú )百(bǎi )姓(xìng )困(kùn )而(ér )赋(fù )敛(liǎn )重(zhòng ),发(fā )于(yú )下(xià )怨(yuàn )离(lí )而(ér )上(shàng )不(bú )知(zhī )。《易(yì )》曰(yuē ):“屯(tún )其(qí )膏(gāo ),小(xiǎo )贞(zhēn )吉(jí ),大(dà )贞(zhēn )凶(xiōng )。”传(chuán )曰(yuē ):“饥(jī )而(ér )不(bú )损(sǔn )兹(zī )谓(wèi )泰(tài ),厥(jué )灾(zāi )水(shuǐ ),厥(jué )咎(jiù )亡(wáng )。”《訞(yāo )辞(cí )》曰(yuē ):“关(guān )动(dòng )牡(mǔ )飞(fēi ),辟(pì )为(wéi )无(wú )道(dào ),臣(chén )为(wéi )非(fēi ),厥(jué )咎(jiù )乱(luàn )臣(chén )谋(móu )篡(cuàn )。”王(wáng )者(zhě )遭(zāo )衰(shuāi )难(nán )之(zhī )世(shì ),有(yǒu )饥(jī )馑(jǐn )之(zhī )灾(zāi ),不(bú )损(sǔn )用(yòng )而(ér )大(dà )自(zì )润(rùn ),故(gù )凶(xiōng );百(bǎi )姓(xìng )困(kùn )贫(pín )无(wú )以(yǐ )共(gòng )求(qiú ),愁(chóu )悲(bēi )怨(yuàn )恨(hèn ),故(gù )水(shuǐ );城(chéng )关(guān )守(shǒu )国(guó )之(zhī )固(gù ),固(gù )将(jiāng )去(qù )焉(yān ),故(gù )牡(mǔ )飞(fēi )。往(wǎng )年(nián )郡(jùn )国(guó )二(èr )十(shí )一(yī )伤(shāng )于(yú )水(shuǐ ),灾(zāi ),禾(hé )黍(shǔ )不(bú )入(rù )。今(jīn )年(nián )蚕(cán )麦(mài )咸(xián )恶(è )。百(bǎi )川(chuān )沸(fèi )腾(téng ),江(jiāng )河(hé )溢(yì )决(jué ),大(dà )水(shuǐ )泛(fàn )滥(làn )郡(jùn )国(guó )五(wǔ )十(shí )有(yǒu )余(yú )。比(bǐ )年(nián )丧(sàng )稼(jià ),时(shí )过(guò )无(wú )宿(xiǔ )麦(mài )。百(bǎi )姓(xìng )失(shī )业(yè )流(liú )散(sàn ),群(qún )辈(bèi )守(shǒu )关(guān )。大(dà )异(yì )较(jiào )炳(bǐng )如(rú )彼(bǐ ),水(shuǐ )灾(zāi )浩(hào )浩(hào ),黎(lí )庶(shù )穷(qióng )困(kùn )如(rú )此(cǐ ),宜(yí )损(sǔn )常(cháng )税(shuì )小(xiǎo )自(zì )润(rùn )之(zhī )时(shí ),而(ér )有(yǒu )司(sī )奏(zòu )请(qǐng )加(jiā )赋(fù ),甚(shèn )缪(miù )经(jīng )义(yì ),逆(nì )于(yú )民(mín )心(xīn ),布(bù )怨(yuàn )趋(qū )祸(huò )之(zhī )道(dào )也(yě )。牡(mǔ )飞(fēi )之(zhī )状(zhuàng ),殆(dài )为(wéi )此(cǐ )发(fā )。古(gǔ )者(zhě )谷(gǔ )不(bú )登(dēng )亏(kuī )膳(shàn ),灾(zāi )屡(lǚ )至(zhì )损(sǔn )服(fú ),凶(xiōng )年(nián )不(bú )堲(jí )涂(tú ),明(míng )王(wáng )之(zhī )制(zhì )也(yě )《诗(shī )》云(yún ):“凡(fán )民(mín )有(yǒu )丧(sàng ),扶(fú )服(fú )救(jiù )之(zhī )。”《论(lùn )语(yǔ )》曰(yuē ):“百(bǎi )姓(xìng )不(bú )足(zú ),君(jūn )孰(shú )予(yǔ )足(zú )?”臣(chén )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )勿(wù )许(xǔ )加(jiā )赋(fù )之(zhī )奏(zòu ),益(yì )减(jiǎn )大(dà )官(guān )、导(dǎo )官(guān )、中(zhōng )御(yù )府(fǔ )、均(jūn )官(guān )、掌(zhǎng )畜(chù )、廪(lǐn )牺(xī )用(yòng )度(dù ),止(zhǐ )尚(shàng )方(fāng )、织(zhī )室(shì )、京(jīng )师(shī )郡(jùn )国(guó )工(gōng )服(fú )官(guān )发(fā )输(shū )造(zào )作(zuò ),以(yǐ )助(zhù )大(dà )司(sī )农(nóng )。流(liú )恩(ēn )广(guǎng )施(shī ),振(zhèn )赡(shàn )困(kùn )乏(fá ),开(kāi )关(guān )梁(liáng ),内(nèi )流(liú )民(mín ),恣(zì )所(suǒ )欲(yù )之(zhī ),以(yǐ )救(jiù )基(jī )急(jí )。立(lì )春(chūn ),遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )循(xún )行(háng )风(fēng )俗(sú ),宣(xuān )布(bù )圣(shèng )德(dé ),存(cún )恤(xù )孤(gū )寡(guǎ ),问(wèn )民(mín )所(suǒ )苦(kǔ ),劳(láo )二(èr )千(qiān )石(shí ),敕(chì )劝(quàn )耕(gēng )桑(sāng ),毋(wú )夺(duó )农(nóng )时(shí ),以(yǐ )慰(wèi )绥(suí )元(yuán )元(yuán )之(zhī )心(xīn ),防(fáng )塞(sāi )大(dà )奸(jiān )之(zhī )隙(xì ),诸(zhū )夏(xià )之(zhī )乱(luàn ),庶(shù )几(jǐ )可(kě )息(xī )。

臣(chén )闻(wén )上(shàng )主(zhǔ )可(kě )与(yǔ )为(wéi )善(shàn )而(ér )不(bú )可(kě )与(yǔ )为(wéi )恶(è ),下(xià )主(zhǔ )可(kě )与(yǔ )为(wéi )恶(è )而(ér )不(bú )可(kě )与(yǔ )为(wéi )善(shàn )。陛(bì )下(xià )天(tiān )然(rán )之(zhī )性(xìng ),疏(shū )通(tōng )聪(cōng )敏(mǐn ),上(shàng )主(zhǔ )之(zhī )姿(zī )也(yě )。少(shǎo )省(shěng )愚(yú )臣(chén )之(zhī )言(yán ),感(gǎn )寤(wù )三(sān )难(nán ),深(shēn )畏(wèi )大(dà )异(yì ),定(dìng )心(xīn )为(wéi )善(shàn ),捐(juān )忘(wàng )邪(xié )志(zhì ),毋(wú )二(èr )旧(jiù )愆(qiān ),厉(lì )精(jīng )致(zhì )政(zhèng ),至(zhì )诚(chéng )应(yīng )天(tiān ),则(zé )积(jī )异(yì )塞(sāi )于(yú )上(shàng ),祸(huò )乱(luàn )伏(fú )于(yú )下(xià ),何(hé )忧(yōu )患(huàn )之(zhī )有(yǒu )?窃(qiè )恐(kǒng )陛(bì )下(xià )公(gōng )志(zhì )未(wèi )专(zhuān ),私(sī )好(hǎo )颇(pō )存(cún ),尚(shàng )爱(ài )群(qún )小(xiǎo ),不(bú )肯(kěn )为(wéi )耳(ěr )!对(duì )奏(zòu ),天(tiān )子(zǐ )甚(shèn )感(gǎn )其(qí )言(yán )。

永(yǒng )于(yú )经(jīng )书(shū ),泛(fàn )为(wéi )疏(shū )达(dá ),与(yǔ )杜(dù )钦(qīn )、杜(dù )邺(yè )略(luè )等(děng ),不(bú )能(néng )洽(qià )浃(jiā )如(rú )刘(liú )向(xiàng )父(fù )子(zǐ )及(jí )扬(yáng )雄(xióng )也(yě )。其(qí )于(yú )天(tiān )官(guān )、《京(jīng )氏(shì )易(yì )》最(zuì )密(mì ),故(gù )善(shàn )言(yán )灾(zāi )异(yì ),前(qián )后(hòu )所(suǒ )上(shàng )四(sì )十(shí )余(yú )事(shì ),略(luè )相(xiàng )反(fǎn )复(fù ),专(zhuān )攻(gōng )上(shàng )身(shēn )与(yǔ )后(hòu )宫(gōng )而(ér )已(yǐ )。党(dǎng )于(yú )王(wáng )氏(shì ),上(shàng )亦(yì )知(zhī )之(zhī ),不(bú )甚(shèn )亲(qīn )信(xìn )也(yě )。

永(yǒng )所(suǒ )居(jū )任(rèn )职(zhí ),为(wéi )北(běi )地(dì )太(tài )守(shǒu )岁(suì )余(yú ),卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )商(shāng )薨(hōng ),曲(qǔ )阳(yáng )侯(hóu )根(gēn )为(wéi )票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),荐(jiàn )永(yǒng ),征(zhēng )入(rù )为(wéi )大(dà )司(sī )农(nóng )。岁(suì )余(yú ),永(yǒng )病(bìng ),三(sān )月(yuè ),有(yǒu )司(sī )奏(zòu )请(qǐng )免(miǎn )。故(gù )事(shì ),公(gōng )卿(qīng )病(bìng ),辄(zhé )赐(cì )告(gào ),至(zhì )永(yǒng )独(dú )即(jí )时(shí )免(miǎn )。数(shù )月(yuè ),卒(zú )于(yú )家(jiā )。本(běn )名(míng )并(bìng ),以(yǐ )尉(wèi )氏(shì )樊(fán )并(bìng )反(fǎn ),更(gèng )名(míng )永(yǒng )云(yún )。

杜(dù )邺(yè )字(zì )子(zǐ )夏(xià ),本(běn )魏(wèi )郡(jùn )繁(fán )阳(yáng )人(rén )也(yě )。祖(zǔ )父(fù )及(jí )父(fù )积(jī )功(gōng )劳(láo )皆(jiē )至(zhì )郡(jùn )守(shǒu ),武(wǔ )帝(dì )时(shí )徙(xǐ )茂(mào )陵(líng )。邺(yè )少(shǎo )孤(gū ),其(qí )母(mǔ )张(zhāng )敞(chǎng )女(nǚ )。邺(yè )。邺(yè )壮(zhuàng ),从(cóng )敞(chǎng )子(zǐ )吉(jí )学(xué )问(wèn ),得(dé )其(qí )家(jiā )书(shū )。以(yǐ )孝(xiào )廉(lián )以(yǐ )郎(láng )。

与(yǔ )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )音(yīn )善(shàn )。平(píng )阿(ā )侯(hóu )谭(tán )不(bú )受(shòu )城(chéng )门(mén )职(zhí ),后(hòu )薨(hōng ),上(shàng )闵(mǐn )悔(huǐ )之(zhī ),乃(nǎi )复(fù )令(lìng )谭(tán )弟(dì )成(chéng )都(dōu )侯(hóu )商(shāng )位(wèi )特(tè )进(jìn ),领(lǐng )城(chéng )门(mén )兵(bīng ),得(dé )举(jǔ )吏(lì )如(rú )将(jiāng )军(jūn )府(fǔ )。邺(yè )见(jiàn )音(yīn )前(qián )与(yǔ )平(píng )阿(ā )有(yǒu )隙(xì ),即(jí )说(shuō )音(yīn )曰(yuē ):“邺(yè )闻(wén )人(rén )情(qíng ),恩(ēn )深(shēn )者(zhě )其(qí )养(yǎng )谨(jǐn ),爱(ài )至(zhì )者(zhě )其(qí )求(qiú )详(xiáng )。夫(fū )戚(qī )而(ér )不(bú )见(jiàn )殊(shū ),孰(shú )能(néng )无(wú )怨(yuàn )?此(cǐ )《棠(táng )棣(dì )》、《角(jiǎo )弓(gōng )》之(zhī )诗(shī )所(suǒ )以(yǐ )作(zuò )也(yě )。昔(xī )秦(qín )伯(bó )有(yǒu )千(qiān )乘(chéng )之(zhī )国(guó ),而(ér )不(bú )能(néng )容(róng )其(qí )母(mǔ )弟(dì ),《春(chūn )秋(qiū )》亦(yì )书(shū )而(ér )讥(jī )焉(yān )。周(zhōu )、召(zhào )则(zé )不(bú )然(rán ),忠(zhōng )以(yǐ )相(xiàng )辅(fǔ ),义(yì )以(yǐ )相(xiàng )匡(kuāng ),同(tóng )己(jǐ )之(zhī )亲(qīn ),等(děng )己(jǐ )之(zhī )尊(zūn ),不(bú )以(yǐ )圣(shèng )德(dé )独(dú )兼(jiān )国(guó )宠(chǒng ),又(yòu )不(bú )为(wéi )长(zhǎng )专(zhuān )受(shòu )荣(róng )任(rèn ),分(fèn )职(zhí )于(yú )陕(shǎn ),并(bìng )为(wéi )弼(bì )疑(yí )。故(gù )内(nèi )无(wú )感(gǎn )恨(hèn )之(zhī )隙(xì ),外(wài )无(wú )侵(qīn )侮(wǔ )之(zhī )羞(xiū ),俱(jù )享(xiǎng )天(tiān )晁(cháo ),两(liǎng )荷(hé )高(gāo )名(míng )者(zhě ),盖(gài )以(yǐ )此(cǐ )也(yě )。窃(qiè )见(jiàn )成(chéng )都(dōu )侯(hóu )以(yǐ )特(tè )进(jìn )领(lǐng )城(chéng )门(mén )兵(bīng ),复(fù )有(yǒu )诏(zhào )得(dé )举(jǔ )吏(lì )如(rú )五(wǔ )府(fǔ ),此(cǐ )明(míng )诏(zhào )所(suǒ )欲(yù )庞(páng )也(yě )。将(jiāng )军(jūn )宜(yí )承(chéng )顺(shùn )圣(shèng )意(yì ),加(jiā )异(yì )往(wǎng )时(shí ),每(měi )事(shì )凡(fán )议(yì ),必(bì )与(yǔ )及(jí )之(zhī ),指(zhǐ )为(wéi )诚(chéng )父(fù ),出(chū )于(yú )将(jiāng )军(jūn ),则(zé )孰(shú )敢(gǎn )不(bú )说(shuō )谕(yù )?昔(xī )文(wén )侯(hóu )寤(wù )大(dà )雁(yàn )之(zhī )献(xiàn )而(ér )父(fù )子(zǐ )益(yì )亲(qīn ),陈(chén )平(píng )共(gòng )一(yī )饭(fàn )之(zhī )馔(zhuàn )而(ér )将(jiāng )相(xiàng )加(jiā )欢(huān ),所(suǒ )接(jiē )虽(suī )在(zài )楹(yíng )阶(jiē )俎(zǔ )豆(dòu )之(zhī )间(jiān ),其(qí )于(yú )为(wéi )国(guó )折(shé )冲(chōng )厌(yàn )难(nán ),岂(qǐ )不(bú )远(yuǎn )哉(zāi )!窃(qiè )慕(mù )仓(cāng )唐(táng )、陆(lù )子(zǐ )之(zhī )义(yì ),所(suǒ )白(bái )奥(ào )内(nèi ),唯(wéi )深(shēn )察(chá )焉(yān )。”音(yīn )甚(shèn )嘉(jiā )其(qí )言(yán ),由(yóu )是(shì )与(yǔ )成(chéng )都(dōu )侯(hóu )商(shāng )亲(qīn )密(mì ),二(èr )人(rén )皆(jiē )重(zhòng )邺(yè )。后(hòu )以(yǐ )病(bìng )去(qù )郎(láng )。商(shāng )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),除(chú )邺(yè )主(zhǔ )簿(bù ),以(yǐ )为(wéi )腹(fù )心(xīn ),举(jǔ )侍(shì )御(yù )史(shǐ )。哀(āi )帝(dì )即(jí )位(wèi ),迁(qiān )为(wéi )凉(liáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。邺(yè )居(jū )职(zhí )宽(kuān )舒(shū ),少(shǎo )威(wēi )严(yán ),数(shù )年(nián )以(yǐ )病(bìng )免(miǎn )。

是(shì )时(shí ),帝(dì )祖(zǔ )母(mǔ )定(dìng )陶(táo )傅(fù )太(tài )后(hòu )称(chēng )皇(huáng )太(tài )太(tài )后(hòu ),帝(dì )母(mǔ )丁(dīng )姬(jī )称(chēng )帝(dì )太(tài )后(hòu ),而(ér )皇(huáng )后(hòu )即(jí )傅(fù )太(tài )后(hòu )从(cóng )弟(dì )子(zǐ )也(yě )。傅(fù )氏(shì )侯(hóu )者(zhě )三(sān )人(rén ),丁(dīng )氏(shì )侯(hóu )者(zhě )二(èr )人(rén )。又(yòu )封(fēng )傅(fù )太(tài )后(hòu )同(tóng )母(mǔ )弟(dì )子(zǐ )郑(zhèng )业(yè )为(wéi )阳(yáng )信(xìn )侯(hóu )。傅(fù )太(tài )后(hòu )尤(yóu )与(yǔ )政(zhèng )专(zhuān )权(quán )。元(yuán )寿(shòu )元(yuán )年(nián )正(zhèng )月(yuè )朔(shuò ),上(shàng )以(yǐ )皇(huáng )后(hòu )父(fù )孔(kǒng )乡(xiāng )侯(hóu )傅(fù )晏(yàn )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),而(ér )帝(dì )舅(jiù )阳(yáng )安(ān )侯(hóu )丁(dīng )明(míng )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )。临(lín )拜(bài ),日(rì )食(shí ),诏(zhào )举(jǔ )方(fāng )正(zhèng )直(zhí )言(yán )。扶(fú )阳(yáng )侯(hóu )韦(wéi )育(yù )举(jǔ )邺(yè )方(fāng )正(zhèng ),邺(yè )对(duì )曰(yuē ):

臣(chén )闻(wén )禽(qín )息(xī )忧(yōu )国(guó ),碎(suì )首(shǒu )不(bú )恨(hèn );卞(biàn )和(hé )献(xiàn )宝(bǎo ),刖(yuè )足(zú )愿(yuàn )之(zhī )。臣(chén )幸(xìng )得(dé )奉(fèng )直(zhí )言(yán )之(zhī )诏(zhào ),无(wú )二(èr )者(zhě )之(zhī )危(wēi ),敢(gǎn )不(bú )极(jí )陈(chén )!臣(chén )闻(wén )阳(yáng )尊(zūn )阴(yīn )卑(bēi ),卑(bēi )者(zhě )随(suí )尊(zūn ),尊(zūn )者(zhě )兼(jiān )卑(bēi ),天(tiān )之(zhī )道(dào )也(yě )。是(shì )以(yǐ )男(nán )虽(suī )贱(jiàn ),各(gè )为(wéi )其(qí )家(jiā )阳(yáng );女(nǚ )虽(suī )贵(guì ),犹(yóu )为(wéi )其(qí )国(guó )阴(yīn )。故(gù )礼(lǐ )明(míng )三(sān )从(cóng )之(zhī )义(yì ),虽(suī )有(yǒu )文(wén )母(mǔ )之(zhī )德(dé ),必(bì )系(xì )于(yú )子(zǐ )。《春(chūn )秋(qiū )》不(bú )书(shū )纪(jì )侯(hóu )之(zhī )母(mǔ ),阴(yīn )义(yì )杀(shā )也(yě )。昔(xī )郑(zhèng )伯(bó )随(suí )姜(jiāng )氏(shì )之(zhī )欲(yù ),终(zhōng )有(yǒu )叔(shū )段(duàn )篡(cuàn )国(guó )之(zhī )祸(huò );周(zhōu )襄(xiāng )王(wáng )内(nèi )迫(pò )惠(huì )后(hòu )之(zhī )难(nán ),而(ér )遭(zāo )居(jū )郑(zhèng )之(zhī )危(wēi )。汉(hàn )兴(xìng ),吕(lǚ )太(tài )后(hòu )权(quán )私(sī )亲(qīn )属(shǔ ),又(yòu )以(yǐ )外(wài )孙(sūn )为(wéi )孝(xiào )惠(huì )后(hòu ),是(shì )时(shí )继(jì )嗣(sì )不(bú )明(míng ),凡(fán )事(shì )多(duō )暗(àn ),昼(zhòu )昏(hūn )冬(dōng )雷(léi )之(zhī )变(biàn ),不(bú )可(kě )胜(shèng )载(zǎi )。窃(qiè )见(jiàn )陛(bì )下(xià )行(háng )不(bú )偏(piān )之(zhī )政(zhèng ),每(měi )事(shì )约(yuē )俭(jiǎn ),非(fēi )礼(lǐ )不(bú )动(dòng ),诚(chéng )欲(yù )正(zhèng )身(shēn )与(yǔ )天(tiān )下(xià )更(gèng )始(shǐ )也(yě )。然(rán )嘉(jiā )瑞(ruì )未(wèi )应(yīng ),而(ér )日(rì )食(shí )、地(dì )震(zhèn ),民(mín )讹(é )言(yán )行(háng )筹(chóu ),传(chuán )相(xiàng )惊(jīng )恐(kǒng )。案(àn )《春(chūn )秋(qiū )》灾(zāi )异(yì ),以(yǐ )指(zhǐ )象(xiàng )为(wéi )言(yán )语(yǔ ),故(gù )在(zài )于(yú )得(dé )一(yī )类(lèi )而(ér )达(dá )之(zhī )也(yě )。日(rì )食(shí ),明(míng )阳(yáng )为(wéi )阴(yīn )所(suǒ )临(lín ),《坤(kūn )卦(guà )》乘(chéng )《离(lí )》,《明(míng )夷(yí )》之(zhī )象(xiàng )也(yě )。《坤(kūn )》以(yǐ )法(fǎ )地(dì ),为(wéi )土(tǔ )为(wéi )母(mǔ ),以(yǐ )安(ān )静(jìng )为(wéi )德(dé )。震(zhèn ),大(dà )阴(yīn )之(zhī )效(xiào )也(yě )。占(zhàn )象(xiàng )甚(shèn )明(míng ),臣(chén )敢(gǎn )不(bú )直(zhí )言(yán )其(qí )事(shì )!

昔(xī )曾(céng )子(zǐ )问(wèn )从(cóng )令(lìng )之(zhī )义(yì ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“是(shì )何(hé )言(yán )与(yǔ )!”善(shàn )闵(mǐn )子(zǐ )骞(qiān )守(shǒu )礼(lǐ )不(bú )苟(gǒu ),从(cóng )亲(qīn )所(suǒ )行(háng ),无(wú )非(fēi )理(lǐ )者(zhě ),故(gù )无(wú )可(kě )间(jiān )也(yě )。前(qián )大(dà )司(sī )马(mǎ )新(xīn )都(dōu )侯(hóu )莽(mǎng )退(tuì )伏(fú )弟(dì )家(jiā ),以(yǐ )诏(zhào )策(cè )决(jué ),复(fù )遣(qiǎn )就(jiù )国(guó )。高(gāo )昌(chāng )侯(hóu )宏(hóng )去(qù )蕃(fān )自(zì )绝(jué ),犹(yóu )受(shòu )封(fēng )土(tǔ )。制(zhì )书(shū )侍(shì )中(zhōng )、驸(fù )马(mǎ )都(dōu )尉(wèi )迁(qiān )不(bú )忠(zhōng )巧(qiǎo )佞(nìng ),免(miǎn )归(guī )故(gù )郡(jùn ),间(jiān )未(wèi )旬(xún )月(yuè ),则(zé )有(yǒu )诏(zhào )还(hái ),大(dà )臣(chén )奏(zòu )正(zhèng )其(qí )罚(fá ),卒(zú )不(bú )得(dé )遣(qiǎn ),而(ér )反(fǎn )兼(jiān )官(guān )奉(fèng )使(shǐ ),显(xiǎn )宠(chǒng )过(guò )故(gù )。及(jí )阳(yáng )信(xìn )侯(hóu )业(yè ),皆(jiē )缘(yuán )私(sī )君(jūn )国(guó ),非(fēi )功(gōng )义(yì )所(suǒ )止(zhǐ )。诸(zhū )外(wài )家(jiā )昆(kūn )弟(dì )无(wú )贤(xián )不(bú )肖(xiāo ),并(bìng )侍(shì )帷(wéi )幄(wò ),布(bù )在(zài )列(liè )位(wèi ),或(huò )典(diǎn )兵(bīng )卫(wèi ),或(huò )将(jiāng )军(jūn )屯(tún ),宠(chǒng )意(yì )并(bìng )于(yú )一(yī )家(jiā ),积(jī )贵(guì )之(zhī )势(shì ),世(shì )所(suǒ )稀(xī )见(jiàn )所(suǒ )稀(xī )闻(wén )也(yě )。至(zhì )乃(nǎi )并(bìng )置(zhì )大(dà )司(sī )马(mǎ )、将(jiāng )军(jūn )之(zhī )官(guān )。皇(huáng )甫(fǔ )虽(suī )盛(shèng ),三(sān )桓(huán )虽(suī )隆(lóng ),鲁(lǔ )为(wéi )作(zuò )三(sān )军(jūn ),无(wú )以(yǐ )甚(shèn )此(cǐ )。当(dāng )拜(bài )之(zhī )日(rì ),暗(àn )然(rán )日(rì )食(shí )。不(bú )在(zài )前(qián )后(hòu ),临(lín )事(shì )而(ér )发(fā )者(zhě ),明(míng )陛(bì )下(xià )谦(qiān )逊(xùn )无(wú )专(zhuān ),承(chéng )指(zhǐ )非(fēi )一(yī ),所(suǒ )言(yán )辄(zhé )听(tīng ),所(suǒ )欲(yù )辄(zhé )随(suí ),有(yǒu )罪(zuì )恶(è )者(zhě )不(bú )坐(zuò )辜(gū )罚(fá ),无(wú )功(gōng )能(néng )者(zhě )毕(bì )受(shòu )官(guān )爵(jué ),流(liú )渐(jiàn )积(jī )猥(wěi ),正(zhèng )尤(yóu )在(zài )是(shì ),欲(yù )令(lìng )昭(zhāo )昭(zhāo )以(yǐ )觉(jiào )圣(shèng )朝(cháo )。昔(xī )诗(shī )人(rén )所(suǒ )刺(cì ),《春(chūn )秋(qiū )》所(suǒ )讥(jī ),指(zhǐ )象(xiàng )如(rú )此(cǐ ),殆(dài )不(bú )在(zài )它(tā )。由(yóu )后(hòu )视(shì )前(qián ),忿(fèn )邑(yì )非(fēi )之(zhī ),逮(dǎi )身(shēn )所(suǒ )行(háng ),不(bú )自(zì )镜(jìng )见(jiàn ),则(zé )以(yǐ )为(wéi )可(kě ),计(jì )之(zhī )过(guò )者(zhě )。疏(shū )贱(jiàn )独(dú )偏(piān )见(jiàn ),疑(yí )内(nèi )亦(yì )有(yǒu )此(cǐ )类(lèi )。天(tiān )变(biàn )不(bú )空(kōng ),保(bǎo )右(yòu )世(shì )主(zhǔ )如(rú )此(cǐ )之(zhī )至(zhì ),奈(nài )何(hé )不(bú )应(yīng )!

臣(chén )闻(wén )野(yě )鸡(jī )著(zhe )怪(guài ),高(gāo )宗(zōng )深(shēn )动(dòng );大(dà )风(fēng )暴(bào )过(guò ),成(chéng )王(wáng )怛(dá )然(rán )。愿(yuàn )陛(bì )下(xià )加(jiā )致(zhì )精(jīng )诚(chéng ),思(sī )承(chéng )始(shǐ )初(chū ),事(shì )稽(jī )诸(zhū )古(gǔ ),以(yǐ )厌(yàn )下(xià )心(xīn ),则(zé )黎(lí )庶(shù )群(qún )生(shēng )无(wú )不(bú )说(shuō )喜(xǐ ),上(shàng )帝(dì )百(bǎi )神(shén )收(shōu )还(hái )威(wēi )怒(nù ),祯(zhēn )祥(xiáng )福(fú )禄(lù )何(hé )嫌(xián )不(bú )报(bào )!

邺(yè )未(wèi )拜(bài ),病(bìng )卒(zú )。邺(yè )言(yán )民(mín )讹(é )言(yán )行(háng )筹(chóu ),及(jí )谷(gǔ )永(yǒng )言(yán )王(wáng )者(zhě )买(mǎi )私(sī )田(tián ),彗(huì )星(xīng )陨(yǔn )石(shí )牡(mǔ )飞(fēi )之(zhī )占(zhàn ),语(yǔ )在(zài )《五(wǔ )行(háng )志(zhì )》。

初(chū ),邺(yè )从(cóng )张(zhāng )吉(jí )学(xué ),吉(jí )子(zǐ )竦(sǒng )又(yòu )幼(yòu )孤(gū ),从(cóng )邺(yè )学(xué )问(wèn ),亦(yì )著(zhe )于(yú )世(shì ),尤(yóu )长(zhǎng )小(xiǎo )学(xué )。邺(yè )于(yú )林(lín ),清(qīng )静(jìng )好(hǎo )古(gǔ ),亦(yì )有(yǒu )雅(yǎ )材(cái ),建(jiàn )武(wǔ )中(zhōng )历(lì )位(wèi )列(liè )卿(qīng ),至(zhì )大(dà )司(sī )空(kōng )。其(qí )正(zhèng )文(wén )字(zì )过(guò )于(yú )邺(yè )、竦(sǒng ),故(gù )世(shì )言(yán )小(xiǎo )学(xué )者(zhě )由(yóu )杜(dù )公(gōng )。

赞(zàn )曰(yuē ):孝(xiào )成(chéng )之(zhī )世(shì ),委(wěi )政(zhèng )外(wài )家(jiā ),诸(zhū )舅(jiù )持(chí )权(quán ),重(zhòng )于(yú )丁(dīng )、傅(fù )在(zài )孝(xiào )哀(āi )时(shí )。故(gù )杜(dù )邺(yè )敢(gǎn )讥(jī )丁(dīng )、傅(fù ),而(ér )钦(qīn )、永(yǒng )不(bú )敢(gǎn )言(yán )王(wáng )氏(shì ),其(qí )势(shì )然(rán )也(yě )。及(jí )钦(qīn )欲(yù )挹(yì )损(sǔn )凤(fèng )权(quán ),而(ér )邺(yè )附(fù )会(huì )音(yīn )、商(shāng )。永(yǒng )陈(chén )三(sān )七(qī )之(zhī )戒(jiè ),斯(sī )为(wéi )忠(zhōng )焉(yān ),至(zhì )其(qí )引(yǐn )申(shēn )伯(bó )以(yǐ )阿(ā )凤(fèng ),隙(xì )平(píng )阿(ā )于(yú )车(chē )骑(qí ),指(zhǐ )金(jīn )、火(huǒ )以(yǐ )求(qiú )合(hé ),可(kě )谓(wèi )谅(liàng )不(bú )足(zú )而(ér )谈(tán )有(yǒu )余(yú )者(zhě )。孔(kǒng )子(zǐ )称(chēng )“友(yǒu )多(duō )闻(wén )”,三(sān )人(rén )近(jìn )之(zhī )矣(yǐ )。

阅读:25199

打赏捐助〔Donate〕>>>

《谷永杜邺传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库