平准书【登录】

《史记》 > 八书 > 《平准书》 > 拼音版

汉(hàn )兴(xìng ),接(jiē )秦(qín )之(zhī )弊(bì ),丈(zhàng )夫(fū )从(cóng )军(jūn )旅(lǚ ),老(lǎo )弱(ruò )转(zhuǎn )粮(liáng )饟(xiǎng ),作(zuò )业(yè )剧(jù )而(ér )财(cái )匮(kuì ),自(zì )天(tiān )子(zǐ )不(bú )能(néng )具(jù )钧(jūn )驷(sì ),而(ér )将(jiāng )相(xiàng )或(huò )乘(chéng )牛(niú )车(chē ),齐(qí )民(mín )无(wú )藏(cáng )盖(gài )。於(yú )是(shì )为(wéi )秦(qín )钱(qián )重(zhòng )难(nán )用(yòng ),更(gèng )令(lìng )民(mín )铸(zhù )钱(qián ),一(yī )黄(huáng )金(jīn )一(yī )斤(jīn ),约(yuē )法(fǎ )省(shěng )禁(jìn )。而(ér )不(bú )轨(guǐ )逐(zhú )利(lì )之(zhī )民(mín ),蓄(xù )积(jī )馀(yú )业(yè )以(yǐ )稽(jī )市(shì )物(wù ),物(wù )踊(yǒng )腾(téng )粜(tiào ),米(mǐ )至(zhì )石(shí )万(wàn )钱(qián ),马(mǎ )一(yī )匹(pǐ )则(zé )百(bǎi )金(jīn )。

天(tiān )下(xià )已(yǐ )平(píng ),高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )令(lìng )贾(jiǎ )人(rén )不(bú )得(dé )衣(yī )丝(sī )乘(chéng )车(chē ),重(zhòng )租(zū )税(shuì )以(yǐ )困(kùn )辱(rǔ )之(zhī )。孝(xiào )惠(huì )、高(gāo )后(hòu )时(shí ),为(wéi )天(tiān )下(xià )初(chū )定(dìng ),复(fù )弛(chí )商(shāng )贾(jiǎ )之(zhī )律(lǜ ),然(rán )市(shì )井(jǐng )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn )亦(yì )不(bú )得(dé )仕(shì )宦(huàn )为(wéi )吏(lì )。量(liàng )吏(lì )禄(lù ),度(dù )官(guān )用(yòng ),以(yǐ )赋(fù )於(yú )民(mín )。而(ér )山(shān )川(chuān )园(yuán )池(chí )市(shì )井(jǐng )租(zū )税(shuì )之(zhī )入(rù ),自(zì )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )至(zhì )于(yú )封(fēng )君(jūn )汤(tāng )沐(mù )邑(yì ),皆(jiē )各(gè )为(wéi )私(sī )奉(fèng )养(yǎng )焉(yān ),不(bú )领(lǐng )於(yú )天(tiān )下(xià )之(zhī )经(jīng )费(fèi )。漕(cáo )转(zhuǎn )山(shān )东(dōng )粟(sù ),以(yǐ )给(gěi )中(zhōng )都(dōu )官(guān ),岁(suì )不(bú )过(guò )数(shù )十(shí )万(wàn )石(shí )。

至(zhì )孝(xiào )文(wén )时(shí ),荚(jiá )钱(qián )益(yì )多(duō ),轻(qīng ),乃(nǎi )更(gèng )铸(zhù )四(sì )铢(zhū )钱(qián ),其(qí )文(wén )为(wéi )“半(bàn )两(liǎng )”,令(lìng )民(mín )纵(zòng )得(dé )自(zì )铸(zhù )钱(qián )。故(gù )吴(wú )诸(zhū )侯(hóu )也(yě ),以(yǐ )即(jí )山(shān )铸(zhù )钱(qián ),富(fù )埒(liè )天(tiān )子(zǐ ),其(qí )後(hòu )卒(zú )以(yǐ )叛(pàn )逆(nì )。邓(dèng )通(tōng ),大(dà )夫(fū )也(yě ),以(yǐ )铸(zhù )钱(qián )财(cái )过(guò )王(wáng )者(zhě )。故(gù )吴(wú )、邓(dèng )氏(shì )钱(qián )布(bù )天(tiān )下(xià ),而(ér )铸(zhù )钱(qián )之(zhī )禁(jìn )生(shēng )焉(yān )。

匈(xiōng )奴(nú )数(shù )侵(qīn )盗(dào )北(běi )边(biān ),屯(tún )戍(shù )者(zhě )多(duō ),边(biān )粟(sù )不(bú )足(zú )给(gěi )食(shí )当(dāng )食(shí )者(zhě )。於(yú )是(shì )募(mù )民(mín )能(néng )输(shū )及(jí )转(zhuǎn )粟(sù )於(yú )边(biān )者(zhě )拜(bài )爵(jué ),爵(jué )得(dé )至(zhì )大(dà )庶(shù )长(zhǎng )。

孝(xiào )景(jǐng )时(shí ),上(shàng )郡(jùn )以(yǐ )西(xī )旱(hàn ),亦(yì )复(fù )脩(yǒu )卖(mài )爵(jué )令(lìng ),而(ér )贱(jiàn )其(qí )价(jià )以(yǐ )招(zhāo )民(mín );及(jí )徒(tú )复(fù )作(zuò ),得(dé )输(shū )粟(sù )县(xiàn )官(guān )以(yǐ )除(chú )罪(zuì )。益(yì )造(zào )苑(yuàn )马(mǎ )以(yǐ )广(guǎng )用(yòng ),而(ér )宫(gōng )室(shì )列(liè )观(guān )舆(yú )马(mǎ )益(yì )增(zēng )脩(yǒu )矣(yǐ )。

至(zhì )今(jīn )上(shàng )即(jí )位(wèi )数(shù )岁(suì ),汉(hàn )兴(xìng )七(qī )十(shí )馀(yú )年(nián )之(zhī )间(jiān ),国(guó )家(jiā )无(wú )事(shì ),非(fēi )遇(yù )水(shuǐ )旱(hàn )之(zhī )灾(zāi ),民(mín )则(zé )人(rén )给(gěi )家(jiā )足(zú ),都(dōu )鄙(bǐ )廪(lǐn )庾(yǔ )皆(jiē )满(mǎn ),而(ér )府(fǔ )库(kù )馀(yú )货(huò )财(cái )。京(jīng )师(shī )之(zhī )钱(qián )累(lèi )巨(jù )万(wàn ),贯(guàn )朽(xiǔ )而(ér )不(bú )可(kě )校(xiào )。太(tài )仓(cāng )之(zhī )粟(sù )陈(chén )陈(chén )相(xiàng )因(yīn ),充(chōng )溢(yì )露(lù )积(jī )於(yú )外(wài ),至(zhì )腐(fǔ )败(bài )不(bú )可(kě )食(shí )。众(zhòng )庶(shù )街(jiē )巷(xiàng )有(yǒu )马(mǎ ),阡(qiān )陌(mò )之(zhī )间(jiān )成(chéng )群(qún ),而(ér )乘(chéng )字(zì )牝(pìn )者(zhě )儐(bīn )而(ér )不(bú )得(dé )聚(jù )会(huì )。守(shǒu )闾(lǘ )阎(yán )者(zhě )食(shí )粱(liáng )肉(ròu ),为(wéi )吏(lì )者(zhě )长(zhǎng )子(zǐ )孙(sūn ),居(jū )官(guān )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )姓(xìng )号(hào )。故(gù )人(rén )人(rén )自(zì )爱(ài )而(ér )重(zhòng )犯(fàn )法(fǎ ),先(xiān )行(háng )义(yì )而(ér )後(hòu )绌(chù )耻(chǐ )辱(rǔ )焉(yān )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),网(wǎng )疏(shū )而(ér )民(mín )富(fù ),役(yì )财(cái )骄(jiāo )溢(yì ),或(huò )至(zhì )兼(jiān )并(bìng )豪(háo )党(dǎng )之(zhī )徒(tú ),以(yǐ )武(wǔ )断(duàn )於(yú )乡(xiāng )曲(qǔ )。宗(zōng )室(shì )有(yǒu )土(tǔ )公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )以(yǐ )下(xià ),争(zhēng )于(yú )奢(shē )侈(chǐ ),室(shì )庐(lú )舆(yú )服(fú )僭(jiàn )于(yú )上(shàng ),无(wú )限(xiàn )度(dù )。物(wù )盛(shèng )而(ér )衰(shuāi ),固(gù )其(qí )变(biàn )也(yě )。

自(zì )是(shì )之(zhī )後(hòu ),严(yán )助(zhù )、硃(zhū )买(mǎi )臣(chén )等(děng )招(zhāo )来(lái )东(dōng )瓯(ōu ),事(shì )两(liǎng )越(yuè ),江(jiāng )淮(huái )之(zhī )间(jiān )萧(xiāo )然(rán )烦(fán )费(fèi )矣(yǐ )。唐(táng )蒙(méng )、司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )开(kāi )路(lù )西(xī )南(nán )夷(yí ),凿(záo )山(shān )通(tōng )道(dào )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),以(yǐ )广(guǎng )巴(bā )蜀(shǔ ),巴(bā )蜀(shǔ )之(zhī )民(mín )罢(bà )焉(yān )。彭(péng )吴(wú )贾(jiǎ )灭(miè )朝(cháo )鲜(xiān ),置(zhì )沧(cāng )海(hǎi )之(zhī )郡(jùn ),则(zé )燕(yàn )齐(qí )之(zhī )间(jiān )靡(mí )然(rán )发(fā )动(dòng )。及(jí )王(wáng )恢(huī )设(shè )谋(móu )马(mǎ )邑(yì ),匈(xiōng )奴(nú )绝(jué )和(hé )亲(qīn ),侵(qīn )扰(rǎo )北(běi )边(biān ),兵(bīng )连(lián )而(ér )不(bú )解(jiě ),天(tiān )下(xià )苦(kǔ )其(qí )劳(láo ),而(ér )干(gàn )戈(gē )日(rì )滋(zī )。行(háng )者(zhě )赍(jī ),居(jū )者(zhě )送(sòng ),中(zhōng )外(wài )骚(sāo )扰(rǎo )而(ér )相(xiàng )奉(fèng ),百(bǎi )姓(xìng )抏(wán )弊(bì )以(yǐ )巧(qiǎo )法(fǎ ),财(cái )赂(lù )衰(shuāi )秏(mào )而(ér )不(bú )赡(shàn )。入(rù )物(wù )者(zhě )补(bǔ )官(guān ),出(chū )货(huò )者(zhě )除(chú )罪(zuì ),选(xuǎn )举(jǔ )陵(líng )迟(chí ),廉(lián )耻(chǐ )相(xiàng )冒(mào ),武(wǔ )力(lì )进(jìn )用(yòng ),法(fǎ )严(yán )令(lìng )具(jù )。兴(xìng )利(lì )之(zhī )臣(chén )自(zì )此(cǐ )始(shǐ )也(yě )。

其(qí )後(hòu )汉(hàn )将(jiāng )岁(suì )以(yǐ )数(shù )万(wàn )骑(qí )出(chū )击(jī )胡(hú ),及(jí )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )

青(qīng )取(qǔ )匈(xiōng )奴(nú )河(hé )南(nán )地(dì ),筑(zhù )朔(shuò )方(fāng )。当(dāng )是(shì )时(shí ),汉(hàn )通(tōng )西(xī )南(nán )夷(yí )道(dào ),作(zuò )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén ),千(qiān )里(lǐ )负(fù )担(dān )馈(kuì )粮(liáng ),率(lǜ )十(shí )馀(yú )锺(zhōng )致(zhì )一(yī )石(shí ),散(sàn )币(bì )於(yú )邛(qióng )僰(bó )以(yǐ )集(jí )之(zhī )。数(shù )岁(suì )道(dào )不(bú )通(tōng ),蛮(mán )夷(yí )因(yīn )以(yǐ )数(shù )攻(gōng ),吏(lì )发(fā )兵(bīng )诛(zhū )之(zhī )。悉(xī )巴(bā )蜀(shǔ )租(zū )赋(fù )不(bú )足(zú )以(yǐ )更(gèng )之(zhī ),乃(nǎi )募(mù )豪(háo )民(mín )田(tián )南(nán )夷(yí ),入(rù )粟(sù )县(xiàn )官(guān ),而(ér )内(nèi )受(shòu )钱(qián )於(yú )都(dōu )内(nèi )。东(dōng )至(zhì )沧(cāng )海(hǎi )之(zhī )郡(jùn ),人(rén )徒(tú )之(zhī )费(fèi )拟(nǐ )於(yú )南(nán )夷(yí )。又(yòu )兴(xìng )十(shí )万(wàn )馀(yú )人(rén )筑(zhù )卫(wèi )朔(shuò )方(fāng ),转(zhuǎn )漕(cáo )甚(shèn )辽(liáo )远(yuǎn ),自(zì )山(shān )东(dōng )咸(xián )被(bèi )其(qí )劳(láo ),费(fèi )数(shù )十(shí )百(bǎi )巨(jù )万(wàn ),府(fǔ )库(kù )益(yì )虚(xū )。乃(nǎi )募(mù )民(mín )能(néng )入(rù )奴(nú )婢(bì )得(dé )以(yǐ )终(zhōng )身(shēn )复(fù ),为(wéi )郎(láng )增(zēng )秩(zhì ),及(jí )入(rù )羊(yáng )为(wéi )郎(láng ),始(shǐ )於(yú )此(cǐ )。

其(qí )後(hòu )四(sì )年(nián ),而(ér )汉(hàn )遣(qiǎn )大(dà )将(jiāng )将(jiāng )六(liù )将(jiāng )军(jūn ),军(jūn )十(shí )馀(yú )万(wàn ),击(jī )右(yòu )贤(xián )王(wáng ),获(huò )首(shǒu )虏(lǔ )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )级(jí )。明(míng )年(nián ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )将(jiāng )六(liù )将(jiāng )军(jūn )仍(réng )再(zài )出(chū )击(jī )胡(hú ),得(dé )首(shǒu )虏(lǔ )万(wàn )九(jiǔ )千(qiān )级(jí )。捕(bǔ )斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )之(zhī )士(shì )受(shòu )赐(cì )黄(huáng )金(jīn )二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )斤(jīn ),虏(lǔ )数(shù )万(wàn )人(rén )皆(jiē )得(dé )厚(hòu )赏(shǎng ),衣(yī )食(shí )仰(yǎng )给(gěi )县(xiàn )官(guān );而(ér )汉(hàn )军(jūn )之(zhī )士(shì )马(mǎ )死(sǐ )者(zhě )十(shí )馀(yú )万(wàn ),兵(bīng )甲(jiǎ )之(zhī )财(cái )转(zhuǎn )漕(cáo )之(zhī )费(fèi )不(bú )与(yǔ )焉(yān )。於(yú )是(shì )大(dà )农(nóng )陈(chén )藏(cáng )钱(qián )经(jīng )秏(mào ),赋(fù )税(shuì )既(jì )竭(jié ),犹(yóu )不(bú )足(zú )以(yǐ )奉(fèng )战(zhàn )士(shì )。有(yǒu )司(sī )言(yán ):“天(tiān )子(zǐ )曰(yuē )‘朕(zhèn )闻(wén )五(wǔ )帝(dì )之(zhī )教(jiāo )不(bú )相(xiàng )复(fù )而(ér )治(zhì ),禹(yǔ )汤(tāng )之(zhī )法(fǎ )不(bú )同(tóng )道(dào )而(ér )王(wáng ),所(suǒ )由(yóu )殊(shū )路(lù ),而(ér )建(jiàn )德(dé )一(yī )也(yě )。北(běi )边(biān )未(wèi )安(ān ),朕(zhèn )甚(shèn )悼(dào )之(zhī )。日(rì )者(zhě ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )攻(gōng )匈(xiōng )奴(nú ),斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ )万(wàn )九(jiǔ )千(qiān )级(jí ),留(liú )蹛(dài )无(wú )所(suǒ )食(shí )。议(yì )令(lìng )民(mín )得(dé )买(mǎi )爵(jué )及(jí )赎(shú )禁(jìn )锢(gù )免(miǎn )减(jiǎn )罪(zuì )’。请(qǐng )置(zhì )赏(shǎng )官(guān ),命(mìng )曰(yuē )武(wǔ )功(gōng )爵(jué )。级(jí )十(shí )七(qī )万(wàn ),凡(fán )直(zhí )三(sān )十(shí )馀(yú )万(wàn )金(jīn )。诸(zhū )买(mǎi )武(wǔ )功(gōng )爵(jué )官(guān )首(shǒu )者(zhě )试(shì )补(bǔ )吏(lì ),先(xiān )除(chú );千(qiān )夫(fū )如(rú )五(wǔ )大(dà )夫(fū );其(qí )有(yǒu )罪(zuì )又(yòu )减(jiǎn )二(èr )等(děng );爵(jué )得(dé )至(zhì )乐(lè )卿(qīng ):以(yǐ )显(xiǎn )军(jūn )功(gōng )。”军(jūn )功(gōng )多(duō )用(yòng )越(yuè )等(děng ),大(dà )者(zhě )封(fēng )侯(hóu )卿(qīng )大(dà )夫(fū ),小(xiǎo )者(zhě )郎(láng )吏(lì )。吏(lì )道(dào )杂(zá )而(ér )多(duō )端(duān ),则(zé )官(guān )职(zhí )秏(mào )废(fèi )。

自(zì )公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )以(yǐ )春(chūn )秋(qiū )之(zhī )义(yì )绳(shéng )臣(chén )下(xià )取(qǔ )汉(hàn )相(xiàng ),张(zhāng )汤(tāng )用(yòng )唆(suō )文(wén )决(jué )理(lǐ )为(wéi )廷(tíng )尉(wèi ),於(yú )是(shì )见(jiàn )知(zhī )之(zhī )法(fǎ )生(shēng ),而(ér )废(fèi )格(gé )沮(jǔ )诽(fěi )穷(qióng )治(zhì )之(zhī )狱(yù )用(yòng )矣(yǐ )。其(qí )明(míng )年(nián ),淮(huái )南(nán )、衡(héng )山(shān )、江(jiāng )都(dōu )王(wáng )谋(móu )反(fǎn )迹(jì )见(jiàn ),而(ér )公(gōng )卿(qīng )寻(xún )端(duān )治(zhì )之(zhī ),竟(jìng )其(qí )党(dǎng )与(yǔ ),而(ér )坐(zuò )死(sǐ )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén ),长(zhǎng )吏(lì )益(yì )惨(cǎn )急(jí )而(ér )法(fǎ )令(lìng )明(míng )察(chá )。

当(dāng )是(shì )之(zhī )时(shí ),招(zhāo )尊(zūn )方(fāng )正(zhèng )贤(xián )良(liáng )文(wén )学(xué )之(zhī )士(shì ),或(huò )至(zhì )公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )。公(gōng )孙(sūn )弘(hóng )以(yǐ )汉(hàn )相(xiàng ),布(bù )被(bèi ),食(shí )不(bú )重(zhòng )味(wèi ),为(wéi )天(tiān )下(xià )先(xiān )。然(rán )无(wú )益(yì )於(yú )俗(sú ),稍(shāo )骛(wù )於(yú )功(gōng )利(lì )矣(yǐ )。

其(qí )明(míng )年(nián ),骠(biāo )骑(qí )仍(réng )再(zài )出(chū )击(jī )胡(hú ),获(huò )首(shǒu )四(sì )万(wàn )。其(qí )秋(qiū ),浑(hún )邪(xié )王(wáng )率(lǜ )数(shù )万(wàn )之(zhī )众(zhòng )来(lái )降(jiàng ),於(yú )是(shì )汉(hàn )发(fā )车(chē )二(èr )万(wàn )乘(chéng )迎(yíng )之(zhī )。既(jì )至(zhì ),受(shòu )赏(shǎng ),赐(cì )及(jí )有(yǒu )功(gōng )之(zhī )士(shì )。是(shì )岁(suì )费(fèi )凡(fán )百(bǎi )馀(yú )巨(jù )万(wàn )。

初(chū ),先(xiān )是(shì )往(wǎng )十(shí )馀(yú )岁(suì )河(hé )决(jué )观(guān ),梁(liáng )楚(chǔ )之(zhī )地(dì )固(gù )已(yǐ )数(shù )困(kùn ),而(ér )缘(yuán )河(hé )之(zhī )郡(jùn )隄(dī )塞(sāi )河(hé ),辄(zhé )决(jué )坏(huài ),费(fèi )不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì )。其(qí )後(hòu )番(fān )系(xì )欲(yù )省(shěng )底(dǐ )柱(zhù )之(zhī )漕(cáo ),穿(chuān )汾(fén )、河(hé )渠(qú )以(yǐ )为(wéi )溉(gài )田(tián ),作(zuò )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén );郑(zhèng )当(dāng )时(shí )为(wéi )渭(wèi )漕(cáo )渠(qú )回(huí )远(yuǎn ),凿(záo )直(zhí )渠(qú )自(zì )长(zhǎng )安(ān )至(zhì )华(huá )阴(yīn ),作(zuò )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén );朔(shuò )方(fāng )亦(yì )穿(chuān )渠(qú ),作(zuò )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén ):各(gè )历(lì )二(èr )三(sān )期(qī ),功(gōng )未(wèi )就(jiù ),费(fèi )亦(yì )各(gè )巨(jù )万(wàn )十(shí )数(shù )。

天(tiān )子(zǐ )为(wéi )伐(fá )胡(hú ),盛(shèng )养(yǎng )马(mǎ ),马(mǎ )之(zhī )来(lái )食(shí )长(zhǎng )安(ān )者(zhě )数(shù )万(wàn )匹(pǐ ),卒(zú )牵(qiān )掌(zhǎng )者(zhě )关(guān )中(zhōng )不(bú )足(zú ),乃(nǎi )调(diào )旁(páng )近(jìn )郡(jùn )。而(ér )胡(hú )降(jiàng )者(zhě )皆(jiē )衣(yī )食(shí )县(xiàn )官(guān ),县(xiàn )官(guān )不(bú )给(gěi ),天(tiān )子(zǐ )乃(nǎi )损(sǔn )膳(shàn ),解(jiě )乘(chéng )舆(yú )驷(sì ),出(chū )御(yù )府(fǔ )禁(jìn )藏(cáng )以(yǐ )赡(shàn )之(zhī )。

其(qí )明(míng )年(nián ),山(shān )东(dōng )被(bèi )水(shuǐ )菑(zī ),民(mín )多(duō )饥(jī )乏(fá ),於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )虚(xū )郡(jùn )国(guó )仓(cāng )廥(kuài )以(yǐ )振(zhèn )贫(pín )民(mín )。犹(yóu )不(bú )足(zú ),又(yòu )募(mù )豪(háo )富(fù )人(rén )相(xiàng )贷(dài )假(jiǎ )。尚(shàng )不(bú )能(néng )相(xiàng )救(jiù ),乃(nǎi )徙(xǐ )贫(pín )民(mín )於(yú )关(guān )以(yǐ )西(xī ),及(jí )充(chōng )朔(shuò )方(fāng )以(yǐ )南(nán )新(xīn )秦(qín )中(zhōng ),七(qī )十(shí )馀(yú )万(wàn )口(kǒu ),衣(yī )食(shí )皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )县(xiàn )官(guān )。数(shù )岁(suì ),假(jiǎ )予(yǔ )产(chǎn )业(yè ),使(shǐ )者(zhě )分(fèn )部(bù )护(hù )之(zhī ),冠(guàn )盖(gài )相(xiàng )望(wàng )。其(qí )费(fèi )以(yǐ )亿(yì )计(jì ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。於(yú )是(shì )县(xiàn )官(guān )大(dà )空(kōng )。

而(ér )富(fù )商(shāng )大(dà )贾(jiǎ )或(huò )蹛(dài )财(cái )役(yì )贫(pín ),转(zhuǎn )毂(gū )百(bǎi )数(shù ),废(fèi )居(jū )居(jū )邑(yì ),封(fēng )君(jūn )皆(jiē )低(dī )首(shǒu )仰(yǎng )给(gěi )。冶(yě )铸(zhù )煮(zhǔ )盐(yán ),财(cái )或(huò )累(lèi )万(wàn )金(jīn ),而(ér )不(bú )佐(zuǒ )国(guó )家(jiā )之(zhī )急(jí ),黎(lí )民(mín )重(zhòng )困(kùn )。於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )议(yì ),更(gèng )钱(qián )造(zào )币(bì )以(yǐ )赡(shàn )用(yòng ),而(ér )摧(cuī )浮(fú )淫(yín )并(bìng )兼(jiān )之(zhī )徒(tú )。是(shì )时(shí )禁(jìn )苑(yuàn )有(yǒu )白(bái )鹿(lù )而(ér )少(shǎo )府(fǔ )多(duō )银(yín )锡(xī )。自(zì )孝(xiào )文(wén )更(gèng )造(zào )四(sì )铢(zhū )钱(qián ),至(zhì )是(shì )岁(suì )四(sì )十(shí )馀(yú )年(nián ),从(cóng )建(jiàn )元(yuán )以(yǐ )来(lái ),用(yòng )少(shǎo ),县(xiàn )官(guān )往(wǎng )往(wǎng )即(jí )多(duō )铜(tóng )山(shān )而(ér )铸(zhù )钱(qián ),民(mín )亦(yì )间(jiān )盗(dào )铸(zhù )钱(qián ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。钱(qián )益(yì )多(duō )而(ér )轻(qīng ),物(wù )益(yì )少(shǎo )而(ér )贵(guì )。有(yǒu )司(sī )言(yán )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )皮(pí )币(bì ),诸(zhū )侯(hóu )以(yǐ )聘(pìn )享(xiǎng )。金(jīn )有(yǒu )三(sān )等(děng ),黄(huáng )金(jīn )为(wéi )上(shàng ),白(bái )金(jīn )为(wéi )中(zhōng ),赤(chì )金(jīn )为(wéi )下(xià )。今(jīn )半(bàn )两(liǎng )钱(qián )法(fǎ )重(zhòng )四(sì )铢(zhū ),而(ér )奸(jiān )或(huò )盗(dào )摩(mó )钱(qián )里(lǐ )取(qǔ )鋊(yù ),钱(qián )益(yì )轻(qīng )薄(báo )而(ér )物(wù )贵(guì ),则(zé )远(yuǎn )方(fāng )用(yòng )币(bì )烦(fán )费(fèi )不(bú )省(shěng )。”乃(nǎi )以(yǐ )白(bái )鹿(lù )皮(pí )方(fāng )尺(chǐ ),缘(yuán )以(yǐ )藻(zǎo )缋(huì ),为(wéi )皮(pí )币(bì ),直(zhí )四(sì )十(shí )万(wàn )。王(wáng )侯(hóu )宗(zōng )室(shì )朝(cháo )觐(jìn )聘(pìn )享(xiǎng ),必(bì )以(yǐ )皮(pí )币(bì )荐(jiàn )璧(bì ),然(rán )后(hòu )得(dé )行(háng )。

又(yòu )造(zào )银(yín )锡(xī )为(wéi )白(bái )金(jīn )。以(yǐ )为(wéi )填(tián )用(yòng )莫(mò )如(rú )龙(lóng ),地(dì )用(yòng )莫(mò )如(rú )马(mǎ ),人(rén )用(yòng )莫(mò )如(rú )龟(guī ),故(gù )白(bái )金(jīn )三(sān )品(pǐn ):其(qí )一(yī )曰(yuē )重(zhòng )八(bā )两(liǎng ),圜(huán )之(zhī ),其(qí )文(wén )龙(lóng ),名(míng )曰(yuē )“白(bái )选(xuǎn )”,直(zhí )三(sān )千(qiān );二(èr )曰(yuē )以(yǐ )重(zhòng )差(chà )小(xiǎo ),方(fāng )之(zhī ),其(qí )文(wén )马(mǎ ),直(zhí )五(wǔ )百(bǎi );三(sān )曰(yuē )复(fù )小(xiǎo ),撱(wěi )之(zhī ),其(qí )文(wén )龟(guī ),直(zhí )三(sān )百(bǎi )。令(lìng )县(xiàn )官(guān )销(xiāo )半(bàn )两(liǎng )钱(qián ),更(gèng )铸(zhù )三(sān )铢(zhū )钱(qián ),文(wén )如(rú )其(qí )重(zhòng )。盗(dào )铸(zhù )诸(zhū )金(jīn )钱(qián )罪(zuì )皆(jiē )死(sǐ ),而(ér )吏(lì )民(mín )之(zhī )盗(dào )铸(zhù )白(bái )金(jīn )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù )。

於(yú )是(shì )以(yǐ )东(dōng )郭(guō )咸(xián )阳(yáng )、孔(kǒng )仅(jǐn )为(wéi )大(dà )农(nóng )丞(chéng ),领(lǐng )盐(yán )铁(tiě )事(shì );桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )以(yǐ )计(jì )算(suàn )用(yòng )事(shì ),侍(shì )中(zhōng )。咸(xián )阳(yáng ),齐(qí )之(zhī )大(dà )煮(zhǔ )盐(yán ),孔(kǒng )仅(jǐn ),南(nán )阳(yáng )大(dà )冶(yě ),皆(jiē )致(zhì )生(shēng )累(lèi )千(qiān )金(jīn ),故(gù )郑(zhèng )当(dāng )时(shí )进(jìn )言(yán )之(zhī )。弘(hóng )羊(yáng ),雒(luò )阳(yáng )贾(jiǎ )人(rén )子(zǐ ),以(yǐ )心(xīn )计(jì ),年(nián )十(shí )三(sān )侍(shì )中(zhōng )。故(gù )三(sān )人(rén )言(yán )利(lì )事(shì )析(xī )秋(qiū )豪(háo )矣(yǐ )。

法(fǎ )既(jì )益(yì )严(yán ),吏(lì )多(duō )废(fèi )免(miǎn )。兵(bīng )革(gé )数(shù )动(dòng ),民(mín )多(duō )买(mǎi )复(fù )及(jí )五(wǔ )大(dà )夫(fū ),徵(zhēng )发(fā )之(zhī )士(shì )益(yì )鲜(xiān )。於(yú )是(shì )除(chú )千(qiān )夫(fū )五(wǔ )大(dà )夫(fū )为(wéi )吏(lì ),不(bú )欲(yù )者(zhě )出(chū )马(mǎ );故(gù )吏(lì )皆(jiē )適(shì )令(lìng )伐(fá )棘(jí )上(shàng )林(lín ),作(zuò )昆(kūn )明(míng )池(chí )。

其(qí )明(míng )年(nián ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )、骠(biāo )骑(qí )大(dà )出(chū )击(jī )胡(hú ),得(dé )首(shǒu )虏(lǔ )八(bā )九(jiǔ )万(wàn )级(jí ),赏(shǎng )赐(cì )五(wǔ )十(shí )万(wàn )金(jīn ),汉(hàn )军(jūn )马(mǎ )死(sǐ )者(zhě )十(shí )馀(yú )万(wàn )匹(pǐ ),转(zhuǎn )漕(cáo )车(chē )甲(jiǎ )之(zhī )费(fèi )不(bú )与(yǔ )焉(yān )。是(shì )时(shí )财(cái )匮(kuì ),战(zhàn )士(shì )颇(pō )不(bú )得(dé )禄(lù )矣(yǐ )。

有(yǒu )司(sī )言(yán )三(sān )铢(zhū )钱(qián )轻(qīng ),易(yì )奸(jiān )诈(zhà ),乃(nǎi )更(gèng )请(qǐng )诸(zhū )郡(jùn )国(guó )铸(zhù )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián ),周(zhōu )郭(guō )其(qí )下(xià ),令(lìng )不(bú )可(kě )磨(mó )取(qǔ )鋊(yù )焉(yān )。

大(dà )农(nóng )上(shàng )盐(yán )铁(tiě )丞(chéng )孔(kǒng )仅(jǐn )、咸(xián )阳(yáng )言(yán ):“山(shān )海(hǎi ),天(tiān )地(dì )之(zhī )藏(cáng )也(yě ),皆(jiē )宜(yí )属(shǔ )少(shǎo )府(fǔ ),陛(bì )下(xià )不(bú )私(sī ),以(yǐ )属(shǔ )大(dà )农(nóng )佐(zuǒ )赋(fù )。原(yuán )募(mù )民(mín )自(zì )给(gěi )费(fèi ),因(yīn )官(guān )器(qì )作(zuò )煮(zhǔ )盐(yán ),官(guān )与(yǔ )牢(láo )盆(pén )。浮(fú )食(shí )奇(qí )民(mín )欲(yù )擅(shàn )管(guǎn )山(shān )海(hǎi )之(zhī )货(huò ),以(yǐ )致(zhì )富(fù )羡(xiàn ),役(yì )利(lì )细(xì )民(mín )。其(qí )沮(jǔ )事(shì )之(zhī )议(yì ),不(bú )可(kě )胜(shèng )听(tīng )。敢(gǎn )私(sī )铸(zhù )铁(tiě )器(qì )煮(zhǔ )盐(yán )者(zhě ),釱(dì )左(zuǒ )趾(zhǐ ),没(méi )入(rù )其(qí )器(qì )物(wù )。郡(jùn )不(bú )出(chū )铁(tiě )者(zhě ),置(zhì )小(xiǎo )铁(tiě )官(guān ),便(biàn )属(shǔ )在(zài )所(suǒ )县(xiàn )。”使(shǐ )孔(kǒng )仅(jǐn )、东(dōng )郭(guō )咸(xián )阳(yáng )乘(chéng )传(chuán )举(jǔ )行(háng )天(tiān )下(xià )盐(yán )铁(tiě ),作(zuò )官(guān )府(fǔ ),除(chú )故(gù )盐(yán )铁(tiě )家(jiā )富(fù )者(zhě )为(wéi )吏(lì )。吏(lì )道(dào )益(yì )杂(zá ),不(bú )选(xuǎn ),而(ér )多(duō )贾(jiǎ )人(rén )矣(yǐ )。

商(shāng )贾(jiǎ )以(yǐ )币(bì )之(zhī )变(biàn ),多(duō )积(jī )货(huò )逐(zhú )利(lì )。於(yú )是(shì )公(gōng )卿(qīng )言(yán ):“郡(jùn )国(guó )颇(pō )被(bèi )菑(zī )害(hài ),贫(pín )民(mín )无(wú )产(chǎn )业(yè )者(zhě ),募(mù )徙(xǐ )广(guǎng )饶(ráo )之(zhī )地(dì )。陛(bì )下(xià )损(sǔn )膳(shàn )省(shěng )用(yòng ),出(chū )禁(jìn )钱(qián )以(yǐ )振(zhèn )元(yuán )元(yuán ),宽(kuān )贷(dài )赋(fù ),而(ér )民(mín )不(bú )齐(qí )出(chū )於(yú )南(nán )亩(mǔ ),商(shāng )贾(jiǎ )滋(zī )众(zhòng )。贫(pín )者(zhě )畜(chù )积(jī )无(wú )有(yǒu ),皆(jiē )仰(yǎng )县(xiàn )官(guān )。异(yì )时(shí )算(suàn )轺(yáo )车(chē )贾(jiǎ )人(rén )缗(mín )钱(qián )皆(jiē )有(yǒu )差(chà ),请(qǐng )算(suàn )如(rú )故(gù )。诸(zhū )贾(jiǎ )人(rén )末(mò )作(zuò )贳(shì )贷(dài )卖(mài )买(mǎi ),居(jū )邑(yì )稽(jī )诸(zhū )物(wù ),及(jí )商(shāng )以(yǐ )取(qǔ )利(lì )者(zhě ),虽(suī )无(wú )市(shì )籍(jí ),各(gè )以(yǐ )其(qí )物(wù )自(zì )占(zhàn ),率(lǜ )缗(mín )钱(qián )二(èr )千(qiān )而(ér )一(yī )算(suàn )。诸(zhū )作(zuò )有(yǒu )租(zū )及(jí )铸(zhù ),率(lǜ )缗(mín )钱(qián )四(sì )千(qiān )一(yī )算(suàn )。非(fēi )吏(lì )比(bǐ )者(zhě )三(sān )老(lǎo )、北(běi )边(biān )骑(qí )士(shì ),轺(yáo )车(chē )以(yǐ )一(yī )算(suàn );商(shāng )贾(jiǎ )人(rén )轺(yáo )车(chē )二(èr )算(suàn );船(chuán )五(wǔ )丈(zhàng )以(yǐ )上(shàng )一(yī )算(suàn )。匿(nì )不(bú )自(zì )占(zhàn ),占(zhàn )不(bú )悉(xī ),戍(shù )边(biān )一(yī )岁(suì ),没(méi )入(rù )缗(mín )钱(qián )。有(yǒu )能(néng )告(gào )者(zhě ),以(yǐ )其(qí )半(bàn )畀(bì )之(zhī )。贾(jiǎ )人(rén )有(yǒu )市(shì )籍(jí )者(zhě ),及(jí )其(qí )家(jiā )属(shǔ ),皆(jiē )无(wú )得(dé )籍(jí )名(míng )田(tián ),以(yǐ )便(biàn )农(nóng )。敢(gǎn )犯(fàn )令(lìng ),没(méi )入(rù )田(tián )僮(tóng )。”

天(tiān )子(zǐ )乃(nǎi )思(sī )卜(bo )式(shì )之(zhī )言(yán ),召(zhào )拜(bài )式(shì )为(wéi )中(zhōng )郎(láng ),爵(jué )左(zuǒ )庶(shù )长(zhǎng ),赐(cì )田(tián )十(shí )顷(qǐng ),布(bù )告(gào )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )明(míng )知(zhī )之(zhī )。

初(chū ),卜(bo )式(shì )者(zhě ),河(hé )南(nán )人(rén )也(yě ),以(yǐ )田(tián )畜(chù )为(wéi )事(shì )。亲(qīn )死(sǐ ),式(shì )有(yǒu )少(shǎo )弟(dì ),弟(dì )壮(zhuàng ),式(shì )脱(tuō )身(shēn )出(chū )分(fèn ),独(dú )取(qǔ )畜(chù )羊(yáng )百(bǎi )馀(yú ),田(tián )宅(zhái )财(cái )物(wù )尽(jìn )予(yǔ )弟(dì )。式(shì )入(rù )山(shān )牧(mù )十(shí )馀(yú )岁(suì ),羊(yáng )致(zhì )千(qiān )馀(yú )头(tóu ),买(mǎi )田(tián )宅(zhái )。而(ér )其(qí )弟(dì )尽(jìn )破(pò )其(qí )业(yè ),式(shì )辄(zhé )复(fù )分(fèn )予(yǔ )弟(dì )者(zhě )数(shù )矣(yǐ )。是(shì )时(shí )汉(hàn )方(fāng )数(shù )使(shǐ )将(jiāng )击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),卜(bo )式(shì )上(shàng )书(shū ),原(yuán )输(shū )家(jiā )之(zhī )半(bàn )县(xiàn )官(guān )助(zhù )边(biān )。天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )使(shǐ )问(wèn )式(shì ):“欲(yù )官(guān )乎(hū )?”式(shì )曰(yuē ):“臣(chén )少(shǎo )牧(mù ),不(bú )习(xí )仕(shì )宦(huàn ),不(bú )原(yuán )也(yě )。”使(shǐ )问(wèn )曰(yuē ):“家(jiā )岂(qǐ )有(yǒu )冤(yuān ),欲(yù )言(yán )事(shì )乎(hū )?”式(shì )曰(yuē ):“臣(chén )生(shēng )与(yǔ )人(rén )无(wú )分(fèn )争(zhēng )。式(shì )邑(yì )人(rén )贫(pín )者(zhě )贷(dài )之(zhī ),不(bú )善(shàn )者(zhě )教(jiāo )顺(shùn )之(zhī ),所(suǒ )居(jū )人(rén )皆(jiē )从(cóng )式(shì ),式(shì )何(hé )故(gù )见(jiàn )冤(yuān )於(yú )人(rén )!无(wú )所(suǒ )欲(yù )言(yán )也(yě )。”使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“苟(gǒu )如(rú )此(cǐ ),子(zǐ )何(hé )欲(yù )而(ér )然(rán )?”式(shì )曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )诛(zhū )匈(xiōng )奴(nú ),愚(yú )以(yǐ )为(wéi )贤(xián )者(zhě )宜(yí )死(sǐ )节(jiē )於(yú )边(biān ),有(yǒu )财(cái )者(zhě )宜(yí )输(shū )委(wěi ),如(rú )此(cǐ )而(ér )匈(xiōng )奴(nú )可(kě )灭(miè )也(yě )。”使(shǐ )者(zhě )具(jù )其(qí )言(yán )入(rù )以(yǐ )闻(wén )。天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )语(yǔ )丞(chéng )相(xiàng )弘(hóng )。弘(hóng )曰(yuē ):“此(cǐ )非(fēi )人(rén )情(qíng )。不(bú )轨(guǐ )之(zhī )臣(chén ),不(bú )可(kě )以(yǐ )为(wéi )化(huà )而(ér )乱(luàn )法(fǎ ),原(yuán )陛(bì )下(xià )勿(wù )许(xǔ )。”於(yú )是(shì )上(shàng )久(jiǔ )不(bú )报(bào )式(shì ),数(shù )岁(suì ),乃(nǎi )罢(bà )式(shì )。式(shì )归(guī ),复(fù )田(tián )牧(mù )。岁(suì )馀(yú ),会(huì )军(jūn )数(shù )出(chū ),浑(hún )邪(xié )王(wáng )等(děng )降(jiàng ),县(xiàn )官(guān )费(fèi )众(zhòng ),仓(cāng )府(fǔ )空(kōng )。其(qí )明(míng )年(nián ),贫(pín )民(mín )大(dà )徙(xǐ ),皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )县(xiàn )官(guān ),无(wú )以(yǐ )尽(jìn )赡(shàn )。卜(bo )式(shì )持(chí )钱(qián )二(èr )十(shí )万(wàn )予(yǔ )河(hé )南(nán )守(shǒu ),以(yǐ )给(gěi )徙(xǐ )民(mín )。河(hé )南(nán )上(shàng )富(fù )人(rén )助(zhù )贫(pín )人(rén )者(zhě )籍(jí ),天(tiān )子(zǐ )见(jiàn )卜(bo )式(shì )名(míng ),识(shí )之(zhī ),曰(yuē )“是(shì )固(gù )前(qián )而(ér )欲(yù )输(shū )其(qí )家(jiā )半(bàn )助(zhù )边(biān )”,乃(nǎi )赐(cì )式(shì )外(wài )繇(yáo )四(sì )百(bǎi )人(rén )。式(shì )又(yòu )尽(jìn )复(fù )予(yǔ )县(xiàn )官(guān )。是(shì )时(shí )富(fù )豪(háo )皆(jiē )争(zhēng )匿(nì )财(cái ),唯(wéi )式(shì )尤(yóu )欲(yù )输(shū )之(zhī )助(zhù )费(fèi )。天(tiān )子(zǐ )於(yú )是(shì )以(yǐ )式(shì )终(zhōng )长(zhǎng )者(zhě ),故(gù )尊(zūn )显(xiǎn )以(yǐ )风(fēng )百(bǎi )姓(xìng )。

初(chū ),式(shì )不(bú )原(yuán )为(wéi )郎(láng )。上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )有(yǒu )羊(yáng )上(shàng )林(lín )中(zhōng ),欲(yù )令(lìng )子(zǐ )牧(mù )之(zhī )。”式(shì )乃(nǎi )拜(bài )为(wéi )郎(láng ),布(bù )衣(yī )屩(juē )而(ér )牧(mù )羊(yáng )。岁(suì )馀(yú ),羊(yáng )肥(féi )息(xī )。上(shàng )过(guò )见(jiàn )其(qí )羊(yáng ),善(shàn )之(zhī )。式(shì )曰(yuē ):“非(fēi )独(dú )羊(yáng )也(yě ),治(zhì )民(mín )亦(yì )犹(yóu )是(shì )也(yě )。以(yǐ )时(shí )起(qǐ )居(jū );恶(è )者(zhě )辄(zhé )斥(chì )去(qù ),毋(wú )令(lìng )败(bài )群(qún )。”上(shàng )以(yǐ )式(shì )为(wéi )奇(qí ),拜(bài )为(wéi )缑(gōu )氏(shì )令(lìng )试(shì )之(zhī ),缑(gōu )氏(shì )便(biàn )之(zhī )。迁(qiān )为(wéi )成(chéng )皋(gāo )令(lìng ),将(jiāng )漕(cáo )最(zuì )。上(shàng )以(yǐ )为(wéi )式(shì )朴(pǔ )忠(zhōng ),拜(bài )为(wéi )齐(qí )王(wáng )太(tài )傅(fù )。

而(ér )孔(kǒng )仅(jǐn )之(zhī )使(shǐ )天(tiān )下(xià )铸(zhù )作(zuò )器(qì ),三(sān )年(nián )中(zhōng )拜(bài )为(wéi )大(dà )农(nóng ),列(liè )於(yú )九(jiǔ )卿(qīng )。而(ér )桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )为(wéi )大(dà )农(nóng )丞(chéng ),筦(guǎn )诸(zhū )会(huì )计(jì )事(shì ),稍(shāo )稍(shāo )置(zhì )均(jūn )输(shū )以(yǐ )通(tōng )货(huò )物(wù )矣(yǐ )。

始(shǐ )令(lìng )吏(lì )得(dé )入(rù )穀(yù )补(bǔ )官(guān ),郎(láng )至(zhì )六(liù )百(bǎi )石(shí )。

自(zì )造(zào )白(bái )金(jīn )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián )後(hòu )五(wǔ )岁(suì ),赦(shè )吏(lì )民(mín )之(zhī )坐(zuò )盗(dào )铸(zhù )金(jīn )钱(qián )死(sǐ )者(zhě )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén )。其(qí )不(bú )发(fā )觉(jiào )相(xiàng )杀(shā )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì )。赦(shè )自(zì )出(chū )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )万(wàn )人(rén )。然(rán )不(bú )能(néng )半(bàn )自(zì )出(chū ),天(tiān )下(xià )大(dà )抵(dǐ )无(wú )虑(lǜ )皆(jiē )铸(zhù )金(jīn )钱(qián )矣(yǐ )。犯(fàn )者(zhě )众(zhòng ),吏(lì )不(bú )能(néng )尽(jìn )诛(zhū )取(qǔ ),於(yú )是(shì )遣(qiǎn )博(bó )士(shì )褚(chǔ )大(dà )、徐(xú )偃(yǎn )等(děng )分(fèn )曹(cáo )循(xún )行(háng )郡(jùn )国(guó ),举(jǔ )兼(jiān )并(bìng )之(zhī )徒(tú )守(shǒu )相(xiàng )为(wéi )者(zhě )。而(ér )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )张(zhāng )汤(tāng )方(fāng )隆(lóng )贵(guì )用(yòng )事(shì ),减(jiǎn )宣(xuān )、杜(dù )周(zhōu )等(děng )为(wéi )中(zhōng )丞(chéng ),义(yì )纵(zòng )、尹(yǐn )齐(qí )、王(wáng )温(wēn )舒(shū )等(děng )用(yòng )惨(cǎn )急(jí )刻(kè )深(shēn )为(wéi )九(jiǔ )卿(qīng ),而(ér )直(zhí )指(zhǐ )夏(xià )兰(lán )之(zhī )属(shǔ )始(shǐ )出(chū )矣(yǐ )。

而(ér )大(dà )农(nóng )颜(yán )异(yì )诛(zhū )。初(chū ),异(yì )为(wéi )济(jì )南(nán )亭(tíng )长(zhǎng ),以(yǐ )廉(lián )直(zhí )稍(shāo )迁(qiān )至(zhì )九(jiǔ )卿(qīng )。上(shàng )与(yǔ )张(zhāng )汤(tāng )既(jì )造(zào )白(bái )鹿(lù )皮(pí )币(bì ),问(wèn )异(yì )。异(yì )曰(yuē ):“今(jīn )王(wáng )侯(hóu )朝(cháo )贺(hè )以(yǐ )苍(cāng )璧(bì ),直(zhí )数(shù )千(qiān ),而(ér )其(qí )皮(pí )荐(jiàn )反(fǎn )四(sì )十(shí )万(wàn ),本(běn )末(mò )不(bú )相(xiàng )称(chēng )。”天(tiān )子(zǐ )不(bú )说(shuō )。张(zhāng )汤(tāng )又(yòu )与(yǔ )异(yì )有(yǒu )卻(què ),及(jí )有(yǒu )人(rén )告(gào )异(yì )以(yǐ )它(tā )议(yì ),事(shì )下(xià )张(zhāng )汤(tāng )治(zhì )异(yì )。异(yì )与(yǔ )客(kè )语(yǔ ),客(kè )语(yǔ )初(chū )令(lìng )下(xià )有(yǒu )不(bú )便(biàn )者(zhě ),

异(yì )不(bú )应(yīng ),微(wēi )反(fǎn )脣(chún )。汤(tāng )奏(zòu )当(dāng )异(yì )九(jiǔ )卿(qīng )见(jiàn )令(lìng )不(bú )便(biàn ),不(bú )入(rù )言(yán )而(ér )腹(fù )诽(fěi ),论(lùn )死(sǐ )。自(zì )是(shì )之(zhī )後(hòu ),有(yǒu )腹(fù )诽(fěi )之(zhī )法(fǎ ),而(ér )公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )多(duō )谄(chǎn )谀(yú )取(qǔ )容(róng )矣(yǐ )。

天(tiān )子(zǐ )既(jì )下(xià )缗(mín )钱(qián )令(lìng )而(ér )尊(zūn )卜(bo )式(shì ),百(bǎi )姓(xìng )终(zhōng )莫(mò )分(fèn )财(cái )佐(zuǒ )县(xiàn )官(guān ),於(yú )是(shì )告(gào )缗(mín )钱(qián )纵(zòng )矣(yǐ )。

郡(jùn )国(guó )多(duō )柬(jiǎn )铸(zhù )钱(qián ),钱(qián )多(duō )轻(qīng ),而(ér )公(gōng )卿(qīng )请(qǐng )令(lìng )京(jīng )师(shī )铸(zhù )锺(zhōng )官(guān )赤(chì )侧(cè ),一(yī )当(dāng )五(wǔ ),赋(fù )官(guān )用(yòng )非(fēi )赤(chì )侧(cè )不(bú )得(dé )行(háng )。白(bái )金(jīn )稍(shāo )贱(jiàn ),民(mín )不(bú )宝(bǎo )用(yòng ),县(xiàn )官(guān )以(yǐ )令(lìng )禁(jìn )之(zhī ),无(wú )益(yì )。岁(suì )馀(yú ),白(bái )金(jīn )终(zhōng )废(fèi )不(bú )行(háng )。

是(shì )岁(suì )也(yě ),张(zhāng )汤(tāng )死(sǐ )而(ér )民(mín )不(bú )思(sī )。

其(qí )後(hòu )二(èr )岁(suì ),赤(chì )侧(cè )钱(qián )贱(jiàn ),民(mín )巧(qiǎo )法(fǎ )用(yòng )之(zhī ),不(bú )便(biàn ),又(yòu )废(fèi )。於(yú )是(shì )悉(xī )禁(jìn )郡(jùn )国(guó )无(wú )铸(zhù )钱(qián ),专(zhuān )令(lìng )上(shàng )林(lín )三(sān )官(guān )铸(zhù )。钱(qián )既(jì )多(duō ),而(ér )令(lìng )天(tiān )下(xià )非(fēi )三(sān )官(guān )钱(qián )不(bú )得(dé )行(háng ),诸(zhū )郡(jùn )国(guó )所(suǒ )前(qián )铸(zhù )钱(qián )皆(jiē )废(fèi )销(xiāo )之(zhī ),输(shū )其(qí )铜(tóng )三(sān )官(guān )。而(ér )民(mín )之(zhī )铸(zhù )钱(qián )益(yì )少(shǎo ),计(jì )其(qí )费(fèi )不(bú )能(néng )相(xiàng )当(dāng ),唯(wéi )真(zhēn )工(gōng )大(dà )奸(jiān )乃(nǎi )盗(dào )为(wéi )之(zhī )。

卜(bo )式(shì )相(xiàng )齐(qí ),而(ér )杨(yáng )可(kě )告(gào )缗(mín )遍(biàn )天(tiān )下(xià ),中(zhōng )家(jiā )以(yǐ )上(shàng )大(dà )抵(dǐ )皆(jiē )遇(yù )告(gào )。杜(dù )周(zhōu )治(zhì )之(zhī ),狱(yù )少(shǎo )反(fǎn )者(zhě )。乃(nǎi )分(fèn )遣(qiǎn )御(yù )史(shǐ )廷(tíng )尉(wèi )正(zhèng )监(jiān )分(fèn )曹(cáo )往(wǎng ),即(jí )治(zhì )郡(jùn )国(guó )缗(mín )钱(qián ),得(dé )民(mín )财(cái )物(wù )以(yǐ )亿(yì )计(jì ),奴(nú )婢(bì )以(yǐ )千(qiān )万(wàn )数(shù ),田(tián )大(dà )县(xiàn )数(shù )百(bǎi )顷(qǐng ),小(xiǎo )县(xiàn )百(bǎi )馀(yú )顷(qǐng ),宅(zhái )亦(yì )如(rú )之(zhī )。於(yú )是(shì )商(shāng )贾(jiǎ )中(zhōng )家(jiā )以(yǐ )上(shàng )大(dà )率(lǜ )破(pò ),民(mín )偷(tōu )甘(gān )食(shí )好(hǎo )衣(yī ),不(bú )事(shì )畜(chù )藏(cáng )之(zhī )产(chǎn )业(yè ),而(ér )县(xiàn )官(guān )有(yǒu )盐(yán )铁(tiě )缗(mín )钱(qián )之(zhī )故(gù ),用(yòng )益(yì )饶(ráo )矣(yǐ )。

益(yì )广(guǎng )关(guān ),置(zhì )左(zuǒ )右(yòu )辅(fǔ )。

初(chū ),大(dà )农(nóng )筦(guǎn )盐(yán )铁(tiě )官(guān )布(bù )多(duō ),置(zhì )水(shuǐ )衡(héng ),欲(yù )以(yǐ )主(zhǔ )盐(yán )铁(tiě );及(jí )杨(yáng )可(kě )告(gào )缗(mín )钱(qián ),上(shàng )林(lín )财(cái )物(wù )众(zhòng ),乃(nǎi )令(lìng )水(shuǐ )衡(héng )主(zhǔ )上(shàng )林(lín )。上(shàng )林(lín )既(jì )充(chōng )满(mǎn ),益(yì )广(guǎng )。是(shì )时(shí )越(yuè )欲(yù )与(yǔ )汉(hàn )用(yòng )船(chuán )战(zhàn )逐(zhú ),乃(nǎi )大(dà )修(xiū )昆(kūn )明(míng )池(chí ),列(liè )观(guān )环(huán )之(zhī )。治(zhì )楼(lóu )船(chuán ),高(gāo )十(shí )馀(yú )丈(zhàng ),旗(qí )帜(zhì )加(jiā )其(qí )上(shàng ),甚(shèn )壮(zhuàng )。於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )感(gǎn )之(zhī ),乃(nǎi )作(zuò )柏(bǎi )梁(liáng )台(tái ),高(gāo )数(shù )十(shí )丈(zhàng )。宫(gōng )室(shì )之(zhī )修(xiū ),由(yóu )此(cǐ )日(rì )丽(lì )。

乃(nǎi )分(fèn )缗(mín )钱(qián )诸(zhū )官(guān ),而(ér )水(shuǐ )衡(héng )、少(shǎo )府(fǔ )、大(dà )农(nóng )、太(tài )仆(pú )各(gè )置(zhì )农(nóng )官(guān ),往(wǎng )往(wǎng )即(jí )郡(jùn )县(xiàn )比(bǐ )没(méi )入(rù )田(tián )田(tián )之(zhī )。其(qí )没(méi )入(rù )奴(nú )婢(bì ),分(fèn )诸(zhū )苑(yuàn )养(yǎng )狗(gǒu )马(mǎ )禽(qín )兽(shòu ),及(jí )与(yǔ )诸(zhū )官(guān )。诸(zhū )官(guān )益(yì )杂(zá )置(zhì )多(duō ),徒(tú )奴(nú )婢(bì )众(zhòng ),而(ér )下(xià )河(hé )漕(cáo )度(dù )四(sì )百(bǎi )万(wàn )石(shí ),及(jí )官(guān )自(zì )籴(dí )乃(nǎi )足(zú )。

所(suǒ )忠(zhōng )言(yán ):“世(shì )家(jiā )子(zǐ )弟(dì )富(fù )人(rén )或(huò )斗(dòu )鸡(jī )走(zǒu )狗(gǒu )马(mǎ ),弋(yì )猎(liè )博(bó )戏(xì ),乱(luàn )齐(qí )民(mín )。”乃(nǎi )徵(zhēng )诸(zhū )犯(fàn )令(lìng ),相(xiàng )引(yǐn )数(shù )千(qiān )人(rén ),命(mìng )曰(yuē )“株(zhū )送(sòng )徒(tú )”。入(rù )财(cái )者(zhě )得(dé )补(bǔ )郎(láng ),郎(láng )选(xuǎn )衰(shuāi )矣(yǐ )。

是(shì )时(shí )山(shān )东(dōng )被(bèi )河(hé )菑(zī ),及(jí )岁(suì )不(bú )登(dēng )数(shù )年(nián ),人(rén )或(huò )相(xiàng )食(shí ),方(fāng )一(yī )二(èr )千(qiān )里(lǐ )。天(tiān )子(zǐ )怜(lián )之(zhī ),诏(zhào )曰(yuē ):“江(jiāng )南(nán )火(huǒ )耕(gēng )水(shuǐ )耨(nòu ),令(lìng )饥(jī )民(mín )得(dé )流(liú )就(jiù )食(shí )江(jiāng )淮(huái )间(jiān ),欲(yù )留(liú ),留(liú )处(chù )。”遣(qiǎn )使(shǐ )冠(guàn )盖(gài )相(xiàng )属(shǔ )於(yú )道(dào ),护(hù )之(zhī ),下(xià )巴(bā )蜀(shǔ )粟(sù )以(yǐ )振(zhèn )之(zhī )。

其(qí )明(míng )年(nián ),天(tiān )子(zǐ )始(shǐ )巡(xún )郡(jùn )国(guó )。东(dōng )度(dù )河(hé ),河(hé )东(dōng )守(shǒu )不(bú )意(yì )行(háng )至(zhì ),不(bú )辨(biàn ),自(zì )杀(shā )。行(háng )西(xī )逾(yú )陇(lǒng ),陇(lǒng )西(xī )守(shǒu )以(yǐ )行(háng )往(wǎng )卒(zú ),天(tiān )子(zǐ )从(cóng )官(guān )不(bú )得(dé )食(shí ),陇(lǒng )西(xī )守(shǒu )自(zì )杀(shā )。於(yú )是(shì )上(shàng )北(běi )出(chū )萧(xiāo )关(guān ),从(cóng )数(shù )万(wàn )骑(qí ),猎(liè )新(xīn )秦(qín )中(zhōng ),以(yǐ )勒(lè )边(biān )兵(bīng )而(ér )归(guī )。新(xīn )秦(qín )中(zhōng )或(huò )千(qiān )里(lǐ )无(wú )亭(tíng )徼(jiǎo ),於(yú )是(shì )诛(zhū )北(běi )地(dì )太(tài )守(shǒu )以(yǐ )下(xià ),而(ér )令(lìng )民(mín )得(dé )畜(chù )牧(mù )边(biān )县(xiàn ),官(guān )假(jiǎ )马(mǎ )母(mǔ ),三(sān )岁(suì )而(ér )归(guī ),及(jí )息(xī )什(shí )一(yī ),以(yǐ )除(chú )告(gào )缗(mín ),用(yòng )充(chōng )仞(rèn )新(xīn )秦(qín )中(zhōng )。

既(jì )得(dé )宝(bǎo )鼎(dǐng ),立(lì )后(hòu )土(tǔ )、太(tài )一(yī )祠(cí ),公(gōng )卿(qīng )议(yì )封(fēng )禅(chán )事(shì ),而(ér )天(tiān )下(xià )郡(jùn )国(guó )皆(jiē )豫(yù )治(zhì )道(dào )桥(qiáo ),缮(shàn )故(gù )宫(gōng ),及(jí )当(dāng )驰(chí )道(dào )县(xiàn ),县(xiàn )治(zhì )官(guān )储(chǔ ),设(shè )供(gòng )具(jù ),而(ér )望(wàng )以(yǐ )待(dài )幸(xìng )。

其(qí )明(míng )年(nián ),南(nán )越(yuè )反(fǎn ),西(xī )羌(qiāng )侵(qīn )边(biān )为(wéi )桀(jié )。於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )为(wéi )山(shān )东(dōng )不(bú )赡(shàn ),赦(shè )天(tiān )下(xià ),因(yīn )南(nán )方(fāng )楼(lóu )船(chuán )卒(zú )二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )人(rén )击(jī )南(nán )越(yuè ),数(shù )万(wàn )人(rén )发(fā )三(sān )河(hé )以(yǐ )西(xī )骑(qí )击(jī )西(xī )羌(qiāng ),又(yòu )数(shù )万(wàn )人(rén )度(dù )河(hé )筑(zhù )令(lìng )居(jū )。初(chū )置(zhì )张(zhāng )掖(yè )、酒(jiǔ )泉(quán )郡(jùn ),而(ér )上(shàng )郡(jùn )、朔(shuò )方(fāng )、西(xī )河(hé )、河(hé )西(xī )开(kāi )田(tián )官(guān ),斥(chì )塞(sāi )卒(zú )六(liù )十(shí )万(wàn )人(rén )戍(shù )田(tián )之(zhī )。中(zhōng )国(guó )缮(shàn )道(dào )餽(kuì )粮(liáng ),远(yuǎn )者(zhě )三(sān )千(qiān ),近(jìn )者(zhě )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )大(dà )农(nóng )。边(biān )兵(bīng )不(bú )足(zú ),乃(nǎi )发(fā )武(wǔ )库(kù )工(gōng )官(guān )兵(bīng )器(qì )以(yǐ )赡(shàn )之(zhī )。车(chē )骑(qí )马(mǎ )乏(fá )绝(jué ),县(xiàn )官(guān )钱(qián )少(shǎo ),买(mǎi )马(mǎ )难(nán )得(dé ),乃(nǎi )著(zhe )令(lìng ),令(lìng )封(fēng )君(jūn )以(yǐ )下(xià )至(zhì )三(sān )百(bǎi )石(shí )以(yǐ )上(shàng )吏(lì ),以(yǐ )差(chà )出(chū )牝(pìn )马(mǎ )天(tiān )下(xià )亭(tíng ),亭(tíng )有(yǒu )畜(chù )牸(zì )马(mǎ ),岁(suì )课(kè )息(xī )。

齐(qí )相(xiàng )卜(bo )式(shì )上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )主(zhǔ )忧(yōu )臣(chén )辱(rǔ )。南(nán )越(yuè )反(fǎn ),臣(chén )原(yuán )父(fù )子(zǐ )与(yǔ )齐(qí )习(xí )船(chuán )者(zhě )往(wǎng )死(sǐ )之(zhī )。”天(tiān )子(zǐ )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“卜(bo )式(shì )虽(suī )躬(gōng )耕(gēng )牧(mù ),不(bú )以(yǐ )为(wéi )利(lì ),有(yǒu )馀(yú )辄(zhé )助(zhù )县(xiàn )官(guān )之(zhī )用(yòng )。今(jīn )天(tiān )下(xià )不(bú )幸(xìng )有(yǒu )急(jí ),而(ér )式(shì )奋(fèn )原(yuán )父(fù )子(zǐ )死(sǐ )之(zhī ),虽(suī )未(wèi )战(zhàn ),可(kě )谓(wèi )义(yì )形(xíng )於(yú )内(nèi )。赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),金(jīn )六(liù )十(shí )斤(jīn ),田(tián )十(shí )顷(qǐng )。”布(bù )告(gào )天(tiān )下(xià ),天(tiān )下(xià )莫(mò )应(yīng )。列(liè )侯(hóu )以(yǐ )百(bǎi )数(shù ),皆(jiē )莫(mò )求(qiú )从(cóng )军(jūn )击(jī )羌(qiāng )、越(yuè )。至(zhì )酎(zhòu ),少(shǎo )府(fǔ )省(shěng )金(jīn ),而(ér )列(liè )侯(hóu )坐(zuò )酎(zhòu )金(jīn )失(shī )侯(hóu )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。乃(nǎi )拜(bài )式(shì )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

式(shì )既(jì )在(zài )位(wèi ),见(jiàn )郡(jùn )国(guó )多(duō )不(bú )便(biàn )县(xiàn )官(guān )作(zuò )盐(yán )铁(tiě ),铁(tiě )器(qì )苦(kǔ )恶(è ),贾(jiǎ )贵(guì ),或(huò )彊(jiāng )令(lìng )民(mín )卖(mài )买(mǎi )之(zhī )。而(ér )船(chuán )有(yǒu )算(suàn ),商(shāng )者(zhě )少(shǎo ),物(wù )贵(guì ),乃(nǎi )因(yīn )孔(kǒng )仅(jǐn )言(yán )船(chuán )算(suàn )事(shì )。上(shàng )由(yóu )是(shì )不(bú )悦(yuè )卜(bo )式(shì )。

汉(hàn )连(lián )兵(bīng )三(sān )岁(suì ),诛(zhū )羌(qiāng ),灭(miè )南(nán )越(yuè ),番(fān )禺(yú )以(yǐ )西(xī )至(zhì )蜀(shǔ )南(nán )者(zhě )置(zhì )初(chū )郡(jùn )十(shí )七(qī ),且(qiě )以(yǐ )其(qí )故(gù )俗(sú )治(zhì ),毋(wú )赋(fù )税(shuì )。南(nán )阳(yáng )、汉(hàn )中(zhōng )以(yǐ )往(wǎng )郡(jùn ),各(gè )以(yǐ )地(dì )比(bǐ )给(gěi )初(chū )郡(jùn )吏(lì )卒(zú )奉(fèng )食(shí )币(bì )物(wù ),传(chuán )车(chē )马(mǎ )被(bèi )具(jù )。而(ér )初(chū )郡(jùn )时(shí )时(shí )小(xiǎo )反(fǎn ),杀(shā )吏(lì ),汉(hàn )发(fā )南(nán )方(fāng )吏(lì )卒(zú )往(wǎng )诛(zhū )之(zhī ),间(jiān )岁(suì )万(wàn )馀(yú )人(rén ),费(fèi )皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )大(dà )农(nóng )。大(dà )农(nóng )以(yǐ )均(jūn )输(shū )调(diào )盐(yán )铁(tiě )助(zhù )赋(fù ),故(gù )能(néng )赡(shàn )之(zhī )。然(rán )兵(bīng )所(suǒ )过(guò )县(xiàn ),为(wéi )以(yǐ )訾(zī )给(gěi )毋(wú )乏(fá )而(ér )已(yǐ ),不(bú )敢(gǎn )言(yán )擅(shàn )赋(fù )法(fǎ )矣(yǐ )。

其(qí )明(míng )年(nián ),元(yuán )封(fēng )元(yuán )年(nián ),卜(bo )式(shì )贬(biǎn )秩(zhì )为(wéi )太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )。而(ér )桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )为(wéi )治(zhì )粟(sù )都(dōu )尉(wèi ),领(lǐng )大(dà )农(nóng ),尽(jìn )代(dài )仅(jǐn )筦(guǎn )天(tiān )下(xià )盐(yán )铁(tiě )。弘(hóng )羊(yáng )以(yǐ )诸(zhū )官(guān )各(gè )自(zì )巿(pó ),相(xiàng )与(yǔ )争(zhēng ),物(wù )故(gù )腾(téng )跃(yuè ),而(ér )天(tiān )下(xià )赋(fù )输(shū )或(huò )不(bú )偿(cháng )其(qí )僦(jiù )费(fèi ),乃(nǎi )请(qǐng )置(zhì )大(dà )农(nóng )部(bù )丞(chéng )数(shù )十(shí )人(rén ),分(fèn )部(bù )主(zhǔ )郡(jùn )国(guó ),各(gè )往(wǎng )往(wǎng )县(xiàn )置(zhì )均(jūn )输(shū )盐(yán )铁(tiě )官(guān ),令(lìng )远(yuǎn )方(fāng )各(gè )以(yǐ )其(qí )物(wù )贵(guì )时(shí )商(shāng )贾(jiǎ )所(suǒ )转(zhuǎn )贩(fàn )者(zhě )为(wéi )赋(fù ),而(ér )相(xiàng )灌(guàn )输(shū )。置(zhì )平(píng )准(zhǔn )于(yú )京(jīng )师(shī ),都(dōu )受(shòu )天(tiān )下(xià )委(wěi )输(shū )。召(zhào )工(gōng )官(guān )治(zhì )车(chē )诸(zhū )器(qì ),皆(jiē )仰(yǎng )给(gěi )大(dà )农(nóng )。大(dà )农(nóng )之(zhī )诸(zhū )官(guān )尽(jìn )笼(lóng )天(tiān )下(xià )之(zhī )货(huò )物(wù ),贵(guì )即(jí )卖(mài )之(zhī ),贱(jiàn )则(zé )买(mǎi )之(zhī )。如(rú )此(cǐ ),富(fù )商(shāng )大(dà )贾(jiǎ )无(wú )所(suǒ )牟(móu )大(dà )利(lì ),则(zé )反(fǎn )本(běn ),而(ér )万(wàn )物(wù )不(bú )得(dé )腾(téng )踊(yǒng )。故(gù )抑(yì )天(tiān )下(xià )物(wù ),名(míng )曰(yuē )“平(píng )准(zhǔn )”。天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),许(xǔ )之(zhī )。於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )北(běi )至(zhì )朔(shuò )方(fāng ),东(dōng )到(dào )太(tài )山(shān ),巡(xún )海(hǎi )上(shàng ),并(bìng )北(běi )边(biān )以(yǐ )归(guī )。所(suǒ )过(guò )赏(shǎng )赐(cì ),用(yòng )帛(bó )百(bǎi )馀(yú )万(wàn )匹(pǐ ),钱(qián )金(jīn )以(yǐ )巨(jù )万(wàn )计(jì ),皆(jiē )取(qǔ )足(zú )大(dà )农(nóng )。

弘(hóng )羊(yáng )又(yòu )请(qǐng )令(lìng )吏(lì )得(dé )入(rù )粟(sù )补(bǔ )官(guān ),及(jí )罪(zuì )人(rén )赎(shú )罪(zuì )。令(lìng )民(mín )能(néng )入(rù )粟(sù )甘(gān )泉(quán )各(gè )有(yǒu )差(chà ),以(yǐ )复(fù )终(zhōng )身(shēn ),不(bú )告(gào )缗(mín )。他(tā )郡(jùn )各(gè )输(shū )急(jí )处(chù ),而(ér )诸(zhū )农(nóng )各(gè )致(zhì )粟(sù ),山(shān )东(dōng )漕(cáo )益(yì )岁(suì )六(liù )百(bǎi )万(wàn )石(shí )。一(yī )岁(suì )之(zhī )中(zhōng ),太(tài )仓(cāng )、甘(gān )泉(quán )仓(cāng )满(mǎn )。边(biān )馀(yú )穀(yù )诸(zhū )物(wù )均(jūn )输(shū )帛(bó )五(wǔ )百(bǎi )万(wàn )匹(pǐ )。民(mín )不(bú )益(yì )赋(fù )而(ér )天(tiān )下(xià )用(yòng )饶(ráo )。於(yú )是(shì )弘(hóng )羊(yáng )赐(cì )爵(jué )左(zuǒ )庶(shù )长(zhǎng ),黄(huáng )金(jīn )再(zài )百(bǎi )斤(jīn )焉(yān )。

是(shì )岁(suì )小(xiǎo )旱(hàn ),上(shàng )令(lìng )官(guān )求(qiú )雨(yǔ ),卜(bo )式(shì )言(yán )曰(yuē ):“县(xiàn )官(guān )当(dāng )食(shí )租(zū )衣(yī )税(shuì )而(ér )已(yǐ ),今(jīn )弘(hóng )羊(yáng )令(lìng )吏(lì )坐(zuò )市(shì )列(liè )肆(sì ),贩(fàn )物(wù )求(qiú )利(lì )。亨(hēng )弘(hóng )羊(yáng ),天(tiān )乃(nǎi )雨(yǔ )。”

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):农(nóng )工(gōng )商(shāng )交(jiāo )易(yì )之(zhī )路(lù )通(tōng ),而(ér )龟(guī )贝(bèi )金(jīn )钱(qián )刀(dāo )布(bù )之(zhī )币(bì )兴(xìng )焉(yān )。所(suǒ )从(cóng )来(lái )久(jiǔ )远(yuǎn ),自(zì )高(gāo )辛(xīn )氏(shì )之(zhī )前(qián )尚(shàng )矣(yǐ ),靡(mí )得(dé )而(ér )记(jì )云(yún )。故(gù )书(shū )道(dào )唐(táng )虞(yú )之(zhī )际(jì ),诗(shī )述(shù )殷(yīn )周(zhōu )之(zhī )世(shì ),安(ān )宁(níng )则(zé )长(zhǎng )庠(xiáng )序(xù ),先(xiān )本(běn )绌(chù )末(mò ),以(yǐ )礼(lǐ )义(yì )防(fáng )于(yú )利(lì );事(shì )变(biàn )多(duō )故(gù )而(ér )亦(yì )反(fǎn )是(shì )。是(shì )以(yǐ )物(wù )盛(shèng )则(zé )衰(shuāi ),时(shí )极(jí )而(ér )转(zhuǎn ),一(yī )质(zhì )一(yī )文(wén ),终(zhōng )始(shǐ )之(zhī )变(biàn )也(yě )。禹(yǔ )贡(gòng )九(jiǔ )州(zhōu ),各(gè )因(yīn )其(qí )土(tǔ )地(dì )所(suǒ )宜(yí ),人(rén )民(mín )所(suǒ )多(duō )少(shǎo )而(ér )纳(nà )职(zhí )焉(yān )。汤(tāng )武(wǔ )承(chéng )弊(bì )易(yì )变(biàn ),使(shǐ )民(mín )不(bú )倦(juàn ),各(gè )兢(jīng )兢(jīng )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )治(zhì ),而(ér )稍(shāo )陵(líng )迟(chí )衰(shuāi )微(wēi )。齐(qí )桓(huán )公(gōng )用(yòng )管(guǎn )仲(zhòng )之(zhī )谋(móu ),通(tōng )轻(qīng )重(zhòng )之(zhī )权(quán ),徼(jiǎo )山(shān )海(hǎi )之(zhī )业(yè ),以(yǐ )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu ),用(yòng )区(qū )区(qū )之(zhī )齐(qí )显(xiǎn )成(chéng )霸(bà )名(míng )。魏(wèi )用(yòng )李(lǐ )克(kè ),尽(jìn )地(dì )力(lì ),为(wéi )彊(jiāng )君(jūn )。自(zì )是(shì )以(yǐ )後(hòu ),天(tiān )下(xià )争(zhēng )於(yú )战(zhàn )国(guó ),贵(guì )诈(zhà )力(lì )而(ér )贱(jiàn )仁(rén )义(yì ),先(xiān )富(fù )有(yǒu )而(ér )後(hòu )推(tuī )让(ràng )。故(gù )庶(shù )人(rén )之(zhī )富(fù )者(zhě )或(huò )累(lèi )巨(jù )万(wàn ),而(ér )贫(pín )者(zhě )或(huò )不(bú )厌(yàn )糟(zāo )糠(kāng );有(yǒu )国(guó )彊(jiāng )者(zhě )或(huò )并(bìng )群(qún )小(xiǎo )以(yǐ )臣(chén )诸(zhū )侯(hóu ),而(ér )弱(ruò )国(guó )或(huò )绝(jué )祀(sì )而(ér )灭(miè )世(shì )。以(yǐ )至(zhì )於(yú )秦(qín ),卒(zú )并(bìng )海(hǎi )内(nèi )。虞(yú )夏(xià )之(zhī )币(bì ),金(jīn )为(wéi )三(sān )品(pǐn ),或(huò )黄(huáng ),或(huò )白(bái ),或(huò )赤(chì );或(huò )钱(qián ),或(huò )布(bù ),或(huò )刀(dāo ),或(huò )龟(guī )贝(bèi )。及(jí )至(zhì )秦(qín ),中(zhōng )一(yī )国(guó )之(zhī )币(bì )为(wéi )等(děng ),黄(huáng )金(jīn )以(yǐ )溢(yì )名(míng ),为(wéi )上(shàng )币(bì );铜(tóng )钱(qián )识(shí )曰(yuē )半(bàn )两(liǎng ),重(zhòng )如(rú )其(qí )文(wén ),为(wéi )下(xià )币(bì )。而(ér )珠(zhū )玉(yù )、龟(guī )贝(bèi )、银(yín )锡(xī )之(zhī )属(shǔ )为(wéi )器(qì )饰(shì )宝(bǎo )藏(cáng ),不(bú )为(wéi )币(bì )。然(rán )各(gè )随(suí )时(shí )而(ér )轻(qīng )重(zhòng )无(wú )常(cháng )。於(yú )是(shì )外(wài )攘(rǎng )夷(yí )狄(dí ),内(nèi )兴(xìng )功(gōng )业(yè ),海(hǎi )内(nèi )之(zhī )士(shì )力(lì )耕(gēng )不(bú )足(zú )粮(liáng )饟(xiǎng ),女(nǚ )子(zǐ )纺(fǎng )绩(jì )不(bú )足(zú )衣(yī )服(fú )。古(gǔ )者(zhě )尝(cháng )竭(jié )天(tiān )下(xià )之(zhī )资(zī )财(cái )以(yǐ )奉(fèng )其(qí )上(shàng ),犹(yóu )自(zì )以(yǐ )为(wéi )不(bú )足(zú )也(yě )。无(wú )异(yì )故(gù )云(yún ),事(shì )势(shì )之(zhī )流(liú ),相(xiàng )激(jī )使(shǐ )然(rán ),曷(hé )足(zú )怪(guài )焉(yān )。

平(píng )准(zhǔn )之(zhī )立(lì ),通(tōng )货(huò )天(tiān )下(xià )。既(jì )入(rù )县(xiàn )官(guān ),或(huò )振(zhèn )华(huá )夏(xià )。其(qí )名(míng )刀(dāo )布(bù ),其(qí )文(wén )龙(lóng )马(mǎ )。增(zēng )算(suàn )告(gào )缗(mín ),裒(póu )多(duō )益(yì )寡(guǎ )。弘(hóng )羊(yáng )心(xīn )计(jì ),卜(bo )式(shì )长(zhǎng )者(zhě )。都(dōu )内(nèi )充(chōng )殷(yīn ),取(qǔ )赡(shàn )郊(jiāo )野(yě )。

阅读:25948

打赏捐助〔Donate〕>>>

《平准书》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库