孔子世家【登录】

《史记》 > 三十世家 > 《孔子世家》 > 拼音版

孔(kǒng )子(zǐ )生(shēng )鲁(lǔ )昌(chāng )平(píng )乡(xiāng )陬(zōu )邑(yì )。其(qí )先(xiān )宋(sòng )人(rén )也(yě ),曰(yuē )孔(kǒng )防(fáng )叔(shū )。防(fáng )叔(shū )生(shēng )伯(bó )夏(xià ),伯(bó )夏(xià )生(shēng )叔(shū )梁(liáng )纥(gē )。纥(gē )与(yǔ )颜(yán )氏(shì )女(nǚ )野(yě )合(hé )而(ér )生(shēng )孔(kǒng )子(zǐ ),祷(dǎo )於(yú )尼(ní )丘(qiū )得(dé )孔(kǒng )子(zǐ )。鲁(lǔ )襄(xiāng )公(gōng )二(èr )十(shí )二(èr )年(nián )而(ér )孔(kǒng )子(zǐ )生(shēng )。生(shēng )而(ér )首(shǒu )上(shàng )圩(xū )顶(dǐng ),故(gù )因(yīn )名(míng )曰(yuē )丘(qiū )云(yún )。字(zì )仲(zhòng )尼(ní ),姓(xìng )孔(kǒng )氏(shì )。

丘(qiū )生(shēng )而(ér )叔(shū )梁(liáng )纥(gē )死(sǐ ),葬(zàng )於(yú )防(fáng )山(shān )。防(fáng )山(shān )在(zài )鲁(lǔ )东(dōng ),由(yóu )是(shì )孔(kǒng )子(zǐ )疑(yí )其(qí )父(fù )墓(mù )处(chù ),母(mǔ )讳(huì )之(zhī )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )为(wéi )兒(ér )嬉(xī )戏(xì ),常(cháng )陈(chén )俎(zǔ )豆(dòu ),设(shè )礼(lǐ )容(róng )。孔(kǒng )子(zǐ )母(mǔ )死(sǐ ),乃(nǎi )殡(bìn )五(wǔ )父(fù )之(zhī )衢(qú ),盖(gài )其(qí )慎(shèn )也(yě )。陬(zōu )人(rén )輓(wǎn )父(fù )之(zhī )母(mǔ )诲(huì )孔(kǒng )子(zǐ )父(fù )墓(mù ),然(rán )後(hòu )往(wǎng )合(hé )葬(zàng )於(yú )防(fáng )焉(yān )。

孔(kǒng )子(zǐ )要(yào )绖(dié ),季(jì )氏(shì )飨(xiǎng )士(shì ),孔(kǒng )子(zǐ )与(yǔ )往(wǎng )。阳(yáng )虎(hǔ )绌(chù )曰(yuē ):“季(jì )氏(shì )飨(xiǎng )士(shì ),非(fēi )敢(gǎn )飨(xiǎng )子(zǐ )也(yě )。”孔(kǒng )子(zǐ )由(yóu )是(shì )退(tuì )。

孔(kǒng )子(zǐ )年(nián )十(shí )七(qī ),鲁(lǔ )大(dà )夫(fū )孟(mèng )釐(lí )子(zǐ )病(bìng )且(qiě )死(sǐ ),诫(jiè )其(qí )嗣(sì )懿(yì )子(zǐ )曰(yuē ):“孔(kǒng )丘(qiū ),圣(shèng )人(rén )之(zhī )後(hòu ),灭(miè )於(yú )宋(sòng )。其(qí )祖(zǔ )弗(fú )父(fù )何(hé )始(shǐ )有(yǒu )宋(sòng )而(ér )嗣(sì )让(ràng )厉(lì )公(gōng )。及(jí )正(zhèng )考(kǎo )父(fù )佐(zuǒ )戴(dài )、武(wǔ )、宣(xuān )公(gōng ),三(sān )命(mìng )兹(zī )益(yì )恭(gōng ),故(gù )鼎(dǐng )铭(míng )云(yún ):“一(yī )命(mìng )而(ér )偻(lǚ ),再(zài )命(mìng )而(ér )伛(yǔ ),三(sān )命(mìng )而(ér )俯(fǔ ),循(xún )墙(qiáng )而(ér )走(zǒu ),亦(yì )莫(mò )敢(gǎn )余(yú )侮(wǔ )。饘(zhān )於(yú )是(shì ),粥(zhōu )於(yú )是(shì ),以(yǐ )餬(hú )余(yú )口(kǒu )。”其(qí )恭(gōng )如(rú )是(shì )。吾(wú )闻(wén )圣(shèng )人(rén )之(zhī )後(hòu ),虽(suī )不(bú )当(dāng )世(shì ),必(bì )有(yǒu )达(dá )者(zhě )。今(jīn )孔(kǒng )丘(qiū )年(nián )少(shǎo )好(hǎo )礼(lǐ ),其(qí )达(dá )者(zhě )欤(yú )?吾(wú )即(jí )没(méi ),若(ruò )必(bì )师(shī )之(zhī )。”及(jí )釐(lí )子(zǐ )卒(zú ),懿(yì )子(zǐ )与(yǔ )鲁(lǔ )人(rén )南(nán )宫(gōng )敬(jìng )叔(shū )往(wǎng )学(xué )礼(lǐ )焉(yān )。是(shì )岁(suì ),季(jì )武(wǔ )子(zǐ )卒(zú ),平(píng )子(zǐ )代(dài )立(lì )。

孔(kǒng )子(zǐ )贫(pín )且(qiě )贱(jiàn )。及(jí )长(zhǎng ),尝(cháng )为(wéi )季(jì )氏(shì )史(shǐ ),料(liào )量(liàng )平(píng );尝(cháng )为(wéi )司(sī )职(zhí )吏(lì )而(ér )畜(chù )蕃(fān )息(xī )。由(yóu )是(shì )为(wéi )司(sī )空(kōng )。已(yǐ )而(ér )去(qù )鲁(lǔ ),斥(chì )乎(hū )齐(qí ),逐(zhú )乎(hū )宋(sòng )、卫(wèi ),困(kùn )於(yú )陈(chén )蔡(cài )之(zhī )间(jiān ),於(yú )是(shì )反(fǎn )鲁(lǔ )。孔(kǒng )子(zǐ )长(zhǎng )九(jiǔ )尺(chǐ )有(yǒu )六(liù )寸(cùn ),人(rén )皆(jiē )谓(wèi )之(zhī )“长(zhǎng )人(rén )”而(ér )异(yì )之(zhī )。鲁(lǔ )复(fù )善(shàn )待(dài ),由(yóu )是(shì )反(fǎn )鲁(lǔ )。

鲁(lǔ )南(nán )宫(gōng )敬(jìng )叔(shū )言(yán )鲁(lǔ )君(jūn )曰(yuē ):“请(qǐng )与(yǔ )孔(kǒng )子(zǐ )適(shì )周(zhōu )。”鲁(lǔ )君(jūn )与(yǔ )之(zhī )一(yī )乘(chéng )车(chē ),两(liǎng )马(mǎ ),一(yī )竖(shù )子(zǐ )俱(jù ),適(shì )周(zhōu )问(wèn )礼(lǐ ),盖(gài )见(jiàn )老(lǎo )子(zǐ )云(yún )。辞(cí )去(qù ),而(ér )老(lǎo )子(zǐ )送(sòng )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )富(fù )贵(guì )者(zhě )送(sòng )人(rén )以(yǐ )财(cái ),仁(rén )人(rén )者(zhě )送(sòng )人(rén )以(yǐ )言(yán )。吾(wú )不(bú )能(néng )富(fù )贵(guì ),窃(qiè )仁(rén )人(rén )之(zhī )号(hào ),送(sòng )子(zǐ )以(yǐ )言(yán ),曰(yuē ):“聪(cōng )明(míng )深(shēn )察(chá )而(ér )近(jìn )於(yú )死(sǐ )者(zhě ),好(hǎo )议(yì )人(rén )者(zhě )也(yě )。博(bó )辩(biàn )广(guǎng )大(dà )危(wēi )其(qí )身(shēn )者(zhě ),发(fā )人(rén )之(zhī )恶(è )者(zhě )也(yě )。为(wéi )人(rén )子(zǐ )者(zhě )毋(wú )以(yǐ )有(yǒu )己(jǐ ),为(wéi )人(rén )臣(chén )者(zhě )毋(wú )以(yǐ )有(yǒu )己(jǐ )。””孔(kǒng )子(zǐ )自(zì )周(zhōu )反(fǎn )于(yú )鲁(lǔ ),弟(dì )子(zǐ )稍(shāo )益(yì )进(jìn )焉(yān )。

是(shì )时(shí )也(yě ),晋(jìn )平(píng )公(gōng )淫(yín ),六(liù )卿(qīng )擅(shàn )权(quán ),东(dōng )伐(fá )诸(zhū )侯(hóu );楚(chǔ )灵(líng )王(wáng )兵(bīng )彊(jiāng ),陵(líng )轹(lì )中(zhōng )国(guó );齐(qí )大(dà )而(ér )近(jìn )於(yú )鲁(lǔ )。鲁(lǔ )小(xiǎo )弱(ruò ),附(fù )於(yú )楚(chǔ )则(zé )晋(jìn )怒(nù );附(fù )於(yú )晋(jìn )则(zé )楚(chǔ )来(lái )伐(fá );不(bú )备(bèi )於(yú )齐(qí ),齐(qí )师(shī )侵(qīn )鲁(lǔ )。

鲁(lǔ )昭(zhāo )公(gōng )之(zhī )二(èr )十(shí )年(nián ),而(ér )孔(kǒng )子(zǐ )盖(gài )年(nián )三(sān )十(shí )矣(yǐ )。齐(qí )景(jǐng )公(gōng )与(yǔ )晏(yàn )婴(yīng )来(lái )適(shì )鲁(lǔ ),景(jǐng )公(gōng )问(wèn )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“昔(xī )秦(qín )穆(mù )公(gōng )国(guó )小(xiǎo )处(chù )辟(pì ),其(qí )霸(bà )何(hé )也(yě )?”对(duì )曰(yuē ):“秦(qín ),国(guó )虽(suī )小(xiǎo ),其(qí )志(zhì )大(dà );处(chù )虽(suī )辟(pì ),行(háng )中(zhōng )正(zhèng )。身(shēn )举(jǔ )五(wǔ )羖(gǔ ),爵(jué )之(zhī )大(dà )夫(fū ),起(qǐ )累(lèi )绁(xiè )之(zhī )中(zhōng ),与(yǔ )语(yǔ )三(sān )日(rì ),授(shòu )之(zhī )以(yǐ )政(zhèng )。以(yǐ )此(cǐ )取(qǔ )之(zhī ),虽(suī )王(wáng )可(kě )也(yě ),其(qí )霸(bà )小(xiǎo )矣(yǐ )。”景(jǐng )公(gōng )说(shuō )。

孔(kǒng )子(zǐ )年(nián )三(sān )十(shí )五(wǔ ),而(ér )季(jì )平(píng )子(zǐ )与(yǔ )郈(hòu )昭(zhāo )伯(bó )以(yǐ )斗(dòu )鸡(jī )故(gù )得(dé )罪(zuì )鲁(lǔ )昭(zhāo )公(gōng ),昭(zhāo )公(gōng )率(lǜ )师(shī )击(jī )平(píng )子(zǐ ),平(píng )子(zǐ )与(yǔ )孟(mèng )氏(shì )、叔(shū )孙(sūn )氏(shì )三(sān )家(jiā )共(gòng )攻(gōng )昭(zhāo )公(gōng ),昭(zhāo )公(gōng )师(shī )败(bài ),奔(bēn )於(yú )齐(qí ),齐(qí )处(chù )昭(zhāo )公(gōng )乾(qián )侯(hóu )。其(qí )後(hòu )顷(qǐng )之(zhī ),鲁(lǔ )乱(luàn )。孔(kǒng )子(zǐ )適(shì )齐(qí ),为(wéi )高(gāo )昭(zhāo )子(zǐ )家(jiā )臣(chén ),欲(yù )以(yǐ )通(tōng )乎(hū )景(jǐng )公(gōng )。与(yǔ )齐(qí )太(tài )师(shī )语(yǔ )乐(lè ),闻(wén )韶(sháo )音(yīn ),学(xué )之(zhī ),三(sān )月(yuè )不(bú )知(zhī )肉(ròu )味(wèi ),齐(qí )人(rén )称(chēng )之(zhī )。

景(jǐng )公(gōng )问(wèn )政(zhèng )孔(kǒng )子(zǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“君(jūn )君(jūn ),臣(chén )臣(chén ),父(fù )父(fù ),子(zǐ )子(zǐ )。”景(jǐng )公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )哉(zāi )!信(xìn )如(rú )君(jūn )不(bú )君(jūn ),臣(chén )不(bú )臣(chén ),父(fù )不(bú )父(fù ),子(zǐ )不(bú )子(zǐ ),虽(suī )有(yǒu )粟(sù ),吾(wú )岂(qǐ )得(dé )而(ér )食(shí )诸(zhū )!”他(tā )日(rì )又(yòu )复(fù )问(wèn )政(zhèng )於(yú )孔(kǒng )子(zǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“政(zhèng )在(zài )节(jiē )财(cái )。”景(jǐng )公(gōng )说(shuō ),将(jiāng )欲(yù )以(yǐ )尼(ní )谿(jī )田(tián )封(fēng )孔(kǒng )子(zǐ )。晏(yàn )婴(yīng )进(jìn )曰(yuē ):“夫(fū )儒(rú )者(zhě )滑(huá )稽(jī )而(ér )不(bú )可(kě )轨(guǐ )法(fǎ );倨(jù )傲(ào )自(zì )顺(shùn ),不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )下(xià );崇(chóng )丧(sàng )遂(suí )哀(āi ),破(pò )产(chǎn )厚(hòu )葬(zàng ),不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )俗(sú );游(yóu )说(shuō )乞(qǐ )贷(dài ),不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )国(guó )。自(zì )大(dà )贤(xián )之(zhī )息(xī ),周(zhōu )室(shì )既(jì )衰(shuāi ),礼(lǐ )乐(lè )缺(quē )有(yǒu )间(jiān )。今(jīn )孔(kǒng )子(zǐ )盛(shèng )容(róng )饰(shì ),繁(fán )登(dēng )降(jiàng )之(zhī )礼(lǐ ),趋(qū )详(xiáng )之(zhī )节(jiē ),累(lèi )世(shì )不(bú )能(néng )殚(dān )其(qí )学(xué ),当(dāng )年(nián )不(bú )能(néng )究(jiū )其(qí )礼(lǐ )。君(jūn )欲(yù )用(yòng )之(zhī )以(yǐ )移(yí )齐(qí )俗(sú ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )先(xiān )细(xì )民(mín )也(yě )。”後(hòu )景(jǐng )公(gōng )敬(jìng )见(jiàn )孔(kǒng )子(zǐ ),不(bú )问(wèn )其(qí )礼(lǐ )。异(yì )日(rì ),景(jǐng )公(gōng )止(zhǐ )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“奉(fèng )子(zǐ )以(yǐ )季(jì )氏(shì ),吾(wú )不(bú )能(néng )。”以(yǐ )季(jì )孟(mèng )之(zhī )间(jiān )待(dài )之(zhī )。齐(qí )大(dà )夫(fū )欲(yù )害(hài )孔(kǒng )子(zǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )闻(wén )之(zhī )。景(jǐng )公(gōng )曰(yuē ):“吾(wú )老(lǎo )矣(yǐ ),弗(fú )能(néng )用(yòng )也(yě )。”孔(kǒng )子(zǐ )遂(suí )行(háng ),反(fǎn )乎(hū )鲁(lǔ )。

孔(kǒng )子(zǐ )年(nián )四(sì )十(shí )二(èr ),鲁(lǔ )昭(zhāo )公(gōng )卒(zú )於(yú )乾(qián )侯(hóu ),定(dìng )公(gōng )立(lì )。定(dìng )公(gōng )立(lì )五(wǔ )年(nián ),夏(xià ),季(jì )平(píng )子(zǐ )卒(zú ),桓(huán )子(zǐ )嗣(sì )立(lì )。季(jì )桓(huán )子(zǐ )穿(chuān )井(jǐng )得(dé )土(tǔ )缶(fǒu ),中(zhōng )若(ruò )羊(yáng ),问(wèn )仲(zhòng )尼(ní )云(yún )“得(dé )狗(gǒu )”。仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“以(yǐ )丘(qiū )所(suǒ )闻(wén ),羊(yáng )也(yě )。丘(qiū )闻(wén )之(zhī ),木(mù )石(shí )之(zhī )怪(guài )夔(kuí )、罔(wǎng )阆(láng ),水(shuǐ )之(zhī )怪(guài )龙(lóng )、罔(wǎng )象(xiàng ),土(tǔ )之(zhī )怪(guài )坟(fén )羊(yáng )。”

吴(wú )伐(fá )越(yuè ),堕(duò )会(huì )稽(jī ),得(dé )骨(gǔ )节(jiē )专(zhuān )车(chē )。吴(wú )使(shǐ )使(shǐ )问(wèn )仲(zhòng )尼(ní ):“骨(gǔ )何(hé )者(zhě )最(zuì )大(dà )?”仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“禹(yǔ )致(zhì )群(qún )神(shén )於(yú )会(huì )稽(jī )山(shān ),防(fáng )风(fēng )氏(shì )後(hòu )至(zhì ),禹(yǔ )杀(shā )而(ér )戮(lù )之(zhī ),其(qí )节(jiē )专(zhuān )车(chē ),此(cǐ )为(wéi )大(dà )矣(yǐ )。”吴(wú )客(kè )曰(yuē ):“谁(shuí )为(wéi )神(shén )?”仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“山(shān )川(chuān )之(zhī )神(shén )足(zú )以(yǐ )纲(gāng )纪(jì )天(tiān )下(xià ),其(qí )守(shǒu )为(wéi )神(shén ),社(shè )稷(jì )为(wéi )公(gōng )侯(hóu ),皆(jiē )属(shǔ )於(yú )王(wáng )者(zhě )。”客(kè )曰(yuē ):“防(fáng )风(fēng )何(hé )守(shǒu )?”仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“汪(wāng )罔(wǎng )氏(shì )之(zhī )君(jūn )守(shǒu )封(fēng )、禺(yú )之(zhī )山(shān ),为(wéi )釐(lí )姓(xìng )。在(zài )虞(yú )、夏(xià )、商(shāng )为(wéi )汪(wāng )罔(wǎng ),於(yú )周(zhōu )为(wéi )长(zhǎng )翟(zhái ),今(jīn )谓(wèi )之(zhī )大(dà )人(rén )。”客(kè )曰(yuē ):“人(rén )长(zhǎng )几(jǐ )何(hé )?”仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“僬(jiāo )侥(yáo )氏(shì )三(sān )尺(chǐ ),短(duǎn )之(zhī )至(zhì )也(yě )。长(zhǎng )者(zhě )不(bú )过(guò )十(shí )之(zhī ),数(shù )之(zhī )极(jí )也(yě )。”於(yú )是(shì )吴(wú )客(kè )曰(yuē ):“善(shàn )哉(zāi )圣(shèng )人(rén )!”

桓(huán )子(zǐ )嬖(bì )臣(chén )曰(yuē )仲(zhòng )梁(liáng )怀(huái ),与(yǔ )阳(yáng )虎(hǔ )有(yǒu )隙(xì )。阳(yáng )虎(hǔ )欲(yù )逐(zhú )怀(huái ),公(gōng )山(shān )不(bú )狃(niǔ )止(zhǐ )之(zhī )。其(qí )秋(qiū ),怀(huái )益(yì )骄(jiāo ),阳(yáng )虎(hǔ )执(zhí )怀(huái )。桓(huán )子(zǐ )怒(nù ),阳(yáng )虎(hǔ )因(yīn )囚(qiú )桓(huán )子(zǐ ),与(yǔ )盟(méng )而(ér )醳(yì )之(zhī )。阳(yáng )虎(hǔ )由(yóu )此(cǐ )益(yì )轻(qīng )季(jì )氏(shì )。季(jì )氏(shì )亦(yì )僭(jiàn )於(yú )公(gōng )室(shì ),陪(péi )臣(chén )执(zhí )国(guó )政(zhèng ),是(shì )以(yǐ )鲁(lǔ )自(zì )大(dà )夫(fū )以(yǐ )下(xià )皆(jiē )僭(jiàn )离(lí )於(yú )正(zhèng )道(dào )。故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )不(bú )仕(shì ),退(tuì )而(ér )脩(yǒu )诗(shī )书(shū )礼(lǐ )乐(lè ),弟(dì )子(zǐ )弥(mí )众(zhòng ),至(zhì )自(zì )远(yuǎn )方(fāng ),莫(mò )不(bú )受(shòu )业(yè )焉(yān )。

定(dìng )公(gōng )八(bā )年(nián ),公(gōng )山(shān )不(bú )狃(niǔ )不(bú )得(dé )意(yì )於(yú )季(jì )氏(shì ),因(yīn )阳(yáng )虎(hǔ )为(wéi )乱(luàn ),欲(yù )废(fèi )三(sān )桓(huán )之(zhī )適(shì ),更(gèng )立(lì )其(qí )庶(shù )孽(niè )阳(yáng )虎(hǔ )素(sù )所(suǒ )善(shàn )者(zhě ),遂(suí )执(zhí )季(jì )桓(huán )子(zǐ )。桓(huán )子(zǐ )诈(zhà )之(zhī ),得(dé )脱(tuō )。定(dìng )公(gōng )九(jiǔ )年(nián ),阳(yáng )虎(hǔ )不(bú )胜(shèng ),奔(bēn )于(yú )齐(qí )。是(shì )时(shí )孔(kǒng )子(zǐ )年(nián )五(wǔ )十(shí )。

公(gōng )山(shān )不(bú )狃(niǔ )以(yǐ )费(fèi )畔(pàn )季(jì )氏(shì ),使(shǐ )人(rén )召(zhào )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )循(xún )道(dào )弥(mí )久(jiǔ ),温(wēn )温(wēn )无(wú )所(suǒ )试(shì ),莫(mò )能(néng )己(jǐ )用(yòng ),曰(yuē ):“盖(gài )周(zhōu )文(wén )武(wǔ )起(qǐ )丰(fēng )镐(gǎo )而(ér )王(wáng ),今(jīn )费(fèi )虽(suī )小(xiǎo ),傥(tǎng )庶(shù )几(jǐ )乎(hū )!”欲(yù )往(wǎng )。子(zǐ )路(lù )不(bú )说(shuō ),止(zhǐ )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“夫(fū )召(zhào )我(wǒ )者(zhě )岂(qǐ )徒(tú )哉(zāi )?如(rú )用(yòng )我(wǒ ),其(qí )为(wéi )东(dōng )周(zhōu )乎(hū )!”然(rán )亦(yì )卒(zú )不(bú )行(háng )。

其(qí )後(hòu )定(dìng )公(gōng )以(yǐ )孔(kǒng )子(zǐ )为(wéi )中(zhōng )都(dōu )宰(zǎi ),一(yī )年(nián ),四(sì )方(fāng )皆(jiē )则(zé )之(zhī )。由(yóu )中(zhōng )都(dōu )宰(zǎi )为(wéi )司(sī )空(kōng ),由(yóu )司(sī )空(kōng )为(wéi )大(dà )司(sī )寇(kòu )。

定(dìng )公(gōng )十(shí )年(nián )春(chūn ),及(jí )齐(qí )平(píng )。夏(xià ),齐(qí )大(dà )夫(fū )黎(lí )鉏(chú )言(yán )於(yú )景(jǐng )公(gōng )曰(yuē ):“鲁(lǔ )用(yòng )孔(kǒng )丘(qiū ),其(qí )势(shì )危(wēi )齐(qí )。”乃(nǎi )使(shǐ )使(shǐ )告(gào )鲁(lǔ )为(wéi )好(hǎo )会(huì ),会(huì )於(yú )夹(jiá )谷(gǔ )。鲁(lǔ )定(dìng )公(gōng )且(qiě )以(yǐ )乘(chéng )车(chē )好(hǎo )往(wǎng )。孔(kǒng )子(zǐ )摄(shè )相(xiàng )事(shì ),曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )有(yǒu )文(wén )事(shì )者(zhě )必(bì )有(yǒu )武(wǔ )备(bèi ),有(yǒu )武(wǔ )事(shì )者(zhě )必(bì )有(yǒu )文(wén )备(bèi )。古(gǔ )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )出(chū )疆(jiāng ),必(bì )具(jù )官(guān )以(yǐ )从(cóng )。请(qǐng )具(jù )左(zuǒ )右(yòu )司(sī )马(mǎ )。”定(dìng )公(gōng )曰(yuē ):“诺(nuò )。”具(jù )左(zuǒ )右(yòu )司(sī )马(mǎ )。会(huì )齐(qí )侯(hóu )夹(jiá )谷(gǔ ),为(wéi )坛(tán )位(wèi ),土(tǔ )阶(jiē )三(sān )等(děng ),以(yǐ )会(huì )遇(yù )之(zhī )礼(lǐ )相(xiàng )见(jiàn ),揖(yī )让(ràng )而(ér )登(dēng )。献(xiàn )酬(chóu )之(zhī )礼(lǐ )毕(bì ),齐(qí )有(yǒu )司(sī )趋(qū )而(ér )进(jìn )曰(yuē ):“请(qǐng )奏(zòu )四(sì )方(fāng )之(zhī )乐(lè )。”景(jǐng )公(gōng )曰(yuē ):“诺(nuò )。”於(yú )是(shì )旍(jīng )旄(máo )羽(yǔ )袚(bō )矛(máo )戟(jǐ )剑(jiàn )拨(bō )鼓(gǔ )噪(zào )而(ér )至(zhì )。孔(kǒng )子(zǐ )趋(qū )而(ér )进(jìn ),历(lì )阶(jiē )而(ér )登(dēng ),不(bú )尽(jìn )一(yī )等(děng ),举(jǔ )袂(mèi )而(ér )言(yán )曰(yuē ):“吾(wú )两(liǎng )君(jūn )为(wéi )好(hǎo )会(huì ),夷(yí )狄(dí )之(zhī )乐(lè )何(hé )为(wéi )於(yú )此(cǐ )!请(qǐng )命(mìng )有(yǒu )司(sī )!”有(yǒu )司(sī )卻(què )之(zhī ),不(bú )去(qù ),则(zé )左(zuǒ )右(yòu )视(shì )晏(yàn )子(zǐ )与(yǔ )景(jǐng )公(gōng )。景(jǐng )公(gōng )心(xīn )怍(zuò ),麾(huī )而(ér )去(qù )之(zhī )。有(yǒu )顷(qǐng ),齐(qí )有(yǒu )司(sī )趋(qū )而(ér )进(jìn )曰(yuē ):“请(qǐng )奏(zòu )宫(gōng )中(zhōng )之(zhī )乐(lè )。”景(jǐng )公(gōng )曰(yuē ):“诺(nuò )。”优(yōu )倡(chàng )侏(zhū )儒(rú )为(wéi )戏(xì )而(ér )前(qián )。孔(kǒng )子(zǐ )趋(qū )而(ér )进(jìn ),历(lì )阶(jiē )而(ér )登(dēng ),不(bú )尽(jìn )一(yī )等(děng ),曰(yuē ):“匹(pǐ )夫(fū )而(ér )营(yíng )惑(huò )诸(zhū )侯(hóu )者(zhě )罪(zuì )当(dāng )诛(zhū )!请(qǐng )命(mìng )有(yǒu )司(sī )!”有(yǒu )司(sī )加(jiā )法(fǎ )焉(yān ),手(shǒu )足(zú )异(yì )处(chù )。景(jǐng )公(gōng )惧(jù )而(ér )动(dòng ),知(zhī )义(yì )不(bú )若(ruò ),归(guī )而(ér )大(dà )恐(kǒng ),告(gào )其(qí )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):“鲁(lǔ )以(yǐ )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )道(dào )辅(fǔ )其(qí )君(jūn ),而(ér )子(zǐ )独(dú )以(yǐ )夷(yí )狄(dí )之(zhī )道(dào )教(jiāo )寡(guǎ )人(rén ),使(shǐ )得(dé )罪(zuì )於(yú )鲁(lǔ )君(jūn ),为(wéi )之(zhī )柰(nài )何(hé )?”有(yǒu )司(sī )进(jìn )对(duì )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )有(yǒu )过(guò )则(zé )谢(xiè )以(yǐ )质(zhì ),小(xiǎo )人(rén )有(yǒu )过(guò )则(zé )谢(xiè )以(yǐ )文(wén )。君(jūn )若(ruò )悼(dào )之(zhī ),则(zé )谢(xiè )以(yǐ )质(zhì )。”於(yú )是(shì )齐(qí )侯(hóu )乃(nǎi )归(guī )所(suǒ )侵(qīn )鲁(lǔ )之(zhī )郓(yùn )、汶(wèn )阳(yáng )、龟(guī )阴(yīn )之(zhī )田(tián )以(yǐ )谢(xiè )过(guò )。

定(dìng )公(gōng )十(shí )三(sān )年(nián )夏(xià ),孔(kǒng )子(zǐ )言(yán )於(yú )定(dìng )公(gōng )曰(yuē ):“臣(chén )无(wú )藏(cáng )甲(jiǎ ),大(dà )夫(fū )毋(wú )百(bǎi )雉(zhì )之(zhī )城(chéng )。”使(shǐ )仲(zhòng )由(yóu )为(wéi )季(jì )氏(shì )宰(zǎi ),将(jiāng )堕(duò )三(sān )都(dōu )。於(yú )是(shì )叔(shū )孙(sūn )氏(shì )先(xiān )堕(duò )郈(hòu )。季(jì )氏(shì )将(jiāng )堕(duò )费(fèi ),公(gōng )山(shān )不(bú )狃(niǔ )、叔(shū )孙(sūn )辄(zhé )率(lǜ )费(fèi )人(rén )袭(xí )鲁(lǔ )。公(gōng )与(yǔ )三(sān )子(zǐ )入(rù )于(yú )季(jì )氏(shì )之(zhī )宫(gōng ),登(dēng )武(wǔ )子(zǐ )之(zhī )台(tái )。费(fèi )人(rén )攻(gōng )之(zhī ),弗(fú )克(kè ),入(rù )及(jí )公(gōng )侧(cè )。孔(kǒng )子(zǐ )命(mìng )申(shēn )句(jù )须(xū )、乐(lè )颀(qí )下(xià )伐(fá )之(zhī ),费(fèi )人(rén )北(běi )。国(guó )人(rén )追(zhuī )之(zhī ),败(bài )诸(zhū )姑(gū )蔑(miè )。二(èr )子(zǐ )奔(bēn )齐(qí ),遂(suí )堕(duò )费(fèi )。将(jiāng )堕(duò )成(chéng ),公(gōng )敛(liǎn )处(chù )父(fù )谓(wèi )孟(mèng )孙(sūn )曰(yuē ):“堕(duò )成(chéng ),齐(qí )人(rén )必(bì )至(zhì )于(yú )北(běi )门(mén )。且(qiě )成(chéng ),孟(mèng )氏(shì )之(zhī )保(bǎo )鄣(zhāng ),无(wú )成(chéng )是(shì )无(wú )孟(mèng )氏(shì )也(yě )。我(wǒ )将(jiāng )弗(fú )堕(duò )。”十(shí )二(èr )月(yuè ),公(gōng )围(wéi )成(chéng ),弗(fú )克(kè )。

定(dìng )公(gōng )十(shí )四(sì )年(nián ),孔(kǒng )子(zǐ )年(nián )五(wǔ )十(shí )六(liù ),由(yóu )大(dà )司(sī )寇(kòu )行(háng )摄(shè )相(xiàng )事(shì ),有(yǒu )喜(xǐ )色(sè )。门(mén )人(rén )曰(yuē ):“闻(wén )君(jūn )子(zǐ )祸(huò )至(zhì )不(bú )惧(jù ),福(fú )至(zhì )不(bú )喜(xǐ )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“有(yǒu )是(shì )言(yán )也(yě )。不(bú )曰(yuē )“乐(lè )其(qí )以(yǐ )贵(guì )下(xià )人(rén )”乎(hū )?”於(yú )是(shì )诛(zhū )鲁(lǔ )大(dà )夫(fū )乱(luàn )政(zhèng )者(zhě )少(shǎo )正(zhèng )卯(mǎo )。与(yǔ )闻(wén )国(guó )政(zhèng )三(sān )月(yuè ),粥(zhōu )羔(gāo )豚(tún )者(zhě )弗(fú )饰(shì )贾(jiǎ );男(nán )女(nǚ )行(háng )者(zhě )别(bié )於(yú )涂(tú );涂(tú )不(bú )拾(shí )遗(yí );四(sì )方(fāng )之(zhī )客(kè )至(zhì )乎(hū )邑(yì )者(zhě )不(bú )求(qiú )有(yǒu )司(sī ),皆(jiē )予(yǔ )之(zhī )以(yǐ )归(guī )。

齐(qí )人(rén )闻(wén )而(ér )惧(jù ),曰(yuē ):“孔(kǒng )子(zǐ )为(wéi )政(zhèng )必(bì )霸(bà ),霸(bà )则(zé )吾(wú )地(dì )近(jìn )焉(yān ),我(wǒ )之(zhī )为(wéi )先(xiān )并(bìng )矣(yǐ )。盍(hé )致(zhì )地(dì )焉(yān )?”黎(lí )鉏(chú )曰(yuē ):“请(qǐng )先(xiān )尝(cháng )沮(jǔ )之(zhī );沮(jǔ )之(zhī )而(ér )不(bú )可(kě )则(zé )致(zhì )地(dì ),庸(yōng )迟(chí )乎(hū )!”於(yú )是(shì )选(xuǎn )齐(qí )国(guó )中(zhōng )女(nǚ )子(zǐ )好(hǎo )者(zhě )八(bā )十(shí )人(rén ),皆(jiē )衣(yī )文(wén )衣(yī )而(ér )舞(wǔ )康(kāng )乐(lè ),文(wén )马(mǎ )三(sān )十(shí )驷(sì ),遗(yí )鲁(lǔ )君(jūn )。陈(chén )女(nǚ )乐(lè )文(wén )马(mǎ )於(yú )鲁(lǔ )城(chéng )南(nán )高(gāo )门(mén )外(wài ),季(jì )桓(huán )子(zǐ )微(wēi )服(fú )往(wǎng )观(guān )再(zài )三(sān ),将(jiāng )受(shòu ),乃(nǎi )语(yǔ )鲁(lǔ )君(jūn )为(wéi )周(zhōu )道(dào )游(yóu ),往(wǎng )观(guān )终(zhōng )日(rì ),怠(dài )於(yú )政(zhèng )事(shì )。子(zǐ )路(lù )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )可(kě )以(yǐ )行(háng )矣(yǐ )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“鲁(lǔ )今(jīn )且(qiě )郊(jiāo ),如(rú )致(zhì )膰(pán )乎(hū )大(dà )夫(fū ),则(zé )吾(wú )犹(yóu )可(kě )以(yǐ )止(zhǐ )。”桓(huán )子(zǐ )卒(zú )受(shòu )齐(qí )女(nǚ )乐(lè ),三(sān )日(rì )不(bú )听(tīng )政(zhèng );郊(jiāo ),又(yòu )不(bú )致(zhì )膰(pán )俎(zǔ )於(yú )大(dà )夫(fū )。孔(kǒng )子(zǐ )遂(suí )行(háng ),宿(xiǔ )乎(hū )屯(tún )。而(ér )师(shī )己(jǐ )送(sòng ),曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )则(zé )非(fēi )罪(zuì )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )歌(gē )可(kě )夫(fū )?”歌(gē )曰(yuē ):“彼(bǐ )妇(fù )之(zhī )口(kǒu ),可(kě )以(yǐ )出(chū )走(zǒu );彼(bǐ )妇(fù )之(zhī )谒(yè ),可(kě )以(yǐ )死(sǐ )败(bài )。盖(gài )优(yōu )哉(zāi )游(yóu )哉(zāi ),维(wéi )以(yǐ )卒(zú )岁(suì )!”师(shī )己(jǐ )反(fǎn ),桓(huán )子(zǐ )曰(yuē ):“孔(kǒng )子(zǐ )亦(yì )何(hé )言(yán )?”师(shī )己(jǐ )以(yǐ )实(shí )告(gào )。桓(huán )子(zǐ )喟(kuì )然(rán )叹(tàn )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )罪(zuì )我(wǒ )以(yǐ )群(qún )婢(bì )故(gù )也(yě )夫(fū )!”

孔(kǒng )子(zǐ )遂(suí )適(shì )卫(wèi ),主(zhǔ )於(yú )子(zǐ )路(lù )妻(qī )兄(xiōng )颜(yán )浊(zhuó )邹(zōu )家(jiā )。卫(wèi )灵(líng )公(gōng )问(wèn )孔(kǒng )子(zǐ ):“居(jū )鲁(lǔ )得(dé )禄(lù )几(jǐ )何(hé )?”对(duì )曰(yuē ):“奉(fèng )粟(sù )六(liù )万(wàn )。”卫(wèi )人(rén )亦(yì )致(zhì )粟(sù )六(liù )万(wàn )。居(jū )顷(qǐng )之(zhī ),或(huò )谮(zèn )孔(kǒng )子(zǐ )於(yú )卫(wèi )灵(líng )公(gōng )。灵(líng )公(gōng )使(shǐ )公(gōng )孙(sūn )余(yú )假(jiǎ )一(yī )出(chū )一(yī )入(rù )。孔(kǒng )子(zǐ )恐(kǒng )获(huò )罪(zuì )焉(yān ),居(jū )十(shí )月(yuè ),去(qù )卫(wèi )。

将(jiāng )適(shì )陈(chén ),过(guò )匡(kuāng ),颜(yán )刻(kè )为(wéi )仆(pú ),以(yǐ )其(qí )策(cè )指(zhǐ )之(zhī )曰(yuē ):“昔(xī )吾(wú )入(rù )此(cǐ ),由(yóu )彼(bǐ )缺(quē )也(yě )。”匡(kuāng )人(rén )闻(wén )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )鲁(lǔ )之(zhī )阳(yáng )虎(hǔ )。阳(yáng )虎(hǔ )尝(cháng )暴(bào )匡(kuāng )人(rén ),匡(kuāng )人(rén )於(yú )是(shì )遂(suí )止(zhǐ )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )状(zhuàng )类(lèi )阳(yáng )虎(hǔ ),拘(jū )焉(yān )五(wǔ )日(rì ),颜(yán )渊(yuān )後(hòu ),子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )以(yǐ )汝(rǔ )为(wéi )死(sǐ )矣(yǐ )。”颜(yán )渊(yuān )曰(yuē ):“子(zǐ )在(zài ),回(huí )何(hé )敢(gǎn )死(sǐ )!”匡(kuāng )人(rén )拘(jū )孔(kǒng )子(zǐ )益(yì )急(jí ),弟(dì )子(zǐ )惧(jù )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“文(wén )王(wáng )既(jì )没(méi ),文(wén )不(bú )在(zài )兹(zī )乎(hū )?天(tiān )之(zhī )将(jiāng )丧(sàng )斯(sī )文(wén )也(yě ),後(hòu )死(sǐ )者(zhě )不(bú )得(dé )与(yǔ )于(yú )斯(sī )文(wén )也(yě )。天(tiān )之(zhī )未(wèi )丧(sàng )斯(sī )文(wén )也(yě ),匡(kuāng )人(rén )其(qí )如(rú )予(yǔ )何(hé )!”孔(kǒng )子(zǐ )使(shǐ )从(cóng )者(zhě )为(wéi )甯(níng )武(wǔ )子(zǐ )臣(chén )於(yú )卫(wèi ),然(rán )後(hòu )得(dé )去(qù )。

去(qù )即(jí )过(guò )蒲(pú )。月(yuè )馀(yú ),反(fǎn )乎(hū )卫(wèi ),主(zhǔ )蘧(qú )伯(bó )玉(yù )家(jiā )。灵(líng )公(gōng )夫(fū )人(rén )有(yǒu )南(nán )子(zǐ )者(zhě ),使(shǐ )人(rén )谓(wèi )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“四(sì )方(fāng )之(zhī )君(jūn )子(zǐ )不(bú )辱(rǔ )欲(yù )与(yǔ )寡(guǎ )君(jūn )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì )者(zhě ),必(bì )见(jiàn )寡(guǎ )小(xiǎo )君(jūn )。寡(guǎ )小(xiǎo )君(jūn )原(yuán )见(jiàn )。”孔(kǒng )子(zǐ )辞(cí )谢(xiè ),不(bú )得(dé )已(yǐ )而(ér )见(jiàn )之(zhī )。夫(fū )人(rén )在(zài )絺(zhǐ )帷(wéi )中(zhōng )。孔(kǒng )子(zǐ )入(rù )门(mén ),北(běi )面(miàn )稽(jī )首(shǒu )。夫(fū )人(rén )自(zì )帷(wéi )中(zhōng )再(zài )拜(bài ),环(huán )珮(pèi )玉(yù )声(shēng )璆(qiú )然(rán )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )乡(xiāng )为(wéi )弗(fú )见(jiàn ),见(jiàn )之(zhī )礼(lǐ )答(dá )焉(yān )。”子(zǐ )路(lù )不(bú )说(shuō )。孔(kǒng )子(zǐ )矢(shǐ )之(zhī )曰(yuē ):“予(yǔ )所(suǒ )不(bú )者(zhě ),天(tiān )厌(yàn )之(zhī )!天(tiān )厌(yàn )之(zhī )!”居(jū )卫(wèi )月(yuè )馀(yú ),灵(líng )公(gōng )与(yǔ )夫(fū )人(rén )同(tóng )车(chē ),宦(huàn )者(zhě )雍(yōng )渠(qú )参(cān )乘(chéng ),出(chū ),使(shǐ )孔(kǒng )子(zǐ )为(wéi )次(cì )乘(chéng ),招(zhāo )摇(yáo )巿(pó )过(guò )之(zhī )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“吾(wú )未(wèi )见(jiàn )好(hǎo )德(dé )如(rú )好(hǎo )色(sè )者(zhě )也(yě )。”於(yú )是(shì )丑(chǒu )之(zhī ),去(qù )卫(wèi ),过(guò )曹(cáo )。是(shì )岁(suì ),鲁(lǔ )定(dìng )公(gōng )卒(zú )。

孔(kǒng )子(zǐ )去(qù )曹(cáo )適(shì )宋(sòng ),与(yǔ )弟(dì )子(zǐ )习(xí )礼(lǐ )大(dà )树(shù )下(xià )。宋(sòng )司(sī )马(mǎ )桓(huán )魋(tuí )欲(yù )杀(shā )孔(kǒng )子(zǐ ),拔(bá )其(qí )树(shù )。孔(kǒng )子(zǐ )去(qù )。弟(dì )子(zǐ )曰(yuē ):“可(kě )以(yǐ )速(sù )矣(yǐ )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“天(tiān )生(shēng )德(dé )於(yú )予(yǔ ),桓(huán )魋(tuí )其(qí )如(rú )予(yǔ )何(hé )!”

孔(kǒng )子(zǐ )適(shì )郑(zhèng ),与(yǔ )弟(dì )子(zǐ )相(xiàng )失(shī ),孔(kǒng )子(zǐ )独(dú )立(lì )郭(guō )东(dōng )门(mén )。郑(zhèng )人(rén )或(huò )谓(wèi )子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“东(dōng )门(mén )有(yǒu )人(rén ),其(qí )颡(sǎng )似(sì )尧(yáo ),其(qí )项(xiàng )类(lèi )皋(gāo )陶(táo ),其(qí )肩(jiān )类(lèi )子(zǐ )产(chǎn ),然(rán )自(zì )要(yào )以(yǐ )下(xià )不(bú )及(jí )禹(yǔ )三(sān )寸(cùn )。累(lèi )累(lèi )若(ruò )丧(sàng )家(jiā )之(zhī )狗(gǒu )。”子(zǐ )贡(gòng )以(yǐ )实(shí )告(gào )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )欣(xīn )然(rán )笑(xiào )曰(yuē ):“形(xíng )状(zhuàng ),末(mò )也(yě )。而(ér )谓(wèi )似(sì )丧(sàng )家(jiā )之(zhī )狗(gǒu ),然(rán )哉(zāi )!然(rán )哉(zāi )!”

孔(kǒng )子(zǐ )遂(suí )至(zhì )陈(chén ),主(zhǔ )於(yú )司(sī )城(chéng )贞(zhēn )子(zǐ )家(jiā )。岁(suì )馀(yú ),吴(wú )王(wáng )夫(fū )差(chà )伐(fá )陈(chén ),取(qǔ )三(sān )邑(yì )而(ér )去(qù )。赵(zhào )鞅(yāng )伐(fá )朝(cháo )歌(gē )。楚(chǔ )围(wéi )蔡(cài ),蔡(cài )迁(qiān )于(yú )吴(wú )。吴(wú )败(bài )越(yuè )王(wáng )句(jù )践(jiàn )会(huì )稽(jī )。

有(yǒu )隼(sǔn )集(jí )于(yú )陈(chén )廷(tíng )而(ér )死(sǐ ),楛(kǔ )矢(shǐ )贯(guàn )之(zhī ),石(shí )砮(nú ),矢(shǐ )长(zhǎng )尺(chǐ )有(yǒu )咫(zhǐ )。陈(chén )湣(mǐn )公(gōng )使(shǐ )使(shǐ )问(wèn )仲(zhòng )尼(ní )。仲(zhòng )尼(ní )曰(yuē ):“隼(sǔn )来(lái )远(yuǎn )矣(yǐ ),此(cǐ )肃(sù )慎(shèn )之(zhī )矢(shǐ )也(yě )。昔(xī )武(wǔ )王(wáng )克(kè )商(shāng ),通(tōng )道(dào )九(jiǔ )夷(yí )百(bǎi )蛮(mán ),使(shǐ )各(gè )以(yǐ )其(qí )方(fāng )贿(huì )来(lái )贡(gòng ),使(shǐ )无(wú )忘(wàng )职(zhí )业(yè )。於(yú )是(shì )肃(sù )慎(shèn )贡(gòng )楛(kǔ )矢(shǐ )石(shí )砮(nú ),长(zhǎng )尺(chǐ )有(yǒu )咫(zhǐ )。先(xiān )王(wáng )欲(yù )昭(zhāo )其(qí )令(lìng )德(dé ),以(yǐ )肃(sù )慎(shèn )矢(shǐ )分(fèn )大(dà )姬(jī ),配(pèi )虞(yú )胡(hú )公(gōng )而(ér )封(fēng )诸(zhū )陈(chén )。分(fèn )同(tóng )姓(xìng )以(yǐ )珍(zhēn )玉(yù ),展(zhǎn )亲(qīn );分(fèn )异(yì )姓(xìng )以(yǐ )远(yuǎn )职(zhí ),使(shǐ )无(wú )忘(wàng )服(fú )。故(gù )分(fèn )陈(chén )以(yǐ )肃(sù )慎(shèn )矢(shǐ )。”试(shì )求(qiú )之(zhī )故(gù )府(fǔ ),果(guǒ )得(dé )之(zhī )。

孔(kǒng )子(zǐ )居(jū )陈(chén )三(sān )岁(suì ),会(huì )晋(jìn )楚(chǔ )争(zhēng )彊(jiāng ),更(gèng )伐(fá )陈(chén ),及(jí )吴(wú )侵(qīn )陈(chén ),陈(chén )常(cháng )被(bèi )寇(kòu )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“归(guī )与(yǔ )归(guī )与(yǔ )!吾(wú )党(dǎng )之(zhī )小(xiǎo )子(zǐ )狂(kuáng )简(jiǎn ),进(jìn )取(qǔ )不(bú )忘(wàng )其(qí )初(chū )。”於(yú )是(shì )孔(kǒng )子(zǐ )去(qù )陈(chén )。

过(guò )蒲(pú ),会(huì )公(gōng )叔(shū )氏(shì )以(yǐ )蒲(pú )畔(pàn ),蒲(pú )人(rén )止(zhǐ )孔(kǒng )子(zǐ )。弟(dì )子(zǐ )有(yǒu )公(gōng )良(liáng )孺(rú )者(zhě ),以(yǐ )私(sī )车(chē )五(wǔ )乘(chéng )从(cóng )孔(kǒng )子(zǐ )。其(qí )为(wéi )人(rén )长(zhǎng )贤(xián ),有(yǒu )勇(yǒng )力(lì ),谓(wèi )曰(yuē ):“吾(wú )昔(xī )从(cóng )夫(fū )子(zǐ )遇(yù )难(nán )於(yú )匡(kuāng ),今(jīn )又(yòu )遇(yù )难(nán )於(yú )此(cǐ ),命(mìng )也(yě )已(yǐ )。吾(wú )与(yǔ )夫(fū )子(zǐ )再(zài )罹(lí )难(nán ),宁(níng )斗(dòu )而(ér )死(sǐ )。”斗(dòu )甚(shèn )疾(jí )。蒲(pú )人(rén )惧(jù ),谓(wèi )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“苟(gǒu )毋(wú )適(shì )卫(wèi ),吾(wú )出(chū )子(zǐ )。”与(yǔ )之(zhī )盟(méng ),出(chū )孔(kǒng )子(zǐ )东(dōng )门(mén )。孔(kǒng )子(zǐ )遂(suí )適(shì )卫(wèi )。子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“盟(méng )可(kě )负(fù )邪(xié )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“要(yào )盟(méng )也(yě ),神(shén )不(bú )听(tīng )。”

卫(wèi )灵(líng )公(gōng )闻(wén )孔(kǒng )子(zǐ )来(lái ),喜(xǐ ),郊(jiāo )迎(yíng )。问(wèn )曰(yuē ):“蒲(pú )可(kě )伐(fá )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“可(kě )。”灵(líng )公(gōng )曰(yuē ):“吾(wú )大(dà )夫(fū )以(yǐ )为(wéi )不(bú )可(kě )。今(jīn )蒲(pú ),卫(wèi )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )待(dài )晋(jìn )楚(chǔ )也(yě ),以(yǐ )卫(wèi )伐(fá )之(zhī ),无(wú )乃(nǎi )不(bú )可(kě )乎(hū )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“其(qí )男(nán )子(zǐ )有(yǒu )死(sǐ )之(zhī )志(zhì ),妇(fù )人(rén )有(yǒu )保(bǎo )西(xī )河(hé )之(zhī )志(zhì )。吾(wú )所(suǒ )伐(fá )者(zhě )不(bú )过(guò )四(sì )五(wǔ )人(rén )。”灵(líng )公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )。”然(rán )不(bú )伐(fá )蒲(pú )。

灵(líng )公(gōng )老(lǎo ),怠(dài )於(yú )政(zhèng ),不(bú )用(yòng )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )喟(kuì )然(rán )叹(tàn )曰(yuē ):“苟(gǒu )有(yǒu )用(yòng )我(wǒ )者(zhě ),期(qī )月(yuè )而(ér )已(yǐ ),三(sān )年(nián )有(yǒu )成(chéng )。”孔(kǒng )子(zǐ )行(háng )。

佛(fó )肸(bì )为(wéi )中(zhōng )牟(móu )宰(zǎi )。赵(zhào )简(jiǎn )子(zǐ )攻(gōng )范(fàn )、中(zhōng )行(háng ),伐(fá )中(zhōng )牟(móu )。佛(fó )肸(bì )畔(pàn ),使(shǐ )人(rén )召(zhào )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )欲(yù )往(wǎng )。子(zǐ )路(lù )曰(yuē ):“由(yóu )闻(wén )诸(zhū )夫(fū )子(zǐ ),“其(qí )身(shēn )亲(qīn )为(wéi )不(bú )善(shàn )者(zhě ),君(jūn )子(zǐ )不(bú )入(rù )也(yě )”。今(jīn )佛(fó )肸(bì )亲(qīn )以(yǐ )中(zhōng )牟(móu )畔(pàn ),子(zǐ )欲(yù )往(wǎng ),如(rú )之(zhī )何(hé )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“有(yǒu )是(shì )言(yán )也(yě )。不(bú )曰(yuē )坚(jiān )乎(hū ),磨(mó )而(ér )不(bú )磷(lín );不(bú )曰(yuē )白(bái )乎(hū ),涅(niè )而(ér )不(bú )淄(zī )。我(wǒ )岂(qǐ )匏(páo )瓜(guā )也(yě )哉(zāi ),焉(yān )能(néng )系(xì )而(ér )不(bú )食(shí )?”

孔(kǒng )子(zǐ )击(jī )磬(qìng )。有(yǒu )荷(hé )蒉(kuì )而(ér )过(guò )门(mén )者(zhě ),曰(yuē ):“有(yǒu )心(xīn )哉(zāi ),击(jī )磬(qìng )乎(hū )!硜(kēng )々乎(hū ),莫(mò )己(jǐ )知(zhī )也(yě )夫(fū )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )!”

孔(kǒng )子(zǐ )学(xué )鼓(gǔ )琴(qín )师(shī )襄(xiāng )子(zǐ ),十(shí )日(rì )不(bú )进(jìn )。师(shī )襄(xiāng )子(zǐ )曰(yuē ):“可(kě )以(yǐ )益(yì )矣(yǐ )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“丘(qiū )已(yǐ )习(xí )其(qí )曲(qǔ )矣(yǐ ),未(wèi )得(dé )其(qí )数(shù )也(yě )。”有(yǒu )间(jiān ),曰(yuē ):“已(yǐ )习(xí )其(qí )数(shù ),可(kě )以(yǐ )益(yì )矣(yǐ )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“丘(qiū )未(wèi )得(dé )其(qí )志(zhì )也(yě )。”有(yǒu )间(jiān ),曰(yuē ):“已(yǐ )习(xí )其(qí )志(zhì ),可(kě )以(yǐ )益(yì )矣(yǐ )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“丘(qiū )未(wèi )得(dé )其(qí )为(wéi )人(rén )也(yě )。”有(yǒu )间(jiān ),有(yǒu )所(suǒ )穆(mù )然(rán )深(shēn )思(sī )焉(yān ),有(yǒu )所(suǒ )怡(yí )然(rán )高(gāo )望(wàng )而(ér )远(yuǎn )志(zhì )焉(yān )。曰(yuē ):“丘(qiū )得(dé )其(qí )为(wéi )人(rén ),黯(àn )然(rán )而(ér )黑(hēi ),几(jǐ )然(rán )而(ér )长(zhǎng ),眼(yǎn )如(rú )望(wàng )羊(yáng ),如(rú )王(wáng )四(sì )国(guó ),非(fēi )文(wén )王(wáng )其(qí )谁(shuí )能(néng )为(wéi )此(cǐ )也(yě )!”师(shī )襄(xiāng )子(zǐ )辟(pì )席(xí )再(zài )拜(bài ),曰(yuē ):“师(shī )盖(gài )云(yún )文(wén )王(wáng )操(cāo )也(yě )。”

孔(kǒng )子(zǐ )既(jì )不(bú )得(dé )用(yòng )於(yú )卫(wèi ),将(jiāng )西(xī )见(jiàn )赵(zhào )简(jiǎn )子(zǐ )。至(zhì )於(yú )河(hé )而(ér )闻(wén )窦(dòu )鸣(míng )犊(dú )、舜(shùn )华(huá )之(zhī )死(sǐ )也(yě ),临(lín )河(hé )而(ér )叹(tàn )曰(yuē ):“美(měi )哉(zāi )水(shuǐ ),洋(yáng )洋(yáng )乎(hū )!丘(qiū )之(zhī )不(bú )济(jì )此(cǐ ),命(mìng )也(yě )夫(fū )!”子(zǐ )贡(gòng )趋(qū )而(ér )进(jìn )曰(yuē ):“敢(gǎn )问(wèn )何(hé )谓(wèi )也(yě )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“窦(dòu )鸣(míng )犊(dú ),舜(shùn )华(huá ),晋(jìn )国(guó )之(zhī )贤(xián )大(dà )夫(fū )也(yě )。赵(zhào )简(jiǎn )子(zǐ )未(wèi )得(dé )志(zhì )之(zhī )时(shí ),须(xū )此(cǐ )两(liǎng )人(rén )而(ér )后(hòu )从(cóng )政(zhèng );及(jí )其(qí )已(yǐ )得(dé )志(zhì ),杀(shā )之(zhī )乃(nǎi )从(cóng )政(zhèng )。丘(qiū )闻(wén )之(zhī )也(yě ),刳(kū )胎(tāi )杀(shā )夭(yāo )则(zé )麒(qí )麟(lín )不(bú )至(zhì )郊(jiāo ),竭(jié )泽(zé )涸(hé )渔(yú )则(zé )蛟(jiāo )龙(lóng )不(bú )合(hé )阴(yīn )阳(yáng ),覆(fù )巢(cháo )毁(huǐ )卵(luǎn )则(zé )凤(fèng )皇(huáng )不(bú )翔(xiáng )。何(hé )则(zé )?君(jūn )子(zǐ )讳(huì )伤(shāng )其(qí )类(lèi )也(yě )。夫(fū )鸟(niǎo )兽(shòu )之(zhī )於(yú )不(bú )义(yì )也(yě )尚(shàng )知(zhī )辟(pì )之(zhī ),而(ér )况(kuàng )乎(hū )丘(qiū )哉(zāi )!”乃(nǎi )还(hái )息(xī )乎(hū )陬(zōu )乡(xiāng ),作(zuò )为(wéi )陬(zōu )操(cāo )以(yǐ )哀(āi )之(zhī )。而(ér )反(fǎn )乎(hū )卫(wèi ),入(rù )主(zhǔ )蘧(qú )伯(bó )玉(yù )家(jiā )。

他(tā )日(rì ),灵(líng )公(gōng )问(wèn )兵(bīng )陈(chén )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“俎(zǔ )豆(dòu )之(zhī )事(shì )则(zé )尝(cháng )闻(wén )之(zhī ),军(jūn )旅(lǚ )之(zhī )事(shì )未(wèi )之(zhī )学(xué )也(yě )。”明(míng )日(rì ),与(yǔ )孔(kǒng )子(zǐ )语(yǔ ),见(jiàn )蜚(fēi )雁(yàn ),仰(yǎng )视(shì )之(zhī ),色(sè )不(bú )在(zài )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )遂(suí )行(háng ),复(fù )如(rú )陈(chén )。

夏(xià ),卫(wèi )灵(líng )公(gōng )卒(zú ),立(lì )孙(sūn )辄(zhé ),是(shì )为(wéi )卫(wèi )出(chū )公(gōng )。六(liù )月(yuè ),赵(zhào )鞅(yāng )内(nèi )太(tài )子(zǐ )蒯(kuǎi )聩(kuì )于(yú )戚(qī )。阳(yáng )虎(hǔ )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )絻(wèn ),八(bā )人(rén )衰(shuāi )绖(dié ),伪(wěi )自(zì )卫(wèi )迎(yíng )者(zhě ),哭(kū )而(ér )入(rù ),遂(suí )居(jū )焉(yān )。冬(dōng ),蔡(cài )迁(qiān )于(yú )州(zhōu )来(lái )。是(shì )岁(suì )鲁(lǔ )哀(āi )公(gōng )三(sān )年(nián ),而(ér )孔(kǒng )子(zǐ )年(nián )六(liù )十(shí )矣(yǐ )。齐(qí )助(zhù )卫(wèi )围(wéi )戚(qī ),以(yǐ )卫(wèi )太(tài )子(zǐ )蒯(kuǎi )聩(kuì )在(zài )故(gù )也(yě )。

夏(xià ),鲁(lǔ )桓(huán )釐(lí )庙(miào )燔(fán ),南(nán )宫(gōng )敬(jìng )叔(shū )救(jiù )火(huǒ )。孔(kǒng )子(zǐ )在(zài )陈(chén ),闻(wén )之(zhī ),曰(yuē ):“灾(zāi )必(bì )於(yú )桓(huán )釐(lí )庙(miào )乎(hū )?”已(yǐ )而(ér )果(guǒ )然(rán )。

秋(qiū ),季(jì )桓(huán )子(zǐ )病(bìng ),辇(niǎn )而(ér )见(jiàn )鲁(lǔ )城(chéng ),喟(kuì )然(rán )叹(tàn )曰(yuē ):“昔(xī )此(cǐ )国(guó )几(jǐ )兴(xìng )矣(yǐ ),以(yǐ )吾(wú )获(huò )罪(zuì )於(yú )孔(kǒng )子(zǐ ),故(gù )不(bú )兴(xìng )也(yě )。”顾(gù )谓(wèi )其(qí )嗣(sì )康(kāng )子(zǐ )曰(yuē ):“我(wǒ )即(jí )死(sǐ ),若(ruò )必(bì )相(xiàng )鲁(lǔ );相(xiàng )鲁(lǔ ),必(bì )召(zhào )仲(zhòng )尼(ní )。”後(hòu )数(shù )日(rì ),桓(huán )子(zǐ )卒(zú ),康(kāng )子(zǐ )代(dài )立(lì )。已(yǐ )葬(zàng ),欲(yù )召(zhào )仲(zhòng )尼(ní )。公(gōng )之(zhī )鱼(yú )曰(yuē ):“昔(xī )吾(wú )先(xiān )君(jūn )用(yòng )之(zhī )不(bú )终(zhōng ),终(zhōng )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )笑(xiào )。今(jīn )又(yòu )用(yòng )之(zhī ),不(bú )能(néng )终(zhōng ),是(shì )再(zài )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )笑(xiào )。”康(kāng )子(zǐ )曰(yuē ):“则(zé )谁(shuí )召(zhào )而(ér )可(kě )?”曰(yuē ):“必(bì )召(zhào )厓(yá )求(qiú )。”於(yú )是(shì )使(shǐ )使(shǐ )召(zhào )厓(yá )求(qiú )。厓(yá )求(qiú )将(jiāng )行(háng ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“鲁(lǔ )人(rén )召(zhào )求(qiú ),非(fēi )小(xiǎo )用(yòng )之(zhī ),将(jiāng )大(dà )用(yòng )之(zhī )也(yě )。”是(shì )日(rì ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“归(guī )乎(hū )归(guī )乎(hū )!吾(wú )党(dǎng )之(zhī )小(xiǎo )子(zǐ )狂(kuáng )简(jiǎn ),斐(fěi )然(rán )成(chéng )章(zhāng ),吾(wú )不(bú )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )裁(cái )之(zhī )。”子(zǐ )赣(gàn )知(zhī )孔(kǒng )子(zǐ )思(sī )归(guī ),送(sòng )厓(yá )求(qiú ),因(yīn )诫(jiè )曰(yuē )“即(jí )用(yòng ),以(yǐ )孔(kǒng )子(zǐ )为(wéi )招(zhāo )”云(yún )。

厓(yá )求(qiú )既(jì )去(qù ),明(míng )年(nián ),孔(kǒng )子(zǐ )自(zì )陈(chén )迁(qiān )于(yú )蔡(cài )。蔡(cài )昭(zhāo )公(gōng )将(jiāng )如(rú )吴(wú ),吴(wú )召(zhào )之(zhī )也(yě )。前(qián )昭(zhāo )公(gōng )欺(qī )其(qí )臣(chén )迁(qiān )州(zhōu )来(lái ),後(hòu )将(jiāng )往(wǎng ),大(dà )夫(fū )惧(jù )复(fù )迁(qiān ),公(gōng )孙(sūn )翩(piān )射(shè )杀(shā )昭(zhāo )公(gōng )。楚(chǔ )侵(qīn )蔡(cài )。秋(qiū ),齐(qí )景(jǐng )公(gōng )卒(zú )。

明(míng )年(nián ),孔(kǒng )子(zǐ )自(zì )蔡(cài )如(rú )叶(yè )。叶(yè )公(gōng )问(wèn )政(zhèng ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“政(zhèng )在(zài )来(lái )远(yuǎn )附(fù )迩(ěr )。”他(tā )日(rì ),叶(yè )公(gōng )问(wèn )孔(kǒng )子(zǐ )於(yú )子(zǐ )路(lù ),子(zǐ )路(lù )不(bú )对(duì )。孔(kǒng )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),曰(yuē ):“由(yóu ),尔(ěr )何(hé )不(bú )对(duì )曰(yuē )“其(qí )为(wéi )人(rén )也(yě ),学(xué )道(dào )不(bú )倦(juàn ),诲(huì )人(rén )不(bú )厌(yàn ),发(fā )愤(fèn )忘(wàng )食(shí ),乐(lè )以(yǐ )忘(wàng )忧(yōu ),不(bú )知(zhī )老(lǎo )之(zhī )将(jiāng )至(zhì )”云(yún )尔(ěr )。”

去(qù )叶(yè ),反(fǎn )于(yú )蔡(cài )。长(zhǎng )沮(jǔ )、桀(jié )溺(nì )耦(ǒu )而(ér )耕(gēng ),孔(kǒng )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )隐(yǐn )者(zhě ),使(shǐ )子(zǐ )路(lù )问(wèn )津(jīn )焉(yān )。长(zhǎng )沮(jǔ )曰(yuē ):“彼(bǐ )执(zhí )舆(yú )者(zhě )为(wéi )谁(shuí )?”子(zǐ )路(lù )曰(yuē ):“为(wéi )孔(kǒng )丘(qiū )。”曰(yuē ):“是(shì )鲁(lǔ )孔(kǒng )丘(qiū )与(yǔ )?”曰(yuē ):“然(rán )。”曰(yuē ):“是(shì )知(zhī )津(jīn )矣(yǐ )。”桀(jié )溺(nì )谓(wèi )子(zǐ )路(lù )曰(yuē ):“子(zǐ )为(wéi )谁(shuí )?”曰(yuē ):“为(wéi )仲(zhòng )由(yóu )。”曰(yuē ):“子(zǐ ),孔(kǒng )丘(qiū )之(zhī )徒(tú )与(yǔ )?”曰(yuē ):“然(rán )。”桀(jié )溺(nì )曰(yuē ):“悠(yōu )悠(yōu )者(zhě )天(tiān )下(xià )皆(jiē )是(shì )也(yě ),而(ér )谁(shuí )以(yǐ )易(yì )之(zhī )?且(qiě )与(yǔ )其(qí )从(cóng )辟(pì )人(rén )之(zhī )士(shì ),岂(qǐ )若(ruò )从(cóng )辟(pì )世(shì )之(zhī )士(shì )哉(zāi )!”櫌(yōu )而(ér )不(bú )辍(chuò )。子(zǐ )路(lù )以(yǐ )告(gào )孔(kǒng )子(zǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )怃(wǔ )然(rán )曰(yuē ):“鸟(niǎo )兽(shòu )不(bú )可(kě )与(yǔ )同(tóng )群(qún )。天(tiān )下(xià )有(yǒu )道(dào ),丘(qiū )不(bú )与(yǔ )易(yì )也(yě )。”

他(tā )日(rì ),子(zǐ )路(lù )行(háng ),遇(yù )荷(hé )丈(zhàng )人(rén ),曰(yuē ):“子(zǐ )见(jiàn )夫(fū )子(zǐ )乎(hū )?”丈(zhàng )人(rén )曰(yuē ):“四(sì )体(tǐ )不(bú )勤(qín ),五(wǔ )穀(yù )不(bú )分(fèn ),孰(shú )为(wéi )夫(fū )子(zǐ )!”植(zhí )其(qí )杖(zhàng )而(ér )芸(yún )。子(zǐ )路(lù )以(yǐ )告(gào ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“隐(yǐn )者(zhě )也(yě )。”复(fù )往(wǎng ),则(zé )亡(wáng )。

孔(kǒng )子(zǐ )迁(qiān )于(yú )蔡(cài )三(sān )岁(suì ),吴(wú )伐(fá )陈(chén )。楚(chǔ )救(jiù )陈(chén ),军(jūn )于(yú )城(chéng )父(fù )。闻(wén )孔(kǒng )子(zǐ )在(zài )陈(chén )蔡(cài )之(zhī )间(jiān ),楚(chǔ )使(shǐ )人(rén )聘(pìn )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )将(jiāng )往(wǎng )拜(bài )礼(lǐ ),陈(chén )蔡(cài )大(dà )夫(fū )谋(móu )曰(yuē ):“孔(kǒng )子(zǐ )贤(xián )者(zhě ),所(suǒ )刺(cì )讥(jī )皆(jiē )中(zhōng )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )疾(jí )。今(jīn )者(zhě )久(jiǔ )留(liú )陈(chén )蔡(cài )之(zhī )间(jiān ),诸(zhū )大(dà )夫(fū )所(suǒ )设(shè )行(háng )皆(jiē )非(fēi )仲(zhòng )尼(ní )之(zhī )意(yì )。今(jīn )楚(chǔ ),大(dà )国(guó )也(yě ),来(lái )聘(pìn )孔(kǒng )子(zǐ )。孔(kǒng )子(zǐ )用(yòng )於(yú )楚(chǔ ),则(zé )陈(chén )蔡(cài )用(yòng )事(shì )大(dà )夫(fū )危(wēi )矣(yǐ )。”於(yú )是(shì )乃(nǎi )相(xiàng )与(yǔ )发(fā )徒(tú )役(yì )围(wéi )孔(kǒng )子(zǐ )於(yú )野(yě )。不(bú )得(dé )行(háng ),绝(jué )粮(liáng )。从(cóng )者(zhě )病(bìng ),莫(mò )能(néng )兴(xìng )。孔(kǒng )子(zǐ )讲(jiǎng )诵(sòng )弦(xián )歌(gē )不(bú )衰(shuāi )。子(zǐ )路(lù )愠(yùn )见(jiàn )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )亦(yì )有(yǒu )穷(qióng )乎(hū )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“君(jūn )子(zǐ )固(gù )穷(qióng ),小(xiǎo )人(rén )穷(qióng )斯(sī )滥(làn )矣(yǐ )。”

子(zǐ )贡(gòng )色(sè )作(zuò )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“赐(cì ),尔(ěr )以(yǐ )予(yǔ )为(wéi )多(duō )学(xué )而(ér )识(shí )之(zhī )者(zhě )与(yǔ )?”曰(yuē ):“然(rán )。非(fēi )与(yǔ )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“非(fēi )也(yě )。予(yǔ )一(yī )以(yǐ )贯(guàn )之(zhī )。”

孔(kǒng )子(zǐ )知(zhī )弟(dì )子(zǐ )有(yǒu )愠(yùn )心(xīn ),乃(nǎi )召(zhào )子(zǐ )路(lù )而(ér )问(wèn )曰(yuē ):“诗(shī )云(yún )“匪(fěi )兕(sì )匪(fěi )虎(hǔ ),率(lǜ )彼(bǐ )旷(kuàng )野(yě )”。吾(wú )道(dào )非(fēi )邪(xié )?吾(wú )何(hé )为(wéi )於(yú )此(cǐ )?”子(zǐ )路(lù )曰(yuē ):“意(yì )者(zhě )吾(wú )未(wèi )仁(rén )邪(xié )?人(rén )之(zhī )不(bú )我(wǒ )信(xìn )也(yě )。意(yì )者(zhě )吾(wú )未(wèi )知(zhī )邪(xié )?人(rén )之(zhī )不(bú )我(wǒ )行(háng )也(yě )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“有(yǒu )是(shì )乎(hū )!由(yóu ),譬(pì )使(shǐ )仁(rén )者(zhě )而(ér )必(bì )信(xìn ),安(ān )有(yǒu )伯(bó )夷(yí )、叔(shū )齐(qí )?使(shǐ )知(zhī )者(zhě )而(ér )必(bì )行(háng ),安(ān )有(yǒu )王(wáng )子(zǐ )比(bǐ )干(gàn )?”

子(zǐ )路(lù )出(chū ),子(zǐ )贡(gòng )入(rù )见(jiàn )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“赐(cì ),诗(shī )云(yún )“匪(fěi )兕(sì )匪(fěi )虎(hǔ ),率(lǜ )彼(bǐ )旷(kuàng )野(yě )”。吾(wú )道(dào )非(fēi )邪(xié )?吾(wú )何(hé )为(wéi )於(yú )此(cǐ )?”子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )之(zhī )道(dào )至(zhì )大(dà )也(yě ),故(gù )天(tiān )下(xià )莫(mò )能(néng )容(róng )夫(fū )子(zǐ )。夫(fū )子(zǐ )盖(gài )少(shǎo )贬(biǎn )焉(yān )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“赐(cì ),良(liáng )农(nóng )能(néng )稼(jià )而(ér )不(bú )能(néng )为(wéi )穑(sè ),良(liáng )工(gōng )能(néng )巧(qiǎo )而(ér )不(bú )能(néng )为(wéi )顺(shùn )。君(jūn )子(zǐ )能(néng )脩(yǒu )其(qí )道(dào ),纲(gāng )而(ér )纪(jì )之(zhī ),统(tǒng )而(ér )理(lǐ )之(zhī ),而(ér )不(bú )能(néng )为(wéi )容(róng )。今(jīn )尔(ěr )不(bú )脩(yǒu )尔(ěr )道(dào )而(ér )求(qiú )为(wéi )容(róng )。赐(cì ),而(ér )志(zhì )不(bú )远(yuǎn )矣(yǐ )!”

子(zǐ )贡(gòng )出(chū ),颜(yán )回(huí )入(rù )见(jiàn )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“回(huí ),诗(shī )云(yún )“匪(fěi )兕(sì )匪(fěi )虎(hǔ ),率(lǜ )彼(bǐ )旷(kuàng )野(yě )”。吾(wú )道(dào )非(fēi )邪(xié )?吾(wú )何(hé )为(wéi )於(yú )此(cǐ )?”颜(yán )回(huí )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )之(zhī )道(dào )至(zhì )大(dà ),故(gù )天(tiān )下(xià )莫(mò )能(néng )容(róng )。虽(suī )然(rán ),夫(fū )子(zǐ )推(tuī )而(ér )行(háng )之(zhī ),不(bú )容(róng )何(hé )病(bìng ),不(bú )容(róng )然(rán )後(hòu )见(jiàn )君(jūn )子(zǐ )!夫(fū )道(dào )之(zhī )不(bú )脩(yǒu )也(yě ),是(shì )吾(wú )丑(chǒu )也(yě )。夫(fū )道(dào )既(jì )已(yǐ )大(dà )脩(yǒu )而(ér )不(bú )用(yòng ),是(shì )有(yǒu )国(guó )者(zhě )之(zhī )丑(chǒu )也(yě )。不(bú )容(róng )何(hé )病(bìng ),不(bú )容(róng )然(rán )後(hòu )见(jiàn )君(jūn )子(zǐ )!”孔(kǒng )子(zǐ )欣(xīn )然(rán )而(ér )笑(xiào )曰(yuē ):“有(yǒu )是(shì )哉(zāi )颜(yán )氏(shì )之(zhī )子(zǐ )!使(shǐ )尔(ěr )多(duō )财(cái ),吾(wú )为(wéi )尔(ěr )宰(zǎi )。”

於(yú )是(shì )使(shǐ )子(zǐ )贡(gòng )至(zhì )楚(chǔ )。楚(chǔ )昭(zhāo )王(wáng )兴(xìng )师(shī )迎(yíng )孔(kǒng )子(zǐ ),然(rán )後(hòu )得(dé )免(miǎn )。

昭(zhāo )王(wáng )将(jiāng )以(yǐ )书(shū )社(shè )地(dì )七(qī )百(bǎi )里(lǐ )封(fēng )孔(kǒng )子(zǐ )。楚(chǔ )令(lìng )尹(yǐn )子(zǐ )西(xī )曰(yuē ):“王(wáng )之(zhī )使(shǐ )使(shǐ )诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )如(rú )子(zǐ )贡(gòng )者(zhě )乎(hū )?”曰(yuē ):“无(wú )有(yǒu )。”“王(wáng )之(zhī )辅(fǔ )相(xiàng )有(yǒu )如(rú )颜(yán )回(huí )者(zhě )乎(hū )?”曰(yuē ):“无(wú )有(yǒu )。”“王(wáng )之(zhī )将(jiāng )率(lǜ )有(yǒu )如(rú )子(zǐ )路(lù )者(zhě )乎(hū )?”曰(yuē ):“无(wú )有(yǒu )。”“王(wáng )之(zhī )官(guān )尹(yǐn )有(yǒu )如(rú )宰(zǎi )予(yǔ )者(zhě )乎(hū )?”曰(yuē ):“无(wú )有(yǒu )。”“且(qiě )楚(chǔ )之(zhī )祖(zǔ )封(fēng )於(yú )周(zhōu ),号(hào )为(wéi )子(zǐ )男(nán )五(wǔ )十(shí )里(lǐ )。今(jīn )孔(kǒng )丘(qiū )述(shù )三(sān )五(wǔ )之(zhī )法(fǎ ),明(míng )周(zhōu )召(zhào )之(zhī )业(yè ),王(wáng )若(ruò )用(yòng )之(zhī ),则(zé )楚(chǔ )安(ān )得(dé )世(shì )世(shì )堂(táng )堂(táng )方(fāng )数(shù )千(qiān )里(lǐ )乎(hū )?夫(fū )文(wén )王(wáng )在(zài )丰(fēng ),武(wǔ )王(wáng )在(zài )镐(gǎo ),百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )君(jūn )卒(zú )王(wáng )天(tiān )下(xià )。今(jīn )孔(kǒng )丘(qiū )得(dé )据(jù )土(tǔ )壤(rǎng ),贤(xián )弟(dì )子(zǐ )为(wéi )佐(zuǒ ),非(fēi )楚(chǔ )之(zhī )福(fú )也(yě )。”昭(zhāo )王(wáng )乃(nǎi )止(zhǐ )。其(qí )秋(qiū ),楚(chǔ )昭(zhāo )王(wáng )卒(zú )于(yú )城(chéng )父(fù )。

楚(chǔ )狂(kuáng )接(jiē )舆(yú )歌(gē )而(ér )过(guò )孔(kǒng )子(zǐ ),曰(yuē ):“凤(fèng )兮(xī )凤(fèng )兮(xī ),何(hé )德(dé )之(zhī )衰(shuāi )!往(wǎng )者(zhě )不(bú )可(kě )谏(jiàn )兮(xī ),来(lái )者(zhě )犹(yóu )可(kě )追(zhuī )也(yě )!已(yǐ )而(ér )已(yǐ )而(ér ),今(jīn )之(zhī )从(cóng )政(zhèng )者(zhě )殆(dài )而(ér )!”孔(kǒng )子(zǐ )下(xià ),欲(yù )与(yǔ )之(zhī )言(yán )。趋(qū )而(ér )去(qù ),弗(fú )得(dé )与(yǔ )之(zhī )言(yán )。

於(yú )是(shì )孔(kǒng )子(zǐ )自(zì )楚(chǔ )反(fǎn )乎(hū )卫(wèi )。是(shì )岁(suì )也(yě ),孔(kǒng )子(zǐ )年(nián )六(liù )十(shí )三(sān ),而(ér )鲁(lǔ )哀(āi )公(gōng )六(liù )年(nián )也(yě )。

其(qí )明(míng )年(nián ),吴(wú )与(yǔ )鲁(lǔ )会(huì )缯(zēng ),徵(zhēng )百(bǎi )牢(láo )。太(tài )宰(zǎi )嚭(pǐ )召(zhào )季(jì )康(kāng )子(zǐ )。康(kāng )子(zǐ )使(shǐ )子(zǐ )贡(gòng )往(wǎng ),然(rán )后(hòu )得(dé )已(yǐ )。

孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“鲁(lǔ )卫(wèi )之(zhī )政(zhèng ),兄(xiōng )弟(dì )也(yě )。”是(shì )时(shí ),卫(wèi )君(jūn )辄(zhé )父(fù )不(bú )得(dé )立(lì ),在(zài )外(wài ),诸(zhū )侯(hóu )数(shù )以(yǐ )为(wéi )让(ràng )。而(ér )孔(kǒng )子(zǐ )弟(dì )子(zǐ )多(duō )仕(shì )於(yú )卫(wèi ),卫(wèi )君(jūn )欲(yù )得(dé )孔(kǒng )子(zǐ )为(wéi )政(zhèng )。子(zǐ )路(lù )曰(yuē ):“卫(wèi )君(jūn )待(dài )子(zǐ )而(ér )为(wéi )政(zhèng ),子(zǐ )将(jiāng )奚(xī )先(xiān )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“必(bì )也(yě )正(zhèng )名(míng )乎(hū )!”子(zǐ )路(lù )曰(yuē ):“有(yǒu )是(shì )哉(zāi ),子(zǐ )之(zhī )迂(yū )也(yě )!何(hé )其(qí )正(zhèng )也(yě )?”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“野(yě )哉(zāi )由(yóu )也(yě )!夫(fū )名(míng )不(bú )正(zhèng )则(zé )言(yán )不(bú )顺(shùn ),言(yán )不(bú )顺(shùn )则(zé )事(shì )不(bú )成(chéng ),事(shì )不(bú )成(chéng )则(zé )礼(lǐ )乐(lè )不(bú )兴(xìng ),礼(lǐ )乐(lè )不(bú )兴(xìng )则(zé )刑(xíng )罚(fá )不(bú )中(zhōng ),刑(xíng )罚(fá )不(bú )中(zhōng )则(zé )民(mín )无(wú )所(suǒ )错(cuò )手(shǒu )足(zú )矣(yǐ )。夫(fū )君(jūn )子(zǐ )为(wéi )之(zhī )必(bì )可(kě )名(míng ),言(yán )之(zhī )必(bì )可(kě )行(háng )。君(jūn )子(zǐ )於(yú )其(qí )言(yán ),无(wú )所(suǒ )苟(gǒu )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。”

其(qí )明(míng )年(nián ),厓(yá )有(yǒu )为(wéi )季(jì )氏(shì )将(jiāng )师(shī ),与(yǔ )齐(qí )战(zhàn )於(yú )郎(láng ),克(kè )之(zhī )。季(jì )康(kāng )子(zǐ )曰(yuē ):“子(zǐ )之(zhī )於(yú )军(jūn )旅(lǚ ),学(xué )之(zhī )乎(hū )?性(xìng )之(zhī )乎(hū )?”厓(yá )有(yǒu )曰(yuē ):“学(xué )之(zhī )於(yú )孔(kǒng )子(zǐ )。”季(jì )康(kāng )子(zǐ )曰(yuē ):“孔(kǒng )子(zǐ )何(hé )如(rú )人(rén )哉(zāi )?”对(duì )曰(yuē ):“用(yòng )之(zhī )有(yǒu )名(míng );播(bō )之(zhī )百(bǎi )姓(xìng ),质(zhì )诸(zhū )鬼(guǐ )神(shén )而(ér )无(wú )憾(hàn )。求(qiú )之(zhī )至(zhì )於(yú )此(cǐ )道(dào ),虽(suī )累(lèi )千(qiān )社(shè ),夫(fū )子(zǐ )不(bú )利(lì )也(yě )。”康(kāng )子(zǐ )曰(yuē ):“我(wǒ )欲(yù )召(zhào )之(zhī ),可(kě )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“欲(yù )召(zhào )之(zhī ),则(zé )毋(wú )以(yǐ )小(xiǎo )人(rén )固(gù )之(zhī ),则(zé )可(kě )矣(yǐ )。”而(ér )卫(wèi )孔(kǒng )文(wén )子(zǐ )将(jiāng )攻(gōng )太(tài )叔(shū ),问(wèn )策(cè )於(yú )仲(zhòng )尼(ní )。仲(zhòng )尼(ní )辞(cí )不(bú )知(zhī ),退(tuì )而(ér )命(mìng )载(zǎi )而(ér )行(háng ),曰(yuē ):“鸟(niǎo )能(néng )择(zé )木(mù ),木(mù )岂(qǐ )能(néng )择(zé )鸟(niǎo )乎(hū )!”文(wén )子(zǐ )固(gù )止(zhǐ )。会(huì )季(jì )康(kāng )子(zǐ )逐(zhú )公(gōng )华(huá )、公(gōng )宾(bīn )、公(gōng )林(lín ),以(yǐ )币(bì )迎(yíng )孔(kǒng )子(zǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )归(guī )鲁(lǔ )。

孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )去(qù )鲁(lǔ )凡(fán )十(shí )四(sì )岁(suì )而(ér )反(fǎn )乎(hū )鲁(lǔ )。

鲁(lǔ )哀(āi )公(gōng )问(wèn )政(zhèng ),对(duì )曰(yuē ):“政(zhèng )在(zài )选(xuǎn )臣(chén )。”季(jì )康(kāng )子(zǐ )问(wèn )政(zhèng ),曰(yuē ):“举(jǔ )直(zhí )错(cuò )诸(zhū )枉(wǎng ),则(zé )枉(wǎng )者(zhě )直(zhí )。”康(kāng )子(zǐ )患(huàn )盗(dào ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“苟(gǒu )子(zǐ )之(zhī )不(bú )欲(yù ),虽(suī )赏(shǎng )之(zhī )不(bú )窃(qiè )。”然(rán )鲁(lǔ )终(zhōng )不(bú )能(néng )用(yòng )孔(kǒng )子(zǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )亦(yì )不(bú )求(qiú )仕(shì )。

孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )时(shí ),周(zhōu )室(shì )微(wēi )而(ér )礼(lǐ )乐(lè )废(fèi ),诗(shī )书(shū )缺(quē )。追(zhuī )迹(jì )三(sān )代(dài )之(zhī )礼(lǐ ),序(xù )书(shū )传(chuán ),上(shàng )纪(jì )唐(táng )虞(yú )之(zhī )际(jì ),下(xià )至(zhì )秦(qín )缪(miù ),编(biān )次(cì )其(qí )事(shì )。曰(yuē ):“夏(xià )礼(lǐ )吾(wú )能(néng )言(yán )之(zhī ),杞(qǐ )不(bú )足(zú )徵(zhēng )也(yě )。殷(yīn )礼(lǐ )吾(wú )能(néng )言(yán )之(zhī ),宋(sòng )不(bú )足(zú )徵(zhēng )也(yě )。足(zú ),则(zé )吾(wú )能(néng )徵(zhēng )之(zhī )矣(yǐ )。”观(guān )殷(yīn )夏(xià )所(suǒ )损(sǔn )益(yì ),曰(yuē ):“後(hòu )虽(suī )百(bǎi )世(shì )可(kě )知(zhī )也(yě ),以(yǐ )一(yī )文(wén )一(yī )质(zhì )。周(zhōu )监(jiān )二(èr )代(dài ),郁(yù )郁(yù )乎(hū )文(wén )哉(zāi )。吾(wú )从(cóng )周(zhōu )。”故(gù )书(shū )传(chuán )、礼(lǐ )记(jì )自(zì )孔(kǒng )氏(shì )。

孔(kǒng )子(zǐ )语(yǔ )鲁(lǔ )大(dà )师(shī ):“乐(lè )其(qí )可(kě )知(zhī )也(yě )。始(shǐ )作(zuò )翕(xī )如(rú ),纵(zòng )之(zhī )纯(chún )如(rú ),皦(jiǎo )如(rú ),绎(yì )如(rú )也(yě ),以(yǐ )成(chéng )。”“吾(wú )自(zì )卫(wèi )反(fǎn )鲁(lǔ ),然(rán )後(hòu )乐(lè )正(zhèng ),雅(yǎ )颂(sòng )各(gè )得(dé )其(qí )所(suǒ )。”

古(gǔ )者(zhě )诗(shī )三(sān )千(qiān )馀(yú )篇(piān ),及(jí )至(zhì )孔(kǒng )子(zǐ ),去(qù )其(qí )重(zhòng ),取(qǔ )可(kě )施(shī )於(yú )礼(lǐ )义(yì ),上(shàng )采(cǎi )契(qì )后(hòu )稷(jì ),中(zhōng )述(shù )殷(yīn )周(zhōu )之(zhī )盛(shèng ),至(zhì )幽(yōu )厉(lì )之(zhī )缺(quē ),始(shǐ )於(yú )衽(rèn )席(xí ),故(gù )曰(yuē )“关(guān )雎(jū )之(zhī )乱(luàn )以(yǐ )为(wéi )风(fēng )始(shǐ ),鹿(lù )鸣(míng )为(wéi )小(xiǎo )雅(yǎ )始(shǐ ),文(wén )王(wáng )为(wéi )大(dà )雅(yǎ )始(shǐ ),清(qīng )庙(miào )为(wéi )颂(sòng )始(shǐ )”。三(sān )百(bǎi )五(wǔ )篇(piān )孔(kǒng )子(zǐ )皆(jiē )弦(xián )歌(gē )之(zhī ),以(yǐ )求(qiú )合(hé )韶(sháo )武(wǔ )雅(yǎ )颂(sòng )之(zhī )音(yīn )。礼(lǐ )乐(lè )自(zì )此(cǐ )可(kě )得(dé )而(ér )述(shù ),以(yǐ )备(bèi )王(wáng )道(dào ),成(chéng )六(liù )艺(yì )。

孔(kǒng )子(zǐ )晚(wǎn )而(ér )喜(xǐ )易(yì ),序(xù )彖(tuàn )、系(xì )、象(xiàng )、说(shuō )卦(guà )、文(wén )言(yán )。读(dú )易(yì ),韦(wéi )编(biān )三(sān )绝(jué )。曰(yuē ):“假(jiǎ )我(wǒ )数(shù )年(nián ),若(ruò )是(shì ),我(wǒ )於(yú )易(yì )则(zé )彬(bīn )彬(bīn )矣(yǐ )。”

孔(kǒng )子(zǐ )以(yǐ )诗(shī )书(shū )礼(lǐ )乐(lè )教(jiāo ),弟(dì )子(zǐ )盖(gài )三(sān )千(qiān )焉(yān ),身(shēn )通(tōng )六(liù )艺(yì )者(zhě )七(qī )十(shí )有(yǒu )二(èr )人(rén )。如(rú )颜(yán )浊(zhuó )邹(zōu )之(zhī )徒(tú ),颇(pō )受(shòu )业(yè )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng )。

孔(kǒng )子(zǐ )以(yǐ )四(sì )教(jiāo ):文(wén ),行(háng ),忠(zhōng ),信(xìn )。绝(jué )四(sì ):毋(wú )意(yì ),毋(wú )必(bì ),毋(wú )固(gù ),毋(wú )我(wǒ )。所(suǒ )慎(shèn ):齐(qí ),战(zhàn ),疾(jí )。子(zǐ )罕(hǎn )言(yán )利(lì )与(yǔ )命(mìng )与(yǔ )仁(rén )。不(bú )愤(fèn )不(bú )启(qǐ ),举(jǔ )一(yī )隅(yú )不(bú )以(yǐ )三(sān )隅(yú )反(fǎn ),则(zé )弗(fú )复(fù )也(yě )。

其(qí )於(yú )乡(xiāng )党(dǎng ),恂(xún )恂(xún )似(sì )不(bú )能(néng )言(yán )者(zhě )。其(qí )於(yú )宗(zōng )庙(miào )朝(cháo )廷(tíng ),辩(biàn )辩(biàn )言(yán ),唯(wéi )谨(jǐn )尔(ěr )。朝(cháo ),与(yǔ )上(shàng )大(dà )夫(fū )言(yán ),訚(yín )訚(yín )如(rú )也(yě );与(yǔ )下(xià )大(dà )夫(fū )言(yán ),侃(kǎn )侃(kǎn )如(rú )也(yě )。

入(rù )公(gōng )门(mén ),鞠(jū )躬(gōng )如(rú )也(yě );趋(qū )进(jìn ),翼(yì )如(rú )也(yě )。君(jūn )召(zhào )使(shǐ )儐(bīn ),色(sè )勃(bó )如(rú )也(yě )。君(jūn )命(mìng )召(zhào ),不(bú )俟(sì )驾(jià )行(háng )矣(yǐ )。

鱼(yú )馁(něi ),肉(ròu )败(bài ),割(gē )不(bú )正(zhèng ),不(bú )食(shí )。席(xí )不(bú )正(zhèng ),不(bú )坐(zuò )。食(shí )於(yú )有(yǒu )丧(sàng )者(zhě )之(zhī )侧(cè ),未(wèi )尝(cháng )饱(bǎo )也(yě )。

是(shì )日(rì )哭(kū ),则(zé )不(bú )歌(gē )。见(jiàn )齐(qí )衰(shuāi )、瞽(gǔ )者(zhě ),虽(suī )童(tóng )子(zǐ )必(bì )变(biàn )。

“三(sān )人(rén )行(háng ),必(bì )得(dé )我(wǒ )师(shī )。”“德(dé )之(zhī )不(bú )脩(yǒu ),学(xué )之(zhī )不(bú )讲(jiǎng ),闻(wén )义(yì )不(bú )能(néng )徙(xǐ ),不(bú )善(shàn )不(bú )能(néng )改(gǎi ),是(shì )吾(wú )忧(yōu )也(yě )。”使(shǐ )人(rén )歌(gē ),善(shàn ),则(zé )使(shǐ )复(fù )之(zhī ),然(rán )后(hòu )和(hé )之(zhī )。

子(zǐ )不(bú )语(yǔ ):怪(guài ),力(lì ),乱(luàn ),神(shén )。

子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“夫(fū )子(zǐ )之(zhī )文(wén )章(zhāng ),可(kě )得(dé )闻(wén )也(yě )。夫(fū )子(zǐ )言(yán )天(tiān )道(dào )与(yǔ )性(xìng )命(mìng ),弗(fú )可(kě )得(dé )闻(wén )也(yě )已(yǐ )。”颜(yán )渊(yuān )喟(kuì )然(rán )叹(tàn )曰(yuē ):“仰(yǎng )之(zhī )弥(mí )高(gāo ),钻(zuàn )之(zhī )弥(mí )坚(jiān )。瞻(zhān )之(zhī )在(zài )前(qián ),忽(hū )焉(yān )在(zài )後(hòu )。夫(fū )子(zǐ )循(xún )循(xún )然(rán )善(shàn )诱(yòu )人(rén ),博(bó )我(wǒ )以(yǐ )文(wén ),约(yuē )我(wǒ )以(yǐ )礼(lǐ ),欲(yù )罢(bà )不(bú )能(néng )。既(jì )竭(jié )我(wǒ )才(cái ),如(rú )有(yǒu )所(suǒ )立(lì ),卓(zhuó )尔(ěr )。虽(suī )欲(yù )从(cóng )之(zhī ),蔑(miè )由(yóu )也(yě )已(yǐ )。”达(dá )巷(xiàng )党(dǎng )人(rén )曰(yuē ):“大(dà )哉(zāi )孔(kǒng )子(zǐ ),博(bó )学(xué )而(ér )无(wú )所(suǒ )成(chéng )名(míng )。”子(zǐ )闻(wén )之(zhī )曰(yuē ):“我(wǒ )何(hé )执(zhí )?执(zhí )御(yù )乎(hū )?执(zhí )射(shè )乎(hū )?我(wǒ )执(zhí )御(yù )矣(yǐ )。”牢(láo )曰(yuē ):“子(zǐ )云(yún )“不(bú )试(shì ),故(gù )艺(yì )”。”

鲁(lǔ )哀(āi )公(gōng )十(shí )四(sì )年(nián )春(chūn ),狩(shòu )大(dà )野(yě )。叔(shū )孙(sūn )氏(shì )车(chē )子(zǐ )鉏(chú )商(shāng )获(huò )兽(shòu ),以(yǐ )为(wéi )不(bú )祥(xiáng )。仲(zhòng )尼(ní )视(shì )之(zhī ),曰(yuē ):“麟(lín )也(yě )。”取(qǔ )之(zhī )。曰(yuē ):“河(hé )不(bú )出(chū )图(tú ),雒(luò )不(bú )出(chū )书(shū ),吾(wú )已(yǐ )矣(yǐ )夫(fū )!”颜(yán )渊(yuān )死(sǐ ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“天(tiān )丧(sàng )予(yǔ )!”及(jí )西(xī )狩(shòu )见(jiàn )麟(lín ),曰(yuē ):“吾(wú )道(dào )穷(qióng )矣(yǐ )!”喟(kuì )然(rán )叹(tàn )曰(yuē ):“莫(mò )知(zhī )我(wǒ )夫(fū )!”子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“何(hé )为(wéi )莫(mò )知(zhī )子(zǐ )?”子(zǐ )曰(yuē ):“不(bú )怨(yuàn )天(tiān ),不(bú )尤(yóu )人(rén ),下(xià )学(xué )而(ér )上(shàng )达(dá ),知(zhī )我(wǒ )者(zhě )其(qí )天(tiān )乎(hū )!”

“不(bú )降(jiàng )其(qí )志(zhì ),不(bú )辱(rǔ )其(qí )身(shēn ),伯(bó )夷(yí )、叔(shū )齐(qí )乎(hū )!”谓(wèi )“柳(liǔ )下(xià )惠(huì )、少(shǎo )连(lián )降(jiàng )志(zhì )辱(rǔ )身(shēn )矣(yǐ )”。谓(wèi )“虞(yú )仲(zhòng )、夷(yí )逸(yì )隐(yǐn )居(jū )放(fàng )言(yán ),行(háng )中(zhōng )清(qīng ),废(fèi )中(zhōng )权(quán )”。“我(wǒ )则(zé )异(yì )於(yú )是(shì ),无(wú )可(kě )无(wú )不(bú )可(kě )。”

子(zǐ )曰(yuē ):“弗(fú )乎(hū )弗(fú )乎(hū ),君(jūn )子(zǐ )病(bìng )没(méi )世(shì )而(ér )名(míng )不(bú )称(chēng )焉(yān )。吾(wú )道(dào )不(bú )行(háng )矣(yǐ ),吾(wú )何(hé )以(yǐ )自(zì )见(jiàn )於(yú )後(hòu )世(shì )哉(zāi )?”乃(nǎi )因(yīn )史(shǐ )记(jì )作(zuò )春(chūn )秋(qiū ),上(shàng )至(zhì )隐(yǐn )公(gōng ),下(xià )讫(qì )哀(āi )公(gōng )十(shí )四(sì )年(nián ),十(shí )二(èr )公(gōng )。据(jù )鲁(lǔ ),亲(qīn )周(zhōu ),故(gù )殷(yīn ),运(yùn )之(zhī )三(sān )代(dài )。约(yuē )其(qí )文(wén )辞(cí )而(ér )指(zhǐ )博(bó )。故(gù )吴(wú )楚(chǔ )之(zhī )君(jūn )自(zì )称(chēng )王(wáng ),而(ér )春(chūn )秋(qiū )贬(biǎn )之(zhī )曰(yuē )“子(zǐ )”;践(jiàn )土(tǔ )之(zhī )会(huì )实(shí )召(zhào )周(zhōu )天(tiān )子(zǐ ),而(ér )春(chūn )秋(qiū )讳(huì )之(zhī )曰(yuē )“天(tiān )王(wáng )狩(shòu )於(yú )河(hé )阳(yáng )”:推(tuī )此(cǐ )类(lèi )以(yǐ )绳(shéng )当(dāng )世(shì )。贬(biǎn )损(sǔn )之(zhī )义(yì ),後(hòu )有(yǒu )王(wáng )者(zhě )举(jǔ )而(ér )开(kāi )之(zhī )。春(chūn )秋(qiū )之(zhī )义(yì )行(háng ),则(zé )天(tiān )下(xià )乱(luàn )臣(chén )贼(zéi )子(zǐ )惧(jù )焉(yān )。

孔(kǒng )子(zǐ )在(zài )位(wèi )听(tīng )讼(sòng ),文(wén )辞(cí )有(yǒu )可(kě )与(yǔ )人(rén )共(gòng )者(zhě ),弗(fú )独(dú )有(yǒu )也(yě )。至(zhì )於(yú )为(wéi )春(chūn )秋(qiū ),笔(bǐ )则(zé )笔(bǐ ),削(xuē )则(zé )削(xuē ),子(zǐ )夏(xià )之(zhī )徒(tú )不(bú )能(néng )赞(zàn )一(yī )辞(cí )。弟(dì )子(zǐ )受(shòu )春(chūn )秋(qiū ),孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“後(hòu )世(shì )知(zhī )丘(qiū )者(zhě )以(yǐ )春(chūn )秋(qiū ),而(ér )罪(zuì )丘(qiū )者(zhě )亦(yì )以(yǐ )春(chūn )秋(qiū )。”

明(míng )岁(suì ),子(zǐ )路(lù )死(sǐ )於(yú )卫(wèi )。孔(kǒng )子(zǐ )病(bìng ),子(zǐ )贡(gòng )请(qǐng )见(jiàn )。孔(kǒng )子(zǐ )方(fāng )负(fù )杖(zhàng )逍(xiāo )遥(yáo )於(yú )门(mén ),曰(yuē ):“赐(cì ),汝(rǔ )来(lái )何(hé )其(qí )晚(wǎn )也(yě )?”孔(kǒng )子(zǐ )因(yīn )叹(tàn ),歌(gē )曰(yuē ):“太(tài )山(shān )坏(huài )乎(hū )!梁(liáng )柱(zhù )摧(cuī )乎(hū )!哲(zhé )人(rén )萎(wěi )乎(hū )!”因(yīn )以(yǐ )涕(tì )下(xià )。谓(wèi )子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )无(wú )道(dào )久(jiǔ )矣(yǐ ),莫(mò )能(néng )宗(zōng )予(yǔ )。夏(xià )人(rén )殡(bìn )於(yú )东(dōng )阶(jiē ),周(zhōu )人(rén )於(yú )西(xī )阶(jiē ),殷(yīn )人(rén )两(liǎng )柱(zhù )间(jiān )。昨(zuó )暮(mù )予(yǔ )梦(mèng )坐(zuò )奠(diàn )两(liǎng )柱(zhù )之(zhī )间(jiān ),予(yǔ )始(shǐ )殷(yīn )人(rén )也(yě )。”後(hòu )七(qī )日(rì )卒(zú )。

孔(kǒng )子(zǐ )年(nián )七(qī )十(shí )三(sān ),以(yǐ )鲁(lǔ )哀(āi )公(gōng )十(shí )六(liù )年(nián )四(sì )月(yuè )己(jǐ )丑(chǒu )卒(zú )。

哀(āi )公(gōng )诔(lěi )之(zhī )曰(yuē ):“旻(mín )天(tiān )不(bú )吊(diào ),不(bú )玦(jué )遗(yí )一(yī )老(lǎo ),俾(bǐ )屏(píng )余(yú )一(yī )人(rén )以(yǐ )在(zài )位(wèi ),茕(qióng )茕(qióng )余(yú )在(zài )疚(jiù )。呜(wū )呼(hū )哀(āi )哉(zāi )!尼(ní )父(fù ),毋(wú )自(zì )律(lǜ )!”子(zǐ )贡(gòng )曰(yuē ):“君(jūn )其(qí )不(bú )没(méi )於(yú )鲁(lǔ )乎(hū )!夫(fū )子(zǐ )之(zhī )言(yán )曰(yuē ):“礼(lǐ )失(shī )则(zé )昏(hūn ),名(míng )失(shī )则(zé )愆(qiān )。失(shī )志(zhì )为(wéi )昏(hūn ),失(shī )所(suǒ )为(wéi )愆(qiān )。”生(shēng )不(bú )能(néng )用(yòng ),死(sǐ )而(ér )诔(lěi )之(zhī ),非(fēi )礼(lǐ )也(yě )。称(chēng )“余(yú )一(yī )人(rén )”,非(fēi )名(míng )也(yě )。”

孔(kǒng )子(zǐ )葬(zàng )鲁(lǔ )城(chéng )北(běi )泗(sì )上(shàng ),弟(dì )子(zǐ )皆(jiē )服(fú )三(sān )年(nián )。三(sān )年(nián )心(xīn )丧(sàng )毕(bì ),相(xiàng )诀(jué )而(ér )去(qù ),则(zé )哭(kū ),各(gè )复(fù )尽(jìn )哀(āi );或(huò )复(fù )留(liú )。唯(wéi )子(zǐ )赣(gàn )庐(lú )於(yú )冢(zhǒng )上(shàng ),凡(fán )六(liù )年(nián ),然(rán )後(hòu )去(qù )。弟(dì )子(zǐ )及(jí )鲁(lǔ )人(rén )往(wǎng )从(cóng )冢(zhǒng )而(ér )家(jiā )者(zhě )百(bǎi )有(yǒu )馀(yú )室(shì ),因(yīn )命(mìng )曰(yuē )孔(kǒng )里(lǐ )。鲁(lǔ )世(shì )世(shì )相(xiàng )传(chuán )以(yǐ )岁(suì )时(shí )奉(fèng )祠(cí )孔(kǒng )子(zǐ )冢(zhǒng ),而(ér )诸(zhū )儒(rú )亦(yì )讲(jiǎng )礼(lǐ )乡(xiāng )饮(yǐn )大(dà )射(shè )於(yú )孔(kǒng )子(zǐ )冢(zhǒng )。孔(kǒng )子(zǐ )冢(zhǒng )大(dà )一(yī )顷(qǐng )。故(gù )所(suǒ )居(jū )堂(táng )弟(dì )子(zǐ )内(nèi ),後(hòu )世(shì )因(yīn )庙(miào )藏(cáng )孔(kǒng )子(zǐ )衣(yī )冠(guàn )琴(qín )车(chē )书(shū ),至(zhì )于(yú )汉(hàn )二(èr )百(bǎi )馀(yú )年(nián )不(bú )绝(jué )。高(gāo )皇(huáng )帝(dì )过(guò )鲁(lǔ ),以(yǐ )太(tài )牢(láo )祠(cí )焉(yān )。诸(zhū )侯(hóu )卿(qīng )相(xiàng )至(zhì ),常(cháng )先(xiān )谒(yè )然(rán )後(hòu )从(cóng )政(zhèng )。

孔(kǒng )子(zǐ )生(shēng )鲤(lǐ ),字(zì )伯(bó )鱼(yú )。伯(bó )鱼(yú )年(nián )五(wǔ )十(shí ),先(xiān )孔(kǒng )子(zǐ )死(sǐ )。

伯(bó )鱼(yú )生(shēng )伋(fán ),字(zì )子(zǐ )思(sī ),年(nián )六(liù )十(shí )二(èr )。尝(cháng )困(kùn )於(yú )宋(sòng )。子(zǐ )思(sī )作(zuò )中(zhōng )庸(yōng )。

子(zǐ )思(sī )生(shēng )白(bái ),字(zì )子(zǐ )上(shàng ),年(nián )四(sì )十(shí )七(qī )。子(zǐ )上(shàng )生(shēng )求(qiú ),字(zì )子(zǐ )家(jiā ),年(nián )四(sì )十(shí )五(wǔ )。子(zǐ )家(jiā )生(shēng )箕(jī ),字(zì )子(zǐ )京(jīng ),年(nián )四(sì )十(shí )六(liù )。子(zǐ )京(jīng )生(shēng )穿(chuān ),字(zì )子(zǐ )高(gāo ),年(nián )五(wǔ )十(shí )一(yī )。子(zǐ )高(gāo )生(shēng )子(zǐ )慎(shèn ),年(nián )五(wǔ )十(shí )七(qī ),尝(cháng )为(wéi )魏(wèi )相(xiàng )。

子(zǐ )慎(shèn )生(shēng )鲋(fù ),年(nián )五(wǔ )十(shí )七(qī ),为(wéi )陈(chén )王(wáng )涉(shè )博(bó )士(shì ),死(sǐ )於(yú )陈(chén )下(xià )。

鲋(fù )弟(dì )子(zǐ )襄(xiāng ),年(nián )五(wǔ )十(shí )七(qī )。尝(cháng )为(wéi )孝(xiào )惠(huì )皇(huáng )帝(dì )博(bó )士(shì ),迁(qiān )为(wéi )长(zhǎng )沙(shā )太(tài )守(shǒu )。长(zhǎng )九(jiǔ )尺(chǐ )六(liù )寸(cùn )。

子(zǐ )襄(xiāng )生(shēng )忠(zhōng ),年(nián )五(wǔ )十(shí )七(qī )。忠(zhōng )生(shēng )武(wǔ ),武(wǔ )生(shēng )延(yán )年(nián )及(jí )安(ān )国(guó )。安(ān )国(guó )为(wéi )今(jīn )皇(huáng )帝(dì )博(bó )士(shì ),至(zhì )临(lín )淮(huái )太(tài )守(shǒu ),蚤(zǎo )卒(zú )。安(ān )国(guó )生(shēng )卬(áng ),卬(áng )生(shēng )驩(huān )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):诗(shī )有(yǒu )之(zhī ):“高(gāo )山(shān )仰(yǎng )止(zhǐ ),景(jǐng )行(háng )行(háng )止(zhǐ )。”虽(suī )不(bú )能(néng )至(zhì ),然(rán )心(xīn )乡(xiāng )往(wǎng )之(zhī )。余(yú )读(dú )孔(kǒng )氏(shì )书(shū ),想(xiǎng )见(jiàn )其(qí )为(wéi )人(rén )。適(shì )鲁(lǔ ),观(guān )仲(zhòng )尼(ní )庙(miào )堂(táng )车(chē )服(fú )礼(lǐ )器(qì ),诸(zhū )生(shēng )以(yǐ )时(shí )习(xí )礼(lǐ )其(qí )家(jiā ),余(yú )祗(zhī )回(huí )留(liú )之(zhī )不(bú )能(néng )去(qù )云(yún )。天(tiān )下(xià )君(jūn )王(wáng )至(zhì )于(yú )贤(xián )人(rén )众(zhòng )矣(yǐ ),当(dāng )时(shí )则(zé )荣(róng ),没(méi )则(zé )已(yǐ )焉(yān )。孔(kǒng )子(zǐ )布(bù )衣(yī ),传(chuán )十(shí )馀(yú )世(shì ),学(xué )者(zhě )宗(zōng )之(zhī )。自(zì )天(tiān )子(zǐ )王(wáng )侯(hóu ),中(zhōng )国(guó )言(yán )六(liù )艺(yì )者(zhě )折(shé )中(zhōng )於(yú )夫(fū )子(zǐ ),可(kě )谓(wèi )至(zhì )圣(shèng )矣(yǐ )!

孔(kǒng )子(zǐ )之(zhī )胄(zhòu ),出(chū )于(yú )商(shāng )国(guó )。弗(fú )父(fù )能(néng )让(ràng ),正(zhèng )考(kǎo )铭(míng )勒(lè )。防(fáng )叔(shū )来(lái )奔(bēn ),邹(zōu )人(rén )掎(jǐ )足(zú )。尼(ní )丘(qiū )诞(dàn )圣(shèng ),阙(què )里(lǐ )生(shēng )德(dé )。七(qī )十(shí )升(shēng )堂(táng ),四(sì )方(fāng )取(qǔ )则(zé )。卯(mǎo )诛(zhū )两(liǎng )观(guān ),摄(shè )相(xiàng )夹(jiá )谷(gǔ )。歌(gē )凤(fèng )遽(jù )衰(shuāi ),泣(qì )麟(lín )何(hé )促(cù )!九(jiǔ )流(liú )仰(yǎng )镜(jìng ),万(wàn )古(gǔ )钦(qīn )躅(zhú )。

阅读:26078

打赏捐助〔Donate〕>>>

《孔子世家》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库