白话译文【登录】

《晋书》 > 帝纪第五章 > 《白话译文》 > 拼音版

孝(xiào )怀(huái )皇(huáng )帝(dì )名(míng )炽(chì ),字(zì )丰(fēng )度(dù ),是(shì )武(wǔ )帝(dì )的(de )第(dì )二(èr )十(shí )五(wǔ )个(gè )儿(ér )子(zǐ )。太(tài )熙(xī )元(yuán )年(nián )被(bèi )封(fēng )为(wéi )豫(yù )章(zhāng )郡(jùn )王(wáng )。当(dāng )惠(huì )帝(dì )在(zài )位(wèi )的(de )时(shí )候(hòu ),皇(huáng )室(shì )成(chéng )员(yuán )交(jiāo )相(xiàng )作(zuò )乱(luàn ),皇(huáng )帝(dì )平(píng )和(hé )自(zì )守(shǒu ),闭(bì )门(mén )谢(xiè )客(kè ),不(bú )问(wèn )世(shì )事(shì ),专(zhuān )心(xīn )研(yán )究(jiū )历(lì )史(shǐ )典(diǎn )籍(jí ),在(zài )当(dāng )时(shí )很(hěn )有(yǒu )声(shēng )誉(yù )。起(qǐ )初(chū )担(dān )任(rèn )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),到(dào )了(le )赵(zhào )王(wáng )司(sī )马(mǎ )俭(jiǎn )篡(cuàn )取(qǔ )帝(dì )位(wèi )时(shí ),曾(céng )被(bèi )监(jiān )禁(jìn )。司(sī )马(mǎ )伦(lún )失(shī )败(bài )后(hòu ),担(dān )任(rèn )射(shè )声(shēng )校(xiào )尉(wèi )。逐(zhú )渐(jiàn )升(shēng )任(rèn )车(chē )骑(qí )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、都(dōu )督(dū )青(qīng )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),但(dàn )没(méi )有(yǒu )到(dào )镇(zhèn )所(suǒ )去(qù )。

丞(chéng )垒(lěi )元(yuán )年(nián ),改(gǎi )任(rèn )镇(zhèn )北(běi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、都(dōu )督(dū )邺(yè )城(chéng )守(shǒu )诸(zhū )军(jūn )事(shì )。十(shí )二(èr )月(yuè )丁(dīng )亥(hài ),立(lì )为(wéi )皇(huáng )太(tài )弟(dì )。皇(huáng )帝(dì )认(rèn )为(wéi )清(qīng )河(hé )王(wáng )司(sī )马(mǎ )覃(tán )本(běn )是(shì )太(tài )子(zǐ ),因(yīn )此(cǐ )感(gǎn )到(dào )恐(kǒng )惧(jù )而(ér )不(bú )敢(gǎn )承(chéng )当(dāng )。典(diǎn )书(shū )令(lìng )庐(lú )医(yī )人(rén )恺(kǎi )盛(shèng )说(shuō ):“二(èr )相(xiàng )管(guǎn )理(lǐ )王(wáng )室(shì )事(shì )务(wù ),志(zhì )在(zài )安(ān )定(dìng )社(shè )稷(jì ),皇(huáng )储(chǔ )地(dì )位(wèi )重(zhòng )要(yào ),应(yīng )该(gāi )让(ràng )众(zhòng )望(wàng )所(suǒ )归(guī )的(de )人(rén )担(dān )当(dāng ),要(yào )推(tuī )举(jǔ )贤(xián )人(rén ),除(chú )了(le )大(dà )王(wáng )还(hái )有(yǒu )谁(shuí )呢(ne )?清(qīng )河(hé )王(wáng )幼(yòu )小(xiǎo )稚(zhì )弱(ruò ),不(bú )称(chēng )众(zhòng )人(rén )的(de )心(xīn ),因(yīn )此(cǐ )已(yǐ )经(jīng )进(jìn )了(le )东(dōng )宫(gōng ),又(yòu )回(huí )封(fēng )国(guó )当(dāng )清(qīng )河(hé )王(wáng )。如(rú )今(jīn )皇(huáng )上(shàng )颠(diān )沛(pèi )流(liú )离(lí ),二(èr )宫(gōng )长(zhǎng )久(jiǔ )无(wú )人(rén ),常(cháng )常(cháng )担(dān )心(xīn )氐(dī )人(rén )、羌(qiāng )人(rén )攻(gōng )略(luè )到(dào ),像(xiàng )蚂(mǎ )蚁(yǐ )一(yī )样(yàng )的(de )敌(dí )众(zhòng )来(lái )到(dào )霸(bà )水(shuǐ )之(zhī )滨(bīn )耀(yào )武(wǔ )扬(yáng )威(wēi )。理(lǐ )应(yīng )趁(chèn )吉(jí )日(rì )良(liáng )辰(chén ),及(jí )时(shí )登(dēng )上(shàng )储(chǔ )君(jūn )之(zhī )位(wèi ),上(shàng )可(kě )以(yǐ )辅(fǔ )佐(zuǒ )皇(huáng )帝(dì ),早(zǎo )日(rì )平(píng )定(dìng )塞(sāi )塞(sāi )这(zhè )屋(wū ),下(xià )可(kě )以(yǐ )满(mǎn )足(zú )百(bǎi )姓(xìng )们(men )诚(chéng )恳(kěn )急(jí )切(qiē )的(de )愿(yuàn )望(wàng )。”怀(huái )帝(dì )说(shuō ):“你(nǐ )呀(ya ),真(zhēn )是(shì )我(wǒ )的(de )宋(sòng )垦(kěn )。”于(yú )是(shì )就(jiù )听(tīng )从(cóng )了(le )脩(yǒu )肃(sù )的(de )意(yì )见(jiàn )。

光(guāng )压(yā )元(yuán )年(nián )十(shí )一(yī )月(yuè )庚(gēng )午(wǔ ),耋(dié )赵(zhào )去(qù )世(shì )。芏(dù )皇(huáng )后(hòu )认(rèn )为(wéi )自(zì )己(jǐ )对(duì )于(yú )皇(huáng )太(tài )弟(dì )来(lái )说(shuō )衹(tǐ )是(shì )嫂(sǎo )嫂(sǎo ),不(bú )能(néng )当(dāng )皇(huáng )太(tài )后(hòu ),就(jiù )催(cuī )促(cù )清(qīng )河(hé )王(wáng )司(sī )马(mǎ )覃(tán )入(rù )宫(gōng ),已(yǐ )经(jīng )到(dào )了(le )尚(shàng )书(shū )合(hé ),侍(shì )中(zhōng )华(huá )混(hún )等(děng )人(rén )急(jí )忙(máng )召(zhào )来(lái )太(tài )弟(dì )。癸(guǐ )酉(yǒu ),即(jí )皇(huáng )帝(dì )位(wèi ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià ),尊(zūn )奉(fèng )皇(huáng )后(hòu )羊(yáng )氏(shì )为(wéi )惠(huì )皇(huáng )后(hòu ),让(ràng )她(tā )居(jū )住(zhù )在(zài )弘(hóng )训(xùn )宫(gōng ),追(zhuī )尊(zūn )生(shēng )母(mǔ )太(tài )妃(fēi )王(wáng )氏(shì )为(wéi )皇(huáng )太(tài )后(hòu ),立(lì )妃(fēi )凿(záo )压(yā )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )。十(shí )壬(rén )午(wǔ )朔(shuò )日(rì ),有(yǒu )日(rì )食(shí )。己(jǐ )亥(hài ),封(fēng )堑(qiàn )越(yuè )王(wáng )旦(dàn )昼(zhòu )堕(duò )的(de )儿(ér )子(zǐ )司(sī )马(mǎ )融(róng )为(wéi )乐(lè )城(chéng )县(xiàn )王(wáng )。直(zhí )压(yā )眶(kuàng )司(sī )马(mǎ )模(mó )在(zài )壅(yōng )查(chá )杀(shā )了(le )河(hé )间(jiān )王(wáng )司(sī )马(mǎ )颐(yí )。辛(xīn )丑(chǒu ),任(rèn )命(mìng )中(zhōng )书(shū )监(jiān )为(wéi )司(sī )徒(tú ),尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )仆(pú )射(shè )王(wáng )堑(qiàn )为(wéi )司(sī )空(kōng )。己(jǐ )酉(yǒu ),将(jiāng )孝(xiào )惠(huì )皇(huáng )帝(dì )安(ān )葬(zàng )在(zài )主(zhǔ )垦(kěn )噬(shì )。奎(kuí )堡(bǎo )的(de )部(bù )将(jiāng )奎(kuí )整(zhěng )侵(qīn )扰(rǎo )銮(luán )业(yè )。

永(yǒng )嘉(jiā )元(yuán )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè )癸(guǐ )丑(chǒu )朔(shuò )日(rì ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià ),改(gǎi )年(nián )号(hào ),废(fèi )除(chú )诛(zhū )连(lián )三(sān )族(zú )的(de )刑(xíng )罚(fá )。让(ràng )太(tài )傅(fù )、束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )辅(fǔ )佐(zuǒ )朝(cháo )政(zhèng ),杀(shā )了(le )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )诸(zhū )葛(gě )玫(méi )。二(èr )月(yuè )辛(xīn )巳(sì ),东(dōng )莱(lái )人(rén )王(wáng )弥(mí )起(qǐ )兵(bīng )谋(móu )反(fǎn ),侵(qīn )扰(rǎo )青(qīng )、徐(xú )两(liǎng )州(zhōu ),长(zhǎng )广(guǎng )太(tài )守(shǒu )宋(sòng )罢(bà )、东(dōng )牟(móu )太(tài )守(shǒu )庞(páng )伉(kàng )都(dōu )被(bèi )杀(shā )害(hài )。三(sān )月(yuè )己(jǐ )未(wèi )朔(shuò )日(rì ),平(píng )束(shù )将(jiāng )军(jūn )周(zhōu )馥(fù )斩(zhǎn )了(le )陈(chén )敏(mǐn )的(de )首(shǒu )级(jí )送(sòng )来(lái )。丁(dīng )卯(mǎo ),将(jiāng )武(wǔ )悼(dào )杨(yáng )皇(huáng )后(hòu )改(gǎi )葬(zàng )。庚(gēng )午(wǔ ),立(lì )豫(yù )章(zhāng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )诠(quán )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )。辛(xīn )未(wèi ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。庚(gēng )辰(chén ),束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )出(chū )京(jīng )镇(zhèn )守(shǒu )许(xǔ )昌(chāng )。任(rèn )命(mìng )征(zhēng )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )、高(gāo )密(mì )王(wáng )司(sī )马(mǎ )简(jiǎn )为(wéi )征(zhēng )南(nán )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、都(dōu )督(dū )荆(jīng )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),镇(zhèn )守(shǒu )襄(xiāng )阳(yáng );改(gǎi )封(fēng )安(ān )北(běi )将(jiāng )军(jūn )、束(shù )燕(yàn )王(wáng )司(sī )马(mǎ )腾(téng )为(wéi )新(xīn )蔡(cài )王(wáng )、都(dōu )督(dū )司(sī )冀(jì )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),镇(zhèn )守(shǒu )邺(yè );任(rèn )命(mìng )征(zhēng )南(nán )将(jiāng )军(jūn )、南(nán )阳(yáng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )模(mó )为(wéi )征(zhēng )西(xī )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、都(dōu )督(dū )秦(qín )雍(yōng )梁(liáng )益(yì )四(sì )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),镇(zhèn )守(shǒu )长(zhǎng )安(ān )。并(bìng )州(zhōu )各(gè )郡(jùn )被(bèi )刘(liú )元(yuán )海(hǎi )攻(gōng )陷(xiàn ),衹(tǐ )有(yǒu )晋(jìn )阳(yáng )被(bèi )刺(cì )史(shǐ )刘(liú )琨(kūn )守(shǒu )住(zhù )。

夏(xià )五(wǔ )月(yuè ),马(mǎ )牧(mù )帅(shuài )汲(jí )桑(sāng )聚(jù )众(zhòng )谋(móu )反(fǎn ),打(dǎ )败(bài )魏(wèi )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )冯(féng )嵩(sōng ),接(jiē )着(zhe )攻(gōng )陷(xiàn )邺(yè )城(chéng ),杀(shā )害(hài )新(xīn )蔡(cài )王(wáng )司(sī )马(mǎ )腾(téng )。焚(fén )烧(shāo )邺(yè )宫(gōng ),大(dà )火(huǒ )十(shí )天(tiān )不(bú )减(jiǎn )。又(yòu )在(zài )乐(lè )陵(líng )杀(shā )了(le )前(qián )幽(yōu )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )石(shí )匙(shí ),进(jìn )入(rù )平(píng )原(yuán )抢(qiǎng )掠(luě ),山(shān )阳(yáng )公(gōng )刘(liú )秋(qiū )被(bèi )害(hài )。洛(luò )阳(yáng )步(bù )广(guǎng )里(lǐ )一(yī )带(dài )地(dì )面(miàn )沉(chén )陷(xiàn ),有(yǒu )两(liǎng )只(zhī )鹅(é )冒(mào )出(chū )来(lái ),苍(cāng )色(sè )的(de )冲(chōng )天(tiān )而(ér )去(qù ),白(bái )色(sè )的(de )不(bú )能(néng )飞(fēi )。建(jiàn )宁(níng )郡(jùn )的(de )夷(yí )人(rén )攻(gōng )陷(xiàn )宁(níng )州(zhōu )城(chéng ),死(sǐ )了(le )三(sān )千(qiān )多(duō )人(rén )。

秋(qiū )季(jì )七(qī )月(yuè )己(jǐ )酉(yǒu )朔(shuò )日(rì ),束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )进(jìn )驻(zhù )官(guān )渡(dù ),准(zhǔn )备(bèi )讨(tǎo )伐(fá )汲(jí )桑(sāng )。己(jǐ )未(wèi ),任(rèn )命(mìng )平(píng )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )、琅(láng )邪(xié )王(wáng )司(sī )马(mǎ )睿(ruì )为(wéi )安(ān )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )、都(dōu )督(dū )扬(yáng )州(zhōu )江(jiāng )南(nán )诸(zhū )军(jūn )事(shì )、暂(zàn )持(chí )节(jiē )、镇(zhèn )守(shǒu )建(jiàn )邺(yè )。八(bā )月(yuè )己(jǐ )卯(mǎo )朔(shuò )日(rì ),抚(fǔ )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )苟(gǒu )晞(xī )在(zài )邺(yè )打(dǎ )败(bài )汲(jí )桑(sāng )。甲(jiǎ )辰(chén ),特(tè )赦(shè )幽(yōu )、并(bìng )、司(sī )、冀(jì )、兖(yǎn )、辽(liáo )等(děng )六(liù )州(zhōu )。分(fèn )出(chū )荆(jīng )州(zhōu )、江(jiāng )州(zhōu )中(zhōng )的(de )八(bā )个(gè )郡(jùn )为(wéi )湘(xiāng )州(zhōu )。九(jiǔ )月(yuè )戊(wù )申(shēn ),苟(gǒu )晞(xī )又(yòu )打(dǎ )败(bài )汲(jí )桑(sāng ),攻(gōng )下(xià )他(tā )的(de )九(jiǔ )座(zuò )营(yíng )垒(lěi )。辛(xīn )亥(hài ),有(yǒu )大(dà )星(xīng )像(xiàng )太(tài )阳(yáng ),小(xiǎo )的(de )像(xiàng )斗(dòu ),从(cóng )西(xī )方(fāng )流(liú )向(xiàng )东(dōng )北(běi ),天(tiān )空(kōng )全(quán )红(hóng )了(le ),不(bú )久(jiǔ )有(yǒu )声(shēng )音(yīn )像(xiàng )雷(léi )鸣(míng )。开(kāi )始(shǐ )在(zài )姜(jiāng )旦(dàn )修(xiū )建(jiàn )王(wáng )金(jīn )堡(bǎo ),以(yǐ )方(fāng )便(biàn )运(yùn )输(shū )。

冬(dōng )十(shí )一(yī )月(yuè )戊(wù )申(shēn )初(chū )一(yī ),有(yǒu )日(rì )食(shí )。甲(jiǎ )寅(yín ),任(rèn )命(mìng )尚(shàng )书(shū )右(yòu )仆(pú )射(shè )和(hé )郁(yù )为(wéi )征(zhēng )北(běi )将(jiāng )军(jūn ),镇(zhèn )守(shǒu )邺(yè )。十(shí )二(èr )月(yuè )戊(wù )寅(yín ),差(chà )州(zhōu )人(rén )田(tián )兰(lán )、薄(báo )盛(shèng )等(děng )在(zài )乐(lè )陵(líng )杀(shā )死(sǐ )汲(jí )桑(sāng )。甲(jiǎ )午(wǔ ),任(rèn )命(mìng )前(qián )太(tài )傅(fù )刘(liú )室(shì )为(wéi )太(tài )尉(wèi )。庚(gēng )子(zǐ ),任(rèn )命(mìng )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )、延(yán )陵(líng )公(gōng )直(zhí )韭(jiǔ )为(wéi )尚(shàng )书(shū )令(lìng )。塞(sāi )眶(kuàng )塱(lǎng )墨(mò )越(yuè )假(jiǎ )传(chuán )韶(sháo )书(shū )将(jiāng )渣(zhā )河(hé )王(wáng )司(sī )马(mǎ )覃(tán )囚(qiú )禁(jìn )在(zài )金(jīn )墉(yōng )城(chéng )。癸(guǐ )卯(mǎo ),司(sī )区(qū )越(yuè )自(zì )命(mìng )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。任(rèn )命(mìng )抚(fǔ )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )苟(gǒu )晞(xī )为(wéi )征(zhēng )东(dōng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。

二(èr )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè )丙(bǐng )午(wǔ )初(chū )一(yī ),有(yǒu )日(rì )食(shí )。丁(dīng )未(wèi ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。二(èr )月(yuè )辛(xīn )卯(mǎo ),清(qīng )河(hé )王(wáng )司(sī )马(mǎ )覃(tán )被(bèi )东(dōng )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )杀(shā )害(hài )。庚(gēng )子(zǐ ),互(hù )勤(qín )侵(qīn )犯(fàn )鲎(hòu )旦(dàn ),安(ān )北(běi )将(jiāng )军(jūn )工(gōng )涂(tú )讨(tǎo )伐(fá )打(dǎ )败(bài )了(le )他(tā )。三(sān )月(yuè ),束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )镇(zhèn )守(shǒu )鄄(juàn )城(chéng )。困(kùn )侵(qīn )犯(fàn )脚(jiǎo ),占(zhàn )据(jù )扯(chě )、龃(jǔ )一(yī )带(dài )。题(tí )侵(qīn )犯(fàn )壹(yī )、途(tú )、兖(yǎn )、涂(tú )四(sì )州(zhōu )。夏(xià )四(sì )月(yuè )丁(dīng )亥(hài ),进(jìn )入(rù )许(xǔ )旦(dàn ),各(gè )郡(jùn )驻(zhù )守(shǒu )的(de )将(jiāng )领(lǐng )全(quán )都(dōu )逃(táo )跑(pǎo )了(le )。五(wǔ )月(yuè )甲(jiǎ )子(zǐ ),王(wáng )疆(jiāng )接(jiē )着(zhe )侵(qīn )犯(fàn )迢(tiáo )昼(zhòu ),司(sī )徒(tú )工(gōng )堑(qiàn )率(lǜ )部(bù )众(zhòng )抵(dǐ )御(yù ),王(wáng )迩(ěr )退(tuì )兵(bīng )。秋(qiū )七(qī )月(yuè )甲(jiǎ )辰(chén ),刘(liú )五(wǔ )痉(jìng )侵(qīn )扰(rǎo )垩(è )荡(dàng ),太(tài )守(shǒu )塞(sāi )抽(chōu )逃(táo )往(wǎng )京(jīng )城(chéng ),眯(mī )太(tài )守(shǒu )蹬(dēng )述(shù )力(lì )战(zhàn ),死(sǐ )于(yú )战(zhàn )阵(zhèn )。八(bā )月(yuè )丁(dīng )亥(hài ),束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )从(cóng )坚(jiān )球(qiú )移(yí )驻(zhù )到(dào )遗(yí )盟(méng )。九(jiǔ )月(yuè ),互(hù )勤(qín )侵(qīn )犯(fàn )垄(lǒng )缀(zhuì ),征(zhēng )北(běi )将(jiāng )军(jūn )壬(rén )噻(sāi )从(cóng )邺(yè )奔(bēn )逃(táo )到(dào )适(shì )量(liàng )。冬(dōng )十(shí )月(yuè )甲(jiǎ )戌(xū ),型(xíng )五(wǔ )涂(tú )在(zài )卫(wèi )区(qū )僭(jiàn )称(chēng )帝(dì )号(hào ),仍(réng )叫(jiào )选(xuǎn )。十(shí )一(yī )月(yuè )乙(yǐ )巳(sì ),尚(shàng )书(shū )令(lìng )高(gāo )光(guāng )去(qù )世(shì );己(jǐ )酉(yǒu ),石(shí )勒(lè )侵(qīn )犯(fàn )邺(yè ),蕴(yùn )邓(dèng )太(tài )守(shǒu )王(wáng )整(zhěng )战(zhàn )败(bài ),死(sǐ )于(yú )阵(zhèn )中(zhōng )。丁(dīng )卯(mǎo ),任(rèn )命(mìng )太(tài )子(zǐ )少(shǎo )傅(fù )茎(jīng )蓬(péng )为(wéi )尚(shàng )书(shū )令(lìng )。十(shí )二(èr )月(yuè )辛(xīn )未(wèi )初(chū )一(yī ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。立(lì )长(zhǎng )沙(shā )王(wáng )司(sī )马(mǎ )义(yì )的(de )儿(ér )子(zǐ )司(sī )马(mǎ )硕(shuò )为(wéi )垦(kěn )兰(lán )哇(wa ),司(sī )马(mǎ )匙(shí )为(wéi )临(lín )淮(huái )王(wáng )。

三(sān )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè )甲(jiǎ )午(wǔ ),彭(péng )城(chéng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )释(shì )去(qù )世(shì )。三(sān )月(yuè )戊(wù )申(shēn ),征(zhēng )南(nán )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、高(gāo )密(mì )王(wáng )司(sī )马(mǎ )简(jiǎn )去(qù )世(shì )。任(rèn )命(mìng )尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )仆(pú )射(shè )山(shān )简(jiǎn )为(wéi )征(zhēng )南(nán )将(jiāng )军(jūn )、都(dōu )督(dū )荆(jīng )、湘(xiāng )、奎(kuí )、庐(lú )等(děng )四(sì )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),任(rèn )命(mìng )司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )刘(liú )暾(tūn )为(wéi )尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )仆(pú )射(shè )。丁(dīng )巳(sì ),东(dōng )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )回(huí )到(dào )京(jīng )城(chéng )。乙(yǐ )丑(chǒu )。带(dài )兵(bīng )进(jìn )入(rù )皇(huáng )宫(gōng ),从(cóng )皇(huáng )帝(dì )身(shēn )边(biān )捉(zhuō )走(zǒu )亲(qīn )近(jìn )大(dà )臣(chén )中(zhōng )书(shū )令(lìng )垄(lǒng )钟(zhōng )、帝(dì )舅(jiù )父(fù )工(gōng )延(yán )等(děng )十(shí )多(duō )人(rén ),全(quán )部(bù )杀(shā )害(hài )。丙(bǐng )寅(yín ),特(tè )赦(shè )回(huí )宜(yí )型(xíng )。丁(dīng )卯(mǎo ),太(tài )尉(wèi )刘(liú )室(shì )请(qǐng )求(qiú )退(tuì )休(xiū ),任(rèn )命(mìng )司(sī )徒(tú )王(wáng )衍(yǎn )为(wéi )太(tài )尉(wèi )。东(dōng )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )兼(jiān )任(rèn )司(sī )徒(tú )。刘(liú )元(yuán )海(hǎi )侵(qīn )犯(fàn )黎(lí )阳(yáng ),派(pài )遣(qiǎn )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )堪(kān )去(qù )攻(gōng )打(dǎ )他(tā ),王(wáng )堪(kān )的(de )部(bù )队(duì )在(zài )延(yán )津(jīn )大(dà )败(bài ),死(sǐ )了(le )三(sān )万(wàn )多(duō )人(rén )。天(tiān )大(dà )旱(hàn ),长(zhǎng )江(jiāng )、汉(hàn )水(shuǐ )、黄(huáng )河(hé )、洛(luò )水(shuǐ )都(dōu )水(shuǐ )少(shǎo ),可(kě )以(yǐ )涉(shè )水(shuǐ )过(guò )去(qù )。夏(xià )四(sì )月(yuè ),左(zuǒ )积(jī )弩(nǔ )将(jiāng )军(jūn )朱(zhū )诞(dàn )叛(pàn )逃(táo )刘(liú )元(yuán )海(hǎi )处(chù )。石(shí )勒(lè )攻(gōng )占(zhàn )冀(jì )州(zhōu )各(gè )郡(jùn )县(xiàn )中(zhōng )的(de )一(yī )百(bǎi )多(duō )处(chù )营(yíng )垒(lěi )。秋(qiū )七(qī )月(yuè )戊(wù )辰(chén ),当(dāng )阳(yáng )一(yī )带(dài )地(dì )面(miàn )裂(liè )开(kāi )三(sān )处(chù ),各(gè )宽(kuān )三(sān )丈(zhàng ),长(zhǎng )三(sān )百(bǎi )多(duō )步(bù )。辛(xīn )未(wèi ),平(píng )阳(yáng )人(rén )刘(liú )芒(máng )荡(dàng )自(zì )称(chēng )是(shì )汉(hàn )皇(huáng )室(shì )后(hòu )裔(yì ),诱(yòu )骗(piàn )羌(qiāng )戎(róng )部(bù )落(luò )的(de )人(rén ),在(zài )马(mǎ )兰(lán )山(shān )僭(jiàn )称(chēng )帝(dì )号(hào )。支(zhī )胡(hú )的(de )五(wǔ )斗(dòu )叟(sǒu )、郝(hǎo )索(suǒ )聚(jù )集(jí )数(shù )千(qiān )人(rén )作(zuò )乱(luàn ),驻(zhù )在(zài )新(xīn )丰(fēng ),和(hé )芒(máng )荡(dàng )结(jié )党(dǎng )联(lián )合(hé )。刘(liú )元(yuán )海(hǎi )派(pài )儿(ér )子(zǐ )刘(liú )聪(cōng )和(hé )王(wáng )弥(mí )一(yī )起(qǐ )侵(qīn )犯(fàn )上(shàng )党(dǎng ),围(wéi )困(kùn )壶(hú )关(guān )。并(bìng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )刘(liú )琨(kūn )出(chū )兵(bīng )救(jiù )援(yuán ),被(bèi )刘(liú )聪(cōng )打(dǎ )败(bài )。淮(huái )南(nán )内(nèi )史(shǐ )王(wáng )旷(kuàng )、将(jiāng )军(jūn )施(shī )融(róng )、曹(cáo )超(chāo )和(hé )刘(liú )聪(cōng )交(jiāo )战(zhàn ),又(yòu )被(bèi )打(dǎ )败(bài ),曹(cáo )超(chāo )、施(shī )融(róng )战(zhàn )死(sǐ )。上(shàng )党(dǎng )太(tài )守(shǒu )庞(páng )淳(chún )以(yǐ )郡(jùn )城(chéng )投(tóu )降(jiàng )叛(pàn )贼(zéi )。九(jiǔ )月(yuè )丙(bǐng )寅(yín ),刘(liú )聪(cōng )围(wéi )攻(gōng )浚(xùn )仪(yí ),派(pài )遣(qiǎn )平(píng )北(běi )将(jiāng )军(jūn )曹(cáo )武(wǔ )讨(tǎo )伐(fá )刘(liú )聪(cōng )。丁(dīng )丑(chǒu ),官(guān )军(jūn )大(dà )败(bài )。束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )来(lái )保(bǎo )卫(wèi )京(jīng )城(chéng )。刘(liú )聪(cōng )打(dǎ )到(dào )西(xī )明(míng )门(mén ),束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )进(jìn )行(háng )抵(dǐ )御(yù ),在(zài )宣(xuān )阳(yáng )门(mén )外(wài )交(jiāo )战(zhàn ),大(dà )败(bài )刘(liú )聪(cōng )。石(shí )勒(lè )侵(qīn )犯(fàn )常(cháng )山(shān ),安(ān )北(běi )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )浚(xùn )让(ràng )鲜(xiān )卑(bēi )骑(qí )兵(bīng )救(jiù )援(yuán ),在(zài )飞(fēi )龙(lóng )山(shān )大(dà )败(bài )石(shí )勒(lè )。征(zhēng )西(xī )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、南(nán )阳(yáng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )模(mó )派(pài )他(tā )的(de )部(bù )将(jiāng )淳(chún )于(yú )定(dìng )打(dǎ )败(bài )刘(liú )芒(máng )荡(dàng )、五(wǔ )斗(dòu )叟(sǒu ),把(bǎ )他(tā )们(men )都(dōu )杀(shā )了(le )。派(pài )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )堪(kān )、平(píng )北(běi )将(jiāng )军(jūn )曹(cáo )武(wǔ )讨(tǎo )伐(fá )刘(liú )聪(cōng ),官(guān )军(jūn )大(dà )败(bài ),王(wáng )堪(kān )逃(táo )回(huí )京(jīng )城(chéng )。李(lǐ )雄(xióng )的(de )副(fù )帅(shuài )罗(luó )羡(xiàn )以(yǐ )梓(zǐ )潼(tóng )来(lái )归(guī )顺(shùn )。刘(liú )聪(cōng )攻(gōng )打(dǎ )洛(luò )阳(yáng )西(xī )明(míng )门(mén ),没(méi )有(yǒu )成(chéng )功(gōng )。宜(yí )都(dōu )夷(yí )道(dào )发(fā )生(shēng )山(shān )崩(bēng ),荆(jīng )、湘(xiāng )两(liǎng )个(gè )州(zhōu )地(dì )震(zhèn )。冬(dōng )十(shí )一(yī )月(yuè ),石(shí )勒(lè )攻(gōng )陷(xiàn )长(zhǎng )乐(lè ),安(ān )北(běi )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )斌(bīn )遇(yù )害(hài ),并(bìng )在(zài )黎(lí )阳(yáng )大(dà )肆(sì )屠(tú )杀(shā )。难(nán )民(mín )首(shǒu )领(lǐng )李(lǐ )惮(dàn )、薄(báo )盛(shèng )等(děng )率(lǜ )领(lǐng )众(zhòng )人(rén )援(yuán )救(jiù )京(jīng )城(chéng ),刘(liú )聪(cōng )退(tuì )兵(bīng )逃(táo )走(zǒu )。李(lǐ )惮(dàn )等(děng )又(yòu )在(zài )新(xīn )汲(jí )打(dǎ )败(bài )王(wáng )弥(mí )。十(shí )二(èr )月(yuè )乙(yǐ )亥(hài ),夜(yè )间(jiān )有(yǒu )白(bái )气(qì )像(xiàng )带(dài )子(zǐ )一(yī )样(yàng ),从(cóng )地(dì )面(miàn )升(shēng )向(xiàng )天(tiān )空(kōng ),南(nán )北(běi )各(gè )有(yǒu )两(liǎng )丈(zhàng )。

四(sì )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè )乙(yǐ )丑(chǒu )初(chū )一(yī ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。二(èr )月(yuè ),石(shí )勒(lè )袭(xí )击(jī )鄄(juàn )城(chéng ),兖(yǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )袁(yuán )孚(fú )战(zhàn )败(bài ),被(bèi )他(tā )的(de )部(bù )下(xià )杀(shā )害(hài )。石(shí )勒(lè )又(yòu )袭(xí )击(jī )白(bái )马(mǎ ),车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )堪(kān )战(zhàn )死(sǐ )。李(lǐ )雄(xióng )的(de )部(bù )将(jiāng )文(wén )硕(shuò )杀(shā )死(sǐ )李(lǐ )雄(xióng )的(de )大(dà )将(jiāng )军(jūn )李(lǐ )国(guó ),以(yǐ )巴(bā )西(xī )来(lái )归(guī )顺(shùn )。戊(wù )午(wǔ ),吴(wú )兴(xìng )人(rén )钱(qián )坟(fén )反(fǎn )叛(pàn ),自(zì )称(chēng )为(wéi )平(píng )西(xī )将(jiāng )军(jūn )。三(sān )月(yuè ),丞(chéng )相(xiàng )仓(cāng )曹(cáo )属(shǔ )周(zhōu )圮(pǐ )率(lǜ )领(lǐng )乡(xiāng )人(rén )讨(tǎo )伐(fá )钱(qián )脍(kuài ),杀(shā )了(le )他(tā )。夏(xià )四(sì )月(yuè ),发(fā )洪(hóng )水(shuǐ )。将(jiāng )军(jūn )祁(qí )弘(hóng )在(zài )广(guǎng )宗(zōng )打(dǎ )败(bài )刘(liú )元(yuán )海(hǎi )的(de )部(bù )将(jiāng )刘(liú )灵(líng )曜(yào )。李(lǐ )雄(xióng )攻(gōng )陷(xiàn )梓(zǐ )潼(tóng )。兖(yǎn )州(zhōu )发(fā )生(shēng )地(dì )震(zhèn )。五(wǔ )月(yuè ),石(shí )勒(lè )侵(qīn )犯(fàn )汲(jí )郡(jùn ),捉(zhuō )住(zhù )太(tài )守(shǒu )胡(hú )宠(chǒng ),接(jiē )着(zhe )向(xiàng )南(nán )渡(dù )过(guò )黄(huáng )河(hé ),荣(róng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )裴(péi )纯(chún )逃(táo )奔(bēn )建(jiàn )邺(yè )。大(dà )风(fēng )吹(chuī )折(shé )树(shù )木(mù )。地(dì )震(zhèn )。幽(yōu )、并(bìng )、司(sī )、冀(jì )、秦(qín )、雍(yōng )等(děng )六(liù )州(zhōu )蝗(huáng )虫(chóng )成(chéng )灾(zāi ),草(cǎo )木(mù )、牛(niú )马(mǎ )的(de )毛(máo )全(quán )被(bèi )吃(chī )光(guāng )。六(liù )月(yuè ),刘(liú )元(yuán )海(hǎi )死(sǐ ),他(tā )的(de )儿(ér )子(zǐ )刘(liú )和(hé )接(jiē )任(rèn )伪(wěi )皇(huáng )帝(dì )位(wèi ),刘(liú )和(hé )的(de )弟(dì )弟(dì )刘(liú )聪(cōng )谋(móu )杀(shā )了(le )刘(liú )和(hé )而(ér )自(zì )立(lì )为(wéi )伪(wěi )皇(huáng )帝(dì )。秋(qiū )七(qī )月(yuè ),刘(liú )聪(cōng )的(de )从(cóng )弟(dì )刘(liú )曜(yào )和(hé )他(tā )的(de )部(bù )将(jiāng )石(shí )勒(lè )围(wéi )攻(gōng )怀(huái ),下(xià )韶(sháo )让(ràng )征(zhēng )虏(lǔ )将(jiāng )军(jūn )宋(sòng )抽(chōu )去(qù )援(yuán )救(jiù ),被(bèi )刘(liú )曜(yào )打(dǎ )败(bài ),宋(sòng )抽(chōu )战(zhàn )死(sǐ )。九(jiǔ )月(yuè ),河(hé )内(nèi )人(rén )乐(lè )仰(yǎng )捉(zhuō )住(zhù )太(tài )守(shǒu )裴(péi )整(zhěng )而(ér )反(fǎn )叛(pàn ),投(tóu )降(jiàng )了(le )石(shí )勒(lè )。徐(xú )州(zhōu )监(jiān )军(jūn )王(wáng )隆(lóng )从(cóng )下(xià )邳(pī )抛(pāo )弃(qì )军(jūn )队(duì )逃(táo )到(dào )周(zhōu )馥(fù )那(nà )裹(guǒ )。雍(yōng )州(zhōu )人(rén )王(wáng )如(rú )首(shǒu )先(xiān )起(qǐ )兵(bīng )在(zài )宛(wǎn )谋(móu )反(fǎn ),杀(shā )害(hài )地(dì )方(fāng )长(zhǎng )官(guān ),自(zì )称(chēng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、司(sī )雍(yōng )二(èr )州(zhōu )牧(mù ),大(dà )肆(sì )抢(qiǎng )掠(luě )汉(hàn )沔(miǎn )地(dì )区(qū ),新(xīn )平(píng )人(rén )庞(páng )塞(sāi )、冯(féng )翊(yì )人(rén )严(yán )嶷(yí )、京(jīng )兆(zhào )人(rén )侯(hóu )脱(tuō )等(děng )各(gè )自(zì )起(qǐ )兵(bīng )响(xiǎng )应(yīng )他(tā )。征(zhēng )南(nán )将(jiāng )军(jūn )山(shān )简(jiǎn )、荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )王(wáng )澄(chéng )、南(nán )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )杜(dù )蕤(ruí )都(dōu )派(pài )兵(bīng )援(yuán )救(jiù )京(jīng )城(chéng ),和(hé )王(wáng )如(rú )在(zài )宛(wǎn )交(jiāo )战(zhàn ),各(gè )军(jūn )都(dōu )大(dà )败(bài );仅(jǐn )有(yǒu )王(wáng )澄(chéng )率(lǜ )部(bù )进(jìn )驻(zhù )到(dào )泺(luò )口(kǒu ),因(yīn )部(bù )众(zhòng )溃(kuì )散(sàn )而(ér )返(fǎn )回(huí )。冬(dōng )十(shí )月(yuè )辛(xīn )卯(mǎo ),白(bái )昼(zhòu )昏(hūn )暗(àn ),一(yī )直(zhí )持(chí )续(xù )十(shí )天(tiān )到(dào )庚(gēng )子(zǐ )日(rì )。有(yǒu )大(dà )星(xīng )往(wǎng )西(xī )南(nán )方(fāng )向(xiàng )坠(zhuì )落(luò ),有(yǒu )响(xiǎng )声(shēng )。壬(rén )寅(yín ),石(shí )勒(lè )围(wéi )攻(gōng )仓(cāng )垣(yuán ),陈(chén )留(liú )内(nèi )史(shǐ )王(wáng )赞(zàn )打(dǎ )败(bài )了(le )他(tā ),石(shí )勒(lè )逃(táo )往(wǎng )黄(huáng )河(hé )以(yǐ )北(běi )。壬(rén )子(zǐ ),任(rèn )命(mìng )骠(biāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )浚(xùn )为(wéi )司(sī )空(kōng ),任(rèn )命(mìng )平(píng )北(běi )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )琨(kūn )为(wéi )平(píng )北(běi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。京(jīng )城(chéng )饥(jī )荒(huāng )。东(dōng )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )用(yòng )羽(yǔ )毛(máo )檄(xí )书(shū )紧(jǐn )急(jí )征(zhēng )召(zhào )天(tiān )下(xià )军(jūn )队(duì ),皇(huáng )帝(dì )对(duì )使(shǐ )者(zhě )们(men )说(shuō ):“替(tì )我(wǒ )告(gào )知(zhī )各(gè )位(wèi )将(jiāng )军(jūn ),如(rú )果(guǒ )马(mǎ )上(shàng )发(fā )兵(bīng ),还(hái )可(kě )以(yǐ )救(jiù )我(wǒ )们(men ),再(zài )迟(chí )就(jiù )来(lái )不(bú )及(jí )了(le )。”当(dāng )时(shí )没(méi )有(yǒu )一(yī )个(gè )将(jiāng )军(jūn )来(lái )救(jiù )的(de )。石(shí )勒(lè )攻(gōng )陷(xiàn )襄(xiāng )城(chéng ),太(tài )守(shǒu )崔(cuī )旷(kuàng )被(bèi )杀(shā ),接(jiē )着(zhe )攻(gōng )到(dào )宛(wǎn )。王(wáng )浚(xùn )派(pài )遣(qiǎn )鲜(xiān )卑(bēi )文(wén )鸯(yāng )率(lǜ )领(lǐng )骑(qí )兵(bīng )救(jiù )援(yuán )那(nà )裹(guǒ ),石(shí )勒(lè )退(tuì )兵(bīng )。王(wáng )浚(xùn )又(yòu )派(pài )遣(qiǎn )部(bù )将(jiāng )王(wáng )申(shēn )始(shǐ )在(zài )汶(wèn )石(shí )津(jīn )讨(tǎo )伐(fá )石(shí )勒(lè ),大(dà )败(bài )石(shí )勒(lè )。十(shí )一(yī )月(yuè )甲(jiǎ )戌(xū ),束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )率(lǜ )领(lǐng )部(bù )众(zhòng )离(lí )开(kāi )许(xǔ )昌(chāng ),让(ràng )行(háng )台(tái )跟(gēn )随(suí )自(zì )己(jǐ )。宫(gōng )廷(tíng )官(guān )署(shǔ )不(bú )再(zài )有(yǒu )守(shǒu )卫(wèi ),荒(huāng )灾(zāi )饥(jī )馑(jǐn )一(yī )天(tiān )天(tiān )严(yán )重(zhòng ),殿(diàn )襄(xiāng )的(de )死(sǐ )人(rén )横(héng )七(qī )竖(shù )八(bā ),府(fǔ )寺(sì )营(yíng )署(shǔ )等(děng )都(dōu )挖(wā )掘(jué )堑(qiàn )壕(háo )来(lái )防(fáng )守(shǒu ),小(xiǎo )偷(tōu )强(qiáng )盗(dào )公(gōng )然(rán )活(huó )动(dòng ),报(bào )警(jǐng )的(de )鼓(gǔ )音(yīn )不(bú )绝(jué )于(yú )耳(ěr )。束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )的(de )部(bù )队(duì )驻(zhù )扎(zhā )在(zài )项(xiàng ),自(zì )己(jǐ )兼(jiān )任(rèn )豫(yù )州(zhōu )牧(mù ),让(ràng )太(tài )尉(wèi )王(wáng )衍(yǎn )担(dān )任(rèn )军(jūn )司(sī )。丁(dīng )丑(chǒu ),流(liú )窜(cuàn )的(de )氐(dī )人(rén )隗(wěi )伯(bó )等(děng )袭(xí )击(jī )宜(yí )都(dōu ),太(tài )守(shǒu )嵇(jī )晞(xī )逃(táo )奔(bēn )建(jiàn )邺(yè )。王(wáng )申(shēn )始(shǐ )在(zài )瓶(píng )垒(lěi )进(jìn )攻(gōng )刘(liú )曜(yào )、王(wáng )弥(mí ),打(dǎ )败(bài )了(le )他(tā )们(men )。镇(zhèn )束(shù )将(jiāng )军(jūn )周(zhōu )馥(fù )上(shàng )表(biǎo )要(yào )迎(yíng )接(jiē )皇(huáng )帝(dì )迁(qiān )都(dōu )到(dào )寿(shòu )阳(yáng ),东(dōng )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )派(pài )裴(péi )硕(shuò )讨(tǎo )伐(fá )周(zhōu )馥(fù ),被(bèi )周(zhōu )馥(fù )打(dǎ )败(bài ),逃(táo )往(wǎng )东(dōng )城(chéng )防(fáng )守(shǒu ),向(xiàng )琅(láng )邪(xié )王(wáng )司(sī )马(mǎ )睿(ruì )求(qiú )救(jiù )。襄(xiāng )阳(yáng )发(fā )生(shēng )大(dà )瘟(wēn )疫(yì ),死(sǐ )的(de )有(yǒu )三(sān )千(qiān )多(duō )人(rén )。加(jiā )凉(liáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )张(zhāng )轨(guǐ )为(wéi )安(ān )西(xī )将(jiāng )军(jūn )。十(shí )二(èr )月(yuè ),征(zhēng )东(dōng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )苟(gǒu )晞(xī )进(jìn )攻(gōng )王(wáng )弥(mí )副(fù )将(jiāng )曹(cáo )嶷(yí ),打(dǎ )败(bài )了(le )他(tā )。乙(yǐ )酉(yǒu ),平(píng )阳(yáng )人(rén )李(lǐ )洪(hóng )率(lǜ )领(lǐng )流(liú )民(mín )进(jìn )入(rù )定(dìng )陵(líng )作(zuò )乱(luàn )。

五(wǔ )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè ),皇(huáng )帝(dì )秘(mì )密(mì )下(xià )诏(zhào )让(ràng )苟(gǒu )晞(xī )讨(tǎo )伐(fá )束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )。壬(rén )申(shēn ),苟(gǒu )晞(xī )被(bèi )曹(cáo )嶷(yí )打(dǎ )败(bài )。乙(yǐ )未(wèi ),东(dōng )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )派(pài )遣(qiǎn )从(cóng )事(shì )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )杨(yáng )瑁(mào )、徐(xú )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )裴(péi )盾(dùn )共(gòng )同(tóng )攻(gōng )打(dǎ )苟(gǒu )晞(xī )。癸(guǐ )酉(yǒu ),石(shí )勒(lè )进(jìn )犯(fàn )江(jiāng )夏(xià ),太(tài )守(shǒu )杨(yáng )珉(mín )逃(táo )奔(bēn )到(dào )武(wǔ )昌(chāng )。乙(yǐ )亥(hài ),李(lǐ )雄(xióng )攻(gōng )陷(xiàn )涪(fú )城(chéng ),梓(zǐ )潼(tóng )太(tài )守(shǒu )谯(qiáo )登(dēng )被(bèi )杀(shā )害(hài )。湘(xiāng )州(zhōu )流(liú )民(mín )杜(dù )搜(sōu )占(zhàn )据(jù )长(zhǎng )沙(shā )谋(móu )反(fǎn )。戊(wù )寅(yín ),安(ān )束(shù )将(jiāng )军(jūn )、琅(láng )邪(xié )王(wáng )司(sī )马(mǎ )睿(ruì )让(ràng )将(jiāng )军(jūn )甘(gān )卓(zhuó )进(jìn )攻(gōng )镇(zhèn )束(shù )将(jiāng )军(jūn )周(zhōu )馥(fù )于(yú )寿(shòu )春(chūn ),周(zhōu )馥(fù )的(de )部(bù )下(xià )溃(kuì )散(sàn )。庚(gēng )辰(chén ),太(tài )保(bǎo )、乎(hū )原(yuán )王(wáng )司(sī )马(mǎ )干(gàn )去(qù )世(shì )。二(èr )月(yuè ),石(shí )勒(lè )侵(qīn )犯(fàn )汝(rǔ )南(nán ),汝(rǔ )南(nán )王(wáng )司(sī )马(mǎ )枯(kū )逃(táo )奔(bēn )建(jiàn )邺(yè )。三(sān )月(yuè )戊(wù )午(wǔ ),下(xià )韶(sháo )公(gōng )布(bù )束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )的(de )罪(zuì )行(háng ),要(yào )各(gè )地(dì )的(de )守(shǒu )将(jiāng )讨(tǎo )伐(fá )他(tā )。任(rèn )命(mìng )征(zhēng )柬(jiǎn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )苟(gǒu )晞(xī )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。丙(bǐng )子(zǐ ),束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )去(qù )世(shì )。四(sì )月(yuè )戊(wù )子(zǐ ),石(shí )勒(lè )追(zhuī )逐(zhú )束(shù )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )的(de )灵(líng )柩(jiù ),在(zài )东(dōng )郡(jùn )赶(gǎn )上(shàng ),将(jiāng )军(jūn )饯(jiàn )端(duān )战(zhàn )死(sǐ ),军(jūn )队(duì )溃(kuì )散(sàn ),太(tài )尉(wèi )王(wáng )衍(yǎn )、吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )刘(liú )望(wàng )、廷(tíng )尉(wèi )诸(zhū )葛(gě )铨(quán )、尚(shàng )书(shū )郑(zhèng )豫(yù )、武(wǔ )陵(líng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )澹(dàn )等(děng )都(dōu )被(bèi )杀(shā )害(hài ),自(zì )王(wáng )公(gōng )以(yǐ )下(xià )死(sǐ )了(le )的(de )有(yǒu )十(shí )多(duō )万(wàn )人(rén )。束(shù )海(hǎi )王(wáng )的(de )世(shì )子(zǐ )司(sī )马(mǎ )毗(pí )和(hé )宗(zōng )室(shì )的(de )四(sì )十(shí )八(bā )个(gè )王(wáng )不(bú )久(jiǔ )又(yòu )被(bèi )石(shí )勒(lè )所(suǒ )杀(shā )。强(qiáng )盗(dào )王(wáng )桑(sāng )、冷(lěng )道(dào )攻(gōng )陷(xiàn )徐(xú )州(zhōu ),刺(cì )史(shǐ )裴(péi )盾(dùn )被(bèi )杀(shā )害(hài ),王(wáng )桑(sāng )接(jiē )着(zhe )渡(dù )过(guò )淮(huái )河(hé ),到(dào )达(dá )历(lì )阳(yáng )。五(wǔ )月(yuè ),益(yì )州(zhōu )流(liú )民(mín )汝(rǔ )班(bān )、梁(liáng )州(zhōu )流(liú )民(mín )蹇(jiǎn )抚(fǔ )在(zài )湘(xiāng )州(zhōu )作(zuò )乱(luàn ),俘(fú )虏(lǔ )刺(cì )史(shǐ )苟(gǒu )眺(tiào ),往(wǎng )南(nán )攻(gōng )破(pò )零(líng )、桂(guì )各(gè )郡(jùn ),往(wǎng )东(dōng )抢(qiǎng )掠(luě )武(wǔ )昌(chāng ),安(ān )城(chéng )太(tài )守(shǒu )郭(guō )察(chá )、邵(shào )陵(líng )太(tài )守(shǒu )郑(zhèng )融(róng )、衡(héng )阳(yáng )内(nèi )史(shǐ )滕(téng )育(yù )都(dōu )被(bèi )杀(shā )害(hài )。升(shēng )司(sī )空(kōng )王(wáng )浚(xùn )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ ),征(zhēng )西(xī )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、南(nán )阳(yáng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )模(mó )为(wéi )太(tài )尉(wèi ),太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )傅(fù )祗(zhī )为(wéi )司(sī )徒(tú ),尚(shàng )书(shū )令(lìng )苟(gǒu )藩(fān )为(wéi )司(sī )空(kōng ),安(ān )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )、琅(láng )邪(xié )王(wáng )司(sī )马(mǎ )睿(ruì )为(wéi )镇(zhèn )东(dōng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。东(dōng )海(hǎi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )越(yuè )离(lí )开(kāi )京(jīng )城(chéng )的(de )时(shí )候(hòu ),让(ràng )河(hé )南(nán )尹(yǐn )潘(pān )滔(tāo )留(liú )守(shǒu )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )苟(gǒu )晞(xī )上(shàng )表(biǎo )请(qǐng )求(qiú )迁(qiān )都(dōu )到(dào )仓(cāng )垣(yuán ),皇(huáng )帝(dì )准(zhǔn )备(bèi )听(tīng )从(cóng )他(tā )的(de )意(yì )见(jiàn ),各(gè )大(dà )臣(chén )畏(wèi )惧(jù )潘(pān )滔(tāo ),不(bú )敢(gǎn )奉(fèng )行(háng )韶(sháo )令(lìng ),况(kuàng )且(qiě )宫(gōng )中(zhōng )人(rén )和(hé )宦(huàn )官(guān )们(men )贪(tān )恋(liàn )资(zī )财(cái ),不(bú )想(xiǎng )出(chū )京(jīng )。到(dào )遣(qiǎn )时(shí )饿(è )极(jí )了(le ),人(rén )吃(chī )人(rén ),百(bǎi )宫(gōng )中(zhōng )流(liú )亡(wáng )的(de )有(yǒu )十(shí )之(zhī )八(bā )九(jiǔ )。皇(huáng )帝(dì )召(zhào )集(jí )群(qún )臣(chén )商(shāng )议(yì ),准(zhǔn )备(bèi )出(chū )行(háng )可(kě )是(shì )没(méi )有(yǒu )警(jǐng )卫(wèi )。皇(huáng )帝(dì )搓(cuō )着(zhe )手(shǒu )叹(tàn )息(xī )说(shuō ):“怎(zěn )么(me )竟(jìng )然(rán )没(méi )有(yǒu )车(chē )辆(liàng )啊(ā )!”就(jiù )让(ràng )司(sī )徒(tú )傅(fù )祗(zhī )出(chū )城(chéng )到(dào )河(hé )阴(yīn ),修(xiū )理(lǐ )船(chuán )只(zhī ),为(wéi )走(zǒu )水(shuǐ )路(lù )作(zuò )准(zhǔn )备(bèi )。朝(cháo )中(zhōng )官(guān )员(yuán )数(shù )十(shí )个(gè )人(rén )随(suí )从(cóng )。皇(huáng )帝(dì )步(bù )行(háng )走(zǒu )出(chū )西(xī )掖(yè )门(mén ),到(dào )铜(tóng )驰(chí )街(jiē ),被(bèi )强(qiáng )盗(dào )抢(qiǎng )掠(luě ),不(bú )能(néng )前(qián )进(jìn )而(ér )返(fǎn )回(huí )宫(gōng )中(zhōng )。癸(guǐ )未(wèi ),刘(liú )曜(yào )、王(wáng )弥(mí )、石(shí )勒(lè )一(yī )同(tóng )侵(qīn )扰(rǎo )洛(luò )川(chuān ),朝(cháo )廷(tíng )的(de )军(jūn )队(duì )频(pín )频(pín )被(bèi )叛(pàn )贼(zéi )打(dǎ )败(bài ),死(sǐ )了(le )很(hěn )多(duō )人(rén )。六(liù )月(yuè )庚(gēng )寅(yín ),司(sī )空(kōng )荀(xún )藩(fān )、光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )荀(xún )组(zǔ )逃(táo )奔(bēn )辕(yuán )辕(yuán ),太(tài )子(zǐ )左(zuǒ )率(lǜ )温(wēn )畿(jī )夜(yè )间(jiān )打(dǎ )开(kāi )广(guǎng )莫(mò )门(mén )逃(táo )奔(bēn )小(xiǎo )平(píng )津(jīn )。丁(dīng )酉(yǒu ),刘(liú )曜(yào )、王(wáng )弥(mí )进(jìn )入(rù )京(jīng )城(chéng )。皇(huáng )帝(dì )打(dǎ )开(kāi )华(huá )林(lín )园(yuán )门(mén ),经(jīng )河(hé )阴(yīn )藕(ǒu )池(chí ),想(xiǎng )前(qián )往(wǎng )长(zhǎng )安(ān ),被(bèi )刘(liú )曜(yào )等(děng )追(zhuī )赶(gǎn )上(shàng )。刘(liú )曜(yào )等(děng )于(yú )是(shì )焚(fén )烧(shāo )宫(gōng )庙(miào ),逼(bī )迫(pò )侮(wǔ )辱(rǔ )妃(fēi )嫔(pín )皇(huáng )后(hòu ),吴(wú )王(wáng )司(sī )马(mǎ )晏(yàn )、竟(jìng )陵(líng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )榊(shén )、尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )仆(pú )射(shè )和(hé )郁(yù )、右(yòu )仆(pú )射(shè )曹(cáo )馥(fù )、尚(shàng )书(shū )闾(lǘ )丘(qiū )冲(chōng )、袁(yuán )粲(càn )、王(wáng )绲(gǔn )、河(hé )南(nán )尹(yǐn )刘(liú )默(mò )等(děng )人(rén )都(dōu )被(bèi )杀(shā )害(hài ),百(bǎi )官(guān )士(shì )人(rén )庶(shù )民(mín )死(sǐ )的(de )有(yǒu )三(sān )万(wàn )多(duō )人(rén )。皇(huáng )帝(dì )在(zài )平(píng )阳(yáng )被(bèi )俘(fú )虏(lǔ ),刘(liú )聪(cōng )以(yǐ )皇(huáng )帝(dì )为(wéi )会(huì )稽(jī )公(gōng )。荀(xún )藩(fān )发(fā )送(sòng )檄(xí )文(wén )给(gěi )各(gè )州(zhōu )各(gè )军(jūn )镇(zhèn ),以(yǐ )琅(láng )邪(xié )王(wáng )作(zuò )为(wéi )盟(méng )主(zhǔ )。豫(yù )章(zhāng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )端(duān )往(wǎng )东(dōng )逃(táo )奔(bēn )苟(gǒu )晞(xī ),苟(gǒu )晞(xī )立(lì )他(tā )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ ),自(zì )己(jǐ )兼(jiān )任(rèn )尚(shàng )书(shū )令(lìng ),设(shè )置(zhì )各(gè )种(zhǒng )官(guān )府(fǔ )机(jī )构(gòu ),驻(zhù )守(shǒu )梁(liáng )国(guó )的(de )蒙(méng )县(xiàn )。百(bǎi )姓(xìng )饥(jī )饿(è ),又(yòu )歉(qiàn )收(shōu ),米(mǐ )价(jià )一(yī )斛(hú )一(yī )万(wàn )多(duō )钱(qián )。秋(qiū )七(qī )月(yuè ),大(dà )司(sī )马(mǎ )王(wáng )浚(xùn )秉(bǐng )承(chéng )皇(huáng )帝(dì )旨(zhǐ )意(yì )暂(zàn )立(lì )太(tài )子(zǐ ),设(shè )置(zhì )百(bǎi )官(guān ),安(ān )排(pái )各(gè )军(jūn )镇(zhèn )。石(shí )勒(lè )侵(qīn )犯(fàn )谷(gǔ )阳(yáng ),沛(pèi )王(wáng )司(sī )马(mǎ )滋(zī )战(zhàn )败(bài )被(bèi )杀(shā )害(hài )。八(bā )月(yuè ),刘(liú )聪(cōng )派(pài )儿(ér )子(zǐ )刘(liú )粲(càn )攻(gōng )陷(xiàn )长(zhǎng )安(ān ),太(tài )尉(wèi )、征(zhēng )西(xī )将(jiāng )军(jūn )、南(nán )阳(yáng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )模(mó )被(bèi )杀(shā )害(hài ),长(zhǎng )安(ān )遣(qiǎn )民(mín )有(yǒu )四(sì )千(qiān )多(duō )家(jiā )逃(táo )奔(bēn )汉(hàn )中(zhōng )。九(jiǔ )月(yuè )癸(guǐ )亥(hài ),石(shí )勒(lè )袭(xí )击(jī )阳(yáng )夏(xià ),直(zhí )到(dào )蒙(méng )县(xiàn ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )苟(gǒu )晞(xī )、豫(yù )章(zhāng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )端(duān )都(dōu )被(bèi )叛(pàn )贼(zéi )杀(shā )死(sǐ )。冬(dōng )十(shí )月(yuè ),石(shí )勒(lè )侵(qīn )犯(fàn )豫(yù )州(zhōu )各(gè )郡(jùn ),到(dào )长(zhǎng )江(jiāng )才(cái )返(fǎn )回(huí )。十(shí )一(yī )月(yuè ),猗(yī )卢(lú )侵(qīn )犯(fàn )太(tài )原(yuán ),平(píng )北(běi )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )琨(kūn )不(bú )能(néng )控(kòng )制(zhì ),把(bǎ )五(wǔ )个(gè )县(xiàn )的(de )百(bǎi )姓(xìng )迁(qiān )移(yí )到(dào )新(xīn )兴(xìng ),让(ràng )他(tā )们(men )在(zài )那(nà )裹(guǒ )居(jū )住(zhù )生(shēng )活(huó )。

六(liù )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè ),皇(huáng )帝(dì )在(zài )平(píng )阳(yáng )。刘(liú )聪(cōng )侵(qīn )犯(fàn )太(tài )原(yuán )。前(qián )镇(zhèn )南(nán )府(fǔ )牙(yá )门(mén )将(jiāng )胡(hú )亢(kàng )聚(jù )众(zhòng )侵(qīn )犯(fàn )荆(jīng )州(zhōu )一(yī )带(dài ),自(zì )号(hào )楚(chǔ )公(gōng )。二(èr )月(yuè )壬(rén )子(zǐ ),有(yǒu )日(rì )食(shí )。癸(guǐ )丑(chǒu ),镇(zhèn )东(dōng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、琅(láng )邪(xié )王(wáng )司(sī )马(mǎ )睿(ruì )上(shàng )书(shū )给(gěi )尚(shàng )书(shū ),主(zhǔ )张(zhāng )发(fā )布(bù )檄(xí )文(wén )征(zhēng )召(zhào )各(gè )地(dì )兵(bīng )马(mǎ )讨(tǎo )伐(fá )石(shí )勒(lè )。大(dà )司(sī )马(mǎ )王(wáng )浚(xùn )转(zhuǎn )发(fā )檄(xí )文(wén )给(gěi )天(tiān )下(xià ),声(shēng )称(chēng )接(jiē )受(shòu )宫(gōng )中(zhōng )诏(zhào )书(shū )、秉(bǐng )承(chéng )皇(huáng )帝(dì )旨(zhǐ )意(yì ),任(rèn )命(mìng )荀(xún )藩(fān )为(wéi )太(tài )尉(wèi )。汝(rǔ )阳(yáng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )熙(xī )被(bèi )石(shí )勒(lè )杀(shā )害(hài )。夏(xià )四(sì )月(yuè )丙(bǐng )寅(yín ),征(zhēng )南(nán )将(jiāng )军(jūn )山(shān )简(jiǎn )去(qù )世(shì )。秋(qiū )七(qī )月(yuè ),岁(suì )星(xīng )、荧(yíng )惑(huò )、太(tài )白(bái )会(huì )聚(jù )在(zài )牛(niú )宿(xiǔ )斗(dòu )宿(xiǔ )之(zhī )间(jiān )。石(shí )勒(lè )侵(qīn )犯(fàn )冀(jì )州(zhōu )。刘(liú )粲(càn )侵(qīn )犯(fàn )晋(jìn )阳(yáng ),平(píng )北(běi )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )琨(kūn )派(pài )遣(qiǎn )部(bù )将(jiāng )郝(hǎo )说(shuō )率(lǜ )领(lǐng )军(jūn )队(duì )抵(dǐ )御(yù )刘(liú )粲(càn ),郝(hǎo )说(shuō )被(bèi )打(dǎ )败(bài ),战(zhàn )死(sǐ ),太(tài )原(yuán )太(tài )守(shǒu )高(gāo )乔(qiáo )以(yǐ )晋(jìn )阳(yáng )投(tóu )降(jiàng )刘(liú )粲(càn )。八(bā )月(yuè )庚(gēng )戌(xū ),刘(liú )琨(kūn )逃(táo )奔(bēn )到(dào )常(cháng )山(shān )。己(jǐ )亥(hài ),阴(yīn )平(píng )都(dōu )尉(wèi )董(dǒng )冲(chōng )赶(gǎn )走(zǒu )太(tài )守(shǒu )王(wáng )鉴(jiàn ),率(lǜ )郡(jùn )背(bèi )叛(pàn )而(ér )向(xiàng )李(lǐ )雄(xióng )投(tóu )降(jiàng )。辛(xīn )亥(hài ),刘(liú )琨(kūn )向(xiàng )猗(yī )卢(lú )乞(qǐ )求(qiú )援(yuán )兵(bīng ),上(shàng )表(biǎo )推(tuī )荐(jiàn )猗(yī )卢(lú )为(wéi )代(dài )公(gōng )。九(jiǔ )月(yuè )己(jǐ )卯(mǎo ),猗(yī )卢(lú )派(pài )儿(ér )子(zǐ )利(lì )孙(sūn )前(qián )往(wǎng )刘(liú )琨(kūn )那(nà )裹(guǒ ),不(bú )能(néng )到(dào )达(dá )。辛(xīn )巳(sì ),前(qián )雍(yōng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )买(mǎi )疋(yǎ )在(zài )三(sān )辅(fǔ )讨(tǎo )伐(fá )刘(liú )粲(càn ),打(dǎ )跑(pǎo )了(le )他(tā ),关(guān )中(zhōng )稍(shāo )微(wēi )安(ān )定(dìng ),于(yú )是(shì )和(hé )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )梁(liáng )芬(fēn )、京(jīng )兆(zhào )太(tài )守(shǒu )梁(liáng )综(zōng )在(zài )长(zhǎng )安(ān )共(gòng )同(tóng )尊(zūn )奉(fèng )秦(qín )王(wáng )司(sī )马(mǎ )邺(yè )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )。冬(dōng )十(shí )月(yuè ),猗(yī )卢(lú )自(zì )己(jǐ )统(tǒng )领(lǐng )六(liù )万(wàn )骑(qí )兵(bīng )进(jìn )驻(zhù )盂(yú )城(chéng )。十(shí )一(yī )月(yuè )甲(jiǎ )午(wǔ ),刘(liú )粲(càn )悄(qiāo )悄(qiāo )撤(chè )兵(bīng )逃(táo )走(zǒu ),刘(liú )琨(kūn )收(shōu )编(biān )他(tā )的(de )残(cán )部(bù ),守(shǒu )在(zài )阳(yáng )曲(qǔ )。逭(huàn )一(yī )年(nián )大(dà )瘟(wēn )疫(yì )流(liú )行(háng )。

七(qī )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè ),刘(liú )聪(cōng )召(zhào )集(jí )群(qún )臣(chén )宴(yàn )会(huì ),让(ràng )皇(huáng )帝(dì )穿(chuān )上(shàng )青(qīng )衣(yī )来(lái )回(huí )劝(quàn )酒(jiǔ )。侍(shì )中(zhōng )庾(yǔ )珉(mín )号(hào )啕(táo )大(dà )哭(kū ),刘(liú )聪(cōng )很(hěn )讨(tǎo )厌(yàn )他(tā )。丁(dīng )未(wèi ),皇(huáng )帝(dì )被(bèi )杀(shā ),在(zài )平(píng )阳(yáng )去(qù )世(shì ),当(dāng )年(nián )三(sān )十(shí )岁(suì )。

皇(huáng )帝(dì )当(dāng )初(chū )诞(dàn )生(shēng )时(shí ),有(yǒu )吉(jí )祥(xiáng )禾(hé )苗(miáo )生(shēng )在(zài )豫(yù )章(zhāng )郡(jùn )的(de )南(nán )昌(chāng )。在(zài )此(cǐ )之(zhī )前(qián ),观(guān )察(chá )气(qì )象(xiàng )的(de )方(fāng )士(shì )说(shuō )“豫(yù )章(zhāng )郡(jùn )有(yǒu )天(tiān )于(yú )气(qì )”后(hòu )来(lái )果(guǒ )然(rán )以(yǐ )豫(yù )章(zhāng )王(wáng )的(de )身(shēn )份(fèn )成(chéng )为(wéi )皇(huáng )太(tài )弟(dì )。在(zài )束(shù )宫(gōng )时(shí ),恭(gōng )敬(jìng )谨(jǐn )慎(shèn )、谦(qiān )逊(xùn )自(zì )律(lǜ ),和(hé )朝(cháo )士(shì )交(jiāo )往(wǎng ),讨(tǎo )论(lùn )史(shǐ )书(shū )典(diǎn )籍(jí )。到(dào )即(jí )位(wèi )时(shí ),开(kāi )始(shǐ )遵(zūn )行(háng )旧(jiù )制(zhì ),到(dào )太(tài )极(jí )殿(diàn ),让(ràng )尚(shàng )书(shū )郎(láng )宣(xuān )读(dú )按(àn )季(jì )节(jiē )制(zhì )定(dìng )的(de )政(zhèng )令(lìng ),又(yòu )在(zài )东(dōng )堂(táng )听(tīng )政(zhèng )。每(měi )逢(féng )宴(yàn )会(huì ),总(zǒng )是(shì )和(hé )群(qún )臣(chén )讨(tǎo )论(lùn )各(gè )种(zhǒng )事(shì )务(wù ),考(kǎo )证(zhèng )经(jīng )书(shū )典(diǎn )籍(jí )。黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )傅(fù )宣(xuān )赞(zàn )叹(tàn )说(shuō ):“如(rú )今(jīn )又(yòu )见(jiàn )到(dào )武(wǔ )帝(dì )的(de )时(shí )代(dài )了(le )!”秘(mì )书(shū )监(jiān )荀(xún )崧(sōng )又(yòu )常(cháng )常(cháng )对(duì )人(rén )说(shuō ):“怀(huái )帝(dì )天(tiān )生(shēng )的(de )禀(bǐng )赋(fù )清(qīng )雅(yǎ )美(měi )好(hǎo ),从(cóng )小(xiǎo )就(jiù )有(yǒu )卓(zhuó )越(yuè )的(de )才(cái )智(zhì ),如(rú )果(guǒ )遇(yù )上(shàng )太(tài )平(píng )时(shí )代(dài ),完(wán )全(quán )可(kě )以(yǐ )成(chéng )为(wéi )遵(zūn )从(cóng )旧(jiù )制(zhì )的(de )好(hǎo )君(jūn )主(zhǔ )。可(kě )是(shì )在(zài )惠(huì )帝(dì )扰(rǎo )乱(luàn )之(zhī )后(hòu ),束(shù )海(hǎi )王(wáng )专(zhuān )政(zhèng ),没(méi )有(yǒu )周(zhōu )幽(yōu )王(wáng )、周(zhōu )厉(lì )王(wáng )那(nà )样(yàng )的(de )灾(zāi )祸(huò ),却(què )有(yǒu )流(liú )亡(wáng )的(de )祸(huò )难(nán )。”

孝(xiào )愍(mǐn )皇(huáng )帝(dì )名(míng )司(sī )马(mǎ )邺(yè ),字(zì )产(chǎn )毖(bì ),是(shì )亘(gèn )造(zào )的(de )孙(sūn )子(zǐ ),吴(wú )孝(xiào )王(wáng )司(sī )马(mǎ )晏(yàn )的(de )儿(ér )子(zǐ )。过(guò )继(jì )给(gěi )伯(bó )父(fù )室(shì )卢(lú )旺(wàng )司(sī )马(mǎ )东(dōng ),后(hòu )来(lái )承(chéng )袭(xí )封(fēng )位(wèi )为(wéi )画(huà )王(wáng )。丞(chéng )塞(sāi )二(èr )年(nián ),任(rèn )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )、抚(fǔ )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )。洛(luò )阳(yáng )失(shī )守(shǒu )时(shí ),避(bì )难(nán )到(dào )荣(róng )阳(yáng )密(mì )县(xiàn ),和(hé )舅(jiù )舅(jiù )荀(xún )藩(fān )、荀(xún )组(zǔ )相(xiàng )遇(yù ),一(yī )起(qǐ )从(cóng )密(mì )县(xiàn )往(wǎng )南(nán )前(qián )往(wǎng )许(xǔ )昌(chāng )、颖(yǐng )川(chuān )。豫(yù )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )间(jiān )鼎(dǐng )和(hé )前(qián )抚(fǔ )军(jūn )长(zhǎng )史(shǐ )王(wáng )毗(pí )、司(sī )徒(tú )长(zhǎng )史(shǐ )刘(liú )畴(chóu )、中(zhōng )书(shū )郎(láng )李(lǐ )昕(xīn )及(jí )荀(xún )藩(fān )、荀(xún )组(zǔ )等(děng )共(gòng )同(tóng )谋(móu )划(huá )侍(shì )奉(fèng )皇(huáng )帝(dì )到(dào )长(zhǎng )安(ān )安(ān )身(shēn ),可(kě )是(shì )刘(liú )畴(chóu )等(děng )人(rén )在(zài )中(zhōng )途(tú )又(yòu )叛(pàn )变(biàn ),阎(yán )鼎(dǐng )追(zhuī )赶(gǎn )杀(shā )了(le )他(tā )们(men ),荀(xún )藩(fān )、荀(xún )组(zǔ )侥(yáo )幸(xìng )免(miǎn )于(yú )一(yī )死(sǐ )。阎(yán )鼎(dǐng )便(biàn )挟(jiā )持(chí )皇(huáng )帝(dì )乘(chéng )坐(zuò )牛(niú )车(chē ),从(cóng )宛(wǎn )往(wǎng )武(wǔ )关(guān )走(zǒu ),多(duō )次(cì )遇(yù )到(dào )山(shān )上(shàng )强(qiáng )盗(dào ),士(shì )卒(zú )死(sǐ )伤(shāng )逃(táo )散(sàn ),在(zài )蓝(lán )田(tián )临(lín )时(shí )住(zhù )下(xià )。问(wèn )鼎(dǐng )告(gào )知(zhī )雍(yōng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )买(mǎi )疋(yǎ ),贾(jiǎ )疋(yǎ )急(jí )忙(máng )派(pài )遣(qiǎn )本(běn )州(zhōu )的(de )军(jūn )队(duì )去(qù )迎(yíng )接(jiē )侍(shì )卫(wèi ),终(zhōng )于(yú )抵(dǐ )达(dá )长(zhǎng )安(ān ),又(yòu )让(ràng )辅(fǔ )国(guó )将(jiāng )军(jūn )梁(liáng )综(zōng )协(xié )助(zhù )守(shǒu )卫(wèi )。当(dāng )时(shí )有(yǒu )玉(yù )龟(guī )在(zài )霸(bà )水(shuǐ )出(chū )现(xiàn ),神(shén )马(mǎ )在(zài )城(chéng )南(nán )嘶(sī )鸣(míng )的(de )事(shì )情(qíng )发(fā )生(shēng ),六(liù )年(nián )九(jiǔ )月(yuè )辛(xīn )巳(sì ),尊(zūn )奉(fèng )秦(qín )王(wáng )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ ),登(dēng )坛(tán )告(gào )祭(jì )上(shàng )天(tiān )和(hé )五(wǔ )帝(dì ),设(shè )立(lì )宗(zōng )庙(miào )和(hé )社(shè )稷(jì ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。加(jiā )授(shòu )买(mǎi )疋(yǎ )为(wéi )征(zhēng )西(xī )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),任(rèn )命(mìng )秦(qín )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )、南(nán )阳(yáng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )保(bǎo )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ )。买(mǎi )疋(yǎ )讨(tǎo )伐(fá )叛(pàn )贼(zéi )张(zhāng )连(lián ),被(bèi )杀(shā )。大(dà )家(jiā )推(tuī )举(jǔ )始(shǐ )乎(hū )太(tài )守(shǒu )曲(qǔ )允(yǔn )兼(jiān )任(rèn )雍(yōng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),担(dān )任(rèn )盟(méng )主(zhǔ ),秉(bǐng )承(chéng )皇(huáng )帝(dì )旨(zhǐ )意(yì )选(xuǎn )人(rén )设(shè )官(guān )。

建(jiàn )兴(xìng )元(yuán )年(nián )夏(xià )四(sì )月(yuè )丙(bǐng )午(wǔ ),得(dé )知(zhī )怀(huái )帝(dì )去(qù )世(shì )的(de )消(xiāo )息(xī ),按(àn )照(zhào )礼(lǐ )仪(yí )举(jǔ )行(háng )哀(āi )悼(dào )仪(yí )式(shì )。壬(rén )申(shēn ),即(jí )位(wèi )为(wéi )皇(huáng )帝(dì ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià ),改(gǎi )年(nián )号(hào )。任(rèn )命(mìng )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )梁(liáng )芬(fēn )为(wéi )司(sī )徒(tú ),任(rèn )命(mìng )雍(yōng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )曲(qǔ )允(yǔn )为(wéi )使(shǐ )持(chí )节(jiē )、领(lǐng )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )、录(lù )尚(shàng )书(shū )事(shì ),任(rèn )命(mìng )京(jīng )兆(zhào )太(tài )守(shǒu )索(suǒ )绋(fú )为(wéi )尚(shàng )书(shū )右(yòu )仆(pú )射(shè )。石(shí )勒(lè )在(zài )上(shàng )白(bái )进(jìn )攻(gōng )龙(lóng )骧(xiāng )将(jiāng )军(jūn )李(lǐ )惮(dàn ),李(lǐ )惮(dàn )被(bèi )打(dǎ )败(bài ),战(zhàn )死(sǐ )。

五(wǔ )月(yuè )壬(rén )辰(chén ),任(rèn )命(mìng )镇(zhèn )东(dōng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、琅(láng )邪(xié )王(wáng )司(sī )马(mǎ )睿(ruì )为(wéi )侍(shì )中(zhōng )、左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng )、大(dà )都(dōu )督(dū )陕(shǎn )束(shù )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),任(rèn )命(mìng )大(dà )司(sī )马(mǎ )、南(nán )阳(yáng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )保(bǎo )为(wéi )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )、大(dà )都(dōu )督(dū )陕(shǎn )西(xī )诸(zhū )军(jūn )事(shì )。又(yòu )下(xià )诏(zhào )给(gěi )这(zhè )两(liǎng )个(gè )王(wáng )说(shuō ):“说(shuō )到(dào )灾(zāi )荒(huāng )和(hé )厄(è )运(yùn ),即(jí )使(shǐ )是(shì )在(zài )朝(cháo )代(dài )鼎(dǐng )盛(shèng )的(de )时(shí )期(qī ),仍(réng )然(rán )有(yǒu )时(shí )候(hòu )会(huì )遇(yù )上(shàng )。朕(zhèn )年(nián )龄(líng )还(hái )小(xiǎo ),继(jì )承(chéng )大(dà )统(tǒng ),希(xī )望(wàng )凭(píng )仗(zhàng )祖(zǔ )宗(zōng )神(shén )灵(líng )的(de )佑(yòu )护(hù ),群(qún )臣(chén )及(jí )忠(zhōng )义(yì )之(zhī )士(shì )的(de )辅(fǔ )助(zhù ),扫(sǎo )荡(dàng )消(xiāo )灭(miè )凶(xiōng )恶(è )的(de )寇(kòu )贼(zéi ),拯(zhěng )救(jiù )扶(fú )持(chí )遭(zāo )难(nán )的(de )王(wáng )室(shì ),期(qī )望(wàng )还(hái )没(méi )有(yǒu )实(shí )现(xiàn ),肝(gān )心(xīn )碎(suì )裂(liè )。从(cóng )前(qián )周(zhōu )公(gōng )、邵(shào )公(gōng )分(fèn )陕(shǎn )而(ér )治(zhì ),姬(jī )氏(shì )因(yīn )此(cǐ )兴(xìng )隆(lóng );周(zhōu )平(píng )王(wáng )束(shù )迁(qiān )到(dào )洛(luò )邑(yì ),晋(jìn )国(guó )、郑(zhèng )国(guó )成(chéng )为(wéi )他(tā )的(de )辅(fǔ )佐(zuǒ )。如(rú )今(jīn )左(zuǒ )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )德(dé )高(gāo )可(kě )以(yǐ )比(bǐ )得(dé )上(shàng )古(gǔ )代(dài )圣(shèng )人(rén ),是(shì )国(guó )家(jiā )最(zuì )亲(qīn )近(jìn )的(de )人(rén ),自(zì )然(rán )要(yào )依(yī )仗(zhàng )二(èr )位(wèi ),扫(sǎo )灭(miè )清(qīng )除(chú )恶(è )人(rén ),敬(jìng )迎(yíng )回(huí )先(xiān )帝(dì )的(de )灵(líng )柩(jiù ),克(kè )复(fù )中(zhōng )兴(xìng )。命(mìng )令(lìng )幽(yōu )、并(bìng )两(liǎng )州(zhōu )起(qǐ )兵(bīng )三(sān )十(shí )万(wàn ),一(yī )直(zhí )打(dǎ )向(xiàng )平(píng )阳(yáng )。右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )应(yīng )当(dāng )统(tǒng )率(lǜ )秦(qín )、凉(liáng )、梁(liáng )、雍(yōng )武(wǔ )装(zhuāng )三(sān )十(shí )万(wàn ),径(jìng )直(zhí )到(dào )长(zhǎng )安(ān )来(lái )。左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng )统(tǒng )率(lǜ )部(bù )下(xià )的(de )精(jīng )兵(bīng )二(èr )十(shí )万(wàn ),径(jìng )直(zhí )攻(gōng )向(xiàng )洛(luò )阳(yáng )。分(fèn )别(bié )派(pài )遣(qiǎn )前(qián )锋(fēng )部(bù )队(duì ),作(zuò )为(wéi )幽(yōu )、并(bìng )军(jūn )队(duì )的(de )后(hòu )援(yuán )。共(gòng )同(tóng )奔(bēn )赴(fù )决(jué )战(zhàn ),完(wán )成(chéng )伟(wěi )大(dà )的(de )功(gōng )业(yè )。”又(yòu )下(xià )诏(zhào )给(gěi )琅(láng )邪(xié )王(wáng )说(shuō ):“朕(zhèn )在(zài )年(nián )幼(yòu )不(bú )懂(dǒng )事(shì )的(de )时(shí )候(hòu ),继(jì )承(chéng )大(dà )统(tǒng ),还(hái )没(méi )有(yǒu )能(néng )够(gòu )斩(zhǎn )杀(shā )消(xiāo )灭(miè )凶(xiōng )徒(tú )叛(pàn )逆(nì ),敬(jìng )迎(yíng )回(huí )先(xiān )帝(dì )的(de )灵(líng )柩(jiù ),战(zhàn )事(shì )不(bú )断(duàn ),心(xīn )中(zhōng )愁(chóu )闷(mèn ),肝(gān )心(xīn )颤(chàn )碎(suì )。不(bú )久(jiǔ )前(qián )接(jiē )到(dào )魏(wèi )浚(xùn )的(de )表(biǎo )章(zhāng ),知(zhī )道(dào )公(gōng )率(lǜ )领(lǐng )三(sān )军(jūn ),已(yǐ )经(jīng )立(lì )足(zú )寿(shòu )春(chūn ),发(fā )布(bù )檄(xí )文(wén )给(gěi )各(gè )诸(zhū )侯(hóu ),协(xié )力(lì )会(huì )合(hé )成(chéng )威(wēi )武(wǔ )的(de )军(jūn )势(shì ),料(liào )想(xiǎng )如(rú )今(jīn )渐(jiàn )渐(jiàn )推(tuī )进(jìn ),已(yǐ )经(jīng )抵(dǐ )达(dá )洛(luò )阳(yáng )。凉(liáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )张(zhāng )轨(guǐ ),忠(zhōng )于(yú )朝(cháo )廷(tíng ),率(lǜ )部(bù )自(zì )远(yuǎn )方(fāng )赶(gǎn )来(lái ),已(yǐ )经(jīng )到(dào )达(dá )沂(yí )、陇(lǒng );梁(liáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )张(zhāng )光(guāng ),也(yě )派(pài )遣(qiǎn )巴(bā )、汉(hàn )的(de )军(jūn )队(duì ),驻(zhù )在(zài )骆(luò )谷(gǔ );秦(qín )川(chuān )的(de )骁(xiāo )将(jiāng )勇(yǒng )士(shì ),纷(fēn )纷(fēn )会(huì )聚(jù )在(zài )一(yī )起(qǐ )。最(zuì )近(jìn )派(pài )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )去(qù )平(píng )阳(yáng )方(fāng )面(miàn ),已(yǐ )经(jīng )返(fǎn )回(huí ),知(zhī )道(dào )平(píng )阳(yáng )方(fāng )面(miàn )的(de )确(què )实(shí )消(xiāo )息(xī ),说(shuō )幽(yōu )、并(bìng )方(fāng )面(miàn )兴(xìng )隆(lóng )昌(chāng )盛(shèng ),残(cán )余(yú )的(de )胡(hú )人(rén )衰(shuāi )亡(wáng )破(pò )败(bài ),但(dàn )是(shì )仍(réng )然(rán )凭(píng )恃(shì )着(zhe )险(xiǎn )要(yào )顽(wán )抗(kàng ),必(bì )须(xū )大(dà )举(jǔ )进(jìn )攻(gōng )。因(yīn )为(wéi )还(hái )不(bú )知(zhī )道(dào )公(gōng )如(rú )今(jīn )到(dào )了(le )什(shí )么(me )地(dì )方(fāng ),所(suǒ )以(yǐ )暂(zàn )时(shí )息(xī )兵(bīng )休(xiū )整(zhěng ),还(hái )没(méi )有(yǒu )立(lì )即(jí )进(jìn )攻(gōng )。现(xiàn )在(zài )已(yǐ )经(jīng )到(dào )了(le )什(shí )么(me )地(dì )方(fāng ),应(yīng )当(dāng )来(lái )告(gào )知(zhī ),朕(zhèn )就(jiù )乘(chéng )车(chē )亲(qīn )自(zì )出(chū )征(zhēng ),会(huì )兵(bīng )扫(sǎo )除(chú )中(zhōng )原(yuán )的(de )敌(dí )人(rén )。公(gōng )应(yīng )该(gāi )考(kǎo )虑(lǜ )发(fā )挥(huī )才(cái )智(zhì ),努(nǔ )力(lì )完(wán )成(chéng )远(yuǎn )大(dà )的(de )计(jì )划(huá ),使(shǐ )先(xiān )帝(dì )灵(líng )柩(jiù )能(néng )够(gòu )回(huí )来(lái ),四(sì )海(hǎi )百(bǎi )姓(xìng )有(yǒu )所(suǒ )依(yī )靠(kào )。为(wéi )此(cǐ )派(pài )遣(qiǎn )殿(diàn )中(zhōng )都(dōu )尉(wèi )刘(liú )蜀(shǔ )、苏(sū )马(mǎ )等(děng )具(jù )体(tǐ )宣(xuān )示(shì )朕(zhèn )的(de )意(yì )旨(zhǐ )。公(gōng )德(dé )行(háng )卓(zhuó )越(yuè ),又(yòu )是(shì )亲(qīn )近(jìn )的(de )宗(zōng )室(shì )成(chéng )员(yuán ),振(zhèn )兴(xìng )华(huá )夏(xià ),统(tǒng )一(yī )中(zhōng )原(yuán ),除(chú )了(le )公(gōng )还(hái )有(yǒu )谁(shuí )!不(bú )过(guò )洛(luò )都(dōu )的(de )陵(líng )寝(qǐn )宗(zōng )庙(miào ),不(bú )可(kě )以(yǐ )空(kōng )旷(kuàng )无(wú )人(rén ),公(gōng )应(yīng )当(dāng )镇(zhèn )守(shǒu )保(bǎo )护(hù ),以(yǐ )安(ān )定(dìng )山(shān )东(dōng )。右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )应(yīng )当(dāng )入(rù )朝(cháo )辅(fǔ )佐(zuǒ )朝(cháo )政(zhèng ),效(xiào )法(fǎ )古(gǔ )代(dài )的(de )周(zhōu )公(gōng )邵(shào )公(gōng ),来(lái )完(wán )成(chéng )中(zhōng )兴(xìng )的(de )大(dà )业(yè )。”六(liù )月(yuè ),石(shí )勒(lè )杀(shā )害(hài )兖(yǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )田(tián )徽(huī )。这(zhè )时(shí ),山(shān )东(dōng )的(de )郡(jùn )邑(yì )一(yī )个(gè )接(jiē )一(yī )个(gè )地(dì )被(bèi )石(shí )勒(lè )攻(gōng )陷(xiàn )。秋(qiū )八(bā )月(yuè )癸(guǐ )亥(hài ),刘(liú )蜀(shǔ )等(děng )人(rén )到(dào )达(dá )扬(yáng )州(zhōu )。把(bǎ )建(jiàn )邺(yè )改(gǎi )名(míng )为(wéi )建(jiàn )鏖(áo ),把(bǎ )邺(yè )改(gǎi )为(wéi )临(lín )漳(zhāng )。杜(dù )殁(mò )侵(qīn )犯(fàn )武(wǔ )昌(chāng ),纵(zòng )火(huǒ )焚(fén )烧(shāo )城(chéng )中(zhōng )住(zhù )宅(zhái )。杜(dù )搜(sōu )的(de )别(bié )将(jiāng )王(wáng )真(zhēn )袭(xí )击(jī )沔(miǎn )阳(yáng ),荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )周(zhōu )颢(hào )逃(táo )奔(bēn )到(dào )建(jiàn )康(kāng )。九(jiǔ )月(yuè ),司(sī )空(kōng )苟(gǒu )藩(fān )在(zài )荣(róng )阳(yáng )去(qù )世(shì )。刘(liú )聪(cōng )侵(qīn )犯(fàn )河(hé )南(nán ),河(hé )南(nán )尹(yǐn )张(zhāng )髦(máo )战(zhàn )死(sǐ )。冬(dōng )十(shí )月(yuè ),荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )陶(táo )侃(kǎn )讨(tǎo )伐(fá )杜(dù )强(qiáng )的(de )党(dǎng )徒(tú )杜(dù )曾(céng ),在(zài )石(shí )城(chéng )被(bèi )杜(dù )曾(céng )打(dǎ )败(bài )。己(jǐ )巳(sì ),降(jiàng )大(dà )冰(bīng )雹(báo )。庚(gēng )午(wǔ ),下(xià )大(dà )雪(xuě )。十(shí )一(yī )月(yuè ),流(liú )民(mín )杨(yáng )武(wǔ )攻(gōng )陷(xiàn )梁(liáng )州(zhōu )。十(shí )二(èr )月(yuè ),河(hé )东(dōng )发(fā )生(shēng )地(dì )震(zhèn ),下(xià )肉(ròu )雨(yǔ )。

二(èr )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè )己(jǐ )巳(sì )初(chū )一(yī ),有(yǒu )黑(hēi )雾(wù ),沾(zhān )在(zài )人(rén )身(shēn )上(shàng )像(xiàng )墨(mò )迹(jì ),昼(zhòu )夜(yè )难(nán )分(fèn ),连(lián )续(xù )五(wǔ )天(tiān )才(cái )散(sàn )去(qù )。辛(xīn )未(wèi ),早(zǎo )晨(chén )辰(chén )时(shí )太(tài )阳(yáng )就(jiù )落(luò )下(xià )地(dì )去(qù )。又(yòu )有(yǒu )三(sān )个(gè )太(tài )阳(yáng )相(xiàng )连(lián ),从(cóng )西(xī )方(fāng )出(chū )来(lái )而(ér )往(wǎng )东(dōng )行(háng )去(qù )。丁(dīng )丑(chǒu ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。杨(yáng )武(wǔ )大(dà )肆(sì )抢(qiǎng )掠(luě )汉(hàn )中(zhōng )一(yī )带(dài ),接(jiē )着(zhe )投(tóu )奔(bēn )李(lǐ )雄(xióng )。二(èr )月(yuè )壬(rén )寅(yín ),任(rèn )命(mìng )司(sī )空(kōng )王(wáng )浚(xùn )为(wéi )大(dà )司(sī )马(mǎ ),卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )荀(xún )组(zǔ )为(wéi )司(sī )空(kōng ),凉(liáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )张(zhāng )轨(guǐ )为(wéi )太(tài )尉(wèi ),封(fēng )张(zhāng )轨(guǐ )为(wéi )西(xī )平(píng )郡(jùn )公(gōng ),任(rèn )命(mìng )并(bìng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )刘(liú )琨(kūn )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。三(sān )月(yuè )癸(guǐ )酉(yǒu ),石(shí )勒(lè )攻(gōng )陷(xiàn )幽(yōu )州(zhōu ),杀(shā )死(sǐ )侍(shì )中(zhōng )、大(dà )司(sī )马(mǎ )、幽(yōu )州(zhōu )牧(mù )、博(bó )陵(líng )公(gōng )王(wáng )浚(xùn ),纵(zòng )火(huǒ )焚(fén )烧(shāo )城(chéng )中(zhōng )住(zhù )宅(zhái )房(fáng )屋(wū ),杀(shā )害(hài )一(yī )万(wàn )多(duō )人(rén )。杜(dù )搜(sōu )的(de )副(fù )帅(shuài )王(wáng )真(zhēn )在(zài )林(lín )鄣(zhāng )袭(xí )击(jī )荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )陶(táo )侃(kǎn ),陶(táo )侃(kǎn )逃(táo )奔(bēn )添(tiān )中(zhōng )。夏(xià )四(sì )月(yuè )甲(jiǎ )辰(chén ),地(dì )震(zhèn )。五(wǔ )月(yuè )壬(rén )辰(chén ),太(tài )尉(wèi )、领(lǐng )护(hù )羌(qiāng )校(xiào )尉(wèi )、凉(liáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )、西(xī )平(píng )公(gōng )张(zhāng )轨(guǐ )去(qù )世(shì )。六(liù )月(yuè ),刘(liú )曜(yào )、趟(tàng )冉(rǎn )侵(qīn )犯(fàn )新(xīn )丰(fēng )各(gè )县(xiàn ),安(ān )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )索(suǒ )绋(fú )讨(tǎo )伐(fá )并(bìng )击(jī )败(bài )了(le )他(tā )们(men )。秋(qiū )七(qī )月(yuè ),刘(liú )曜(yào )、赵(zhào )冉(rǎn )等(děng )又(yòu )进(jìn )逼(bī )京(jīng )都(dōu ),领(lǐng )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )曲(qǔ )允(yǔn )讨(tǎo )伐(fá )并(bìng )打(dǎ )败(bài )了(le )他(tā )们(men ),赵(zhào )冉(rǎn )中(zhōng )流(liú )箭(jiàn )而(ér )死(sǐ )。九(jiǔ )月(yuè ),北(běi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )刘(liú )演(yǎn )攻(gōng )克(kè )顿(dùn )丘(qiū ),将(jiāng )石(shí )勒(lè )委(wěi )任(rèn )的(de )太(tài )守(shǒu )邵(shào )攀(pān )斩(zhǎn )首(shǒu )丙(bǐng )戌(xū ),有(yǒu )麒(qí )麟(lín )出(chū )现(xiàn )在(zài )襄(xiāng )平(píng )。单(dān )于(yú )代(dài )公(gōng )猗(yī )卢(lú )派(pài )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )来(lái )献(xiàn )马(mǎ )。蒲(pú )子(zǐ )的(de )马(mǎ )生(shēng )出(chū )了(le )人(rén )。

三(sān )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè ),盗(dào )贼(zéi )杀(shā )害(hài )晋(jìn )昌(chāng )太(tài )守(shǒu )赵(zhào )佩(pèi )。吴(wú )兴(xìng )人(rén )徐(xú )馥(fù )害(hài )死(sǐ )太(tài )守(shǒu )袁(yuán )诱(yòu )。任(rèn )命(mìng )侍(shì )中(zhōng )宋(sòng )哲(zhé )为(wéi )平(píng )东(dōng )将(jiāng )军(jūn ),驻(zhù )兵(bīng )在(zài )华(huá )阴(yīn )。二(èr )月(yuè )丙(bǐng )子(zǐ ),升(shēng )左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng )、琅(láng )邪(xié )王(wáng )司(sī )马(mǎ )睿(ruì )为(wéi )大(dà )都(dōu )督(dū )、督(dū )中(zhōng )外(wài )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )、南(nán )阳(yáng )王(wáng )司(sī )马(mǎ )保(bǎo )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),司(sī )空(kōng )荀(xún )组(zǔ )为(wéi )太(tài )尉(wèi ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )琨(kūn )为(wéi )司(sī )空(kōng )。进(jìn )封(fēng )代(dài )公(gōng )猗(yī )卢(lú )为(wéi )代(dài )王(wáng )。荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )陶(táo )侃(kǎn )在(zài )巴(bā )陵(líng )打(dǎ )败(bài )王(wáng )真(zhēn )。杜(dù )搜(sōu )的(de )别(bié )将(jiāng )杜(dù )弘(hóng )、张(zhāng )彦(yàn )在(zài )海(hǎi )昏(hūn )和(hé )临(lín )川(chuān )内(nèi )史(shǐ )谢(xiè )搞(gǎo )交(jiāo )战(zhàn ),谢(xiè )摘(zhāi )失(shī )败(bài ),战(zhàn )死(sǐ )。三(sān )月(yuè ),豫(yù )章(zhāng )内(nèi )史(shǐ )周(zhōu )访(fǎng )攻(gōng )打(dǎ )杜(dù )弘(hóng ),赶(gǎn )跑(pǎo )了(le )他(tā ),在(zài )阵(zhèn )中(zhōng )斩(zhǎn )了(le )张(zhāng )彦(yàn )。夏(xià )四(sì )月(yuè ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。五(wǔ )月(yuè )刘(liú )聪(cōng )侵(qīn )犯(fàn )并(bìng )州(zhōu )。六(liù )月(yuè ),盗(dào )贼(zéi )挖(wā )掘(jué )漠(mò )代(dài )的(de )霸(bà )、杜(dù )两(liǎng )座(zuò )陵(líng )墓(mù )以(yǐ )及(jí )薄(báo )太(tài )后(hòu )陵(líng ),太(tài )后(hòu )的(de )脸(liǎn )像(xiàng )活(huó )着(zhe )的(de )时(shí )候(hòu )一(yī )样(yàng ),得(dé )到(dào )的(de )金(jīn )玉(yù )彩(cǎi )帛(bó )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。当(dāng )时(shí )因(yīn )为(wéi )朝(cháo )廷(tíng )初(chū )创(chuàng ),官(guān )员(yuán )服(fú )饰(shì )不(bú )够(gòu ),皇(huáng )帝(dì )敕(chì )命(mìng )没(méi )收(shōu )盗(dào )墓(mù )所(suǒ )余(yú ),归(guī )入(rù )皇(huáng )室(shì )仓(cāng )库(kù )。丁(dīng )卯(mǎo ),长(zhǎng )安(ān )地(dì )震(zhèn )。辛(xīn )巳(sì ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。敕(chì )命(mìng )雍(yōng )州(zhōu )方(fāng )面(miàn )掩(yǎn )埋(mái )枯(kū )骨(gǔ )腐(fǔ )肉(ròu ),修(xiū )复(fù )陵(líng )墓(mù ),再(zài )有(yǒu )犯(fàn )法(fǎ )盗(dào )墓(mù )的(de )诛(zhū )灭(miè )三(sān )族(zú )。秋(qiū )七(qī )月(yuè ),石(shí )勒(lè )攻(gōng )陷(xiàn )濮(pú )阳(yáng ),杀(shā )死(sǐ )太(tài )守(shǒu )韩(hán )弘(hóng )。刘(liú )聪(cōng )侵(qīn )犯(fàn )上(shàng )党(dǎng ),刘(liú )琨(kūn )派(pài )将(jiāng )领(lǐng )去(qù )援(yuán )救(jiù )。八(bā )月(yuè )癸(guǐ )亥(hài ),在(zài )襄(xiāng )垣(yuán )交(jiāo )战(zhàn ),王(wáng )师(shī )被(bèi )打(dǎ )败(bài )。荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )陶(táo )侃(kǎn )进(jìn )攻(gōng )杜(dù )殁(mò ),杜(dù )搜(sōu )败(bài )逃(táo ),死(sǐ )在(zài )途(tú )中(zhōng ),湘(xiāng )州(zhōu )平(píng )定(dìng )。九(jiǔ )月(yuè ),刘(liú )曜(yào )侵(qīn )犯(fàn )北(běi )地(dì ),命(mìng )令(lìng )领(lǐng )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )曲(qǔ )允(yǔn )讨(tǎo )伐(fá )他(tā )。冬(dōng )十(shí )月(yuè ),曲(qǔ )允(yǔn )进(jìn )兵(bīng )攻(gōng )打(dǎ )青(qīng )白(bái )城(chéng )。任(rèn )命(mìng )豫(yù )州(zhōu )牧(mù )、征(zhēng )束(shù )将(jiāng )军(jūn )索(suǒ )绋(fú )为(wéi )尚(shàng )书(shū )仆(pú )射(shè )、都(dōu )督(dū )宫(gōng )城(chéng )诸(zhū )军(jūn )事(shì )。刘(liú )聪(cōng )攻(gōng )陷(xiàn )冯(féng )翊(yì ),太(tài )守(shǒu )梁(liáng )肃(sù )逃(táo )奔(bēn )万(wàn )年(nián )。十(shí )二(èr )月(yuè ),凉(liáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )张(zhāng )宣(xuān )送(sòng )来(lái )皇(huáng )帝(dì )行(háng )玺(xǐ )一(yī )纽(niǔ )。强(qiáng )盗(dào )杀(shā )死(sǐ )安(ān )定(dìng )太(tài )守(shǒu )赵(zhào )班(bān )。

四(sì )年(nián )春(chūn )三(sān )月(yuè ),代(dài )王(wáng )猗(yī )卢(lú )去(qù )世(shì ),他(tā )的(de )部(bù )下(xià )归(guī )属(shǔ )于(yú )刘(liú )琨(kūn )。夏(xià )四(sì )月(yuè )丁(dīng )丑(chǒu ),刘(liú )曜(yào )侵(qīn )犯(fàn )上(shàng )郡(jùn ),太(tài )守(shǒu )籍(jí )韦(wéi )率(lǜ )领(lǐng )部(bù )下(xià )逃(táo )奔(bēn )到(dào )南(nán )郑(zhèng )。凉(liáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )张(zhāng )室(shì )派(pài )遣(qiǎn )步(bù )兵(bīng )骑(qí )兵(bīng )共(gòng )五(wǔ )千(qiān )人(rén )到(dào )京(jīng )都(dōu )来(lái )。石(shí )勒(lè )攻(gōng )陷(xiàn )廪(lǐn )丘(qiū ),北(běi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )刘(liú )演(yǎn )出(chū )逃(táo )。五(wǔ )月(yuè ),平(píng )夷(yí )太(tài )守(shǒu )雷(léi )照(zhào )杀(shā )害(hài )南(nán )广(guǎng )太(tài )守(shǒu )孟(mèng )桓(huán ),率(lǜ )领(lǐng )两(liǎng )个(gè )郡(jùn )三(sān )干(gàn )多(duō )家(jiā )反(fǎn )叛(pàn ),投(tóu )降(jiàng )李(lǐ )雄(xióng )。六(liù )月(yuè )丁(dīng )巳(sì )初(chū )一(yī ),有(yǒu )日(rì )食(shí ),蝗(huáng )虫(chóng )成(chéng )灾(zāi )。秋(qiū )七(qī )月(yuè ),刘(liú )曜(yào )进(jìn )攻(gōng )北(běi )地(dì ),曲(qǔ )允(yǔn )率(lǜ )领(lǐng )步(bù )兵(bīng )骑(qí )兵(bīng )共(gòng )三(sān )万(wàn )去(qù )援(yuán )救(jiù )。王(wáng )师(shī )不(bú )战(zhàn )而(ér )溃(kuì ),北(běi )地(dì )太(tài )守(shǒu )曲(qǔ )昌(chāng )逃(táo )奔(bēn )到(dào )京(jīng )师(shī )。刘(liú )曜(yào )进(jìn )到(dào )泾(jīng )阳(yáng ),渭(wèi )水(shuǐ )以(yǐ )北(běi )各(gè )城(chéng )全(quán )都(dōu )失(shī )守(shǒu ),建(jiàn )威(wēi )将(jiāng )军(jūn )鲁(lǔ )充(chōng )、散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )梁(liáng )纬(wěi )、少(shǎo )府(fǔ )皇(huáng )甫(fǔ )阳(yáng )等(děng )人(rén )都(dōu )战(zhàn )死(sǐ )。八(bā )月(yuè ),刘(liú )曜(yào )进(jìn )逼(bī )京(jīng )师(shī ),城(chéng )内(nèi )舆(yú )城(chéng )外(wài )交(jiāo )通(tōng )断(duàn )绝(jué )。镇(zhèn )西(xī )将(jiāng )军(jūn )焦(jiāo )嵩(sōng )、平(píng )束(shù )将(jiāng )军(jūn )宋(sòng )哲(zhé )、始(shǐ )平(píng )太(tài )守(shǒu )竺(zhú )恢(huī )等(děng )人(rén )同(tóng )赴(fù )国(guó )难(nán )。曲(qǔ )允(yǔn )与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )们(men )坚(jiān )守(shǒu )长(zhǎng )安(ān )小(xiǎo )城(chéng )以(yǐ )自(zì )卫(wèi )。散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )华(huá )辑(jí )监(jiān )督(dū )京(jīng )兆(zhào )、冯(féng )翊(yì )、弘(hóng )农(nóng )、上(shàng )洛(luò )四(sì )个(gè )郡(jùn )的(de )军(jūn )队(duì )驻(zhù )在(zài )城(chéng )束(shù )的(de )霸(bà )上(shàng ),镇(zhèn )军(jūn )将(jiāng )军(jūn )胡(hú )崧(sōng )率(lǜ )领(lǐng )城(chéng )西(xī )的(de )各(gè )郡(jùn )兵(bīng )马(mǎ )驻(zhù )在(zài )遮(zhē )马(mǎ )桥(qiáo ),都(dōu )不(bú )敢(gǎn )进(jìn )兵(bīng )。冬(dōng )十(shí )月(yuè ),京(jīng )师(shī )内(nèi )饥(jī )荒(huāng )严(yán )重(zhòng ),一(yī )斗(dòu )米(mǐ )值(zhí )二(èr )两(liǎng )黄(huáng )金(jīn ),人(rén )吃(chī )人(rén ),死(sǐ )人(rén )大(dà )半(bàn )。太(tài )仓(cāng )中(zhōng )剩(shèng )有(yǒu )几(jǐ )十(shí )个(gè )酒(jiǔ )抽(chōu )饼(bǐng ),曲(qǔ )允(yǔn )搓(cuō )成(chéng )碎(suì )屑(xiè )熬(áo )粥(zhōu )给(gěi )皇(huáng )帝(dì )吃(chī ),到(dào )这(zhè )时(shí )全(quán )吃(chī )完(wán )了(le )。皇(huáng )帝(dì )流(liú )着(zhe )泪(lèi )对(duì )曲(qǔ )允(yǔn )说(shuō ):“如(rú )今(jīn )窘(jiǒng )迫(pò )困(kùn )厄(è )到(dào )这(zhè )个(gè )地(dì )步(bù ),外(wài )面(miàn )又(yòu )没(méi )有(yǒu )来(lái )救(jiù )援(yuán )的(de ),为(wéi )社(shè )稷(jì )去(qù )死(sǐ ),是(shì )朕(zhèn )的(de )事(shì )情(qíng )。可(kě )是(shì )顾(gù )念(niàn )将(jiāng )士(shì )们(men )不(bú )幸(xìng )落(luò )到(dào )这(zhè )样(yàng )残(cán )酷(kù )的(de )地(dì )步(bù ),现(xiàn )在(zài )我(wǒ )想(xiǎng )当(dāng )城(chéng )还(hái )没(méi )有(yǒu )被(bèi )攻(gōng )陷(xiàn )就(jiù )做(zuò )羞(xiū )辱(rǔ )之(zhī )事(shì ),希(xī )望(wàng )能(néng )使(shǐ )黎(lí )民(mín )百(bǎi )姓(xìng )免(miǎn )遭(zāo )屠(tú )杀(shā )的(de )苦(kǔ )难(nán )。去(qù )吧(ba ),送(sòng )一(yī )份(fèn )投(tóu )降(jiàng )书(shū ),朕(zhèn )的(de )决(jué )心(xīn )已(yǐ )经(jīng )下(xià )定(dìng )了(le )。”

十(shí )一(yī )月(yuè )乙(yǐ )未(wèi ),派(pài )侍(shì )中(zhōng )宋(sòng )敞(chǎng )送(sòng )信(xìn )给(gěi )刘(liú )曜(yào ),皇(huáng )帝(dì )乘(chéng )坐(zuò )羊(yáng )车(chē ),裸(luǒ )露(lù )上(shàng )体(tǐ )、口(kǒu )衔(xián )玉(yù )璧(bì ),用(yòng )车(chē )载(zǎi )着(zhe )棺(guān )材(cái )出(chū )城(chéng )投(tóu )降(jiàng )。群(qún )臣(chén )哭(kū )喊(hǎn )着(zhe )攀(pān )住(zhù )车(chē )子(zǐ ),紧(jǐn )紧(jǐn )拉(lā )着(zhe )皇(huáng )帝(dì )的(de )手(shǒu ),皇(huáng )帝(dì )也(yě )悲(bēi )哀(āi )不(bú )能(néng )自(zì )禁(jìn )。御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )吉(jí )朗(lǎng )自(zì )杀(shā )。刘(liú )曜(yào )烧(shāo )掉(diào )棺(guān )材(cái ),接(jiē )受(shòu )玉(yù )璧(bì ),让(ràng )宋(sòng )敞(chǎng )侍(shì )奉(fèng )皇(huáng )帝(dì )返(fǎn )回(huí )宫(gōng )中(zhōng )。当(dāng )初(chū ),有(yǒu )童(tóng )谣(yáo )说(shuō ):“天(tiān )子(zǐ )为(wéi )什(shí )么(me )在(zài )豆(dòu )田(tián )裹(guǒ )。”当(dāng )时(shí )王(wáng )浚(xùn )正(zhèng )在(zài )幽(yōu )州(zhōu ),认(rèn )为(wéi )豆(dòu )叶(yè )叫(jiào )藿(huò ),就(jiù )杀(shā )了(le )隐(yǐn )士(shì )霍(huò )原(yuán )来(lái )使(shǐ )童(tóng )谣(yáo )应(yīng )验(yàn )。等(děng )到(dào )皇(huáng )帝(dì )前(qián )往(wǎng )刘(liú )曜(yào )军(jūn )营(yíng ),那(nà )军(jūn )营(yíng )正(zhèng )在(zài )城(chéng )束(shù )的(de )豆(dòu )田(tián )壁(bì )。辛(xīn )丑(chǒu ),皇(huáng )帝(dì )被(bèi )带(dài )到(dào )平(píng )阳(yáng )囚(qiú )禁(jìn ),曲(qǔ )允(yǔn )和(hé )群(qún )官(guān )一(yī )同(tóng )随(suí )从(cóng )。刘(liú )聪(cōng )让(ràng )皇(huáng )帝(dì )暂(zàn )为(wéi )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )、怀(huái )安(ān )侯(hóu )。壬(rén )寅(yín ),刘(liú )聪(cōng )上(shàng )殿(diàn ),皇(huáng )帝(dì )在(zài )他(tā )面(miàn )前(qián )叩(kòu )头(tóu )稽(jī )首(shǒu ),曲(qǔ )允(yǔn )伏(fú )在(zài )地(dì )上(shàng )痛(tòng )哭(kū ),随(suí )后(hòu )自(zì )杀(shā )。尚(shàng )书(shū )梁(liáng )允(yǔn )、侍(shì )中(zhōng )梁(liáng )浚(xùn )、散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )严(yán )敦(dūn )、左(zuǒ )丞(chéng )臧(zāng )振(zhèn )、黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )任(rèn )播(bō )、张(zhāng )伟(wěi )、杜(dù )曼(màn )以(yǐ )及(jí )各(gè )郡(jùn )太(tài )守(shǒu )都(dōu )被(bèi )刘(liú )曜(yào )杀(shā )害(hài ),华(huá )辑(jí )逃(táo )奔(bēn )南(nán )山(shān )。石(shí )勒(lè )围(wéi )攻(gōng )乐(lè )平(píng ),司(sī )空(kōng )刘(liú )琨(kūn )派(pài )兵(bīng )救(jiù )援(yuán ),被(bèi )石(shí )勒(lè )打(dǎ )败(bài ),乐(lè )平(píng )太(tài )守(shǒu )韩(hán )据(jù )出(chū )逃(táo )。司(sī )空(kōng )长(zhǎng )史(shǐ )李(lǐ )弘(hóng )以(yǐ )并(bìng )州(zhōu )背(bèi )叛(pàn ),投(tóu )降(jiàng )石(shí )勒(lè )。十(shí )二(èr )月(yuè )乙(yǐ )卯(mǎo )初(chū )一(yī ),有(yǒu )日(rì )食(shí )。己(jǐ )未(wèi ),刘(liú )琨(kūn )逃(táo )奔(bēn )蓟(jì ),依(yī )附(fù )段(duàn )匹(pǐ )禅(chán )。

五(wǔ )年(nián )春(chūn )正(zhèng )月(yuè ),皇(huáng )帝(dì )在(zài )平(píng )阳(yáng )。庚(gēng )子(zǐ ),虹(hóng )霓(ní )满(mǎn )天(tiān ),三(sān )个(gè )太(tài )阳(yáng )同(tóng )时(shí )照(zhào )耀(yào )。平(píng )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )宋(sòng )哲(zhé )逃(táo )奔(bēn )江(jiāng )左(zuǒ )。李(lǐ )雄(xióng )派(pài )遣(qiǎn )他(tā )的(de )部(bù )将(jiāng )李(lǐ )恭(gōng )、罗(luó )寅(yín )侵(qīn )犯(fàn )巴(bā )束(shù )。二(èr )月(yuè ),刘(liú )聪(cōng )派(pài )他(tā )的(de )部(bù )将(jiāng )刘(liú )畅(chàng )攻(gōng )打(dǎ )荣(róng )阳(yáng ),太(tài )守(shǒu )李(lǐ )矩(jǔ )打(dǎ )败(bài )了(le )他(tā )。三(sān )月(yuè ),琅(láng )邪(xié )王(wáng )司(sī )马(mǎ )睿(ruì )秉(bǐng )承(chéng )皇(huáng )帝(dì )旨(zhǐ )意(yì )改(gǎi )年(nián )号(hào ),在(zài )建(jiàn )康(kāng )自(zì )称(chēng )晋(jìn )王(wáng )。夏(xià )五(wǔ )月(yuè )丙(bǐng )子(zǐ ),有(yǒu )日(rì )食(shí )。秋(qiū )七(qī )月(yuè ),大(dà )旱(hàn ),司(sī )、冀(jì )、青(qīng )、雍(yōng )等(děng )四(sì )州(zhōu )有(yǒu )螽(zhōng )蝗(huáng )。石(shí )勒(lè )也(yě )抢(qiǎng )着(zhe )收(shōu )取(qǔ )百(bǎi )姓(xìng )的(de )庄(zhuāng )稼(jià ),当(dāng )时(shí )人(rén )们(men )称(chēng )他(tā )们(men )是(shì )“胡(hú )蝗(huáng )”。八(bā )月(yuè ),刘(liú )聪(cōng )派(pài )赵(zhào )固(gù )在(zài )临(lín )颖(yǐng )袭(xí )击(jī )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )华(huá )蕾(lěi ),并(bìng )且(qiě )杀(shā )害(hài )了(le )他(tā )。冬(dōng )十(shí )月(yuè )丙(bǐng )子(zǐ ),有(yǒu )日(rì )食(shí )。刘(liú )聪(cōng )出(chū )去(qù )打(dǎ )猎(liè ),命(mìng )令(lìng )皇(huáng )帝(dì )充(chōng )当(dāng )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),穿(chuān )戎(róng )装(zhuāng )拿(ná )着(zhe )戟(jǐ )作(zuò )前(qián )导(dǎo ),百(bǎi )姓(xìng )聚(jù )集(jí )观(guān )看(kàn )他(tā ),旧(jiù )臣(chén )有(yǒu )的(de )哭(kū )泣(qì )流(liú )泪(lèi ),刘(liú )聪(cōng )听(tīng )到(dào )后(hòu )很(hěn )反(fǎn )感(gǎn )。后(hòu )来(lái )刘(liú )聪(cōng )在(zài )宴(yàn )会(huì )上(shàng ),让(ràng )皇(huáng )帝(dì )劝(quàn )酒(jiǔ )、涮(shuàn )洗(xǐ )酒(jiǔ )爵(jué ),上(shàng )厕(cè )所(suǒ )时(shí ),又(yòu )让(ràng )皇(huáng )帝(dì )拿(ná )着(zhe )便(biàn )桶(tǒng )盖(gài )子(zǐ )。在(zài )座(zuò )的(de )晋(jìn )朝(cháo )旧(jiù )臣(chén )有(yǒu )很(hěn )多(duō )人(rén )失(shī )声(shēng )哭(kū )泣(qì ),尚(shàng )书(shū )郎(láng )辛(xīn )宾(bīn )抱(bào )着(zhe )皇(huáng )帝(dì )痛(tòng )哭(kū ),被(bèi )刘(liú )聪(cōng )杀(shā )害(hài )。十(shí )二(èr )月(yuè )戊(wù )戌(xū ),皇(huáng )帝(dì )被(bèi )杀(shā ),在(zài )乎(hū )阳(yáng )去(qù )世(shì ),时(shí )年(nián )十(shí )八(bā )岁(suì )。皇(huáng )帝(dì )继(jì )承(chéng )皇(huáng )统(tǒng )的(de )时(shí )候(hòu ),正(zhèng )当(dāng )永(yǒng )嘉(jiā )之(zhī )乱(luàn ),天(tiān )下(xià )分(fèn )崩(bēng )离(lí )析(xī ),长(zhǎng )安(ān )城(chéng )中(zhōng )住(zhù )户(hù )不(bú )满(mǎn )百(bǎi )家(jiā ),围(wéi )墙(qiáng )殿(diàn )宇(yǔ )颓(tuí )倒(dǎo )倾(qīng )毁(huǐ ),蒿(hāo )草(cǎo )荆(jīng )棘(jí )成(chéng )林(lín )。朝(cháo )廷(tíng )没(méi )有(yǒu )车(chē )辆(liàng )马(mǎ )匹(pǐ )服(fú )饰(shì ),衹(tǐ )是(shì )用(yòng )桑(sāng )木(mù )板(bǎn )写(xiě )上(shàng )名(míng )号(hào )罢(bà )了(le )。士(shì )兵(bīng )衹(tǐ )有(yǒu )一(yī )旅(lǚ ),公(gōng )家(jiā )私(sī )家(jiā )一(yī )共(gòng )有(yǒu )车(chē )四(sì )乘(chéng ),器(qì )械(xiè )有(yǒu )很(hěn )多(duō )都(dōu )缺(quē )乏(fá ),粮(liáng )食(shí )不(bú )接(jiē )。大(dà )奸(jiān )巨(jù )猾(huá )气(qì )焰(yàn )熏(xūn )天(tiān ),京(jīng )城(chéng )情(qíng )势(shì )非(fēi )常(cháng )危(wēi )急(jí ),诸(zhū )侯(hóu )们(men )没(méi )有(yǒu )舍(shě )掉(diào )爵(jué )位(wèi )的(de )勇(yǒng )气(qì ),将(jiāng )军(jūn )们(men )缺(quē )乏(fá )为(wéi )皇(huáng )帝(dì )尽(jìn )力(lì )的(de )行(háng )动(dòng ),因(yīn )此(cǐ )国(guó )君(jūn )臣(chén )子(zǐ )困(kùn )窘(jiǒng )而(ér )被(bèi )逼(bī )迫(pò ),终(zhōng )于(yú )被(bèi )杀(shā )害(hài )羞(xiū )辱(rǔ )。

史(shǐ )臣(chén )曰(yuē ):王(wáng )朝(cháo )像(xiàng )辉(huī )煌(huáng )的(de )太(tài )阳(yáng )到(dào )了(le )黄(huáng )昏(hūn )的(de )时(shí )候(hòu ),救(jiù )国(guó )的(de )英(yīng )雄(xióng )就(jiù )大(dà )多(duō )出(chū )自(zì )于(yú )皇(huáng )室(shì )宗(zōng )族(zú );国(guó )家(jiā )的(de )命(mìng )运(yùn )像(xiàng )金(jīn )玉(yù )隐(yǐn )去(qù )了(le )光(guāng )华(huá ),颠(diān )沛(pèi )流(liú )离(lí )的(de )皇(huáng )帝(dì )都(dōu )认(rèn )为(wéi )应(yīng )当(dāng )敷(fū )怀(huái )帝(dì )和(hé )愍(mǐn )帝(dì )。阳(yáng )樊(fán )寂(jì )静(jìng ),空(kōng )无(wú )一(yī )人(rén ),兵(bīng )车(chē )没(méi )有(yǒu )来(lái )聚(jù )会(huì ),难(nán )道(dào )是(shì )实(shí )力(lì )不(bú )够(gòu )而(ér )忠(zhōng )心(xīn )有(yǒu )余(yú )吗(ma )?劫(jié )后(hòu )余(yú )生(shēng )之(zhī )民(mín ),艰(jiān )难(nán )地(dì )使(shǐ )君(jūn )主(zhǔ )生(shēng )存(cún ),好(hǎo )比(bǐ )那(nà )古(gǔ )代(dài )的(de )诗(shī )人(rén ),爱(ài )护(hù )那(nà )棠(táng )棣(dì )树(shù )一(yī )样(yàng )。发(fā )生(shēng )了(le )非(fēi )同(tóng )寻(xún )常(cháng )的(de )事(shì )件(jiàn ),却(què )没(méi )有(yǒu )谁(shuí )建(jiàn )立(lì )非(fēi )同(tóng )寻(xún )常(cháng )的(de )功(gōng )业(yè ),仔(zǎi )细(xì )考(kǎo )察(chá )发(fā )迹(jì )的(de )情(qíng )况(kuàng ),不(bú )是(shì )出(chū )于(yú )上(shàng )天(tiān )的(de )启(qǐ )示(shì ),因(yīn )此(cǐ )才(cái )有(yǒu )用(yòng )车(chē )载(zǎi )着(zhe )棺(guān )材(cái ),牙(yá )齿(chǐ )咬(yǎo )着(zhe )利(lì )剑(jiàn )去(qù )请(qǐng )罪(zuì )投(tóu )降(jiàng )的(de )事(shì )情(qíng )发(fā )生(shēng )。于(yú )是(shì )五(wǔ )岳(yuè )三(sān )涂(tú )等(děng )山(shān )川(chuān ),全(quán )都(dōu )沦(lún )陷(xiàn )到(dào )敌(dí )寇(kòu )手(shǒu )中(zhōng ),龙(lóng )州(zhōu )、牛(niú )首(shǒu )这(zhè )样(yàng )的(de )地(dì )方(fāng ),被(bèi )用(yòng )作(zuò )君(jūn )主(zhǔ )立(lì )足(zú )的(de )处(chù )所(suǒ )。股(gǔ )肱(gōng )大(dà )臣(chén )不(bú )是(shì )能(néng )够(gòu )讨(tǎo )敌(dí )的(de )人(rén )才(cái ),刘(liú )、石(shí )二(èr )人(rén )有(yǒu )滔(tāo )天(tiān )之(zhī )势(shì ),结(jié )果(guǒ )内(nèi )无(wú )充(chōng )饥(jī )的(de )粮(liáng )食(shí ),外(wài )无(wú )救(jiù )援(yuán )的(de )兵(bīng )马(mǎ ),两(liǎng )座(zuò )京(jīng )城(chéng )被(bèi )狄(dí )人(rén )攻(gōng )陷(xiàn ),两(liǎng )个(gè )皇(huáng )帝(dì )被(bèi )押(yā )往(wǎng )戎(róng )人(rén )的(de )大(dà )营(yíng )。周(zhōu )幽(yōu )王(wáng )在(zài )骊(lí )山(shān )掉(diào )了(le )脑(nǎo )袋(dài ),卫(wèi )武(wǔ )公(gōng )在(zài )淇(qí )水(shuǐ )边(biān )伤(shāng )心(xīn )欲(yù )绝(jué ),想(xiǎng )要(yào )得(dé )到(dào )一(yī )个(gè )郡(jùn )的(de )地(dì )方(fāng ),岂(qǐ )能(néng )够(gòu )做(zuò )到(dào )呢(ne )!干(gàn )宝(bǎo )评(píng )论(lùn )说(shuō ):从(cóng )前(qián )高(gāo )祖(zǔ )宣(xuān )皇(huáng )帝(dì )凭(píng )雄(xióng )才(cái )大(dà )略(luè ),顺(shùn )应(yīng )时(shí )势(shì )而(ér )出(chū )任(rèn )官(guān )职(zhí ),正(zhèng )当(dāng )魏(wèi )太(tài )祖(zǔ )开(kāi )始(shǐ )创(chuàng )立(lì )基(jī )业(yè )的(de )时(shí )候(hòu ),筹(chóu )划(huá )军(jūn )国(guó )大(dà )事(shì ),妙(miào )计(jì )嘉(jiā )谋(móu )屡(lǚ )屡(lǚ )成(chéng )功(gōng ),于(yú )是(shì )身(shēn )负(fù )重(zhòng )任(rèn ),辛(xīn )劳(láo )征(zhēng )战(zhàn )了(le )三(sān )朝(cháo )。性(xìng )格(gé )深(shēn )沉(chén )而(ér )有(yǒu )城(chéng )府(fǔ ),能(néng )够(gòu )宽(kuān )宏(hóng )大(dà )量(liàng )而(ér )容(róng )纳(nà )众(zhòng )人(rén );行(háng )事(shì )听(tīng )凭(píng )自(zì )然(rán )来(lái )驾(jià )驭(yù )事(shì )物(wù ),而(ér )又(yòu )知(zhī )人(rén )善(shàn )任(rèn )。所(suǒ )以(yǐ )不(bú )论(lùn )贤(xián )者(zhě )愚(yú )夫(fū )都(dōu )敬(jìng )服(fú )他(tā ),做(zuò )大(dà )事(shì )小(xiǎo )事(shì )全(quán )都(dōu )尽(jìn )力(lì )而(ér )为(wéi )。这(zhè )样(yàng )才(cái )有(yǒu )提(tí )拔(bá )身(shēn )为(wéi )管(guǎn )农(nóng )事(shì )的(de )小(xiǎo )官(guān )邓(dèng )艾(ài ),引(yǐn )荐(jiàn )在(zài )军(jūn )中(zhōng )职(zhí )务(wù )卑(bēi )微(wēi )的(de )州(zhōu )泰(tài ),委(wěi )派(pài )给(gěi )他(tā )们(men )文(wén )武(wǔ )职(zhí )位(wèi ),他(tā )们(men )都(dōu )很(hěn )胜(shèng )任(rèn )。因(yīn )此(cǐ )能(néng )够(gòu )西(xī )征(zhēng )制(zhì )服(fú )孟(mèng )达(dá ),东(dōng )征(zhēng )战(zhàn )胜(shèng )公(gōng )孙(sūn )文(wén )懿(yì ),对(duì )内(nèi )平(píng )息(xī )曹(cáo )爽(shuǎng ),对(duì )外(wài )奇(qí )袭(xí )王(wáng )棱(léng )。谋(móu )略(luè )神(shén )奇(qí )而(ér )断(duàn )事(shì )独(dú )到(dào ),征(zhēng )战(zhàn )讨(tǎo )伐(fá )四(sì )方(fāng )获(huò )胜(shèng ),维(wéi )护(hù )天(tiān )子(zǐ )诸(zhū )侯(hóu ),大(dà )权(quán )在(zài )握(wò )。在(zài )这(zhè )种(zhǒng )情(qíng )况(kuàng )下(xià ),百(bǎi )姓(xìng )亲(qīn )近(jìn )有(yǒu )才(cái )能(néng )的(de )人(rén ),大(dà )势(shì )开(kāi )始(shǐ )形(xíng )成(chéng )。

世(shì )宗(zōng )和(hé )太(tài )祖(zǔ )开(kāi )创(chuàng )基(jī )业(yè ),夏(xià )侯(hóu )玄(xuán )、李(lǐ )丰(fēng )在(zài )朝(cháo )中(zhōng )作(zuò )乱(luàn ),文(wén )钦(qīn )、诸(zhū )葛(gě )诞(dàn )在(zài )外(wài )兴(xìng )兵(bīng )为(wéi )寇(kòu ),阴(yīn )谋(móu )进(jìn )行(háng )得(dé )虽(suī )然(rán )秘(mì )密(mì ),可(kě )是(shì )在(zài )紧(jǐn )要(yào )关(guān )头(tóu )必(bì )定(dìng )会(huì )暴(bào )露(lù );淮(huái )水(shuǐ )岸(àn )边(biān )一(yī )再(zài )被(bèi )骚(sāo )扰(rǎo ),可(kě )是(shì )许(xǔ )、洛(luò )一(yī )带(dài )不(bú )受(shòu )震(zhèn )动(dòng ):反(fǎn )叛(pàn )的(de )图(tú )谋(móu )全(quán )被(bèi )制(zhì )止(zhǐ )。前(qián )辈(bèi )的(de )功(gōng )烈(liè )因(yīn )此(cǐ )发(fā )扬(yáng )光(guāng )大(dà )。然(rán )后(hòu )重(zhòng )用(yòng )钟(zhōng )会(huì )和(hé )邓(dèng )艾(ài ),长(zhǎng )驱(qū )攻(gōng )入(rù )庸(yōng )、蜀(shǔ ),三(sān )关(guān )如(rú )闪(shǎn )电(diàn )般(bān )被(bèi )扫(sǎo )平(píng ),刘(liú )禅(chán )来(lái )投(tóu )降(jiàng )称(chēng )臣(chén ),天(tiān )降(jiàng )瑞(ruì )符(fú )和(hé )人(rén )谋(móu ),到(dào )这(zhè )时(shí )候(hòu )都(dōu )成(chéng )为(wéi )事(shì )实(shí )。初(chū )始(shǐ )得(dé )到(dào )非(fēi )同(tóng )寻(xún )常(cháng )的(de )礼(lǐ )遇(yù ),接(jiē )受(shòu )无(wú )舆(yú )伦(lún )比(bǐ )的(de )最(zuì )高(gāo )赏(shǎng )赐(cì )。到(dào )了(le )世(shì )祖(zǔ ),终(zhōng )于(yú )登(dēng )极(jí )为(wéi )皇(huáng )帝(dì )。仁(rén )而(ér )使(shǐ )臣(chén )民(mín )丰(fēng )厚(hòu ),俭(jiǎn )而(ér )使(shǐ )用(yòng )度(dù )充(chōng )足(zú ),平(píng )和(hé )而(ér )不(bú )使(shǐ )法(fǎ )纪(jì )松(sōng )弛(chí ),宽(kuān )厚(hòu )而(ér )处(chù )理(lǐ )政(zhèng )事(shì )果(guǒ )断(duàn ),因(yīn )此(cǐ )人(rén )民(mín )歌(gē )颂(sòng )革(gé )新(xīn ),四(sì )海(hǎi )愉(yú )快(kuài )地(dì )接(jiē )受(shòu )教(jiāo )令(lìng )。弘(hóng )扬(yáng )祖(zǔ )宗(zōng )的(de )志(zhì )向(xiàng ),平(píng )息(xī )战(zhàn )乱(luàn )的(de )痛(tòng )苦(kǔ )。腹(fù )心(xīn )大(dà )臣(chén )想(xiǎng )法(fǎ )不(bú )一(yī )致(zhì ),公(gōng )卿(qīng )们(men )意(yì )见(jiàn )不(bú )相(xiàng )同(tóng ),却(què )单(dān )单(dān )采(cǎi )纳(nà )羊(yáng )枯(kū )的(de )策(cè )略(luè ),依(yī )仗(zhàng )王(wáng )浚(xùn )、杜(dù )预(yù )的(de )决(jué )断(duàn ),征(zhēng )战(zhàn )不(bú )到(dào )两(liǎng )个(gè )季(jì )度(dù ),江(jiāng )、湘(xiāng )一(yī )带(dài )归(guī )于(yú )统(tǒng )一(yī )。统(tǒng )辖(xiá )有(yǒu )唐(táng )尧(yáo )、虞(yú )舜(shùn )旧(jiù )时(shí )的(de )地(dì )域(yù ),新(xīn )的(de )历(lì )法(fǎ )达(dá )到(dào )八(bā )方(fāng )荒(huāng )远(yuǎn )之(zhī )地(dì ),天(tiān )下(xià )人(rén )书(shū )写(xiě )用(yòng )同(tóng )一(yī )种(zhǒng )文(wén )字(zì ),车(chē )马(mǎ )道(dào )路(lù )用(yòng )同(tóng )样(yàng )的(de )规(guī )格(gé ),牛(niú )马(mǎ )满(mǎn )山(shān )遍(biàn )野(yě ),余(yú )粮(liáng )堆(duī )积(jī )在(zài )田(tián )间(jiān )地(dì )头(tóu ),所(suǒ )以(yǐ )当(dāng )时(shí )有(yǒu )“天(tiān )下(xià )无(wú )穷(qióng )人(rén )”的(de )谚(yàn )语(yǔ )。虽(suī )然(rán )还(hái )没(méi )有(yǒu )完(wán )全(quán )太(tài )平(píng )下(xià )来(lái ),也(yě )足(zú )以(yǐ )说(shuō )明(míng )官(guān )吏(lì )奉(fèng )公(gōng )守(shǒu )法(fǎ ),人(rén )民(mín )安(ān )居(jū )乐(lè )业(yè )了(le )。

亘(gèn )蝗(huáng )去(qù )世(shì )后(hòu ),山(shān )陵(líng )之(zhī )土(tǔ )还(hái )没(méi )有(yǒu )干(gàn ),杨(yáng )骏(jùn )就(jiù )被(bèi )诛(zhū )杀(shā ),母(mǔ )后(hòu )被(bèi )废(fèi )黜(chù )。不(bú )久(jiǔ )又(yòu )因(yīn )为(wéi )害(hài )死(sǐ )太(tài )宰(zǎi )和(hé )太(tài )保(bǎo )并(bìng )诛(zhū )杀(shā )楚(chǔ )王(wáng ),宗(zōng )子(zǐ )没(méi )有(yǒu )了(le )保(bǎo )护(hù )自(zì )己(jǐ )的(de )佐(zuǒ )助(zhù )人(rén )物(wù ),百(bǎi )官(guān )的(de )首(shǒu )领(lǐng )没(méi )有(yǒu )为(wéi )众(zhòng )人(rén )所(suǒ )瞻(zhān )仰(yǎng )的(de )显(xiǎn )贵(guì )身(shēn )份(fèn ),致(zhì )使(shǐ )改(gǎi )天(tiān )子(zǐ )为(wéi )太(tài )上(shàng )皇(huáng ),而(ér )有(yǒu )了(le )免(miǎn )官(guān )的(de )谣(yáo )谚(yàn )。人(rén )民(mín )见(jiàn )不(bú )到(dào )德(dé )行(háng ),祇(qí )听(tīng )说(shuō )作(zuò )乱(luàn ),早(zǎo )晨(chén )还(hái )是(shì )伊(yī )尹(yǐn )周(zhōu )公(gōng )似(sì )的(de )贤(xián )人(rén ),晚(wǎn )上(shàng )就(jiù )变(biàn )成(chéng )夏(xià )基(jī )盗(dào )堕(duò )一(yī )类(lèi )的(de )恶(è )人(rén )了(le )。善(shàn )恶(è )受(shòu )成(chéng )败(bài )左(zuǒ )右(yòu ),毁(huǐ )誉(yù )被(bèi )世(shì )利(lì )支(zhī )配(pèi ),内(nèi )外(wài )混(hún )淆(xiáo )不(bú )清(qīng ),庶(shù )人(rén )官(guān )吏(lì )不(bú )随(suí )身(shēn )份(fèn )而(ér )定(dìng ),名(míng )与(yǔ )实(shí )倒(dǎo )错(cuò )不(bú )符(fú ),天(tiān )纲(gāng )法(fǎ )纪(jì )疏(shū )漏(lòu )不(bú )整(zhěng )。国(guó )家(jiā )的(de )政(zhèng )事(shì )接(jiē )连(lián )被(bèi )作(zuò )乱(luàn )的(de )人(rén )掌(zhǎng )管(guǎn ),禁(jìn )卫(wèi )的(de )军(jūn )队(duì )出(chū )走(zǒu )流(liú )散(sàn )到(dào )四(sì )面(miàn )八(bā )方(fāng ),方(fāng )岳(yuè )重(zhòng )地(dì )没(méi )有(yǒu )得(dé )力(lì )的(de )人(rén )镇(zhèn )守(shǒu ),关(guān )隘(ài )城(chéng )门(mén )没(méi )有(yǒu )丝(sī )毫(háo )的(de )防(fáng )卫(wèi )。李(lǐ )辰(chén )、石(shí )冰(bīng )在(zài )荆(jīng )、杨(yáng )造(zào )反(fǎn ),刘(liú )五(wǔ )涂(tú )、王(wáng )迩(ěr )在(zài )直(zhí )、冀(jì )作(zuò )乱(luàn ),戎(róng )、担(dān )称(chēng )帝(dì ),堕(duò )、监(jiān )二(èr )帝(dì )失(shī )去(qù )尊(zūn )严(yán )成(chéng )为(wéi )囚(qiú )犯(fàn ),这(zhè )是(shì )为(wéi )什(shí )么(me )呢(ne )所(suǒ )重(zhòng )用(yòng )的(de )人(rén )丧(sàng )失(shī )权(quán )柄(bǐng ),所(suǒ )树(shù )立(lì )的(de )人(rén )没(méi )有(yǒu )才(cái )能(néng ),国(guó )家(jiā )法(fǎ )纪(jì )不(bú )能(néng )伸(shēn )张(zhāng ),而(ér )敷(fū )衍(yǎn )政(zhèng )事(shì )太(tài )多(duō )。

为(wéi )治(zhì )乱(luàn )而(ér )制(zhì )定(dìng )法(fǎ )规(guī ),出(chū )现(xiàn )了(le )弊(bì )病(bìng )尚(shàng )且(qiě )会(huì )造(zào )成(chéng )祸(huò )乱(luàn );制(zhì )定(dìng )法(fǎ )规(guī )却(què )不(bú )循(xún )常(cháng )理(lǐ ),谁(shuí )还(hái )能(néng )救(jiù )他(tā )那(nà )刘(liú )元(yuán )海(hǎi ),是(shì )离(lí )石(shí )的(de )带(dài )兵(bīng )都(dōu )尉(wèi );王(wáng )弥(mí ),是(shì )青(qīng )州(zhōu )的(de )散(sàn )官(guān )。他(tā )们(men )都(dōu )是(shì )引(yǐn )弓(gōng )走(zǒu )马(mǎ ),为(wéi )人(rén )驱(qū )使(shǐ )的(de )人(rén ),并(bìng )非(fēi )有(yǒu )吴(wú )先(xiān )主(zhǔ )、诸(zhū )葛(gě )孔(kǒng )明(míng )那(nà )样(yàng )的(de )才(cái )能(néng );新(xīn )起(qǐ )的(de )寇(kòu )贼(zéi ),乌(wū )合(hé )之(zhī )众(zhòng ),不(bú )能(néng )和(hé )吴(wú )、蜀(shǔ )相(xiàng )比(bǐ );放(fàng )下(xià )农(nóng )具(jù )成(chéng )为(wéi )士(shì )兵(bīng ),撕(sī )裂(liè )衣(yī )裳(shang )做(zuò )旗(qí )帜(zhì ),不(bú )是(shì )征(zhēng )战(zhàn )伐(fá )国(guó )的(de )利(lì )器(qì );从(cóng )下(xià )面(miàn )来(lái )反(fǎn )朝(cháo )廷(tíng ),不(bú )是(shì )邻(lín )国(guó )一(yī )样(yàng )的(de )势(shì )力(lì )。然(rán )而(ér )扰(rǎo )乱(luàn )天(tiān )下(xià )就(jiù )像(xiàng )驱(qū )赶(gǎn )羊(yáng )群(qún ),攻(gōng )占(zhàn )二(èr )都(dōu )就(jiù )像(xiàng )拾(shí )起(qǐ )遣(qiǎn )落(luò )的(de )芥(jiè )草(cǎo ),将(jiāng )相(xiàng )王(wáng )侯(hóu )接(jiē )连(lián )被(bèi )杀(shā )害(hài ),皇(huáng )后(hòu )嫔(pín )妃(fēi )公(gōng )主(zhǔ )被(bèi )戎(róng )卒(zú )俘(fú )虏(lǔ )污(wū )辱(rǔ ),多(duō )么(me )悲(bēi )哀(āi )呀(ya )天(tiān )下(xià ),是(shì )帝(dì )位(wèi )的(de )基(jī )础(chǔ );百(bǎi )姓(xìng ),是(shì )最(zuì )宝(bǎo )贵(guì )的(de )财(cái )富(fù )。因(yīn )为(wéi )喜(xǐ )爱(ài )或(huò )厌(yàn )恶(è )而(ér )互(hù )相(xiàng )攻(gōng )打(dǎ ),因(yīn )为(wéi )利(lì )害(hài )关(guān )系(xì )而(ér )互(hù )相(xiàng )争(zhēng )夺(duó ),那(nà )情(qíng )势(shì )是(shì )常(cháng )有(yǒu )的(de )。好(hǎo )比(bǐ )蓄(xù )积(jī )的(de )水(shuǐ )在(zài )堤(dī )坝(bà )内(nèi ),点(diǎn )燃(rán )的(de )火(huǒ )在(zài )草(cǎo )原(yuán )上(shàng ),从(cóng )没(méi )有(yǒu )一(yī )刻(kè )静(jìng )止(zhǐ )安(ān )宁(níng )。国(guó )家(jiā )大(dà )了(le ),不(bú )能(néng )够(gòu )用(yòng )普(pǔ )通(tōng )的(de )方(fāng )法(fǎ )治(zhì )理(lǐ );权(quán )势(shì )重(zhòng )了(le ),不(bú )能(néng )够(gòu )用(yòng )争(zhēng )夺(duó )的(de )方(fāng )式(shì )获(huò )得(dé )。古(gǔ )时(shí )候(hòu )明(míng )智(zhì )的(de )帝(dì )王(wáng )了(le )解(jiě )这(zhè )个(gè )道(dào )理(lǐ ),因(yīn )此(cǐ )防(fáng )备(bèi )的(de )是(shì )大(dà )祸(huò )患(huàn ),抵(dǐ )御(yù )的(de )是(shì )大(dà )灾(zāi )难(nán )。百(bǎi )姓(xìng )们(men )都(dōu )知(zhī )道(dào )是(shì )帝(dì )王(wáng )仁(rén )德(dé )使(shǐ )自(zì )己(jǐ )生(shēng )存(cún ),而(ér )不(bú )认(rèn )为(wéi )是(shì )压(yā )榨(zhà )自(zì )己(jǐ )而(ér )生(shēng )存(cún ),因(yīn )此(cǐ )感(gǎn )激(jī )而(ér )顺(shùn )应(yīng )他(tā ),满(mǎn )意(yì )而(ér )归(guī )附(fù )他(tā ),好(hǎo )像(xiàng )晨(chén )风(fēng )吹(chuī )到(dào )茂(mào )盛(shèng )的(de )林(lín )间(jiān ),龙(lóng )鱼(yú )游(yóu )往(wǎng )沼(zhǎo )泽(zé )大(dà )湖(hú )。然(rán )后(hòu )设(shè )置(zhì )礼(lǐ )仪(yí )教(jiāo )化(huà )来(lái )治(zhì )理(lǐ )他(tā )们(men ),决(jué )断(duàn )刑(xíng )狱(yù )赏(shǎng )罚(fá )来(lái )镇(zhèn )慑(shè )他(tā )们(men ),谨(jǐn )慎(shèn )分(fèn )别(bié )出(chū )美(měi )好(hǎo )与(yǔ )丑(chǒu )恶(è )来(lái )给(gěi )他(tā )们(men )看(kàn ),明(míng )辨(biàn )祸(huò )福(fú )缘(yuán )由(yóu )来(lái )教(jiāo )诲(huì )他(tā )们(men ),务(wù )求(qiú )明(míng )察(chá )秋(qiū )毫(háo )地(dì )来(lái )管(guǎn )理(lǐ )他(tā )们(men ),尊(zūn )重(zhòng )并(bìng )崇(chóng )尚(shàng )慈(cí )爱(ài )之(zhī )心(xīn )来(lái )笼(lóng )络(luò )他(tā )们(men )。所(suǒ )以(yǐ )民(mín )众(zhòng )懂(dǒng )得(dé )追(zhuī )求(qiú )什(shí )么(me ),都(dōu )为(wéi )他(tā )的(de )存(cún )在(zài )而(ér )高(gāo )兴(xìng ),为(wéi )他(tā )的(de )死(sǐ )亡(wáng )而(ér )悲(bēi )哀(āi ),对(duì )他(tā )的(de )教(jiāo )令(lìng )感(gǎn )到(dào )愉(yú )快(kuài )而(ér )安(ān )心(xīn )地(dì )接(jiē )受(shòu )他(tā )的(de )道(dào )德(dé )规(guī )范(fàn );君(jūn )子(zǐ )勤(qín )修(xiū )礼(lǐ )义(yì ),小(xiǎo )人(rén )尽(jìn )力(lì )劳(láo )作(zuò ),廉(lián )耻(chǐ )推(tuī )行(háng )到(dào )家(jiā )庭(tíng )间(jiān )巷(xiàng ),邪(xié )恶(è )之(zhī )念(niàn )被(bèi )消(xiāo )灭(miè )在(zài )胸(xiōng )怀(huái )初(chū )发(fā )的(de )时(shí )候(hòu )。所(suǒ )以(yǐ )民(mín )众(zhòng )有(yǒu )见(jiàn )到(dào )危(wēi )难(nán )能(néng )挺(tǐng )身(shēn )而(ér )出(chū ),而(ér )不(bú )会(huì )为(wéi )了(le )求(qiú )得(dé )活(huó )命(mìng )而(ér )损(sǔn )害(hài )道(dào )义(yì ),又(yòu )怎(zěn )么(me )能(néng )被(bèi )奋(fèn )臂(bì )大(dà )呼(hū ),就(jiù )聚(jù )集(jí )起(qǐ )来(lái )去(qù )作(zuò )乱(luàn )呢(ne )基(jī )础(chǔ )宽(kuān )厚(hòu )就(jiù )难(nán )以(yǐ )倾(qīng )倒(dǎo ),根(gēn )深(shēn )就(jiù )难(nán )以(yǐ )拔(bá )除(chú ),纹(wén )理(lǐ )有(yǒu )规(guī )则(zé )就(jiù )不(bú )会(huì )紊(wěn )乱(luàn ),胶(jiāo )粘(zhān )结(jié )在(zài )一(yī )起(qǐ )就(jiù )不(bú )会(huì )移(yí )动(dòng ),因(yīn )此(cǐ )从(cóng )前(qián )据(jù )有(yǒu )天(tiān )下(xià )的(de )人(rén )能(néng )够(gòu )长(zhǎng )久(jiǔ )下(xià )去(qù )。岂(qǐ )能(néng )没(méi )有(yǒu )几(jǐ )个(gè )有(yǒu )差(chà )错(cuò )的(de )君(jūn )主(zhǔ )呢(ne ),全(quán )靠(kào )道(dào )德(dé )和(hé )法(fǎ )制(zhì )来(lái )维(wéi )持(chí )着(zhe )呀(ya )。

从(cóng )前(qián )周(zhōu )朝(cháo )的(de )兴(xìng )起(qǐ ),在(zài )姜(jiāng )螈(yuán )生(shēng )下(xià )后(hòu )稷(jì )的(de )时(shí )候(hòu ),上(shàng )天(tiān )的(de )意(yì )旨(zhǐ )就(jiù )清(qīng )楚(chǔ )地(dì )表(biǎo )露(lù )了(le ),文(wén )王(wáng )、武(wǔ )王(wáng )的(de )功(gōng )业(yè )是(shì )从(cóng )后(hòu )稷(jì )那(nà )裹(guǒ )开(kāi )始(shǐ )的(de )。到(dào )公(gōng )刘(liú )那(nà )时(shí ),遇(yù )到(dào )夏(xià )朝(cháo )战(zhàn )乱(luàn ),就(jiù )离(lí )开(kāi )邰(tái )迁(qiān )往(wǎng )豳(bīn ),亲(qīn )身(shēn )从(cóng )事(shì )辛(xīn )苦(kǔ )的(de )劳(láo )作(zuò )。到(dào )了(le )太(tài )王(wáng )时(shí ),被(bèi )戎(róng )、翟(zhái )威(wēi )逼(bī ),却(què )又(yòu )不(bú )忍(rěn )心(xīn )伤(shāng )害(hài )百(bǎi )姓(xìng ),于(yú )是(shì )杖(zhàng )策(cè )出(chū )走(zǒu )而(ér )离(lí )开(kāi )了(le )豳(bīn )。所(suǒ )以(yǐ )百(bǎi )姓(xìng )跟(gēn )随(suí )他(tā )就(jiù )像(xiàng )去(qù )赶(gǎn )集(jí )一(yī )样(yàng ),一(yī )年(nián )形(xíng )成(chéng )邑(yì ),两(liǎng )年(nián )形(xíng )成(chéng )都(dōu ),三(sān )年(nián )后(hòu )规(guī )模(mó )是(shì )当(dāng )初(chū )的(de )五(wǔ )倍(bèi )。到(dào )了(le )王(wáng )季(jì ),能(néng )肃(sù )清(qīng )是(shì )非(fēi )流(liú )言(yán ),人(rén )心(xīn )安(ān )定(dìng );到(dào )了(le )文(wén )王(wáng ),使(shǐ )周(zhōu )的(de )命(mìng )运(yùn )更(gèng )新(xīn )。由(yóu )此(cǐ )看(kàn )来(lái ),周(zhōu )家(jiā )世(shì )代(dài )忠(zhōng )厚(hòu ),仁(rén )德(dé )施(shī )及(jí )草(cǎo )木(mù ),对(duì )内(nèi )使(shǐ )九(jiǔ )族(zú )兴(xìng )隆(lóng ),对(duì )外(wài )尊(zūn )敬(jìng )服(fú )事(shì )长(zhǎng )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )才(cái )造(zào )成(chéng )那(nà )样(yàng )的(de )福(fú )禄(lù )。而(ér )且(qiě )他(tā )们(men )的(de )妃(fēi )后(hòu )亲(qīn )身(shēn )实(shí )行(háng )妇(fù )女(nǚ )的(de )四(sì )德(dé ),尊(zūn )敬(jìng )师(shī )傅(fù ),穿(chuān )着(zhe )洗(xǐ )过(guò )的(de )衣(yī )服(fú ),从(cóng )事(shì )烦(fán )琐(suǒ )卑(bēi )贱(jiàn )的(de )家(jiā )务(wù ),从(cóng )而(ér )影(yǐng )响(xiǎng )天(tiān )下(xià )人(rén )而(ér )使(shǐ )妇(fù )道(dào )形(xíng )成(chéng )。因(yīn )此(cǐ )女(nǚ )子(zǐ )如(rú )汉(hàn )水(shuǐ )边(biān )的(de )游(yóu )女(nǚ ),能(néng )守(shǒu )护(hù )自(zì )己(jǐ )的(de )贞(zhēn )洁(jié )清(qīng )白(bái ),隐(yǐn )逸(yì )之(zhī )士(shì ),具(jù )有(yǒu )纯(chún )正(zhèng )坚(jiān )定(dìng )的(de )品(pǐn )德(dé ),在(zài )操(cāo )心(xīn )和(hé )勤(qín )奋(fèn )中(zhōng )开(kāi )始(shǐ ),在(zài )安(ān )逸(yì )和(hé )快(kuài )乐(lè )中(zhōng )结(jié )束(shù )。凭(píng )着(zhe )三(sān )位(wèi )圣(shèng )人(rén )的(de )智(zhì )慧(huì ),讨(tǎo )伐(fá )纣(zhòu )这(zhè )样(yàng )的(de )独(dú )夫(fū ),尚(shàng )且(qiě )要(yào )有(yǒu )正(zhèng )当(dāng )的(de )名(míng )义(yì ),叫(jiào )做(zuò )以(yǐ )武(wǔ )力(lì )夺(duó )天(tiān )下(xià ),修(xiū )文(wén )教(jiāo )治(zhì )天(tiān )下(xià )。到(dào )周(zhōu )公(gōng )遭(zāo )遇(yù )事(shì )变(biàn )时(shí ),陈(chén )述(shù )后(hòu )稷(jì )先(xiān )公(gōng )教(jiāo )化(huà )百(bǎi )姓(xìng )的(de )历(lì )史(shǐ ),讲(jiǎng )先(xiān )王(wáng )创(chuàng )业(yè )的(de )艰(jiān )难(nán ),内(nèi )容(róng )都(dōu )是(shì )和(hé )农(nóng )夫(fū )女(nǚ )工(gōng )衣(yī )食(shí )相(xiàng )关(guān )的(de )事(shì )。所(suǒ )以(yǐ )自(zì )从(cóng )后(hòu )稷(jì )开(kāi )始(shǐ )建(jiàn )立(lì )基(jī )业(yè )安(ān )抚(fǔ )百(bǎi )姓(xìng ),经(jīng )历(lì )十(shí )五(wǔ )代(dài )而(ér )到(dào )文(wén )王(wáng )平(píng )定(dìng )天(tiān )下(xià ),经(jīng )历(lì )十(shí )六(liù )代(dài )到(dào )武(wǔ )王(wáng )据(jù )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),经(jīng )历(lì )十(shí )八(bā )王(wáng )而(ér )到(dào )康(kāng )王(wáng )终(zhōng )于(yú )安(ān )定(dìng )天(tiān )下(xià )。他(tā )们(men )积(jī )累(lèi )基(jī )础(chǔ ),培(péi )植(zhí )根(gēn )本(běn ),推(tuī )行(háng )礼(lǐ )仪(yí )风(fēng )俗(sú ),调(diào )理(lǐ )人(rén )情(qíng )安(ān )抚(fǔ )民(mín )事(shì ),就(jiù )是(shì )如(rú )此(cǐ )细(xì )致(zhì )持(chí )久(jiǔ )啊(ā )。

如(rú )今(jīn )晋(jìn )朝(cháo )的(de )兴(xìng )起(qǐ ),功(gōng )业(yè )比(bǐ )历(lì )代(dài )帝(dì )王(wáng )都(dōu )显(xiǎn )赫(hè ),事(shì )业(yè )比(bǐ )三(sān )代(dài )更(gèng )成(chéng )功(gōng )。宣(xuān )帝(dì )、景(jǐng )帝(dì )遭(zāo )逢(féng )许(xǔ )多(duō )祸(huò )难(nán )的(de )时(shí )候(hòu ),诛(zhū )戮(lù )庶(shù )孽(niè )来(lái )解(jiě )决(jué )事(shì )端(duān ),顾(gù )不(bú )上(shàng )推(tuī )行(háng )公(gōng )刘(liú )、太(tài )王(wáng )那(nà )样(yàng )的(de )仁(rén )政(zhèng )。接(jiē )受(shòu )遣(qiǎn )命(mìng )辅(fǔ )佐(zuǒ )朝(cháo )政(zhèng ),多(duō )次(cì )遇(yù )上(shàng )废(fèi )置(zhì )皇(huáng )帝(dì )的(de )事(shì )情(qíng ),因(yīn )此(cǐ )齐(qí )王(wáng )不(bú )明(míng )政(zhèng )事(shì )礼(lǐ )法(fǎ ),未(wèi )能(néng )重(zhòng )掌(zhǎng )朝(cháo )政(zhèng )于(yú )亳(bó );高(gāo )贵(guì )乡(xiāng )公(gōng )年(nián )幼(yòu )无(wú )知(zhī ),没(méi )有(yǒu )恢(huī )复(fù )他(tā )皇(huáng )帝(dì )的(de )地(dì )位(wèi )。二(èr )位(wèi )先(xiān )祖(zǔ )威(wēi )逼(bī )禅(chán )位(wèi )代(dài )立(lì )的(de )时(shí )候(hòu ),是(shì )没(méi )有(yǒu )闲(xián )暇(xiá )等(děng )待(dài )各(gè )路(lù )诸(zhū )侯(hóu )来(lái )聚(jù )会(huì )推(tuī )举(jǔ )的(de )。遣(qiǎn )正(zhèng )是(shì )他(tā )们(men )开(kāi )创(chuàng )基(jī )业(yè )建(jiàn )立(lì )国(guó )本(běn )时(shí ),不(bú )同(tóng )于(yú )前(qián )代(dài )的(de )地(dì )方(fāng )。加(jiā )上(shàng )朝(cháo )中(zhōng )少(shǎo )有(yǒu )品(pǐn )德(dé )纯(chún )正(zhèng )的(de )人(rén ),乡(xiāng )间(jiān )缺(quē )乏(fá )忠(zhōng )心(xīn )的(de )长(zhǎng )者(zhě ),风(fēng )俗(sú )不(bú )正(zhèng ),丧(sàng )失(shī )了(le )耻(chǐ )辱(rǔ )感(gǎn )和(hé )应(yīng )该(gāi )崇(chóng )尚(shàng )的(de )目(mù )标(biāo ),学(xué )者(zhě )把(bǎ )老(lǎo )庄(zhuāng )思(sī )想(xiǎng )当(dāng )作(zuò )正(zhèng )宗(zōng )而(ér )不(bú )学(xué )《六(liù )经(jīng )》,清(qīng )谈(tán )的(de )人(rén )把(bǎ )虚(xū )空(kōng )当(dāng )作(zuò )目(mù )标(biāo )而(ér )看(kàn )不(bú )起(qǐ )名(míng )誉(yù )道(dào )德(dé ),处(chù )身(shēn )行(háng )事(shì )的(de )人(rén )把(bǎ )放(fàng )任(rèn )浊(zhuó )行(háng )当(dāng )作(zuò )通(tōng )达(dá )而(ér )少(shǎo )守(shǒu )节(jiē )操(cāo )讲(jiǎng )信(xìn )义(yì ),为(wéi )官(guān )者(zhě )看(kàn )重(zhòng )苟(gǒu )且(qiě )贪(tān )得(dé )而(ér )鄙(bǐ )视(shì )清(qīng )正(zhèng ),当(dāng )权(quán )者(zhě )把(bǎ )不(bú )问(wèn )政(zhèng )务(wù )当(dāng )作(zuò )高(gāo )明(míng )而(ér )讥(jī )笑(xiào )勤(qín )勉(miǎn )。因(yīn )此(cǐ )刘(liú )颂(sòng )常(cháng )常(cháng )谈(tán )论(lùn )治(zhì )政(zhèng )的(de )方(fāng )法(fǎ ),傅(fù )咸(xián )往(wǎng )往(wǎng )纠(jiū )偏(piān )正(zhèng )邪(xié ),都(dōu )被(bèi )称(chēng )作(zuò )俗(sú )吏(lì );那(nà )些(xiē )推(tuī )崇(chóng )虚(xū )空(kōng ),依(yī )凭(píng )无(wú )为(wéi )的(de )人(rén )都(dōu )名(míng )重(zhòng )海(hǎi )内(nèi )。至(zhì )于(yú )像(xiàng )周(zhōu )文(wén )王(wáng )那(nà )样(yàng )日(rì )头(tóu )偏(piān )西(xī )而(ér )没(méi )工(gōng )夫(fū )吃(chī )饭(fàn ),像(xiàng )仲(zhòng )山(shān )甫(fǔ )那(nà )样(yàng )从(cóng )早(zǎo )到(dào )晚(wǎn )不(bú )敢(gǎn )懈(xiè )怠(dài )的(de )人(rén ),被(bèi )众(zhòng )人(rén )嗤(chī )笑(xiào )而(ér )当(dāng )作(zuò )灰(huī )尘(chén )。由(yóu )此(cǐ )而(ér )对(duì )善(shàn )与(yǔ )恶(è )的(de )批(pī )评(píng )舆(yú )赞(zàn )誉(yù )变(biàn )得(dé )混(hún )淆(xiáo ),真(zhēn )情(qíng )和(hé )好(hǎo )伪(wěi )在(zài )货(huò )赂(lù )与(yǔ )私(sī )欲(yù )的(de )道(dào )路(lù )上(shàng )失(shī )去(qù )了(le )界(jiè )限(xiàn )。选(xuǎn )拔(bá )人(rén )才(cái )的(de )人(rén )按(àn )人(rén )情(qíng )选(xuǎn )择(zé )官(guān )吏(lì ),担(dān )任(rèn )官(guān )职(zhí )的(de )人(rén )为(wéi )自(zì )己(jǐ )决(jué )定(dìng )利(lì )害(hài )取(qǔ )舍(shě ),而(ér )执(zhí )钧(jūn )当(dāng )轴(zhóu )的(de )掌(zhǎng )权(quán )人(rén )士(shì ),一(yī )身(shēn )兼(jiān )任(rèn )的(de )官(guān )职(zhí )有(yǒu )十(shí )几(jǐ )个(gè )甚(shèn )至(zhì )几(jǐ )十(shí )个(gè )。大(dà )的(de )达(dá )到(dào )尊(zūn )宠(chǒng )的(de )极(jí )限(xiàn ),小(xiǎo )的(de )也(yě )是(shì )个(gè )要(yào )职(zhí ),至(zhì )于(yú )世(shì )族(zú )贵(guì )戚(qī )的(de )子(zǐ )弟(dì ),越(yuè )级(jí )超(chāo )拔(bá ),不(bú )论(lùn )资(zī )历(lì )班(bān )秩(zhì )。悠(yōu )悠(yōu )风(fēng )尘(chén )中(zhōng ),都(dōu )是(shì )竞(jìng )逐(zhú )名(míng )利(lì )的(de )人(rén ),列(liè )位(wèi )的(de )冗(rǒng )官(guān )成(chéng )百(bǎi )上(shàng )千(qiān ),没(méi )有(yǒu )让(ràng )贤(xián )的(de )举(jǔ )动(dòng )。刘(liú )子(zǐ )真(zhēn )着(zhe )《崇(chóng )让(ràng )论(lùn )》而(ér )无(wú )人(rén )理(lǐ )会(huì ),刘(liú )子(zǐ )雅(yǎ )制(zhì )定(dìng )九(jiǔ )班(bān )的(de )制(zhì )度(dù )而(ér )不(bú )能(néng )实(shí )行(háng )。那(nà )时(shí )的(de )妇(fù )女(nǚ ),梳(shū )洗(xǐ )打(dǎ )扮(bàn )纺(fǎng )织(zhī )裁(cái )衣(yī )都(dōu )靠(kào )婢(bì )女(nǚ )仆(pú )人(rén ),从(cóng )来(lái )不(bú )知(zhī )道(dào )女(nǚ )工(gōng )丝(sī )臬(niè )方(fāng )面(miàn )的(de )事(shì ),也(yě )不(bú )懂(dǒng )烹(pēng )调(diào )酒(jiǔ )食(shí )方(fāng )面(miàn )的(de )事(shì )。不(bú )到(dào )时(shí )候(hòu )就(jiù )结(jié )婚(hūn ),任(rèn )情(qíng )感(gǎn )而(ér )动(dòng ),所(suǒ )以(yǐ )都(dōu )不(bú )认(rèn )为(wéi )淫(yín )荡(dàng )放(fàng )纵(zòng )是(shì )可(kě )耻(chǐ ),不(bú )克(kè )制(zhì )妒(dù )忌(jì )一(yī )类(lèi )的(de )恶(è )行(háng ),父(fù )兄(xiōng )们(men )不(bú )责(zé )备(bèi )她(tā )们(men )的(de )罪(zuì )过(guò ),天(tiān )下(xià )人(rén )没(méi )有(yǒu )一(yī )个(gè )说(shuō )她(tā )们(men )的(de )不(bú )是(shì )。更(gèng )何(hé )从(cóng )要(yào )求(qiú )她(tā )们(men )学(xué )习(xí )古(gǔ )代(dài )的(de )妇(fù )女(nǚ )四(sì )德(dé ),在(zài )现(xiàn )在(zài )培(péi )养(yǎng )贞(zhēn )节(jiē )测(cè )顷(qǐng )的(de )品(pǐn )行(háng ),来(lái )辅(fǔ )佐(zuǒ )君(jūn )子(zǐ )呢(ne )!礼(lǐ )法(fǎ )刑(xíng )政(zhèng )在(zài )逭(huàn )方(fāng )面(miàn )彻(chè )底(dǐ )被(bèi )破(pò )坏(huài ),好(hǎo )像(xiàng )水(shuǐ )积(jī )蓄(xù )而(ér )冲(chōng )决(jué )了(le )堤(dī )岸(àn ),火(huǒ )积(jī )蓄(xù )而(ér )烧(shāo )着(zhe )了(le )柴(chái )堆(duī )。国(guó )家(jiā )将(jiāng )要(yào )灭(miè )亡(wáng ),根(gēn )基(jī )必(bì )定(dìng )先(xiān )要(yào )颠(diān )覆(fù ),说(shuō )的(de )就(jiù )是(shì )这(zhè )种(zhǒng )情(qíng )况(kuàng )!

所(suǒ )以(yǐ )观(guān )察(chá )阮(ruǎn )籍(jí )的(de )行(háng )为(wéi ),就(jiù )能(néng )发(fā )觉(jiào )礼(lǐ )教(jiāo )废(fèi )弛(chí )的(de )原(yuán )因(yīn )。察(chá )度(dù )庾(yǔ )纯(chún )、贾(jiǎ )充(chōng )的(de )矛(máo )盾(dùn ),就(jiù )能(néng )看(kàn )出(chū )师(shī )尹(yǐn )大(dà )臣(chén )有(yǒu )很(hěn )多(duō )不(bú )合(hé )正(zhèng )道(dào )的(de )地(dì )方(fāng );考(kǎo )究(jiū )平(píng )定(dìng )吴(wú )地(dì )的(de )战(zhàn )功(gōng ),就(jiù )能(néng )知(zhī )道(dào )将(jiāng )帅(shuài )们(men )很(hěn )不(bú )谦(qiān )让(ràng );回(huí )头(tóu )看(kàn )当(dāng )年(nián )郭(guō )钦(qīn )的(de )谋(móu )略(luè ),就(jiù )能(néng )省(shěng )悟(wù )到(dào )戎(róng )狄(dí )会(huì )挑(tiāo )起(qǐ )战(zhàn )乱(luàn );听(tīng )傅(fù )玄(xuán )、刘(liú )毅(yì )的(de )言(yán )论(lùn ),就(jiù )能(néng )知(zhī )道(dào )百(bǎi )官(guān )们(men )的(de )好(hǎo )邪(xié );核(hé )实(shí )傅(fù )咸(xián )的(de )奏(zòu )议(yì )、《钱(qián )神(shén )》中(zhōng )的(de )论(lùn )述(shù ),就(jiù )能(néng )看(kàn )到(dào )宠(chǒng )幸(xìng )贿(huì )赂(lù )一(yī )类(lèi )的(de )行(háng )为(wéi )。民(mín )风(fēng )和(hé )国(guó )势(shì )到(dào )了(le )这(zhè )种(zhǒng )地(dì )步(bù ),即(jí )使(shǐ )让(ràng )才(cái )德(dé )中(zhōng )庸(yōng ),能(néng )遵(zūn )守(shǒu )成(chéng )法(fǎ )的(de )君(jūn )主(zhǔ )来(lái )治(zhì )理(lǐ ),辛(xīn )有(yǒu )也(yě )必(bì )然(rán )会(huì )从(cóng )祭(jì )祀(sì )上(shàng )有(yǒu )所(suǒ )发(fā )现(xiàn ),季(jì )札(zhá )也(yě )必(bì )然(rán )会(huì )从(cóng )声(shēng )乐(lè )中(zhōng )得(dé )到(dào )启(qǐ )示(shì ),范(fàn )燮(xiè )必(bì )然(rán )会(huì )为(wéi )这(zhè )样(yàng )的(de )情(qíng )况(kuàng )而(ér )请(qǐng )死(sǐ ),贾(jiǎ )谊(yì )必(bì )然(rán )会(huì )为(wéi )这(zhè )样(yàng )的(de )情(qíng )况(kuàng )而(ér )痛(tòng )哭(kū ),又(yòu )何(hé )况(kuàng )惠(huì )帝(dì )足(zú )以(yǐ )放(fàng )荡(dàng )的(de )德(dé )行(háng )来(lái )统(tǒng )治(zhì )百(bǎi )姓(xìng )和(hé )天(tiān )下(xià )!怀(huái )帝(dì )在(zài )乱(luàn )世(shì )中(zhōng )继(jì )位(wèi ),被(bèi )强(qiáng )臣(chén )控(kòng )制(zhì );愍(mǐn )帝(dì )在(zài )流(liú )亡(wáng )中(zhōng )执(zhí )政(zhèng ),徒(tú )有(yǒu )虚(xū )名(míng );天(tiān )下(xià )的(de )政(zhèng )事(shì )大(dà )势(shì )已(yǐ )去(qù ),如(rú )果(guǒ )不(bú )是(shì )盖(gài )世(shì )的(de )雄(xióng )才(cái ),不(bú )可(kě )能(néng )取(qǔ )得(dé )天(tiān )下(xià )!祖(zǔ )先(xiān )伟(wěi )大(dà )辉(huī )煌(huáng )的(de )业(yè )绩(jì )还(hái )没(méi )有(yǒu )完(wán )全(quán )丧(sàng )失(shī ),所(suǒ )以(yǐ )上(shàng )天(tiān )赋(fù )予(yǔ )的(de )权(quán )力(lì )和(hé )使(shǐ )命(mìng )又(yòu )加(jiā )在(zài )中(zhōng )宗(zōng )元(yuán )皇(huáng )帝(dì )身(shēn )上(shàng )。

赞(zàn )曰(yuē ):怀(huái )帝(dì )佩(pèi )着(zhe )玉(yù )玺(xǐ ),愍(mǐn )帝(dì )坐(zuò )在(zài )黄(huáng )缯(zēng )车(chē )盖(gài )下(xià )。鳖(biē )使(shǐ )三(sān )山(shān )翻(fān )坠(zhuì ),鲸(jīng )将(jiāng )各(gè )地(dì )吞(tūn )并(bìng )。獯(xūn )鬻(yù )闯(chuǎng )入(rù )金(jīn )商(shāng )门(mén ),穹(qióng )庐(lú )搭(dā )在(zài )未(wèi )央(yāng )宫(gōng )。百(bǎi )姓(xìng )沦(lún )落(luò ),人(rén )民(mín )遭(zāo )殃(yāng ),大(dà )夫(fū )们(men )披(pī )头(tóu )散(sàn )发(fā ),跟(gēn )随(suí )被(bèi )俘(fú )的(de )皇(huáng )帝(dì )迁(qiān )往(wǎng )平(píng )阳(yáng )。主(zhǔ )上(shàng )忧(yōu )虑(lǜ )而(ér )臣(chén )子(zǐ )哭(kū )泣(qì ),为(wéi )什(shí )么(me )如(rú )此(cǐ )不(bú )幸(xìng )!

阅读:26322

打赏捐助〔Donate〕>>>

《白话译文》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库