食货志下【登录】

《汉书》 > 志 > 《食货志下》 > 拼音版

凡(fán )货(huò ),金(jīn )、钱(qián )、布(bù )、帛(bó )之(zhī )用(yòng ),夏(xià )、殷(yīn )以(yǐ )前(qián )其(qí )详(xiáng )靡(mí )记(jì )云(yún )。太(tài )公(gōng )为(wéi )周(zhōu )立(lì )九(jiǔ )府(fǔ )圜(huán )法(fǎ ):黄(huáng )金(jīn )方(fāng )寸(cùn )而(ér )重(zhòng )一(yī )斤(jīn );钱(qián )圜(huán )函(hán )方(fāng ),轻(qīng )重(zhòng )以(yǐ )铢(zhū );布(bù )、帛(bó )广(guǎng )二(èr )尺(chǐ )二(èr )寸(cùn )为(wéi )幅(fú ),长(zhǎng )四(sì )丈(zhàng )为(wéi )匹(pǐ )。故(gù )货(huò )宝(bǎo )于(yú )金(jīn ),利(lì )于(yú )刀(dāo ),流(liú )于(yú )泉(quán ),布(bù )于(yú )布(bù ),束(shù )于(yú )帛(bó )。

太(tài )公(gōng )退(tuì ),又(yòu )行(háng )之(zhī )于(yú )齐(qí )。至(zhì )管(guǎn )仲(zhòng )相(xiàng )桓(huán )公(gōng ),通(tōng )轻(qīng )重(zhòng )之(zhī )权(quán ),曰(yuē ):“岁(suì )有(yǒu )凶(xiōng )穰(ráng ),故(gù )谷(gǔ )有(yǒu )贵(guì )贱(jiàn );令(lìng )有(yǒu )缓(huǎn )急(jí ),故(gù )物(wù )有(yǒu )轻(qīng )重(zhòng )。人(rén )君(jūn )不(bú )理(lǐ ),则(zé )畜(chù )贾(jiǎ )游(yóu )于(yú )市(shì ),乘(chéng )民(mín )之(zhī )不(bú )给(gěi ),百(bǎi )倍(bèi )其(qí )本(běn )矣(yǐ )。故(gù )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó )必(bì )有(yǒu )万(wàn )金(jīn )之(zhī )贾(jiǎ ),千(qiān )乘(chéng )之(zhī )国(guó )必(bì )有(yǒu )千(qiān )金(jīn )之(zhī )贾(jiǎ )者(zhě ),利(lì )有(yǒu )所(suǒ )并(bìng )也(yě )。计(jì )本(běn )量(liàng )委(wěi )则(zé )足(zú )矣(yǐ ),然(rán )而(ér )民(mín )有(yǒu )饥(jī )饿(è )者(zhě ),谷(gǔ )有(yǒu )所(suǒ )臧(zāng )也(yě )。民(mín )有(yǒu )余(yú )则(zé )轻(qīng )之(zhī ),故(gù )人(rén )君(jūn )敛(liǎn )之(zhī )以(yǐ )轻(qīng );民(mín )不(bú )足(zú )则(zé )重(zhòng )之(zhī ),故(gù )人(rén )君(jūn )散(sàn )之(zhī )以(yǐ )重(zhòng )。凡(fán )轻(qīng )重(zhòng )敛(liǎn )散(sàn )之(zhī )以(yǐ )时(shí ),即(jí )准(zhǔn )平(píng )。守(shǒu )准(zhǔn )平(píng ),使(shǐ )万(wàn )室(shì )之(zhī )邑(yì )必(bì )有(yǒu )万(wàn )钟(zhōng )之(zhī )臧(zāng ),臧(zāng )繦(qiǎng )千(qiān )万(wàn );千(qiān )室(shì )之(zhī )邑(yì )必(bì )有(yǒu )千(qiān )钟(zhōng )之(zhī )臧(zāng ),臧(zāng )繦(qiǎng )百(bǎi )万(wàn )。春(chūn )以(yǐ )奉(fèng )耕(gēng ),夏(xià )以(yǐ )奉(fèng )耘(yún ),耒(lěi )耜(sì )器(qì )械(xiè ),种(zhǒng )饷(xiǎng )粮(liáng )食(shí ),必(bì )取(qǔ )澹(dàn )焉(yān )。故(gù )大(dà )贾(jiǎ )畜(chù )家(jiā )不(bú )得(dé )豪(háo )夺(duó )吾(wú )民(mín )矣(yǐ )。”桓(huán )公(gōng )遂(suí )用(yòng )区(qū )区(qū )之(zhī )齐(qí )合(hé )诸(zhū )侯(hóu ),显(xiǎn )伯(bó )名(míng )。

其(qí )后(hòu )百(bǎi )余(yú )年(nián ),周(zhōu )景(jǐng )王(wáng )时(shí )患(huàn )钱(qián )轻(qīng ),将(jiāng )更(gèng )铸(zhù )大(dà )钱(qián ),单(dān )穆(mù )公(gōng )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。古(gǔ )者(zhě )天(tiān )降(jiàng )灾(zāi )戾(lì ),于(yú )是(shì )乎(hū )量(liàng )资(zī )币(bì ),权(quán )轻(qīng )重(zhòng ),以(yǐ )救(jiù )民(mín )。民(mín )患(huàn )轻(qīng ),则(zé )为(wéi )之(zhī )作(zuò )重(zhòng )币(bì )以(yǐ )行(háng )之(zhī ),于(yú )是(shì )有(yǒu )母(mǔ )权(quán )子(zǐ )而(ér )行(háng ),民(mín )皆(jiē )得(dé )焉(yān )。若(ruò )不(bú )堪(kān )重(zhòng ),则(zé )多(duō )作(zuò )轻(qīng )而(ér )行(háng )之(zhī ),亦(yì )不(bú )废(fèi )重(zhòng ),于(yú )是(shì )乎(hū )有(yǒu )子(zǐ )权(quán )母(mǔ )而(ér )行(háng ),小(xiǎo )大(dà )利(lì )之(zhī )。今(jīn )王(wáng )废(fèi )轻(qīng )而(ér )作(zuò )重(zhòng ),民(mín )失(shī )其(qí )资(zī ),能(néng )无(wú )匮(kuì )乎(hū )?民(mín )若(ruò )匮(kuì ),王(wáng )用(yòng )将(jiāng )有(yǒu )所(suǒ )乏(fá ),乏(fá )将(jiāng )厚(hòu )取(qǔ )于(yú )民(mín ),民(mín )不(bú )给(gěi ),将(jiāng )有(yǒu )远(yuǎn )志(zhì ),是(shì )离(lí )民(mín )也(yě )。且(qiě )绝(jué )民(mín )用(yòng )以(yǐ )实(shí )王(wáng )府(fǔ ),犹(yóu )塞(sāi )川(chuān )原(yuán )为(wéi )潢(huáng )洿(wū )也(yě ),竭(jié )亡(wáng )日(rì )矣(yǐ )。王(wáng )其(qí )图(tú )之(zhī )。”弗(fú )听(tīng ),卒(zú )铸(zhù )大(dà )钱(qián ),文(wén )曰(yuē )“宝(bǎo )货(huò )”,肉(ròu )好(hǎo )皆(jiē )有(yǒu )周(zhōu )郭(guō ),以(yǐ )劝(quàn )农(nóng )澹(dàn )不(bú )足(zú ),百(bǎi )姓(xìng )蒙(méng )利(lì )焉(yān )。

秦(qín )兼(jiān )天(tiān )下(xià ),币(bì )为(wéi )二(èr )等(děng ):黄(huáng )金(jīn )以(yǐ )溢(yì )为(wéi )名(míng ),上(shàng )币(bì );铜(tóng )钱(qián )质(zhì )如(rú )周(zhōu )钱(qián ),文(wén )曰(yuē )“半(bàn )两(liǎng )”,重(zhòng )如(rú )其(qí )文(wén )。而(ér )珠(zhū )、玉(yù )、龟(guī )、贝(bèi )、银(yín )、锡(xī )之(zhī )属(shǔ )为(wéi )器(qì )饰(shì )宝(bǎo )臧(zāng ),不(bú )为(wéi )币(bì ),然(rán )各(gè )随(suí )时(shí )而(ér )轻(qīng )重(zhòng )无(wú )常(cháng )。

汉(hàn )兴(xìng ),以(yǐ )为(wéi )秦(qín )钱(qián )重(zhòng )难(nán )用(yòng ),更(gèng )令(lìng )民(mín )铸(zhù )荚(jiá )钱(qián )。黄(huáng )金(jīn )一(yī )斤(jīn )。而(ér )不(bú )轨(guǐ )逐(zhú )利(lì )之(zhī )民(mín )蓄(xù )积(jī )余(yú )赢(yíng )以(yǐ )稽(jī )市(shì ),物(wù )痛(tòng )腾(téng )跃(yuè ),米(mǐ )至(zhì )石(shí )万(wàn )钱(qián ),马(mǎ )至(zhì )匹(pǐ )百(bǎi )金(jīn )。天(tiān )下(xià )已(yǐ )平(píng ),高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )令(lìng )贾(jiǎ )人(rén )不(bú )得(dé )衣(yī )丝(sī )乘(chéng )车(chē ),重(zhòng )税(shuì )租(zū )以(yǐ )困(kùn )辱(rǔ )之(zhī )。孝(xiào )惠(huì )、高(gāo )后(hòu )时(shí ),为(wéi )天(tiān )下(xià )初(chū )定(dìng ),复(fù )弛(chí )商(shāng )贾(jiǎ )之(zhī )律(lǜ ),然(rán )市(shì )井(jǐng )子(zǐ )孙(sūn )亦(yì )不(bú )得(dé )为(wéi )官(guān )吏(lì )。孝(xiào )文(wén )五(wǔ )年(nián ),为(wéi )钱(qián )益(yì )多(duō )而(ér )轻(qīng ),乃(nǎi )更(gèng )铸(zhù )四(sì )铢(zhū )钱(qián ),其(qí )文(wén )为(wéi )“半(bàn )两(liǎng )”。除(chú )盗(dào )铸(zhù )钱(qián )令(lìng ),使(shǐ )民(mín )放(fàng )铸(zhù )。贾(jiǎ )谊(yì )谏(jiàn )曰(yuē ):

法(fǎ )使(shǐ )天(tiān )下(xià )公(gōng )得(dé )顾(gù )租(zū )铸(zhù )铜(tóng )锡(xī )为(wéi )钱(qián ),敢(gǎn )杂(zá )以(yǐ )铅(qiān )铁(tiě )为(wéi )它(tā )巧(qiǎo )者(zhě ),其(qí )罪(zuì )黥(qíng )。然(rán )铸(zhù )钱(qián )之(zhī )情(qíng ),非(fēi )CA36杂(zá )为(wéi )巧(qiǎo ),则(zé )不(bú )可(kě )得(dé )赢(yíng );而(ér )CA36之(zhī )甚(shèn )微(wēi ),为(wéi )利(lì )甚(shèn )厚(hòu )。夫(fū )事(shì )有(yǒu )召(zhào )祸(huò )而(ér )法(fǎ )有(yǒu )起(qǐ )奸(jiān ),今(jīn )令(lìng )细(xì )民(mín )人(rén )操(cāo )造(zào )币(bì )之(zhī )势(shì ),各(gè )隐(yǐn )屏(píng )而(ér )铸(zhù )作(zuò ),因(yīn )欲(yù )禁(jìn )其(qí )厚(hòu )利(lì )微(wēi )奸(jiān ),虽(suī )黥(qíng )罪(zuì )日(rì )报(bào ),其(qí )势(shì )不(bú )止(zhǐ )。乃(nǎi )者(zhě ),民(mín )人(rén )抵(dǐ )罪(zuì ),多(duō )者(zhě )一(yī )县(xiàn )百(bǎi )数(shù ),及(jí )吏(lì )之(zhī )所(suǒ )疑(yí ),榜(bǎng )笞(chī )奔(bēn )走(zǒu )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng )。夫(fū )县(xiàn )法(fǎ )以(yǐ )诱(yòu )民(mín ),使(shǐ )入(rù )陷(xiàn )井(jǐng ),孰(shú )积(jī )如(rú )此(cǐ )!曩(nǎng )禁(jìn )铸(zhù )钱(qián ),死(sǐ )罪(zuì )积(jī )下(xià );今(jīn )公(gōng )铸(zhù )钱(qián ),黥(qíng )罪(zuì )积(jī )下(xià )。为(wéi )法(fǎ )若(ruò )此(cǐ ),上(shàng )何(hé )赖(lài )焉(yān )?

又(yòu ),民(mín )用(yòng )钱(qián ),郡(jùn )县(xiàn )不(bú )同(tóng ):或(huò )用(yòng )轻(qīng )钱(qián ),百(bǎi )加(jiā )若(ruò )干(gàn );或(huò )用(yòng )重(zhòng )钱(qián ),平(píng )称(chēng )不(bú )受(shòu )。法(fǎ )钱(qián )不(bú )立(lì ),吏(lì )急(jí )而(ér )壹(yī )之(zhī )虖(hū ),则(zé )大(dà )为(wéi )烦(fán )苛(kē ),而(ér )力(lì )不(bú )能(néng )胜(shèng );纵(zòng )而(ér )弗(fú )呵(hē )虖(hū ),则(zé )市(shì )肆(sì )异(yì )用(yòng ),钱(qián )文(wén )大(dà )乱(luàn )。苟(gǒu )非(fēi )其(qí )术(shù ),何(hé )乡(xiāng )而(ér )可(kě )哉(zāi )!

今(jīn )农(nóng )事(shì )弃(qì )捐(juān )而(ér )采(cǎi )铜(tóng )者(zhě )日(rì )蕃(fān ),释(shì )其(qí )耒(lěi )耨(nòu ),冶(yě )熔(róng )炊(chuī )炭(tàn );奸(jiān )钱(qián )日(rì )多(duō ),五(wǔ )谷(gǔ )不(bú )为(wéi )多(duō );善(shàn )人(rén )怵(chù )而(ér )为(wéi )奸(jiān )邪(xié ),愿(yuàn )民(mín )陷(xiàn )而(ér )之(zhī )刑(xíng )戮(lù ):将(jiāng )甚(shèn )不(bú )详(xiáng ),奈(nài )何(hé )而(ér )忽(hū )!国(guó )知(zhī )患(huàn )此(cǐ ),吏(lì )议(yì )必(bì )曰(yuē )禁(jìn )之(zhī )。禁(jìn )之(zhī )不(bú )得(dé )其(qí )术(shù ),其(qí )伤(shāng )必(bì )大(dà )。令(lìng )禁(jìn )铸(zhù )钱(qián ),则(zé )钱(qián )必(bì )重(zhòng )。重(zhòng )则(zé )其(qí )利(lì )深(shēn ),盗(dào )铸(zhù )如(rú )云(yún )而(ér )起(qǐ ),弃(qì )市(shì )之(zhī )罪(zuì )又(yòu )不(bú )足(zú )以(yǐ )禁(jìn )矣(yǐ )!奸(jiān )数(shù )不(bú )胜(shèng )而(ér )法(fǎ )禁(jìn )数(shù )溃(kuì ),铜(tóng )使(shǐ )之(zhī )然(rán )也(yě )。故(gù )铜(tóng )布(bù )于(yú )天(tiān )下(xià ),其(qí )为(wéi )祸(huò )博(bó )矣(yǐ )。

今(jīn )博(bó )祸(huò )可(kě )除(chú ),而(ér )七(qī )福(fú )可(kě )致(zhì )也(yě )。何(hé )谓(wèi )七(qī )福(fú )?上(shàng )收(shōu )铜(tóng )勿(wù )令(lìng )布(bù ),则(zé )民(mín )不(bú )铸(zhù )钱(qián ),黥(qíng )罪(zuì )不(bú )积(jī ),一(yī )矣(yǐ )。伪(wěi )钱(qián )不(bú )蕃(fān ),民(mín )不(bú )相(xiàng )疑(yí ),二(èr )矣(yǐ )。采(cǎi )铜(tóng )铸(zhù )作(zuò )者(zhě )反(fǎn )于(yú )耕(gēng )田(tián ),三(sān )矣(yǐ )。铜(tóng )毕(bì )归(guī )于(yú )上(shàng ),上(shàng )挟(jiā )铜(tóng )积(jī )以(yǐ )御(yù )轻(qīng )重(zhòng ),钱(qián )轻(qīng )则(zé )以(yǐ )术(shù )敛(liǎn )之(zhī ),重(zhòng )则(zé )以(yǐ )术(shù )散(sàn )之(zhī ),货(huò )物(wù )必(bì )平(píng ),四(sì )矣(yǐ )。以(yǐ )作(zuò )兵(bīng )器(qì ),以(yǐ )假(jiǎ )贵(guì )臣(chén ),多(duō )少(shǎo )有(yǒu )制(zhì ),用(yòng )别(bié )贵(guì )贱(jiàn ),五(wǔ )矣(yǐ )。以(yǐ )临(lín )万(wàn )货(huò ),以(yǐ )调(diào )盈(yíng )虚(xū ),以(yǐ )收(shōu )奇(qí )羡(xiàn ),则(zé )官(guān )富(fù )实(shí )而(ér )末(mò )民(mín )困(kùn ),六(liù )矣(yǐ )。制(zhì )吾(wú )弃(qì )财(cái ),以(yǐ )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )逐(zhú )争(zhēng )其(qí )民(mín ),则(zé )敌(dí )必(bì )怀(huái ),七(qī )矣(yǐ )。故(gù )善(shàn )为(wéi )天(tiān )下(xià )者(zhě ),因(yīn )祸(huò )而(ér )为(wéi )福(fú ),转(zhuǎn )败(bài )而(ér )为(wéi )功(gōng )。今(jīn )久(jiǔ )退(tuì )七(qī )福(fú )而(ér )行(háng )博(bó )祸(huò ),臣(chén )诚(chéng )伤(shāng )之(zhī )。

上(shàng )不(bú )听(tīng )。是(shì )时(shí ),吴(wú )以(yǐ )诸(zhū )侯(hóu )即(jí )山(shān )铸(zhù )钱(qián ),富(fù )埒(liè )天(tiān )子(zǐ ),后(hòu )卒(zú )叛(pàn )逆(nì )。邓(dèng )通(tōng ),大(dà )夫(fū )也(yě ),以(yǐ )铸(zhù )钱(qián ),财(cái )过(guò )王(wáng )者(zhě )。故(gù )吴(wú )、邓(dèng )钱(qián )布(bù )天(tiān )下(xià )。

武(wǔ )帝(dì )因(yīn )文(wén )、景(jǐng )之(zhī )蓄(xù ),忿(fèn )胡(hú )、粤(yuè )之(zhī )害(hài ),即(jí )位(wèi )数(shù )年(nián ),严(yán )助(zhù )、朱(zhū )买(mǎi )臣(chén )等(děng )招(zhāo )徠(lái )东(dōng )瓯(ōu ),事(shì )两(liǎng )粤(yuè ),江(jiāng )、淮(huái )之(zhī )间(jiān )萧(xiāo )然(rán )烦(fán )费(fèi )矣(yǐ )。唐(táng )蒙(méng )、司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )始(shǐ )开(kāi )西(xī )南(nán )夷(yí ),凿(záo )山(shān )通(tōng )道(dào )千(qiān )余(yú )里(lǐ ),以(yǐ )广(guǎng )巴(bā )、蜀(shǔ ),巴(bā )、蜀(shǔ )之(zhī )民(mín )罢(bà )焉(yān )。彭(péng )吴(wú )穿(chuān )秽(huì )貊(mò )、朝(cháo )鲜(xiān ),置(zhì )沧(cāng )海(hǎi )郡(jùn ),则(zé )燕(yàn )、齐(qí )之(zhī )间(jiān )靡(mí )然(rán )发(fā )动(dòng )。及(jí )王(wáng )恢(huī )谋(móu )马(mǎ )邑(yì ),匈(xiōng )奴(nú )绝(jué )和(hé )亲(qīn ),侵(qīn )扰(rǎo )北(běi )边(biān ),兵(bīng )连(lián )而(ér )不(bú )解(jiě ),天(tiān )下(xià )共(gòng )其(qí )劳(láo )。干(gàn )戈(gē )日(rì )滋(zī ),行(háng )者(zhě )赍(jī ),居(jū )者(zhě )送(sòng ),中(zhōng )外(wài )骚(sāo )扰(rǎo )相(xiàng )奉(fèng ),百(bǎi )姓(xìng )抏(wán )敝(bì )以(yǐ )巧(qiǎo )法(fǎ ),财(cái )赂(lù )衰(shuāi )耗(hào )而(ér )不(bú )澹(dàn )。人(rén )物(wù )者(zhě )补(bǔ )官(guān ),出(chū )货(huò )者(zhě )除(chú )罪(zuì ),选(xuǎn )举(jǔ )陵(líng )夷(yí ),廉(lián )耻(chǐ )相(xiàng )冒(mào ),武(wǔ )力(lì )进(jìn )用(yòng ),法(fǎ )严(yán )令(lìng )具(jù )。兴(xìng )利(lì )之(zhī )臣(chén )自(zì )此(cǐ )而(ér )始(shǐ )。

其(qí )后(hòu ),卫(wèi )青(qīng )岁(suì )以(yǐ )数(shù )万(wàn )骑(qí )出(chū )击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),遂(suí )取(qǔ )河(hé )南(nán )地(dì ),筑(zhù )朔(shuò )方(fāng )。时(shí )又(yòu )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí )道(dào ),作(zuò )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén ),千(qiān )里(lǐ )负(fù )担(dān )馈(kuì )饷(xiǎng ),率(lǜ )十(shí )余(yú )钟(zhōng )致(zhì )一(yī )石(shí ),散(sàn )币(bì )于(yú )邛(qióng )、僰(bó )以(yǐ )辑(jí )之(zhī )。数(shù )岁(suì )而(ér )道(dào )不(bú )通(tōng ),蛮(mán )夷(yí )因(yīn )以(yǐ )数(shù )攻(gōng ),吏(lì )发(fā )兵(bīng )诛(zhū )之(zhī )。悉(xī )巴(bā )、蜀(shǔ )租(zū )赋(fù )不(bú )足(zú )以(yǐ )更(gèng )之(zhī ),乃(nǎi )募(mù )豪(háo )民(mín )田(tián )南(nán )夷(yí ),入(rù )粟(sù )县(xiàn )官(guān ),而(ér )内(nèi )受(shòu )钱(qián )于(yú )都(dōu )内(nèi )。东(dōng )置(zhì )沧(cāng )海(hǎi )郡(jùn ),人(rén )徒(tú )之(zhī )费(fèi )疑(yí )于(yú )南(nán )夷(yí )。又(yòu )兴(xìng )十(shí )余(yú )万(wàn )人(rén )筑(zhù )卫(wèi )朔(shuò )方(fāng ),转(zhuǎn )漕(cáo )甚(shèn )远(yuǎn ),自(zì )山(shān )东(dōng )咸(xián )被(bèi )其(qí )劳(láo ),费(fèi )数(shù )十(shí )百(bǎi )巨(jù )万(wàn ),府(fǔ )库(kù )并(bìng )虚(xū )。乃(nǎi )募(mù )民(mín )能(néng )人(rén )奴(nú )婢(bì )得(dé )以(yǐ )终(zhōng )身(shēn )复(fù ),为(wéi )郎(láng )增(zēng )秩(zhì ),及(jí )入(rù )羊(yáng )为(wéi )郎(láng ),始(shǐ )于(yú )此(cǐ )。

此(cǐ )后(hòu )四(sì )年(nián ),卫(wèi )青(qīng )比(bǐ )岁(suì )十(shí )余(yú )万(wàn )众(zhòng )击(jī )胡(hú ),斩(zhǎn )捕(bǔ )首(shǒu )虏(lǔ )之(zhī )士(shì )受(shòu )赐(cì )黄(huáng )金(jīn )二(èr )十(shí )余(yú )万(wàn )斤(jīn ),而(ér )汉(hàn )军(jūn )士(shì )马(mǎ )死(sǐ )者(zhě )十(shí )余(yú )万(wàn ),兵(bīng )甲(jiǎ )转(zhuǎn )漕(cáo )之(zhī )费(fèi )不(bú )与(yǔ )焉(yān )。于(yú )是(shì )大(dà )司(sī )农(nóng )陈(chén )臧(zāng )钱(qián )经(jīng )用(yòng )赋(fù )税(shuì )既(jì )竭(jié ),不(bú )足(zú )以(yǐ )奉(fèng )战(zhàn )士(shì )。有(yǒu )司(sī )请(qǐng )令(lìng )民(mín )得(dé )买(mǎi )爵(jué )及(jí )赎(shú )禁(jìn )锢(gù )免(miǎn )减(jiǎn )罪(zuì );请(qǐng )置(zhì )赏(shǎng )官(guān ),名(míng )曰(yuē )武(wǔ )功(gōng )爵(jué ),级(jí )十(shí )七(qī )万(wàn ),凡(fán )值(zhí )三(sān )十(shí )余(yú )万(wàn )金(jīn )。诸(zhū )买(mǎi )武(wǔ )功(gōng )爵(jué )“官(guān )首(shǒu )”者(zhě )试(shì )补(bǔ )吏(lì ),先(xiān )除(chú );“千(qiān )夫(fū )”如(rú )王(wáng )大(dà )夫(fū );其(qí )有(yǒu )罪(zuì )又(yòu )减(jiǎn )二(èr )等(děng );爵(jué )得(dé )至(zhì )“乐(lè )卿(qīng )”。以(yǐ )显(xiǎn )军(jūn )功(gōng )。军(jūn )功(gōng )多(duō )用(yòng )超(chāo )等(děng ),大(dà )者(zhě )封(fēng )侯(hóu )、卿(qīng )大(dà )夫(fū ),小(xiǎo )者(zhě )郎(láng )。吏(lì )道(dào )杂(zá )而(ér )多(duō )端(duān ),则(zé )官(guān )职(zhí )秏(mào )废(fèi )。

自(zì )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )以(yǐ )《春(chūn )秋(qiū )》之(zhī )义(yì )绳(shéng )臣(chén )下(xià )取(qǔ )汉(hàn )相(xiàng ),张(zhāng )汤(tāng )以(yǐ )峻(jùn )文(wén )决(jué )理(lǐ )为(wéi )廷(tíng )尉(wèi ),于(yú )是(shì )见(jiàn )知(zhī )之(zhī )法(fǎ )生(shēng ),而(ér )废(fèi )格(gé )、沮(jǔ )诽(fěi )穷(qióng )治(zhì )之(zhī )狱(yù )用(yòng )矣(yǐ )。其(qí )明(míng )年(nián ),淮(huái )南(nán )、衡(héng )山(shān )、江(jiāng )都(dōu )王(wáng )谋(móu )反(fǎn )迹(jì )见(jiàn ),而(ér )公(gōng )卿(qīng )寻(xún )端(duān )治(zhì )之(zhī ),竟(jìng )其(qí )党(dǎng )与(yǔ ),坐(zuò )而(ér )死(sǐ )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén ),吏(lì )益(yì )惨(cǎn )急(jí )而(ér )法(fǎ )令(lìng )察(chá )。当(dāng )是(shì )时(shí ),招(zhāo )尊(zūn )方(fāng )正(zhèng )贤(xián )良(liáng )文(wén )学(xué )之(zhī )士(shì ),或(huò )至(zhì )公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )。公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )以(yǐ )实(shí )相(xiàng ),布(bù )被(bèi ),食(shí )不(bú )重(zhòng )味(wèi ),为(wéi )下(xià )先(xiān ),然(rán )而(ér )无(wú )益(yì )于(yú )俗(sú ),稍(shāo )务(wù )于(yú )功(gōng )利(lì )矣(yǐ )。

其(qí )明(míng )年(nián ),票(piào )骑(qí )仍(réng )再(zài )出(chū )击(jī )胡(hú ),大(dà )克(kè )获(huò )。浑(hún )邪(xié )王(wáng )率(lǜ )数(shù )万(wàn )众(zhòng )来(lái )降(jiàng ),于(yú )是(shì )汉(hàn )发(fā )车(chē )三(sān )万(wàn )两(liǎng )迎(yíng )之(zhī )。既(jì )至(zhì ),受(shòu )赏(shǎng ),赐(cì )及(jí )有(yǒu )功(gōng )之(zhī )士(shì )。是(shì )岁(suì )费(fèi )凡(fán )百(bǎi )余(yú )巨(jù )万(wàn )。

先(xiān )是(shì )十(shí )余(yú )岁(suì ),河(hé )决(jué ),灌(guàn )梁(liáng )、楚(chǔ )地(dì ),固(gù )已(yǐ )数(shù )困(kùn ),而(ér )缘(yuán )河(hé )之(zhī )郡(jùn )堤(dī )塞(sāi )河(hé ),辄(zhé )坏(huài )决(jué ),费(fèi )不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì )。其(qí )后(hòu )番(fān )系(xì )欲(yù )省(shěng )底(dǐ )柱(zhù )之(zhī )漕(cáo ),穿(chuān )汾(fén )、河(hé )渠(qú )以(yǐ )为(wéi )溉(gài )田(tián );郑(zhèng )当(dāng )时(shí )为(wéi )渭(wèi )漕(cáo )回(huí )远(yuǎn ),凿(záo )漕(cáo )直(zhí )渠(qú )自(zì )长(zhǎng )安(ān )至(zhì )华(huá )阴(yīn );而(ér )朔(shuò )方(fāng )亦(yì )穿(chuān )溉(gài )渠(qú )。作(zuò )者(zhě )各(gè )数(shù )万(wàn )人(rén ),历(lì )二(èr )三(sān )期(qī )而(ér )功(gōng )未(wèi )就(jiù ),费(fèi )亦(yì )各(gè )以(yǐ )巨(jù )万(wàn )十(shí )数(shù )。

天(tiān )子(zǐ )为(wéi )伐(fá )胡(hú )故(gù ),盛(shèng )养(yǎng )马(mǎ ),马(mǎ )之(zhī )往(wǎng )来(lái )食(shí )长(zhǎng )安(ān )者(zhě )数(shù )万(wàn )匹(pǐ ),卒(zú )掌(zhǎng )者(zhě )关(guān )中(zhōng )不(bú )足(zú ),乃(nǎi )调(diào )旁(páng )近(jìn )郡(jùn )。而(ér )胡(hú )降(jiàng )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén )皆(jiē )得(dé )厚(hòu )赏(shǎng ),衣(yī )食(shí )仰(yǎng )给(gěi )县(xiàn )官(guān ),县(xiàn )官(guān )不(bú )给(gěi ),天(tiān )子(zǐ )乃(nǎi )损(sǔn )膳(shàn ),解(jiě )乘(chéng )舆(yú )驷(sì ),出(chū )御(yù )府(fǔ )禁(jìn )臧(zāng )以(yǐ )澹(dàn )之(zhī )。

其(qí )明(míng )年(nián ),山(shān )东(dōng )被(bèi )水(shuǐ )灾(zāi ),民(mín )多(duō )饥(jī )乏(fá ),于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )遣(qiǎn )使(shǐ )虚(xū )郡(jùn )国(guó )仓(cāng )廪(lǐn )以(yǐ )振(zhèn )贫(pín )。犹(yóu )不(bú )足(zú ),又(yòu )募(mù )豪(háo )富(fù )人(rén )相(xiàng )假(jiǎ )贷(dài )。尚(shàng )不(bú )能(néng )相(xiàng )救(jiù ),乃(nǎi )徙(xǐ )贫(pín )民(mín )于(yú )关(guān )以(yǐ )西(xī ),及(jí )充(chōng )朔(shuò )方(fāng )以(yǐ )南(nán )新(xīn )秦(qín )中(zhōng ),七(qī )十(shí )余(yú )万(wàn )口(kǒu ),衣(yī )食(shí )皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )于(yú )县(xiàn )官(guān )。数(shù )岁(suì )贷(dài )与(yǔ )产(chǎn )业(yè ),使(shǐ )者(zhě )分(fèn )部(bù )护(hù ),冠(guàn )盖(gài )相(xiàng )望(wàng ),费(fèi )以(yǐ )亿(yì )计(jì ),县(xiàn )官(guān )大(dà )空(kōng )。而(ér )富(fù )商(shāng )贾(jiǎ )或(huò )滞(zhì )财(cái )役(yì )贫(pín ),转(zhuǎn )毂(gū )百(bǎi )数(shù ),废(fèi )居(jū )居(jū )邑(yì ),封(fēng )君(jūn )皆(jiē )氐(dī )首(shǒu )仰(yǎng )给(gěi )焉(yān )。冶(yě )铸(zhù )煮(zhǔ )盐(yán ),财(cái )或(huò )累(lèi )万(wàn )金(jīn ),而(ér )不(bú )佐(zuǒ )公(gōng )家(jiā )之(zhī )急(jí ),黎(lí )民(mín )重(zhòng )困(kùn )。

于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )议(yì ),更(gèng )造(zào )钱(qián )币(bì )以(yǐ )澹(dàn )用(yòng ),而(ér )摧(cuī )浮(fú )淫(yín )并(bìng )兼(jiān )之(zhī )徒(tú )。是(shì )时(shí )禁(jìn )苑(yuàn )有(yǒu )白(bái )鹿(lù )而(ér )少(shǎo )府(fǔ )多(duō )银(yín )、锡(xī )。自(zì )孝(xiào )文(wén )更(gèng )造(zào )四(sì )铢(zhū )钱(qián ),至(zhì )是(shì )岁(suì )四(sì )十(shí )余(yú )年(nián ),从(cóng )建(jiàn )元(yuán )以(yǐ )来(lái ),用(yòng )少(shǎo ),县(xiàn )官(guān )往(wǎng )往(wǎng )即(jí )多(duō )铜(tóng )山(shān )而(ér )铸(zhù )钱(qián ),民(mín )亦(yì )盗(dào )铸(zhù ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。钱(qián )益(yì )多(duō )而(ér )轻(qīng ),物(wù )益(yì )少(shǎo )而(ér )贵(guì )。有(yǒu )司(sī )言(yán )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )皮(pí )币(bì ),诸(zhū )侯(hóu )以(yǐ )聘(pìn )享(xiǎng )。金(jīn )有(yǒu )三(sān )等(děng ),黄(huáng )金(jīn )为(wéi )上(shàng ),白(bái )金(jīn )为(wéi )中(zhōng ),赤(chì )金(jīn )为(wéi )下(xià )。今(jīn )半(bàn )两(liǎng )钱(qián )法(fǎ )重(zhòng )四(sì )铢(zhū ),而(ér )奸(jiān )或(huò )盗(dào )摩(mó )钱(qián )质(zhì )而(ér )取(qǔ )鋊(yù ),钱(qián )益(yì )轻(qīng )薄(báo )而(ér )物(wù )贵(guì ),则(zé )远(yuǎn )方(fāng )用(yòng )币(bì )烦(fán )费(fèi )不(bú )省(shěng )。”乃(nǎi )以(yǐ )白(bái )鹿(lù )皮(pí )方(fāng )尺(chǐ ),缘(yuán )以(yǐ )缋(huì ),为(wéi )皮(pí )币(bì ),值(zhí )四(sì )十(shí )万(wàn )。王(wáng )侯(hóu )、宗(zōng )室(shì )朝(cháo )觐(jìn )、聘(pìn )享(xiǎng ),必(bì )以(yǐ )皮(pí )币(bì )荐(jiàn )璧(bì ),然(rán )后(hòu )得(dé )行(háng )。

又(yòu )造(zào )银(yín )锡(xī )白(bái )金(jīn )。以(yǐ )为(wéi )天(tiān )用(yòng )莫(mò )如(rú )龙(lóng ),地(dì )用(yòng )莫(mò )如(rú )马(mǎ ),人(rén )用(yòng )莫(mò )如(rú )龟(guī ),故(gù )白(bái )金(jīn )三(sān )品(pǐn ):其(qí )一(yī )曰(yuē )重(zhòng )八(bā )两(liǎng ),圜(huán )之(zhī ),其(qí )文(wén )龙(lóng ),名(míng )“白(bái )撰(zhuàn )”,值(zhí )三(sān )千(qiān );二(èr )曰(yuē )以(yǐ )重(zhòng )养(yǎng )小(xiǎo ),方(fāng )之(zhī ),其(qí )文(wén )马(mǎ ),值(zhí )五(wǔ )百(bǎi );三(sān )曰(yuē )复(fù )小(xiǎo ),橢(duǒ )之(zhī ),其(qí )文(wén )龟(guī ),值(zhí )三(sān )百(bǎi )。令(lìng )县(xiàn )官(guān )销(xiāo )半(bàn )两(liǎng )钱(qián ),更(gèng )铸(zhù )三(sān )铢(zhū )钱(qián ),重(zhòng )如(rú )其(qí )文(wén )。盗(dào )铸(zhù )诸(zhū )金(jīn )钱(qián )罪(zuì )皆(jiē )死(sǐ ),而(ér )吏(lì )民(mín )之(zhī )犯(fàn )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。

于(yú )是(shì )以(yǐ )东(dōng )郭(guō )咸(xián )阳(yáng )、孔(kǒng )仅(jǐn )为(wéi )大(dà )农(nóng )丞(chéng ),领(lǐng )盐(yán )铁(tiě )事(shì ),而(ér )桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )贵(guì )幸(xìng )。咸(xián )阳(yáng ),齐(qí )之(zhī )大(dà )煮(zhǔ )盐(yán );孔(kǒng )仅(jǐn ),南(nán )阳(yáng )大(dà )冶(yě ),皆(jiē )至(zhì )产(chǎn )累(lèi )千(qiān )金(jīn ),故(gù )郑(zhèng )当(dāng )时(shí )进(jìn )言(yán )之(zhī )。弘(hóng )羊(yáng ),洛(luò )阳(yáng )贾(jiǎ )人(rén )之(zhī )子(zǐ )。以(yǐ )心(xīn )计(jì ),年(nián )十(shí )三(sān )侍(shì )中(zhōng )。故(gù )三(sān )人(rén )言(yán )利(lì )事(shì )析(xī )秋(qiū )豪(háo )矣(yǐ )。

法(fǎ )既(jì )益(yì )严(yán ),吏(lì )多(duō )废(fèi )免(miǎn )。兵(bīng )革(gé )数(shù )动(dòng ),民(mín )多(duō )买(mǎi )复(fù )及(jí )五(wǔ )大(dà )夫(fū )、千(qiān )夫(fū ),征(zhēng )发(fā )之(zhī )士(shì )益(yì )鲜(xiān )。于(yú )是(shì )除(chú )千(qiān )夫(fū )、五(wǔ )大(dà )夫(fū )为(wéi )吏(lì ),不(bú )欲(yù )者(zhě )出(chū )马(mǎ );故(gù )吏(lì )皆(jiē )適(shì )令(lìng )伐(fá )棘(jí )上(shàng )林(lín ),作(zuò )昆(kūn )明(míng )池(chí )。

其(qí )明(míng )年(nián ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )、票(piào )骑(qí )大(dà )出(chū )击(jī )胡(hú ),赏(shǎng )赐(cì )五(wǔ )十(shí )万(wàn )金(jīn ),军(jūn )马(mǎ )死(sǐ )者(zhě )十(shí )余(yú )万(wàn )匹(pǐ ),转(zhuǎn )漕(cáo )、车(chē )甲(jiǎ )之(zhī )费(fèi )不(bú )与(yǔ )焉(yān )。是(shì )时(shí )财(cái )匮(kuì ),战(zhàn )士(shì )颇(pō )不(bú )得(dé )禄(lù )矣(yǐ )。

有(yǒu )司(sī )言(yán )三(sān )铢(zhū )钱(qián )轻(qīng ),轻(qīng )钱(qián )易(yì )作(zuò )奸(jiān )诈(zhà ),乃(nǎi )更(gèng )请(qǐng )郡(jùn )国(guó )铸(zhù )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián ),周(zhōu )郭(guō )其(qí )质(zhì ),令(lìng )不(bú )可(kě )得(dé )摩(mó )取(qǔ )鋊(yù )。

大(dà )农(nóng )上(shàng )盐(yán )铁(tiě )丞(chéng )孔(kǒng )仅(jǐn )、咸(xián )阳(yáng )言(yán ):“山(shān )海(hǎi ),天(tiān )地(dì )之(zhī )臧(zāng ),宜(yí )属(shǔ )少(shǎo )府(fǔ ),陛(bì )下(xià )弗(fú )私(sī ),以(yǐ )属(shǔ )大(dà )农(nóng )佐(zuǒ )赋(fù )。愿(yuàn )募(mù )民(mín )自(zì )给(gěi )费(fèi ),因(yīn )官(guān )器(qì )作(zuò )煮(zhǔ )盐(yán ),官(guān )与(yǔ )牢(láo )盆(pén )。浮(fú )食(shí )奇(qí )民(mín )欲(yù )擅(shàn )斡(wò )山(shān )海(hǎi )之(zhī )货(huò ),以(yǐ )致(zhì )富(fù )羡(xiàn ),役(yì )利(lì )细(xì )民(mín )。其(qí )沮(jǔ )事(shì )之(zhī )议(yì ),不(bú )可(kě )胜(shèng )听(tīng )。敢(gǎn )私(sī )铸(zhù )铁(tiě )器(qì )、煮(zhǔ )盐(yán )者(zhě ),釱(dì )左(zuǒ )趾(zhǐ ),没(méi )入(rù )其(qí )器(qì )物(wù )。郡(jùn )不(bú )出(chū )铁(tiě )者(zhě ),置(zhì )小(xiǎo )铁(tiě )官(guān ),使(shǐ )属(shǔ )在(zài )所(suǒ )县(xiàn )。”使(shǐ )仅(jǐn )、咸(xián )阳(yáng )乘(chéng )传(chuán )举(jǔ )行(háng )天(tiān )下(xià )盐(yán )、铁(tiě ),作(zuò )官(guān )府(fǔ ),除(chú )故(gù )盐(yán )、铁(tiě )家(jiā )富(fù )者(zhě )为(wéi )吏(lì )。吏(lì )益(yì )多(duō )贾(jiǎ )人(rén )矣(yǐ )。

商(shāng )贾(jiǎ )以(yǐ )币(bì )之(zhī )变(biàn ),多(duō )积(jī )货(huò )逐(zhú )利(lì )。于(yú )是(shì )公(gōng )卿(qīng )言(yán ):“郡(jùn )国(guó )颇(pō )被(bèi )灾(zāi )害(hài ),贫(pín )民(mín )无(wú )产(chǎn )业(yè )者(zhě ),募(mù )徙(xǐ )广(guǎng )饶(ráo )之(zhī )地(dì )。陛(bì )下(xià )损(sǔn )膳(shàn )省(shěng )用(yòng ),出(chū )禁(jìn )钱(qián )以(yǐ )振(zhèn )元(yuán )元(yuán ),宽(kuān )贷(dài ),而(ér )民(mín )不(bú )齐(qí )出(chū )南(nán )亩(mǔ ),商(shāng )贾(jiǎ )滋(zī )众(zhòng )。贫(pín )者(zhě )畜(chù )积(jī )无(wú )有(yǒu ),皆(jiē )仰(yǎng )县(xiàn )官(guān )。异(yì )时(shí )算(suàn )轺(yáo )车(chē )、贾(jiǎ )人(rén )之(zhī )缗(mín )钱(qián )皆(jiē )有(yǒu )差(chà )小(xiǎo ),请(qǐng )算(suàn )如(rú )故(gù )。诸(zhū )贾(jiǎ )人(rén )末(mò )作(zuò )贳(shì )贷(dài )卖(mài )买(mǎi ),居(jū )邑(yì )贮(zhù )积(jī )诸(zhū )物(wù ),及(jí )商(shāng )以(yǐ )取(qǔ )利(lì )者(zhě ),虽(suī )无(wú )市(shì )籍(jí ),各(gè )以(yǐ )其(qí )物(wù )自(zì )占(zhàn ),率(lǜ )缗(mín )钱(qián )二(èr )千(qiān )而(ér )算(suàn )一(yī )。诸(zhū )作(zuò )有(yǒu )租(zū )及(jí )铸(zhù ),率(lǜ )缗(mín )钱(qián )四(sì )千(qiān )算(suàn )一(yī )。非(fēi )吏(lì )比(bǐ )者(zhě )、三(sān )老(lǎo )、北(běi )边(biān )骑(qí )士(shì ),轺(yáo )车(chē )一(yī )算(suàn );商(shāng )贾(jiǎ )人(rén )轺(yáo )车(chē )二(èr )算(suàn )。船(chuán )五(wǔ )丈(zhàng )以(yǐ )上(shàng )一(yī )算(suàn )。匿(nì )不(bú )自(zì )占(zhàn ),占(zhàn )不(bú )悉(xī ),戍(shù )边(biān )一(yī )岁(suì ),没(méi )入(rù )缗(mín )钱(qián )。有(yǒu )能(néng )告(gào )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )半(bàn )畀(bì )之(zhī )。贾(jiǎ )人(rén )有(yǒu )市(shì )籍(jí ),及(jí )家(jiā )属(shǔ ),皆(jiē )无(wú )得(dé )名(míng )田(tián ),以(yǐ )便(biàn )农(nóng )。敢(gǎn )犯(fàn )令(lìng ),没(méi )入(rù )田(tián )货(huò )。”

是(shì )时(shí ),豪(háo )富(fù )皆(jiē )争(zhēng )匿(nì )财(cái ),唯(wéi )卜(bo )式(shì )数(shù )求(qiú )入(rù )财(cái )以(yǐ )助(zhù )县(xiàn )官(guān )。天(tiān )子(zǐ )乃(nǎi )超(chāo )拜(bài )式(shì )为(wéi )中(zhōng )郎(láng ),赐(cì )爵(jué )左(zuǒ )庶(shù )长(zhǎng ),田(tián )十(shí )顷(qǐng ),布(bù )告(gào )天(tiān )下(xià ),以(yǐ )风(fēng )百(bǎi )姓(xìng )。初(chū ),式(shì )不(bú )愿(yuàn )为(wéi )官(guān ),上(shàng )强(qiáng )拜(bài )之(zhī ),稍(shāo )迁(qiān )至(zhì )齐(qí )相(xiàng )。语(yǔ )自(zì )在(zài )其(qí )《传(chuán )》。

孔(kǒng )仅(jǐn )使(shǐ )天(tiān )下(xià )铸(zhù )作(zuò )器(qì ),三(sān )年(nián )中(zhōng )至(zhì )大(dà )司(sī )农(nóng ),列(liè )于(yú )九(jiǔ )卿(qīng )。而(ér )桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )为(wéi )大(dà )司(sī )农(nóng )中(zhōng )丞(chéng ),管(guǎn )诸(zhū )会(huì )计(jì )事(shì ),稍(shāo )稍(shāo )置(zhì )均(jūn )输(shū )以(yǐ )通(tōng )货(huò )物(wù )。始(shǐ )令(lìng )吏(lì )得(dé )入(rù )谷(gǔ )补(bǔ )官(guān ),郎(láng )至(zhì )六(liù )百(bǎi )石(shí )。

自(zì )造(zào )白(bái )金(jīn )、五(wǔ )铢(zhū )钱(qián )后(hòu )五(wǔ )岁(suì ),而(ér )赦(shè )吏(lì )民(mín )之(zhī )坐(zuò )盗(dào )铸(zhù )金(jīn )钱(qián )死(sǐ )者(zhě )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén )。其(qí )不(bú )发(fā )觉(jiào )相(xiàng )杀(shā )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì )。赦(shè )自(zì )出(chū )者(zhě )百(bǎi )余(yú )万(wàn )人(rén )。然(rán )不(bú )能(néng )半(bàn )自(zì )出(chū ),天(tiān )下(xià )大(dà )氐(dī )无(wú )虑(lǜ )皆(jiē )铸(zhù )金(jīn )钱(qián )矣(yǐ )。犯(fàn )法(fǎ )者(zhě )众(zhòng ),吏(lì )不(bú )能(néng )尽(jìn )诛(zhū ),于(yú )是(shì )遣(qiǎn )博(bó )士(shì )褚(chǔ )大(dà )、徐(xú )偃(yǎn )等(děng )分(fèn )行(háng )郡(jùn )国(guó ),举(jǔ )并(bìng )兼(jiān )之(zhī )徒(tú )守(shǒu )、相(xiàng )为(wéi )利(lì )者(zhě )。而(ér )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )张(zhāng )汤(tāng )方(fāng )贵(guì )用(yòng )事(shì ),减(jiǎn )宣(xuān )、杜(dù )周(zhōu )等(děng )为(wéi )中(zhōng )丞(chéng ),义(yì )纵(zòng )、尹(yǐn )齐(qí )、王(wáng )温(wēn )舒(shū )等(děng )用(yòng )惨(cǎn )急(jí )苛(kē )刻(kè )为(wéi )九(jiǔ )卿(qīng ),直(zhí )指(zhǐ )夏(xià )兰(lán )之(zhī )属(shǔ )始(shǐ )出(chū )。而(ér )大(dà )农(nóng )颜(yán )异(yì )诛(zhū )矣(yǐ )。

初(chū ),异(yì )为(wéi )济(jì )南(nán )亭(tíng )长(zhǎng ),以(yǐ )廉(lián )直(zhí )稍(shāo )迁(qiān )至(zhì )九(jiǔ )卿(qīng )。上(shàng )与(yǔ )汤(tāng )既(jì )造(zào )白(bái )鹿(lù )皮(pí )币(bì ),问(wèn )异(yì )。异(yì )曰(yuē ):“今(jīn )王(wáng )侯(hóu )朝(cháo )贺(hè )以(yǐ )仓(cāng )璧(bì ),直(zhí )数(shù )千(qiān ),而(ér )其(qí )皮(pí )荐(jiàn )反(fǎn )四(sì )十(shí )万(wàn ),本(běn )末(mò )不(bú )相(xiàng )称(chēng )。”天(tiān )子(zǐ )不(bú )说(shuō )。汤(tāng )又(yòu )与(yǔ )异(yì )有(yǒu )隙(xì ),及(jí )人(rén )有(yǒu )告(gào )异(yì )以(yǐ )它(tā )议(yì ),事(shì )下(xià )汤(tāng )治(zhì )。异(yì )与(yǔ )客(kè )语(yǔ ),客(kè )语(yǔ )初(chū )令(lìng )下(xià )有(yǒu )不(bú )便(biàn )者(zhě ),异(yì )不(bú )应(yīng ),微(wēi )反(fǎn )脣(chún )。汤(tāng )奏(zòu )当(dāng )异(yì )九(jiǔ )卿(qīng )见(jiàn )令(lìng )不(bú )便(biàn ),不(bú )入(rù )言(yán )而(ér )腹(fù )非(fēi ),论(lùn )死(sǐ )。自(zì )是(shì )后(hòu )有(yǒu )腹(fù )非(fēi )之(zhī )法(fǎ )比(bǐ ),而(ér )公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )多(duō )谄(chǎn )谀(yú )取(qǔ )容(róng )。

天(tiān )子(zǐ )既(jì )下(xià )缗(mín )钱(qián )令(lìng )而(ér )尊(zūn )卜(bo )式(shì ),百(bǎi )姓(xìng )终(zhōng )莫(mò )分(fèn )财(cái )佐(zuǒ )县(xiàn )官(guān ),于(yú )是(shì )告(gào )缗(mín )钱(qián )纵(zòng )矣(yǐ )。

郡(jùn )国(guó )铸(zhù )钱(qián ),民(mín )多(duō )奸(jiān )铸(zhù ),钱(qián )多(duō )轻(qīng ),而(ér )公(gōng )卿(qīng )请(qǐng )令(lìng )京(jīng )师(shī )铸(zhù )官(guān )赤(chì )仄(zè ),一(yī )当(dāng )五(wǔ ),赋(fù )官(guān )用(yòng )非(fēi )赤(chì )仄(zè )不(bú )得(dé )行(háng )。白(bái )金(jīn )稍(shāo )贱(jiàn ),民(mín )弗(fú )宝(bǎo )用(yòng ),县(xiàn )官(guān )以(yǐ )令(lìng )禁(jìn )之(zhī ),无(wú )益(yì ),岁(suì )余(yú )终(zhōng )废(fèi )不(bú )行(háng )。

是(shì )岁(suì ),汤(tāng )死(sǐ )而(ér )民(mín )不(bú )思(sī )。

其(qí )后(hòu )二(èr )岁(suì ),赤(chì )仄(zè )钱(qián )贱(jiàn ),民(mín )巧(qiǎo )法(fǎ )用(yòng )之(zhī ),不(bú )便(biàn ),又(yòu )废(fèi )。于(yú )是(shì )悉(xī )禁(jìn )郡(jùn )国(guó )毋(wú )铸(zhù )钱(qián ),专(zhuān )令(lìng )上(shàng )林(lín )三(sān )官(guān )铸(zhù )。钱(qián )既(jì )多(duō ),而(ér )令(lìng )天(tiān )下(xià )非(fēi )三(sān )官(guān )钱(qián )不(bú )得(dé )行(háng ),诸(zhū )郡(jùn )国(guó )前(qián )所(suǒ )铸(zhù )钱(qián )皆(jiē )废(fèi )销(xiāo )之(zhī ),输(shū )入(rù )其(qí )铜(tóng )三(sān )官(guān )。而(ér )民(mín )之(zhī )铸(zhù )钱(qián )益(yì )少(shǎo ),计(jì )其(qí )费(fèi )不(bú )能(néng )相(xiàng )当(dāng ),唯(wéi )直(zhí )工(gōng )大(dà )奸(jiān )乃(nǎi )盗(dào )为(wéi )之(zhī )。

杨(yáng )可(kě )告(gào )缗(mín )遍(biàn )天(tiān )下(xià ),中(zhōng )家(jiā )以(yǐ )上(shàng )大(dà )氐(dī )皆(jiē )遇(yù )告(gào )。杜(dù )周(zhōu )治(zhì )之(zhī ),狱(yù )少(shǎo )反(fǎn )者(zhě )。乃(nǎi )分(fèn )遣(qiǎn )御(yù )史(shǐ )、廷(tíng )尉(wèi )正(zhèng )监(jiān )分(fèn )曹(cáo )往(wǎng ),即(jí )治(zhì )郡(jùn )国(guó )缗(mín )钱(qián ),得(dé )民(mín )财(cái )物(wù )以(yǐ )亿(yì )计(jì );奴(nú )婢(bì )以(yǐ )千(qiān )万(wàn )数(shù );田(tián ),大(dà )县(xiàn )数(shù )百(bǎi )顷(qǐng ),小(xiǎo )县(xiàn )百(bǎi )余(yú )顷(qǐng );宅(zhái )亦(yì )如(rú )之(zhī )。于(yú )是(shì )商(shāng )贾(jiǎ )中(zhōng )家(jiā )以(yǐ )上(shàng )大(dà )氐(dī )破(pò ),民(mín )C84A甘(gān )食(shí )好(hǎo )衣(yī ),不(bú )事(shì )畜(chù )臧(zāng )之(zhī )业(yè ),而(ér )县(xiàn )官(guān )以(yǐ )盐(yán )、铁(tiě )、缗(mín )钱(qián )之(zhī )故(gù ),用(yòng )少(shǎo )饶(ráo )矣(yǐ )。益(yì )广(guǎng )关(guān ),置(zhì )左(zuǒ )右(yòu )辅(fǔ )。

初(chū ),大(dà )农(nóng )斡(wò )盐(yán )铁(tiě )官(guān )布(bù )多(duō ),置(zhì )水(shuǐ )衡(héng ),欲(yù )以(yǐ )主(zhǔ )盐(yán )铁(tiě )。及(jí )杨(yáng )可(kě )告(gào )缗(mín ),上(shàng )林(lín )财(cái )物(wù )众(zhòng ),乃(nǎi )令(lìng )水(shuǐ )衡(héng )主(zhǔ )上(shàng )林(lín )。上(shàng )林(lín )既(jì )充(chōng )满(mǎn ),益(yì )广(guǎng )。是(shì )时(shí )粤(yuè )欲(yù )与(yǔ )汉(hàn )用(yòng )船(chuán )战(zhàn )逐(zhú ),乃(nǎi )大(dà )修(xiū )昆(kūn )明(míng )池(chí ),列(liè )馆(guǎn )环(huán )之(zhī )。治(zhì )楼(lóu )船(chuán ),高(gāo )十(shí )余(yú )丈(zhàng ),旗(qí )织(zhī )加(jiā )其(qí )上(shàng ),甚(shèn )壮(zhuàng )。于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )感(gǎn )之(zhī ),乃(nǎi )作(zuò )柏(bǎi )梁(liáng )台(tái ),高(gāo )数(shù )十(shí )丈(zhàng )。宫(gōng )室(shì )之(zhī )修(xiū ),繇(yáo )此(cǐ )日(rì )丽(lì )。

乃(nǎi )分(fèn )缗(mín )钱(qián )诸(zhū )官(guān ),而(ér )水(shuǐ )衡(héng )、少(shǎo )府(fǔ )、太(tài )仆(pú )、大(dà )农(nóng )各(gè )置(zhì )农(nóng )官(guān ),往(wǎng )往(wǎng )即(jí )郡(jùn )县(xiàn )比(bǐ )没(méi )入(rù )田(tián )田(tián )之(zhī )。其(qí )没(méi )入(rù )奴(nú )婢(bì ),分(fèn )诸(zhū )苑(yuàn )养(yǎng )狗(gǒu )、马(mǎ )、禽(qín )兽(shòu ),及(jí )与(yǔ )诸(zhū )官(guān )。官(guān )益(yì )杂(zá )置(zhì )多(duō ),徒(tú )奴(nú )婢(bì )众(zhòng ),而(ér )下(xià )河(hé )漕(cáo )度(dù )四(sì )百(bǎi )万(wàn )石(shí ),及(jí )官(guān )自(zì )籴(dí )乃(nǎi )足(zú )。

所(suǒ )忠(zhōng )言(yán ):“世(shì )家(jiā )子(zǐ )弟(dì )富(fù )人(rén )或(huò )斗(dòu )鸡(jī )走(zǒu )狗(gǒu )马(mǎ ),弋(yì )猎(liè )博(bó )戏(xì ),乱(luàn )齐(qí )民(mín )。”乃(nǎi )征(zhēng )诸(zhū )犯(fàn )令(lìng ),相(xiàng )引(yǐn )数(shù )千(qiān )人(rén ),名(míng )曰(yuē )“株(zhū )送(sòng )徒(tú )”。入(rù )财(cái )者(zhě )得(dé )补(bǔ )郎(láng ),郎(láng )选(xuǎn )衰(shuāi )矣(yǐ )。

是(shì )时(shí )山(shān )东(dōng )被(bèi )河(hé )灾(zāi ),乃(nǎi )岁(suì )不(bú )登(dēng )数(shù )年(nián ),人(rén )或(huò )相(xiàng )食(shí ),方(fāng )二(èr )三(sān )千(qiān )里(lǐ )。天(tiān )子(zǐ )怜(lián )之(zhī ),令(lìng )饥(jī )民(mín )得(dé )流(liú )就(jiù )食(shí )江(jiāng )、淮(huái )间(jiān ),欲(yù )留(liú ),留(liú )处(chù )。使(shǐ )者(zhě )冠(guàn )盖(gài )相(xiàng )属(shǔ )于(yú )道(dào )护(hù )之(zhī ),下(xià )巴(bā )、蜀(shǔ )粟(sù )以(yǐ )赈(zhèn )焉(yān )。

明(míng )年(nián ),天(tiān )子(zǐ )始(shǐ )出(chū )巡(xún )郡(jùn )国(guó )。东(dōng )度(dù )河(hé ),河(hé )东(dōng )守(shǒu )不(bú )意(yì )行(háng )至(zhì ),不(bú )辩(biàn ),自(zì )杀(shā )。行(háng )西(xī )逾(yú )陇(lǒng ),卒(zú ),从(cóng )官(guān )不(bú )得(dé )食(shí ),陇(lǒng )西(xī )守(shǒu )自(zì )杀(shā )。于(yú )是(shì )上(shàng )北(běi )出(chū )萧(xiāo )关(guān ),从(cóng )数(shù )万(wàn )骑(qí )行(háng )猎(liè )新(xīn )秦(qín )中(zhōng ),以(yǐ )勒(lè )边(biān )兵(bīng )而(ér )归(guī )。新(xīn )秦(qín )中(zhōng )或(huò )千(qiān )里(lǐ )无(wú )亭(tíng )徼(jiǎo ),于(yú )是(shì )诛(zhū )北(běi )地(dì )太(tài )守(shǒu )以(yǐ )下(xià ),而(ér )令(lìng )民(mín )得(dé )畜(chù )边(biān )县(xiàn ),官(guān )假(jiǎ )马(mǎ )母(mǔ ),三(sān )岁(suì )而(ér )归(guī ),及(jí )息(xī )什(shí )一(yī ),以(yǐ )除(chú )告(gào )缗(mín ),用(yòng )充(chōng )入(rù )新(xīn )秦(qín )中(zhōng )。

既(jì )得(dé )宝(bǎo )鼎(dǐng ),立(lì )后(hòu )土(tǔ )、泰(tài )一(yī )祠(cí ),公(gōng )卿(qīng )白(bái )议(yì )封(fēng )禅(chán )事(shì ),而(ér )郡(jùn )国(guó )皆(jiē )豫(yù )治(zhì )道(dào ),修(xiū )缮(shàn )故(gù )宫(gōng ),及(jí )当(dāng )驰(chí )道(dào )县(xiàn ),县(xiàn )治(zhì )宫(gōng )储(chǔ ),设(shè )共(gòng )具(jù ),而(ér )望(wàng )幸(xìng )。

明(míng )年(nián ),南(nán )粤(yuè )反(fǎn ),西(xī )羌(qiāng )侵(qīn )边(biān )。天(tiān )子(zǐ )为(wéi )山(shān )东(dōng )不(bú )澹(dàn ),赦(shè )天(tiān )下(xià )囚(qiú ),因(yīn )南(nán )方(fāng )楼(lóu )船(chuán )士(shì )二(èr )十(shí )余(yú )万(wàn )人(rén )击(jī )粤(yuè ),发(fā )三(sān )河(hé )以(yǐ )西(xī )骑(qí )击(jī )羌(qiāng ),又(yòu )数(shù )万(wàn )人(rén )度(dù )河(hé )筑(zhù )令(lìng )居(jū )。初(chū )置(zhì )张(zhāng )掖(yè )、酒(jiǔ )泉(quán )郡(jùn )、而(ér )上(shàng )郡(jùn )朔(shuò )方(fāng )、西(xī )河(hé )、河(hé )西(xī )开(kāi )田(tián )官(guān ),斥(chì )塞(sāi )卒(zú )六(liù )十(shí )万(wàn )人(rén )戊(wù )田(tián )之(zhī )。中(zhōng )国(guó )缮(shàn )道(dào )馈(kuì )粮(liáng ),远(yuǎn )者(zhě )三(sān )千(qiān ),近(jìn )者(zhě )千(qiān )余(yú )里(lǐ ),皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )大(dà )农(nóng )。边(biān )兵(bīng )不(bú )足(zú ),乃(nǎi )发(fā )武(wǔ )库(kù )、工(gōng )官(guān )兵(bīng )器(qì )以(yǐ )澹(dàn )之(zhī )。车(chē )骑(qí )马(mǎ )乏(fá ),县(xiàn )官(guān )钱(qián )少(shǎo ),买(mǎi )马(mǎ )难(nán )得(dé ),乃(nǎi )著(zhe )令(lìng ),令(lìng )封(fēng )君(jūn )以(yǐ )下(xià )至(zhì )三(sān )百(bǎi )石(shí )吏(lì )以(yǐ )上(shàng )差(chà )出(chū )牝(pìn )马(mǎ )天(tiān )下(xià )亭(tíng ),亭(tíng )有(yǒu )畜(chù )字(zì )马(mǎ ),岁(suì )课(kè )息(xī )。

齐(qí )相(xiàng )卜(bo )式(shì )上(shàng )书(shū ),愿(yuàn )父(fù )子(zǐ )死(sǐ )南(nán )粤(yuè )。天(tiān )子(zǐ )下(xià )诏(zhào )褒(bāo )扬(yáng ),赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),黄(huáng )金(jīn )四(sì )十(shí )斤(jīn ),田(tián )十(shí )顷(qǐng )。布(bù )告(gào )天(tiān )下(xià ),天(tiān )下(xià )莫(mò )应(yīng )。列(liè )侯(hóu )以(yǐ )百(bǎi )数(shù ),皆(jiē )莫(mò )求(qiú )从(cóng )军(jūn )。至(zhì )饮(yǐn )酎(zhòu ),少(shǎo )府(fǔ )省(shěng )金(jīn ),而(ér )列(liè )侯(hóu )坐(zuò )酎(zhòu )金(jīn )失(shī )侯(hóu )者(zhě )百(bǎi )余(yú )人(rén )。乃(nǎi )拜(bài )卜(bo )式(shì )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。式(shì )既(jì )在(zài )位(wèi ),见(jiàn )郡(jùn )国(guó )多(duō )不(bú )便(biàn )县(xiàn )官(guān )作(zuò )盐(yán )铁(tiě ),器(qì )苦(kǔ )恶(è ),贾(jiǎ )贵(guì ),或(huò )强(qiáng )令(lìng )民(mín )买(mǎi )之(zhī )。而(ér )船(chuán )有(yǒu )算(suàn ),商(shāng )者(zhě )少(shǎo ),物(wù )贵(guì ),乃(nǎi )因(yīn )孔(kǒng )仅(jǐn )言(yán )船(chuán )算(suàn )事(shì )。上(shàng )不(bú )说(shuō )。

汉(hàn )连(lián )出(chū )兵(bīng )三(sān )岁(suì ),诛(zhū )羌(qiāng ),灭(miè )两(liǎng )粤(yuè ),番(fān )禺(yú )以(yǐ )西(xī )至(zhì )蜀(shǔ )南(nán )者(zhě )置(zhì )初(chū )郡(jùn )十(shí )七(qī ),且(qiě )以(yǐ )其(qí )故(gù )俗(sú )治(zhì ),无(wú )赋(fù )税(shuì )。南(nán )阳(yáng )、汉(hàn )中(zhōng )以(yǐ )往(wǎng ),各(gè )以(yǐ )地(dì )比(bǐ )给(gěi )初(chū )郡(jùn )吏(lì )卒(zú )奉(fèng )食(shí )币(bì )物(wù ),传(chuán )车(chē )马(mǎ )被(bèi )具(jù )。而(ér )初(chū )郡(jùn )又(yòu )时(shí )时(shí )小(xiǎo )反(fǎn ),杀(shā )吏(lì ),汉(hàn )发(fā )南(nán )方(fāng )吏(lì )卒(zú )往(wǎng )诛(zhū )之(zhī ),间(jiān )岁(suì )万(wàn )余(yú )人(rén ),费(fèi )皆(jiē )仰(yǎng )大(dà )农(nóng )。大(dà )农(nóng )以(yǐ )均(jūn )输(shū )调(diào )盐(yán )铁(tiě )助(zhù )赋(fù ),故(gù )能(néng )澹(dàn )之(zhī )。然(rán )兵(bīng )所(suǒ )过(guò )县(xiàn ),县(xiàn )以(yǐ )为(wéi )訾(zī )给(gěi )毋(wú )乏(fá )而(ér )已(yǐ ),不(bú )敢(gǎn )言(yán )轻(qīng )赋(fù )法(fǎ )矣(yǐ )。

其(qí )明(míng )年(nián ),元(yuán )封(fēng )元(yuán )年(nián ),卜(bo )式(shì )贬(biǎn )为(wéi )太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )。而(ér )桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )为(wéi )治(zhì )粟(sù )都(dōu )尉(wèi ),领(lǐng )大(dà )农(nóng ),尽(jìn )代(dài )仅(jǐn )斡(wò )天(tiān )下(xià )盐(yán )铁(tiě )。弘(hóng )羊(yáng )以(yǐ )诸(zhū )官(guān )各(gè )自(zì )市(shì )相(xiàng )争(zhēng ),物(wù )以(yǐ )故(gù )腾(téng )跃(yuè ),而(ér )天(tiān )下(xià )赋(fù )输(shū )或(huò )不(bú )偿(cháng )其(qí )僦(jiù )费(fèi ),乃(nǎi )请(qǐng )置(zhì )大(dà )农(nóng )部(bù )丞(chéng )数(shù )十(shí )人(rén ),分(fèn )部(bù )主(zhǔ )郡(jùn )国(guó ),各(gè )往(wǎng )往(wǎng )置(zhì )均(jūn )输(shū )、盐(yán )、铁(tiě )官(guān ),令(lìng )远(yuǎn )方(fāng )各(gè )以(yǐ )其(qí )物(wù )如(rú )异(yì )时(shí )商(shāng )贾(jiǎ )所(suǒ )转(zhuǎn )贩(fàn )者(zhě )为(wéi )赋(fù ),而(ér )相(xiàng )灌(guàn )输(shū )。置(zhì )平(píng )准(zhǔn )于(yú )京(jīng )师(shī ),都(dōu )受(shòu )天(tiān )下(xià )委(wěi )输(shū )。召(zhào )工(gōng )官(guān )治(zhì )车(chē )诸(zhū )器(qì ),皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )大(dà )农(nóng )。大(dà )农(nóng )诸(zhū )官(guān )尽(jìn )笼(lóng )天(tiān )下(xià )之(zhī )货(huò )物(wù ),贵(guì )则(zé )卖(mài )之(zhī ),贱(jiàn )则(zé )买(mǎi )之(zhī )。如(rú )此(cǐ ),富(fù )商(shāng )大(dà )贾(jiǎ )亡(wáng )所(suǒ )牟(móu )大(dà )利(lì )则(zé )反(fǎn )本(běn ),而(ér )万(wàn )物(wù )不(bú )得(dé )腾(téng )跃(yuè )。故(gù )抑(yì )天(tiān )下(xià )之(zhī )物(wù ),名(míng )曰(yuē )“平(píng )准(zhǔn )”。天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )然(rán )而(ér )许(xǔ )之(zhī )。于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )北(běi )至(zhì )朔(shuò )方(fāng ),东(dōng )封(fēng )泰(tài )山(shān ),巡(xún )海(hǎi )上(shàng ),旁(páng )北(běi )边(biān )以(yǐ )归(guī )。所(suǒ )过(guò )赏(shǎng )赐(cì ),用(yòng )帛(bó )百(bǎi )余(yú )万(wàn )匹(pǐ ),钱(qián )、金(jīn )以(yǐ )巨(jù )万(wàn )计(jì ),皆(jiē )取(qǔ )足(zú )大(dà )农(nóng )。

弘(hóng )羊(yáng )又(yòu )请(qǐng )令(lìng )民(mín )得(dé )入(rù )粟(sù )补(bǔ )吏(lì ),及(jí )罪(zuì )以(yǐ )赎(shú )。令(lìng )民(mín )入(rù )粟(sù )甘(gān )泉(quán )各(gè )有(yǒu )差(chà ),以(yǐ )复(fù )终(zhōng )身(shēn ),不(bú )复(fù )告(gào )缗(mín )。它(tā )郡(jùn )各(gè )输(shū )急(jí )处(chù )。而(ér )诸(zhū )农(nóng )各(gè )致(zhì )粟(sù ),山(shān )东(dōng )漕(cáo )益(yì )岁(suì )六(liù )百(bǎi )万(wàn )石(shí )。一(yī )岁(suì )之(zhī )中(zhōng ),太(tài )仓(cāng )、甘(gān )泉(quán )仓(cāng )满(mǎn )。边(biān )余(yú )谷(gǔ ),诸(zhū )均(jūn )输(shū )帛(bó )五(wǔ )百(bǎi )万(wàn )匹(pǐ )。民(mín )不(bú )益(yì )赋(fù )而(ér )天(tiān )下(xià )用(yòng )饶(ráo )。于(yú )是(shì )弘(hóng )羊(yáng )赐(cì )爵(jué )左(zuǒ )庶(shù )长(zhǎng ),黄(huáng )金(jīn )者(zhě )再(zài )百(bǎi )焉(yān )。

是(shì )岁(suì )小(xiǎo )旱(hàn ),上(shàng )令(lìng )百(bǎi )官(guān )求(qiú )雨(yǔ )。卜(bo )式(shì )言(yán )曰(yuē ):“县(xiàn )官(guān )当(dāng )食(shí )租(zū )衣(yī )税(shuì )而(ér )已(yǐ ),今(jīn )弘(hóng )羊(yáng )令(lìng )吏(lì )坐(zuò )市(shì )列(liè ),贩(fàn )物(wù )求(qiú )利(lì )。亨(hēng )弘(hóng )羊(yáng ),天(tiān )乃(nǎi )雨(yǔ )。”久(jiǔ )之(zhī ),武(wǔ )帝(dì )疾(jí )病(bìng ),拜(bài )弘(hóng )羊(yáng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

昭(zhāo )帝(dì )即(jí )位(wèi )六(liù )年(nián ),诏(zhào )郡(jùn )国(guó )举(jǔ )贤(xián )良(liáng )文(wén )学(xué )之(zhī )士(shì ),问(wèn )以(yǐ )民(mín )所(suǒ )疾(jí )苦(kǔ ),教(jiāo )化(huà )之(zhī )要(yào )。皆(jiē )对(duì )愿(yuàn )罢(bà )盐(yán )、铁(tiě )、酒(jiǔ )榷(què )均(jūn )输(shū )官(guān ),毋(wú )与(yǔ )天(tiān )下(xià )争(zhēng )利(lì ),视(shì )以(yǐ )俭(jiǎn )节(jiē ),然(rán )后(hòu )教(jiāo )化(huà )可(kě )兴(xìng )。弘(hóng )羊(yáng )难(nán ),以(yǐ )为(wéi )此(cǐ )国(guó )家(jiā )大(dà )业(yè ),所(suǒ )以(yǐ )制(zhì )四(sì )夷(yí ),安(ān )边(biān )足(zú )用(yòng )之(zhī )本(běn ),不(bú )可(kě )废(fèi )也(yě )。乃(nǎi )与(yǔ )丞(chéng )相(xiàng )千(qiān )秋(qiū )共(gòng )奏(zòu )罢(bà )酒(jiǔ )酤(gū )。弘(hóng )羊(yáng )自(zì )以(yǐ )为(wéi )国(guó )兴(xìng )大(dà )利(lì ),伐(fá )其(qí )功(gōng ),欲(yù )为(wéi )子(zǐ )弟(dì )得(dé )官(guān ),怨(yuàn )望(wàng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )霍(huò )光(guāng ),遂(suí )与(yǔ )上(shàng )官(guān )桀(jié )等(děng )谋(móu )反(fǎn ),诛(zhū )灭(miè )。

宣(xuān )、元(yuán )、成(chéng )、哀(āi )、平(píng )五(wǔ )世(shì ),无(wú )所(suǒ )变(biàn )改(gǎi )。元(yuán )帝(dì )时(shí )尝(cháng )罢(bà )盐(yán )、铁(tiě )官(guān ),三(sān )年(nián )而(ér )复(fù )之(zhī )。贡(gòng )禹(yǔ )言(yán ):“铸(zhù )钱(qián )采(cǎi )铜(tóng ),一(yī )岁(suì )十(shí )万(wàn )人(rén )不(bú )耕(gēng ),民(mín )坐(zuò )盗(dào )铸(zhù )陷(xiàn )刑(xíng )者(zhě )多(duō )。富(fù )人(rén )臧(zāng )钱(qián )满(mǎn )室(shì ),犹(yóu )无(wú )厌(yàn )足(zú )。民(mín )心(xīn )动(dòng )摇(yáo ),弃(qì )本(běn )逐(zhú )末(mò ),耕(gēng )者(zhě )不(bú )能(néng )半(bàn ),奸(jiān )邪(xié )不(bú )可(kě )禁(jìn ),原(yuán )起(qǐ )于(yú )钱(qián )。疾(jí )其(qí )末(mò )者(zhě )绝(jué )其(qí )本(běn ),宜(yí )罢(bà )采(cǎi )珠(zhū )、玉(yù )、金(jīn )、银(yín )铸(zhù )钱(qián )之(zhī )官(guān ),毋(wú )复(fù )以(yǐ )为(wéi )币(bì ),除(chú )其(qí )贩(fàn )卖(mài )租(zū )铢(zhū )之(zhī )律(lǜ ),租(zū )税(shuì )、禄(lù )、赐(cì )皆(jiē )以(yǐ )布(bù )、帛(bó )及(jí )谷(gǔ ),使(shǐ )百(bǎi )姓(xìng )壹(yī )意(yì )农(nóng )桑(sāng )。”议(yì )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )交(jiāo )易(yì )待(dài )钱(qián ),布(bù )、帛(bó )不(bú )可(kě )尺(chǐ )寸(cùn )分(fèn )裂(liè )。禹(yǔ )议(yì )亦(yì )寝(qǐn )。

自(zì )孝(xiào )武(wǔ )元(yuán )狩(shòu )五(wǔ )年(nián )三(sān )官(guān )初(chū )铸(zhù )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián ),至(zhì )平(píng )帝(dì )元(yuán )始(shǐ )中(zhōng ),成(chéng )钱(qián )二(èr )百(bǎi )八(bā )十(shí )亿(yì )万(wàn )余(yú )云(yún )。

王(wáng )莽(mǎng )居(jū )摄(shè ),变(biàn )汉(hàn )制(zhì ),以(yǐ )周(zhōu )钱(qián )有(yǒu )子(zǐ )母(mǔ )相(xiàng )权(quán ),于(yú )是(shì )更(gèng )造(zào )大(dà )钱(qián ),径(jìng )寸(cùn )二(èr )分(fèn ),重(zhòng )十(shí )二(èr )铢(zhū ),文(wén )曰(yuē )“大(dà )钱(qián )五(wǔ )十(shí )”。又(yòu )造(zào )契(qì )刀(dāo )、错(cuò )刀(dāo )。契(qì )刀(dāo ),其(qí )环(huán )如(rú )大(dà )钱(qián ),身(shēn )形(xíng )如(rú )刀(dāo ),长(zhǎng )二(èr )寸(cùn ),文(wén )曰(yuē )“契(qì )刀(dāo )五(wǔ )百(bǎi )”。错(cuò )刀(dāo ),以(yǐ )黄(huáng )金(jīn )错(cuò )其(qí )文(wén ),曰(yuē )“一(yī )刀(dāo )直(zhí )五(wǔ )千(qiān )”。与(yǔ )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián )凡(fán )四(sì )品(pǐn ),并(bìng )行(háng )。

莽(mǎng )即(jí )真(zhēn ),以(yǐ )为(wéi )书(shū )“刘(liú )”字(zì )有(yǒu )“金(jīn )”、“刀(dāo )”,乃(nǎi )罢(bà )错(cuò )刀(dāo )、契(qì )刀(dāo )及(jí )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián ),而(ér )更(gèng )作(zuò )金(jīn )、银(yín )、龟(guī )、贝(bèi )、钱(qián )、布(bù )之(zhī )品(pǐn ),名(míng )曰(yuē )“宝(bǎo )货(huò )”。

小(xiǎo )钱(qián )径(jìng )六(liù )分(fèn ),重(zhòng )一(yī )铢(zhū ),文(wén )曰(yuē )“小(xiǎo )钱(qián )直(zhí )一(yī )”。次(cì )七(qī )分(fèn ),三(sān )铢(zhū ),曰(yuē )“幺(yāo )钱(qián )一(yī )十(shí )”。次(cì )八(bā )分(fèn ),五(wǔ )铢(zhū ),曰(yuē )“幼(yòu )钱(qián )二(èr )十(shí )”。次(cì )九(jiǔ )分(fèn ),七(qī )铢(zhū )曰(yuē )“中(zhōng )钱(qián )三(sān )十(shí )”。次(cì )一(yī )寸(cùn ),九(jiǔ )铢(zhū ),曰(yuē )“壮(zhuàng )钱(qián )四(sì )十(shí )”。因(yīn )前(qián )“大(dà )钱(qián )五(wǔ )十(shí )”,是(shì )为(wéi )钱(qián )货(huò )六(liù )品(pǐn ),直(zhí )各(gè )如(rú )其(qí )文(wén )。

黄(huáng )金(jīn )重(zhòng )一(yī )斤(jīn ),直(zhí )钱(qián )万(wàn )。朱(zhū )提(tí )银(yín )重(zhòng )八(bā )两(liǎng )为(wéi )一(yī )流(liú ),直(zhí )一(yī )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )八(bā )十(shí )。它(tā )银(yín )一(yī )流(liú )直(zhí )千(qiān )。是(shì )为(wéi )银(yín )货(huò )二(èr )品(pǐn )。

元(yuán )龟(guī )B77A冉(rǎn )长(zhǎng )尺(chǐ )二(èr )寸(cùn ),直(zhí )二(èr )千(qiān )一(yī )百(bǎi )六(liù )十(shí ),为(wéi )大(dà )贝(bèi )十(shí )朋(péng )。公(gōng )龟(guī )九(jiǔ )寸(cùn ),直(zhí )五(wǔ )百(bǎi ),为(wéi )壮(zhuàng )贝(bèi )十(shí )朋(péng )。侯(hóu )龟(guī )七(qī )寸(cùn )以(yǐ )上(shàng ),直(zhí )三(sān )百(bǎi ),为(wéi )幺(yāo )贝(bèi )十(shí )朋(péng )。子(zǐ )龟(guī )五(wǔ )寸(cùn )以(yǐ )上(shàng ),直(zhí )百(bǎi ),为(wéi )小(xiǎo )贝(bèi )十(shí )朋(péng )。是(shì )为(wéi )龟(guī )宝(bǎo )四(sì )品(pǐn )。

大(dà )贝(bèi )四(sì )寸(cùn )八(bā )分(fèn )以(yǐ )上(shàng ),二(èr )枚(méi )为(wéi )一(yī )朋(péng ),直(zhí )二(èr )百(bǎi )一(yī )十(shí )六(liù )。壮(zhuàng )贝(bèi )三(sān )寸(cùn )六(liù )分(fèn )以(yǐ )上(shàng ),二(èr )枚(méi )为(wéi )一(yī )朋(péng ),直(zhí )五(wǔ )十(shí )。幺(yāo )贝(bèi )二(èr )寸(cùn )四(sì )分(fèn )以(yǐ )上(shàng ),二(èr )枚(méi )为(wéi )一(yī )朋(péng ),直(zhí )三(sān )十(shí )。小(xiǎo )贝(bèi )寸(cùn )二(èr )分(fèn )以(yǐ )上(shàng ),二(èr )枚(méi )为(wéi )一(yī )朋(péng ),直(zhí )十(shí )。不(bú )盈(yíng )寸(cùn )二(èr )分(fèn ),漏(lòu )度(dù )不(bú )得(dé )为(wéi )朋(péng ),率(lǜ )枚(méi )直(zhí )钱(qián )三(sān )。是(shì )为(wéi )贝(bèi )货(huò )五(wǔ )品(pǐn )。

大(dà )布(bù )、次(cì )布(bù )、弟(dì )布(bù )、壮(zhuàng )布(bù )、中(zhōng )布(bù )、差(chà )布(bù )、厚(hòu )布(bù )、幼(yòu )布(bù )、幺(yāo )布(bù )、小(xiǎo )布(bù )。小(xiǎo )布(bù )长(zhǎng )寸(cùn )五(wǔ )分(fèn ),重(zhòng )十(shí )五(wǔ )铢(zhū ),文(wén )曰(yuē )“小(xiǎo )布(bù )一(yī )百(bǎi )”。自(zì )小(xiǎo )布(bù )以(yǐ )上(shàng ),各(gè )相(xiàng )长(zhǎng )一(yī )分(fèn ),相(xiàng )重(zhòng )一(yī )铢(zhū ),文(wén )各(gè )为(wéi )其(qí )布(bù )名(míng ),直(zhí )各(gè )加(jiā )一(yī )百(bǎi )。上(shàng )至(zhì )大(dà )布(bù ),长(zhǎng )二(èr )寸(cùn )四(sì )分(fèn ),重(zhòng )一(yī )两(liǎng ),而(ér )直(zhí )千(qiān )钱(qián )矣(yǐ )。是(shì )为(wéi )布(bù )货(huò )十(shí )品(pǐn )。

凡(fán )宝(bǎo )货(huò )三(sān )物(wù ),六(liù )名(míng ),二(èr )十(shí )八(bā )品(pǐn )。

铸(zhù )作(zuò )钱(qián )布(bù )皆(jiē )用(yòng )铜(tóng ),淆(xiáo )以(yǐ )连(lián )锡(xī ),文(wén )质(zhì )周(zhōu )郭(guō )放(fàng )汉(hàn )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián )云(yún )。其(qí )金(jīn )、银(yín )与(yǔ )它(tā )物(wù )杂(zá ),色(sè )不(bú )纯(chún )好(hǎo ),龟(guī )不(bú )盈(yíng )五(wǔ )寸(cùn ),贝(bèi )不(bú )盈(yíng )六(liù )分(fèn ),皆(jiē )不(bú )得(dé )为(wéi )宝(bǎo )货(huò )。元(yuán )龟(guī )为(wéi )蔡(cài ),非(fēi )四(sì )民(mín )所(suǒ )得(dé )居(jū ),有(yǒu )者(zhě ),入(rù )大(dà )卜(bo )受(shòu )直(zhí )。

百(bǎi )姓(xìng )愦(kuì )乱(luàn ),其(qí )货(huò )不(bú )行(háng )。民(mín )私(sī )以(yǐ )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián )市(shì )买(mǎi )。莽(mǎng )患(huàn )之(zhī ),下(xià )诏(zhào ):“敢(gǎn )非(fēi )井(jǐng )田(tián )、挟(jiā )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián )者(zhě )为(wéi )惑(huò )众(zhòng ),投(tóu )诸(zhū )四(sì )裔(yì )以(yǐ )御(yù )魑(chī )魅(mèi )。”于(yú )是(shì )农(nóng )、商(shāng )失(shī )业(yè ),食(shí )、货(huò )俱(jù )废(fèi ),民(mín )涕(tì )泣(qì )于(yú )市(shì )道(dào )。坐(zuò )卖(mài )买(mǎi )田(tián )、宅(zhái )、奴(nú )婢(bì )、铸(zhù )钱(qián )抵(dǐ )罪(zuì )者(zhě ),自(zì )公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )至(zhì )庶(shù )人(rén ),不(bú )可(kě )称(chēng )数(shù )。莽(mǎng )知(zhī )民(mín )愁(chóu ),乃(nǎi )但(dàn )行(háng )小(xiǎo )钱(qián )直(zhí )一(yī ),与(yǔ )大(dà )钱(qián )五(wǔ )十(shí ),二(èr )品(pǐn )并(bìng )行(háng ),龟(guī )、贝(bèi )、布(bù )属(shǔ )且(qiě )寝(qǐn )。

莽(mǎng )性(xìng )躁(zào )扰(rǎo ),不(bú )能(néng )无(wú )为(wéi ),每(měi )有(yǒu )所(suǒ )兴(xìng )造(zào ),必(bì )欲(yù )依(yī )古(gǔ )得(dé )经(jīng )文(wén )。国(guó )师(shī )公(gōng )刘(liú )歆(xīn )言(yán )周(zhōu )有(yǒu )泉(quán )府(fǔ )之(zhī )官(guān ),收(shōu )不(bú )雠(chóu ),与(yǔ )欲(yù )得(dé ),即(jí )《易(yì )》所(suǒ )谓(wèi )“理(lǐ )财(cái )正(zhèng )辞(cí ),禁(jìn )民(mín )为(wéi )非(fēi )”者(zhě )也(yě )。莽(mǎng )乃(nǎi )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“夫(fū )《周(zhōu )礼(lǐ )》有(yǒu )赊(shē )、贷(dài ),《乐(lè )语(yǔ )》有(yǒu )五(wǔ )均(jūn ),传(chuán )记(jì )各(gè )有(yǒu )斡(wò )焉(yān )。今(jīn )开(kāi )赊(shē )贷(dài ),张(zhāng )五(wǔ )均(jūn ),设(shè )诸(zhū )斡(wò )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )齐(qí )众(zhòng )庶(shù ),抑(yì )并(bìng )兼(jiān )也(yě )。”遂(suí )于(yú )长(zhǎng )安(ān )及(jí )五(wǔ )都(dōu )立(lì )五(wǔ )均(jūn )官(guān ),更(gèng )名(míng )长(zhǎng )安(ān )东(dōng )、西(xī )市(shì )令(lìng )及(jí )洛(luò )阳(yáng )、邯(hán )郸(dān )、临(lín )菑(zī )、宛(wǎn )、成(chéng )都(dōu )市(shì )长(zhǎng )皆(jiē )为(wéi )五(wǔ )均(jūn )同(tóng )市(shì )师(shī )、东(dōng )市(shì )称(chēng )京(jīng ),西(xī )市(shì )称(chēng )畿(jī ),洛(luò )阳(yáng )称(chēng )中(zhōng ),余(yú )四(sì )都(dōu )各(gè )用(yòng )东(dōng )、西(xī )、南(nán )、北(běi )为(wéi )称(chēng ),皆(jiē )置(zhì )交(jiāo )易(yì )丞(chéng )五(wǔ )人(rén ),钱(qián )府(fǔ )丞(chéng )一(yī )人(rén ),工(gōng )商(shāng )能(néng )采(cǎi )金(jīn )、银(yín )、铜(tóng )、连(lián )锡(xī ),登(dēng )龟(guī )、取(qǔ )贝(bèi )者(zhě ),皆(jiē )自(zì )占(zhàn )司(sī )市(shì )钱(qián )府(fǔ ),顺(shùn )时(shí )气(qì )而(ér )取(qǔ )之(zhī )。

又(yòu )以(yǐ )《周(zhōu )官(guān )》税(shuì )民(mín ):凡(fán )田(tián )不(bú )耕(gēng )为(wéi )不(bú )殖(zhí ),出(chū )三(sān )夫(fū )之(zhī )税(shuì );城(chéng )郭(guō )中(zhōng )宅(zhái )不(bú )树(shù )艺(yì )者(zhě )为(wéi )不(bú )毛(máo ),出(chū )三(sān )夫(fū )之(zhī )布(bù );民(mín )浮(fú )游(yóu )无(wú )事(shì ),出(chū )夫(fū )布(bù )一(yī )匹(pǐ )。其(qí )不(bú )能(néng )出(chū )布(bù )者(zhě ),冗(rǒng )作(zuò ),县(xiàn )官(guān )衣(yī )食(shí )之(zhī )。诸(zhū )取(qǔ )众(zhòng )物(wù )、鸟(niǎo )、兽(shòu )、鱼(yú )、鳖(biē )、百(bǎi )虫(chóng )于(yú )山(shān )林(lín )、水(shuǐ )泽(zé )及(jí )畜(chù )牧(mù )者(zhě ),嫔(pín )妇(fù )桑(sāng )蚕(cán )、织(zhī )纴(rèn )、纺(fǎng )绩(jì )、补(bǔ )缝(féng ),工(gōng )匠(jiàng )、医(yī )、巫(wū )、卜(bo )、祝(zhù )及(jí )它(tā )方(fāng )技(jì )、商(shāng )贩(fàn )、贾(jiǎ )人(rén )坐(zuò )肆(sì )、列(liè )里(lǐ )区(qū )、谒(yè )舍(shě ),皆(jiē )各(gè )自(zì )占(zhàn )所(suǒ )为(wéi )于(yú )其(qí )所(suǒ )之(zhī )县(xiàn )官(guān ),除(chú )其(qí )本(běn ),计(jì )其(qí )利(lì ),十(shí )一(yī )分(fèn )之(zhī ),而(ér )以(yǐ )其(qí )一(yī )为(wéi )贡(gòng )。敢(gǎn )不(bú )自(zì )占(zhàn )、自(zì )占(zhàn )不(bú )以(yǐ )实(shí )者(zhě ),尽(jìn )没(méi )入(rù )所(suǒ )采(cǎi )取(qǔ ),而(ér )作(zuò )县(xiàn )官(guān )一(yī )岁(suì )。

诸(zhū )司(sī )市(shì )常(cháng )以(yǐ )四(sì )时(shí )中(zhōng )月(yuè )实(shí )定(dìng )所(suǒ )掌(zhǎng ),为(wéi )物(wù )上(shàng )、中(zhōng )、下(xià )之(zhī )贾(jiǎ ),各(gè )自(zì )用(yòng )为(wéi )其(qí )市(shì )平(píng ),毋(wú )拘(jū )它(tā )所(suǒ )。众(zhòng )民(mín )卖(mài )买(mǎi )五(wǔ )谷(gǔ )、布(bù )帛(bó )、丝(sī )绵(mián )之(zhī )物(wù ),周(zhōu )于(yú )民(mín )用(yòng )而(ér )不(bú )雠(chóu )者(zhě ),均(jūn )官(guān )有(yǒu )以(yǐ )考(kǎo )检(jiǎn )厥(jué )实(shí ),用(yòng )其(qí )本(běn )贾(jiǎ )取(qǔ )之(zhī ),毋(wú )令(lìng )折(shé )钱(qián )。万(wàn )物(wù )卬(áng )贵(guì ),过(guò )平(píng )一(yī )钱(qián ),则(zé )以(yǐ )平(píng )贾(jiǎ )卖(mài )与(yǔ )民(mín )。其(qí )贾(jiǎ )氐(dī )贱(jiàn ),减(jiǎn )平(píng )者(zhě ),听(tīng )民(mín )自(zì )相(xiàng )与(yǔ )市(shì ),以(yǐ )防(fáng )贵(guì )庾(yǔ )者(zhě )。民(mín )欲(yù )祭(jì )祀(sì )、丧(sàng )纪(jì )而(ér )无(wú )用(yòng )者(zhě ),钱(qián )府(fǔ )以(yǐ )所(suǒ )入(rù )工(gōng )、商(shāng )之(zhī )贡(gòng )但(dàn )赊(shē )之(zhī ),祭(jì )祀(sì )无(wú )过(guò )旬(xún )日(rì ),丧(sàng )纪(jì )毋(wú )过(guò )三(sān )月(yuè )。民(mín )或(huò )乏(fá )绝(jué ),欲(yù )贷(dài )以(yǐ )治(zhì )产(chǎn )业(yè )者(zhě ),均(jūn )授(shòu )之(zhī ),除(chú )其(qí )费(fèi ),计(jì )所(suǒ )得(dé )受(shòu )息(xī )。毋(wú )过(guò )岁(suì )什(shí )一(yī )。

羲(xī )和(hé )鲁(lǔ )匡(kuāng )言(yán ):“名(míng )山(shān )、大(dà )泽(zé ),盐(yán )、铁(tiě )、钱(qián )、布(bù )、帛(bó ),五(wǔ )均(jūn )赊(shē )贷(dài ),斡(wò )在(zài )县(xiàn )官(guān ),唯(wéi )酒(jiǔ )酤(gū )独(dú )未(wèi )斡(wò )。酒(jiǔ )者(zhě ),天(tiān )之(zhī )美(měi )禄(lù ),帝(dì )王(wáng )所(suǒ )以(yǐ )颐(yí )养(yǎng )天(tiān )下(xià ),享(xiǎng )祀(sì )祈(qí )福(fú ),扶(fú )衰(shuāi )养(yǎng )疾(jí )。百(bǎi )礼(lǐ )之(zhī )会(huì ),非(fēi )酒(jiǔ )不(bú )行(háng )。故(gù )《诗(shī )》曰(yuē )‘无(wú )酒(jiǔ )酤(gū )我(wǒ )’,而(ér )《论(lùn )语(yǔ )》曰(yuē )‘酤(gū )酒(jiǔ )不(bú )食(shí )’,二(èr )者(zhě )非(fēi )相(xiàng )反(fǎn )也(yě )。夫(fū )《诗(shī )》据(jù )承(chéng )平(píng )之(zhī )世(shì ),酒(jiǔ )酤(gū )在(zài )官(guān ),和(hé )旨(zhǐ )便(biàn )人(rén ),可(kě )以(yǐ )相(xiàng )御(yù )也(yě )。《论(lùn )语(yǔ )》孔(kǒng )子(zǐ )当(dāng )周(zhōu )衰(shuāi )乱(luàn ),酒(jiǔ )酤(gū )在(zài )民(mín ),薄(báo )恶(è )不(bú )诚(chéng ),是(shì )以(yǐ )疑(yí )而(ér )弗(fú )食(shí )。今(jīn )绝(jué )天(tiān )下(xià )之(zhī )酒(jiǔ ),则(zé )无(wú )以(yǐ )行(háng )礼(lǐ )相(xiàng )养(yǎng );放(fàng )而(ér )亡(wáng )限(xiàn ),则(zé )费(fèi )财(cái )伤(shāng )民(mín )。请(qǐng )法(fǎ )古(gǔ ),令(lìng )官(guān )作(zuò )酒(jiǔ ),以(yǐ )二(èr )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )石(shí )为(wéi )一(yī )均(jūn ),率(lǜ )开(kāi )一(yī )卢(lú )以(yǐ )卖(mài ),雠(chóu )五(wǔ )十(shí )酿(niàng )为(wéi )准(zhǔn )。一(yī )酿(niàng )用(yòng )粗(cū )米(mǐ )二(èr )斛(hú ),曲(qǔ )一(yī )斛(hú ),得(dé )成(chéng )酒(jiǔ )六(liù )斛(hú )六(liù )斗(dòu )。各(gè )以(yǐ )其(qí )市(shì )月(yuè )朔(shuò )米(mǐ )曲(qǔ )三(sān )斛(hú ),并(bìng )计(jì )其(qí )贾(jiǎ )而(ér )参(cān )分(fèn )之(zhī ),以(yǐ )其(qí )一(yī )为(wéi )酒(jiǔ )一(yī )斛(hú )之(zhī )平(píng )。除(chú )米(mǐ )曲(qǔ )本(běn )贾(jiǎ ),计(jì )其(qí )利(lì )而(ér )什(shí )分(fèn )之(zhī ),以(yǐ )其(qí )七(qī )入(rù )官(guān ),其(qí )三(sān )及(jí )糟(zāo )CE6D、灰(huī )炭(tàn )给(gěi )工(gōng )器(qì )、薪(xīn )樵(qiáo )之(zhī )费(fèi )。”

羲(xī )和(hé )置(zhì )命(mìng )士(shì )督(dū )五(wǔ )均(jūn )、六(liù )斡(wò ),郡(jùn )有(yǒu )数(shù )人(rén ),皆(jiē )用(yòng )富(fù )贾(jiǎ )。落(luò )阳(yáng )薛(xuē )子(zǐ )仲(zhòng )、张(zhāng )长(zhǎng )叔(shū )、临(lín )菑(zī )姓(xìng )伟(wěi )等(děng ),乘(chéng )传(chuán )求(qiú )利(lì ),交(jiāo )错(cuò )天(tiān )下(xià ),因(yīn )与(yǔ )郡(jùn )县(xiàn )通(tōng )奸(jiān ),多(duō )张(zhāng )空(kōng )簿(bù ),府(fǔ )臧(zāng )不(bú )实(shí ),百(bǎi )姓(xìng )俞(yú )病(bìng )。莽(mǎng )知(zhī )民(mín )苦(kǔ )之(zhī ),复(fù )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“夫(fū )盐(yán ),食(shí )肴(yáo )之(zhī )将(jiāng );酒(jiǔ ),百(bǎi )药(yào )之(zhī )长(zhǎng ),嘉(jiā )会(huì )之(zhī )好(hǎo );铁(tiě ),田(tián )农(nóng )之(zhī )本(běn );名(míng )山(shān )、大(dà )泽(zé ),饶(ráo )衍(yǎn )之(zhī )臧(zāng );五(wǔ )均(jūn )、赊(shē )贷(dài ),百(bǎi )姓(xìng )所(suǒ )取(qǔ )平(píng ),卬(áng )以(yǐ )给(gěi )澹(dàn );铁(tiě )布(bù )、铜(tóng )冶(yě ),通(tōng )行(háng )有(yǒu )无(wú ),备(bèi )民(mín )用(yòng )也(yě )。此(cǐ )六(liù )者(zhě ),非(fēi )编(biān )户(hù )齐(qí )民(mín )所(suǒ )能(néng )家(jiā )作(zuò ),必(bì )卬(áng )于(yú )市(shì ),虽(suī )贵(guì )数(shù )倍(bèi ),不(bú )得(dé )不(bú )买(mǎi )。豪(háo )民(mín )富(fù )贾(jiǎ ),即(jí )要(yào )贫(pín )弱(ruò ),先(xiān )圣(shèng )知(zhī )其(qí )然(rán )也(yě ),故(gù )斡(wò )之(zhī )。每(měi )一(yī )斡(wò )为(wéi )设(shè )科(kē )条(tiáo )防(fáng )禁(jìn ),犯(fàn )者(zhě )罪(zuì )至(zhì )死(sǐ )。”奸(jiān )吏(lì )猾(huá )民(mín )并(bìng )侵(qīn ),众(zhòng )庶(shù )各(gè )不(bú )安(ān )生(shēng )。

后(hòu )五(wǔ )岁(suì ),天(tiān )凤(fèng )元(yuán )年(nián ),复(fù )申(shēn )下(xià )金(jīn )、银(yín )、龟(guī )、贝(bèi )之(zhī )货(huò ),颇(pō )增(zēng )减(jiǎn )其(qí )贾(jiǎ )直(zhí )。而(ér )罢(bà )大(dà )、小(xiǎo )钱(qián ),改(gǎi )作(zuò )货(huò )布(bù ),长(zhǎng )二(èr )寸(cùn )五(wǔ )分(fèn ),广(guǎng )一(yī )寸(cùn ),首(shǒu )长(zhǎng )八(bā )分(fèn )有(yǒu )奇(qí ),广(guǎng )八(bā )分(fèn ),其(qí )圜(huán )好(hǎo )径(jìng )二(èr )分(fèn )半(bàn ),足(zú )枝(zhī )长(zhǎng )八(bā )分(fèn ),间(jiān )广(guǎng )二(èr )分(fèn ),其(qí )文(wén )右(yòu )曰(yuē )“货(huò )”,左(zuǒ )曰(yuē )“布(bù )”,重(zhòng )二(èr )十(shí )五(wǔ )铢(zhū ),直(zhí )货(huò )泉(quán )二(èr )十(shí )五(wǔ )。货(huò )泉(quán )径(jìng )一(yī )寸(cùn ),重(zhòng )五(wǔ )铢(zhū ),文(wén )右(yòu )曰(yuē )“货(huò )”,左(zuǒ )曰(yuē )“泉(quán )”,枚(méi )直(zhí )一(yī ),与(yǔ )货(huò )布(bù )二(èr )品(pǐn )并(bìng )行(háng )。又(yòu )以(yǐ )大(dà )钱(qián )行(háng )久(jiǔ ),罢(bà )之(zhī ),恐(kǒng )民(mín )挟(jiā )不(bú )止(zhǐ ),乃(nǎi )令(lìng )民(mín )且(qiě )独(dú )行(háng )大(dà )钱(qián ),与(yǔ )新(xīn )货(huò )泉(quán )俱(jù )枚(méi )直(zhí )一(yī ),并(bìng )行(háng )尽(jìn )六(liù )年(nián ),毋(wú )得(dé )复(fù )挟(jiā )大(dà )钱(qián )矣(yǐ )。每(měi )壹(yī )易(yì )钱(qián ),民(mín )用(yòng )破(pò )业(yè ),而(ér )大(dà )陷(xiàn )刑(xíng )。莽(mǎng )以(yǐ )私(sī )铸(zhù )钱(qián )死(sǐ ),及(jí )非(fēi )沮(jǔ )宝(bǎo )货(huò )投(tóu )四(sì )裔(yì ),犯(fàn )法(fǎ )者(zhě )多(duō ),不(bú )可(kě )胜(shèng )行(háng ),乃(nǎi )更(gèng )轻(qīng )其(qí )法(fǎ );私(sī )铸(zhù )作(zuò )泉(quán )布(bù )者(zhě ),与(yǔ )妻(qī )子(zǐ )没(méi )入(rù )为(wéi )官(guān )奴(nú )婢(bì );吏(lì )及(jí )比(bǐ )伍(wǔ ),知(zhī )而(ér )不(bú )举(jǔ )告(gào ),与(yǔ )同(tóng )罪(zuì );非(fēi )沮(jǔ )宝(bǎo )货(huò ),民(mín )罚(fá )作(zuò )一(yī )岁(suì ),吏(lì )免(miǎn )官(guān )。犯(fàn )者(zhě )俞(yú )众(zhòng ),及(jí )五(wǔ )人(rén )相(xiàng )坐(zuò )皆(jiē )没(méi )入(rù ),郡(jùn )国(guó )槛(kǎn )车(chē )铁(tiě )锁(suǒ ),传(chuán )送(sòng )长(zhǎng )安(ān )钟(zhōng )官(guān ),愁(chóu )苦(kǔ )死(sǐ )者(zhě )什(shí )六(liù )七(qī )。

作(zuò )货(huò )布(bù )后(hòu )六(liù )年(nián ),匈(xiōng )奴(nú )侵(qīn )寇(kòu )甚(shèn ),莽(mǎng )大(dà )募(mù )天(tiān )下(xià )囚(qiú )徒(tú )、人(rén )奴(nú ),名(míng )曰(yuē )猪(zhū )突(tū )豨(xī )勇(yǒng ),壹(yī )切(qiē )税(shuì )吏(lì )民(mín ),訾(zī )三(sān )十(shí )而(ér )取(qǔ )一(yī )。又(yòu )令(lìng )公(gōng )卿(qīng )以(yǐ )下(xià )至(zhì )郡(jùn )县(xiàn )黄(huáng )绶(shòu )吏(lì ),皆(jiē )保(bǎo )养(yǎng )军(jūn )马(mǎ ),吏(lì )尽(jìn )复(fù )以(yǐ )与(yǔ )民(mín )。民(mín )摇(yáo )手(shǒu )触(chù )禁(jìn ),不(bú )得(dé )耕(gēng )桑(sāng ),徭(yáo )役(yì )烦(fán )剧(jù ),而(ér )枯(kū )、旱(hàn )、蝗(huáng )虫(chóng )相(xiàng )因(yīn )。又(yòu )用(yòng )制(zhì )作(zuò )未(wèi )定(dìng ),上(shàng )自(zì )公(gōng )侯(hóu ),下(xià )至(zhì )小(xiǎo )吏(lì ),皆(jiē )不(bú )得(dé )奉(fèng )禄(lù ),而(ér )私(sī )赋(fù )敛(liǎn ),货(huò )赂(lù )上(shàng )流(liú ),狱(yù )讼(sòng )不(bú )决(jué )。吏(lì )用(yòng )苛(kē )暴(bào )立(lì )威(wēi ),旁(páng )缘(yuán )莽(mǎng )禁(jìn ),侵(qīn )刻(kè )小(xiǎo )民(mín )。富(fù )者(zhě )不(bú )得(dé )自(zì )保(bǎo ),贫(pín )者(zhě )无(wú )以(yǐ )自(zì )存(cún ),起(qǐ )为(wéi )盗(dào )贼(zéi ),依(yī )阻(zǔ )山(shān )泽(zé ),吏(lì )不(bú )能(néng )禽(qín )而(ér )覆(fù )蔽(bì )之(zhī ),浸(jìn )淫(yín )日(rì )广(guǎng ),于(yú )是(shì )青(qīng )、徐(xú )、荆(jīng )楚(chǔ )之(zhī )地(dì )往(wǎng )往(wǎng )万(wàn )数(shù )。战(zhàn )斗(dòu )死(sǐ )亡(wáng ),缘(yuán )边(biān )四(sì )夷(yí )所(suǒ )系(xì )虏(lǔ ),陷(xiàn )罪(zuì ),饥(jī )疫(yì ),人(rén )相(xiàng )食(shí ),及(jí )莽(mǎng )未(wèi )诛(zhū ),而(ér )天(tiān )下(xià )户(hù )口(kǒu )减(jiǎn )半(bàn )矣(yǐ )。

自(zì )发(fā )猪(zhū )突(tū )豨(xī )勇(yǒng )后(hòu )四(sì )年(nián ),而(ér )汉(hàn )兵(bīng )诛(zhū )莽(mǎng )。后(hòu )二(èr )年(nián ),世(shì )祖(zǔ )受(shòu )命(mìng ),荡(dàng )涤(dí )烦(fán )苛(kē ),复(fù )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián ),与(yǔ )天(tiān )下(xià )更(gèng )始(shǐ )。

赞(zàn )曰(yuē ):《易(yì )》称(chēng )“裒(póu )多(duō )益(yì )寡(guǎ ),称(chēng )物(wù )平(píng )施(shī )”,《书(shū )》云(yún )“茂(mào )迁(qiān )有(yǒu )无(wú )”,周(zhōu )有(yǒu )泉(quán )府(fǔ )之(zhī )官(guān ),而(ér )《孟(mèng )子(zǐ )》亦(yì )非(fēi )“狗(gǒu )彘(zhì )食(shí )人(rén )之(zhī )食(shí )不(bú )知(zhī )敛(liǎn ),野(yě )有(yǒu )饿(è )殍(piǎo )而(ér )弗(fú )知(zhī )发(fā )”。故(gù )管(guǎn )氏(shì )之(zhī )轻(qīng )重(zhòng ),李(lǐ )悝(kuī )之(zhī )平(píng )籴(dí ),弘(hóng )羊(yáng )均(jūn )输(shū ),寿(shòu )昌(chāng )常(cháng )平(píng ),亦(yì )有(yǒu )从(cóng )徠(lái )。顾(gù )古(gǔ )为(wéi )之(zhī )有(yǒu )数(shù ),吏(lì )良(liáng )而(ér )令(lìng )行(háng ),故(gù )民(mín )赖(lài )其(qí )利(lì ),万(wàn )国(guó )作(zuò )乂(ài )。及(jí )孝(xiào )武(wǔ )时(shí ),国(guó )用(yòng )饶(ráo )给(gěi ),而(ér )民(mín )不(bú )益(yì )赋(fù ),其(qí )次(cì )也(yě )。至(zhì )于(yú )王(wáng )莽(mǎng ),制(zhì )度(dù )失(shī )中(zhōng ),奸(jiān )轨(guǐ )弄(nòng )权(quán ),官(guān )民(mín )俱(jù )竭(jié ),亡(wáng )次(cì )矣(yǐ )。

阅读:25926

打赏捐助〔Donate〕>>>

《食货志下》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库