正论【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《正论》 > 拼音版

世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě )曰(yuē ):“主(zhǔ )道(dào )利(lì )周(zhōu )。”是(shì )不(bú )然(rán )。

主(zhǔ )者(zhě )、民(mín )之(zhī )唱(chàng )也(yě ),上(shàng )者(zhě )、下(xià )之(zhī )仪(yí )也(yě )。彼(bǐ )将(jiāng )听(tīng )唱(chàng )而(ér )应(yīng ),视(shì )仪(yí )而(ér )动(dòng );唱(chàng )默(mò )则(zé )民(mín )无(wú )应(yīng )也(yě ),仪(yí )隐(yǐn )则(zé )下(xià )无(wú )动(dòng )也(yě );不(bú )应(yīng )不(bú )动(dòng ),则(zé )上(shàng )下(xià )无(wú )以(yǐ )相(xiàng )有(yǒu )也(yě )。若(ruò )是(shì ),则(zé )与(yǔ )无(wú )上(shàng )同(tóng )也(yě )!不(bú )祥(xiáng )莫(mò )大(dà )焉(yān )。故(gù )上(shàng )者(zhě )、下(xià )之(zhī )本(běn )也(yě )。上(shàng )宣(xuān )明(míng ),则(zé )下(xià )治(zhì )辨(biàn )矣(yǐ );上(shàng )端(duān )诚(chéng ),则(zé )下(xià )愿(yuàn )悫(què )矣(yǐ );上(shàng )公(gōng )正(zhèng ),则(zé )下(xià )易(yì )直(zhí )矣(yǐ )。治(zhì )辨(biàn )则(zé )易(yì )一(yī ),愿(yuàn )悫(què )则(zé )易(yì )使(shǐ ),易(yì )直(zhí )则(zé )易(yì )知(zhī )。易(yì )一(yī )则(zé )强(qiáng ),易(yì )使(shǐ )则(zé )功(gōng ),易(yì )知(zhī )则(zé )明(míng ),是(shì )治(zhì )之(zhī )所(suǒ )由(yóu )生(shēng )也(yě )。上(shàng )周(zhōu )密(mì ),则(zé )下(xià )疑(yí )玄(xuán )矣(yǐ );上(shàng )幽(yōu )险(xiǎn ),则(zé )下(xià )渐(jiàn )诈(zhà )矣(yǐ );上(shàng )偏(piān )曲(qǔ ),则(zé )下(xià )比(bǐ )周(zhōu )矣(yǐ )。疑(yí )玄(xuán )则(zé )难(nán )一(yī ),渐(jiàn )诈(zhà )则(zé )难(nán )使(shǐ ),比(bǐ )周(zhōu )则(zé )难(nán )知(zhī )。难(nán )一(yī )则(zé )不(bú )强(qiáng ),难(nán )使(shǐ )则(zé )不(bú )功(gōng ),难(nán )知(zhī )则(zé )不(bú )明(míng ),是(shì )乱(luàn )之(zhī )所(suǒ )由(yóu )作(zuò )也(yě )。故(gù )主(zhǔ )道(dào )利(lì )明(míng )不(bú )利(lì )幽(yōu ),利(lì )宣(xuān )不(bú )利(lì )周(zhōu )。故(gù )主(zhǔ )道(dào )明(míng )则(zé )下(xià )安(ān ),主(zhǔ )道(dào )幽(yōu )则(zé )下(xià )危(wēi )。故(gù )下(xià )安(ān )则(zé )贵(guì )上(shàng ),下(xià )危(wēi )则(zé )贱(jiàn )上(shàng )。故(gù )上(shàng )易(yì )知(zhī ),则(zé )下(xià )亲(qīn )上(shàng )矣(yǐ );上(shàng )难(nán )知(zhī ),则(zé )下(xià )畏(wèi )上(shàng )矣(yǐ )。下(xià )亲(qīn )上(shàng )则(zé )上(shàng )安(ān ),下(xià )畏(wèi )上(shàng )则(zé )上(shàng )危(wēi )。故(gù )主(zhǔ )道(dào )莫(mò )恶(è )乎(hū )难(nán )知(zhī ),莫(mò )危(wēi )乎(hū )使(shǐ )下(xià )畏(wèi )己(jǐ )。传(chuán )曰(yuē ):“恶(è )之(zhī )者(zhě )众(zhòng )则(zé )危(wēi )。”书(shū )曰(yuē ):“克(kè )明(míng )明(míng )德(dé )。”诗(shī )曰(yuē ):“明(míng )明(míng )在(zài )下(xià )。”故(gù )先(xiān )王(wáng )明(míng )之(zhī ),岂(qǐ )特(tè )玄(xuán )之(zhī )耳(ěr )哉(zāi )!

世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě )曰(yuē ):“桀(jié )纣(zhòu )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),汤(tāng )武(wǔ )篡(cuàn )而(ér )夺(duó )之(zhī )。”是(shì )不(bú )然(rán )。

以(yǐ )桀(jié )纣(zhòu )为(wéi )常(cháng )有(yǒu )天(tiān )下(xià )之(zhī )籍(jí )则(zé )然(rán ),亲(qīn )有(yǒu )天(tiān )下(xià )之(zhī )籍(jí )则(zé )不(bú )然(rán ),天(tiān )下(xià )谓(wèi )在(zài )桀(jié )纣(zhòu )则(zé )不(bú )然(rán )。古(gǔ )者(zhě )天(tiān )子(zǐ )千(qiān )官(guān ),诸(zhū )侯(hóu )百(bǎi )官(guān )。以(yǐ )是(shì )千(qiān )官(guān )也(yě ),令(lìng )行(háng )于(yú )诸(zhū )夏(xià )之(zhī )国(guó ),谓(wèi )之(zhī )王(wáng )。以(yǐ )是(shì )百(bǎi )官(guān )也(yě ),令(lìng )行(háng )于(yú )境(jìng )内(nèi ),国(guó )虽(suī )不(bú )安(ān ),不(bú )至(zhì )于(yú )废(fèi )易(yì )遂(suí )亡(wáng ),谓(wèi )之(zhī )君(jūn )。圣(shèng )王(wáng )之(zhī )子(zǐ )也(yě ),有(yǒu )天(tiān )下(xià )之(zhī )后(hòu )也(yě ),埶(zhí )籍(jí )之(zhī )所(suǒ )在(zài )也(yě ),天(tiān )下(xià )之(zhī )宗(zōng )室(shì )也(yě ),然(rán )而(ér )不(bú )材(cái )不(bú )中(zhōng ),内(nèi )则(zé )百(bǎi )姓(xìng )疾(jí )之(zhī ),外(wài )则(zé )诸(zhū )侯(hóu )叛(pàn )之(zhī ),近(jìn )者(zhě )境(jìng )内(nèi )不(bú )一(yī ),遥(yáo )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )听(tīng ),令(lìng )不(bú )行(háng )于(yú )境(jìng )内(nèi ),甚(shèn )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )侵(qīn )削(xuē )之(zhī ),攻(gōng )伐(fá )之(zhī )。若(ruò )是(shì ),则(zé )虽(suī )未(wèi )亡(wáng ),吾(wú )谓(wèi )之(zhī )无(wú )天(tiān )下(xià )矣(yǐ )。圣(shèng )王(wáng )没(méi ),有(yǒu )埶(zhí )籍(jí )者(zhě )罢(bà )不(bú )足(zú )以(yǐ )县(xiàn )天(tiān )下(xià ),天(tiān )下(xià )无(wú )君(jūn );诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )能(néng )德(dé )明(míng )威(wēi )积(jī ),海(hǎi )内(nèi )之(zhī )民(mín )莫(mò )不(bú )愿(yuàn )得(dé )以(yǐ )为(wéi )君(jūn )师(shī );然(rán )而(ér )暴(bào )国(guó )独(dú )侈(chǐ ),安(ān )能(néng )诛(zhū )之(zhī ),必(bì )不(bú )伤(shāng )害(hài )无(wú )罪(zuì )之(zhī )民(mín ),诛(zhū )暴(bào )国(guó )之(zhī )君(jūn ),若(ruò )诛(zhū )独(dú )夫(fū )。若(ruò )是(shì ),则(zé )可(kě )谓(wèi )能(néng )用(yòng )天(tiān )下(xià )矣(yǐ )。能(néng )用(yòng )天(tiān )下(xià )之(zhī )谓(wèi )王(wáng )。汤(tāng )武(wǔ )非(fēi )取(qǔ )天(tiān )下(xià )也(yě ),修(xiū )其(qí )道(dào ),行(háng )其(qí )义(yì ),兴(xìng )天(tiān )下(xià )之(zhī )同(tóng )利(lì ),除(chú )天(tiān )下(xià )之(zhī )同(tóng )害(hài ),而(ér )天(tiān )下(xià )归(guī )之(zhī )也(yě )。桀(jié )纣(zhòu )非(fēi )去(qù )天(tiān )下(xià )也(yě ),反(fǎn )禹(yǔ )汤(tāng )之(zhī )德(dé ),乱(luàn )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )分(fèn ),禽(qín )兽(shòu )之(zhī )行(háng ),积(jī )其(qí )凶(xiōng ),全(quán )其(qí )恶(è ),而(ér )天(tiān )下(xià )去(qù )之(zhī )也(yě )。天(tiān )下(xià )归(guī )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )王(wáng ),天(tiān )下(xià )去(qù )之(zhī )之(zhī )谓(wèi )亡(wáng )。故(gù )桀(jié )纣(zhòu )无(wú )天(tiān )下(xià ),汤(tāng )武(wǔ )不(bú )弒(shì )君(jūn ),由(yóu )此(cǐ )效(xiào )之(zhī )也(yě )。汤(tāng )武(wǔ )者(zhě ),民(mín )之(zhī )父(fù )母(mǔ )也(yě );桀(jié )纣(zhòu )者(zhě )、民(mín )之(zhī )怨(yuàn )贼(zéi )也(yě )。今(jīn )世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě ),以(yǐ )桀(jié )纣(zhòu )为(wéi )君(jūn ),而(ér )以(yǐ )汤(tāng )武(wǔ )为(wéi )弒(shì ),然(rán )则(zé )是(shì )诛(zhū )民(mín )之(zhī )父(fù )母(mǔ ),而(ér )师(shī )民(mín )之(zhī )怨(yuàn )贼(zéi )也(yě ),不(bú )祥(xiáng )莫(mò )大(dà )焉(yān )。以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )合(hé )为(wéi )君(jūn ),则(zé )天(tiān )下(xià )未(wèi )尝(cháng )合(hé )于(yú )桀(jié )纣(zhòu )也(yě )。然(rán )则(zé )以(yǐ )汤(tāng )武(wǔ )为(wéi )弒(shì ),则(zé )天(tiān )下(xià )未(wèi )尝(cháng )有(yǒu )说(shuō )也(yě ),直(zhí )堕(duò )之(zhī )耳(ěr )。

故(gù )天(tiān )子(zǐ )唯(wéi )其(qí )人(rén )。天(tiān )下(xià )者(zhě ),至(zhì )重(zhòng )也(yě ),非(fēi )至(zhì )强(qiáng )莫(mò )之(zhī )能(néng )任(rèn );至(zhì )大(dà )也(yě ),非(fēi )至(zhì )辨(biàn )莫(mò )之(zhī )能(néng )分(fèn );至(zhì )众(zhòng )也(yě ),非(fēi )至(zhì )明(míng )莫(mò )之(zhī )能(néng )和(hé )。此(cǐ )三(sān )至(zhì )者(zhě ),非(fēi )圣(shèng )人(rén )莫(mò )之(zhī )能(néng )尽(jìn )。故(gù )非(fēi )圣(shèng )人(rén )莫(mò )之(zhī )能(néng )王(wáng )。圣(shèng )人(rén )备(bèi )道(dào )全(quán )美(měi )者(zhě )也(yě ),是(shì )县(xiàn )天(tiān )下(xià )之(zhī )权(quán )称(chēng )也(yě )。桀(jié )纣(zhòu )者(zhě )、其(qí )志(zhì )虑(lǜ )至(zhì )险(xiǎn )也(yě ),其(qí )志(zhì )意(yì )至(zhì )闇(ān )也(yě ),其(qí )行(háng )为(wéi )至(zhì )乱(luàn )也(yě );亲(qīn )者(zhě )疏(shū )之(zhī ),贤(xián )者(zhě )贱(jiàn )之(zhī ),生(shēng )民(mín )怨(yuàn )之(zhī )。禹(yǔ )汤(tāng )之(zhī )后(hòu )也(yě ),而(ér )不(bú )得(dé )一(yī )人(rén )之(zhī )与(yǔ );刳(kū )比(bǐ )干(gàn ),囚(qiú )箕(jī )子(zǐ ),身(shēn )死(sǐ )国(guó )亡(wáng ),为(wéi )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )僇(liáo ),后(hòu )世(shì )之(zhī )言(yán )恶(è )者(zhě )必(bì )稽(jī )焉(yān ),是(shì )不(bú )容(róng )妻(qī )子(zǐ )之(zhī )数(shù )也(yě )。故(gù )至(zhì )贤(xián )畴(chóu )四(sì )海(hǎi ),汤(tāng )武(wǔ )是(shì )也(yě );至(zhì )罢(bà )不(bú )能(néng )容(róng )妻(qī )子(zǐ ),桀(jié )纣(zhòu )是(shì )也(yě )。今(jīn )世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě ),以(yǐ )桀(jié )纣(zhòu )为(wéi )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),而(ér )臣(chén )汤(tāng )武(wǔ ),岂(qǐ )不(bú )过(guò )甚(shèn )矣(yǐ )哉(zāi )!譬(pì )之(zhī ),是(shì )犹(yóu )伛(yǔ )巫(wū )跛(bǒ )匡(kuāng )大(dà )自(zì )以(yǐ )为(wéi )有(yǒu )知(zhī )也(yě )。

故(gù )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )夺(duó )人(rén )国(guó ),不(bú )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )夺(duó )人(rén )天(tiān )下(xià );可(kě )以(yǐ )有(yǒu )窃(qiè )国(guó ),不(bú )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )窃(qiè )天(tiān )下(xià )也(yě )。可(kě )以(yǐ )夺(duó )之(zhī )者(zhě )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )国(guó ),而(ér )不(bú )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )天(tiān )下(xià );窃(qiè )可(kě )以(yǐ )得(dé )国(guó ),而(ér )不(bú )可(kě )以(yǐ )得(dé )天(tiān )下(xià )。是(shì )何(hé )也(yě )?曰(yuē ):国(guó )、小(xiǎo )具(jù )也(yě ),可(kě )以(yǐ )小(xiǎo )人(rén )有(yǒu )也(yě ),可(kě )以(yǐ )小(xiǎo )道(dào )得(dé )也(yě ),可(kě )以(yǐ )小(xiǎo )力(lì )持(chí )也(yě );天(tiān )下(xià )者(zhě )、大(dà )具(jù )也(yě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )小(xiǎo )人(rén )有(yǒu )也(yě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )小(xiǎo )道(dào )得(dé )也(yě ),不(bú )可(kě )以(yǐ )小(xiǎo )力(lì )持(chí )也(yě )。国(guó )者(zhě )、小(xiǎo )人(rén )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )之(zhī ),然(rán )而(ér )未(wèi )必(bì )不(bú )亡(wáng )也(yě );天(tiān )下(xià )者(zhě ),至(zhì )大(dà )也(yě ),非(fēi )圣(shèng )人(rén )莫(mò )之(zhī )能(néng )有(yǒu )也(yě )。

世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě )曰(yuē ):“治(zhì )古(gǔ )无(wú )肉(ròu )刑(xíng ),而(ér )有(yǒu )象(xiàng )刑(xíng ):墨(mò )黥(qíng ),慅(cǎo )婴(yīng ),共(gòng )、艾(ài )毕(bì ),剕(fèi )、枲(xǐ )屦(jù ),杀(shā )、赭(zhě )衣(yī )而(ér )不(bú )纯(chún )。治(zhì )古(gǔ )如(rú )是(shì )。”是(shì )不(bú )然(rán )。

以(yǐ )为(wéi )治(zhì )邪(xié )?则(zé )人(rén )固(gù )莫(mò )触(chù )罪(zuì ),非(fēi )独(dú )不(bú )用(yòng )肉(ròu )刑(xíng ),亦(yì )不(bú )用(yòng )象(xiàng )刑(xíng )矣(yǐ )。以(yǐ )为(wéi )人(rén )或(huò )触(chù )罪(zuì )矣(yǐ ),而(ér )直(zhí )轻(qīng )其(qí )刑(xíng ),然(rán )则(zé )是(shì )杀(shā )人(rén )者(zhě )不(bú )死(sǐ ),伤(shāng )人(rén )者(zhě )不(bú )刑(xíng )也(yě )。罪(zuì )至(zhì )重(zhòng )而(ér )刑(xíng )至(zhì )轻(qīng ),庸(yōng )人(rén )不(bú )知(zhī )恶(è )矣(yǐ ),乱(luàn )莫(mò )大(dà )焉(yān )。凡(fán )刑(xíng )人(rén )之(zhī )本(běn ),禁(jìn )暴(bào )恶(è )恶(è ),且(qiě )惩(chéng )其(qí )未(wèi )也(yě )。杀(shā )人(rén )者(zhě )不(bú )死(sǐ ),而(ér )伤(shāng )人(rén )者(zhě )不(bú )刑(xíng ),是(shì )谓(wèi )惠(huì )暴(bào )而(ér )宽(kuān )贼(zéi )也(yě ),非(fēi )恶(è )恶(è )也(yě )。故(gù )象(xiàng )刑(xíng )殆(dài )非(fēi )生(shēng )于(yú )治(zhì )古(gǔ ),并(bìng )起(qǐ )于(yú )乱(luàn )今(jīn )也(yě )。

治(zhì )古(gǔ )不(bú )然(rán )。凡(fán )爵(jué )列(liè )、官(guān )职(zhí )、赏(shǎng )庆(qìng )、刑(xíng )罚(fá ),皆(jiē )报(bào )也(yě ),以(yǐ )类(lèi )相(xiàng )从(cóng )者(zhě )也(yě )。一(yī )物(wù )失(shī )称(chēng ),乱(luàn )之(zhī )端(duān )也(yě )。夫(fū )德(dé )不(bú )称(chēng )位(wèi ),能(néng )不(bú )称(chēng )官(guān ),赏(shǎng )不(bú )当(dāng )功(gōng ),罚(fá )不(bú )当(dāng )罪(zuì ),不(bú )祥(xiáng )莫(mò )大(dà )焉(yān )。昔(xī )者(zhě )武(wǔ )王(wáng )伐(fá )有(yǒu )商(shāng ),诛(zhū )纣(zhòu ),断(duàn )其(qí )首(shǒu ),县(xiàn )之(zhī )赤(chì )旆(pèi )。夫(fū )征(zhēng )暴(bào )诛(zhū )悍(hàn ),治(zhì )之(zhī )盛(shèng )也(yě )。杀(shā )人(rén )者(zhě )死(sǐ ),伤(shāng )人(rén )者(zhě )刑(xíng ),是(shì )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě ),未(wèi )有(yǒu )知(zhī )其(qí )所(suǒ )由(yóu )来(lái )者(zhě )也(yě )。

刑(xíng )称(chēng )罪(zuì ),则(zé )治(zhì );不(bú )称(chēng )罪(zuì ),则(zé )乱(luàn )。故(gù )治(zhì )则(zé )刑(xíng )重(zhòng ),乱(luàn )则(zé )刑(xíng )轻(qīng ),犯(fàn )治(zhì )之(zhī )罪(zuì )固(gù )重(zhòng ),犯(fàn )乱(luàn )之(zhī )罪(zuì )固(gù )轻(qīng )也(yě )。书(shū )曰(yuē ):“刑(xíng )罚(fá )世(shì )轻(qīng )世(shì )重(zhòng )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě )曰(yuē ):“汤(tāng )武(wǔ )不(bú )善(shàn )禁(jìn )令(lìng )。”曰(yuē ):“是(shì )何(hé )也(yě )?”曰(yuē ):“楚(chǔ )越(yuè )不(bú )受(shòu )制(zhì )。”是(shì )不(bú )然(rán )。

汤(tāng )武(wǔ )者(zhě )、至(zhì )天(tiān )下(xià )之(zhī )善(shàn )禁(jìn )令(lìng )者(zhě )也(yě )。汤(tāng )居(jū )亳(bó ),武(wǔ )王(wáng )居(jū )鄗(hào ),皆(jiē )百(bǎi )里(lǐ )之(zhī )地(dì )也(yě ),天(tiān )下(xià )为(wéi )一(yī ),诸(zhū )侯(hóu )为(wéi )臣(chén ),通(tōng )达(dá )之(zhī )属(shǔ ),莫(mò )不(bú )振(zhèn )动(dòng )从(cóng )服(fú )以(yǐ )化(huà )顺(shùn )之(zhī ),曷(hé )为(wéi )楚(chǔ )越(yuè )独(dú )不(bú )受(shòu )制(zhì )也(yě )!

彼(bǐ )王(wáng )者(zhě )之(zhī )制(zhì )也(yě ),视(shì )形(xíng )埶(zhí )而(ér )制(zhì )械(xiè )用(yòng ),称(chēng )远(yuǎn )迩(ěr )而(ér )等(děng )贡(gòng )献(xiàn ),岂(qǐ )必(bì )齐(qí )哉(zāi )!故(gù )鲁(lǔ )人(rén )以(yǐ )榶(táng ),卫(wèi )人(rén )用(yòng )柯(kē ),齐(qí )人(rén )用(yòng )一(yī )革(gé ),土(tǔ )地(dì )刑(xíng )制(zhì )不(bú )同(tóng )者(zhě ),械(xiè )用(yòng )、备(bèi )饰(shì )不(bú )可(kě )不(bú )异(yì )也(yě )。故(gù )诸(zhū )夏(xià )之(zhī )国(guó )同(tóng )服(fú )同(tóng )仪(yí ),蛮(mán )、夷(yí )、戎(róng )、狄(dí )之(zhī )国(guó )同(tóng )服(fú )不(bú )同(tóng )制(zhì )。封(fēng )内(nèi )甸(diàn )服(fú ),封(fēng )外(wài )侯(hóu )服(fú ),侯(hóu )卫(wèi )宾(bīn )服(fú ),蛮(mán )夷(yí )要(yào )服(fú ),戎(róng )狄(dí )荒(huāng )服(fú )。甸(diàn )服(fú )者(zhě )祭(jì ),侯(hóu )服(fú )者(zhě )祀(sì ),宾(bīn )服(fú )者(zhě )享(xiǎng ),要(yào )服(fú )者(zhě )贡(gòng ),荒(huāng )服(fú )者(zhě )终(zhōng )王(wáng )。日(rì )祭(jì )、月(yuè )祀(sì )、时(shí )享(xiǎng )、岁(suì )贡(gòng )、终(zhōng )王(wáng ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )视(shì )形(xíng )埶(zhí )而(ér )制(zhì )械(xiè )用(yòng ),称(chēng )远(yuǎn )近(jìn )而(ér )等(děng )贡(gòng )献(xiàn );是(shì )王(wáng )者(zhě )之(zhī )制(zhì )也(yě )。

彼(bǐ )楚(chǔ )越(yuè )者(zhě ),且(qiě )时(shí )享(xiǎng )、岁(suì )贡(gòng ),终(zhōng )王(wáng )之(zhī )属(shǔ )也(yě ),必(bì )齐(qí )之(zhī )日(rì )祭(jì )月(yuè )祀(sì )之(zhī )属(shǔ ),然(rán )后(hòu )曰(yuē )受(shòu )制(zhì )邪(xié )?是(shì )规(guī )磨(mó )之(zhī )说(shuō )也(yě )。沟(gōu )中(zhōng )之(zhī )瘠(jí )也(yě ),则(zé )未(wèi )足(zú )与(yǔ )及(jí )王(wáng )者(zhě )之(zhī )制(zhì )也(yě )。语(yǔ )曰(yuē ):“浅(qiǎn )不(bú )足(zú )与(yǔ )测(cè )深(shēn ),愚(yú )不(bú )足(zú )与(yǔ )谋(móu )智(zhì ),坎(kǎn )井(jǐng )之(zhī )蛙(wā ),不(bú )可(kě )与(yǔ )语(yǔ )东(dōng )海(hǎi )之(zhī )乐(lè )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě )曰(yuē ):“尧(yáo )舜(shùn )擅(shàn )让(ràng )。”是(shì )不(bú )然(rán )。

天(tiān )子(zǐ )者(zhě ),埶(zhí )位(wèi )至(zhì )尊(zūn ),无(wú )敌(dí )于(yú )天(tiān )下(xià ),夫(fū )有(yǒu )谁(shuí )与(yǔ )让(ràng )矣(yǐ )?道(dào )德(dé )纯(chún )备(bèi ),智(zhì )惠(huì )甚(shèn )明(míng ),南(nán )面(miàn )而(ér )听(tīng )天(tiān )下(xià ),生(shēng )民(mín )之(zhī )属(shǔ )莫(mò )不(bú )震(zhèn )动(dòng )从(cóng )服(fú )以(yǐ )化(huà )顺(shùn )之(zhī )。天(tiān )下(xià )无(wú )隐(yǐn )士(shì ),无(wú )遗(yí )善(shàn ),同(tóng )焉(yān )者(zhě )是(shì )也(yě ),异(yì )焉(yān )者(zhě )非(fēi )也(yě )。夫(fū )有(yǒu )恶(è )擅(shàn )天(tiān )下(xià )矣(yǐ )。

曰(yuē ):“死(sǐ )而(ér )擅(shàn )之(zhī )。”是(shì )又(yòu )不(bú )然(rán )。

圣(shèng )王(wáng )在(zài )上(shàng ),决(jué )德(dé )而(ér )定(dìng )次(cì ),量(liàng )能(néng )而(ér )授(shòu )官(guān ),皆(jiē )使(shǐ )民(mín )载(zǎi )其(qí )事(shì )而(ér )各(gè )得(dé )其(qí )宜(yí )。不(bú )能(néng )以(yǐ )义(yì )制(zhì )利(lì ),不(bú )能(néng )以(yǐ )伪(wěi )饰(shì )性(xìng ),则(zé )兼(jiān )以(yǐ )为(wéi )民(mín )。圣(shèng )王(wáng )已(yǐ )没(méi ),天(tiān )下(xià )无(wú )圣(shèng ),则(zé )固(gù )莫(mò )足(zú )以(yǐ )擅(shàn )天(tiān )下(xià )矣(yǐ )。天(tiān )下(xià )有(yǒu )圣(shèng ),而(ér )在(zài )后(hòu )子(zǐ )者(zhě ),则(zé )天(tiān )下(xià )不(bú )离(lí ),朝(cháo )不(bú )易(yì )位(wèi ),国(guó )不(bú )更(gèng )制(zhì ),天(tiān )下(xià )厌(yàn )然(rán ),与(yǔ )乡(xiāng )无(wú )以(yǐ )异(yì )也(yě );以(yǐ )尧(yáo )继(jì )尧(yáo ),夫(fū )又(yòu )何(hé )变(biàn )之(zhī )有(yǒu )矣(yǐ )!圣(shèng )不(bú )在(zài )后(hòu )子(zǐ )而(ér )在(zài )三(sān )公(gōng ),则(zé )天(tiān )下(xià )如(rú )归(guī ),犹(yóu )复(fù )而(ér )振(zhèn )之(zhī )矣(yǐ )。天(tiān )下(xià )厌(yàn )然(rán ),与(yǔ )乡(xiāng )无(wú )以(yǐ )异(yì )也(yě );以(yǐ )尧(yáo )继(jì )尧(yáo ),夫(fū )又(yòu )何(hé )变(biàn )之(zhī )有(yǒu )矣(yǐ )!唯(wéi )其(qí )徙(xǐ )朝(cháo )改(gǎi )制(zhì )为(wéi )难(nán )。故(gù )天(tiān )子(zǐ )生(shēng )则(zé )天(tiān )下(xià )一(yī )隆(lóng ),致(zhì )顺(shùn )而(ér )治(zhì ),论(lùn )德(dé )而(ér )定(dìng )次(cì ),死(sǐ )则(zé )能(néng )任(rèn )天(tiān )下(xià )者(zhě )必(bì )有(yǒu )之(zhī )矣(yǐ )。夫(fū )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )分(fèn )尽(jìn )矣(yǐ ),擅(shàn )让(ràng )恶(è )用(yòng )矣(yǐ )哉(zāi )!

曰(yuē ):“老(lǎo )衰(shuāi )而(ér )擅(shàn )。”是(shì )又(yòu )不(bú )然(rán )。

血(xuè )气(qì )筋(jīn )力(lì )则(zé )有(yǒu )衰(shuāi ),若(ruò )夫(fū )智(zhì )虑(lǜ )取(qǔ )舍(shě )则(zé )无(wú )衰(shuāi )。

曰(yuē ):“老(lǎo )者(zhě )不(bú )堪(kān )其(qí )劳(láo )而(ér )休(xiū )也(yě )。”是(shì )又(yòu )畏(wèi )事(shì )者(zhě )之(zhī )议(yì )也(yě )。

天(tiān )子(zǐ )者(zhě )埶(zhí )至(zhì )重(zhòng )而(ér )形(xíng )至(zhì )佚(yì ),心(xīn )至(zhì )愉(yú )而(ér )志(zhì )无(wú )所(suǒ )诎(qū ),而(ér )形(xíng )不(bú )为(wéi )劳(láo ),尊(zūn )无(wú )上(shàng )矣(yǐ )。衣(yī )被(bèi )则(zé )服(fú )五(wǔ )采(cǎi ),杂(zá )间(jiān )色(sè ),重(zhòng )文(wén )绣(xiù ),加(jiā )饰(shì )之(zhī )以(yǐ )珠(zhū )玉(yù );食(shí )饮(yǐn )则(zé )重(zhòng )大(dà )牢(láo )而(ér )备(bèi )珍(zhēn )怪(guài ),期(qī )臭(chòu )味(wèi ),曼(màn )而(ér )馈(kuì ),伐(fá )皋(gāo )而(ér )食(shí ),雍(yōng )而(ér )彻(chè )乎(hū )五(wǔ )祀(sì ),执(zhí )荐(jiàn )者(zhě )百(bǎi )余(yú )人(rén ),侍(shì )西(xī )房(fáng );居(jū )则(zé )设(shè )张(zhāng )容(róng ),负(fù )依(yī )而(ér )坐(zuò ),诸(zhū )侯(hóu )趋(qū )走(zǒu )乎(hū )堂(táng )下(xià );出(chū )户(hù )而(ér )巫(wū )觋(xí )有(yǒu )事(shì ),出(chū )门(mén )而(ér )宗(zōng )祝(zhù )有(yǒu )事(shì ),乘(chéng )大(dà )路(lù )趋(qū )越(yuè )席(xí )以(yǐ )养(yǎng )安(ān ),侧(cè )载(zǎi )睪(yì )芷(zhǐ )以(yǐ )养(yǎng )鼻(bí ),前(qián )有(yǒu )错(cuò )衡(héng )以(yǐ )养(yǎng )目(mù ),和(hé )鸾(luán )之(zhī )声(shēng ),步(bù )中(zhōng )武(wǔ )象(xiàng ),趋(qū )中(zhōng )韶(sháo )护(hù )以(yǐ )养(yǎng )耳(ěr ),三(sān )公(gōng )奉(fèng )軶(è )、持(chí )纳(nà ),诸(zhū )侯(hóu )持(chí )轮(lún )、挟(jiā )舆(yú )、先(xiān )马(mǎ ),大(dà )侯(hóu )编(biān )后(hòu ),大(dà )夫(fū )次(cì )之(zhī ),小(xiǎo )侯(hóu )元(yuán )士(shì )次(cì )之(zhī ),庶(shù )士(shì )介(jiè )而(ér )夹(jiá )道(dào ),庶(shù )人(rén )隐(yǐn )窜(cuàn ),莫(mò )敢(gǎn )视(shì )望(wàng )。居(jū )如(rú )大(dà )神(shén ),动(dòng )如(rú )天(tiān )帝(dì )。持(chí )老(lǎo )养(yǎng )衰(shuāi ),犹(yóu )有(yǒu )善(shàn )于(yú )是(shì )者(zhě )与(yǔ )?不(bú )老(lǎo )者(zhě )、休(xiū )也(yě ),休(xiū )犹(yóu )有(yǒu )安(ān )乐(lè )恬(tián )愉(yú )如(rú )是(shì )者(zhě )乎(hū )?故(gù )曰(yuē ):诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )老(lǎo ),天(tiān )子(zǐ )无(wú )老(lǎo )。

有(yǒu )擅(shàn )国(guó ),无(wú )擅(shàn )天(tiān )下(xià ),古(gǔ )今(jīn )一(yī )也(yě )。夫(fū )曰(yuē )尧(yáo )舜(shùn )擅(shàn )让(ràng ),是(shì )虚(xū )言(yán )也(yě ),是(shì )浅(qiǎn )者(zhě )之(zhī )传(chuán ),陋(lòu )者(zhě )之(zhī )说(shuō )也(yě ),不(bú )知(zhī )逆(nì )顺(shùn )之(zhī )理(lǐ ),小(xiǎo )大(dà )、至(zhì )不(bú )至(zhì )之(zhī )变(biàn )者(zhě )也(yě ),未(wèi )可(kě )与(yǔ )及(jí )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )理(lǐ )者(zhě )也(yě )。

世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě )曰(yuē ):“尧(yáo )舜(shùn )不(bú )能(néng )教(jiāo )化(huà )。”是(shì )何(hé )也(yě )?曰(yuē ):“朱(zhū )象(xiàng )不(bú )化(huà )。”

是(shì )不(bú )然(rán )也(yě ):尧(yáo )舜(shùn )至(zhì )天(tiān )下(xià )之(zhī )善(shàn )教(jiāo )化(huà )者(zhě )也(yě )。南(nán )面(miàn )而(ér )听(tīng )天(tiān )下(xià ),生(shēng )民(mín )之(zhī )属(shǔ )莫(mò )不(bú )振(zhèn )动(dòng )从(cóng )服(fú )以(yǐ )化(huà )顺(shùn )之(zhī )。然(rán )而(ér )朱(zhū )象(xiàng )独(dú )不(bú )化(huà ),是(shì )非(fēi )尧(yáo )舜(shùn )之(zhī )过(guò ),朱(zhū )象(xiàng )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。尧(yáo )舜(shùn )者(zhě )、天(tiān )下(xià )之(zhī )英(yīng )也(yě );朱(zhū )象(xiàng )者(zhě )、天(tiān )下(xià )之(zhī )嵬(wéi ),一(yī )时(shí )之(zhī )琐(suǒ )也(yě )。今(jīn )世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě ),不(bú )怪(guài )朱(zhū )象(xiàng ),而(ér )非(fēi )尧(yáo )舜(shùn ),岂(qǐ )不(bú )过(guò )甚(shèn )矣(yǐ )哉(zāi )!夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )嵬(wéi )说(shuō )。羿(yì )蜂(fēng )门(mén )者(zhě )、天(tiān )下(xià )之(zhī )善(shàn )射(shè )者(zhě )也(yě ),不(bú )能(néng )以(yǐ )拨(bō )弓(gōng )曲(qǔ )矢(shǐ )中(zhōng )微(wēi );王(wáng )梁(liáng )造(zào )父(fù )者(zhě )、天(tiān )下(xià )之(zhī )善(shàn )驭(yù )者(zhě )也(yě ),不(bú )能(néng )以(yǐ )辟(pì )马(mǎ )毁(huǐ )舆(yú )致(zhì )远(yuǎn )。尧(yáo )舜(shùn )者(zhě )、天(tiān )下(xià )之(zhī )善(shàn )教(jiāo )化(huà )者(zhě )也(yě ),不(bú )能(néng )使(shǐ )嵬(wéi )琐(suǒ )化(huà )。何(hé )世(shì )而(ér )无(wú )嵬(wéi )?何(hé )时(shí )而(ér )无(wú )琐(suǒ )?自(zì )太(tài )皞(hào )燧(suì )人(rén )莫(mò )不(bú )有(yǒu )也(yě )。故(gù )作(zuò )者(zhě )不(bú )祥(xiáng ),学(xué )者(zhě )受(shòu )其(qí )殃(yāng ),非(fēi )者(zhě )有(yǒu )庆(qìng )。诗(shī )曰(yuē ):“下(xià )民(mín )之(zhī )孽(niè ),匪(fěi )降(jiàng )自(zì )天(tiān )。噂(zǔn )沓(tà )背(bèi )憎(zēng ),职(zhí )竞(jìng )由(yóu )人(rén )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

世(shì )俗(sú )之(zhī )为(wéi )说(shuō )者(zhě )曰(yuē ):“太(tài )古(gǔ )薄(báo )背(bèi ),棺(guān )厚(hòu )三(sān )寸(cùn ),衣(yī )衾(qīn )三(sān )领(lǐng ),葬(zàng )田(tián )不(bú )妨(fáng )田(tián ),故(gù )不(bú )掘(jué )也(yě );乱(luàn )今(jīn )厚(hòu )葬(zàng )饰(shì )棺(guān ),故(gù )抇(gǔ )也(yě )。”

是(shì )不(bú )及(jí )知(zhī )治(zhì )道(dào ),而(ér )不(bú )察(chá )于(yú )抇(gǔ )不(bú )抇(gǔ )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )言(yán )也(yě )。凡(fán )人(rén )之(zhī )盗(dào )也(yě ),必(bì )以(yǐ )有(yǒu )为(wéi ),不(bú )以(yǐ )备(bèi )不(bú )足(zú ),则(zé )以(yǐ )重(zhòng )有(yǒu )余(yú )也(yě )。而(ér )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )生(shēng )民(mín )也(yě ),皆(jiē )使(shǐ )富(fù )厚(hòu )优(yōu )犹(yóu )知(zhī )足(zú ),而(ér )不(bú )得(dé )以(yǐ )有(yǒu )余(yú )过(guò )度(dù )。故(gù )盗(dào )不(bú )窃(qiè ),贼(zéi )不(bú )刺(cì ),狗(gǒu )豕(shǐ )吐(tǔ )菽(shū )粟(sù ),而(ér )农(nóng )贾(jiǎ )皆(jiē )能(néng )以(yǐ )货(huò )财(cái )让(ràng )。风(fēng )俗(sú )之(zhī )美(měi ),男(nán )女(nǚ )自(zì )不(bú )取(qǔ )于(yú )涂(tú ),而(ér )百(bǎi )姓(xìng )羞(xiū )拾(shí )遗(yí )。故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )有(yǒu )道(dào ),盗(dào )其(qí )先(xiān )变(biàn )乎(hū )!”虽(suī )珠(zhū )玉(yù )满(mǎn )体(tǐ ),文(wén )绣(xiù )充(chōng )棺(guān ),黄(huáng )金(jīn )充(chōng )椁(guǒ ),加(jiā )之(zhī )以(yǐ )丹(dān )矸(gān ),重(zhòng )之(zhī )以(yǐ )曾(céng )青(qīng ),犀(xī )象(xiàng )以(yǐ )为(wéi )树(shù ),琅(láng )玕(gān )、龙(lóng )兹(zī )、华(huá )觐(jìn )以(yǐ )为(wéi )实(shí ),人(rén )犹(yóu )莫(mò )之(zhī )抇(gǔ )也(yě )。是(shì )何(hé )故(gù )也(yě )?则(zé )求(qiú )利(lì )之(zhī )诡(guǐ )缓(huǎn ),而(ér )犯(fàn )分(fèn )之(zhī )羞(xiū )大(dà )也(yě )。

夫(fū )乱(luàn )今(jīn )然(rán )后(hòu )反(fǎn )是(shì )。上(shàng )以(yǐ )无(wú )法(fǎ )使(shǐ ),下(xià )以(yǐ )无(wú )度(dù )行(háng );知(zhī )者(zhě )不(bú )得(dé )虑(lǜ ),能(néng )者(zhě )不(bú )得(dé )治(zhì ),贤(xián )者(zhě )不(bú )得(dé )使(shǐ )。若(ruò )是(shì ),则(zé )上(shàng )失(shī )天(tiān )性(xìng ),下(xià )失(shī )地(dì )利(lì ),中(zhōng )失(shī )人(rén )和(hé )。故(gù )百(bǎi )事(shì )废(fèi ),财(cái )物(wù )诎(qū ),而(ér )祸(huò )乱(luàn )起(qǐ )。王(wáng )公(gōng )则(zé )病(bìng )不(bú )足(zú )于(yú )上(shàng ),庶(shù )人(rén )则(zé )冻(dòng )餧(wèi )羸(léi )瘠(jí )于(yú )下(xià )。于(yú )是(shì )焉(yān )桀(jié )纣(zhòu )群(qún )居(jū ),而(ér )盗(dào )贼(zéi )击(jī )夺(duó )以(yǐ )危(wēi )上(shàng )矣(yǐ )。安(ān )禽(qín )兽(shòu )行(háng ),虎(hǔ )狼(láng )贪(tān ),故(gù )脯(pú )巨(jù )人(rén )而(ér )炙(zhì )婴(yīng )儿(ér )矣(yǐ )。若(ruò )是(shì )则(zé )有(yǒu )何(hé )尤(yóu )抇(gǔ )人(rén )之(zhī )墓(mù ),抉(jué )人(rén )之(zhī )口(kǒu )而(ér )求(qiú )利(lì )矣(yǐ )哉(zāi )!虽(suī )此(cǐ )裸(luǒ )而(ér )薶(wō )之(zhī ),犹(yóu )且(qiě )必(bì )抇(gǔ )也(yě ),安(ān )得(dé )葬(zàng )薶(wō )哉(zāi )!彼(bǐ )乃(nǎi )将(jiāng )食(shí )其(qí )肉(ròu )而(ér )龁(hé )其(qí )骨(gǔ )也(yě )。

夫(fū )曰(yuē ):太(tài )古(gǔ )薄(báo )背(bèi ),故(gù )不(bú )抇(gǔ )也(yě );乱(luàn )今(jīn )厚(hòu )葬(zàng ),故(gù )抇(gǔ )也(yě )。是(shì )特(tè )奸(jiān )人(rén )之(zhī )误(wù )于(yú )乱(luàn )说(shuō ),以(yǐ )欺(qī )愚(yú )者(zhě )而(ér )淖(nào )陷(xiàn )之(zhī ),以(yǐ )偷(tōu )取(qǔ )利(lì )焉(yān )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )大(dà )奸(jiān )。传(chuán )曰(yuē ):“危(wēi )人(rén )而(ér )自(zì )安(ān ),害(hài )人(rén )而(ér )自(zì )利(lì )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

子(zǐ )宋(sòng )子(zǐ )曰(yuē ):“明(míng )见(jiàn )侮(wǔ )之(zhī )不(bú )辱(rǔ ),使(shǐ )人(rén )不(bú )斗(dòu )。人(rén )皆(jiē )以(yǐ )见(jiàn )侮(wǔ )为(wéi )辱(rǔ ),故(gù )斗(dòu )于(yú )也(yě );知(zhī )见(jiàn )侮(wǔ )之(zhī )为(wéi )不(bú )辱(rǔ ),则(zé )不(bú )斗(dòu )矣(yǐ )。”

应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):然(rán )则(zé )以(yǐ )人(rén )之(zhī )情(qíng )为(wéi )不(bú )恶(è )侮(wǔ )乎(hū )?

曰(yuē ):“恶(è )而(ér )不(bú )辱(rǔ )也(yě )。”

曰(yuē ):若(ruò )是(shì ),则(zé )必(bì )不(bú )得(dé )所(suǒ )求(qiú )焉(yān )。凡(fán )人(rén )之(zhī )斗(dòu )也(yě ),必(bì )以(yǐ )其(qí )恶(è )之(zhī )为(wéi )说(shuō ),非(fēi )以(yǐ )其(qí )辱(rǔ )之(zhī )为(wéi )故(gù )也(yě )。今(jīn )俳(pái )优(yōu )、侏(zhū )儒(rú )、狎(xiá )徒(tú )詈(lì )侮(wǔ )而(ér )不(bú )斗(dòu )者(zhě ),是(shì )岂(qǐ )钜(jù )知(zhī )见(jiàn )侮(wǔ )之(zhī )为(wéi )不(bú )辱(rǔ )哉(zāi )。然(rán )而(ér )不(bú )斗(dòu )者(zhě ),不(bú )恶(è )故(gù )也(yě )。今(jīn )人(rén )或(huò )入(rù )其(qí )央(yāng )渎(dú ),窃(qiè )其(qí )猪(zhū )彘(zhì ),则(zé )援(yuán )剑(jiàn )戟(jǐ )而(ér )逐(zhú )之(zhī ),不(bú )避(bì )死(sǐ )伤(shāng )。是(shì )岂(qǐ )以(yǐ )丧(sàng )猪(zhū )为(wéi )辱(rǔ )也(yě )哉(zāi )!然(rán )而(ér )不(bú )惮(dàn )斗(dòu )者(zhě ),恶(è )之(zhī )故(gù )也(yě )。虽(suī )以(yǐ )见(jiàn )侮(wǔ )为(wéi )辱(rǔ )也(yě ),不(bú )恶(è )则(zé )不(bú )斗(dòu );虽(suī )知(zhī )见(jiàn )侮(wǔ )为(wéi )不(bú )辱(rǔ ),恶(è )之(zhī )则(zé )必(bì )斗(dòu )。然(rán )则(zé )斗(dòu )与(yǔ )不(bú )斗(dòu )邪(xié ),亡(wáng )于(yú )辱(rǔ )之(zhī )与(yǔ )不(bú )辱(rǔ )也(yě ),乃(nǎi )在(zài )于(yú )恶(è )之(zhī )与(yǔ )不(bú )恶(è )也(yě )。夫(fū )今(jīn )子(zǐ )宋(sòng )子(zǐ )不(bú )能(néng )解(jiě )人(rén )之(zhī )恶(è )侮(wǔ ),而(ér )务(wù )说(shuō )人(rén )以(yǐ )勿(wù )辱(rǔ )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )过(guò )甚(shèn )矣(yǐ )哉(zāi )!金(jīn )舌(shé )弊(bì )口(kǒu ),犹(yóu )将(jiāng )无(wú )益(yì )也(yě )。不(bú )知(zhī )其(qí )无(wú )益(yì ),则(zé )不(bú )知(zhī );知(zhī )其(qí )无(wú )益(yì )也(yě ),直(zhí )以(yǐ )欺(qī )人(rén ),则(zé )不(bú )仁(rén )。不(bú )仁(rén )不(bú )知(zhī ),辱(rǔ )莫(mò )大(dà )焉(yān )。将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )有(yǒu )益(yì )于(yú )人(rén ),则(zé )与(yǔ )无(wú )益(yì )于(yú )人(rén )也(yě ),则(zé )得(dé )大(dà )辱(rǔ )而(ér )退(tuì )耳(ěr )!说(shuō )莫(mò )病(bìng )是(shì )矣(yǐ )。

子(zǐ )宋(sòng )子(zǐ )曰(yuē ):“见(jiàn )侮(wǔ )不(bú )辱(rǔ )。”

应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):凡(fán )议(yì )必(bì )先(xiān )立(lì )隆(lóng )正(zhèng ),然(rán )后(hòu )可(kě )也(yě )。无(wú )隆(lóng )正(zhèng )则(zé )是(shì )非(fēi )不(bú )分(fèn ),而(ér )辨(biàn )讼(sòng )不(bú )决(jué ),故(gù )所(suǒ )闻(wén )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )隆(lóng ),是(shì )非(fēi )之(zhī )封(fēng )界(jiè ),分(fèn )职(zhí )名(míng )象(xiàng )之(zhī )所(suǒ )起(qǐ ),王(wáng )制(zhì )是(shì )也(yě )。”故(gù )凡(fán )言(yán )议(yì )期(qī )命(mìng )是(shì )非(fēi ),以(yǐ )圣(shèng )王(wáng )为(wéi )师(shī )。而(ér )圣(shèng )王(wáng )之(zhī )分(fèn ),荣(róng )辱(rǔ )是(shì )也(yě )。是(shì )有(yǒu )两(liǎng )端(duān )矣(yǐ )。

有(yǒu )义(yì )荣(róng )者(zhě ),有(yǒu )埶(zhí )荣(róng )者(zhě );有(yǒu )义(yì )辱(rǔ )者(zhě ),有(yǒu )埶(zhí )辱(rǔ )者(zhě )。志(zhì )意(yì )修(xiū ),德(dé )行(háng )厚(hòu ),知(zhī )虑(lǜ )明(míng ),是(shì )荣(róng )之(zhī )由(yóu )中(zhōng )出(chū )者(zhě )也(yě ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )义(yì )荣(róng )。爵(jué )列(liè )尊(zūn ),贡(gòng )禄(lù )厚(hòu ),形(xíng )埶(zhí )胜(shèng ),上(shàng )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )诸(zhū )侯(hóu ),下(xià )为(wéi )卿(qīng )相(xiàng )士(shì )大(dà )夫(fū ),是(shì )荣(róng )之(zhī )从(cóng )外(wài )至(zhì )者(zhě )也(yě ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )埶(zhí )荣(róng )。流(liú )淫(yín )污(wū )僈(mán ),犯(fàn )分(fèn )乱(luàn )理(lǐ ),骄(jiāo )暴(bào )贪(tān )利(lì ),是(shì )辱(rǔ )之(zhī )由(yóu )中(zhōng )出(chū )者(zhě )也(yě ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )义(yì )辱(rǔ )。詈(lì )侮(wǔ )捽(zuó )搏(bó ),捶(chuí )笞(chī )膑(bìn )脚(jiǎo ),斩(zhǎn )断(duàn )枯(kū )磔(zhé ),借(jiè )靡(mí )后(hòu )缚(fù ),是(shì )辱(rǔ )之(zhī )由(yóu )外(wài )至(zhì )者(zhě )也(yě ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )埶(zhí )辱(rǔ )。是(shì )荣(róng )辱(rǔ )之(zhī )两(liǎng )端(duān )也(yě )。

故(gù )君(jūn )子(zǐ )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )埶(zhí )辱(rǔ ),而(ér )不(bú )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )义(yì )辱(rǔ );小(xiǎo )人(rén )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )埶(zhí )荣(róng ),而(ér )不(bú )可(kě )以(yǐ )有(yǒu )义(yì )荣(róng )。有(yǒu )埶(zhí )辱(rǔ )无(wú )害(hài )为(wéi )尧(yáo ),有(yǒu )埶(zhí )荣(róng )无(wú )害(hài )为(wéi )桀(jié )。义(yì )荣(róng )埶(zhí )荣(róng ),唯(wéi )君(jūn )子(zǐ )然(rán )后(hòu )兼(jiān )有(yǒu )之(zhī );义(yì )辱(rǔ )埶(zhí )辱(rǔ ),唯(wéi )小(xiǎo )人(rén )然(rán )后(hòu )兼(jiān )有(yǒu )之(zhī )。是(shì )荣(róng )辱(rǔ )之(zhī )分(fèn )也(yě )。圣(shèng )王(wáng )以(yǐ )为(wéi )法(fǎ ),士(shì )大(dà )夫(fū )以(yǐ )为(wéi )道(dào ),官(guān )人(rén )以(yǐ )为(wéi )守(shǒu ),百(bǎi )姓(xìng )以(yǐ )成(chéng )俗(sú ),万(wàn )世(shì )不(bú )能(néng )易(yì )也(yě )。

今(jīn )子(zǐ )宋(sòng )子(zǐ )则(zé )不(bú )然(rán ),独(dú )诎(qū )容(róng )为(wéi )己(jǐ ),虑(lǜ )一(yī )朝(cháo )而(ér )改(gǎi )之(zhī ),说(shuō )必(bì )不(bú )行(háng )矣(yǐ )。譬(pì )之(zhī ),是(shì )犹(yóu )以(yǐ )砖(zhuān )涂(tú )塞(sāi )江(jiāng )海(hǎi )也(yě ),以(yǐ )焦(jiāo )侥(yáo )而(ér )戴(dài )太(tài )山(shān )也(yě ),蹎(diān )跌(diē )碎(suì )折(shé ),不(bú )待(dài )顷(qǐng )矣(yǐ )。二(èr )三(sān )子(zǐ )之(zhī )善(shàn )于(yú )子(zǐ )宋(sòng )子(zǐ )者(zhě ),殆(dài )不(bú )若(ruò )止(zhǐ )之(zhī ),将(jiāng )恐(kǒng )得(dé )伤(shāng )其(qí )体(tǐ )也(yě )。

子(zǐ )宋(sòng )子(zǐ )曰(yuē ):“人(rén )之(zhī )情(qíng ),欲(yù )寡(guǎ ),而(ér )皆(jiē )以(yǐ )己(jǐ )之(zhī )情(qíng ),为(wéi )欲(yù )多(duō ),是(shì )过(guò )也(yě )。”故(gù )率(lǜ )其(qí )群(qún )徒(tú ),辨(biàn )其(qí )谈(tán )说(shuō ),明(míng )其(qí )譬(pì )称(chēng ),将(jiāng )使(shǐ )人(rén )知(zhī )情(qíng )之(zhī )欲(yù )寡(guǎ )也(yě )。

应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):然(rán )则(zé )亦(yì )以(yǐ )人(rén )之(zhī )情(qíng )为(wéi )目(mù )不(bú )欲(yù )綦(qí )色(sè ),耳(ěr )不(bú )欲(yù )綦(qí )声(shēng ),口(kǒu )不(bú )欲(yù )綦(qí )味(wèi ),鼻(bí )不(bú )欲(yù )綦(qí )臭(chòu ),形(xíng )不(bú )欲(yù )綦(qí )佚(yì )--此(cǐ )五(wǔ )綦(qí )者(zhě ),亦(yì )以(yǐ )人(rén )之(zhī )情(qíng )为(wéi )不(bú )欲(yù )乎(hū )?

曰(yuē ):“人(rén )之(zhī )情(qíng ),欲(yù )是(shì )已(yǐ )。”

曰(yuē ):若(ruò )是(shì ),则(zé )说(shuō )必(bì )不(bú )行(háng )矣(yǐ )。以(yǐ )人(rén )之(zhī )情(qíng )为(wéi )欲(yù ),此(cǐ )五(wǔ )綦(qí )者(zhě )而(ér )不(bú )欲(yù )多(duō ),譬(pì )之(zhī ),是(shì )犹(yóu )以(yǐ )人(rén )之(zhī )情(qíng )为(wéi )欲(yù )富(fù )贵(guì )而(ér )不(bú )欲(yù )货(huò )也(yě ),好(hǎo )美(měi )而(ér )恶(è )西(xī )施(shī )也(yě )。古(gǔ )之(zhī )人(rén )为(wéi )之(zhī )不(bú )然(rán )。以(yǐ )人(rén )之(zhī )情(qíng )为(wéi )欲(yù )多(duō )而(ér )不(bú )欲(yù )寡(guǎ ),故(gù )赏(shǎng )以(yǐ )富(fù )厚(hòu )而(ér )罚(fá )以(yǐ )杀(shā )损(sǔn )也(yě )。是(shì )百(bǎi )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )也(yě )。故(gù )上(shàng )贤(xián )禄(lù )天(tiān )下(xià ),次(cì )贤(xián )禄(lù )一(yī )国(guó ),下(xià )贤(xián )禄(lù )田(tián )邑(yì ),愿(yuàn )悫(què )之(zhī )民(mín )完(wán )衣(yī )食(shí )。今(jīn )子(zǐ )宋(sòng )子(zǐ )以(yǐ )是(shì )之(zhī )情(qíng )为(wéi )欲(yù )寡(guǎ )而(ér )不(bú )欲(yù )多(duō )也(yě ),然(rán )则(zé )先(xiān )王(wáng )以(yǐ )人(rén )之(zhī )所(suǒ )不(bú )欲(yù )者(zhě )赏(shǎng ),而(ér )以(yǐ )人(rén )之(zhī )欲(yù )者(zhě )罚(fá )邪(xié )?乱(luàn )莫(mò )大(dà )焉(yān )。今(jīn )子(zǐ )宋(sòng )子(zǐ )严(yán )然(rán )而(ér )好(hǎo )说(shuō ),聚(jù )人(rén )徒(tú ),立(lì )师(shī )学(xué ),成(chéng )文(wén )典(diǎn ),然(rán )而(ér )说(shuō )不(bú )免(miǎn )于(yú )以(yǐ )至(zhì )治(zhì )为(wéi )至(zhì )乱(luàn )也(yě ),岂(qǐ )不(bú )过(guò )甚(shèn )矣(yǐ )哉(zāi )!

阅读:25584

打赏捐助〔Donate〕>>>

《正论》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库