俶真训【登录】

ok8.org > 《淮南子》 > 《俶真训》 > 拼音版

有(yǒu )始(shǐ )者(zhě ),有(yǒu )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )有(yǒu )始(shǐ )者(zhě ),有(yǒu )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )夫(fū )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )有(yǒu )始(shǐ )者(zhě )。有(yǒu )有(yǒu )者(zhě ),有(yǒu )无(wú )者(zhě ),有(yǒu )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )有(yǒu )无(wú )者(zhě ),有(yǒu )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )夫(fū )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )有(yǒu )无(wú )者(zhě )。所(suǒ )谓(wèi )有(yǒu )始(shǐ )者(zhě ):繁(fán )愤(fèn )未(wèi )发(fā ),萌(méng )兆(zhào )牙(yá ),未(wèi )有(yǒu )形(xíng )埒(liè )垠(yín )堮(è ),无(wú )无(wú )蝡(ruǎn )蝡(ruǎn ),将(jiāng )欲(yù )生(shēng )兴(xìng ),而(ér )未(wèi )成(chéng )物(wù )类(lèi ),有(yǒu )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )有(yǒu )始(shǐ )者(zhě ):天(tiān )气(qì )始(shǐ )下(xià ),地(dì )气(qì )始(shǐ )上(shàng ),阴(yīn )阳(yáng )错(cuò )合(hé ),相(xiàng )与(yǔ )优(yōu )游(yóu ),竞(jìng )畅(chàng )于(yú )宇(yǔ )宙(zhòu )之(zhī )间(jiān ),被(bèi )德(dé )含(hán )和(hé ),缤(bīn )纷(fēn )茏(lóng )苁(cōng ),欲(yù )与(yǔ )物(wù )接(jiē )而(ér )未(wèi )成(chéng )兆(zhào )朕(zhèn )。有(yǒu )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )夫(fū )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )有(yǒu )始(shǐ )者(zhě ):天(tiān )含(hán )和(hé )而(ér )未(wèi )降(jiàng ),地(dì )怀(huái )气(qì )而(ér )未(wèi )扬(yáng ),虚(xū )无(wú )寂(jì )寞(mò ),萧(xiāo )条(tiáo )霄(xiāo )雿(diào ),无(wú )有(yǒu )仿(fǎng )佛(fó )气(qì )遂(suí ),而(ér )大(dà )通(tōng )冥(míng )冥(míng )者(zhě )也(yě )。

有(yǒu )有(yǒu )者(zhě ):言(yán )万(wàn )物(wù )掺(chān )落(luò ),根(gēn )茎(jīng )枝(zhī )叶(yè ),青(qīng )葱(cōng )苓(líng )茏(lóng ),萑(huán )蔰(hù )炫(xuàn )煌(huáng ),蠉(xuān )飞(fēi )蠕(rú )动(dòng ),蚑(qí )行(háng )哙(kuài )息(xī ),可(kě )切(qiē )循(xún )耀(yào )把(bǎ )握(wò )而(ér )有(yǒu )数(shù )量(liàng )。有(yǒu )无(wú )者(zhě ):视(shì )之(zhī )不(bú )见(jiàn )其(qí )形(xíng ),听(tīng )之(zhī )不(bú )闻(wén )其(qí )声(shēng ),扪(mén )之(zhī )不(bú )可(kě )得(dé )也(yě ),望(wàng )之(zhī )不(bú )可(kě )极(jí )也(yě ),储(chǔ )与(yǔ )扈(hù )冶(yě ),浩(hào )浩(hào )瀚(hàn )瀚(hàn ),不(bú )可(kě )隐(yǐn )仪(yí )揆(kuí )度(dù )而(ér )通(tōng )光(guāng )耀(yào )者(zhě )。有(yǒu )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )有(yǒu )无(wú )者(zhě ):包(bāo )裹(guǒ )天(tiān )地(dì ),陶(táo )冶(yě )万(wàn )物(wù ),大(dà )通(tōng )混(hún )冥(míng ),深(shēn )闳(hóng )广(guǎng )大(dà ),不(bú )可(kě )为(wéi )外(wài ),析(xī )豪(háo )剖(pōu )芒(máng ),不(bú )可(kě )为(wéi )内(nèi ),无(wú )环(huán )堵(dǔ )之(zhī )字(zì ),而(ér )生(shēng )有(yǒu )无(wú )之(zhī )根(gēn )。有(yǒu )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )夫(fū )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )有(yǒu )无(wú )者(zhě ):天(tiān )地(dì )未(wèi )剖(pōu ),阴(yīn )阳(yáng )未(wèi )判(pàn ),四(sì )时(shí )未(wèi )分(fèn ),万(wàn )物(wù )未(wèi )生(shēng ),汪(wāng )然(rán )平(píng )静(jìng ),寂(jì )然(rán )清(qīng )澄(chéng ),莫(mò )见(jiàn )其(qí )形(xíng )。若(ruò )光(guāng )耀(yào )之(zhī )间(jiān )于(yú )无(wú )有(yǒu ),退(tuì )而(ér )自(zì )失(shī )也(yě ),曰(yuē ):予(yǔ )能(néng )有(yǒu )无(wú ),而(ér )未(wèi )能(néng )无(wú )无(wú )也(yě )。及(jí )其(qí )为(wéi )无(wú )无(wú ),至(zhì )妙(miào )何(hé )从(cóng )及(jí )此(cǐ )哉(zāi )!

夫(fū )大(dà )块(kuài )载(zǎi )我(wǒ )以(yǐ )形(xíng ),劳(láo )我(wǒ )以(yǐ )生(shēng ),逸(yì )我(wǒ )以(yǐ )老(lǎo ),休(xiū )我(wǒ )以(yǐ )死(sǐ )。善(shàn )我(wǒ )生(shēng )者(zhě ),乃(nǎi )所(suǒ )以(yǐ )善(shàn )我(wǒ )死(sǐ )也(yě )。夫(fū )藏(cáng )舟(zhōu )于(yú )壑(hè ),藏(cáng )山(shān )于(yú )泽(zé ),人(rén )谓(wèi )之(zhī )固(gù )矣(yǐ )。虽(suī )然(rán ),夜(yè )半(bàn )有(yǒu )力(lì )者(zhě )负(fù )而(ér )趋(qū ),寐(mèi )者(zhě )不(bú )知(zhī ),犹(yóu )有(yǒu )所(suǒ )遁(dùn )。若(ruò )藏(cáng )天(tiān )下(xià )于(yú )天(tiān )下(xià ),则(zé )无(wú )所(suǒ )遁(dùn )其(qí )形(xíng )矣(yǐ )。物(wù )岂(qǐ )可(kě )谓(wèi )无(wú )大(dà )扬(yáng )攉(huō )乎(hū )?一(yī )范(fàn )人(rén )之(zhī )形(xíng )而(ér )犹(yóu )喜(xǐ )。若(ruò )人(rén )者(zhě ),千(qiān )变(biàn )万(wàn )化(huà )而(ér )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )极(jí )也(yě ),弊(bì )而(ér )复(fù )新(xīn ),其(qí )为(wéi )乐(lè )也(yě )。可(kě )胜(shèng )计(jì )邪(xié )?譬(pì )若(ruò )梦(mèng )为(wéi )鸟(niǎo )而(ér )飞(fēi )于(yú )天(tiān ),梦(mèng )为(wéi )鱼(yú )而(ér )没(méi )于(yú )渊(yuān ),方(fāng )其(qí )梦(mèng )也(yě ),不(bú )知(zhī )其(qí )梦(mèng )也(yě ),觉(jiào )而(ér )后(hòu )知(zhī )其(qí )梦(mèng )也(yě )。今(jīn )将(jiāng )有(yǒu )大(dà )觉(jiào ),然(rán )后(hòu )知(zhī )今(jīn )此(cǐ )之(zhī )为(wéi )大(dà )梦(mèng )也(yě )。始(shǐ )吾(wú )未(wèi )生(shēng )之(zhī )时(shí ),焉(yān )知(zhī )生(shēng )之(zhī )乐(lè )也(yě );今(jīn )吾(wú )未(wèi )死(sǐ ),又(yòu )焉(yān )知(zhī )死(sǐ )之(zhī )不(bú )乐(lè )也(yě )。昔(xī )公(gōng )牛(niú )哀(āi )转(zhuǎn )病(bìng )也(yě ),七(qī )日(rì )化(huà )为(wéi )虎(hǔ ),其(qí )兄(xiōng )掩(yǎn )户(hù )而(ér )入(rù )觇(chān )之(zhī ),则(zé )虎(hǔ )搏(bó )而(ér )杀(shā )之(zhī )。是(shì )故(gù )文(wén )章(zhāng )成(chéng )兽(shòu ),爪(zhǎo )牙(yá )移(yí )易(yì ),志(zhì )与(yǔ )心(xīn )变(biàn ),神(shén )与(yǔ )形(xíng )化(huà )。方(fāng )其(qí )为(wéi )虎(hǔ )也(yě ),不(bú )知(zhī )其(qí )尝(cháng )为(wéi )人(rén )也(yě );方(fāng )其(qí )为(wéi )人(rén ),不(bú )知(zhī )其(qí )且(qiě )为(wéi )虎(hǔ )也(yě )。二(èr )者(zhě )代(dài )谢(xiè )舛(chuǎn )驰(chí ),各(gè )乐(lè )其(qí )成(chéng )形(xíng ),狡(jiǎo )猾(huá )钝(dùn )愍(mǐn ),是(shì )非(fēi )无(wú )端(duān ),孰(shú )知(zhī )其(qí )所(suǒ )萌(méng )?

夫(fū )水(shuǐ )向(xiàng )冬(dōng )则(zé )凝(níng )而(ér )为(wéi )冰(bīng ),冰(bīng )迎(yíng )春(chūn )则(zé )泮(pàn )而(ér )为(wéi )水(shuǐ ),冰(bīng )水(shuǐ )移(yí )易(yì )于(yú )前(qián )后(hòu ),若(ruò )周(zhōu )员(yuán )而(ér )趋(qū ),孰(shú )暇(xiá )知(zhī )其(qí )所(suǒ )苦(kǔ )乐(lè )乎(hū )?是(shì )故(gù )形(xíng )伤(shāng )于(yú )寒(hán )暑(shǔ )燥(zào )湿(shī )之(zhī )虐(nuè )者(zhě ),形(xíng )苑(yuàn )而(ér )神(shén )壮(zhuàng );神(shén )伤(shāng )乎(hū )喜(xǐ )怒(nù )思(sī )虑(lǜ )之(zhī )患(huàn )者(zhě ),神(shén )尽(jìn )而(ér )形(xíng )有(yǒu )余(yú )。故(gù )罢(bà )马(mǎ )之(zhī )死(sǐ )也(yě ),剥(bāo )之(zhī )若(ruò )槁(gǎo );狡(jiǎo )狗(gǒu )之(zhī )死(sǐ )也(yě ),割(gē )之(zhī )犹(yóu )濡(rú )。是(shì )故(gù )伤(shāng )死(sǐ )者(zhě )其(qí )鬼(guǐ )娆(ráo ),时(shí )既(jì )者(zhě )其(qí )神(shén )漠(mò ),是(shì )皆(jiē )不(bú )得(dé )形(xíng )神(shén )俱(jù )没(méi )也(yě )。夫(fū )圣(shèng )人(rén )用(yòng )心(xīn ),杖(zhàng )性(xìng )依(yī )神(shén ),相(xiàng )扶(fú )而(ér )得(dé )终(zhōng )始(shǐ ),是(shì )故(gù )其(qí )寐(mèi )不(bú )梦(mèng ),其(qí )觉(jiào )不(bú )忧(yōu )。

古(gǔ )之(zhī )人(rén )有(yǒu )处(chù )混(hún )冥(míng )之(zhī )中(zhōng ),神(shén )气(qì )不(bú )荡(dàng )于(yú )外(wài ),万(wàn )物(wù )恬(tián )漠(mò )以(yǐ )愉(yú )静(jìng ),搀(chān )枪(qiāng )衡(héng )杓(sháo )之(zhī )气(qì ),莫(mò )不(bú )弥(mí )靡(mí )而(ér )不(bú )能(néng )为(wéi )害(hài )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),万(wàn )民(mín )猖(chāng )狂(kuáng ),不(bú )知(zhī )东(dōng )西(xī );含(hán )哺(bǔ )而(ér )游(yóu ),鼓(gǔ )腹(fù )而(ér )熙(xī );交(jiāo )被(bèi )天(tiān )和(hé ),食(shí )于(yú )地(dì )德(dé );不(bú )以(yǐ )曲(qǔ )故(gù )是(shì )非(fēi )相(xiàng )尤(yóu );茫(máng )茫(máng )沉(chén )沉(chén ),是(shì )谓(wèi )大(dà )治(zhì )。于(yú )是(shì )在(zài )上(shàng )位(wèi )者(zhě ),左(zuǒ )右(yòu )而(ér )使(shǐ )之(zhī ),毋(wú )淫(yín )其(qí )性(xìng );镇(zhèn )抚(fǔ )而(ér )有(yǒu )之(zhī ),毋(wú )迁(qiān )其(qí )德(dé )。是(shì )故(gù )仁(rén )义(yì )不(bú )布(bù ),而(ér )万(wàn )物(wù )蕃(fān )殖(zhí );赏(shǎng )罚(fá )不(bú )施(shī ),而(ér )天(tiān )下(xià )宾(bīn )服(fú )。其(qí )道(dào )可(kě )以(yǐ )大(dà )美(měi )兴(xìng ),而(ér )难(nán )以(yǐ )自(zì )计(jì )举(jǔ )也(yě )。是(shì )故(gù )日(rì )计(jì )之(zhī )不(bú )足(zú ),而(ér )岁(suì )计(jì )之(zhī )有(yǒu )余(yú )。

夫(fū )鱼(yú )相(xiàng )忘(wàng )于(yú )江(jiāng )湖(hú ),人(rén )相(xiàng )忘(wàng )于(yú )道(dào )术(shù )。古(gǔ )之(zhī )真(zhēn )人(rén ),立(lì )于(yú )天(tiān )地(dì )之(zhī )本(běn ),中(zhōng )至(zhì )优(yōu )游(yóu ),抱(bào )德(dé )炀(yáng )和(hé ),而(ér )万(wàn )物(wù )杂(zá )累(lèi )焉(yān ),孰(shú )肯(kěn )解(jiě )构(gòu )人(rén )间(jiān )之(zhī )事(shì ),以(yǐ )物(wù )烦(fán )其(qí )性(xìng )命(mìng )乎(hū )?

夫(fū )道(dào )有(yǒu )经(jīng )纪(jì )条(tiáo )贯(guàn ),得(dé )一(yī )之(zhī )道(dào ),连(lián )干(gàn )枝(zhī )万(wàn )叶(yè )。是(shì )故(gù )贵(guì )有(yǒu )以(yǐ )行(háng )令(lìng ),贱(jiàn )有(yǒu )以(yǐ )忘(wàng )卑(bēi ),贫(pín )有(yǒu )以(yǐ )乐(lè )业(yè ),困(kùn )有(yǒu )以(yǐ )处(chù )危(wēi )。夫(fū )大(dà )寒(hán )至(zhì ),霜(shuāng )雪(xuě )降(jiàng ),然(rán )后(hòu )知(zhī )松(sōng )柏(bǎi )之(zhī )茂(mào )也(yě );据(jù )难(nán )履(lǚ )危(wēi ),利(lì )害(hài )陈(chén )于(yú )前(qián ),然(rán )后(hòu )知(zhī )圣(shèng )人(rén )之(zhī )不(bú )失(shī )道(dào )也(yě )。是(shì )故(gù )能(néng )戴(dài )大(dà )员(yuán )者(zhě )履(lǚ )大(dà )方(fāng ),镜(jìng )太(tài )清(qīng )者(zhě )视(shì )大(dà )明(míng ),立(lì )太(tài )平(píng )者(zhě )处(chù )大(dà )堂(táng ),能(néng )游(yóu )冥(míng )冥(míng )者(zhě )与(yǔ )日(rì )月(yuè )同(tóng )光(guāng )。是(shì )故(gù )以(yǐ )道(dào )为(wéi )竿(gān ),以(yǐ )德(dé )为(wéi )纶(lún ),礼(lǐ )乐(lè )为(wéi )钩(gōu ),仁(rén )义(yì )为(wéi )饵(ěr ),投(tóu )之(zhī )于(yú )江(jiāng ),浮(fú )之(zhī )于(yú )海(hǎi ),万(wàn )物(wù )纷(fēn )纷(fēn ),孰(shú )非(fēi )其(qí )有(yǒu )?

夫(fū )挟(jiā )依(yī )于(yú )跂(qí )跃(yuè )之(zhī )术(shù ),提(tí )挈(qiè )人(rén )间(jiān )之(zhī )际(jì ),掸(dǎn )掞(yǎn )挺(tǐng )挏(dòng )世(shì )之(zhī )风(fēng )俗(sú ),以(yǐ )摸(mō )苏(sū )牵(qiān )连(lián )物(wù )之(zhī )微(wēi )妙(miào ),犹(yóu )得(dé )肆(sì )其(qí )志(zhì ),充(chōng )其(qí )欲(yù ),何(hé )况(kuàng )怀(huái )环(huán )玮(wěi )之(zhī )道(dào ),忘(wàng )肝(gān )胆(dǎn ),遗(yí )耳(ěr )目(mù ),独(dú )浮(fú )游(yóu )无(wú )方(fāng )之(zhī )外(wài ),不(bú )与(yǔ )物(wù )相(xiàng )弊(bì )镲(chǎ ),中(zhōng )徙(xǐ )倚(yǐ )无(wú )形(xíng )之(zhī )域(yù ),而(ér )和(hé )以(yǐ )天(tiān )地(dì )者(zhě )乎(hū )!若(ruò )然(rán )者(zhě ),偃(yǎn )其(qí )聪(cōng )明(míng ),而(ér )抱(bào )其(qí )太(tài )素(sù ),以(yǐ )利(lì )害(hài )为(wéi )尘(chén )垢(gòu ),以(yǐ )死(sǐ )生(shēng )为(wéi )昼(zhòu )夜(yè )。是(shì )故(gù )目(mù )观(guān )玉(yù )辂(lù )瑰(guī )象(xiàng )之(zhī )状(zhuàng ),耳(ěr )听(tīng )《白(bái )雪(xuě )》《清(qīng )角(jiǎo )》之(zhī )声(shēng ),不(bú )能(néng )以(yǐ )乱(luàn )其(qí )神(shén );登(dēng )千(qiān )仞(rèn )之(zhī )谿(jī ),临(lín )蝯(yuán )眩(xuàn )之(zhī )岸(àn ),不(bú )足(zú )以(yǐ )滑(huá )其(qí )和(hé );譬(pì )若(ruò )钟(zhōng )山(shān )之(zhī )玉(yù ),炊(chuī )以(yǐ )炉(lú )炭(tàn ),三(sān )日(rì )三(sān )夜(yè )而(ér )色(sè )泽(zé )不(bú )变(biàn ),则(zé )至(zhì )德(dé )天(tiān )地(dì )之(zhī )精(jīng )也(yě )。是(shì )故(gù )生(shēng )不(bú )足(zú )以(yǐ )使(shǐ )之(zhī ),利(lì )何(hé )足(zú )以(yǐ )动(dòng )之(zhī )?死(sǐ )不(bú )足(zú )以(yǐ )禁(jìn )之(zhī ),害(hài )何(hé )足(zú )以(yǐ )恐(kǒng )之(zhī )?明(míng )于(yú )死(sǐ )生(shēng )之(zhī )分(fèn ),达(dá )于(yú )利(lì )害(hài )之(zhī )变(biàn ),虽(suī )以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )易(yì )骭(gàn )之(zhī )一(yī )毛(máo ),无(wú )所(suǒ )概(gài )于(yú )志(zhì )也(yě )。

夫(fū )贵(guì )贱(jiàn )之(zhī )于(yú )身(shēn )也(yě ),犹(yóu )条(tiáo )风(fēng )之(zhī )时(shí )丽(lì )也(yě );毁(huǐ )誉(yù )之(zhī )于(yú )己(jǐ ),犹(yóu )蚊(wén )虻(méng )之(zhī )一(yī )过(guò )也(yě )。夫(fū )秉(bǐng )皓(hào )白(bái )而(ér )不(bú )黑(hēi ),行(háng )纯(chún )粹(cuì )而(ér )不(bú )糅(róu ),处(chù )玄(xuán )冥(míng )而(ér )不(bú )暗(àn ),休(xiū )于(yú )天(tiān )钧(jūn )而(ér )不(bú )伪(wěi ),孟(mèng )门(mén )、终(zhōng )隆(lóng )之(zhī )山(shān )不(bú )能(néng )禁(jìn ),唯(wéi )体(tǐ )道(dào )能(néng )不(bú )败(bài ),湍(tuān )濑(lài )、旋(xuán )渊(yuān )、吕(lǚ )梁(liáng )之(zhī )深(shēn )不(bú )能(néng )留(liú )也(yě ),太(tài )行(háng )石(shí )涧(jiàn )、飞(fēi )狐(hú )、句(jù )望(wàng )之(zhī )险(xiǎn )不(bú )能(néng )难(nán )也(yě )。是(shì )故(gù )身(shēn )处(chù )江(jiāng )海(hǎi )之(zhī )上(shàng ),而(ér )神(shén )游(yóu )魏(wèi )阙(què )之(zhī )下(xià ),非(fēi )得(dé )一(yī )原(yuán ),孰(shú )能(néng )至(zhì )于(yú )此(cǐ )哉(zāi )!

是(shì )故(gù )与(yǔ )至(zhì )人(rén )居(jū ),使(shǐ )家(jiā )忘(wàng )贫(pín ),使(shǐ )王(wáng )公(gōng )简(jiǎn )其(qí )富(fù )贵(guì )而(ér )乐(lè )卑(bēi )贱(jiàn ),勇(yǒng )者(zhě )衰(shuāi )其(qí )气(qì ),贪(tān )者(zhě )消(xiāo )其(qí )欲(yù ),坐(zuò )而(ér )不(bú )教(jiāo ),立(lì )而(ér )不(bú )议(yì ),虚(xū )而(ér )往(wǎng )者(zhě )实(shí )而(ér )归(guī ),故(gù )不(bú )言(yán )而(ér )能(néng )饮(yǐn )人(rén )以(yǐ )和(hé )。是(shì )故(gù )至(zhì )道(dào )无(wú )为(wéi ),一(yī )龙(lóng )一(yī )蛇(shé );盈(yíng )缩(suō )卷(juàn )舒(shū ),与(yǔ )时(shí )变(biàn )化(huà )。外(wài )从(cóng )其(qí )风(fēng ),内(nèi )守(shǒu )其(qí )性(xìng );耳(ěr )目(mù )不(bú )耀(yào ),思(sī )虑(lǜ )不(bú )营(yíng );其(qí )所(suǒ )居(jū )神(shén )者(zhě ),台(tái )简(jiǎn )以(yǐ )游(yóu )太(tài )清(qīng ),引(yǐn )楯(dùn )万(wàn )物(wù ),群(qún )美(měi )萌(méng )生(shēng )。是(shì )故(gù )事(shì )其(qí )神(shén )者(zhě )神(shén )去(qù )之(zhī ),休(xiū )其(qí )神(shén )者(zhě )神(shén )居(jū )之(zhī )。道(dào )出(chū )一(yī )原(yuán ),通(tōng )九(jiǔ )门(mén ),散(sàn )六(liù )衙(yá ),设(shè )于(yú )无(wú )垓(gāi )坫(diàn )之(zhī )宇(yǔ ),寂(jì )寞(mò )以(yǐ )虚(xū )无(wú )。非(fēi )有(yǒu )为(wéi )于(yú )物(wù )也(yě ),物(wù )以(yǐ )有(yǒu )为(wéi )于(yú )己(jǐ )也(yě )。是(shì )故(gù )举(jǔ )事(shì )而(ér )顺(shùn )于(yú )道(dào )者(zhě ),非(fēi )道(dào )之(zhī )所(suǒ )为(wéi )也(yě ),道(dào )之(zhī )所(suǒ )施(shī )也(yě )。

夫(fū )天(tiān )之(zhī )所(suǒ )覆(fù ),地(dì )之(zhī )所(suǒ )载(zǎi ),六(liù )合(hé )所(suǒ )包(bāo ),阴(yīn )阳(yáng )所(suǒ )呴(hǒu ),雨(yǔ )露(lù )所(suǒ )濡(rú ),道(dào )德(dé )所(suǒ )扶(fú ),此(cǐ )皆(jiē )生(shēng )一(yī )父(fù )母(mǔ )而(ér )阅(yuè )一(yī )和(hé )也(yě )。是(shì )故(gù )槐(huái )榆(yú )与(yǔ )橘(jú )柚(yòu )合(hé )而(ér )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì ),有(yǒu )苗(miáo )与(yǔ )三(sān )危(wēi )通(tōng )为(wéi )一(yī )家(jiā )。夫(fū )目(mù )视(shì )鸿(hóng )鹄(hú )之(zhī )飞(fēi ),耳(ěr )听(tīng )琴(qín )瑟(sè )之(zhī )声(shēng ),而(ér )心(xīn )在(zài )雁(yàn )门(mén )之(zhī )间(jiān )。一(yī )身(shēn )之(zhī )中(zhōng ),神(shén )之(zhī )分(fèn )离(lí )剖(pōu )判(pàn ),六(liù )合(hé )之(zhī )内(nèi ),一(yī )举(jǔ )而(ér )千(qiān )万(wàn )里(lǐ )。是(shì )故(gù )自(zì )其(qí )异(yì )者(zhě )视(shì )之(zhī ),肝(gān )胆(dǎn )胡(hú )、越(yuè );自(zì )其(qí )同(tóng )者(zhě )视(shì )之(zhī ),万(wàn )物(wù )一(yī )圈(quān )也(yě )。百(bǎi )家(jiā )异(yì )说(shuō ),各(gè )有(yǒu )所(suǒ )出(chū ),若(ruò )夫(fū )墨(mò )、杨(yáng )、申(shēn )、商(shāng )之(zhī )于(yú )治(zhì )道(dào ),犹(yóu )盖(gài )之(zhī )无(wú )一(yī )撩(liáo )而(ér )轮(lún )之(zhī )无(wú )一(yī )辐(fú ),有(yǒu )之(zhī )可(kě )以(yǐ )备(bèi )数(shù ),无(wú )之(zhī )未(wèi )有(yǒu )害(hài )于(yú )用(yòng )也(yě )。己(jǐ )自(zì )以(yǐ )为(wéi )独(dú )擅(shàn )之(zhī ),不(bú )通(tōng )之(zhī )于(yú )天(tiān )地(dì )之(zhī )情(qíng )也(yě )。

今(jīn )夫(fū )冶(yě )工(gōng )之(zhī )铸(zhù )器(qì ),金(jīn )踊(yǒng )跃(yuè )于(yú )炉(lú )中(zhōng ),必(bì )有(yǒu )波(bō )溢(yì )而(ér )播(bō )弃(qì )者(zhě ),其(qí )中(zhōng )地(dì )而(ér )凝(níng )滞(zhì ),亦(yì )有(yǒu )以(yǐ )象(xiàng )于(yú )物(wù )者(zhě )矣(yǐ )。其(qí )形(xíng )虽(suī )有(yǒu )所(suǒ )小(xiǎo )用(yòng )哉(zāi ),然(rán )未(wèi )可(kě )以(yǐ )保(bǎo )于(yú )周(zhōu )室(shì )之(zhī )九(jiǔ )鼎(dǐng )也(yě ),又(yòu )况(kuàng )比(bǐ )于(yú )规(guī )形(xíng )者(zhě )乎(hū )?其(qí )与(yǔ )道(dào )相(xiàng )去(qù )亦(yì )远(yuǎn )矣(yǐ )。今(jīn )夫(fū )万(wàn )物(wù )之(zhī )疏(shū )跃(yuè )枝(zhī )举(jǔ ),百(bǎi )事(shì )之(zhī )茎(jīng )叶(yè )条(tiáo )蘖(niè ),皆(jiē )本(běn )于(yú )一(yī )根(gēn )而(ér )条(tiáo )循(xún )千(qiān )万(wàn )也(yě )。若(ruò )此(cǐ ),则(zé )有(yǒu )所(suǒ )受(shòu )之(zhī )矣(yǐ ),而(ér )非(fēi )所(suǒ )授(shòu )者(zhě )。所(suǒ )受(shòu )者(zhě ),无(wú )授(shòu )也(yě ),而(ér )无(wú )不(bú )受(shòu )也(yě )。无(wú )不(bú )受(shòu )也(yě )者(zhě ),譬(pì )若(ruò )周(zhōu )云(yún )之(zhī )茏(lóng )苁(cōng ),辽(liáo )巢(cháo )彭(péng )濞(bì )而(ér )为(wéi )雨(yǔ ),沈(shěn )溺(nì )万(wàn )物(wù )而(ér )不(bú )与(yǔ )为(wéi )湿(shī )焉(yān )。

今(jīn )夫(fū )善(shàn )射(shè )者(zhě ),有(yǒu )仪(yí )表(biǎo )之(zhī )度(dù ),如(rú )工(gōng )匠(jiàng )有(yǒu )规(guī )矩(jǔ )之(zhī )数(shù ),此(cǐ )皆(jiē )所(suǒ )得(dé )以(yǐ )至(zhì )于(yú )妙(miào )。然(rán )而(ér )奚(xī )仲(zhòng )不(bú )能(néng )为(wéi )逢(féng )蒙(méng ),造(zào )父(fù )不(bú )能(néng )为(wéi )伯(bó )乐(lè )者(zhě ),是(shì )曰(yuē )谕(yù )于(yú )一(yī )曲(qǔ ),而(ér )不(bú )通(tōng )于(yú )万(wàn )方(fāng )之(zhī )际(jì )也(yě )。

今(jīn )以(yǐ )涅(niè )染(rǎn )缁(zī ),则(zé )黑(hēi )于(yú )涅(niè );以(yǐ )蓝(lán )染(rǎn )青(qīng ),则(zé )青(qīng )于(yú )蓝(lán ),涅(niè )非(fēi )缁(zī )也(yě ),青(qīng )非(fēi )蓝(lán )也(yě ),兹(zī )虽(suī )遇(yù )其(qí )母(mǔ ),而(ér )无(wú )能(néng )复(fù )化(huà )已(yǐ )。是(shì )何(hé )则(zé )?以(yǐ )谕(yù )其(qí )转(zhuǎn )而(ér )益(yì )薄(báo )也(yě )。何(hé )况(kuàng )夫(fū )未(wèi )始(shǐ )有(yǒu )涅(niè )蓝(lán )造(zào )化(huà )之(zhī )者(zhě )乎(hū )!其(qí )为(wéi )化(huà )也(yě ),虽(suī )镂(lòu )金(jīn )石(shí )、书(shū )竹(zhú )帛(bó ),何(hé )足(zú )以(yǐ )举(jǔ )其(qí )数(shù )?由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),物(wù )莫(mò )不(bú )生(shēng )于(yú )有(yǒu )也(yě ),小(xiǎo )大(dà )优(yōu )游(yóu )矣(yǐ ),夫(fū )秋(qiū )毫(háo )之(zhī )末(mò ),沦(lún )于(yú )无(wú )间(jiān ),而(ér )复(fù )归(guī )于(yú )大(dà )矣(yǐ )。芦(lú )符(fú )之(zhī )厚(hòu ),通(tōng )于(yú )无(wú )垠(yín )而(ér )复(fù )反(fǎn )于(yú )敦(dūn )庞(páng ),若(ruò )夫(fū )无(wú )秋(qiū )豪(háo )之(zhī )微(wēi ),芦(lú )苻(fú )之(zhī )原(yuán ),四(sì )达(dá )无(wú )镜(jìng ),通(tōng )于(yú )无(wú )圻(qí ),而(ér )莫(mò )之(zhī )要(yào )御(yù )夭(yāo )遏(è )者(zhě ),其(qí )袭(xí )微(wēi )重(zhòng )妙(miào ),挺(tǐng )挏(dòng )万(wàn )物(wù ),揣(chuāi )丸(wán )变(biàn )化(huà ),天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān ),何(hé )足(zú )以(yǐ )论(lùn )之(zhī )!夫(fū )疾(jí )风(fēng )教(jiāo )木(mù ),而(ér )不(bú )能(néng )拔(bá )毛(máo )发(fā );云(yún )台(tái )之(zhī )高(gāo ),堕(duò )者(zhě )折(shé )脊(jǐ )碎(suì )脑(nǎo ),而(ér )蚊(wén )虻(méng )适(shì )足(zú )以(yǐ )翱(áo )翔(xiáng ),夫(fū )与(yǔ )跂(qí )蛲(náo )同(tóng )乘(chéng )天(tiān )机(jī ),夫(fū )受(shòu )形(xíng )于(yú )一(yī )圈(quān ),飞(fēi )轻(qīng )微(wēi )细(xì )者(zhě )犹(yóu )足(zú )以(yǐ )脱(tuō )其(qí )命(mìng ),又(yòu )况(kuàng )未(wèi )有(yǒu )类(lèi )也(yě )?由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),无(wú )形(xíng )而(ér )生(shēng )有(yǒu )形(xíng )亦(yì )明(míng )矣(yǐ )。

是(shì )故(gù )圣(shèng )人(rén )托(tuō )其(qí )神(shén )于(yú )灵(líng )府(fǔ ),而(ér )归(guī )于(yú )万(wàn )物(wù )之(zhī )初(chū );视(shì )于(yú )冥(míng )冥(míng ),听(tīng )于(yú )无(wú )声(shēng ),冥(míng )冥(míng )之(zhī )中(zhōng ),独(dú )见(jiàn )晓(xiǎo )焉(yān );寂(jì )漠(mò )之(zhī )中(zhōng ),独(dú )有(yǒu )照(zhào )焉(yān );其(qí )用(yòng )之(zhī )也(yě )以(yǐ )不(bú )用(yòng ),其(qí )不(bú )用(yòng )也(yě )而(ér )后(hòu )能(néng )用(yòng )之(zhī );其(qí )知(zhī )也(yě )乃(nǎi )不(bú )知(zhī ),其(qí )不(bú )知(zhī )也(yě )而(ér )后(hòu )能(néng )知(zhī )之(zhī )也(yě )。夫(fū )天(tiān )不(bú )定(dìng ),日(rì )月(yuè )无(wú )所(suǒ )载(zǎi );地(dì )不(bú )定(dìng ),草(cǎo )木(mù )无(wú )所(suǒ )植(zhí );所(suǒ )立(lì )于(yú )身(shēn )者(zhě )不(bú )宁(níng ),是(shì )非(fēi )无(wú )所(suǒ )形(xíng )。是(shì )故(gù )有(yǒu )真(zhēn )人(rén )然(rán )后(hòu )有(yǒu )真(zhēn )知(zhī )。其(qí )所(suǒ )持(chí )者(zhě )不(bú )明(míng ),庸(yōng )讵(jù )知(zhī )吾(wú )所(suǒ )谓(wèi )知(zhī )之(zhī )非(fēi )不(bú )知(zhī )欤(yú )?

今(jīn )夫(fū )积(jī )惠(huì )重(zhòng )厚(hòu ),累(lèi )爱(ài )袭(xí )恩(ēn ),以(yǐ )声(shēng )华(huá )呕(ǒu )符(fú )妪(yù )掩(yǎn )万(wàn )民(mín )百(bǎi )姓(xìng ),使(shǐ )知(zhī )之(zhī )欣(xīn )欣(xīn )亟(jí )然(rán ),人(rén )乐(lè )其(qí )性(xìng )者(zhě ),仁(rén )也(yě )。举(jǔ )大(dà )功(gōng ),立(lì )显(xiǎn )名(míng ),体(tǐ )君(jūn )臣(chén ),正(zhèng )上(shàng )下(xià ),明(míng )亲(qīn )疏(shū ),等(děng )贵(guì )贱(jiàn ),存(cún )危(wēi )国(guó ),继(jì )绝(jué )世(shì ),决(jué )挐(ná )治(zhì )烦(fán ),兴(xìng )毁(huǐ )宗(zōng ),立(lì )无(wú )后(hòu )者(zhě ),义(yì )也(yě )。闭(bì )九(jiǔ )窍(qiào ),藏(cáng )心(xīn )志(zhì ),弃(qì )聪(cōng )明(míng ),反(fǎn )无(wú )识(shí ),芒(máng )然(rán )仿(fǎng )佯(yáng )于(yú )尘(chén )埃(āi )之(zhī )外(wài ),而(ér )消(xiāo )摇(yáo )于(yú )无(wú )事(shì )之(zhī )业(yè ),含(hán )阴(yīn )吐(tǔ )阳(yáng ),而(ér )万(wàn )物(wù )和(hé )同(tóng )者(zhě ),德(dé )也(yě )。是(shì )故(gù )道(dào )散(sàn )而(ér )为(wéi )德(dé ),德(dé )溢(yì )而(ér )为(wéi )仁(rén )义(yì ),仁(rén )义(yì )立(lì )而(ér )道(dào )德(dé )废(fèi )矣(yǐ )。

百(bǎi )围(wéi )之(zhī )木(mù ),斩(zhǎn )而(ér )为(wéi )牺(xī )尊(zūn ),镂(lòu )之(zhī )以(yǐ )剞(jī )劂(jué ),杂(zá )之(zhī )以(yǐ )青(qīng )黄(huáng ),华(huá )藻(zǎo )鏄(tuán )鲜(xiān ),龙(lóng )蛇(shé )虎(hǔ )豹(bào ),曲(qǔ )成(chéng )文(wén )章(zhāng ),然(rán )其(qí )断(duàn )在(zài )沟(gōu )中(zhōng ),一(yī )比(bǐ )牺(xī )尊(zūn )沟(gōu )中(zhōng )之(zhī )断(duàn ),则(zé )丑(chǒu )美(měi )有(yǒu )间(jiān )矣(yǐ ),然(rán )而(ér )失(shī )木(mù )性(xìng )钧(jūn )也(yě )。是(shì )故(gù )神(shén )越(yuè )者(zhě )其(qí )言(yán )华(huá ),德(dé )荡(dàng )者(zhě )其(qí )行(háng )伪(wěi )。至(zhì )精(jīng )亡(wáng )于(yú )中(zhōng ),而(ér )言(yán )行(háng )观(guān )于(yú )外(wài ),此(cǐ )不(bú )免(miǎn )以(yǐ )身(shēn )役(yì )物(wù )矣(yǐ )。夫(fū )趋(qū )舍(shě )行(háng )伪(wěi )者(zhě ),为(wéi )精(jīng )求(qiú )于(yú )外(wài )也(yě )。精(jīng )有(yǒu )湫(qiū )尽(jìn ),而(ér )行(háng )无(wú )穷(qióng )极(jí ),则(zé )滑(huá )心(xīn )浊(zhuó )神(shén )而(ér )惑(huò )乱(luàn )其(qí )本(běn )矣(yǐ )。其(qí )所(suǒ )守(shǒu )者(zhě )不(bú )定(dìng ),而(ér )外(wài )婬(yín )于(yú )世(shì )俗(sú )之(zhī )风(fēng ),所(suǒ )断(duàn )差(chà )跌(diē )者(zhě ),而(ér )内(nèi )以(yǐ )浊(zhuó )其(qí )清(qīng )明(míng ),是(shì )故(gù )踌(chóu )躇(chú )以(yǐ )终(zhōng ),而(ér )不(bú )得(dé )须(xū )臾(yú )恬(tián )淡(dàn )矣(yǐ )。

是(shì )故(gù )圣(shèng )人(rén )内(nèi )修(xiū )道(dào )术(shù ),而(ér )不(bú )外(wài )饰(shì )仁(rén )义(yì );不(bú )知(zhī )耳(ěr )目(mù )之(zhī )宣(xuān ),而(ér )游(yóu )于(yú )精(jīng )神(shén )之(zhī )和(hé )。若(ruò )然(rán )者(zhě ),下(xià )揆(kuí )三(sān )泉(quán ),上(shàng )寻(xún )九(jiǔ )天(tiān ),横(héng )廓(kuò )六(liù )合(hé ),揲(dié )贯(guàn )万(wàn )物(wù ),此(cǐ )圣(shèng )人(rén )之(zhī )游(yóu )也(yě )。若(ruò )夫(fū )真(zhēn )人(rén ),则(zé )动(dòng )溶(róng )于(yú )至(zhì )虚(xū )而(ér )游(yóu )于(yú )灭(miè )亡(wáng )之(zhī )野(yě ),骑(qí )蜚(fēi )廉(lián )而(ér )从(cóng )敦(dūn )圄(yǔ ),驰(chí )于(yú )方(fāng )外(wài ),休(xiū )乎(hū )宇(yǔ )内(nèi );烛(zhú )十(shí )日(rì ),而(ér )使(shǐ )风(fēng )雨(yǔ );臣(chén )雷(léi )公(gōng ),役(yì )夸(kuā )父(fù ),妾(qiè )宓(mì )妃(fēi ),妻(qī )织(zhī )女(nǚ ),天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān )何(hé )足(zú )以(yǐ )留(liú )其(qí )志(zhì )!是(shì )故(gù )虚(xū )无(wú )者(zhě )道(dào )之(zhī )舍(shě ),平(píng )易(yì )者(zhě )道(dào )之(zhī )素(sù )。

夫(fū )人(rén )之(zhī )事(shì )其(qí )神(shén )而(ér )娆(ráo )其(qí )精(jīng ),营(yíng )慧(huì )然(rán )而(ér )有(yǒu )求(qiú )于(yú )外(wài ),此(cǐ )皆(jiē )失(shī )其(qí )神(shén )明(míng )而(ér )离(lí )其(qí )宅(zhái )也(yě )。是(shì )故(gù )冻(dòng )者(zhě )假(jiǎ )兼(jiān )衣(yī )于(yú )春(chūn ),而(ér )暍(yē )者(zhě )望(wàng )冷(lěng )风(fēng )于(yú )秋(qiū )。夫(fū )有(yǒu )病(bìng )于(yú )内(nèi )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )色(sè )于(yú )外(wài )矣(yǐ )。夫(fū )梣(cén )木(mù )色(sè )青(qīng )翳(yì ),而(ér )赢(yíng )瘉(yù )蜗(wō )睆(huǎn ),此(cǐ )皆(jiē )治(zhì )目(mù )之(zhī )药(yào )也(yě ),人(rén )无(wú )故(gù )求(qiú )此(cǐ )物(wù )者(zhě ),必(bì )有(yǒu )蔽(bì )其(qí )明(míng )者(zhě )。圣(shèng )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )骇(hài )天(tiān )下(xià )者(zhě ),真(zhēn )人(rén )未(wèi )尝(cháng )过(guò )焉(yān );贤(xián )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )矫(jiǎo )世(shì )俗(sú )者(zhě ),圣(shèng )人(rén )未(wèi )尝(cháng )观(guān )焉(yān )。夫(fū )牛(niú )蹄(tí )之(zhī )涔(cén ),无(wú )尺(chǐ )之(zhī )鲤(lǐ ),块(kuài )阜(fù )之(zhī )山(shān ),无(wú )丈(zhàng )之(zhī )材(cái ),所(suǒ )以(yǐ )然(rán )者(zhě )何(hé )也(yě )?皆(jiē )其(qí )营(yíng )字(zì )狭(xiá )小(xiǎo )而(ér )不(bú )能(néng )容(róng )巨(jù )大(dà )也(yě ),又(yòu )况(kuàng )乎(hū )以(yǐ )无(wú )裹(guǒ )之(zhī )者(zhě )邪(xié ),此(cǐ )其(qí )为(wéi )山(shān )渊(yuān )之(zhī )势(shì )亦(yì )远(yuǎn )矣(yǐ )。夫(fū )人(rén )之(zhī )拘(jū )于(yú )世(shì )也(yě ),必(bì )形(xíng )系(xì )而(ér )神(shén )泄(xiè ),故(gù )不(bú )免(miǎn )于(yú )虚(xū )。使(shǐ )我(wǒ )可(kě )系(xì )羁(jī )者(zhě ),必(bì )其(qí )有(yǒu )命(mìng )在(zài )于(yú )外(wài )也(yě )。

至(zhì )德(dé )之(zhī )世(shì ),甘(gān )瞑(míng )于(yú )溷(hùn )澖(xián )之(zhī )域(yù ),而(ér )徙(xǐ )倚(yǐ )于(yú )汗(hàn )漫(màn )之(zhī )宇(yǔ ),提(tí )挈(qiè )天(tiān )地(dì )而(ér )委(wěi )万(wàn )物(wù ),以(yǐ )鸿(hóng )濛(méng )为(wéi )景(jǐng )柱(zhù ),而(ér )浮(fú )扬(yáng )乎(hū )无(wú )畛(zhěn )崖(yá )之(zhī )际(jì )。是(shì )故(gù )圣(shèng )人(rén )呼(hū )吸(xī )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )气(qì ),而(ér )群(qún )生(shēng )莫(mò )不(bú )颙(yú )颙(yú )然(rán )仰(yǎng )其(qí )德(dé )以(yǐ )和(hé )顺(shùn )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),莫(mò )之(zhī )领(lǐng )理(lǐ ),决(jué )离(lí )隐(yǐn )密(mì )而(ér )自(zì )成(chéng ),浑(hún )浑(hún )苍(cāng )苍(cāng ),纯(chún )朴(pǔ )未(wèi )散(sàn ),旁(páng )薄(báo )为(wéi )一(yī )而(ér )万(wàn )物(wù )大(dà )优(yōu ),是(shì )故(gù )虽(suī )有(yǒu )羿(yì )之(zhī )知(zhī )而(ér )无(wú )所(suǒ )用(yòng )之(zhī )。

及(jí )世(shì )之(zhī )衰(shuāi )也(yě ),至(zhì )伏(fú )羲(xī )氏(shì ),其(qí )道(dào )昧(mèi )昧(mèi )芒(máng )芒(máng )然(rán ),吟(yín )德(dé )怀(huái )和(hé ),被(bèi )施(shī )颇(pō )烈(liè ),而(ér )知(zhī )乃(nǎi )始(shǐ ),皆(jiē )欲(yù )离(lí )其(qí )童(tóng )蒙(méng )之(zhī )心(xīn ),而(ér )觉(jiào )视(shì )于(yú )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān ),是(shì )故(gù )其(qí )德(dé )烦(fán )而(ér )不(bú )能(néng )一(yī )。

乃(nǎi )至(zhì )神(shén )农(nóng )、黄(huáng )帝(dì ),剖(pōu )判(pàn )大(dà )宗(zōng ),窍(qiào )领(lǐng )天(tiān )地(dì ),袭(xí )九(jiǔ )窾(kuǎn ),重(zhòng )九(jiǔ )熟(shú ),提(tí )挈(qiè )阴(yīn )阳(yáng ),嫥(tuán )捖(wán )刚(gāng )柔(róu ),枝(zhī )解(jiě )叶(yè )贯(guàn ),万(wàn )物(wù )百(bǎi )族(zú ),使(shǐ )各(gè )有(yǒu )经(jīng )纪(jì )条(tiáo )贯(guàn )。于(yú )此(cǐ )万(wàn )民(mín )睢(suī )睢(suī )盱(xū )盱(xū )然(rán ),莫(mò )不(bú )竦(sǒng )身(shēn )而(ér )载(zǎi )听(tīng )视(shì ),是(shì )故(gù )治(zhì )而(ér )不(bú )能(néng )和(hé )。

下(xià )栖(qī )迟(chí )至(zhì )于(yú )昆(kūn )吾(wú )、夏(xià )后(hòu )之(zhī )世(shì ),嗜(shì )欲(yù )连(lián )于(yú )物(wù ),聪(cōng )明(míng )诱(yòu )于(yú )外(wài ),而(ér )性(xìng )命(mìng )失(shī )其(qí )得(dé )。施(shī )及(jí )周(zhōu )室(shì )之(zhī )衰(shuāi ),浇(jiāo )淳(chún )散(sàn )朴(pǔ ),杂(zá )道(dào )以(yǐ )伪(wěi ),俭(jiǎn )德(dé )以(yǐ )行(háng ),而(ér )巧(qiǎo )故(gù )萌(méng )生(shēng )。周(zhōu )室(shì )衰(shuāi )而(ér )王(wáng )道(dào )废(fèi ),儒(rú )墨(mò )乃(nǎi )始(shǐ )列(liè )道(dào )而(ér )议(yì ),分(fèn )徒(tú )而(ér )讼(sòng )。于(yú )是(shì )博(bó )学(xué )以(yǐ )疑(yí )圣(shèng ),华(huá )诬(wū )以(yǐ )胁(xié )众(zhòng ),弦(xián )歌(gē )鼓(gǔ )舞(wǔ ),缘(yuán )饰(shì )诗(shī )书(shū ),以(yǐ )买(mǎi )名(míng )誉(yù )于(yú )天(tiān )下(xià )。繁(fán )登(dēng )降(jiàng )之(zhī )礼(lǐ ),饰(shì )绂(fú )冕(miǎn )之(zhī )服(fú ),聚(jù )众(zhòng )不(bú )足(zú )以(yǐ )极(jí )其(qí )变(biàn ),积(jī )财(cái )不(bú )足(zú )以(yǐ )赡(shàn )其(qí )费(fèi ),于(yú )是(shì )万(wàn )民(mín )乃(nǎi )始(shǐ )樠(mán )觟(huà )离(lí )跂(qí ),各(gè )欲(yù )行(háng )其(qí )知(zhī )伪(wěi ),以(yǐ )求(qiú )凿(záo )枘(ruì )于(yú )世(shì ),而(ér )错(cuò )择(zé )名(míng )利(lì )。是(shì )故(gù )百(bǎi )姓(xìng )曼(màn )衍(yǎn )于(yú )婬(yín )荒(huāng )之(zhī )陂(bēi ),而(ér )失(shī )其(qí )大(dà )宗(zōng )之(zhī )本(běn )。夫(fū )世(shì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )丧(sàng )性(xìng )命(mìng ),有(yǒu )衰(shuāi )渐(jiàn )以(yǐ )然(rán ),所(suǒ )由(yóu )来(lái )者(zhě )久(jiǔ )矣(yǐ )。

是(shì )故(gù )圣(shèng )人(rén )之(zhī )学(xué )也(yě ),欲(yù )以(yǐ )返(fǎn )性(xìng )于(yú )初(chū ),而(ér )游(yóu )心(xīn )于(yú )虚(xū )也(yě );达(dá )人(rén )之(zhī )学(xué )也(yě ),欲(yù )以(yǐ )通(tōng )性(xìng )于(yú )辽(liáo )廓(kuò ),而(ér )觉(jiào )于(yú )寂(jì )漠(mò )也(yě )。若(ruò )夫(fū )俗(sú )世(shì )之(zhī )学(xué )也(yě )则(zé )不(bú )然(rán ),擢(zhuó )德(dé )慊(qiè )性(xìng ),内(nèi )愁(chóu )五(wǔ )藏(cáng ),外(wài )劳(láo )耳(ěr )目(mù ),乃(nǎi )始(shǐ )招(zhāo )蛲(náo )振(zhèn )缱(qiǎn )物(wù )之(zhī )豪(háo )芒(máng ),摇(yáo )消(xiāo )掉(diào )捎(shāo )仁(rén )义(yì )礼(lǐ )乐(lè ),暴(bào )行(háng )越(yuè )智(zhì )于(yú )天(tiān )下(xià ),以(yǐ )招(zhāo )号(hào )名(míng )声(shēng )于(yú )世(shì )。此(cǐ )我(wǒ )所(suǒ )羞(xiū )而(ér )不(bú )为(wéi )也(yě )。是(shì )故(gù )与(yǔ )其(qí )有(yǒu )天(tiān )下(xià )也(yě ),不(bú )若(ruò )有(yǒu )说(shuō )也(yě );与(yǔ )其(qí )有(yǒu )说(shuō )也(yě ),不(bú )若(ruò )尚(shàng )羊(yáng )物(wù )之(zhī )终(zhōng )始(shǐ )也(yě ),而(ér )条(tiáo )达(dá )有(yǒu )无(wú )之(zhī )际(jì )。是(shì )故(gù )举(jǔ )世(shì )而(ér )誉(yù )之(zhī )不(bú )加(jiā )劝(quàn ),举(jǔ )世(shì )而(ér )非(fēi )之(zhī )不(bú )加(jiā )沮(jǔ );定(dìng )于(yú )死(sǐ )生(shēng )之(zhī )境(jìng ),而(ér )通(tōng )于(yú )荣(róng )辱(rǔ )之(zhī )理(lǐ );虽(suī )有(yǒu )炎(yán )火(huǒ )洪(hóng )水(shuǐ )弥(mí )靡(mí )于(yú )天(tiān )下(xià ),神(shén )无(wú )亏(kuī )缺(quē )于(yú )胸(xiōng )臆(yì )之(zhī )中(zhōng )矣(yǐ )。若(ruò )然(rán )者(zhě ),视(shì )天(tiān )下(xià )之(zhī )间(jiān ),犹(yóu )飞(fēi )羽(yǔ )浮(fú )芥(jiè )也(yě ),孰(shú )肯(kěn )分(fèn )分(fèn )然(rán )以(yǐ )物(wù )为(wéi )事(shì )也(yě )?

水(shuǐ )之(zhī )性(xìng )真(zhēn )清(qīng ),而(ér )土(tǔ )洞(dòng )之(zhī );人(rén )性(xìng )安(ān )静(jìng ),而(ér )嗜(shì )欲(yù )乱(luàn )之(zhī )。夫(fū )人(rén )之(zhī )所(suǒ )受(shòu )于(yú )天(tiān )者(zhě ),耳(ěr )目(mù )之(zhī )于(yú )声(shēng )色(sè )也(yě ),口(kǒu )鼻(bí )之(zhī )于(yú )芳(fāng )臭(chòu )也(yě ),肌(jī )肤(fū )之(zhī )于(yú )寒(hán )燠(yù ),其(qí )情(qíng )一(yī )也(yě )。或(huò )通(tōng )于(yú )神(shén )明(míng ),或(huò )不(bú )免(miǎn )于(yú )痴(chī )狂(kuáng )者(zhě ),何(hé )也(yě )?其(qí )所(suǒ )为(wéi )制(zhì )者(zhě )异(yì )也(yě )。是(shì )故(gù )神(shén )者(zhě )智(zhì )之(zhī )渊(yuān )也(yě ),渊(yuān )清(qīng )则(zé )智(zhì )明(míng )矣(yǐ );智(zhì )者(zhě )心(xīn )之(zhī )府(fǔ )也(yě ),智(zhì )公(gōng )则(zé )心(xīn )平(píng )矣(yǐ )。人(rén )莫(mò )鉴(jiàn )于(yú )流(liú )沫(mò ),而(ér )鉴(jiàn )于(yú )止(zhǐ )水(shuǐ )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )静(jìng )也(yě );莫(mò )窥(kuī )形(xíng )于(yú )生(shēng )铁(tiě ),而(ér )窥(kuī )于(yú )明(míng )镜(jìng )者(zhě ),以(yǐ )睹(dǔ )其(qí )易(yì )也(yě ),夫(fū )唯(wéi )易(yì )且(qiě )静(jìng ),形(xíng )物(wù )之(zhī )性(xìng )也(yě )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),用(yòng )也(yě )必(bì )假(jiǎ )之(zhī )于(yú )弗(fú )用(yòng )也(yě )。是(shì )故(gù )虚(xū )室(shì )生(shēng )白(bái ),吉(jí )祥(xiáng )止(zhǐ )也(yě )。

夫(fū )鉴(jiàn )明(míng )者(zhě ),尘(chén )垢(gòu )弗(fú )能(néng )藐(miǎo );神(shén )清(qīng )者(zhě ),嗜(shì )欲(yù )弗(fú )能(néng )乱(luàn )。精(jīng )神(shén )已(yǐ )越(yuè )于(yú )外(wài ),而(ér )事(shì )复(fù )返(fǎn )之(zhī ),是(shì )失(shī )之(zhī )于(yú )本(běn )而(ér )求(qiú )之(zhī )于(yú )未(wèi )也(yě )。外(wài )内(nèi )无(wú )符(fú ),而(ér )欲(yù )与(yǔ )物(wù )接(jiē ),弊(bì )其(qí )玄(xuán )光(guāng ),而(ér )求(qiú )知(zhī )之(zhī )于(yú )耳(ěr )目(mù ),是(shì )释(shì )其(qí )炤(zhāo )炤(zhāo )而(ér )道(dào )其(qí )冥(míng )冥(míng )也(yě ),是(shì )之(zhī )谓(wèi )失(shī )道(dào )。心(xīn )有(yǒu )所(suǒ )至(zhì ),而(ér )神(shén )喟(kuì )然(rán )在(zài )之(zhī ),反(fǎn )之(zhī )于(yú )虚(xū ),则(zé )消(xiāo )铄(shuò )灭(miè )息(xī ),此(cǐ )圣(shèng )人(rén )之(zhī )游(yóu )也(yě )。故(gù )古(gǔ )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià )也(yě ),必(bì )达(dá )乎(hū )性(xìng )命(mìng )之(zhī )情(qíng );其(qí )举(jǔ )错(cuò )未(wèi )必(bì )同(tóng )也(yě ),其(qí )合(hé )于(yú )道(dào )一(yī )也(yě )。夫(fū )夏(xià )日(rì )之(zhī )不(bú )被(bèi )裘(qiú )者(zhě ),非(fēi )爱(ài )之(zhī )也(yě ),焕(huàn )有(yǒu )余(yú )于(yú )身(shēn )也(yě );冬(dōng )日(rì )之(zhī )不(bú )用(yòng )翣(shà )者(zhě ),非(fēi )简(jiǎn )之(zhī )也(yě ),清(qīng )有(yǒu )余(yú )于(yú )适(shì )也(yě )。夫(fū )圣(shèng )人(rén )量(liàng )腹(fù )而(ér )食(shí ),度(dù )形(xíng )而(ér )衣(yī ),节(jiē )于(yú )己(jǐ )而(ér )已(yǐ ),贪(tān )污(wū )之(zhī )心(xīn ),奚(xī )由(yóu )生(shēng )哉(zāi )?故(gù )能(néng )有(yǒu )天(tiān )下(xià )者(zhě ),必(bì )无(wú )以(yǐ )天(tiān )下(xià )为(wéi )也(yě );能(néng )有(yǒu )名(míng )誉(yù )者(zhě ),必(bì )无(wú )以(yǐ )趋(qū )行(háng )求(qiú )者(zhě )也(yě )。

圣(shèng )人(rén )有(yǒu )所(suǒ )于(yú )达(dá ),达(dá )则(zé )嗜(shì )欲(yù )之(zhī )心(xīn )外(wài )矣(yǐ )。孔(kǒng )、墨(mò )之(zhī )弟(dì )子(zǐ ),皆(jiē )以(yǐ )仁(rén )义(yì )之(zhī )术(shù )教(jiāo )导(dǎo )于(yú )世(shì ),然(rán )而(ér )不(bú )免(miǎn )于(yú )儡(lěi ),身(shēn )犹(yóu )不(bú )能(néng )行(háng )也(yě ),又(yòu )况(kuàng )所(suǒ )教(jiāo )平(píng )!是(shì )何(hé )则(zé )?其(qí )道(dào )外(wài )也(yě )。夫(fū )以(yǐ )未(wèi )求(qiú )返(fǎn )于(yú )本(běn ),许(xǔ )由(yóu )不(bú )能(néng )行(háng )也(yě ),又(yòu )况(kuàng )齐(qí )民(mín )乎(hū )!诚(chéng )达(dá )于(yú )性(xìng )命(mìng )之(zhī )情(qíng ),而(ér )仁(rén )义(yì )固(gù )附(fù )矣(yǐ ),趋(qū )舍(shě )何(hé )足(zú )以(yǐ )滑(huá )心(xīn )!若(ruò )夫(fū )神(shén )无(wú )所(suǒ )掩(yǎn ),心(xīn )无(wú )所(suǒ )载(zǎi ),通(tōng )洞(dòng )条(tiáo )达(dá ),恬(tián )漠(mò )无(wú )事(shì ),无(wú )所(suǒ )凝(níng )滞(zhì ),虚(xū )寂(jì )以(yǐ )待(dài ),势(shì )利(lì )不(bú )能(néng )诱(yòu )也(yě ),辩(biàn )者(zhě )不(bú )能(néng )说(shuō )也(yě ),声(shēng )色(sè )不(bú )能(néng )婬(yín )也(yě ),美(měi )者(zhě )不(bú )能(néng )滥(làn )也(yě ),智(zhì )者(zhě )不(bú )能(néng )动(dòng )也(yě ),勇(yǒng )者(zhě )不(bú )能(néng )恐(kǒng )也(yě ),此(cǐ )真(zhēn )人(rén )之(zhī )道(dào )也(yě )。若(ruò )然(rán )者(zhě ),陶(táo )冶(yě )万(wàn )物(wù ),与(yǔ )造(zào )化(huà )者(zhě )为(wéi )人(rén ),天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān ),宇(yǔ )宙(zhòu )之(zhī )内(nèi ),莫(mò )能(néng )夭(yāo )遏(è )。夫(fū )化(huà )生(shēng )者(zhě )不(bú )死(sǐ ),而(ér )化(huà )物(wù )者(zhě )不(bú )化(huà )。神(shén )经(jīng )于(yú )驱(qū )山(shān )、太(tài )行(háng )而(ér )不(bú )能(néng )难(nán ),入(rù )于(yú )四(sì )海(hǎi )九(jiǔ )江(jiāng )而(ér )不(bú )能(néng )儒(rú ),处(chù )小(xiǎo )隘(ài )而(ér )不(bú )塞(sāi ),横(héng )扃(jiōng )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān )而(ér )不(bú )窕(tiǎo )。不(bú )通(tōng )此(cǐ )者(zhě ),虽(suī )目(mù )数(shù )千(qiān )羊(yáng )之(zhī )群(qún ),耳(ěr )分(fèn )八(bā )风(fēng )之(zhī )调(diào ),足(zú )蹀(dié )《阳(yáng )阿(ā )》之(zhī )舞(wǔ ),而(ér )手(shǒu )会(huì )《绿(lǜ )水(shuǐ )》之(zhī )趋(qū ),智(zhì )终(zhōng )天(tiān )地(dì ),明(míng )照(zhào )日(rì )月(yuè ),辩(biàn )解(jiě )连(lián )环(huán ),泽(zé )润(rùn )玉(yù )石(shí ),犹(yóu )无(wú )益(yì )于(yú )治(zhì )天(tiān )下(xià )也(yě )。

静(jìng )漠(mò )恬(tián )澹(dàn ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )性(xìng )也(yě );和(hé )愉(yú )虚(xū )无(wú ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )德(dé )也(yě )。外(wài )不(bú )滑(huá )内(nèi ),则(zé )性(xìng )得(dé )其(qí )宜(yí );性(xìng )不(bú )动(dòng )和(hé ),则(zé )德(dé )安(ān )其(qí )位(wèi )。养(yǎng )生(shēng )以(yǐ )经(jīng )世(shì ),抱(bào )德(dé )以(yǐ )终(zhōng )年(nián ),可(kě )谓(wèi )能(néng )何(hé )道(dào )矣(yǐ )。若(ruò )然(rán )者(zhě ),血(xuè )脉(mò )无(wú )郁(yù )滞(zhì ),五(wǔ )藏(cáng )无(wú )蔚(wèi )气(qì ),祸(huò )福(fú )弗(fú )能(néng )挠(náo )滑(huá ),非(fēi )誉(yù )弗(fú )能(néng )尘(chén )垢(gòu ),故(gù )能(néng )致(zhì )其(qí )极(jí )。非(fēi )有(yǒu )其(qí )世(shì ),孰(shú )能(néng )济(jì )焉(yān )?有(yǒu )其(qí )人(rén ),不(bú )遇(yù )其(qí )时(shí ),身(shēn )犹(yóu )不(bú )能(néng )脱(tuō ),又(yòu )况(kuàng )无(wú )道(dào )乎(hū )!且(qiě )人(rén )之(zhī )情(qíng ),耳(ěr )目(mù )应(yīng )感(gǎn )动(dòng ),心(xīn )志(zhì )知(zhī )忧(yōu )乐(lè ),手(shǒu )足(zú )之(zhī )疾(jí )痒(yǎng ),辟(pì )寒(hán )暑(shǔ ),所(suǒ )以(yǐ )与(yǔ )物(wù )接(jiē )也(yě )。蜂(fēng )虿(chài )螫(shì )指(zhǐ )而(ér )神(shén )不(bú )能(néng )檐(yán ),蚊(wén )虻(méng )肤(fū )而(ér )知(zhī )不(bú )能(néng )平(píng ),夫(fū )忧(yōu )患(huàn )之(zhī )来(lái ),撄(yīng )人(rén )心(xīn )也(yě ),非(fēi )直(zhí )蜂(fēng )虿(chài )之(zhī )螫(shì )毒(dú )而(ér )蚊(wén )虻(méng )之(zhī )惨(cǎn )怛(dá )也(yě ),而(ér )欲(yù )静(jìng )漠(mò )虚(xū )无(wú ),奈(nài )之(zhī )何(hé )哉(zāi )!夫(fū )目(mù )察(chá )秋(qiū )毫(háo )之(zhī )末(mò ),耳(ěr )不(bú )闻(wén )雷(léi )霆(tíng )之(zhī )音(yīn );耳(ěr )调(diào )玉(yù )石(shí )之(zhī )声(shēng ),目(mù )不(bú )见(jiàn )泰(tài )山(shān )之(zhī )高(gāo ),何(hé )则(zé )?小(xiǎo )有(yǒu )所(suǒ )志(zhì )而(ér )大(dà )有(yǒu )所(suǒ )忘(wàng )也(yě )。今(jīn )万(wàn )物(wù )之(zhī )来(lái ),擢(zhuó )拔(bá )吾(wú )性(xìng ),攓(qiān )取(qǔ )吾(wú )情(qíng ),有(yǒu )若(ruò )泉(quán )源(yuán ),虽(suī )欲(yù )勿(wù )禀(bǐng ),其(qí )可(kě )得(dé )邪(xié )?

今(jīn )夫(fū )树(shù )木(mù )者(zhě ),灌(guàn )以(yǐ )瀿(fán )水(shuǐ ),畴(chóu )以(yǐ )肥(féi )壤(rǎng ),一(yī )人(rén )养(yǎng )之(zhī ),十(shí )人(rén )拔(bá )之(zhī ),则(zé )必(bì )无(wú )余(yú )孽(niè ),又(yòu )况(kuàng )与(yǔ )一(yī )国(guó )同(tóng )伐(fá )之(zhī )哉(zāi )!虽(suī )欲(yù )久(jiǔ )生(shēng ),岂(qǐ )可(kě )得(dé )乎(hū )?今(jīn )盆(pén )水(shuǐ )在(zài )庭(tíng ),清(qīng )之(zhī )终(zhōng )日(rì ),未(wèi )能(néng )见(jiàn )眉(méi )睫(jié ),浊(zhuó )之(zhī )不(bú )过(guò )一(yī )挠(náo ),而(ér )不(bú )能(néng )察(chá )方(fāng )员(yuán )。人(rén )神(shén )易(yì )浊(zhuó )而(ér )难(nán )清(qīng ),犹(yóu )盆(pén )水(shuǐ )之(zhī )类(lèi )也(yě ),况(kuàng )一(yī )世(shì )而(ér )挠(náo )滑(huá )之(zhī ),曷(hé )得(dé )须(xū )臾(yú )平(píng )乎(hū )?

古(gǔ )者(zhě )至(zhì )德(dé )之(zhī )世(shì ),贾(jiǎ )便(biàn )其(qí )肆(sì ),农(nóng )乐(lè )其(qí )业(yè ),大(dà )夫(fū )安(ān )其(qí )职(zhí ),而(ér )处(chù )士(shì )修(xiū )其(qí )道(dào )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),风(fēng )雨(yǔ )不(bú )毁(huǐ )折(shé ),草(cǎo )木(mù )不(bú )夭(yāo ),九(jiǔ )鼎(dǐng )重(zhòng )味(wèi ),珠(zhū )玉(yù )润(rùn )泽(zé ),洛(luò )出(chū )《丹(dān )书(shū )》,河(hé )出(chū )《绿(lǜ )图(tú )》,故(gù )许(xǔ )由(yóu )、方(fāng )回(huí )、善(shàn )卷(juàn )、披(pī )衣(yī )得(dé )达(dá )其(qí )道(dào )。何(hé )则(zé )?世(shì )之(zhī )主(zhǔ )有(yǒu )欲(yù )利(lì )天(tiān )下(xià )之(zhī )心(xīn ),是(shì )以(yǐ )人(rén )得(dé )自(zì )乐(lè )其(qí )间(jiān )。四(sì )子(zǐ )之(zhī )才(cái ),非(fēi )能(néng )尽(jìn )善(shàn )盖(gài )今(jīn )之(zhī )世(shì )也(yě ),然(rán )莫(mò )能(néng )与(yǔ )之(zhī )同(tóng )光(guāng )者(zhě ),遇(yù )唐(táng )虞(yú )之(zhī )时(shí )。

逮(dǎi )至(zhì )夏(xià )桀(jié )、殷(yīn )纣(zhòu ),燔(fán )生(shēng )人(rén ),辜(gū )谏(jiàn )者(zhě ),为(wéi )炮(pào )烙(lào ),铸(zhù )金(jīn )柱(zhù ),剖(pōu )贤(xián )人(rén )之(zhī )心(xīn ),析(xī )才(cái )士(shì )之(zhī )胫(jìng ),醢(hǎi )鬼(guǐ )侯(hóu )之(zhī )女(nǚ ),葅(jù )梅(méi )伯(bó )之(zhī )骸(hái )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),山(shān )崩(bēng ),三(sān )川(chuān )涸(hé ),飞(fēi )鸟(niǎo )铩(shā )翼(yì ),走(zǒu )兽(shòu )挤(jǐ )脚(jiǎo )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),岂(qǐ )独(dú )无(wú )圣(shèng )人(rén )哉(zāi )?然(rán )而(ér )不(bú )能(néng )通(tōng )其(qí )道(dào )者(zhě ),不(bú )遇(yù )其(qí )世(shì )。夫(fū )鸟(niǎo )飞(fēi )千(qiān )仞(rèn )之(zhī )上(shàng ),兽(shòu )走(zǒu )丛(cóng )薄(báo )之(zhī )中(zhōng ),祸(huò )犹(yóu )及(jí )之(zhī ),又(yòu )况(kuàng )编(biān )户(hù )齐(qí )民(mín )乎(hū )!由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),体(tǐ )道(dào )者(zhě )不(bú )专(zhuān )在(zài )于(yú )我(wǒ ),亦(yì )有(yǒu )系(xì )于(yú )世(shì )者(zhě )矣(yǐ )。

夫(fū )历(lì )阳(yáng )之(zhī )都(dōu ),一(yī )夕(xī )反(fǎn )而(ér )为(wéi )湖(hú ),勇(yǒng )力(lì )圣(shèng )知(zhī )与(yǔ )罢(bà )怯(qiè )不(bú )肖(xiāo )者(zhě )同(tóng )命(mìng );巫(wū )山(shān )之(zhī )上(shàng ),顺(shùn )风(fēng )纵(zòng )火(huǒ ),膏(gāo )夏(xià )紫(zǐ )芝(zhī )与(yǔ )萧(xiāo )、艾(ài )俱(jù )死(sǐ )。故(gù )河(hé )鱼(yú )不(bú )得(dé )明(míng )目(mù ),穉(tí )稼(jià )不(bú )得(dé )育(yù )时(shí ),其(qí )所(suǒ )生(shēng )者(zhě )然(rán )也(yě )。故(gù )世(shì )治(zhì )则(zé )愚(yú )者(zhě )不(bú )能(néng )独(dú )乱(luàn ),世(shì )乱(luàn )则(zé )智(zhì )者(zhě )不(bú )能(néng )独(dú )治(zhì )。身(shēn )蹈(dǎo )于(yú )浊(zhuó )世(shì )之(zhī )中(zhōng ),而(ér )责(zé )道(dào )之(zhī )不(bú )行(háng )也(yě ),是(shì )犹(yóu )两(liǎng )绊(bàn )骐(qí )骥(jì ),而(ér )求(qiú )其(qí )致(zhì )千(qiān )里(lǐ )也(yě )。置(zhì )猨(yuán )槛(kǎn )中(zhōng ),则(zé )与(yǔ )豚(tún )同(tóng ),非(fēi )不(bú )巧(qiǎo )捷(jié )也(yě ),无(wú )所(suǒ )肆(sì )其(qí )能(néng )也(yě )。舜(shùn )之(zhī )耕(gēng )陶(táo )也(yě ),不(bú )能(néng )利(lì )其(qí )里(lǐ );南(nán )面(miàn )王(wáng )则(zé )德(dé )施(shī )乎(hū )四(sì )海(hǎi )。仁(rén )非(fēi )能(néng )益(yì )也(yě ),处(chù )便(biàn )而(ér )势(shì )利(lì )也(yě )。古(gǔ )之(zhī )圣(shèng )人(rén ),其(qí )和(hé )愉(yú )宁(níng )静(jìng ),性(xìng )也(yě );其(qí )志(zhì )得(dé )道(dào )行(háng ),命(mìng )也(yě )。是(shì )故(gù )性(xìng )遭(zāo )命(mìng )而(ér )后(hòu )能(néng )行(háng ),命(mìng )得(dé )性(xìng )而(ér )后(hòu )能(néng )明(míng )。乌(wū )号(hào )之(zhī )弓(gōng ),溪(xī )子(zǐ )之(zhī )弩(nǔ ),不(bú )能(néng )无(wú )弦(xián )而(ér )射(shè );越(yuè )舲(líng )蜀(shǔ )艇(tǐng ),不(bú )能(néng )无(wú )水(shuǐ )而(ér )浮(fú )。今(jīn )矰(zēng )缴(jiǎo )机(jī )而(ér )在(zài )上(shàng ),罟(gǔ )张(zhāng )而(ér )在(zài )下(xià ),虽(suī )欲(yù )翱(áo )翔(xiáng ),其(qí )势(shì )焉(yān )得(dé )!故(gù )《诗(shī )》云(yún ):“采(cǎi )采(cǎi )卷(juàn )耳(ěr ),不(bú )盈(yíng )倾(qīng )筐(kuāng ),嗟(jiē )我(wǒ )怀(huái )人(rén ),寘(tián )彼(bǐ )周(zhōu )行(háng )。”以(yǐ )言(yán )慕(mù )远(yuǎn )世(shì )也(yě )。

阅读:26844

打赏捐助〔Donate〕>>>

《俶真训》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库