隋纪三【登录】

《资治通鉴》 > 《隋纪》·八卷 > 《隋纪三》 > 拼音版

起(qǐ )上(shàng )章(zhāng )滩(tān ),尽(jìn )昭(zhāo )阳(yáng )大(dà )渊(yuān )献(xiàn ),凡(fán )四(sì )年(nián )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )开(kāi )皇(huáng )二(èr )十(shí )年(nián )(庚(gēng )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )零(líng )年(nián ))

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),熙(xī )州(zhōu )人(rén )李(lǐ )英(yīng )林(lín )反(fǎn )。三(sān )月(yuè ),辛(xīn )卯(mǎo ),以(yǐ )扬(yáng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )司(sī )马(mǎ )河(hé )内(nèi )张(zhāng )衡(héng )为(wéi )行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn ),帅(shuài )步(bù )骑(qí )五(wǔ )万(wàn )讨(tǎo )平(píng )之(zhī )。

贺(hè )若(ruò )弼(bì )复(fù )坐(zuò )事(shì )下(xià )狱(yù ),上(shàng )数(shù )之(zhī )曰(yuē ):“公(gōng )有(yǒu )三(sān )太(tài )猛(měng ):嫉(jí )妒(dù )心(xīn )太(tài )猛(měng ),自(zì )是(shì )、非(fēi )人(rén )心(xīn )太(tài )猛(měng ),无(wú )上(shàng )心(xīn )太(tài )猛(měng )。”既(jì )而(ér )释(shì )之(zhī )。他(tā )日(rì ),上(shàng )谓(wèi )侍(shì )臣(chén )曰(yuē ):“弼(bì )将(jiāng )伐(fá )陈(chén ),谓(wèi )高(gāo )颎(jiǒng )曰(yuē ):‘陈(chén )叔(shū )宝(bǎo )可(kě )平(píng )也(yě )。不(bú )作(zuò )高(gāo )鸟(niǎo )尽(jìn )、良(liáng )弓(gōng )藏(cáng )邪(xié )?’颎(jiǒng )云(yún )‘必(bì )不(bú )然(rán )。’及(jí )平(píng )陈(chén ),遽(jù )索(suǒ )内(nèi )史(shǐ ),又(yòu )索(suǒ )仆(pú )射(shè )。我(wǒ )语(yǔ )颎(jiǒng )曰(yuē ):‘功(gōng )臣(chén )正(zhèng )宜(yí )授(shòu )勋(xūn )官(guān ),不(bú )可(kě )预(yù )朝(cháo )政(zhèng )。’弼(bì )后(hòu )语(yǔ )颎(jiǒng ):‘皇(huáng )太(tài )子(zǐ )于(yú )己(jǐ ),出(chū )口(kǒu )入(rù )耳(ěr ),无(wú )所(suǒ )不(bú )尽(jìn )。公(gōng )终(zhōng )久(jiǔ )何(hé )必(bì )不(bú )得(dé )弼(bì )力(lì ),何(hé )脉(mò )脉(mò )邪(xié )!’意(yì )图(tú )广(guǎng )陵(líng ),又(yòu )图(tú )荆(jīng )州(zhōu ),皆(jiē )作(zuò )乱(luàn )之(zhī )地(dì ),意(yì )终(zhōng )不(bú )改(gǎi )也(yě )。”

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),壬(rén )戌(xū ),突(tū )厥(jué )达(dá )头(tóu )可(kě )汗(hàn )犯(fàn )塞(sāi ),诏(zhào )命(mìng )晋(jìn )王(wáng )广(guǎng )、杨(yáng )素(sù )出(chū )灵(líng )武(wǔ )道(dào ),汉(hàn )王(wáng )谅(liàng )、史(shǐ )万(wàn )岁(suì )出(chū )马(mǎ )邑(yì )道(dào )以(yǐ )击(jī )之(zhī )。

长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )帅(shuài )降(jiàng )人(rén )为(wéi )秦(qín )州(zhōu )行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn ),受(shòu )晋(jìn )王(wáng )节(jiē )度(dù )。晟(shèng )以(yǐ )突(tū )厥(jué )饮(yǐn )泉(quán ),易(yì )可(kě )行(háng )毒(dú ),因(yīn )取(qǔ )诸(zhū )药(yào )毒(dú )水(shuǐ )上(shàng )流(liú ),突(tū )厥(jué )人(rén )畜(chù )饮(yǐn )之(zhī )多(duō )死(sǐ ),于(yú )是(shì )大(dà )惊(jīng )曰(yuē ):“天(tiān )雨(yǔ )恶(è )水(shuǐ ),其(qí )亡(wáng )我(wǒ )乎(hū )!”因(yīn )夜(yè )遁(dùn )。晟(shèng )追(zhuī )之(zhī ),斩(zhǎn )首(shǒu )千(qiān )馀(yú )级(jí )。

史(shǐ )万(wàn )岁(suì )出(chū )塞(sāi ),至(zhì )大(dà )斤(jīn )山(shān ),与(yǔ )虏(lǔ )相(xiàng )遇(yù )。达(dá )头(tóu )遣(qiǎn )使(shǐ )问(wèn ):“隋(suí )将(jiāng )为(wéi )谁(shuí )?”候(hòu )骑(qí )报(bào ):“史(shǐ )万(wàn )岁(suì )也(yě )。”突(tū )厥(jué )复(fù )问(wèn ):“得(dé )非(fēi )敦(dūn )煌(huáng )戍(shù )卒(zú )乎(hū )?”候(hòu )骑(qí )曰(yuē ):“是(shì )也(yě )。”达(dá )头(tóu )惧(jù )而(ér )引(yǐn )去(qù )。万(wàn )岁(suì )驰(chí )追(zhuī )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),纵(zòng )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),斩(zhǎn )数(shù )千(qiān )级(jí );逐(zhú )北(běi ),入(rù )碛(qì )数(shù )百(bǎi )里(lǐ ),虏(lǔ )远(yuǎn )遁(dùn )而(ér )还(hái )。诏(zhào )遣(qiǎn )长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )复(fù )还(hái )大(dà )利(lì )城(chéng ),安(ān )抚(fǔ )新(xīn )附(fù )。

达(dá )头(tóu )复(fù )遣(qiǎn )其(qí )弟(dì )子(zǐ )俟(sì )利(lì )伐(fá )从(cóng )碛(qì )东(dōng )攻(gōng )启(qǐ )民(mín ),上(shàng )又(yòu )发(fā )兵(bīng )助(zhù )启(qǐ )民(mín )守(shǒu )要(yào )路(lù );俟(sì )利(lì )伐(fá )退(tuì )走(zǒu )入(rù )碛(qì )。启(qǐ )民(mín )上(shàng )表(biǎo )陈(chén )谢(xiè )曰(yuē ):“大(dà )隋(suí )圣(shèng )人(rén )可(kě )汗(hàn )怜(lián )养(yǎng )百(bǎi )姓(xìng ),如(rú )天(tiān )无(wú )不(bú )覆(fù ),地(dì )无(wú )不(bú )载(zǎi )。染(rǎn )干(gàn )如(rú )枯(kū )木(mù )更(gèng )叶(yè ),枯(kū )骨(gǔ )更(gèng )肉(ròu ),千(qiān )世(shì )万(wàn )世(shì ),常(cháng )为(wéi )大(dà )隋(suí )典(diǎn )羊(yáng )马(mǎ )也(yě )。”帝(dì )又(yòu )遣(qiǎn )赵(zhào )仲(zhòng )卿(qīng )为(wéi )启(qǐ )民(mín )筑(zhù )金(jīn )河(hé )、定(dìng )襄(xiāng )二(èr )城(chéng )。

秦(qín )孝(xiào )王(wáng )俊(jùn )久(jiǔ )疾(jí ),未(wèi )能(néng )起(qǐ ),遣(qiǎn )使(shǐ )奉(fèng )表(biǎo )陈(chén )谢(xiè )。上(shàng )谓(wèi )其(qí )使(shǐ )者(zhě )曰(yuē ):“我(wǒ )戮(lù )力(lì )创(chuàng )兹(zī )大(dà )业(yè ),作(zuò )训(xùn )垂(chuí )范(fàn ),庶(shù )臣(chén )下(xià )守(shǒu )之(zhī )。汝(rǔ )为(wéi )吾(wú )子(zǐ ),而(ér )欲(yù )败(bài )之(zhī ),不(bú )知(zhī )何(hé )以(yǐ )责(zé )汝(rǔ )!”俊(jùn )惭(cán )怖(bù ),疾(jí )遂(suí )笃(dǔ ),乃(nǎi )复(fù )拜(bài )俊(jùn )上(shàng )柱(zhù )国(guó );六(liù )月(yuè ),丁(dīng )丑(chǒu ),俊(jùn )薨(hōng )。上(shàng )哭(kū )之(zhī ),数(shù )声(shēng )而(ér )止(zhǐ )。俊(jùn )所(suǒ )为(wéi )侈(chǐ )丽(lì )之(zhī )物(wù ),悉(xī )命(mìng )焚(fén )之(zhī )。王(wáng )府(fǔ )僚(liáo )佐(zuǒ )请(qǐng )立(lì )碑(bēi ),上(shàng )曰(yuē ):“欲(yù )求(qiú )名(míng ),一(yī )卷(juàn )史(shǐ )书(shū )足(zú )矣(yǐ ),何(hé )用(yòng )碑(bēi )为(wéi )!若(ruò )子(zǐ )孙(sūn )不(bú )能(néng )保(bǎo )家(jiā ),徒(tú )与(yǔ )人(rén )作(zuò )镇(zhèn )石(shí )耳(ěr )!”俊(jùn )子(zǐ )浩(hào ),崔(cuī )妃(fēi )所(suǒ )生(shēng )也(yě );庶(shù )子(zǐ )曰(yuē )湛(zhàn )。群(qún )臣(chén )希(xī )旨(zhǐ ),奏(zòu )称(chēng ):“汉(hàn )之(zhī )栗(lì )姬(jī )子(zǐ )荣(róng )、郭(guō )后(hòu )子(zǐ )强(qiáng )皆(jiē )随(suí )母(mǔ )废(fèi ),今(jīn )秦(qín )王(wáng )二(èr )子(zǐ ),母(mǔ )皆(jiē )有(yǒu )罪(zuì ),不(bú )合(hé )承(chéng )嗣(sì )。”上(shàng )从(cóng )之(zhī ),以(yǐ )秦(qín )国(guó )官(guān )为(wéi )丧(sàng )主(zhǔ )。

初(chū ),上(shàng )使(shǐ )太(tài )子(zǐ )勇(yǒng )参(cān )决(jué )军(jūn )国(guó )政(zhèng )事(shì ),时(shí )有(yǒu )损(sǔn )益(yì ),上(shàng )皆(jiē )纳(nà )之(zhī )。勇(yǒng )性(xìng )宽(kuān )厚(hòu ),率(lǜ )意(yì )任(rèn )情(qíng ),无(wú )矫(jiǎo )饰(shì )之(zhī )行(háng )。上(shàng )性(xìng )节(jiē )俭(jiǎn ),勇(yǒng )尝(cháng )文(wén )饰(shì )蜀(shǔ )铠(kǎi ),上(shàng )见(jiàn )而(ér )不(bú )悦(yuè ),戒(jiè )之(zhī )曰(yuē ):“自(zì )古(gǔ )帝(dì )王(wáng )未(wèi )有(yǒu )好(hǎo )奢(shē )侈(chǐ )而(ér )能(néng )久(jiǔ )长(zhǎng )者(zhě )。汝(rǔ )为(wéi )储(chǔ )后(hòu ),当(dāng )以(yǐ )俭(jiǎn )约(yuē )为(wéi )先(xiān ),乃(nǎi )能(néng )奉(fèng )承(chéng )宗(zōng )庙(miào )。吾(wú )昔(xī )日(rì )衣(yī )服(fú ),各(gè )留(liú )一(yī )物(wù ),时(shí )复(fù )观(guān )之(zhī )以(yǐ )自(zì )警(jǐng )戒(jiè )。恐(kǒng )汝(rǔ )以(yǐ )今(jīn )日(rì )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )之(zhī )心(xīn )忘(wàng )昔(xī )时(shí )之(zhī )事(shì ),故(gù )赐(cì )汝(rǔ )以(yǐ )我(wǒ )旧(jiù )所(suǒ )带(dài )刀(dāo )一(yī )枚(méi ),并(bìng )菹(zū )酱(jiàng )一(yī )合(hé ),汝(rǔ )昔(xī )作(zuò )上(shàng )士(shì )时(shí )常(cháng )所(suǒ )食(shí )也(yě )。若(ruò )存(cún )记(jì )前(qián )事(shì ),应(yīng )知(zhī )我(wǒ )心(xīn )。”

后(hòu )遇(yù )冬(dōng )至(zhì ),百(bǎi )官(guān )皆(jiē )诣(yì )勇(yǒng ),勇(yǒng )张(zhāng )乐(lè )受(shòu )贺(hè )。上(shàng )知(zhī )之(zhī ),问(wèn )朝(cháo )臣(chén )曰(yuē ):“近(jìn )闻(wén )至(zhì )日(rì )内(nèi )外(wài )百(bǎi )官(guān )相(xiàng )帅(shuài )朝(cháo )东(dōng )宫(gōng ),此(cǐ )何(hé )礼(lǐ )也(yě )?”太(tài )常(cháng )少(shǎo )卿(qīng )辛(xīn )亶(dǎn )对(duì )曰(yuē ):“于(yú )东(dōng )宫(gōng ),乃(nǎi )贺(hè )也(yě ),不(bú )得(dé )言(yán )朝(cháo )。”上(shàng )曰(yuē ):“贺(hè )者(zhě )正(zhèng )可(kě )三(sān )数(shù )十(shí )人(rén ),随(suí )情(qíng )各(gè )去(qù ),何(hé )乃(nǎi )有(yǒu )司(sī )征(zhēng )召(zhào ),一(yī )时(shí )普(pǔ )集(jí )!太(tài )子(zǐ )法(fǎ )服(fú )设(shè )乐(lè )以(yǐ )待(dài )之(zhī ),可(kě )乎(hū )?”因(yīn )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“礼(lǐ )有(yǒu )等(děng )差(chà ),君(jūn )臣(chén )不(bú )杂(zá )。皇(huáng )太(tài )子(zǐ )虽(suī )居(jū )上(shàng )嗣(sì ),义(yì )兼(jiān )臣(chén )子(zǐ ),而(ér )诸(zhū )方(fāng )岳(yuè )牧(mù )正(zhèng )冬(dōng )朝(cháo )贺(hè ),任(rèn )土(tǔ )作(zuò )贡(gòng ),别(bié )上(shàng )东(dōng )宫(gōng );事(shì )非(fēi )典(diǎn )则(zé ),宜(yí )悉(xī )停(tíng )断(duàn )!”自(zì )是(shì )恩(ēn )宠(chǒng )始(shǐ )衰(shuāi ),渐(jiàn )生(shēng )猜(cāi )阻(zǔ )。

勇(yǒng )多(duō )内(nèi )宠(chǒng ),昭(zhāo )训(xùn )云(yún )氏(shì )尤(yóu )幸(xìng )。其(qí )妃(fēi )元(yuán )氏(shì )无(wú )宠(chǒng ),遇(yù )心(xīn )疾(jí ),二(èr )日(rì )而(ér )薨(hōng ),独(dú )孤(gū )后(hòu )意(yì )有(yǒu )他(tā )故(gù ),其(qí )责(zé )望(wàng )勇(yǒng )。自(zì )是(shì )云(yún )昭(zhāo )训(xùn )专(zhuān )内(nèi )政(zhèng ),生(shēng )长(zhǎng )宁(níng )王(wáng )俨(yǎn )、平(píng )原(yuán )王(wáng )裕(yù )、安(ān )成(chéng )王(wáng )筠(jūn );高(gāo )良(liáng )娣(dì )生(shēng )安(ān )平(píng )王(wáng )嶷(yí )、襄(xiāng )城(chéng )王(wáng )恪(kè );王(wáng )良(liáng )媛(yuán )生(shēng )高(gāo )阳(yáng )王(wáng )该(gāi )、建(jiàn )安(ān )王(wáng )韶(sháo );成(chéng )姬(jī )生(shēng )颍(yǐng )川(chuān )王(wáng )煚(jiǒng );后(hòu )宫(gōng )生(shēng )孝(xiào )实(shí )、孝(xiào )范(fàn )。后(hòu )弥(mí )不(bú )平(píng ),颇(pō )遣(qiǎn )人(rén )伺(sì )察(chá ),求(qiú )勇(yǒng )过(guò )恶(è )。晋(jìn )王(wáng )广(guǎng ),弥(mí )自(zì )矫(jiǎo )饰(shì ),唯(wéi )与(yǔ )萧(xiāo )妃(fēi )居(jū )处(chù ),后(hòu )庭(tíng )有(yǒu )子(zǐ )皆(jiē )不(bú )育(yù ),后(hòu )由(yóu )是(shì )数(shù )称(chēng )广(guǎng )贤(xián )。大(dà )臣(chén )用(yòng )事(shì )者(zhě ),广(guǎng )皆(jiē )倾(qīng )心(xīn )与(yǔ )交(jiāo )。上(shàng )及(jí )后(hòu )每(měi )遣(qiǎn )左(zuǒ )右(yòu )至(zhì )广(guǎng )所(suǒ ),无(wú )贵(guì )贱(jiàn ),广(guǎng )必(bì )与(yǔ )萧(xiāo )妃(fēi )迎(yíng )门(mén )接(jiē )引(yǐn ),为(wéi )设(shè )美(měi )馔(zhuàn ),申(shēn )以(yǐ )厚(hòu )礼(lǐ );婢(bì )仆(pú )往(wǎng )来(lái )者(zhě ),无(wú )不(bú )称(chēng )其(qí )仁(rén )孝(xiào )。上(shàng )与(yǔ )后(hòu )尝(cháng )幸(xìng )其(qí )第(dì ),广(guǎng )悉(xī )屏(píng )匿(nì )美(měi )姬(jī )于(yú )别(bié )室(shì ),唯(wéi )留(liú )老(lǎo )丑(chǒu )者(zhě ),衣(yī )以(yǐ )缦(màn )彩(cǎi ),给(gěi )事(shì )左(zuǒ )右(yòu );屏(píng )帐(zhàng )改(gǎi )用(yòng )缣(jiān )素(sù );故(gù )绝(jué )乐(lè )器(qì )之(zhī )弦(xián ),不(bú )令(lìng )拂(fú )去(qù )尘(chén )埃(āi )。上(shàng )见(jiàn )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )不(bú )好(hǎo )声(shēng )色(sè ),还(hái )宫(gōng ),以(yǐ )语(yǔ )侍(shì )臣(chén ),意(yì )甚(shèn )喜(xǐ )。侍(shì )臣(chén )皆(jiē )称(chēng )庆(qìng ),由(yóu )是(shì )爱(ài )之(zhī )特(tè )异(yì )诸(zhū )子(zǐ )。

上(shàng )密(mì )令(lìng )善(shàn )相(xiàng )者(zhě )来(lái )和(hé )遍(biàn )视(shì )诸(zhū )子(zǐ ),对(duì )曰(yuē ):“晋(jìn )王(wáng )眉(méi )上(shàng )双(shuāng )骨(gǔ )隆(lóng )起(qǐ ),贵(guì )不(bú )可(kě )言(yán )。”上(shàng )又(yòu )问(wèn )上(shàng )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )韦(wéi )鼎(dǐng ):“我(wǒ )诸(zhū )儿(ér )谁(shuí )得(dé )嗣(sì )位(wèi )?”对(duì )曰(yuē ):“至(zhì )尊(zūn )、皇(huáng )后(hòu )所(suǒ )最(zuì )爱(ài )者(zhě )当(dāng )与(yǔ )之(zhī ),非(fēi )臣(chén )敢(gǎn )预(yù )知(zhī )也(yě )。”上(shàng )笑(xiào )曰(yuē ):“卿(qīng )不(bú )肯(kěn )显(xiǎn )言(yán )邪(xié )!”

晋(jìn )王(wáng )广(guǎng )美(měi )姿(zī )仪(yí ),性(xìng )敏(mǐn )慧(huì ),沉(chén )深(shēn )严(yán )重(zhòng );好(hǎo )学(xué ),善(shàn )属(shǔ )文(wén );敬(jìng )接(jiē )朝(cháo )士(shì ),礼(lǐ )极(jí )卑(bēi )屈(qū );由(yóu )是(shì )声(shēng )名(míng )籍(jí )甚(shèn ),冠(guàn )于(yú )诸(zhū )王(wáng )。

广(guǎng )为(wéi )扬(yáng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn ),入(rù )朝(cháo ),将(jiāng )还(hái )镇(zhèn ),入(rù )宫(gōng )辞(cí )后(hòu ),伏(fú )地(dì )流(liú )涕(tì ),后(hòu )亦(yì )泫(xuàn )然(rán )泣(qì )下(xià )。广(guǎng )曰(yuē ):“臣(chén )性(xìng )识(shí )愚(yú )下(xià ),常(cháng )守(shǒu )平(píng )生(shēng )昆(kūn )弟(dì )之(zhī )意(yì ),不(bú )知(zhī )何(hé )罪(zuì )失(shī )爱(ài )东(dōng )宫(gōng ),恒(héng )蓄(xù )成(chéng )怒(nù ),欲(yù )加(jiā )屠(tú )陷(xiàn )。每(měi )恐(kǒng )谗(chán )谮(zèn )生(shēng )于(yú )投(tóu )杼(zhù ),鸩(zhèn )毒(dú )遇(yù )于(yú )杯(bēi )勺(sháo ),是(shì )用(yòng )勤(qín )忧(yōu )积(jī )念(niàn ),惧(jù )履(lǚ )危(wēi )亡(wáng )。”后(hòu )忿(fèn )然(rán )曰(yuē ):“睍(xiàn )地(dì )伐(fá )渐(jiàn )不(bú )可(kě )耐(nài ),我(wǒ )为(wéi )之(zhī )娶(qǔ )元(yuán )氏(shì )女(nǚ ),竟(jìng )不(bú )以(yǐ )夫(fū )妇(fù )礼(lǐ )待(dài )之(zhī )。专(zhuān )宠(chǒng )阿(ā )云(yún ),使(shǐ )有(yǒu )如(rú )许(xǔ )豚(tún )犬(quǎn )。前(qián )新(xīn )妇(fù )遇(yù )毒(dú )而(ér )夭(yāo ),我(wǒ )亦(yì )不(bú )能(néng )穷(qióng )治(zhì ),何(hé )故(gù )复(fù )于(yú )汝(rǔ )发(fā )如(rú )此(cǐ )意(yì )!我(wǒ )在(zài )尚(shàng )尔(ěr ),我(wǒ )死(sǐ )后(hòu ),当(dāng )鱼(yú )肉(ròu )汝(rǔ )乎(hū )!每(měi )思(sī )东(dōng )宫(gōng )竟(jìng )无(wú )正(zhèng )嫡(dí ),至(zhì )尊(zūn )千(qiān )秋(qiū )万(wàn )岁(suì )之(zhī )后(hòu ),遣(qiǎn )汝(rǔ )等(děng )兄(xiōng )弟(dì )向(xiàng )阿(ā )云(yún )儿(ér )前(qián )再(zài )拜(bài )问(wèn )讯(xùn ),此(cǐ )是(shì )几(jǐ )许(xǔ )苦(kǔ )痛(tòng )邪(xié )!”广(guǎng )又(yòu )拜(bài ),呜(wū )咽(yān )不(bú )能(néng )止(zhǐ ),后(hòu )亦(yì )悲(bēi )不(bú )自(zì )胜(shèng )。自(zì )是(shì )后(hòu )决(jué )意(yì )欲(yù )废(fèi )勇(yǒng )立(lì )广(guǎng )矣(yǐ )。

广(guǎng )与(yǔ )安(ān )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )宇(yǔ )文(wén )述(shù )素(sù )善(shàn ),欲(yù )述(shù )近(jìn )己(jǐ ),奏(zòu )为(wéi )寿(shòu )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。广(guǎng )尤(yóu )亲(qīn )任(rèn )总(zǒng )管(guǎn )司(sī )马(mǎ )张(zhāng )衡(héng ),衡(héng )为(wéi )广(guǎng )画(huà )夺(duó )宗(zōng )之(zhī )策(cè )。广(guǎng )问(wèn )计(jì )于(yú )述(shù ),述(shù )曰(yuē ):“皇(huáng )太(tài )子(zǐ )失(shī )爱(ài )已(yǐ )久(jiǔ ),令(lìng )德(dé )不(bú )闻(wén )于(yú )天(tiān )下(xià )。大(dà )王(wáng )仁(rén )孝(xiào )著(zhe )称(chēng ),才(cái )能(néng )盖(gài )世(shì ),数(shù )经(jīng )将(jiāng )领(lǐng ),频(pín )有(yǒu )大(dà )功(gōng );主(zhǔ )上(shàng )之(zhī )与(yǔ )内(nèi )宫(gōng ),咸(xián )所(suǒ )钟(zhōng )爱(ài ),四(sì )海(hǎi )之(zhī )望(wàng ),实(shí )归(guī )大(dà )王(wáng )。然(rán )废(fèi )立(lì )者(zhě )国(guó )家(jiā )大(dà )事(shì ),处(chù )人(rén )父(fù )子(zǐ )骨(gǔ )肉(ròu )之(zhī )间(jiān ),诚(chéng )未(wèi )易(yì )谋(móu )也(yě )。然(rán )能(néng )移(yí )主(zhǔ )上(shàng )意(yì )者(zhě ),唯(wéi )杨(yáng )素(sù )耳(ěr ),素(sù )所(suǒ )与(yǔ )谋(móu )者(zhě )唯(wéi )其(qí )弟(dì )约(yuē )。述(shù )雅(yǎ )知(zhī )约(yuē ),请(qǐng )朝(cháo )京(jīng )师(shī ),与(yǔ )约(yuē )相(xiàng )见(jiàn ),共(gòng )图(tú )之(zhī )。”广(guǎng )大(dà )悦(yuè ),多(duō )赍(jī )金(jīn )宝(bǎo ),资(zī )述(shù )入(rù )关(guān )。

约(yuē )时(shí )为(wéi )大(dà )理(lǐ )少(shǎo )卿(qīng ),素(sù )凡(fán )有(yǒu )所(suǒ )为(wéi ),皆(jiē )先(xiān )筹(chóu )于(yú )约(yuē )而(ér )后(hòu )行(háng )之(zhī )。述(shù )请(qǐng )约(yuē ),盛(shèng )陈(chén )器(qì )玩(wán ),与(yǔ )之(zhī )酣(hān )畅(chàng ),因(yīn )而(ér )共(gòng )博(bó ),每(měi )阳(yáng )不(bú )胜(shèng ),所(suǒ )赍(jī )金(jīn )宝(bǎo )尽(jìn )输(shū )之(zhī )约(yuē )。约(yuē )所(suǒ )得(dé )既(jì )多(duō ),稍(shāo )以(yǐ )谢(xiè )述(shù )。述(shù )因(yīn )曰(yuē ):“此(cǐ )晋(jìn )王(wáng )之(zhī )赐(cì ),令(lìng )述(shù )与(yǔ )公(gōng )为(wéi )欢(huān )乐(lè )耳(ěr )。”约(yuē )大(dà )惊(jīng )曰(yuē ):“何(hé )为(wéi )尔(ěr )?”述(shù )因(yīn )通(tōng )广(guǎng )意(yì ),说(shuō )之(zhī )曰(yuē ):“夫(fū )守(shǒu )正(zhèng )履(lǚ )道(dào ),固(gù )人(rén )臣(chén )之(zhī )常(cháng )致(zhì );反(fǎn )经(jīng )合(hé )义(yì ),亦(yì )达(dá )者(zhě )之(zhī )令(lìng )图(tú )。自(zì )古(gǔ )贤(xián )人(rén )君(jūn )子(zǐ ),莫(mò )不(bú )与(yǔ )时(shí )消(xiāo )息(xī )以(yǐ )避(bì )祸(huò )患(huàn )。公(gōng )之(zhī )兄(xiōng )弟(dì ),功(gōng )名(míng )盖(gài )世(shì ),当(dāng )途(tú )用(yòng )事(shì )有(yǒu )年(nián )矣(yǐ ),朝(cháo )臣(chén )为(wéi )足(zú )下(xià )家(jiā )所(suǒ )屈(qū )辱(rǔ )者(zhě ),可(kě )胜(shèng )数(shù )哉(zāi )!又(yòu ),储(chǔ )后(hòu )以(yǐ )所(suǒ )欲(yù )不(bú )行(háng ),每(měi )切(qiē )齿(chǐ )于(yú )执(zhí )政(zhèng );公(gōng )虽(suī )自(zì )结(jié )于(yú )人(rén )主(zhǔ ),而(ér )欲(yù )危(wēi )公(gōng )者(zhě )固(gù )亦(yì )多(duō )矣(yǐ )!主(zhǔ )上(shàng )一(yī )旦(dàn )弃(qì )群(qún )臣(chén ),公(gōng )亦(yì )何(hé )以(yǐ )取(qǔ )庇(bì )!今(jīn )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )失(shī )爱(ài )于(yú )皇(huáng )后(hòu ),主(zhǔ )上(shàng )素(sù )有(yǒu )废(fèi )黜(chù )之(zhī )心(xīn ),此(cǐ )公(gōng )所(suǒ )知(zhī )也(yě )。今(jīn )若(ruò )请(qǐng )立(lì )晋(jìn )王(wáng ),在(zài )贤(xián )兄(xiōng )之(zhī )口(kǒu )耳(ěr )。诚(chéng )能(néng )因(yīn )此(cǐ )时(shí )建(jiàn )大(dà )功(gōng ),王(wáng )必(bì )永(yǒng )铭(míng )骨(gǔ )髓(suǐ ),斯(sī )则(zé )去(qù )累(lèi )卵(luǎn )之(zhī )危(wēi ),成(chéng )太(tài )山(shān )之(zhī )安(ān )也(yě )。”约(yuē )然(rán )之(zhī ),因(yīn )以(yǐ )白(bái )素(sù )。素(sù )闻(wén )之(zhī ),大(dà )喜(xǐ ),抚(fǔ )掌(zhǎng )曰(yuē ):“吾(wú )之(zhī )智(zhì )思(sī ),殊(shū )不(bú )及(jí )此(cǐ ),赖(lài )汝(rǔ )启(qǐ )予(yǔ )。”约(yuē )知(zhī )其(qí )计(jì )行(háng ),复(fù )谓(wèi )素(sù )曰(yuē ):“今(jīn )皇(huáng )后(hòu )之(zhī )言(yán ),上(shàng )无(wú )不(bú )用(yòng ),宜(yí )因(yīn )机(jī )会(huì )早(zǎo )自(zì )结(jié )托(tuō ),则(zé )长(zhǎng )保(bǎo )荣(róng )禄(lù ),传(chuán )祚(zuò )子(zǐ )孙(sūn )。兄(xiōng )若(ruò )迟(chí )疑(yí ),一(yī )旦(dàn )有(yǒu )变(biàn ),令(lìng )太(tài )子(zǐ )用(yòng )事(shì ),恐(kǒng )祸(huò )至(zhì )无(wú )日(rì )矣(yǐ )!”素(sù )从(cóng )之(zhī )。

后(hòu )数(shù )日(rì ),素(sù )入(rù )侍(shì )宴(yàn ),微(wēi )称(chēng )“晋(jìn )王(wáng )孝(xiào )悌(tì )恭(gōng )俭(jiǎn ),有(yǒu )类(lèi )至(zhì )尊(zūn )”。用(yòng )此(cǐ )揣(chuāi )后(hòu )意(yì )。后(hòu )泣(qì )曰(yuē ):“公(gōng )言(yán )是(shì )也(yě )!吾(wú )儿(ér )大(dà )孝(xiào )爱(ài ),每(měi )闻(wén )至(zhì )尊(zūn )及(jí )我(wǒ )遣(qiǎn )内(nèi )使(shǐ )到(dào ),必(bì )迎(yíng )于(yú )境(jìng )首(shǒu );言(yán )及(jí )违(wéi )离(lí ),未(wèi )尝(cháng )不(bú )泣(qì )。又(yòu )其(qí )新(xīn )妇(fù )亦(yì )大(dà )可(kě )怜(lián ),我(wǒ )使(shǐ )婢(bì )去(qù ),常(cháng )与(yǔ )之(zhī )同(tóng )寝(qǐn )共(gòng )食(shí )。岂(qǐ )若(ruò )睍(xiàn )地(dì )伐(fá )与(yǔ )阿(ā )云(yún )对(duì )坐(zuò ),终(zhōng )日(rì )酣(hān )宴(yàn ),昵(nì )近(jìn )小(xiǎo )人(rén ),疑(yí )阻(zǔ )骨(gǔ )肉(ròu )!我(wǒ )所(suǒ )以(yǐ )益(yì )怜(lián )阿(ā ){麻(má )女(nǚ )}者(zhě ),常(cháng )恐(kǒng )其(qí )潜(qián )杀(shā )之(zhī )。”素(sù )既(jì )知(zhī )后(hòu )意(yì ),因(yīn )盛(shèng )言(yán )太(tài )子(zǐ )不(bú )才(cái )。后(hòu )遂(suí )遗(yí )素(sù )金(jīn ),使(shǐ )赞(zàn )上(shàng )废(fèi )立(lì )。

勇(yǒng )颇(pō )知(zhī )其(qí )谋(móu ),忧(yōu )惧(jù ),计(jì )无(wú )所(suǒ )出(chū ),使(shǐ )新(xīn )丰(fēng )人(rén )王(wáng )辅(fǔ )贤(xián )造(zào )诸(zhū )厌(yàn )胜(shèng );又(yòu )于(yú )后(hòu )园(yuán )作(zuò )庶(shù )人(rén )村(cūn ),室(shì )屋(wū )卑(bēi )陋(lòu ),勇(yǒng )时(shí )于(yú )中(zhōng )寝(qǐn )息(xī ),布(bù )衣(yī )草(cǎo )褥(rù ),冀(jì )以(yǐ )当(dāng )之(zhī )。上(shàng )知(zhī )勇(yǒng )不(bú )自(zì )安(ān ),在(zài )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng ),使(shǐ )杨(yáng )素(sù )观(guān )勇(yǒng )所(suǒ )为(wéi )。素(sù )至(zhì )东(dōng )宫(gōng ),偃(yǎn )息(xī )未(wèi )入(rù ),勇(yǒng )束(shù )带(dài )待(dài )之(zhī ),素(sù )故(gù )久(jiǔ )不(bú )进(jìn ),以(yǐ )激(jī )怒(nù )勇(yǒng );勇(yǒng )衔(xián )之(zhī ),形(xíng )于(yú )言(yán )色(sè )。素(sù )还(hái )言(yán ):“勇(yǒng )怨(yuàn )望(wàng ),恐(kǒng )有(yǒu )他(tā )变(biàn ),愿(yuàn )深(shēn )防(fáng )察(chá )!”上(shàng )闻(wén )素(sù )谮(zèn )毁(huǐ ),甚(shèn )疑(yí )之(zhī )。后(hòu )又(yòu )遣(qiǎn )人(rén )伺(sì )觇(chān )东(dōng )宫(gōng ),纤(xiān )介(jiè )事(shì )皆(jiē )闻(wén )奏(zòu ),因(yīn )加(jiā )诬(wū )饰(shì )以(yǐ )成(chéng )其(qí )罪(zuì )。

上(shàng )遂(suí )疏(shū )忌(jì )勇(yǒng ),乃(nǎi )于(yú )玄(xuán )武(wǔ )门(mén )达(dá )至(zhì )德(dé )门(mén )量(liàng )置(zhì )候(hòu )人(rén ),以(yǐ )伺(sì )动(dòng )静(jìng ),皆(jiē )随(suí )事(shì )奏(zòu )闻(wén )。又(yòu ),东(dōng )宫(gōng )宿(xiǔ )卫(wèi )之(zhī )人(rén ),侍(shì )官(guān )以(yǐ )上(shàng ),名(míng )籍(jí )悉(xī )令(lìng )属(shǔ )诸(zhū )卫(wèi )府(fǔ ),有(yǒu )勇(yǒng )健(jiàn )者(zhě )咸(xián )屏(píng )去(qù )之(zhī )。出(chū )左(zuǒ )卫(wèi )率(lǜ )苏(sū )孝(xiào )慈(cí )为(wéi )淅(xī )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),勇(yǒng )愈(yù )不(bú )悦(yuè )。太(tài )史(shǐ )令(lìng )袁(yuán )充(chōng )言(yán )于(yú )上(shàng )曰(yuē ):“臣(chén )观(guān )天(tiān )文(wén ),皇(huáng )太(tài )子(zǐ )当(dāng )废(fèi )。”上(shàng )曰(yuē ):“玄(xuán )象(xiàng )久(jiǔ )见(jiàn ),群(qún )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )言(yán )耳(ěr )。”充(chōng ),君(jūn )正(zhèng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

晋(jìn )王(wáng )广(guǎng )又(yòu )令(lìng )督(dū )王(wáng )府(fǔ )军(jūn )事(shì )姑(gū )臧(zāng )段(duàn )达(dá )私(sī )赂(lù )东(dōng )宫(gōng )幸(xìng )臣(chén )姬(jī )威(wēi ),令(lìng )伺(sì )太(tài )子(zǐ )动(dòng )静(jìng ),密(mì )告(gào )杨(yáng )素(sù );于(yú )是(shì )内(nèi )外(wài )喧(xuān )谤(bàng ),过(guò )失(shī )日(rì )闻(wén )。段(duàn )达(dá )因(yīn )胁(xié )姬(jī )威(wēi )曰(yuē ):“东(dōng )宫(gōng )过(guò )失(shī ),主(zhǔ )上(shàng )皆(jiē )知(zhī )之(zhī )矣(yǐ )。已(yǐ )奉(fèng )密(mì )诏(zhào ),定(dìng )当(dāng )废(fèi )立(lì );君(jūn )能(néng )告(gào )之(zhī ),则(zé )大(dà )富(fù )贵(guì )!”威(wēi )许(xǔ )诺(nuò ),即(jí )上(shàng )书(shū )告(gào )之(zhī )。

秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),壬(rén )子(zǐ ),上(shàng )至(zhì )自(zì )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。翌(yì )日(rì ),御(yù )大(dà )兴(xìng )殿(diàn ),谓(wèi )侍(shì )臣(chén )曰(yuē ):“我(wǒ )新(xīn )还(hái )京(jīng )师(shī ),应(yīng )开(kāi )怀(huái )欢(huān )乐(lè );不(bú )知(zhī )何(hé )意(yì )翻(fān )邑(yì )然(rán )愁(chóu )苦(kǔ )!”吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )牛(niú )弘(hóng )对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )等(děng )不(bú )称(chēng )职(zhí ),故(gù )至(zhì )尊(zūn )忧(yōu )劳(láo )。”上(shàng )既(jì )数(shù )闻(wén )谮(zèn )毁(huǐ ),疑(yí )朝(cháo )臣(chén )悉(xī )知(zhī )之(zhī ),故(gù )于(yú )众(zhòng )中(zhōng )发(fā )问(wèn ),冀(jì )闻(wén )太(tài )子(zǐ )之(zhī )过(guò )。弘(hóng )对(duì )既(jì )失(shī )旨(zhǐ ),上(shàng )因(yīn )作(zuò )色(sè ),谓(wèi )东(dōng )宫(gōng )官(guān )属(shǔ )曰(yuē ):“仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )此(cǐ )去(qù )不(bú )远(yuǎn ),而(ér )令(lìng )我(wǒ )每(měi )还(hái )京(jīng )师(shī ),严(yán )备(bèi )仗(zhàng )卫(wèi ),如(rú )入(rù )敌(dí )国(guó )。我(wǒ )为(wéi )下(xià )利(lì ),不(bú )解(jiě )衣(yī )卧(wò )。昨(zuó )夜(yè )欲(yù )近(jìn )厕(cè ),故(gù )在(zài )后(hòu )房(fáng )恐(kǒng )有(yǒu )警(jǐng )急(jí ),还(hái )移(yí )就(jiù )前(qián )殿(diàn ),岂(qǐ )非(fēi )尔(ěr )辈(bèi )欲(yù )坏(huài )我(wǒ )家(jiā )国(guó )邪(xié )!”于(yú )是(shì )执(zhí )太(tài )子(zǐ )左(zuǒ )庶(shù )子(zǐ )唐(táng )令(lìng )则(zé )等(děng )数(shù )人(rén )付(fù )所(suǒ )司(sī )讯(xùn )鞠(jū );命(mìng )杨(yáng )素(sù )陈(chén )东(dōng )宫(gōng )事(shì )状(zhuàng )以(yǐ )告(gào )近(jìn )臣(chén )。

素(sù )乃(nǎi )显(xiǎn )言(yán )之(zhī )曰(yuē ):“臣(chén )奉(fèng )敕(chì )向(xiàng )京(jīng ),令(lìng )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )检(jiǎn )校(xiào )刘(liú )居(jū )士(shì )余(yú )党(dǎng )。太(tài )子(zǐ )奉(fèng )诏(zhào ),作(zuò )色(sè )奋(fèn )厉(lì ),骨(gǔ )肉(ròu )飞(fēi )腾(téng ),语(yǔ )臣(chén )云(yún ):‘居(jū )士(shì )党(dǎng )尽(jìn )伏(fú )法(fǎ ),遣(qiǎn )我(wǒ )何(hé )处(chù )穷(qióng )讨(tǎo )!尔(ěr )作(zuò )右(yòu )仆(pú )射(shè ),委(wěi )寄(jì )不(bú )轻(qīng ),自(zì )检(jiǎn )校(xiào )之(zhī ),何(hé )关(guān )我(wǒ )事(shì )!’又(yòu )云(yún ):‘昔(xī )大(dà )事(shì )不(bú )遂(suí ),我(wǒ )先(xiān )被(bèi )诛(zhū ),今(jīn )作(zuò )天(tiān )子(zǐ ),竟(jìng )乃(nǎi )令(lìng )我(wǒ )不(bú )如(rú )诸(zhū )弟(dì ),一(yī )事(shì )以(yǐ )上(shàng ),不(bú )得(dé )自(zì )遂(suí )!’因(yīn )长(zhǎng )叹(tàn )回(huí )视(shì )云(yún ):‘我(wǒ )大(dà )觉(jiào )身(shēn )妨(fáng )。’”上(shàng )曰(yuē ):“此(cǐ )儿(ér )不(bú )堪(kān )承(chéng )嗣(sì )久(jiǔ )矣(yǐ ),皇(huáng )后(hòu )恒(héng )劝(quàn )我(wǒ )废(fèi )之(zhī )。我(wǒ )以(yǐ )布(bù )衣(yī )时(shí )所(suǒ )生(shēng ),地(dì )复(fù )居(jū )长(zhǎng ),望(wàng )其(qí )渐(jiàn )改(gǎi ),隐(yǐn )忍(rěn )至(zhì )今(jīn )。勇(yǒng )尝(cháng )指(zhǐ )皇(huáng )后(hòu )侍(shì )儿(ér )谓(wèi )人(rén )曰(yuē ):‘是(shì )皆(jiē )我(wǒ )物(wù )。’此(cǐ )言(yán )几(jǐ )许(xǔ )异(yì )事(shì )!其(qí )妇(fù )初(chū )亡(wáng ),我(wǒ )深(shēn )疑(yí )其(qí )遇(yù )毒(dú ),尝(cháng )责(zé )之(zhī ),勇(yǒng )即(jí )怼(duì )曰(yuē ):‘会(huì )杀(shā )元(yuán )孝(xiào )矩(jǔ )。’此(cǐ )欲(yù )害(hài )我(wǒ )而(ér )迁(qiān )怒(nù )耳(ěr )。长(zhǎng )宁(níng )初(chū )生(shēng ),朕(zhèn )与(yǔ )皇(huáng )后(hòu )共(gòng )抱(bào )养(yǎng )之(zhī ),自(zì )怀(huái )彼(bǐ )此(cǐ ),连(lián )遣(qiǎn )来(lái )索(suǒ )。且(qiě )云(yún )定(dìng )兴(xìng )女(nǚ ),在(zài )外(wài )私(sī )合(hé )而(ér )生(shēng ),想(xiǎng )此(cǐ )由(yóu )来(lái ),何(hé )必(bì )是(shì )其(qí )体(tǐ )胤(yìn )!昔(xī )晋(jìn )太(tài )子(zǐ )取(qǔ )屠(tú )家(jiā )女(nǚ ),其(qí )儿(ér )即(jí )好(hǎo )屠(tú )割(gē )。今(jīn )倘(tǎng )非(fēi )类(lèi ),便(biàn )乱(luàn )宗(zōng )祏(shí )。我(wǒ )虽(suī )德(dé )惭(cán )尧(yáo )、舜(shùn ),终(zhōng )不(bú )以(yǐ )万(wàn )姓(xìng )付(fù )不(bú )肖(xiāo )子(zǐ )!我(wǒ )恒(héng )畏(wèi )其(qí )加(jiā )害(hài ),如(rú )防(fáng )大(dà )敌(dí );今(jīn )欲(yù )废(fèi )之(zhī )以(yǐ )安(ān )天(tiān )下(xià )!”

左(zuǒ )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )五(wǔ )原(yuán )公(gōng )元(yuán )旻(mín )谏(jiàn )曰(yuē ):“废(fèi )立(lì )大(dà )事(shì ),诏(zhào )旨(zhǐ )若(ruò )行(háng ),后(hòu )悔(huǐ )无(wú )及(jí )。谗(chán )言(yán )罔(wǎng )极(jí ),惟(wéi )陛(bì )下(xià )察(chá )之(zhī )。”

上(shàng )不(bú )应(yīng ),命(mìng )姬(jī )威(wēi )悉(xī )陈(chén )太(tài )子(zǐ )罪(zuì )恶(è )。威(wēi )对(duì )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )由(yóu )来(lái )与(yǔ )臣(chén )语(yǔ ),唯(wéi )意(yì )在(zài )骄(jiāo )奢(shē ),且(qiě )云(yún ):‘若(ruò )有(yǒu )谏(jiàn )者(zhě ),正(zhèng )当(dāng )斩(zhǎn )之(zhī ),不(bú )杀(shā )百(bǎi )许(xǔ )人(rén ),自(zì )然(rán )永(yǒng )息(xī )。’营(yíng )起(qǐ )台(tái )殿(diàn ),四(sì )时(shí )不(bú )辍(chuò )。前(qián )苏(sū )孝(xiào )慈(cí )解(jiě )左(zuǒ )卫(wèi )率(lǜ ),太(tài )子(zǐ )奋(fèn )髯(rán )扬(yáng )肘(zhǒu )曰(yuē ):‘大(dà )丈(zhàng )夫(fū )会(huì )当(dāng )有(yǒu )一(yī )日(rì ),终(zhōng )不(bú )忘(wàng )之(zhī ),决(jué )当(dāng )快(kuài )意(yì )。’又(yòu )宫(gōng )内(nèi )所(suǒ )须(xū ),尚(shàng )书(shū )多(duō )执(zhí )法(fǎ )不(bú )与(yǔ ),辄(zhé )怒(nù )曰(yuē ):‘仆(pú )射(shè )以(yǐ )下(xià ),吾(wú )会(huì )戮(lù )一(yī )二(èr )人(rén ),使(shǐ )知(zhī )慢(màn )我(wǒ )之(zhī )祸(huò )。’每(měi )云(yún ):‘至(zhì )尊(zūn )恶(è )我(wǒ )多(duō )侧(cè )庶(shù ),高(gāo )纬(wěi )、陈(chén )叔(shū )宝(bǎo )岂(qǐ )孽(niè )子(zǐ )乎(hū )!”尝(cháng )令(lìng )师(shī )姥(lǎo )卜(bo )吉(jí )凶(xiōng ),语(yǔ )臣(chén )云(yún ):‘至(zhì )尊(zūn )忌(jì )在(zài )十(shí )八(bā )年(nián ),此(cǐ )期(qī )促(cù )矣(yǐ )。’”上(shàng )泫(xuàn )然(rán )曰(yuē ):“谁(shuí )非(fēi )父(fù )母(mǔ )生(shēng ),乃(nǎi )至(zhì )于(yú )此(cǐ )!朕(zhèn )近(jìn )览(lǎn )《齐(qí )书(shū )》,见(jiàn )高(gāo )欢(huān )纵(zòng )其(qí )儿(ér )子(zǐ ),不(bú )胜(shèng )忿(fèn )愤(fèn ),安(ān )可(kě )效(xiào )尤(yóu )邪(xié )!”于(yú )是(shì )禁(jìn )勇(yǒng )及(jí )诸(zhū )子(zǐ ),部(bù )分(fèn )收(shōu )其(qí )党(dǎng )与(yǔ )。杨(yáng )素(sù )舞(wǔ )文(wén )巧(qiǎo )诋(dǐ ),锻(duàn )炼(liàn )以(yǐ )成(chéng )其(qí )狱(yù )。

居(jū )数(shù )日(rì ),有(yǒu )司(sī )承(chéng )素(sù )意(yì ),奏(zòu )元(yuán )旻(mín )常(cháng )曲(qǔ )事(shì )于(yú )勇(yǒng ),情(qíng )存(cún )附(fù )托(tuō ),在(zài )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng ),勇(yǒng )使(shǐ )所(suǒ )亲(qīn )裴(péi )弘(hóng )以(yǐ )书(shū )与(yǔ )旻(mín ),题(tí )云(yún ):“勿(wù )令(lìng )人(rén )见(jiàn )”。上(shàng )曰(yuē ):“朕(zhèn )在(zài )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng ),有(yǒu )纤(xiān )介(jiè )事(shì ),东(dōng )宫(gōng )必(bì )知(zhī ),疾(jí )于(yú )驿(yì )马(mǎ ),怪(guài )之(zhī )甚(shèn )久(jiǔ ),岂(qǐ )非(fēi )此(cǐ )徒(tú )邪(xié )!”遣(qiǎn )武(wǔ )士(shì )执(zhí )旻(mín )于(yú )仗(zhàng )。右(yòu )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )元(yuán )胄(zhòu )时(shí )当(dāng )下(xià )直(zhí ),不(bú )去(qù ),因(yīn )奏(zòu )曰(yuē ):“臣(chén )向(xiàng )不(bú )下(xià )直(zhí )者(zhě ),为(wéi )防(fáng )元(yuán )旻(mín )耳(ěr )。”上(shàng )以(yǐ )旻(mín )及(jí )裴(péi )弘(hóng )付(fù )狱(yù )。

先(xiān )是(shì ),勇(yǒng )见(jiàn )老(lǎo )枯(kū )槐(huái ),问(wèn ):“此(cǐ )堪(kān )何(hé )用(yòng )?”或(huò )对(duì )曰(yuē ):“古(gǔ )槐(huái )尤(yóu )宜(yí )取(qǔ )火(huǒ )。”时(shí )卫(wèi )士(shì )皆(jiē )佩(pèi )火(huǒ )燧(suì ),勇(yǒng )命(mìng )工(gōng )造(zào )数(shù )千(qiān )枚(méi ),欲(yù )以(yǐ )分(fèn )赐(cì )左(zuǒ )右(yòu );至(zhì )是(shì ),获(huò )于(yú )库(kù )。又(yòu )药(yào )藏(cáng )局(jú )贮(zhù )艾(ài )数(shù )斛(hú ),索(suǒ )得(dé )之(zhī ),大(dà )以(yǐ )为(wéi )怪(guài ),以(yǐ )问(wèn )姬(jī )威(wēi ),威(wēi )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )此(cǐ )意(yì )别(bié )有(yǒu )所(suǒ )在(zài ),至(zhì )尊(zūn )在(zài )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng ),太(tài )子(zǐ )常(cháng )饲(sì )马(mǎ )千(qiān )匹(pǐ ),云(yún ):‘径(jìng )往(wǎng )守(shǒu )城(chéng )门(mén ),自(zì )然(rán )饿(è )死(sǐ )。’”素(sù )以(yǐ )威(wēi )言(yán )诘(jié )勇(yǒng ),勇(yǒng )不(bú )服(fú ),曰(yuē ):“窃(qiè )闻(wén )公(gōng )家(jiā )马(mǎ )数(shù )万(wàn )匹(pǐ ),勇(yǒng )忝(tiǎn )备(bèi )太(tài )子(zǐ ),马(mǎ )千(qiān )匹(pǐ ),乃(nǎi )是(shì )反(fǎn )乎(hū )!”素(sù )又(yòu )发(fā )东(dōng )宫(gōng )服(fú )玩(wán ),似(sì )加(jiā )琱(diāo )饰(shì )者(zhě ),悉(xī )陈(chén )之(zhī )于(yú )庭(tíng ),以(yǐ )示(shì )文(wén )武(wǔ )群(qún )官(guān ),为(wéi )太(tài )子(zǐ )之(zhī )罪(zuì )。上(shàng )及(jí )皇(huáng )后(hòu )迭(dié )遣(qiǎn )使(shǐ )责(zé )问(wèn )勇(yǒng ),勇(yǒng )不(bú )服(fú )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),乙(yǐ )丑(chǒu ),上(shàng )使(shǐ )人(rén )召(zhào )勇(yǒng ),勇(yǒng )见(jiàn )使(shǐ )者(zhě ),惊(jīng )曰(yuē ):“得(dé )无(wú )杀(shā )我(wǒ )邪(xié )?”上(shàng )戎(róng )服(fú )陈(chén )兵(bīng ),御(yù )武(wǔ )德(dé )殿(diàn ),集(jí )百(bǎi )官(guān )立(lì )于(yú )东(dōng )面(miàn ),诸(zhū )亲(qīn )立(lì )于(yú )西(xī )面(miàn ),引(yǐn )勇(yǒng )及(jí )诸(zhū )子(zǐ )列(liè )于(yú )殿(diàn )庭(tíng ),命(mìng )内(nèi )史(shǐ )侍(shì )郎(láng )薛(xuē )道(dào )衡(héng )宣(xuān )诏(zhào ),废(fèi )勇(yǒng )及(jí )其(qí )男(nán )、女(nǚ )为(wéi )王(wáng )、公(gōng )主(zhǔ )者(zhě ),并(bìng )为(wéi )庶(shù )人(rén )。勇(yǒng )再(zài )拜(bài )言(yán )曰(yuē ):“臣(chén )当(dāng )伏(fú )尸(shī )都(dōu )市(shì ),为(wéi )将(jiāng )来(lái )鉴(jiàn )戒(jiè );幸(xìng )蒙(méng )哀(āi )怜(lián ),得(dé )全(quán )性(xìng )命(mìng )!”言(yán )毕(bì ),泣(qì )下(xià )流(liú )襟(jīn ),既(jì )而(ér )舞(wǔ )蹈(dǎo )而(ér )去(qù ),左(zuǒ )右(yòu )莫(mò )不(bú )闵(mǐn )默(mò )。长(zhǎng )宁(níng )王(wáng )俨(yǎn )上(shàng )表(biǎo )乞(qǐ )宿(xiǔ )卫(wèi ),辞(cí )情(qíng )哀(āi )切(qiē );上(shàng )览(lǎn )之(zhī )闵(mǐn )然(rán )。杨(yáng )素(sù )进(jìn )曰(yuē ):“伏(fú )望(wàng )圣(shèng )心(xīn )同(tóng )于(yú )螫(shì )手(shǒu ),不(bú )宜(yí )复(fù )留(liú )意(yì )。”

己(jǐ )巳(sì ),诏(zhào ):“元(yuán )旻(mín )、唐(táng )令(lìng )则(zé )及(jí )太(tài )子(zǐ )家(jiā )令(lìng )邹(zōu )文(wén )腾(téng )、左(zuǒ )卫(wèi )率(lǜ )司(sī )马(mǎ )夏(xià )侯(hóu )福(fú )、典(diǎn )膳(shàn )监(jiān )元(yuán )淹(yān )、前(qián )吏(lì )部(bù )侍(shì )郎(láng )萧(xiāo )子(zǐ )宝(bǎo )、前(qián )主(zhǔ )玺(xǐ )下(xià )士(shì )何(hé )竦(sǒng )并(bìng )处(chù )斩(zhǎn ),妻(qī )妾(qiè )子(zǐ )孙(sūn )皆(jiē )没(méi )官(guān )。车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )榆(yú )林(lín )阎(yán )毘(pí )、东(dōng )郡(jùn )公(gōng )崔(cuī )君(jūn )绰(chāo )、游(yóu )骑(qí )尉(wèi )沈(shěn )福(fú )宝(bǎo )、瀛(yíng )州(zhōu )术(shù )士(shì )章(zhāng )仇(chóu )太(tài )翼(yì ),特(tè )免(miǎn )死(sǐ ),各(gè )杖(zhàng )一(yī )百(bǎi ),身(shēn )及(jí )妻(qī )子(zǐ )、资(zī )财(cái )、田(tián )宅(zhái )皆(jiē )没(méi )官(guān )。副(fù )作(zuò )大(dà )匠(jiàng )高(gāo )龙(lóng )叉(chā )、率(lǜ )更(gèng )令(lìng )晋(jìn )文(wén )建(jiàn )、通(tōng )直(zhí )散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng )元(yuán )衡(héng )皆(jiē )处(chù )尽(jìn )。”于(yú )是(shì )集(jí )群(qún )官(guān )于(yú )广(guǎng )阳(yáng )门(mén )外(wài ),宣(xuān )诏(zhào )戮(lù )之(zhī )。乃(nǎi )移(yí )勇(yǒng )于(yú )内(nèi )史(shǐ )省(shěng ),给(gěi )五(wǔ )品(pǐn )料(liào )食(shí )。赐(cì )杨(yáng )素(sù )物(wù )三(sān )千(qiān )段(duàn ),元(yuán )胄(zhòu )、杨(yáng )约(yuē )并(bìng )千(qiān )段(duàn ),赏(shǎng )鞫(jū )勇(yǒng )之(zhī )功(gōng )也(yě )。

文(wén )林(lín )郎(láng )杨(yáng )孝(xiào )政(zhèng )上(shàng )书(shū )谏(jiàn )曰(yuē ):“皇(huáng )太(tài )子(zǐ )为(wéi )小(xiǎo )人(rén )所(suǒ )误(wù ),宜(yí )加(jiā )训(xùn )诲(huì ),不(bú )宜(yí )废(fèi )黜(chù )。”上(shàng )怒(nù ),挞(tà )其(qí )胸(xiōng )。

初(chū ),云(yún )昭(zhāo )训(xùn )父(fù )定(dìng )兴(xìng ),出(chū )入(rù )东(dōng )宫(gōng )无(wú )节(jiē ),数(shù )进(jìn )奇(qí )服(fú )异(yì )器(qì )以(yǐ )求(qiú )悦(yuè )媚(mèi );左(zuǒ )庶(shù )子(zǐ )裴(péi )屡(lǚ )谏(jiàn ),勇(yǒng )不(bú )听(tīng )。政(zhèng )谓(wèi )定(dìng )兴(xìng )曰(yuē ):“公(gōng )所(suǒ )为(wéi )不(bú )合(hé )法(fǎ )度(dù )。又(yòu ),元(yuán )妃(fēi )暴(bào )薨(hōng ),道(dào )路(lù )籍(jí )籍(jí ),此(cǐ )于(yú )太(tài )子(zǐ ),非(fēi )令(lìng )名(míng )也(yě )。公(gōng )宜(yí )自(zì )引(yǐn )退(tuì ),不(bú )然(rán ),将(jiāng )及(jí )祸(huò )。”定(dìng )兴(xìng )以(yǐ )告(gào )勇(yǒng ),勇(yǒng )益(yì )疏(shū )政(zhèng ),由(yóu )是(shì )出(chū )为(wéi )襄(xiāng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )。唐(táng )令(lìng )则(zé )为(wéi )勇(yǒng )所(suǒ )昵(nì )狎(xiá ),每(měi )令(lìng )以(yǐ )弦(xián )歌(gē )教(jiāo )内(nèi )人(rén ),右(yòu )庶(shù )子(zǐ )刘(liú )行(háng )本(běn )责(zé )之(zhī )曰(yuē ):“庶(shù )子(zǐ )当(dāng )辅(fǔ )太(tài )子(zǐ )以(yǐ )正(zhèng )道(dào ),何(hé )有(yǒu )取(qǔ )媚(mèi )于(yú )房(fáng )帷(wéi )之(zhī )间(jiān )哉(zāi )!”令(lìng )则(zé )甚(shèn )惭(cán )而(ér )不(bú )能(néng )改(gǎi )。时(shí )沛(pèi )国(guó )刘(liú )臻(zhēn )、平(píng )原(yuán )明(míng )克(kè )让(ràng )、魏(wèi )郡(jùn )陆(lù )爽(shuǎng ),并(bìng )以(yǐ )文(wén )学(xué )为(wéi )勇(yǒng )所(suǒ )亲(qīn );行(háng )本(běn )怒(nù )其(qí )不(bú )能(néng )调(diào )护(hù ),每(měi )谓(wèi )三(sān )人(rén )曰(yuē ):“卿(qīng )等(děng )正(zhèng )解(jiě )读(dú )书(shū )耳(ěr )!”夏(xià )侯(hóu )福(fú )尝(cháng )于(yú )阁(gé )内(nèi )与(yǔ )勇(yǒng )戏(xì ),福(fú )大(dà )笑(xiào ),声(shēng )闻(wén )于(yú )外(wài )。行(háng )本(běn )闻(wén )之(zhī ),待(dài )其(qí )出(chū ),数(shù )之(zhī )曰(yuē ):“殿(diàn )下(xià )宽(kuān )容(róng ),赐(cì )汝(rǔ )颜(yán )色(sè )。汝(rǔ )何(hé )物(wù )小(xiǎo )人(rén ),敢(gǎn )为(wéi )亵(xiè )慢(màn )!”因(yīn )付(fù )执(zhí )法(fǎ )者(zhě )治(zhì )之(zhī )。数(shù )日(rì ),勇(yǒng )为(wéi )福(fú )致(zhì )请(qǐng ),乃(nǎi )释(shì )之(zhī )。勇(yǒng )尝(cháng )得(dé )良(liáng )马(mǎ ),欲(yù )令(lìng )行(háng )本(běn )乘(chéng )而(ér )观(guān )之(zhī ),行(háng )本(běn )正(zhèng )色(sè )曰(yuē ):“至(zhì )尊(zūn )置(zhì )臣(chén )于(yú )庶(shù )子(zǐ ),欲(yù )令(lìng )辅(fǔ )导(dǎo )殿(diàn )下(xià ),非(fēi )为(wéi )殿(diàn )下(xià )作(zuò )弄(nòng )臣(chén )也(yě )。”勇(yǒng )惭(cán )而(ér )止(zhǐ )。及(jí )勇(yǒng )败(bài ),二(èr )人(rén )已(yǐ )卒(zú ),上(shàng )叹(tàn )曰(yuē ):“向(xiàng )使(shǐ )裴(péi )政(zhèng )、刘(liú )行(háng )本(běn )在(zài ),勇(yǒng )不(bú )至(zhì )此(cǐ )。”

勇(yǒng )尝(cháng )宴(yàn )宫(gōng )臣(chén ),唐(táng )令(lìng )则(zé )自(zì )弹(dàn )琵(pí )琶(pá ),歌(gē )《娬(wǔ )媚(mèi )娘(niáng )》。洗(xǐ )马(mǎ )李(lǐ )纲(gāng )起(qǐ )白(bái )勇(yǒng )曰(yuē ):“令(lìng )则(zé )身(shēn )为(wéi )宫(gōng )卿(qīng ),职(zhí )当(dāng )调(diào )护(hù );乃(nǎi )于(yú )广(guǎng )座(zuò )自(zì )比(bǐ )倡(chàng )优(yōu ),进(jìn )淫(yín )声(shēng ),秽(huì )视(shì )听(tīng )。事(shì )若(ruò )上(shàng )闻(wén ),令(lìng )则(zé )罪(zuì )在(zài )不(bú )测(cè ),岂(qǐ )不(bú )为(wéi )殿(diàn )下(xià )之(zhī )累(lèi )邪(xié )!臣(chén )请(qǐng )速(sù )治(zhì )其(qí )罪(zuì )!”勇(yǒng )曰(yuē ):“我(wǒ )欲(yù )为(wéi )乐(lè )耳(ěr ),君(jūn )勿(wù )多(duō )事(shì )!”纲(gāng )遂(suí )趋(qū )出(chū )。及(jí )勇(yǒng )废(fèi ),上(shàng )召(zhào )东(dōng )宫(gōng )官(guān )属(shǔ )切(qiē )责(zé )之(zhī ),皆(jiē )惶(huáng )惧(jù )无(wú )敢(gǎn )对(duì )者(zhě )。纲(gāng )独(dú )曰(yuē ):“废(fèi )立(lì )大(dà )事(shì ),今(jīn )文(wén )武(wǔ )大(dà )臣(chén )皆(jiē )知(zhī )其(qí )不(bú )可(kě ),而(ér )莫(mò )肯(kěn )发(fā )言(yán ),臣(chén )何(hé )敢(gǎn )畏(wèi )死(sǐ ),不(bú )一(yī )为(wéi )陛(bì )下(xià )别(bié )白(bái )言(yán )之(zhī )乎(hū )!太(tài )子(zǐ )性(xìng )本(běn )中(zhōng )人(rén ),可(kě )与(yǔ )为(wéi )善(shàn ),可(kě )与(yǔ )为(wéi )恶(è )。向(xiàng )使(shǐ )陛(bì )下(xià )择(zé )正(zhèng )人(rén )辅(fǔ )之(zhī ),足(zú )以(yǐ )嗣(sì )守(shǒu )鸿(hóng )基(jī )。今(jīn )乃(nǎi )以(yǐ )唐(táng )令(lìng )则(zé )为(wéi )左(zuǒ )庶(shù )子(zǐ ),邹(zōu )文(wén )腾(téng )为(wéi )家(jiā )令(lìng ),二(èr )人(rén )唯(wéi )知(zhī )以(yǐ )弦(xián )歌(gē )鹰(yīng )犬(quǎn )娱(yú )悦(yuè )太(tài )子(zǐ ),安(ān )得(dé )不(bú )至(zhì )于(yú )是(shì )邪(xié )!此(cǐ )乃(nǎi )陛(bì )下(xià )之(zhī )过(guò ),非(fēi )太(tài )子(zǐ )之(zhī )罪(zuì )也(yě )。”因(yīn )伏(fú )地(dì )流(liú )涕(tì )呜(wū )咽(yān )。上(shàng )惨(cǎn )然(rán )良(liáng )久(jiǔ )曰(yuē ):“李(lǐ )纲(gāng )责(zé )我(wǒ ),非(fēi )为(wéi )无(wú )理(lǐ ),然(rán )徒(tú )知(zhī )其(qí )一(yī ),未(wèi )知(zhī )其(qí )二(èr )。我(wǒ )择(zé )汝(rǔ )为(wéi )宫(gōng )臣(chén ),而(ér )勇(yǒng )不(bú )亲(qīn )任(rèn ),虽(suī )更(gèng )得(dé )正(zhèng )人(rén ),何(hé )益(yì )哉(zāi )!”对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )所(suǒ )以(yǐ )不(bú )被(bèi )亲(qīn )任(rèn )者(zhě ),良(liáng )由(yóu )奸(jiān )臣(chén )在(zài )侧(cè )故(gù )也(yě )。陛(bì )下(xià )但(dàn )斩(zhǎn )令(lìng )则(zé )、文(wén )腾(téng ),更(gèng )选(xuǎn )贤(xián )才(cái )以(yǐ )辅(fǔ )太(tài )子(zǐ ),安(ān )知(zhī )臣(chén )之(zhī )终(zhōng )见(jiàn )疏(shū )弃(qì )也(yě )!自(zì )古(gǔ )废(fèi )立(lì )冢(zhǒng )嫡(dí ),鲜(xiān )不(bú )倾(qīng )危(wēi ),愿(yuàn )陛(bì )下(xià )深(shēn )留(liú )圣(shèng )思(sī ),无(wú )贻(yí )后(hòu )悔(huǐ )。”上(shàng )不(bú )悦(yuè ),罢(bà )朝(cháo ),左(zuǒ )右(yòu )皆(jiē )为(wéi )之(zhī )股(gǔ )栗(lì )。会(huì )尚(shàng )书(shū )右(yòu )丞(chéng )缺(quē ),有(yǒu )司(sī )请(qǐng )人(rén ),上(shàng )指(zhǐ )纲(gāng )曰(yuē ):“此(cǐ )佳(jiā )右(yòu )丞(chéng )也(yě )!”即(jí )用(yòng )之(zhī )。

太(tài )平(píng )公(gōng )史(shǐ )万(wàn )岁(suì )还(hái )自(zì )大(dà )斤(jīn )山(shān ),杨(yáng )素(sù )害(hài )其(qí )功(gōng ),言(yán )于(yú )上(shàng )曰(yuē ):“突(tū )厥(jué )本(běn )降(jiàng ),初(chū )不(bú )为(wéi )寇(kòu ),来(lái )塞(sāi )上(shàng )畜(chù )牧(mù )耳(ěr )。”遂(suí )寝(qǐn )之(zhī )。万(wàn )岁(suì )数(shù )抗(kàng )表(biǎo )陈(chén )状(zhuàng ),上(shàng )未(wèi )之(zhī )悟(wù )。上(shàng )废(fèi )太(tài )子(zǐ ),方(fāng )穷(qióng )东(dōng )宫(gōng )党(dǎng )与(yǔ )。上(shàng )问(wèn )万(wàn )岁(suì )所(suǒ )在(zài ),万(wàn )岁(suì )实(shí )在(zài )朝(cháo )堂(táng ),杨(yáng )素(sù )曰(yuē ):“万(wàn )岁(suì )谒(yè )东(dōng )宫(gōng )矣(yǐ )!”以(yǐ )激(jī )怒(nù )上(shàng )。上(shàng )谓(wèi )为(wéi )信(xìn )然(rán ),令(lìng )召(zhào )万(wàn )岁(suì )。时(shí )所(suǒ )将(jiāng )士(shì )在(zài )朝(cháo )堂(táng )称(chēng )冤(yuān )者(zhě )数(shù )百(bǎi )人(rén ),万(wàn )岁(suì )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )今(jīn )日(rì )为(wéi )汝(rǔ )极(jí )言(yán )于(yú )上(shàng ),事(shì )当(dāng )决(jué )矣(yǐ )。”既(jì )见(jiàn )上(shàng ),言(yán )“将(jiāng )士(shì )有(yǒu )功(gōng ),为(wéi )朝(cháo )廷(tíng )所(suǒ )抑(yì )!”词(cí )气(qì )愤(fèn )厉(lì )。上(shàng )大(dà )怒(nù ),令(lìng )左(zuǒ )右(yòu )Ξ杀(shā )之(zhī )。既(jì )而(ér )追(zhuī )之(zhī ),不(bú )及(jí ),因(yīn )下(xià )诏(zhào )陈(chén )其(qí )罪(zuì )状(zhuàng ),天(tiān )下(xià )共(gòng )冤(yuān )惜(xī )之(zhī )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),戊(wù )子(zǐ ),立(lì )晋(jìn )王(wáng )广(guǎng )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ )。天(tiān )下(xià )地(dì )震(zhèn ),太(tài )子(zǐ )请(qǐng )降(jiàng )章(zhāng )服(fú ),宫(gōng )官(guān )不(bú )称(chēng )臣(chén )。十(shí )二(èr )月(yuè ),戊(wù )午(wǔ ),诏(zhào )从(cóng )之(zhī )。以(yǐ )宇(yǔ )文(wén )述(shù )为(wéi )左(zuǒ )卫(wèi )率(lǜ )。始(shǐ ),太(tài )子(zǐ )之(zhī )谋(móu )夺(duó )宗(zōng )也(yě ),洪(hóng )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )郭(guō )衍(yǎn )预(yù )焉(yān ),由(yóu )是(shì )征(zhēng )衍(yǎn )为(wéi )左(zuǒ )监(jiān )门(mén )率(lǜ )。

帝(dì )囚(qiú )故(gù )太(tài )子(zǐ )勇(yǒng )于(yú )东(dōng )宫(gōng ),付(fù )太(tài )子(zǐ )广(guǎng )掌(zhǎng )之(zhī )。勇(yǒng )自(zì )以(yǐ )废(fèi )非(fēi )其(qí )罪(zuì ),频(pín )请(qǐng )见(jiàn )上(shàng )申(shēn )冤(yuān ),而(ér )广(guǎng )遏(è )之(zhī )不(bú )得(dé )闻(wén )。勇(yǒng )于(yú )是(shì )升(shēng )树(shù )大(dà )叫(jiào ),声(shēng )闻(wén )帝(dì )所(suǒ ),冀(jì )得(dé )引(yǐn )见(jiàn )。杨(yáng )素(sù )因(yīn )言(yán )勇(yǒng )情(qíng )志(zhì )昏(hūn )乱(luàn ),为(wéi )癫(diān )鬼(guǐ )所(suǒ )著(zhe ),不(bú )可(kě )复(fù )收(shōu )。帝(dì )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),卒(zú )不(bú )得(dé )见(jiàn )。

初(chū ),帝(dì )之(zhī )克(kè )陈(chén )也(yě ),天(tiān )下(xià )皆(jiē )以(yǐ )为(wéi )将(jiāng )太(tài )平(píng ),监(jiān )察(chá )御(yù )史(shǐ )房(fáng )彦(yàn )谦(qiān )私(sī )谓(wèi )所(suǒ )亲(qīn )曰(yuē ):“主(zhǔ )上(shàng )忌(jì )刻(kè )而(ér )苛(kē )酷(kù ),太(tài )子(zǐ )卑(bēi )弱(ruò ),诸(zhū )王(wáng )擅(shàn )权(quán ),天(tiān )下(xià )虽(suī )安(ān ),方(fāng )忧(yōu )危(wēi )乱(luàn )。”其(qí )子(zǐ )玄(xuán )龄(líng )亦(yì )密(mì )言(yán )于(yú )彦(yàn )谦(qiān )曰(yuē ):“主(zhǔ )上(shàng )本(běn )无(wú )功(gōng )德(dé ),以(yǐ )诈(zhà )取(qǔ )天(tiān )下(xià ),诸(zhū )子(zǐ )皆(jiē )骄(jiāo )奢(shē )不(bú )仁(rén ),必(bì )自(zì )相(xiàng )诛(zhū )夷(yí ),今(jīn )虽(suī )承(chéng )平(píng ),其(qí )亡(wáng )可(kě )翘(qiào )足(zú )待(dài )。”彦(yàn )谦(qiān ),法(fǎ )寿(shòu )之(zhī )玄(xuán )孙(sūn )也(yě )。

玄(xuán )龄(líng )与(yǔ )杜(dù )果(guǒ )之(zhī )兄(xiōng )孙(sūn )如(rú )晦(huì )皆(jiē )预(yù )选(xuǎn ),吏(lì )部(bù )侍(shì )郎(láng )高(gāo )孝(xiào )基(jī )名(míng )知(zhī )人(rén ),见(jiàn )玄(xuán )龄(líng ),叹(tàn )曰(yuē ):“仆(pú )阅(yuè )人(rén )多(duō )矣(yǐ ),未(wèi )见(jiàn )如(rú )此(cǐ )郎(láng )者(zhě ),异(yì )日(rì )必(bì )为(wéi )伟(wěi )器(qì ),恨(hèn )不(bú )见(jiàn )其(qí )大(dà )成(chéng )耳(ěr )!”见(jiàn )如(rú )晦(huì ),谓(wèi )曰(yuē ):“君(jūn )有(yǒu )应(yīng )变(biàn )之(zhī )才(cái ),必(bì )任(rèn )栋(dòng )梁(liáng )之(zhī )重(zhòng )。”俱(jù )以(yǐ )子(zǐ )孙(sūn )托(tuō )之(zhī )。

帝(dì )晚(wǎn )年(nián )深(shēn )信(xìn )佛(fó )道(dào )鬼(guǐ )神(shén ),辛(xīn )巳(sì ),始(shǐ )诏(zhào )“有(yǒu )盗(dào )毁(huǐ )佛(fó )及(jí )天(tiān )尊(zūn )、岳(yuè )、镇(zhèn )、海(hǎi )、渎(dú )神(shén )像(xiàng )者(zhě ),以(yǐ )不(bú )道(dào )论(lùn );沙(shā )门(mén )毁(huǐ )佛(fó )像(xiàng ),道(dào )士(shì )毁(huǐ )天(tiān )尊(zūn )像(xiàng )者(zhě ),以(yǐ )恶(è )逆(nì )论(lùn )。”

是(shì )岁(suì ),征(zhēng )同(tóng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )蔡(cài )王(wáng )智(zhì )积(jī )入(rù )朝(cháo )。智(zhì )积(jī ),帝(dì )之(zhī )弟(dì )子(zǐ )也(yě )。性(xìng )修(xiū )谨(jǐn ),门(mén )无(wú )私(sī )谒(yè ),自(zì )奉(fèng )简(jiǎn )素(sù ),帝(dì )甚(shèn )怜(lián )之(zhī )。智(zhì )积(jī )有(yǒu )五(wǔ )男(nán ),止(zhǐ )教(jiāo )读(dú )《论(lùn )语(yǔ )》、《孝(xiào )经(jīng )》,不(bú )令(lìng )交(jiāo )通(tōng )宾(bīn )客(kè )。或(huò )问(wèn )其(qí )故(gù ),智(zhì )积(jī )曰(yuē ):“卿(qīng )非(fēi )知(zhī )我(wǒ )者(zhě )!”其(qí )意(yì )盖(gài )恐(kǒng )诸(zhū )子(zǐ )有(yǒu )才(cái )能(néng )以(yǐ )致(zhì )祸(huò )也(yě )。

齐(qí )州(zhōu )行(háng )参(cān )军(jūn )章(zhāng )武(wǔ )王(wáng )伽(gā )送(sòng )流(liú )囚(qiú )李(lǐ )参(cān )等(děng )七(qī )十(shí )馀(yú )人(rén )诣(yì )京(jīng )师(shī ),行(háng )至(zhì )荥(yíng )阳(yáng ),哀(āi )其(qí )辛(xīn )苦(kǔ ),悉(xī )呼(hū )谓(wèi )曰(yuē ):“卿(qīng )辈(bèi )自(zì )犯(fàn )国(guó )刑(xíng ),身(shēn )婴(yīng )缧(léi )绁(xiè ),固(gù )其(qí )职(zhí )也(yě );重(zhòng )劳(láo )援(yuán )卒(zú ),岂(qǐ )不(bú )愧(kuì )心(xīn )哉(zāi )!”参(cān )等(děng )辞(cí )谢(xiè )。伽(gā )乃(nǎi )悉(xī )脱(tuō )其(qí )枷(jiā )锁(suǒ ),停(tíng )援(yuán )卒(zú ),与(yǔ )约(yuē )曰(yuē ):“某(mǒu )日(rì )当(dāng )至(zhì )京(jīng )师(shī ),如(rú )致(zhì )前(qián )却(què ),吾(wú )当(dāng )为(wéi )汝(rǔ )受(shòu )死(sǐ )。”遂(suí )舍(shě )之(zhī )而(ér )去(qù )。流(liú )人(rén )感(gǎn )悦(yuè ),如(rú )期(qī )而(ér )至(zhì ),一(yī )无(wú )离(lí )叛(pàn )。上(shàng )闻(wén )而(ér )惊(jīng )异(yì ),召(zhào )见(jiàn )与(yǔ )语(yǔ ),称(chēng )善(shàn )久(jiǔ )之(zhī )。于(yú )是(shì )悉(xī )召(zhào )流(liú )人(rén ),令(lìng )携(xié )负(fù )妻(qī )子(zǐ )俱(jù )入(rù ),赐(cì )宴(yàn )于(yú )殿(diàn )庭(tíng )而(ér )赦(shè )之(zhī )。因(yīn )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“凡(fán )在(zài )有(yǒu )生(shēng ),含(hán )灵(líng )禀(bǐng )性(xìng ),咸(xián )知(zhī )善(shàn )恶(è ),并(bìng )识(shí )是(shì )非(fēi )。若(ruò )临(lín )以(yǐ )至(zhì )诚(chéng ),明(míng )加(jiā )劝(quàn )导(dǎo ),则(zé )俗(sú )必(bì )从(cóng )化(huà ),人(rén )皆(jiē )迁(qiān )善(shàn )。往(wǎng )以(yǐ )海(hǎi )内(nèi )乱(luàn )离(lí ),德(dé )教(jiāo )废(fèi )绝(jué ),吏(lì )无(wú )慈(cí )爱(ài )之(zhī )心(xīn ),民(mín )怀(huái )奸(jiān )诈(zhà )之(zhī )意(yì )。朕(zhèn )思(sī )遵(zūn )圣(shèng )法(fǎ ),以(yǐ )德(dé )化(huà )民(mín ),而(ér )伽(gā )深(shēn )识(shí )朕(zhèn )意(yì ),诚(chéng )心(xīn )宣(xuān )导(dǎo ),参(cān )等(děng )感(gǎn )悟(wù ),自(zì )赴(fù )宪(xiàn )司(sī ):明(míng )是(shì )率(lǜ )土(tǔ )之(zhī )人(rén ),非(fēi )为(wéi )难(nán )教(jiāo )。若(ruò )使(shǐ )官(guān )尽(jìn )王(wáng )伽(gā )之(zhī )俦(chóu ),民(mín )皆(jiē )李(lǐ )参(cān )之(zhī )辈(bèi ),刑(xíng )厝(cuò )不(bú )用(yòng ),其(qí )何(hé )远(yuǎn )哉(zāi )!”乃(nǎi )擢(zhuó )伽(gā )为(wéi )雍(yōng )令(lìng )。

太(tài )史(shǐ )令(lìng )袁(yuán )充(chōng )表(biǎo )称(chēng ):“隋(suí )兴(xìng )已(yǐ )后(hòu ),昼(zhòu )日(rì )渐(jiàn )长(zhǎng ),开(kāi )皇(huáng )元(yuán )年(nián ),冬(dōng )至(zhì )之(zhī )景(jǐng )长(zhǎng )一(yī )丈(zhàng )二(èr )尺(chǐ )七(qī )寸(cùn )二(èr )分(fèn );自(zì )尔(ěr )渐(jiàn )短(duǎn ),至(zhì )十(shí )七(qī )年(nián ),短(duǎn )于(yú )旧(jiù )三(sān )寸(cùn )七(qī )分(fèn )。日(rì )去(qù )极(jí )近(jìn )则(zé )景(jǐng )短(duǎn )而(ér )日(rì )长(zhǎng ),去(qù )极(jí )远(yuǎn )则(zé )景(jǐng )长(zhǎng )而(ér )日(rì )短(duǎn );行(háng )内(nèi )道(dào )则(zé )去(qù )极(jí )近(jìn ),行(háng )外(wài )道(dào )则(zé )去(qù )极(jí )远(yuǎn )。谨(jǐn )按(àn )《元(yuán )命(mìng )包(bāo )》云(yún ):‘日(rì )月(yuè )出(chū )内(nèi )道(dào ),璇(xuán )玑(jī )得(dé )其(qí )常(cháng )。’《京(jīng )房(fáng )别(bié )对(duì )》曰(yuē ):‘太(tài )平(píng ),日(rì )行(háng )上(shàng )道(dào );升(shēng )平(píng ),行(háng )次(cì )道(dào );霸(bà )代(dài ),行(háng )下(xià )道(dào )。’伏(fú )惟(wéi )大(dà )隋(suí )启(qǐ )运(yùn ),上(shàng )感(gǎn )乾(qián )元(yuán ),景(jǐng )短(duǎn )日(rì )长(zhǎng ),振(zhèn )古(gǔ )希(xī )有(yǒu )。”上(shàng )临(lín )朝(cháo ),谓(wèi )百(bǎi )官(guān )曰(yuē ):“景(jǐng )长(zhǎng )之(zhī )庆(qìng ),天(tiān )之(zhī )祐(yòu )也(yě )。今(jīn )太(tài )子(zǐ )新(xīn )立(lì ),当(dāng )须(xū )改(gǎi )元(yuán ),宜(yí )取(qǔ )日(rì )长(zhǎng )之(zhī )意(yì )以(yǐ )为(wéi )年(nián )号(hào )。”是(shì )后(hòu )百(bǎi )工(gōng )作(zuò )役(yì ),并(bìng )加(jiā )程(chéng )课(kè ),以(yǐ )日(rì )长(zhǎng )故(gù )也(yě )。丁(dīng )匠(jiàng )苦(kǔ )之(zhī )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )仁(rén )寿(shòu )元(yuán )年(nián )(辛(xīn )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )一(yī )年(nián ))

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),乙(yǐ )酉(yǒu )朔(shuò ),赦(shè )天(tiān )下(xià ),改(gǎi )元(yuán )。

以(yǐ )尚(shàng )书(shū )右(yòu )仆(pú )射(shè )杨(yáng )素(sù )为(wéi )左(zuǒ )仆(pú )射(shè ),纳(nà )言(yán )苏(sū )威(wēi )为(wéi )右(yòu )仆(pú )射(shè )。

丁(dīng )酉(yǒu ),徙(xǐ )河(hé )南(nán )王(wáng )昭(zhāo )为(wéi )晋(jìn )王(wáng )。

突(tū )厥(jué )步(bù )迦(jiā )可(kě )汗(hàn )犯(fàn )塞(sāi ),败(bài )代(dài )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )韩(hán )弘(hóng )于(yú )恒(héng )安(ān )。

以(yǐ )晋(jìn )王(wáng )昭(zhāo )为(wéi )内(nèi )史(shǐ )令(lìng )。

二(èr )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo )朔(shuò ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu ),突(tū )厥(jué )男(nán )女(nǚ )九(jiǔ )万(wàn )口(kǒu )来(lái )降(jiàng )。

六(liù )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),遣(qiǎn )十(shí )六(liù )使(shǐ )巡(xún )省(shěng )风(fēng )俗(sú )。

乙(yǐ )丑(chǒu ),诏(zhào )以(yǐ )天(tiān )下(xià )学(xué )校(xiào )生(shēng )徒(tú )多(duō )而(ér )不(bú )精(jīng ),唯(wéi )简(jiǎn )留(liú )国(guó )子(zǐ )学(xué )生(shēng )七(qī )十(shí )人(rén ),太(tài )学(xué )、四(sì )门(mén )及(jí )州(zhōu )县(xiàn )学(xué )并(bìng )废(fèi )。前(qián )殿(diàn )内(nèi )将(jiāng )军(jūn )河(hé )间(jiān )刘(liú )炫(xuàn )上(shàng )表(biǎo )切(qiē )谏(jiàn ),不(bú )听(tīng )。秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),戊(wù )戌(xū ),改(gǎi )国(guó )子(zǐ )学(xué )为(wéi )太(tài )学(xué )。

初(chū ),帝(dì )受(shòu )周(zhōu )禅(chán ),恐(kǒng )民(mín )心(xīn )未(wèi )服(fú ),故(gù )多(duō )称(chēng )符(fú )瑞(ruì )以(yǐ )耀(yào )之(zhī ),其(qí )伪(wěi )造(zào )而(ér )献(xiàn )者(zhě ),不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì )。冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu ),有(yǒu )事(shì )于(yú )南(nán )郊(jiāo ),如(rú )封(fēng )禅(chán )礼(lǐ ),板(bǎn )文(wén )备(bèi )述(shù )前(qián )后(hòu )符(fú )瑞(ruì )以(yǐ )报(bào )谢(xiè )云(yún )。

山(shān )獠(liáo )作(zuò )乱(luàn ),以(yǐ )卫(wèi )尉(wèi )少(shǎo )卿(qīng )洛(luò )阳(yáng )卫(wèi )文(wén )昇(shēng )为(wéi )资(zī )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )镇(zhèn )抚(fǔ )之(zhī )。文(wén )昇(shēng )名(míng )玄(xuán ),以(yǐ )字(zì )行(háng )。初(chū )到(dào )官(guān ),獠(liáo )方(fāng )攻(gōng )大(dà )牢(láo )镇(zhèn ),文(wén )昇(shēng )单(dān )骑(qí )造(zào )其(qí )营(yíng ),谓(wèi )曰(yuē ):“我(wǒ )是(shì )刺(cì )史(shǐ ),衔(xián )天(tiān )子(zǐ )诏(zhào ),安(ān )养(yǎng )汝(rǔ )等(děng ),勿(wù )惊(jīng )惧(jù )也(yě )!”群(qún )獠(liáo )莫(mò )敢(gǎn )动(dòng )。于(yú )是(shì )说(shuō )以(yǐ )利(lì )害(hài ),渠(qú )帅(shuài )感(gǎn )悦(yuè ),解(jiě )兵(bīng )而(ér )去(qù ),前(qián )后(hòu )归(guī )附(fù )者(zhě )十(shí )馀(yú )万(wàn )口(kǒu )。帝(dì )大(dà )悦(yuè ),赐(cì )缣(jiān )二(èr )千(qiān )匹(pǐ )。壬(rén )辰(chén ),以(yǐ )文(wén )昇(shēng )为(wéi )遂(suí )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )。

潮(cháo )、成(chéng )等(děng )五(wǔ )州(zhōu )獠(liáo )反(fǎn ),高(gāo )州(zhōu )酋(qiú )长(zhǎng )冯(féng )盎(àng )驰(chí )诣(yì )京(jīng )师(shī ),请(qǐng )讨(tǎo )之(zhī )。帝(dì )敕(chì )杨(yáng )素(sù )与(yǔ )盎(àng )论(lùn )贼(zéi )形(xíng )势(shì ),素(sù )叹(tàn )曰(yuē ):“不(bú )意(yì )蛮(mán )夷(yí )中(zhōng )有(yǒu )如(rú )是(shì )人(rén )!”即(jí )遣(qiǎn )盎(àng )发(fā )江(jiāng )、岭(lǐng )兵(bīng )击(jī )之(zhī )。事(shì )平(píng ),除(chú )盎(àng )汉(hàn )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )。

诏(zhào )以(yǐ )杨(yáng )素(sù )为(wéi )云(yún )州(zhōu )道(dào )行(háng )军(jūn )元(yuán )帅(shuài ),长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )为(wéi )受(shòu )降(jiàng )使(shǐ )者(zhě ),挟(jiā )启(qǐ )民(mín )可(kě )汗(hàn )北(běi )击(jī )步(bù )迦(jiā )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )仁(rén )寿(shòu )二(èr )年(nián )(壬(rén )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )二(èr )年(nián ))

春(chūn ),三(sān )月(yuè ),己(jǐ )亥(hài ),上(shàng )幸(xìng )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。

突(tū )厥(jué )思(sī )力(lì )俟(sì )斤(jīn )等(děng )南(nán )渡(dù )河(hé ),掠(luě )启(qǐ )民(mín )男(nán )女(nǚ )六(liù )千(qiān )口(kǒu )、杂(zá )畜(chù )二(èr )十(shí )馀(yú )万(wàn )而(ér )去(qù )。杨(yáng )素(sù )帅(shuài )诸(zhū )军(jūn )追(zhuī )击(jī ),转(zhuǎn )战(zhàn )六(liù )十(shí )馀(yú )里(lǐ ),大(dà )破(pò )之(zhī ),突(tū )厥(jué )北(běi )走(zǒu )。素(sù )复(fù )进(jìn )追(zhuī ),夜(yè ),及(jí )之(zhī ),恐(kǒng )其(qí )越(yuè )逸(yì ),令(lìng )其(qí )骑(qí )稍(shāo )后(hòu ),亲(qīn )引(yǐn )两(liǎng )骑(qí )并(bìng )降(jiàng )突(tū )厥(jué )二(èr )人(rén )与(yǔ )虏(lǔ )并(bìng )行(háng ),虏(lǔ )不(bú )之(zhī )觉(jiào );候(hòu )其(qí )顿(dùn )舍(shě )未(wèi )定(dìng ),趣(qù )后(hòu )骑(qí )掩(yǎn )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),悉(xī )得(dé )人(rén )畜(chù )以(yǐ )归(guī )启(qǐ )民(mín )。自(zì )是(shì )突(tū )厥(jué )远(yuǎn )遁(dùn ),碛(qì )南(nán )无(wú )复(fù )寇(kòu )抄(chāo )。素(sù )以(yǐ )功(gōng )进(jìn )子(zǐ )玄(xuán )感(gǎn )柱(zhù )国(guó ),赐(cì )玄(xuán )纵(zòng )爵(jué )淮(huái )南(nán )公(gōng )。

兵(bīng )部(bù )尚(shàng )书(shū )柳(liǔ )述(shù ),庆(qìng )之(zhī )孙(sūn )也(yě ),尚(shàng )兰(lán )陵(líng )公(gōng )主(zhǔ ),怙(hù )宠(chǒng )使(shǐ )气(qì ),自(zì )杨(yáng )素(sù )之(zhī )属(shǔ )皆(jiē )下(xià )之(zhī )。帝(dì )问(wèn )符(fú )玺(xǐ )直(zhí )长(zhǎng )万(wàn )年(nián )韦(wéi )云(yún )起(qǐ ):“外(wài )间(jiān )有(yǒu )不(bú )便(biàn )事(shì ),可(kě )言(yán )之(zhī )。。”述(shù )时(shí )侍(shì )侧(cè ),云(yún )起(qǐ )奏(zòu )曰(yuē ):“柳(liǔ )述(shù )骄(jiāo )豪(háo ),未(wèi )尝(cháng )经(jīng )事(shì ),兵(bīng )机(jī )要(yào )重(zhòng ),非(fēi )其(qí )所(suǒ )堪(kān )。徒(tú )以(yǐ )主(zhǔ )婿(xù ),遂(suí )居(jū )要(yào )职(zhí )。臣(chén )恐(kǒng )物(wù )议(yì )以(yǐ )陛(bì )下(xià )为(wéi )‘官(guān )不(bú )择(zé )贤(xián ),专(zhuān )私(sī )所(suǒ )爱(ài )’,斯(sī )亦(yì )不(bú )便(biàn )之(zhī )大(dà )者(zhě )。”帝(dì )甚(shèn )然(rán )其(qí )言(yán ),顾(gù )谓(wèi )述(shù )曰(yuē ):“云(yún )起(qǐ )之(zhī )言(yán ),汝(rǔ )药(yào )石(shí )也(yě ),可(kě )师(shī )友(yǒu )之(zhī )。”秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),丙(bǐng )戌(xū ),诏(zhào )内(nèi )外(wài )官(guān )各(gè )举(jǔ )所(suǒ )知(zhī )。柳(liǔ )述(shù )举(jǔ )云(yún )起(qǐ ),除(chú )通(tōng )事(shì )舍(shě )人(rén )。

益(yì )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )蜀(shǔ )王(wáng )秀(xiù ),容(róng )貌(mào )瑰(guī )伟(wěi ),有(yǒu )胆(dǎn )气(qì ),好(hǎo )武(wǔ )艺(yì )。帝(dì )每(měi )谓(wèi )独(dú )孤(gū )后(hòu )曰(yuē ):“秀(xiù )必(bì )以(yǐ )恶(è )终(zhōng ),我(wǒ )在(zài )当(dāng )无(wú )虑(lǜ ),至(zhì )兄(xiōng )弟(dì ),必(bì )反(fǎn )矣(yǐ )。”大(dà )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )哙(kuài )之(zhī )讨(tǎo )西(xī )爨(cuàn )也(yě ),帝(dì )令(lìng )上(shàng )开(kāi )府(fǔ )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )杨(yáng )武(wǔ )通(tōng )将(jiāng )兵(bīng )继(jì )进(jìn )。秀(xiù )以(yǐ )嬖(bì )人(rén )万(wàn )智(zhì )光(guāng )为(wéi )武(wǔ )通(tōng )行(háng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )。帝(dì )以(yǐ )秀(xiù )任(rèn )非(fēi )其(qí )人(rén ),谴(qiǎn )责(zé )之(zhī ),因(yīn )谓(wèi )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):“坏(huài )我(wǒ )法(fǎ )者(zhě ),子(zǐ )孙(sūn )也(yě )。譬(pì )如(rú )猛(měng )虎(hǔ ),物(wù )不(bú )能(néng )害(hài ),反(fǎn )为(wéi )毛(máo )间(jiān )虫(chóng )所(suǒ )损(sǔn )食(shí )耳(ěr )。”遂(suí )分(fèn )秀(xiù )所(suǒ )统(tǒng )。

自(zì )长(zhǎng )史(shǐ )元(yuán )岩(yán )卒(zú )后(hòu ),秀(xiù )渐(jiàn )奢(shē )僭(jiàn ),造(zào )浑(hún )天(tiān )仪(yí ),多(duō )捕(bǔ )山(shān )獠(liáo )充(chōng )宦(huàn )者(zhě ),车(chē )马(mǎ )被(bèi )服(fú ),拟(nǐ )于(yú )乘(chéng )舆(yú )。

及(jí )太(tài )子(zǐ )勇(yǒng )以(yǐ )谗(chán )废(fèi ),晋(jìn )王(wáng )广(guǎng )为(wéi )太(tài )子(zǐ ),秀(xiù )意(yì )甚(shèn )不(bú )平(píng )。太(tài )子(zǐ )恐(kǒng )秀(xiù )终(zhōng )为(wéi )后(hòu )患(huàn ),阴(yīn )令(lìng )杨(yáng )素(sù )求(qiú )其(qí )罪(zuì )而(ér )谮(zèn )之(zhī )。上(shàng )遂(suí )征(zhēng )秀(xiù ),秀(xiù )犹(yóu )豫(yù ),欲(yù )谢(xiè )病(bìng )不(bú )行(háng )。总(zǒng )管(guǎn )司(sī )马(mǎ )源(yuán )师(shī )谏(jiàn ),秀(xiù )作(zuò )色(sè )曰(yuē ):“此(cǐ )自(zì )我(wǒ )家(jiā )事(shì ),何(hé )预(yù )卿(qīng )也(yě )!”师(shī )垂(chuí )涕(tì )对(duì )曰(yuē ):“师(shī )忝(tiǎn )参(cān )府(fǔ )幕(mù ),敢(gǎn )不(bú )尽(jìn )心(xīn )!圣(shèng )上(shàng )有(yǒu )敕(chì )追(zhuī )王(wáng ),以(yǐ )淹(yān )时(shí )月(yuè ),今(jīn )乃(nǎi )迁(qiān )延(yán )未(wèi )去(qù )。百(bǎi )姓(xìng )不(bú )识(shí )王(wáng )心(xīn ),倘(tǎng )生(shēng )异(yì )议(yì ),内(nèi )外(wài )疑(yí )骇(hài ),发(fā )雷(léi )霆(tíng )之(zhī )诏(zhào ),降(jiàng )一(yī )介(jiè )之(zhī )使(shǐ ),王(wáng )何(hé )以(yǐ )自(zì )明(míng )?愿(yuàn )王(wáng )熟(shú )计(jì )之(zhī )!”朝(cháo )廷(tíng )恐(kǒng )秀(xiù )生(shēng )变(biàn ),戊(wù )子(zǐ ),以(yǐ )原(yuán )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )独(dú )子(zǐ )瓜(guā )楷(kǎi )为(wéi )益(yì )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn ),驰(chí )传(chuán )代(dài )之(zhī )。楷(kǎi )至(zhì ),秀(xiù )犹(yóu )未(wèi )肯(kěn )行(háng );楷(kǎi )讽(fěng )谕(yù )久(jiǔ )之(zhī ),乃(nǎi )就(jiù )路(lù )。楷(kǎi )察(chá )秀(xiù )有(yǒu )悔(huǐ )色(sè ),因(yīn )勒(lè )兵(bīng )为(wéi )备(bèi );秀(xiù )行(háng )四(sì )十(shí )馀(yú )里(lǐ ),将(jiāng )还(hái )袭(xí )楷(kǎi ),觇(chān )知(zhī )有(yǒu )备(bèi ),乃(nǎi )止(zhǐ )。

八(bā )月(yuè ),甲(jiǎ )子(zǐ ),皇(huáng )后(hòu )独(dú )孤(gū )氏(shì )崩(bēng )。太(tài )子(zǐ )对(duì )上(shàng )及(jí )宫(gōng )人(rén )哀(āi )恸(tòng )绝(jué )气(qì ),若(ruò )不(bú )胜(shèng )丧(sàng )者(zhě );其(qí )处(chù )私(sī )室(shì ),饮(yǐn )食(shí )言(yán )笑(xiào )如(rú )平(píng )常(cháng )。又(yòu ),每(měi )朝(cháo )令(lìng )进(jìn )二(èr )溢(yì )米(mǐ ),而(ér )私(sī )令(lìng )外(wài )取(qǔ )肥(féi )肉(ròu )脯(pú )鲊(zhǎ ),置(zhì )竹(zhú )桶(tǒng )中(zhōng ),以(yǐ )蜡(là )闭(bì )口(kǒu ),衣(yī )袱(fú )裹(guǒ )而(ér )纳(nà )之(zhī )。

著(zhe )作(zuò )郎(láng )王(wáng )劭(shào )上(shàng )言(yán ):“佛(fó )说(shuō ):‘人(rén )应(yīng )生(shēng )天(tiān )上(shàng )及(jí )生(shēng )无(wú )量(liàng )寿(shòu )国(guó )之(zhī )时(shí ),天(tiān )佛(fó )放(fàng )大(dà )光(guāng )明(míng ),以(yǐ )香(xiāng )花(huā )妓(jì )乐(lè )来(lái )迎(yíng )。’伏(fú )惟(wéi )大(dà )行(háng )皇(huáng )后(hòu )福(fú )善(shàn )祯(zhēn )符(fú ),备(bèi )诸(zhū )秘(mì )记(jì ),皆(jiē )云(yún )是(shì )妙(miào )善(shàn )菩(pú )萨(sà )。臣(chén )谨(jǐn )案(àn )八(bā )月(yuè )二(èr )十(shí )二(èr )日(rì ),仁(rén )寿(shòu )官(guān )内(nèi )再(zài )雨(yǔ )金(jīn )银(yín )花(huā );二(èr )十(shí )三(sān )日(rì ),大(dà )宝(bǎo )殿(diàn )后(hòu )夜(yè )有(yǒu )神(shén )光(guāng );二(èr )十(shí )四(sì )日(rì )卯(mǎo )时(shí ),永(yǒng )安(ān )宫(gōng )北(běi )有(yǒu )自(zì )然(rán )种(zhǒng )种(zhǒng )音(yīn )乐(lè ),震(zhèn )满(mǎn )虚(xū )空(kōng );至(zhì )夜(yè )五(wǔ )更(gèng ),奄(yǎn )然(rán )如(rú )寐(mèi ),遂(suí )即(jí )升(shēng )遐(xiá ),与(yǔ )经(jīng )文(wén )所(suǒ )说(shuō ),事(shì )皆(jiē )符(fú )验(yàn )。”上(shàng )览(lǎn )之(zhī )悲(bēi )喜(xǐ )。

九(jiǔ )月(yuè ),丙(bǐng )戌(xū ),上(shàng )至(zhì )自(zì )仁(rén )寿(shòu )宫(gōng )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),癸(guǐ )丑(chǒu ),以(yǐ )工(gōng )部(bù )尚(shàng )书(shū )杨(yáng )达(dá )为(wéi )纳(nà )言(yán )。达(dá ),雄(xióng )之(zhī )弟(dì )也(yě )。

闰(rùn )月(yuè ),甲(jiǎ )申(shēn ),诏(zhào )杨(yáng )素(sù )、苏(sū )威(wēi )与(yǔ )吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )牛(niú )弘(hóng )等(děng )修(xiū )定(dìng )五(wǔ )礼(lǐ )。

上(shàng )令(lìng )上(shàng )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )萧(xiāo )吉(jí )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )择(zé )葬(zàng )地(dì ),得(dé )吉(jí )处(chù ),云(yún ):“卜(bo )年(nián )二(èr )千(qiān ),卜(bo )世(shì )二(èr )百(bǎi )。”上(shàng )曰(yuē ):“吉(jí )凶(xiōng )由(yóu )人(rén ),不(bú )在(zài )于(yú )地(dì )。高(gāo )纬(wěi )葬(zàng )父(fù ),岂(qǐ )不(bú )卜(bo )乎(hū )!俄(é )而(ér )国(guó )亡(wáng )。正(zhèng )如(rú )我(wǒ )家(jiā )墓(mù )田(tián ),若(ruò )云(yún )不(bú )吉(jí ),朕(zhèn )不(bú )当(dāng )为(wéi )天(tiān )子(zǐ );若(ruò )云(yún )不(bú )凶(xiōng ),我(wǒ )弟(dì )不(bú )当(dāng )战(zhàn )没(méi )。”然(rán )竟(jìng )从(cóng )吉(jí )言(yán )。吉(jí )退(tuì ),告(gào )族(zú )人(rén )萧(xiāo )平(píng )仲(zhòng )曰(yuē ):“皇(huáng )太(tài )子(zǐ )遣(qiǎn )宇(yǔ )文(wén )左(zuǒ )率(lǜ )深(shēn )谢(xiè )余(yú )云(yún ):‘公(gōng )前(qián )称(chēng )我(wǒ )当(dāng )为(wéi )太(tài )子(zǐ ),竟(jìng )有(yǒu )其(qí )验(yàn ),终(zhōng )不(bú )忘(wàng )也(yě )。今(jīn )卜(bo )山(shān )陵(líng ),务(wù )令(lìng )我(wǒ )早(zǎo )立(lì )。我(wǒ )立(lì )之(zhī )后(hòu ),当(dāng )以(yǐ )富(fù )贵(guì )相(xiàng )报(bào )。’吾(wú )语(yǔ )之(zhī )曰(yuē ):‘后(hòu )四(sì )载(zǎi ),太(tài )子(zǐ )御(yù )天(tiān )下(xià )。’若(ruò )太(tài )子(zǐ )得(dé )政(zhèng ),隋(suí )其(qí )亡(wáng )乎(hū )!吾(wú )前(qián )绐(dài )云(yún )‘卜(bo )年(nián )二(èr )千(qiān )’者(zhě ),三(sān )十(shí )字(zì )也(yě );‘卜(bo )世(shì )二(èr )百(bǎi )’者(zhě ),取(qǔ )世(shì )二(èr )传(chuán )也(yě )。汝(rǔ )其(qí )识(shí )之(zhī )!”

壬(rén )寅(yín ),葬(zàng )文(wén )献(xiàn )皇(huáng )后(hòu )于(yú )太(tài )陵(líng )。诏(zhào )以(yǐ )“杨(yáng )素(sù )经(jīng )营(yíng )葬(zàng )事(shì ),勤(qín )求(qiú )吉(jí )地(dì ),论(lùn )素(sù )此(cǐ )心(xīn ),事(shì )极(jí )诚(chéng )孝(xiào ),岂(qǐ )与(yǔ )夫(fū )平(píng )戎(róng )定(dìng )寇(kòu )比(bǐ )其(qí )功(gōng )业(yè )!可(kě )别(bié )封(fēng )一(yī )子(zǐ )义(yì )康(kāng )公(gōng ),邑(yì )万(wàn )户(hù )。”并(bìng )赐(cì )田(tián )三(sān )十(shí )顷(qǐng ),绢(juàn )万(wàn )段(duàn ),米(mǐ )万(wàn )石(shí ),金(jīn )珠(zhū )绫(líng )锦(jǐn )称(chēng )是(shì )。

蜀(shǔ )王(wáng )秀(xiù )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),上(shàng )见(jiàn )之(zhī ),不(bú )与(yǔ )语(yǔ );明(míng )日(rì ),使(shǐ )使(shǐ )切(qiē )让(ràng )之(zhī )。秀(xiù )谢(xiè )罪(zuì ),太(tài )子(zǐ )诸(zhū )王(wáng )流(liú )涕(tì )庭(tíng )谢(xiè )。上(shàng )曰(yuē ):“顷(qǐng )者(zhě )秦(qín )王(wáng )糜(mí )费(fèi )财(cái )物(wù ),我(wǒ )以(yǐ )父(fù )道(dào )训(xùn )之(zhī )。今(jīn )秀(xiù )蠹(dù )害(hài )生(shēng )民(mín ),当(dāng )以(yǐ )君(jūn )道(dào )绳(shéng )之(zhī )。”于(yú )是(shì )付(fù )执(zhí )法(fǎ )者(zhě )。开(kāi )府(fǔ )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )庆(qìng )整(zhěng )谏(jiàn )曰(yuē ):“庶(shù )人(rén )勇(yǒng )既(jì )废(fèi ),秦(qín )王(wáng )已(yǐ )薨(hōng ),陛(bì )下(xià )见(jiàn )子(zǐ )无(wú )多(duō ),何(hé )至(zhì )如(rú )是(shì )!蜀(shǔ )王(wáng )性(xìng )甚(shèn )耿(gěng )介(jiè ),今(jīn )被(bèi )重(zhòng )责(zé ),恐(kǒng )不(bú )自(zì )全(quán )。”上(shàng )大(dà )怒(nù ),欲(yù )断(duàn )其(qí )舌(shé ),因(yīn )谓(wèi )群(qún )臣(chén )曰(yuē ):“当(dāng )斩(zhǎn )秀(xiù )于(yú )市(shì )以(yǐ )谢(xiè )百(bǎi )姓(xìng )。”乃(nǎi )令(lìng )杨(yáng )素(sù )等(děng )推(tuī )治(zhì )之(zhī )。

太(tài )子(zǐ )阴(yīn )作(zuò )偶(ǒu )人(rén ),缚(fù )手(shǒu )钉(dìng )心(xīn ),枷(jiā )锁(suǒ )杻(niǔ )械(xiè ),书(shū )上(shàng )及(jí )汉(hàn )王(wáng )姓(xìng )名(míng ),仍(réng )云(yún )“请(qǐng )西(xī )岳(yuè )慈(cí )父(fù )圣(shèng )母(mǔ )神(shén )兵(bīng )收(shōu )杨(yáng )坚(jiān )、杨(yáng )谅(liàng )神(shén )魂(hún ),如(rú )此(cǐ )形(xíng )状(zhuàng ),勿(wù )令(lìng )散(sàn )荡(dàng )。”密(mì )埋(mái )之(zhī )华(huá )山(shān )下(xià ),杨(yáng )素(sù )发(fā )之(zhī );又(yòu )云(yún )秀(xiù )妄(wàng )述(shù )图(tú )谶(chèn ),称(chēng )京(jīng )师(shī )妖(yāo )异(yì ),造(zào )蜀(shǔ )地(dì )征(zhēng )祥(xiáng );并(bìng )作(zuò )檄(xí )文(wén ),云(yún )“指(zhǐ )期(qī )问(wèn )罪(zuì )”,置(zhì )秀(xiù )集(jí )中(zhōng ),俱(jù )以(yǐ )闻(wén )奏(zòu )。上(shàng )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )宁(níng )有(yǒu )是(shì )邪(xié )!”十(shí )二(èr )月(yuè ),癸(guǐ )巳(sì ),废(fèi )秀(xiù )为(wéi )庶(shù )人(rén ),幽(yōu )之(zhī )内(nèi )侍(shì )省(shěng ),不(bú )听(tīng )与(yǔ )妻(qī )子(zǐ )相(xiàng )见(jiàn ),唯(wéi )獠(liáo )婢(bì )二(èr )人(rén )驱(qū )使(shǐ ),连(lián )坐(zuò )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。秀(xiù )上(shàng )表(biǎo )摧(cuī )谢(xiè )曰(yuē ):“伏(fú )愿(yuàn )慈(cí )恩(ēn ),赐(cì )垂(chuí )矜(jīn )愍(mǐn ),残(cán )息(xī )未(wèi )尽(jìn )之(zhī )间(jiān ),希(xī )与(yǔ )瓜(guā )子(zǐ )相(xiàng )见(jiàn );请(qǐng )赐(cì )一(yī )穴(xué ),令(lìng )骸(hái )骨(gǔ )有(yǒu )所(suǒ )。”瓜(guā )子(zǐ ),其(qí )爱(ài )子(zǐ )也(yě )。上(shàng )因(yīn )下(xià )诏(zhào )数(shù )其(qí )十(shí )罪(zuì ),且(qiě )曰(yuē ):“我(wǒ )今(jīn )不(bú )知(zhī )杨(yáng )坚(jiān )、杨(yáng )谅(liàng )是(shì )汝(rǔ )何(hé )亲(qīn )?”后(hòu )乃(nǎi )听(tīng )与(yǔ )其(qí )子(zǐ )同(tóng )处(chù )。

初(chū ),杨(yáng )素(sù )尝(cháng )以(yǐ )少(shǎo )谴(qiǎn )敕(chì )送(sòng )南(nán )台(tái ),命(mìng )治(zhì )书(shū )侍(shì )御(yù )史(shǐ )柳(liǔ )彧(yù )治(zhì )之(zhī )。素(sù )恃(shì )贵(guì ),坐(zuò )彧(yù )床(chuáng )。彧(yù )从(cóng )外(wài )来(lái )见(jiàn )之(zhī ),于(yú )阶(jiē )下(xià )端(duān )笏(hù )整(zhěng )容(róng )谓(wèi )素(sù )曰(yuē ):“奉(fèng )敕(chì )治(zhì )公(gōng )之(zhī )罪(zuì )!”素(sù )遽(jù )下(xià )。彧(yù )据(jù )案(àn )而(ér )坐(zuò ),立(lì )素(sù )于(yú )庭(tíng ),辨(biàn )诘(jié )事(shì )状(zhuàng )。素(sù )由(yóu )是(shì )衔(xián )之(zhī )。蜀(shǔ )王(wáng )秀(xiù )尝(cháng )从(cóng )彧(yù )求(qiú )李(lǐ )文(wén )博(bó )所(suǒ )撰(zhuàn )《治(zhì )道(dào )集(jí )》,彧(yù )与(yǔ )之(zhī );秀(xiù )遗(yí )彧(yù )奴(nú )婢(bì )十(shí )口(kǒu )。及(jí )秀(xiù )得(dé )罪(zuì ),素(sù )奏(zòu )彧(yù )以(yǐ )内(nèi )臣(chén )交(jiāo )通(tōng )诸(zhū )侯(hóu ),除(chú )名(míng )为(wéi )民(mín ),配(pèi )戍(shù )怀(huái )远(yuǎn )镇(zhèn )。

帝(dì )使(shǐ )司(sī )农(nóng )卿(qīng )赵(zhào )仲(zhòng )卿(qīng )往(wǎng )益(yì )州(zhōu )穷(qióng )案(àn )秀(xiù )事(shì ),秀(xiù )之(zhī )宾(bīn )客(kè )经(jīng )过(guò )之(zhī )处(chù ),仲(zhòng )卿(qīng )必(bì )深(shēn )文(wén )致(zhì )法(fǎ ),州(zhōu )县(xiàn )长(zhǎng )吏(lì )坐(zuò )者(zhě )太(tài )半(bàn )。上(shàng )以(yǐ )为(wéi )能(néng ),赏(shǎng )赐(cì )甚(shèn )厚(hòu )。

久(jiǔ )之(zhī ),贝(bèi )州(zhōu )长(zhǎng )史(shǐ )裴(péi )肃(sù )遣(qiǎn )使(shǐ )上(shàng )书(shū ),称(chēng ):“高(gāo )颎(jiǒng )以(yǐ )天(tiān )挺(tǐng )良(liáng )才(cái ),元(yuán )勋(xūn )佐(zuǒ )命(mìng ),为(wéi )众(zhòng )所(suǒ )疾(jí ),以(yǐ )至(zhì )废(fèi )弃(qì );愿(yuàn )陛(bì )下(xià )录(lù )其(qí )大(dà )功(gōng ),忘(wàng )其(qí )小(xiǎo )过(guò )。又(yòu )二(èr )庶(shù )人(rén )得(dé )罪(zuì )已(yǐ )久(jiǔ ),宁(níng )无(wú )革(gé )心(xīn )!愿(yuàn )陛(bì )下(xià )弘(hóng )君(jūn )父(fù )之(zhī )慈(cí ),顾(gù )天(tiān )性(xìng )之(zhī )义(yì ),各(gè )封(fēng )小(xiǎo )国(guó ),观(guān )其(qí )所(suǒ )为(wéi ):若(ruò )能(néng )迁(qiān )善(shàn ),渐(jiàn )更(gèng )增(zēng )益(yì );如(rú )或(huò )不(bú )悛(quān ),贬(biǎn )削(xuē )非(fēi )晚(wǎn )。今(jīn )者(zhě )自(zì )新(xīn )之(zhī )路(lù )永(yǒng )绝(jué ),愧(kuì )悔(huǐ )之(zhī )心(xīn )莫(mò )见(jiàn ),岂(qǐ )不(bú )哀(āi )哉(zāi )!”书(shū )奏(zòu ),上(shàng )谓(wèi )杨(yáng )素(sù )曰(yuē ):“裴(péi )肃(sù )忧(yōu )我(wǒ )家(jiā )事(shì ),此(cǐ )亦(yì )至(zhì )诚(chéng )也(yě )。”于(yú )是(shì )征(zhēng )肃(sù )入(rù )朝(cháo )。太(tài )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),谓(wèi )左(zuǒ )庶(shù )子(zǐ )张(zhāng )衡(héng )曰(yuē ):“使(shǐ )勇(yǒng )自(zì )新(xīn ),欲(yù )何(hé )为(wéi )也(yě )?”衡(héng )曰(yuē ):“观(guān )肃(sù )之(zhī )意(yì ),欲(yù )令(lìng )如(rú )吴(wú )太(tài )伯(bó )、汉(hàn )东(dōng )海(hǎi )王(wáng )耳(ěr )。”肃(sù )至(zhì ),上(shàng )面(miàn )谕(yù )以(yǐ )勇(yǒng )不(bú )可(kě )复(fù )收(shōu )之(zhī )意(yì )而(ér )罢(bà )遣(qiǎn )之(zhī )。肃(sù ),侠(xiá )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

杨(yáng )素(sù )弟(dì )约(yuē )及(jí )从(cóng )父(fù )文(wén )思(sī )、文(wén )纪(jì )、族(zú )父(fù )忌(jì )并(bìng )为(wéi )尚(shàng )书(shū )、列(liè )卿(qīng ),诸(zhū )子(zǐ )无(wú )汗(hàn )马(mǎ )之(zhī )劳(láo ),位(wèi )至(zhì )柱(zhù )国(guó )、刺(cì )史(shǐ );广(guǎng )营(yíng )资(zī )产(chǎn ),自(zì )京(jīng )师(shī )及(jí )诸(zhū )方(fāng )都(dōu )会(huì )处(chù ),邸(dǐ )店(diàn )、碾(niǎn )硙(wèi )、便(biàn )利(lì )田(tián )宅(zhái ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù );家(jiā )僮(tóng )数(shù )千(qiān ),后(hòu )庭(tíng )妓(jì )妾(qiè )曳(yè )绮(qǐ )罗(luó )者(zhě )以(yǐ )千(qiān )数(shù );第(dì )宅(zhái )华(huá )侈(chǐ ),制(zhì )拟(nǐ )宫(gōng )禁(jìn );亲(qīn )故(gù )吏(lì )布(bù )列(liè )清(qīng )显(xiǎn )。既(jì )废(fèi )一(yī )太(tài )子(zǐ )及(jí )一(yī )王(wáng ),威(wēi )权(quán )愈(yù )盛(shèng )。朝(cháo )臣(chén )有(yǒu )违(wéi )忤(wǔ )者(zhě ),或(huò )至(zhì )诛(zhū )夷(yí );有(yǒu )附(fù )会(huì )及(jí )亲(qīn )戚(qī ),虽(suī )无(wú )才(cái )用(yòng ),必(bì )加(jiā )进(jìn )擢(zhuó ),朝(cháo )廷(tíng )靡(mí )然(rán ),莫(mò )不(bú )畏(wèi )附(fù )。敢(gǎn )与(yǔ )素(sù )抗(kàng )而(ér )不(bú )桡(ráo )者(zhě ),独(dú )柳(liǔ )彧(yù )及(jí )尚(shàng )书(shū )右(yòu )丞(chéng )李(lǐ )纲(gāng )、大(dà )理(lǐ )卿(qīng )梁(liáng )毘(pí )而(ér )已(yǐ )。

始(shǐ ),毘(pí )为(wéi )西(xī )宁(níng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),凡(fán )十(shí )一(yī )年(nián ),蛮(mán )夷(yí )酋(qiú )长(zhǎng )皆(jiē )以(yǐ )金(jīn )多(duō )者(zhě )为(wéi )豪(háo )隽(jùn ),递(dì )相(xiàng )攻(gōng )夺(duó ),略(luè )无(wú )宁(níng )岁(suì ),毘(pí )患(huàn )之(zhī )。后(hòu )因(yīn )诸(zhū )酋(qiú )长(zhǎng )相(xiàng )帅(shuài )以(yǐ )金(jīn )遗(yí )毘(pí ),毘(pí )置(zhì )金(jīn )坐(zuò )侧(cè ),对(duì )之(zhī )恸(tòng )哭(kū ),而(ér )谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“此(cǐ )物(wù )饥(jī )不(bú )可(kě )食(shí ),寒(hán )不(bú )可(kě )衣(yī ),汝(rǔ )等(děng )以(yǐ )此(cǐ )相(xiàng )灭(miè ),不(bú )可(kě )胜(shèng )数(shù ),今(jīn )将(jiāng )此(cǐ )来(lái ),欲(yù )杀(shā )我(wǒ )邪(xié )!”一(yī )无(wú )所(suǒ )纳(nà )。于(yú )是(shì )蛮(mán )夷(yí )感(gǎn )悟(wù ),遂(suí )不(bú )相(xiàng )攻(gōng )击(jī )。上(shàng )闻(wén )而(ér )善(shàn )之(zhī ),征(zhēng )为(wéi )大(dà )理(lǐ )卿(qīng ),处(chù )法(fǎ )平(píng )允(yǔn )。

毘(pí )见(jiàn )杨(yáng )素(sù )专(zhuān )权(quán ),恐(kǒng )为(wéi )国(guó )患(huàn ),乃(nǎi )上(shàng )封(fēng )事(shì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )臣(chén )无(wú )有(yǒu )作(zuò )威(wēi )作(zuò )福(fú ),其(qí )害(hài )于(yú )而(ér )家(jiā ),凶(xiōng )于(yú )而(ér )国(guó )。窃(qiè )见(jiàn )左(zuǒ )仆(pú )射(shè )越(yuè )国(guó )公(gōng )素(sù ),幸(xìng )遇(yù )愈(yù )重(zhòng ),权(quán )势(shì )日(rì )隆(lóng ),搢(jìn )绅(shēn )之(zhī )徒(tú ),属(shǔ )其(qí )视(shì )听(tīng )。忤(wǔ )旨(zhǐ )者(zhě )严(yán )霜(shuāng )夏(xià )零(líng ),阿(ā )旨(zhǐ )者(zhě )甘(gān )雨(yǔ )冬(dōng )澍(shù );荣(róng )枯(kū )由(yóu )其(qí )脣(chún )吻(wěn ),废(fèi )兴(xìng )候(hòu )其(qí )指(zhǐ )麾(huī );所(suǒ )私(sī )皆(jiē )非(fēi )忠(zhōng )谠(dǎng ),所(suǒ )进(jìn )咸(xián )是(shì )亲(qīn )戚(qī ),子(zǐ )弟(dì )布(bù )列(liè ),兼(jiān )州(zhōu )连(lián )县(xiàn )。天(tiān )下(xià )无(wú )事(shì ),容(róng )息(xī )异(yì )图(tú );四(sì )海(hǎi )有(yǒu )虞(yú ),必(bì )为(wéi )祸(huò )始(shǐ )。夫(fū )奸(jiān )臣(chén )擅(shàn )命(mìng ),有(yǒu )渐(jiàn )而(ér )来(lái ),王(wáng )莽(mǎng )资(zī )之(zhī )于(yú )积(jī )年(nián ),桓(huán )玄(xuán )基(jī )之(zhī )于(yú )易(yì )世(shì ),而(ér )卒(zú )殄(tiǎn )汉(hàn )祀(sì ),终(zhōng )倾(qīng )晋(jìn )祚(zuò )。陛(bì )下(xià )若(ruò )以(yǐ )素(sù )为(wéi )阿(ā )衡(héng ),臣(chén )恐(kǒng )其(qí )心(xīn )未(wèi )必(bì )伊(yī )尹(yǐn )也(yě )。伏(fú )愿(yuàn )揆(kuí )鉴(jiàn )古(gǔ )今(jīn ),量(liàng )为(wéi )处(chù )置(zhì ),俾(bǐ )洪(hóng )基(jī )永(yǒng )固(gù ),率(lǜ )土(tǔ )幸(xìng )甚(shèn )!”书(shū )奏(zòu ),上(shàng )大(dà )怒(nù ),收(shōu )毘(pí )系(xì )狱(yù ),亲(qīn )诘(jié )之(zhī )。毘(pí )极(jí )言(yán )“素(sù )擅(shàn )宠(chǒng )弄(nòng )权(quán ),将(jiāng )领(lǐng )之(zhī )处(chù ),杀(shā )戮(lù )无(wú )道(dào )。又(yòu )太(tài )子(zǐ )、蜀(shǔ )王(wáng )罪(zuì )废(fèi )之(zhī )日(rì ),百(bǎi )僚(liáo )无(wú )不(bú )震(zhèn )竦(sǒng ),唯(wéi )素(sù )扬(yáng )眉(méi )奋(fèn )肘(zhǒu ),喜(xǐ )见(jiàn )容(róng )色(sè ),利(lì )国(guó )家(jiā )有(yǒu )事(shì )以(yǐ )为(wéi )身(shēn )幸(xìng )。”上(shàng )无(wú )以(yǐ )屈(qū ),乃(nǎi )释(shì )之(zhī )。

其(qí )后(hòu )上(shàng )亦(yì )浸(jìn )疏(shū )忌(jì )素(sù ),乃(nǎi )下(xià )敕(chì )曰(yuē ):“仆(pú )射(shè )国(guó )之(zhī )宰(zǎi )辅(fǔ ),不(bú )可(kě )躬(gōng )亲(qīn )细(xì )务(wù ),但(dàn )三(sān )五(wǔ )日(rì )一(yī )向(xiàng )省(shěng ),评(píng )论(lùn )大(dà )事(shì )。”外(wài )示(shì )优(yōu )崇(chóng ),实(shí )夺(duó )之(zhī )权(quán )也(yě )。素(sù )由(yóu )是(shì )终(zhōng )仁(rén )寿(shòu )之(zhī )末(mò ),不(bú )复(fù )通(tōng )判(pàn )省(shěng )事(shì )。出(chū )杨(yáng )约(yuē )为(wéi )伊(yī )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。

素(sù )既(jì )被(bèi )疏(shū ),吏(lì )部(bù )尚(shàng )书(shū )柳(liǔ )述(shù )益(yì )用(yòng )事(shì ),摄(shè )兵(bīng )部(bù )尚(shàng )书(shū ),参(cān )掌(zhǎng )机(jī )密(mì );素(sù )由(yóu )是(shì )恶(è )之(zhī )。

太(tài )子(zǐ )问(wèn )于(yú )贺(hè )若(ruò )弼(bì )曰(yuē ):“杨(yáng )素(sù )、韩(hán )擒(qín )虎(hǔ )、史(shǐ )万(wàn )岁(suì )皆(jiē )称(chēng )良(liáng )将(jiāng ),其(qí )优(yōu )劣(liè )何(hé )如(rú )?”弼(bì )曰(yuē ):“杨(yáng )素(sù )猛(měng )将(jiāng ),非(fēi )谋(móu )将(jiāng );韩(hán )擒(qín )虎(hǔ )斗(dòu )将(jiāng ),非(fēi )领(lǐng )将(jiāng );史(shǐ )万(wàn )岁(suì )骑(qí )将(jiāng ),非(fēi )大(dà )将(jiāng )。”太(tài )子(zǐ )曰(yuē ):“然(rán )则(zé )大(dà )将(jiāng )谁(shuí )也(yě )?”弼(bì )拜(bài )曰(yuē ):“唯(wéi )殿(diàn )下(xià )所(suǒ )择(zé )!”弼(bì )意(yì )自(zì )许(xǔ )也(yě )。

交(jiāo )州(zhōu )俚(lǐ )帅(shuài )李(lǐ )佛(fó )子(zǐ )作(zuò )乱(luàn ),据(jù )越(yuè )王(wáng )故(gù )城(chéng ),遣(qiǎn )其(qí )兄(xiōng )子(zǐ )大(dà )权(quán )据(jù )龙(lóng )编(biān )城(chéng ),其(qí )别(bié )帅(shuài )李(lǐ )普(pǔ )鼎(dǐng )据(jù )乌(wū )延(yán )城(chéng )。杨(yáng )素(sù )荐(jiàn )瓜(guā )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )长(zhǎng )安(ān )刘(liú )方(fāng )有(yǒu )将(jiāng )帅(shuài )之(zhī )略(luè ),诏(zhào )以(yǐ )方(fāng )为(wéi )交(jiāo )州(zhōu )道(dào )行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn ),统(tǒng )二(èr )十(shí )七(qī )营(yíng )而(ér )进(jìn )。方(fāng )军(jūn )令(lìng )严(yán )肃(sù ),有(yǒu )犯(fàn )必(bì )斩(zhǎn );然(rán )仁(rén )爱(ài )士(shì )卒(zú ),有(yǒu )疾(jí )病(bìng )者(zhě )亲(qīn )临(lín )抚(fǔ )亲(qīn ),士(shì )卒(zú )亦(yì )以(yǐ )此(cǐ )怀(huái )之(zhī )。至(zhì )都(dōu )隆(lóng )岭(lǐng ),遇(yù )贼(zéi ),击(jī )破(pò )之(zhī )。进(jìn )军(jūn )临(lín )佛(fó )子(zǐ )营(yíng ),先(xiān )谕(yù )以(yǐ )祸(huò )福(fú )。佛(fó )子(zǐ )惧(jù ),请(qǐng )降(jiàng ),送(sòng )之(zhī )长(zhǎng )安(ān )。

高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )仁(rén )寿(shòu )三(sān )年(nián )(癸(guǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )六(liù )零(líng )三(sān )年(nián ))

秋(qiū ),八(bā )月(yuè ),壬(rén )申(shēn ),赐(cì )幽(yōu )州(zhōu )总(zǒng )管(guǎn )燕(yàn )荣(róng )死(sǐ )。荣(róng )性(xìng )严(yán )酷(kù ),鞭(biān )挞(tà )左(zuǒ )右(yòu ),动(dòng )至(zhì )千(qiān )数(shù )。尝(cháng )见(jiàn )道(dào )次(cì )丛(cóng )荆(jīng ),以(yǐ )为(wéi )堪(kān )作(zuò )杖(zhàng ),命(mìng )取(qǔ )之(zhī ),辄(zhé )以(yǐ )试(shì )人(rén )。人(rén )或(huò )自(zì )陈(chén )无(wú )罪(zuì ),荣(róng )曰(yuē ):“后(hòu )有(yǒu )罪(zuì ),当(dāng )免(miǎn )汝(rǔ )。”既(jì )而(ér )有(yǒu )犯(fàn ),将(jiāng )杖(zhàng )之(zhī ),人(rén )曰(yuē ):“前(qián )日(rì )被(bèi )杖(zhàng ),使(shǐ )君(jūn )许(xǔ )以(yǐ )有(yǒu )罪(zuì )宥(yòu )之(zhī )。”荣(róng )曰(yuē ):“无(wú )罪(zuì )尚(shàng )尔(ěr ),况(kuàng )有(yǒu )罪(zuì )邪(xié )!”杖(zhàng )之(zhī )自(zì )若(ruò )。

观(guān )州(zhōu )长(zhǎng )史(shǐ )元(yuán )弘(hóng )嗣(sì )迁(qiān )幽(yōu )州(zhōu )长(zhǎng )史(shǐ ),惧(jù )为(wéi )荣(róng )所(suǒ )辱(rǔ ),固(gù )辞(cí )。上(shàng )敕(chì )荣(róng )曰(yuē ):“弘(hóng )嗣(sì )杖(zhàng )十(shí )已(yǐ )上(shàng )罪(zuì ),皆(jiē )须(xū )奏(zòu )闻(wén )。”荣(róng )忿(fèn )曰(yuē ):“竖(shù )子(zǐ )何(hé )敢(gǎn )玩(wán )我(wǒ )!”于(yú )是(shì )遣(qiǎn )弘(hóng )嗣(sì )监(jiān )纳(nà )仓(cāng )粟(sù ),扬(yáng )得(dé )一(yī )糠(kāng )一(yī )秕(bǐ ),皆(jiē )罚(fá )之(zhī )。每(měi )笞(chī )虽(suī )不(bú )满(mǎn )十(shí ),然(rán )一(yī )日(rì )之(zhī )中(zhōng ),或(huò )至(zhì )三(sān )数(shù )。如(rú )是(shì )历(lì )年(nián ),怨(yuàn )隙(xì )日(rì )构(gòu )。荣(róng )遂(suí )收(shōu )弘(hóng )嗣(sì )付(fù )狱(yù ),禁(jìn )绝(jué )其(qí )粮(liáng ),弘(hóng )嗣(sì )抽(chōu )衣(yī )絮(xù )杂(zá )水(shuǐ )咽(yān )之(zhī )。其(qí )妻(qī )诣(yì )阙(què )称(chēng )冤(yuān ),上(shàng )遣(qiǎn )使(shǐ )按(àn )验(yàn ),奏(zòu )荣(róng )暴(bào )虐(nuè ),赃(zāng )秽(huì )狼(láng )籍(jí );征(zhēng )还(hái ),赐(cì )死(sǐ )。元(yuán )弘(hóng )嗣(sì )代(dài )荣(róng )为(wéi )政(zhèng )。酷(kù )又(yòu )甚(shèn )之(zhī )。

九(jiǔ )月(yuè ),壬(rén )戌(xū ),置(zhì )常(cháng )平(píng )官(guān )。

是(shì )岁(suì ),龙(lóng )门(mén )王(wáng )通(tōng )诣(yì )阙(què )献(xiàn )《太(tài )平(píng )十(shí )二(èr )策(cè )》,上(shàng )不(bú )能(néng )用(yòng ),罢(bà )归(guī )。通(tōng )遂(suí )教(jiāo )授(shòu )于(yú )河(hé )、汾(fén )之(zhī )间(jiān ),弟(dì )子(zǐ )自(zì )远(yuǎn )至(zhì )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng ),累(lèi )征(zhēng )不(bú )起(qǐ )。杨(yáng )素(sù )甚(shèn )重(zhòng )之(zhī ),劝(quàn )之(zhī )仕(shì ),通(tōng )曰(yuē ):“通(tōng )有(yǒu )先(xiān )人(rén )之(zhī )弊(bì )庐(lú )足(zú )以(yǐ )蔽(bì )风(fēng )雨(yǔ ),薄(báo )田(tián )足(zú )以(yǐ )具(jù ){衍(yǎn )食(shí )}粥(zhōu ),读(dú )书(shū )谈(tán )道(dào )足(zú )以(yǐ )自(zì )乐(lè )。愿(yuàn )明(míng )公(gōng )正(zhèng )身(shēn )以(yǐ )治(zhì )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )时(shí )和(hé )岁(suì )丰(fēng ),通(tōng )也(yě )受(shòu )赐(cì )多(duō )矣(yǐ ),不(bú )愿(yuàn )仕(shì )也(yě )。”或(huò )谮(zèn )通(tōng )于(yú )素(sù )曰(yuē ):“彼(bǐ )实(shí )慢(màn )公(gōng ),公(gōng )何(hé )敬(jìng )焉(yān )?”素(sù )以(yǐ )问(wèn )通(tōng ),通(tōng )曰(yuē ):“使(shǐ )公(gōng )可(kě )慢(màn ),则(zé )仆(pú )得(dé )矣(yǐ );不(bú )可(kě )慢(màn ),则(zé )仆(pú )失(shī )矣(yǐ ):得(dé )失(shī )在(zài )仆(pú ),公(gōng )何(hé )预(yù )焉(yān )!”素(sù )待(dài )之(zhī )如(rú )初(chū )。弟(dì )子(zǐ )贾(jiǎ )琼(qióng )问(wèn )息(xī )谤(bàng ),通(tōng )曰(yuē ):“无(wú )辩(biàn )。”问(wèn )止(zhǐ )怨(yuàn ),曰(yuē ):“不(bú )争(zhēng )。”通(tōng )尝(cháng )称(chēng ):“无(wú )赦(shè )之(zhī )国(guó ),其(qí )刑(xíng )必(bì )平(píng );重(zhòng )敛(liǎn )之(zhī )国(guó ),其(qí )财(cái )必(bì )削(xuē )。”又(yòu )曰(yuē ):“闻(wén )谤(bàng )而(ér )怒(nù )者(zhě ),谗(chán )之(zhī )也(yě );见(jiàn )誉(yù )而(ér )喜(xǐ )者(zhě ),佞(nìng )之(zhī )媒(méi )也(yě );绝(jué )去(qù )媒(méi ),谗(chán )佞(nìng )远(yuǎn )矣(yǐ )。”大(dà )业(yè )末(mò ),卒(zú )于(yú )家(jiā ),门(mén )人(rén )谥(shì )曰(yuē )文(wén )中(zhōng )子(zǐ )。

突(tū )厥(jué )步(bù )迦(jiā )可(kě )汗(hàn )所(suǒ )部(bù )大(dà )乱(luàn ),铁(tiě )勒(lè )仆(pú )骨(gǔ )等(děng )十(shí )余(yú )部(bù ),皆(jiē )叛(pàn )步(bù )迦(jiā )降(jiàng )于(yú )启(qǐ )民(mín )。步(bù )迦(jiā )众(zhòng )溃(kuì ),西(xī )奔(bēn )吐(tǔ )谷(gǔ )浑(hún );长(zhǎng )孙(sūn )晟(shèng )送(sòng )启(qǐ )民(mín )置(zhì )碛(qì )口(kǒu ),启(qǐ )民(mín )于(yú )是(shì )尽(jìn )有(yǒu )步(bù )迦(jiā )之(zhī )众(zhòng )。

阅读:26332

打赏捐助〔Donate〕>>>

《隋纪三》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库