孝文本纪【登录】

《史记》 > 十二本纪 > 《孝文本纪》 > 拼音版

孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì ),高(gāo )祖(zǔ )中(zhōng )子(zǐ )也(yě )。高(gāo )祖(zǔ )十(shí )一(yī )年(nián )春(chūn ),已(yǐ )破(pò )陈(chén )豨(xī )军(jūn ),定(dìng )代(dài )地(dì ),立(lì )为(wéi )代(dài )王(wáng ),都(dōu )中(zhōng )都(dōu )。太(tài )后(hòu )薄(báo )氏(shì )子(zǐ )。即(jí )位(wèi )十(shí )七(qī )年(nián ),高(gāo )后(hòu )八(bā )年(nián )七(qī )月(yuè ),高(gāo )后(hòu )崩(bēng )。九(jiǔ )月(yuè ),诸(zhū )吕(lǚ )吕(lǚ )产(chǎn )等(děng )欲(yù )为(wéi )乱(luàn ),以(yǐ )危(wēi )刘(liú )氏(shì ),大(dà )臣(chén )共(gòng )诛(zhū )之(zhī ),谋(móu )召(zhào )立(lì )代(dài )王(wáng ),事(shì )在(zài )吕(lǚ )后(hòu )语(yǔ )中(zhōng )。

丞(chéng )相(xiàng )陈(chén )平(píng )、太(tài )尉(wèi )周(zhōu )勃(bó )等(děng )使(shǐ )人(rén )迎(yíng )代(dài )王(wáng )。代(dài )王(wáng )问(wèn )左(zuǒ )右(yòu )郎(láng )中(zhōng )令(lìng )张(zhāng )武(wǔ )等(děng )。张(zhāng )武(wǔ )等(děng )议(yì )曰(yuē ):“汉(hàn )大(dà )臣(chén )皆(jiē )故(gù )高(gāo )帝(dì )时(shí )大(dà )将(jiāng ),习(xí )兵(bīng ),多(duō )谋(móu )诈(zhà ),此(cǐ )其(qí )属(shǔ )意(yì )非(fēi )止(zhǐ )此(cǐ )也(yě ),特(tè )畏(wèi )高(gāo )帝(dì )、吕(lǚ )太(tài )后(hòu )威(wēi )耳(ěr )。今(jīn )已(yǐ )诛(zhū )诸(zhū )吕(lǚ ),新(xīn )喋(dié )血(xuè )京(jīng )师(shī ),此(cǐ )以(yǐ )迎(yíng )大(dà )王(wáng )为(wéi )名(míng ),实(shí )不(bú )可(kě )信(xìn )。原(yuán )大(dà )王(wáng )称(chēng )疾(jí )毋(wú )往(wǎng ),以(yǐ )观(guān )其(qí )变(biàn )。”中(zhōng )尉(wèi )宋(sòng )昌(chāng )进(jìn )曰(yuē ):“群(qún )臣(chén )之(zhī )议(yì )皆(jiē )非(fēi )也(yě )。夫(fū )秦(qín )失(shī )其(qí )政(zhèng ),诸(zhū )侯(hóu )豪(háo )桀(jié )并(bìng )起(qǐ ),人(rén )人(rén )自(zì )以(yǐ )为(wéi )得(dé )之(zhī )者(zhě )以(yǐ )万(wàn )数(shù ),然(rán )卒(zú )践(jiàn )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )位(wèi )者(zhě ),刘(liú )氏(shì )也(yě ),天(tiān )下(xià )绝(jué )望(wàng ),一(yī )矣(yǐ )。高(gāo )帝(dì )封(fēng )王(wáng )子(zǐ )弟(dì ),地(dì )犬(quǎn )牙(yá )相(xiàng )制(zhì ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )盘(pán )石(shí )之(zhī )宗(zōng )也(yě ),天(tiān )下(xià )服(fú )其(qí )彊(jiāng ),二(èr )矣(yǐ )。汉(hàn )兴(xìng ),除(chú )秦(qín )苛(kē )政(zhèng ),约(yuē )法(fǎ )令(lìng ),施(shī )德(dé )惠(huì ),人(rén )人(rén )自(zì )安(ān ),难(nán )动(dòng )摇(yáo ),三(sān )矣(yǐ )。夫(fū )以(yǐ )吕(lǚ )太(tài )后(hòu )之(zhī )严(yán ),立(lì )诸(zhū )吕(lǚ )为(wéi )三(sān )王(wáng ),擅(shàn )权(quán )专(zhuān )制(zhì ),然(rán )而(ér )太(tài )尉(wèi )以(yǐ )一(yī )节(jiē )入(rù )北(běi )军(jūn ),一(yī )呼(hū )士(shì )皆(jiē )左(zuǒ )袒(tǎn ),为(wéi )刘(liú )氏(shì ),叛(pàn )诸(zhū )吕(lǚ ),卒(zú )以(yǐ )灭(miè )之(zhī )。此(cǐ )乃(nǎi )天(tiān )授(shòu ),非(fēi )人(rén )力(lì )也(yě )。今(jīn )大(dà )臣(chén )虽(suī )欲(yù )为(wéi )变(biàn ),百(bǎi )姓(xìng )弗(fú )为(wéi )使(shǐ ),其(qí )党(dǎng )宁(níng )能(néng )专(zhuān )一(yī )邪(xié )?方(fāng )今(jīn )内(nèi )有(yǒu )硃(zhū )虚(xū )、东(dōng )牟(móu )之(zhī )亲(qīn ),外(wài )畏(wèi )吴(wú )、楚(chǔ )、淮(huái )南(nán )、琅(láng )邪(xié )、齐(qí )、代(dài )之(zhī )彊(jiāng )。方(fāng )今(jīn )高(gāo )帝(dì )子(zǐ )独(dú )淮(huái )南(nán )王(wáng )与(yǔ )大(dà )王(wáng ),大(dà )王(wáng )又(yòu )长(zhǎng ),贤(xián )圣(shèng )仁(rén )孝(xiào ),闻(wén )於(yú )天(tiān )下(xià ),故(gù )大(dà )臣(chén )因(yīn )天(tiān )下(xià )之(zhī )心(xīn )而(ér )欲(yù )迎(yíng )立(lì )大(dà )王(wáng ),大(dà )王(wáng )勿(wù )疑(yí )也(yě )。”代(dài )王(wáng )报(bào )太(tài )后(hòu )计(jì )之(zhī ),犹(yóu )与(yǔ )未(wèi )定(dìng )。卜(bo )之(zhī )龟(guī ),卦(guà )兆(zhào )得(dé )大(dà )横(héng )。占(zhàn )曰(yuē ):“大(dà )横(héng )庚(gēng )庚(gēng ),余(yú )为(wéi )天(tiān )王(wáng ),夏(xià )启(qǐ )以(yǐ )光(guāng )。”代(dài )王(wáng )曰(yuē ):“寡(guǎ )人(rén )固(gù )已(yǐ )为(wéi )王(wáng )矣(yǐ ),又(yòu )何(hé )王(wáng )?”卜(bo )人(rén )曰(yuē ):“所(suǒ )谓(wèi )天(tiān )王(wáng )者(zhě )乃(nǎi )天(tiān )子(zǐ )。”於(yú )是(shì )代(dài )王(wáng )乃(nǎi )遣(qiǎn )太(tài )后(hòu )弟(dì )薄(báo )昭(zhāo )往(wǎng )见(jiàn )绛(jiàng )侯(hóu ),绛(jiàng )侯(hóu )等(děng )具(jù )为(wéi )昭(zhāo )言(yán )所(suǒ )以(yǐ )迎(yíng )立(lì )王(wáng )意(yì )。薄(báo )昭(zhāo )还(hái )报(bào )曰(yuē ):“信(xìn )矣(yǐ ),毋(wú )可(kě )疑(yí )者(zhě )。”代(dài )王(wáng )乃(nǎi )笑(xiào )谓(wèi )宋(sòng )昌(chāng )曰(yuē ):“果(guǒ )如(rú )公(gōng )言(yán )。”乃(nǎi )命(mìng )宋(sòng )昌(chāng )参(cān )乘(chéng ),张(zhāng )武(wǔ )等(děng )六(liù )人(rén )乘(chéng )传(chuán )诣(yì )长(zhǎng )安(ān )。至(zhì )高(gāo )陵(líng )休(xiū )止(zhǐ ),而(ér )使(shǐ )宋(sòng )昌(chāng )先(xiān )驰(chí )之(zhī )长(zhǎng )安(ān )观(guān )变(biàn )。

昌(chāng )至(zhì )渭(wèi )桥(qiáo ),丞(chéng )相(xiàng )以(yǐ )下(xià )皆(jiē )迎(yíng )。宋(sòng )昌(chāng )还(hái )报(bào )。代(dài )王(wáng )驰(chí )至(zhì )渭(wèi )桥(qiáo ),群(qún )臣(chén )拜(bài )谒(yè )称(chēng )臣(chén )。代(dài )王(wáng )下(xià )车(chē )拜(bài )。太(tài )尉(wèi )勃(bó )进(jìn )曰(yuē ):“原(yuán )请(qǐng )间(jiān )言(yán )。”宋(sòng )昌(chāng )曰(yuē ):“所(suǒ )言(yán )公(gōng ),公(gōng )言(yán )之(zhī )。所(suǒ )言(yán )私(sī ),王(wáng )者(zhě )不(bú )受(shòu )私(sī )。”太(tài )尉(wèi )乃(nǎi )跪(guì )上(shàng )天(tiān )子(zǐ )玺(xǐ )符(fú )。代(dài )王(wáng )谢(xiè )曰(yuē ):“至(zhì )代(dài )邸(dǐ )而(ér )议(yì )之(zhī )。”遂(suí )驰(chí )入(rù )代(dài )邸(dǐ )。群(qún )臣(chén )从(cóng )至(zhì )。丞(chéng )相(xiàng )陈(chén )平(píng )、太(tài )尉(wèi )周(zhōu )勃(bó )、大(dà )将(jiāng )军(jūn )陈(chén )武(wǔ )、御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )张(zhāng )苍(cāng )、宗(zōng )正(zhèng )刘(liú )郢(yǐng )、硃(zhū )虚(xū )侯(hóu )刘(liú )章(zhāng )、东(dōng )牟(móu )侯(hóu )刘(liú )兴(xìng )居(jū )、典(diǎn )客(kè )刘(liú )揭(jiē )皆(jiē )再(zài )拜(bài )言(yán )曰(yuē ):“子(zǐ )弘(hóng )等(děng )皆(jiē )非(fēi )孝(xiào )惠(huì )帝(dì )子(zǐ ),不(bú )当(dāng )奉(fèng )宗(zōng )庙(miào )。臣(chén )谨(jǐn )请(qǐng )阴(yīn )安(ān )侯(hóu )列(liè )侯(hóu )顷(qǐng )王(wáng )后(hòu )与(yǔ )琅(láng )邪(xié )王(wáng )、宗(zōng )室(shì )、大(dà )臣(chén )、列(liè )侯(hóu )、吏(lì )二(èr )千(qiān )石(shí )议(yì )曰(yuē ):‘大(dà )王(wáng )高(gāo )帝(dì )长(zhǎng )子(zǐ ),宜(yí )为(wéi )高(gāo )帝(dì )嗣(sì )。’原(yuán )大(dà )王(wáng )即(jí )天(tiān )子(zǐ )位(wèi )。”代(dài )王(wáng )曰(yuē ):“奉(fèng )高(gāo )帝(dì )宗(zōng )庙(miào ),重(zhòng )事(shì )也(yě )。寡(guǎ )人(rén )不(bú )佞(nìng ),不(bú )足(zú )以(yǐ )称(chēng )宗(zōng )庙(miào )。原(yuán )请(qǐng )楚(chǔ )王(wáng )计(jì )宜(yí )者(zhě ),寡(guǎ )人(rén )不(bú )敢(gǎn )当(dāng )。”群(qún )臣(chén )皆(jiē )伏(fú )固(gù )请(qǐng )。代(dài )王(wáng )西(xī )乡(xiāng )让(ràng )者(zhě )三(sān ),南(nán )乡(xiāng )让(ràng )者(zhě )再(zài )。丞(chéng )相(xiàng )平(píng )等(děng )皆(jiē )曰(yuē ):“臣(chén )伏(fú )计(jì )之(zhī ),大(dà )王(wáng )奉(fèng )高(gāo )帝(dì )宗(zōng )庙(miào )最(zuì )宜(yí )称(chēng ),虽(suī )天(tiān )下(xià )诸(zhū )侯(hóu )万(wàn )民(mín )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )。臣(chén )等(děng )为(wéi )宗(zōng )庙(miào )社(shè )稷(jì )计(jì ),不(bú )敢(gǎn )忽(hū )。原(yuán )大(dà )王(wáng )幸(xìng )听(tīng )臣(chén )等(děng )。臣(chén )谨(jǐn )奉(fèng )天(tiān )子(zǐ )玺(xǐ )符(fú )再(zài )拜(bài )上(shàng )。”代(dài )王(wáng )曰(yuē ):“宗(zōng )室(shì )将(jiāng )相(xiàng )王(wáng )列(liè )侯(hóu )以(yǐ )为(wéi )莫(mò )宜(yí )寡(guǎ )人(rén ),寡(guǎ )人(rén )不(bú )敢(gǎn )辞(cí )。”遂(suí )即(jí )天(tiān )子(zǐ )位(wèi )。

群(qún )臣(chén )以(yǐ )礼(lǐ )次(cì )侍(shì )。乃(nǎi )使(shǐ )太(tài )仆(pú )婴(yīng )与(yǔ )东(dōng )牟(móu )侯(hóu )兴(xìng )居(jū )清(qīng )宫(gōng ),奉(fèng )天(tiān )子(zǐ )法(fǎ )驾(jià ),迎(yíng )于(yú )代(dài )邸(dǐ )。皇(huáng )帝(dì )即(jí )日(rì )夕(xī )入(rù )未(wèi )央(yāng )宫(gōng )。乃(nǎi )夜(yè )拜(bài )宋(sòng )昌(chāng )为(wéi )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),镇(zhèn )抚(fǔ )南(nán )北(běi )军(jūn )。以(yǐ )张(zhāng )武(wǔ )为(wéi )郎(láng )中(zhōng )令(lìng ),行(háng )殿(diàn )中(zhōng )。还(hái )坐(zuò )前(qián )殿(diàn )。於(yú )是(shì )夜(yè )下(xià )诏(zhào )书(shū )曰(yuē ):“间(jiān )者(zhě )诸(zhū )吕(lǚ )用(yòng )事(shì )擅(shàn )权(quán ),谋(móu )为(wéi )大(dà )逆(nì ),欲(yù )以(yǐ )危(wēi )刘(liú )氏(shì )宗(zōng )庙(miào ),赖(lài )将(jiāng )相(xiàng )列(liè )侯(hóu )宗(zōng )室(shì )大(dà )臣(chén )诛(zhū )之(zhī ),皆(jiē )伏(fú )其(qí )辜(gū )。朕(zhèn )初(chū )即(jí )位(wèi ),其(qí )赦(shè )天(tiān )下(xià ),赐(cì )民(mín )爵(jué )一(yī )级(jí ),女(nǚ )子(zǐ )百(bǎi )户(hù )牛(niú )酒(jiǔ ),酺(pú )五(wǔ )日(rì )。”

孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )元(yuán )年(nián )十(shí )月(yuè )庚(gēng )戌(xū ),徙(xǐ )立(lì )故(gù )琅(láng )邪(xié )王(wáng )泽(zé )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。

辛(xīn )亥(hài ),皇(huáng )帝(dì )即(jí )阼(zuò ),谒(yè )高(gāo )庙(miào )。右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )平(píng )徙(xǐ )为(wéi )左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng ),太(tài )尉(wèi )勃(bó )为(wéi )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )灌(guàn )婴(yīng )为(wéi )太(tài )尉(wèi )。诸(zhū )吕(lǚ )所(suǒ )夺(duó )齐(qí )楚(chǔ )故(gù )地(dì ),皆(jiē )复(fù )与(yǔ )之(zhī )。

壬(rén )子(zǐ ),遣(qiǎn )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )薄(báo )昭(zhāo )迎(yíng )皇(huáng )太(tài )后(hòu )于(yú )代(dài )。皇(huáng )帝(dì )曰(yuē ):“吕(lǚ )产(chǎn )自(zì )置(zhì )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),吕(lǚ )禄(lù )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),擅(shàn )矫(jiǎo )遣(qiǎn )灌(guàn )将(jiāng )军(jūn )婴(yīng )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )齐(qí ),欲(yù )代(dài )刘(liú )氏(shì ),婴(yīng )留(liú )荥(yíng )阳(yáng )弗(fú )击(jī ),与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )合(hé )谋(móu )以(yǐ )诛(zhū )吕(lǚ )氏(shì )。吕(lǚ )产(chǎn )欲(yù )为(wéi )不(bú )善(shàn ),丞(chéng )相(xiàng )陈(chén )平(píng )与(yǔ )太(tài )尉(wèi )周(zhōu )勃(bó )谋(móu )夺(duó )吕(lǚ )产(chǎn )等(děng )军(jūn )。硃(zhū )虚(xū )侯(hóu )刘(liú )章(zhāng )首(shǒu )先(xiān )捕(bǔ )吕(lǚ )产(chǎn )等(děng )。太(tài )尉(wèi )身(shēn )率(lǜ )襄(xiāng )平(píng )侯(hóu )通(tōng )持(chí )节(jiē )承(chéng )诏(zhào )入(rù )北(běi )军(jūn )。典(diǎn )客(kè )刘(liú )揭(jiē )身(shēn )夺(duó )赵(zhào )王(wáng )吕(lǚ )禄(lù )印(yìn )。益(yì )封(fēng )太(tài )尉(wèi )勃(bó )万(wàn )户(hù ),赐(cì )金(jīn )五(wǔ )千(qiān )斤(jīn )。丞(chéng )相(xiàng )陈(chén )平(píng )、灌(guàn )将(jiāng )军(jūn )婴(yīng )邑(yì )各(gè )三(sān )千(qiān )户(hù ),金(jīn )二(èr )千(qiān )斤(jīn )。硃(zhū )虚(xū )侯(hóu )刘(liú )章(zhāng )、襄(xiāng )平(píng )侯(hóu )通(tōng )、东(dōng )牟(móu )侯(hóu )刘(liú )兴(xìng )居(jū )邑(yì )各(gè )二(èr )千(qiān )户(hù ),金(jīn )千(qiān )斤(jīn )。封(fēng )典(diǎn )客(kè )揭(jiē )为(wéi )阳(yáng )信(xìn )侯(hóu ),赐(cì )金(jīn )千(qiān )斤(jīn )。”

十(shí )二(èr )月(yuè ),上(shàng )曰(yuē ):“法(fǎ )者(zhě ),治(zhì )之(zhī )正(zhèng )也(yě ),所(suǒ )以(yǐ )禁(jìn )暴(bào )而(ér )率(lǜ )善(shàn )人(rén )也(yě )。今(jīn )犯(fàn )法(fǎ )已(yǐ )论(lùn ),而(ér )使(shǐ )毋(wú )罪(zuì )之(zhī )父(fù )母(mǔ )妻(qī )子(zǐ )同(tóng )产(chǎn )坐(zuò )之(zhī ),及(jí )为(wéi )收(shōu )帑(tǎng ),朕(zhèn )甚(shèn )不(bú )取(qǔ )。其(qí )议(yì )之(zhī )。”有(yǒu )司(sī )皆(jiē )曰(yuē ):“民(mín )不(bú )能(néng )自(zì )治(zhì ),故(gù )为(wéi )法(fǎ )以(yǐ )禁(jìn )之(zhī )。相(xiàng )坐(zuò )坐(zuò )收(shōu ),所(suǒ )以(yǐ )累(lèi )其(qí )心(xīn ),使(shǐ )重(zhòng )犯(fàn )法(fǎ ),所(suǒ )从(cóng )来(lái )远(yuǎn )矣(yǐ )。如(rú )故(gù )便(biàn )。”上(shàng )曰(yuē ):“朕(zhèn )闻(wén )法(fǎ )正(zhèng )则(zé )民(mín )悫(què ),罪(zuì )当(dāng )则(zé )民(mín )从(cóng )。且(qiě )夫(fū )牧(mù )民(mín )而(ér )导(dǎo )之(zhī )善(shàn )者(zhě ),吏(lì )也(yě )。其(qí )既(jì )不(bú )能(néng )导(dǎo ),又(yòu )以(yǐ )不(bú )正(zhèng )之(zhī )法(fǎ )罪(zuì )之(zhī ),是(shì )反(fǎn )害(hài )於(yú )民(mín )为(wéi )暴(bào )者(zhě )也(yě )。何(hé )以(yǐ )禁(jìn )之(zhī )?朕(zhèn )未(wèi )见(jiàn )其(qí )便(biàn ),其(qí )孰(shú )计(jì )之(zhī )。”有(yǒu )司(sī )皆(jiē )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )加(jiā )大(dà )惠(huì ),德(dé )甚(shèn )盛(shèng ),非(fēi )臣(chén )等(děng )所(suǒ )及(jí )也(yě )。请(qǐng )奉(fèng )诏(zhào )书(shū ),除(chú )收(shōu )帑(tǎng )诸(zhū )相(xiàng )坐(zuò )律(lǜ )令(lìng )。”

正(zhèng )月(yuè ),有(yǒu )司(sī )言(yán )曰(yuē ):“蚤(zǎo )建(jiàn )太(tài )子(zǐ ),所(suǒ )以(yǐ )尊(zūn )宗(zōng )庙(miào )。请(qǐng )立(lì )太(tài )子(zǐ )。”上(shàng )曰(yuē ):“朕(zhèn )既(jì )不(bú )德(dé ),上(shàng )帝(dì )神(shén )明(míng )未(wèi )歆(xīn )享(xiǎng ),天(tiān )下(xià )人(rén )民(mín )未(wèi )有(yǒu )嗛(qiàn )志(zhì )。今(jīn )纵(zòng )不(bú )能(néng )博(bó )求(qiú )天(tiān )下(xià )贤(xián )圣(shèng )有(yǒu )德(dé )之(zhī )人(rén )而(ér )禅(chán )天(tiān )下(xià )焉(yān ),而(ér )曰(yuē )豫(yù )建(jiàn )太(tài )子(zǐ ),是(shì )重(zhòng )吾(wú )不(bú )德(dé )也(yě )。谓(wèi )天(tiān )下(xià )何(hé )?其(qí )安(ān )之(zhī )。”有(yǒu )司(sī )曰(yuē ):“豫(yù )建(jiàn )太(tài )子(zǐ ),所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )宗(zōng )庙(miào )社(shè )稷(jì ),不(bú )忘(wàng )天(tiān )下(xià )也(yě )。”上(shàng )曰(yuē ):“楚(chǔ )王(wáng ),季(jì )父(fù )也(yě ),春(chūn )秋(qiū )高(gāo ),阅(yuè )天(tiān )下(xià )之(zhī )义(yì )理(lǐ )多(duō )矣(yǐ ),明(míng )於(yú )国(guó )家(jiā )之(zhī )大(dà )体(tǐ )。吴(wú )王(wáng )於(yú )朕(zhèn ),兄(xiōng )也(yě ),惠(huì )仁(rén )以(yǐ )好(hǎo )德(dé )。淮(huái )南(nán )王(wáng ),弟(dì )也(yě ),秉(bǐng )德(dé )以(yǐ )陪(péi )朕(zhèn )。岂(qǐ )为(wéi )不(bú )豫(yù )哉(zāi )!诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )宗(zōng )室(shì )昆(kūn )弟(dì )有(yǒu )功(gōng )臣(chén ),多(duō )贤(xián )及(jí )有(yǒu )德(dé )义(yì )者(zhě ),若(ruò )举(jǔ )有(yǒu )德(dé )以(yǐ )陪(péi )朕(zhèn )之(zhī )不(bú )能(néng )终(zhōng ),是(shì )社(shè )稷(jì )之(zhī )灵(líng ),天(tiān )下(xià )之(zhī )福(fú )也(yě )。今(jīn )不(bú )选(xuǎn )举(jǔ )焉(yān ),而(ér )曰(yuē )必(bì )子(zǐ ),人(rén )其(qí )以(yǐ )朕(zhèn )为(wéi )忘(wàng )贤(xián )有(yǒu )德(dé )者(zhě )而(ér )专(zhuān )於(yú )子(zǐ ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )忧(yōu )天(tiān )下(xià )也(yě )。朕(zhèn )甚(shèn )不(bú )取(qǔ )也(yě )。”有(yǒu )司(sī )皆(jiē )固(gù )请(qǐng )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )殷(yīn )周(zhōu )有(yǒu )国(guó ),治(zhì )安(ān )皆(jiē )千(qiān )馀(yú )岁(suì ),古(gǔ )之(zhī )有(yǒu )天(tiān )下(xià )者(zhě )莫(mò )长(zhǎng )焉(yān ),用(yòng )此(cǐ )道(dào )也(yě )。立(lì )嗣(sì )必(bì )子(zǐ ),所(suǒ )从(cóng )来(lái )远(yuǎn )矣(yǐ )。高(gāo )帝(dì )亲(qīn )率(lǜ )士(shì )大(dà )夫(fū ),始(shǐ )平(píng )天(tiān )下(xià ),建(jiàn )诸(zhū )侯(hóu ),为(wéi )帝(dì )者(zhě )太(tài )祖(zǔ )。诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )及(jí )列(liè )侯(hóu )始(shǐ )受(shòu )国(guó )者(zhě )皆(jiē )亦(yì )为(wéi )其(qí )国(guó )祖(zǔ )。子(zǐ )孙(sūn )继(jì )嗣(sì ),世(shì )世(shì )弗(fú )绝(jué ),天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà )义(yì )也(yě ),故(gù )高(gāo )帝(dì )设(shè )之(zhī )以(yǐ )抚(fǔ )海(hǎi )内(nèi )。今(jīn )释(shì )宜(yí )建(jiàn )而(ér )更(gèng )选(xuǎn )於(yú )诸(zhū )侯(hóu )及(jí )宗(zōng )室(shì ),非(fēi )高(gāo )帝(dì )之(zhī )志(zhì )也(yě )。更(gèng )议(yì )不(bú )宜(yí )。子(zǐ )某(mǒu )最(zuì )长(zhǎng ),纯(chún )厚(hòu )慈(cí )仁(rén ),请(qǐng )建(jiàn )以(yǐ )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。”上(shàng )乃(nǎi )许(xǔ )之(zhī )。因(yīn )赐(cì )天(tiān )下(xià )民(mín )当(dāng )代(dài )父(fù )後(hòu )者(zhě )爵(jué )各(gè )一(yī )级(jí )封(fēng )将(jiāng )军(jūn )薄(báo )昭(zhāo )为(wéi )轵(zhǐ )侯(hóu )。

三(sān )月(yuè ),有(yǒu )司(sī )请(qǐng )立(lì )皇(huáng )后(hòu )。薄(báo )太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )同(tóng )姓(xìng ),立(lì )太(tài )子(zǐ )母(mǔ )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )。”皇(huáng )后(hòu )姓(xìng )窦(dòu )氏(shì )。上(shàng )为(wéi )立(lì )后(hòu )故(gù ),赐(cì )天(tiān )下(xià )鳏(guān )寡(guǎ )孤(gū )独(dú )穷(qióng )困(kùn )及(jí )年(nián )八(bā )十(shí )已(yǐ )上(shàng )孤(gū )兒(ér )九(jiǔ )岁(suì )已(yǐ )下(xià )布(bù )帛(bó )米(mǐ )肉(ròu )各(gè )有(yǒu )数(shù )。上(shàng )从(cóng )代(dài )来(lái ),初(chū )即(jí )位(wèi ),施(shī )德(dé )惠(huì )天(tiān )下(xià ),填(tián )抚(fǔ )诸(zhū )侯(hóu )四(sì )夷(yí )皆(jiē )洽(qià )驩(huān ),乃(nǎi )循(xún )从(cóng )代(dài )来(lái )功(gōng )臣(chén )。上(shàng )曰(yuē ):“方(fāng )大(dà )臣(chén )之(zhī )诛(zhū )诸(zhū )吕(lǚ )迎(yíng )朕(zhèn ),朕(zhèn )狐(hú )疑(yí ),皆(jiē )止(zhǐ )朕(zhèn ),唯(wéi )中(zhōng )尉(wèi )宋(sòng )昌(chāng )劝(quàn )朕(zhèn ),朕(zhèn )以(yǐ )得(dé )保(bǎo )奉(fèng )宗(zōng )庙(miào )。已(yǐ )尊(zūn )昌(chāng )为(wéi )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),其(qí )封(fēng )昌(chāng )为(wéi )壮(zhuàng )武(wǔ )侯(hóu )。诸(zhū )从(cóng )朕(zhèn )六(liù )人(rén ),官(guān )皆(jiē )至(zhì )九(jiǔ )卿(qīng )。”

上(shàng )曰(yuē ):“列(liè )侯(hóu )从(cóng )高(gāo )帝(dì )入(rù )蜀(shǔ )、汉(hàn )中(zhōng )者(zhě )六(liù )十(shí )八(bā )人(rén )皆(jiē )益(yì )封(fēng )各(gè )三(sān )百(bǎi )户(hù ),故(gù )吏(lì )二(èr )千(qiān )石(shí )以(yǐ )上(shàng )从(cóng )高(gāo )帝(dì )颍(yǐng )川(chuān )守(shǒu )尊(zūn )等(děng )十(shí )人(rén )食(shí )邑(yì )六(liù )百(bǎi )户(hù ),淮(huái )阳(yáng )守(shǒu )申(shēn )徒(tú )嘉(jiā )等(děng )十(shí )人(rén )五(wǔ )百(bǎi )户(hù ),卫(wèi )尉(wèi )定(dìng )等(děng )十(shí )人(rén )四(sì )百(bǎi )户(hù )。封(fēng )淮(huái )南(nán )王(wáng )舅(jiù )父(fù )赵(zhào )兼(jiān )为(wéi )周(zhōu )阳(yáng )侯(hóu ),齐(qí )王(wáng )舅(jiù )父(fù )驷(sì )钧(jūn )为(wéi )清(qīng )郭(guō )侯(hóu )。”秋(qiū ),封(fēng )故(gù )常(cháng )山(shān )丞(chéng )相(xiàng )蔡(cài )兼(jiān )为(wéi )樊(fán )侯(hóu )。

人(rén )或(huò )说(shuō )右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )曰(yuē ):“君(jūn )本(běn )诛(zhū )诸(zhū )吕(lǚ ),迎(yíng )代(dài )王(wáng ),今(jīn )又(yòu )矜(jīn )其(qí )功(gōng ),受(shòu )上(shàng )赏(shǎng ),处(chù )尊(zūn )位(wèi ),祸(huò )且(qiě )及(jí )身(shēn )。”右(yòu )丞(chéng )相(xiàng )勃(bó )乃(nǎi )谢(xiè )病(bìng )免(miǎn )罢(bà ),左(zuǒ )丞(chéng )相(xiàng )平(píng )专(zhuān )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。

二(èr )年(nián )十(shí )月(yuè ),丞(chéng )相(xiàng )平(píng )卒(zú ),复(fù )以(yǐ )绛(jiàng )侯(hóu )勃(bó )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。上(shàng )曰(yuē ):“朕(zhèn )闻(wén )古(gǔ )者(zhě )诸(zhū )侯(hóu )建(jiàn )国(guó )千(qiān )馀(yú ),各(gè )守(shǒu )其(qí )地(dì ),以(yǐ )时(shí )入(rù )贡(gòng ),民(mín )不(bú )劳(láo )苦(kǔ ),上(shàng )下(xià )驩(huān )欣(xīn ),靡(mí )有(yǒu )遗(yí )德(dé )。今(jīn )列(liè )侯(hóu )多(duō )居(jū )长(zhǎng )安(ān ),邑(yì )远(yuǎn ),吏(lì )卒(zú )给(gěi )输(shū )费(fèi )苦(kǔ ),而(ér )列(liè )侯(hóu )亦(yì )无(wú )由(yóu )教(jiāo )驯(xùn )其(qí )民(mín )。其(qí )令(lìng )列(liè )侯(hóu )之(zhī )国(guó ),为(wéi )吏(lì )及(jí )诏(zhào )所(suǒ )止(zhǐ )者(zhě ),遣(qiǎn )太(tài )子(zǐ )。”

十(shí )一(yī )月(yuè )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。十(shí )二(èr )月(yuè )望(wàng ),日(rì )又(yòu )食(shí )。上(shàng )曰(yuē ):“朕(zhèn )闻(wén )之(zhī ),天(tiān )生(shēng )蒸(zhēng )民(mín ),为(wéi )之(zhī )置(zhì )君(jūn )以(yǐ )养(yǎng )治(zhì )之(zhī )。人(rén )主(zhǔ )不(bú )德(dé ),布(bù )政(zhèng )不(bú )均(jūn ),则(zé )天(tiān )示(shì )之(zhī )以(yǐ )菑(zī ),以(yǐ )诫(jiè )不(bú )治(zhì )。乃(nǎi )十(shí )一(yī )月(yuè )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī ),適(shì )见(jiàn )于(yú )天(tiān ),菑(zī )孰(shú )大(dà )焉(yān )!朕(zhèn )获(huò )保(bǎo )宗(zōng )庙(miào ),以(yǐ )微(wēi )眇(miǎo )之(zhī )身(shēn )讬(tuō )于(yú )兆(zhào )民(mín )君(jūn )王(wáng )之(zhī )上(shàng ),天(tiān )下(xià )治(zhì )乱(luàn ),在(zài )朕(zhèn )一(yī )人(rén ),唯(wéi )二(èr )三(sān )执(zhí )政(zhèng )犹(yóu )吾(wú )股(gǔ )肱(gōng )也(yě )。朕(zhèn )下(xià )不(bú )能(néng )理(lǐ )育(yù )群(qún )生(shēng ),上(shàng )以(yǐ )累(lèi )三(sān )光(guāng )之(zhī )明(míng ),其(qí )不(bú )德(dé )大(dà )矣(yǐ )。令(lìng )至(zhì ),其(qí )悉(xī )思(sī )朕(zhèn )之(zhī )过(guò )失(shī ),及(jí )知(zhī )见(jiàn )思(sī )之(zhī )所(suǒ )不(bú )及(jí ),匄(gài )以(yǐ )告(gào )朕(zhèn )。及(jí )举(jǔ )贤(xián )良(liáng )方(fāng )正(zhèng )能(néng )直(zhí )言(yán )极(jí )谏(jiàn )者(zhě ),以(yǐ )匡(kuāng )朕(zhèn )之(zhī )不(bú )逮(dǎi )。因(yīn )各(gè )饬(chì )其(qí )任(rèn )职(zhí ),务(wù )省(shěng )繇(yáo )费(fèi )以(yǐ )便(biàn )民(mín )。朕(zhèn )既(jì )不(bú )能(néng )远(yuǎn )德(dé ),故(gù )忄(shù )间(jiān )然(rán )念(niàn )外(wài )人(rén )之(zhī )有(yǒu )非(fēi ),是(shì )以(yǐ )设(shè )备(bèi )未(wèi )息(xī )。今(jīn )纵(zòng )不(bú )能(néng )罢(bà )边(biān )屯(tún )戍(shù ),而(ér )又(yòu )饬(chì )兵(bīng )厚(hòu )卫(wèi ),其(qí )罢(bà )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )军(jūn )。太(tài )仆(pú )见(jiàn )马(mǎ )遗(yí )财(cái )足(zú ),馀(yú )皆(jiē )以(yǐ )给(gěi )传(chuán )置(zhì )。”

正(zhèng )月(yuè ),上(shàng )曰(yuē ):“农(nóng ),天(tiān )下(xià )之(zhī )本(běn ),其(qí )开(kāi )籍(jí )田(tián ),朕(zhèn )亲(qīn )率(lǜ )耕(gēng ),以(yǐ )给(gěi )宗(zōng )庙(miào )粢(zī )盛(shèng )。”

三(sān )月(yuè ),有(yǒu )司(sī )请(qǐng )立(lì )皇(huáng )子(zǐ )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )。上(shàng )曰(yuē ):“赵(zhào )幽(yōu )王(wáng )幽(yōu )死(sǐ ),朕(zhèn )甚(shèn )怜(lián )之(zhī ),已(yǐ )立(lì )其(qí )长(zhǎng )子(zǐ )遂(suí )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。遂(suí )弟(dì )辟(pì )彊(jiāng )及(jí )齐(qí )悼(dào )惠(huì )王(wáng )子(zǐ )硃(zhū )虚(xū )侯(hóu )章(zhāng )、东(dōng )牟(móu )侯(hóu )兴(xìng )居(jū )有(yǒu )功(gōng ),可(kě )王(wáng )。”乃(nǎi )立(lì )赵(zhào )幽(yōu )王(wáng )少(shǎo )子(zǐ )辟(pì )彊(jiāng )为(wéi )河(hé )间(jiān )王(wáng ),以(yǐ )齐(qí )剧(jù )郡(jùn )立(lì )硃(zhū )虚(xū )侯(hóu )为(wéi )城(chéng )阳(yáng )王(wáng ),立(lì )东(dōng )牟(móu )侯(hóu )为(wéi )济(jì )北(běi )王(wáng ),皇(huáng )子(zǐ )武(wǔ )为(wéi )代(dài )王(wáng ),子(zǐ )参(cān )为(wéi )太(tài )原(yuán )王(wáng ),子(zǐ )揖(yī )为(wéi )梁(liáng )王(wáng )。

上(shàng )曰(yuē ):“古(gǔ )之(zhī )治(zhì )天(tiān )下(xià ),朝(cháo )有(yǒu )进(jìn )善(shàn )之(zhī )旌(jīng ),诽(fěi )谤(bàng )之(zhī )木(mù ),所(suǒ )以(yǐ )通(tōng )治(zhì )道(dào )而(ér )来(lái )谏(jiàn )者(zhě )。今(jīn )法(fǎ )有(yǒu )诽(fěi )谤(bàng )妖(yāo )言(yán )之(zhī )罪(zuì ),是(shì )使(shǐ )众(zhòng )臣(chén )不(bú )敢(gǎn )尽(jìn )情(qíng ),而(ér )上(shàng )无(wú )由(yóu )闻(wén )过(guò )失(shī )也(yě )。将(jiāng )何(hé )以(yǐ )来(lái )远(yuǎn )方(fāng )之(zhī )贤(xián )良(liáng )?其(qí )除(chú )之(zhī )。民(mín )或(huò )祝(zhù )诅(zǔ )上(shàng )以(yǐ )相(xiàng )约(yuē )结(jié )而(ér )後(hòu )相(xiàng )谩(màn ),吏(lì )以(yǐ )为(wéi )大(dà )逆(nì ),其(qí )有(yǒu )他(tā )言(yán ),而(ér )吏(lì )又(yòu )以(yǐ )为(wéi )诽(fěi )谤(bàng )。此(cǐ )细(xì )民(mín )之(zhī )愚(yú )无(wú )知(zhī )抵(dǐ )死(sǐ ),朕(zhèn )甚(shèn )不(bú )取(qǔ )。自(zì )今(jīn )以(yǐ )来(lái ),有(yǒu )犯(fàn )此(cǐ )者(zhě )勿(wù )听(tīng )治(zhì )。”

九(jiǔ )月(yuè ),初(chū )与(yǔ )郡(jùn )国(guó )守(shǒu )相(xiàng )为(wéi )铜(tóng )虎(hǔ )符(fú )、竹(zhú )使(shǐ )符(fú )。

三(sān )年(nián )十(shí )月(yuè )丁(dīng )酉(yǒu )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。十(shí )一(yī )月(yuè ),上(shàng )曰(yuē ):“前(qián )日(rì )遣(qiǎn )列(liè )侯(hóu )之(zhī )国(guó ),或(huò )辞(cí )未(wèi )行(háng )。丞(chéng )相(xiàng )朕(zhèn )之(zhī )所(suǒ )重(zhòng ),其(qí )为(wéi )朕(zhèn )率(lǜ )列(liè )侯(hóu )之(zhī )国(guó )。”绛(jiàng )侯(hóu )勃(bó )免(miǎn )丞(chéng )相(xiàng )就(jiù )国(guó ),以(yǐ )太(tài )尉(wèi )颍(yǐng )阴(yīn )侯(hóu )婴(yīng )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。罢(bà )太(tài )尉(wèi )官(guān ),属(shǔ )丞(chéng )相(xiàng )。四(sì )月(yuè ),城(chéng )阳(yáng )王(wáng )章(zhāng )薨(hōng )。淮(huái )南(nán )王(wáng )长(zhǎng )与(yǔ )从(cóng )者(zhě )魏(wèi )敬(jìng )杀(shā )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )审(shěn )食(shí )其(qí )。

五(wǔ )月(yuè ),匈(xiōng )奴(nú )入(rù )北(běi )地(dì ),居(jū )河(hé )南(nán )为(wéi )寇(kòu )。帝(dì )初(chū )幸(xìng )甘(gān )泉(quán )。六(liù )月(yuè ),帝(dì )曰(yuē ):“汉(hàn )与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )约(yuē )为(wéi )昆(kūn )弟(dì ),毋(wú )使(shǐ )害(hài )边(biān )境(jìng ),所(suǒ )以(yǐ )输(shū )遗(yí )匈(xiōng )奴(nú )甚(shèn )厚(hòu )。今(jīn )右(yòu )贤(xián )王(wáng )离(lí )其(qí )国(guó ),将(jiāng )众(zhòng )居(jū )河(hé )南(nán )降(jiàng )地(dì ),非(fēi )常(cháng )故(gù ),往(wǎng )来(lái )近(jìn )塞(sāi ),捕(bǔ )杀(shā )吏(lì )卒(zú ),驱(qū )保(bǎo )塞(sāi )蛮(mán )夷(yí ),令(lìng )不(bú )得(dé )居(jū )其(qí )故(gù ),陵(líng )轹(lì )边(biān )吏(lì ),入(rù )盗(dào ),甚(shèn )敖(áo )无(wú )道(dào ),非(fēi )约(yuē )也(yě )。其(qí )发(fā )边(biān )吏(lì )骑(qí )八(bā )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )诣(yì )高(gāo )奴(nú ),遣(qiǎn )丞(chéng )相(xiàng )颍(yǐng )阴(yīn )侯(hóu )灌(guàn )婴(yīng )击(jī )匈(xiōng )奴(nú )。”匈(xiōng )奴(nú )去(qù ),发(fā )中(zhōng )尉(wèi )材(cái )官(guān )属(shǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )军(jūn )长(zhǎng )安(ān )。

辛(xīn )卯(mǎo ),帝(dì )自(zì )甘(gān )泉(quán )之(zhī )高(gāo )奴(nú ),因(yīn )幸(xìng )太(tài )原(yuán ),见(jiàn )故(gù )群(qún )臣(chén ),皆(jiē )赐(cì )之(zhī )。举(jǔ )功(gōng )行(háng )赏(shǎng ),诸(zhū )民(mín )里(lǐ )赐(cì )牛(niú )酒(jiǔ )。复(fù )晋(jìn )阳(yáng )中(zhōng )都(dōu )民(mín )三(sān )岁(suì )。留(liú )游(yóu )太(tài )原(yuán )十(shí )馀(yú )日(rì )。

济(jì )北(běi )王(wáng )兴(xìng )居(jū )闻(wén )帝(dì )之(zhī )代(dài ),欲(yù )往(wǎng )击(jī )胡(hú ),乃(nǎi )反(fǎn ),发(fā )兵(bīng )欲(yù )袭(xí )荥(yíng )阳(yáng )。於(yú )是(shì )诏(zhào )罢(bà )丞(chéng )相(xiàng )兵(bīng ),遣(qiǎn )棘(jí )蒲(pú )侯(hóu )陈(chén )武(wǔ )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),将(jiāng )十(shí )万(wàn )往(wǎng )击(jī )之(zhī )。祁(qí )侯(hóu )贺(hè )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),军(jūn )荥(yíng )阳(yáng )。七(qī )月(yuè )辛(xīn )亥(hài ),帝(dì )自(zì )太(tài )原(yuán )至(zhì )长(zhǎng )安(ān )。乃(nǎi )诏(zhào )有(yǒu )司(sī )曰(yuē ):“济(jì )北(běi )王(wáng )背(bèi )德(dé )反(fǎn )上(shàng ),诖(guà )误(wù )吏(lì )民(mín ),为(wéi )大(dà )逆(nì )。济(jì )北(běi )吏(lì )民(mín )兵(bīng )未(wèi )至(zhì )先(xiān )自(zì )定(dìng ),及(jí )以(yǐ )军(jūn )地(dì )邑(yì )降(jiàng )者(zhě ),皆(jiē )赦(shè )之(zhī ),复(fù )官(guān )爵(jué )。与(yǔ )王(wáng )兴(xìng )居(jū )去(qù )来(lái ),亦(yì )赦(shè )之(zhī )。”八(bā )月(yuè ),破(pò )济(jì )北(běi )军(jūn ),虏(lǔ )其(qí )王(wáng )。赦(shè )济(jì )北(běi )诸(zhū )吏(lì )民(mín )与(yǔ )王(wáng )反(fǎn )者(zhě )。

六(liù )年(nián ),有(yǒu )司(sī )言(yán )淮(huái )南(nán )王(wáng )长(zhǎng )废(fèi )先(xiān )帝(dì )法(fǎ ),不(bú )听(tīng )天(tiān )子(zǐ )诏(zhào ),居(jū )处(chù )毋(wú )度(dù ),出(chū )入(rù )拟(nǐ )於(yú )天(tiān )子(zǐ ),擅(shàn )为(wéi )法(fǎ )令(lìng ),与(yǔ )棘(jí )蒲(pú )侯(hóu )太(tài )子(zǐ )奇(qí )谋(móu )反(fǎn ),遣(qiǎn )人(rén )使(shǐ )闽(mǐn )越(yuè )及(jí )匈(xiōng )奴(nú ),发(fā )其(qí )兵(bīng ),欲(yù )以(yǐ )危(wēi )宗(zōng )庙(miào )社(shè )稷(jì )。群(qún )臣(chén )议(yì ),皆(jiē )曰(yuē )“长(zhǎng )当(dāng )弃(qì )市(shì )”帝(dì )不(bú )忍(rěn )致(zhì )法(fǎ )於(yú )王(wáng ),赦(shè )其(qí )罪(zuì ),废(fèi )勿(wù )王(wáng )。群(qún )臣(chén )请(qǐng )处(chù )王(wáng )蜀(shǔ )严(yán )道(dào )、邛(qióng )都(dōu ),帝(dì )许(xǔ )之(zhī )。长(zhǎng )未(wèi )到(dào )处(chù )所(suǒ ),行(háng )病(bìng )死(sǐ ),上(shàng )怜(lián )之(zhī )。後(hòu )十(shí )六(liù )年(nián ),追(zhuī )尊(zūn )淮(huái )南(nán )王(wáng )长(zhǎng )谥(shì )为(wéi )厉(lì )王(wáng ),立(lì )其(qí )子(zǐ )三(sān )人(rén )为(wéi )淮(huái )南(nán )王(wáng )、衡(héng )山(shān )王(wáng )、庐(lú )江(jiāng )王(wáng )。

十(shí )三(sān )年(nián )夏(xià ),上(shàng )曰(yuē ):“盖(gài )闻(wén )天(tiān )道(dào )祸(huò )自(zì )怨(yuàn )起(qǐ )而(ér )福(fú )繇(yáo )德(dé )兴(xìng )。百(bǎi )官(guān )之(zhī )非(fēi ),宜(yí )由(yóu )朕(zhèn )躬(gōng )。今(jīn )祕(bì )祝(zhù )之(zhī )官(guān )移(yí )过(guò )于(yú )下(xià ),以(yǐ )彰(zhāng )吾(wú )之(zhī )不(bú )德(dé ),朕(zhèn )甚(shèn )不(bú )取(qǔ )。其(qí )除(chú )之(zhī )。”

五(wǔ )月(yuè ),齐(qí )太(tài )仓(cāng )令(lìng )淳(chún )于(yú )公(gōng )有(yǒu )罪(zuì )当(dāng )刑(xíng ),诏(zhào )狱(yù )逮(dǎi )徙(xǐ )系(xì )长(zhǎng )安(ān )。太(tài )仓(cāng )公(gōng )无(wú )男(nán ),有(yǒu )女(nǚ )五(wǔ )人(rén )。太(tài )仓(cāng )公(gōng )将(jiāng )行(háng )会(huì )逮(dǎi ),骂(mà )其(qí )女(nǚ )曰(yuē ):“生(shēng )子(zǐ )不(bú )生(shēng )男(nán ),有(yǒu )缓(huǎn )急(jí )非(fēi )有(yǒu )益(yì )也(yě )!”其(qí )少(shǎo )女(nǚ )缇(tí )萦(yíng )自(zì )伤(shāng )泣(qì ),乃(nǎi )随(suí )其(qí )父(fù )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),上(shàng )书(shū )曰(yuē ):“妾(qiè )父(fù )为(wéi )吏(lì ),齐(qí )中(zhōng )皆(jiē )称(chēng )其(qí )廉(lián )平(píng ),今(jīn )坐(zuò )法(fǎ )当(dāng )刑(xíng )。妾(qiè )伤(shāng )夫(fū )死(sǐ )者(zhě )不(bú )可(kě )复(fù )生(shēng ),刑(xíng )者(zhě )不(bú )可(kě )复(fù )属(shǔ ),虽(suī )复(fù )欲(yù )改(gǎi )过(guò )自(zì )新(xīn ),其(qí )道(dào )无(wú )由(yóu )也(yě )。妾(qiè )原(yuán )没(méi )入(rù )为(wéi )官(guān )婢(bì ),赎(shú )父(fù )刑(xíng )罪(zuì ),使(shǐ )得(dé )自(zì )新(xīn )。”书(shū )奏(zòu )天(tiān )子(zǐ ),天(tiān )子(zǐ )怜(lián )悲(bēi )其(qí )意(yì ),乃(nǎi )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“盖(gài )闻(wén )有(yǒu )虞(yú )氏(shì )之(zhī )时(shí ),画(huà )衣(yī )冠(guàn )异(yì )章(zhāng )服(fú )以(yǐ )为(wéi )僇(liáo ),而(ér )民(mín )不(bú )犯(fàn )。何(hé )则(zé )?至(zhì )治(zhì )也(yě )。今(jīn )法(fǎ )有(yǒu )肉(ròu )刑(xíng )三(sān ),而(ér )奸(jiān )不(bú )止(zhǐ ),其(qí )咎(jiù )安(ān )在(zài )?非(fēi )乃(nǎi )朕(zhèn )德(dé )薄(báo )而(ér )教(jiāo )不(bú )明(míng )欤(yú )?吾(wú )甚(shèn )自(zì )愧(kuì )。故(gù )夫(fū )驯(xùn )道(dào )不(bú )纯(chún )而(ér )愚(yú )民(mín )陷(xiàn )焉(yān )。诗(shī )曰(yuē )‘恺(kǎi )悌(tì )君(jūn )子(zǐ ),民(mín )之(zhī )父(fù )母(mǔ )’。今(jīn )人(rén )有(yǒu )过(guò ),教(jiāo )未(wèi )施(shī )而(ér )刑(xíng )加(jiā )焉(yān )?或(huò )欲(yù )改(gǎi )行(háng )为(wéi )善(shàn )而(ér )道(dào )毋(wú )由(yóu )也(yě )。朕(zhèn )甚(shèn )怜(lián )之(zhī )。夫(fū )刑(xíng )至(zhì )断(duàn )支(zhī )体(tǐ ),刻(kè )肌(jī )肤(fū ),终(zhōng )身(shēn )不(bú )息(xī ),何(hé )其(qí )楚(chǔ )痛(tòng )而(ér )不(bú )德(dé )也(yě ),岂(qǐ )称(chēng )为(wéi )民(mín )父(fù )母(mǔ )之(zhī )意(yì )哉(zāi )!其(qí )除(chú )肉(ròu )刑(xíng )。”

上(shàng )曰(yuē ):“农(nóng ),天(tiān )下(xià )之(zhī )本(běn ),务(wù )莫(mò )大(dà )焉(yān )。今(jīn )勤(qín )身(shēn )从(cóng )事(shì )而(ér )有(yǒu )租(zū )税(shuì )之(zhī )赋(fù ),是(shì )为(wéi )本(běn )末(mò )者(zhě )毋(wú )以(yǐ )异(yì ),其(qí )於(yú )劝(quàn )农(nóng )之(zhī )道(dào )未(wèi )备(bèi )。其(qí )除(chú )田(tián )之(zhī )租(zū )税(shuì )。”

十(shí )四(sì )年(nián )冬(dōng ),匈(xiōng )奴(nú )谋(móu )入(rù )边(biān )为(wéi )寇(kòu ),攻(gōng )朝(cháo )塞(sāi ),杀(shā )北(běi )地(dì )都(dōu )尉(wèi )卬(áng )。上(shàng )乃(nǎi )遣(qiǎn )三(sān )将(jiāng )军(jūn )军(jūn )陇(lǒng )西(xī )、北(běi )地(dì )、上(shàng )郡(jùn ),中(zhōng )尉(wèi )周(zhōu )舍(shě )为(wéi )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),郎(láng )中(zhōng )令(lìng )张(zhāng )武(wǔ )为(wéi )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),军(jūn )渭(wèi )北(běi ),车(chē )千(qiān )乘(chéng ),骑(qí )卒(zú )十(shí )万(wàn )。帝(dì )亲(qīn )自(zì )劳(láo )军(jūn ),勒(lè )兵(bīng )申(shēn )教(jiāo )令(lìng ),赐(cì )军(jūn )吏(lì )卒(zú )。帝(dì )欲(yù )自(zì )将(jiāng )击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),群(qún )臣(chén )谏(jiàn ),皆(jiē )不(bú )听(tīng )。皇(huáng )太(tài )后(hòu )固(gù )要(yào )帝(dì ),帝(dì )乃(nǎi )止(zhǐ )。於(yú )是(shì )以(yǐ )东(dōng )阳(yáng )侯(hóu )张(zhāng )相(xiàng )如(rú )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),成(chéng )侯(hóu )赤(chì )为(wéi )内(nèi )史(shǐ ),栾(luán )布(bù )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),击(jī )匈(xiōng )奴(nú )。匈(xiōng )奴(nú )遁(dùn )走(zǒu )。

春(chūn ),上(shàng )曰(yuē ):“朕(zhèn )获(huò )执(zhí )牺(xī )牲(shēng )珪(guī )币(bì )以(yǐ )事(shì )上(shàng )帝(dì )宗(zōng )庙(miào ),十(shí )四(sì )年(nián )于(yú )今(jīn ),历(lì )日(rì )长(zhǎng ),以(yǐ )不(bú )敏(mǐn )不(bú )明(míng )而(ér )久(jiǔ )抚(fǔ )临(lín )天(tiān )下(xià ),朕(zhèn )甚(shèn )自(zì )愧(kuì )。其(qí )广(guǎng )增(zēng )诸(zhū )祀(sì )墠(chǎn )场(chǎng )珪(guī )币(bì )。昔(xī )先(xiān )王(wáng )远(yuǎn )施(shī )不(bú )求(qiú )其(qí )报(bào ),望(wàng )祀(sì )不(bú )祈(qí )其(qí )福(fú ),右(yòu )贤(xián )左(zuǒ )戚(qī ),先(xiān )民(mín )後(hòu )己(jǐ ),至(zhì )明(míng )之(zhī )极(jí )也(yě )。今(jīn )吾(wú )闻(wén )祠(cí )官(guān )祝(zhù )釐(lí ),皆(jiē )归(guī )福(fú )朕(zhèn )躬(gōng ),不(bú )为(wéi )百(bǎi )姓(xìng ),朕(zhèn )甚(shèn )愧(kuì )之(zhī )。夫(fū )以(yǐ )朕(zhèn )不(bú )德(dé ),而(ér )躬(gōng )享(xiǎng )独(dú )美(měi )其(qí )福(fú ),百(bǎi )姓(xìng )不(bú )与(yǔ )焉(yān ),是(shì )重(zhòng )吾(wú )不(bú )德(dé )。其(qí )令(lìng )祠(cí )官(guān )致(zhì )敬(jìng ),毋(wú )有(yǒu )所(suǒ )祈(qí )。”

是(shì )时(shí )北(běi )平(píng )侯(hóu )张(zhāng )苍(cāng )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),方(fāng )明(míng )律(lǜ )历(lì )。鲁(lǔ )人(rén )公(gōng )孙(sūn )臣(chén )上(shàng )书(shū )陈(chén )终(zhōng )始(shǐ )传(chuán )五(wǔ )德(dé )事(shì ),言(yán )方(fāng )今(jīn )土(tǔ )德(dé )时(shí ),土(tǔ )德(dé )应(yīng )黄(huáng )龙(lóng )见(jiàn ),当(dāng )改(gǎi )正(zhèng )朔(shuò )服(fú )色(sè )制(zhì )度(dù )。天(tiān )子(zǐ )下(xià )其(qí )事(shì )与(yǔ )丞(chéng )相(xiàng )议(yì )。丞(chéng )相(xiàng )推(tuī )以(yǐ )为(wéi )今(jīn )水(shuǐ )德(dé ),始(shǐ )明(míng )正(zhèng )十(shí )月(yuè )上(shàng )黑(hēi )事(shì ),以(yǐ )为(wéi )其(qí )言(yán )非(fēi )是(shì ),请(qǐng )罢(bà )之(zhī )。

十(shí )五(wǔ )年(nián ),黄(huáng )龙(lóng )见(jiàn )成(chéng )纪(jì ),天(tiān )子(zǐ )乃(nǎi )复(fù )召(zhào )鲁(lǔ )公(gōng )孙(sūn )臣(chén ),以(yǐ )为(wéi )博(bó )士(shì ),申(shēn )明(míng )土(tǔ )德(dé )事(shì )。於(yú )是(shì )上(shàng )乃(nǎi )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“有(yǒu )异(yì )物(wù )之(zhī )神(shén )见(jiàn )于(yú )成(chéng )纪(jì ),无(wú )害(hài )於(yú )民(mín ),岁(suì )以(yǐ )有(yǒu )年(nián )。朕(zhèn )亲(qīn )郊(jiāo )祀(sì )上(shàng )帝(dì )诸(zhū )神(shén )。礼(lǐ )官(guān )议(yì ),毋(wú )讳(huì )以(yǐ )劳(láo )朕(zhèn )。”有(yǒu )司(sī )礼(lǐ )官(guān )皆(jiē )曰(yuē ):“古(gǔ )者(zhě )天(tiān )子(zǐ )夏(xià )躬(gōng )亲(qīn )礼(lǐ )祀(sì )上(shàng )帝(dì )於(yú )郊(jiāo ),故(gù )曰(yuē )郊(jiāo )。”於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )始(shǐ )幸(xìng )雍(yōng ),郊(jiāo )见(jiàn )五(wǔ )帝(dì ),以(yǐ )孟(mèng )夏(xià )四(sì )月(yuè )答(dá )礼(lǐ )焉(yān )。赵(zhào )人(rén )新(xīn )垣(yuán )平(píng )以(yǐ )望(wàng )气(qì )见(jiàn ),因(yīn )说(shuō )上(shàng )设(shè )立(lì )渭(wèi )阳(yáng )五(wǔ )庙(miào )。欲(yù )出(chū )周(zhōu )鼎(dǐng ),当(dāng )有(yǒu )玉(yù )英(yīng )见(jiàn )。

十(shí )六(liù )年(nián ),上(shàng )亲(qīn )郊(jiāo )见(jiàn )渭(wèi )阳(yáng )五(wǔ )帝(dì )庙(miào ),亦(yì )以(yǐ )夏(xià )答(dá )礼(lǐ )而(ér )尚(shàng )赤(chì )。

十(shí )七(qī )年(nián ),得(dé )玉(yù )杯(bēi ),刻(kè )曰(yuē )“人(rén )主(zhǔ )延(yán )寿(shòu )”。於(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )始(shǐ )更(gèng )为(wéi )元(yuán )年(nián ),令(lìng )天(tiān )下(xià )大(dà )酺(pú )。其(qí )岁(suì ),新(xīn )垣(yuán )平(píng )事(shì )觉(jiào ),夷(yí )三(sān )族(zú )。

後(hòu )二(èr )年(nián ),上(shàng )曰(yuē ):“朕(zhèn )既(jì )不(bú )明(míng ),不(bú )能(néng )远(yuǎn )德(dé ),是(shì )以(yǐ )使(shǐ )方(fāng )外(wài )之(zhī )国(guó )或(huò )不(bú )宁(níng )息(xī )。夫(fū )四(sì )荒(huāng )之(zhī )外(wài )不(bú )安(ān )其(qí )生(shēng ),封(fēng )畿(jī )之(zhī )内(nèi )勤(qín )劳(láo )不(bú )处(chù ),二(èr )者(zhě )之(zhī )咎(jiù ),皆(jiē )自(zì )於(yú )朕(zhèn )之(zhī )德(dé )薄(báo )而(ér )不(bú )能(néng )远(yuǎn )达(dá )也(yě )。间(jiān )者(zhě )累(lèi )年(nián ),匈(xiōng )奴(nú )并(bìng )暴(bào )边(biān )境(jìng ),多(duō )杀(shā )吏(lì )民(mín ),边(biān )臣(chén )兵(bīng )吏(lì )又(yòu )不(bú )能(néng )谕(yù )吾(wú )内(nèi )志(zhì ),以(yǐ )重(zhòng )吾(wú )不(bú )德(dé )也(yě )。夫(fū )久(jiǔ )结(jié )难(nán )连(lián )兵(bīng ),中(zhōng )外(wài )之(zhī )国(guó )将(jiāng )何(hé )以(yǐ )自(zì )宁(níng )?今(jīn )朕(zhèn )夙(sù )兴(xìng )夜(yè )寐(mèi ),勤(qín )劳(láo )天(tiān )下(xià ),忧(yōu )苦(kǔ )万(wàn )民(mín ),为(wéi )之(zhī )怛(dá )惕(tì )不(bú )安(ān ),未(wèi )尝(cháng )一(yī )日(rì )忘(wàng )於(yú )心(xīn ),故(gù )遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )冠(guàn )盖(gài )相(xiàng )望(wàng ),结(jié )轶(yì )於(yú )道(dào ),以(yǐ )谕(yù )朕(zhèn )意(yì )於(yú )单(dān )于(yú )。今(jīn )单(dān )于(yú )反(fǎn )古(gǔ )之(zhī )道(dào ),计(jì )社(shè )稷(jì )之(zhī )安(ān ),便(biàn )万(wàn )民(mín )之(zhī )利(lì ),亲(qīn )与(yǔ )朕(zhèn )俱(jù )弃(qì )细(xì )过(guò ),偕(xié )之(zhī )大(dà )道(dào ),结(jié )兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )义(yì ),以(yǐ )全(quán )天(tiān )下(xià )元(yuán )元(yuán )之(zhī )民(mín )。和(hé )亲(qīn )已(yǐ )定(dìng ),始(shǐ )于(yú )今(jīn )年(nián )。”

後(hòu )六(liù )年(nián )冬(dōng ),匈(xiōng )奴(nú )三(sān )万(wàn )人(rén )入(rù )上(shàng )郡(jùn ),三(sān )万(wàn )人(rén )入(rù )云(yún )中(zhōng )。以(yǐ )中(zhōng )大(dà )夫(fū )令(lìng )勉(miǎn )为(wéi )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),军(jūn )飞(fēi )狐(hú );故(gù )楚(chǔ )相(xiàng )苏(sū )意(yì )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),军(jūn )句(jù )注(zhù );将(jiāng )军(jūn )张(zhāng )武(wǔ )屯(tún )北(běi )地(dì );河(hé )内(nèi )守(shǒu )周(zhōu )亚(yà )夫(fū )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),居(jū )细(xì )柳(liǔ );宗(zōng )正(zhèng )刘(liú )礼(lǐ )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),居(jū )霸(bà )上(shàng );祝(zhù )兹(zī )侯(hóu )军(jūn )棘(jí )门(mén ):以(yǐ )备(bèi )胡(hú )。数(shù )月(yuè ),胡(hú )人(rén )去(qù ),亦(yì )罢(bà )。

天(tiān )下(xià )旱(hàn ),蝗(huáng )。帝(dì )加(jiā )惠(huì ):令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )毋(wú )入(rù )贡(gòng ),弛(chí )山(shān )泽(zé ),减(jiǎn )诸(zhū )服(fú )御(yù )狗(gǒu )马(mǎ ),损(sǔn )郎(láng )吏(lì )员(yuán ),发(fā )仓(cāng )庾(yǔ )以(yǐ )振(zhèn )贫(pín )民(mín ),民(mín )得(dé )卖(mài )爵(jué )。

孝(xiào )文(wén )帝(dì )从(cóng )代(dài )来(lái ),即(jí )位(wèi )二(èr )十(shí )三(sān )年(nián ),宫(gōng )室(shì )苑(yuàn )囿(yòu )狗(gǒu )马(mǎ )服(fú )御(yù )无(wú )所(suǒ )增(zēng )益(yì ),有(yǒu )不(bú )便(biàn ),辄(zhé )弛(chí )以(yǐ )利(lì )民(mín )。尝(cháng )欲(yù )作(zuò )露(lù )台(tái ),召(zhào )匠(jiàng )计(jì )之(zhī ),直(zhí )百(bǎi )金(jīn )。上(shàng )曰(yuē ):“百(bǎi )金(jīn )中(zhōng )民(mín )十(shí )家(jiā )之(zhī )产(chǎn ),吾(wú )奉(fèng )先(xiān )帝(dì )宫(gōng )室(shì ),常(cháng )恐(kǒng )羞(xiū )之(zhī ),何(hé )以(yǐ )台(tái )为(wéi )!”上(shàng )常(cháng )衣(yī )綈(tí )衣(yī ),所(suǒ )幸(xìng )慎(shèn )夫(fū )人(rén ),令(lìng )衣(yī )不(bú )得(dé )曳(yè )地(dì ),帏(wéi )帐(zhàng )不(bú )得(dé )文(wén )绣(xiù ),以(yǐ )示(shì )敦(dūn )朴(pǔ ),为(wéi )天(tiān )下(xià )先(xiān )。治(zhì )霸(bà )陵(líng )皆(jiē )以(yǐ )瓦(wǎ )器(qì ),不(bú )得(dé )以(yǐ )金(jīn )银(yín )铜(tóng )锡(xī )为(wéi )饰(shì ),不(bú )治(zhì )坟(fén ),欲(yù )为(wéi )省(shěng ),毋(wú )烦(fán )民(mín )。南(nán )越(yuè )王(wáng )尉(wèi )佗(tuó )自(zì )立(lì )为(wéi )武(wǔ )帝(dì ),然(rán )上(shàng )召(zhào )贵(guì )尉(wèi )佗(tuó )兄(xiōng )弟(dì ),以(yǐ )德(dé )报(bào )之(zhī ),佗(tuó )遂(suí )去(qù )帝(dì )称(chēng )臣(chén )。与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )和(hé )亲(qīn ),匈(xiōng )奴(nú )背(bèi )约(yuē )入(rù )盗(dào ),然(rán )令(lìng )边(biān )备(bèi )守(shǒu ),不(bú )发(fā )兵(bīng )深(shēn )入(rù ),恶(è )烦(fán )苦(kǔ )百(bǎi )姓(xìng )。吴(wú )王(wáng )诈(zhà )病(bìng )不(bú )朝(cháo ),就(jiù )赐(cì )几(jǐ )杖(zhàng )。群(qún )臣(chén )如(rú )袁(yuán )盎(àng )等(děng )称(chēng )说(shuō )虽(suī )切(qiē ),常(cháng )假(jiǎ )借(jiè )用(yòng )之(zhī )。群(qún )臣(chén )如(rú )张(zhāng )武(wǔ )等(děng )受(shòu )赂(lù )遗(yí )金(jīn )钱(qián ),觉(jiào ),上(shàng )乃(nǎi )发(fā )御(yù )府(fǔ )金(jīn )钱(qián )赐(cì )之(zhī ),以(yǐ )愧(kuì )其(qí )心(xīn ),弗(fú )下(xià )吏(lì )。专(zhuān )务(wù )以(yǐ )德(dé )化(huà )民(mín ),是(shì )以(yǐ )海(hǎi )内(nèi )殷(yīn )富(fù ),兴(xìng )於(yú )礼(lǐ )义(yì )。

後(hòu )七(qī )年(nián )六(liù )月(yuè )己(jǐ )亥(hài ),帝(dì )崩(bēng )於(yú )未(wèi )央(yāng )宫(gōng )。遗(yí )诏(zhào )曰(yuē ):“朕(zhèn )闻(wén )盖(gài )天(tiān )下(xià )万(wàn )物(wù )之(zhī )萌(méng )生(shēng ),靡(mí )不(bú )有(yǒu )死(sǐ )。死(sǐ )者(zhě )天(tiān )地(dì )之(zhī )理(lǐ ),物(wù )之(zhī )自(zì )然(rán )者(zhě ),奚(xī )可(kě )甚(shèn )哀(āi )。当(dāng )今(jīn )之(zhī )时(shí ),世(shì )咸(xián )嘉(jiā )生(shēng )而(ér )恶(è )死(sǐ ),厚(hòu )葬(zàng )以(yǐ )破(pò )业(yè ),重(zhòng )服(fú )以(yǐ )伤(shāng )生(shēng ),吾(wú )甚(shèn )不(bú )取(qǔ )。且(qiě )朕(zhèn )既(jì )不(bú )德(dé ),无(wú )以(yǐ )佐(zuǒ )百(bǎi )姓(xìng );今(jīn )崩(bēng ),又(yòu )使(shǐ )重(zhòng )服(fú )久(jiǔ )临(lín ),以(yǐ )离(lí )寒(hán )暑(shǔ )之(zhī )数(shù ),哀(āi )人(rén )之(zhī )父(fù )子(zǐ ),伤(shāng )长(zhǎng )幼(yòu )之(zhī )志(zhì ),损(sǔn )其(qí )饮(yǐn )食(shí ),绝(jué )鬼(guǐ )神(shén )之(zhī )祭(jì )祀(sì ),以(yǐ )重(zhòng )吾(wú )不(bú )德(dé )也(yě ),谓(wèi )天(tiān )下(xià )何(hé )!朕(zhèn )获(huò )保(bǎo )宗(zōng )庙(miào ),以(yǐ )眇(miǎo )眇(miǎo )之(zhī )身(shēn )讬(tuō )于(yú )天(tiān )下(xià )君(jūn )王(wáng )之(zhī )上(shàng ),二(èr )十(shí )有(yǒu )馀(yú )年(nián )矣(yǐ )。赖(lài )天(tiān )地(dì )之(zhī )灵(líng ),社(shè )稷(jì )之(zhī )福(fú ),方(fāng )内(nèi )安(ān )宁(níng ),靡(mí )有(yǒu )兵(bīng )革(gé )。朕(zhèn )既(jì )不(bú )敏(mǐn ),常(cháng )畏(wèi )过(guò )行(háng ),以(yǐ )羞(xiū )先(xiān )帝(dì )之(zhī )遗(yí )德(dé );维(wéi )年(nián )之(zhī )久(jiǔ )长(zhǎng ),惧(jù )于(yú )不(bú )终(zhōng )。今(jīn )乃(nǎi )幸(xìng )以(yǐ )天(tiān )年(nián ),得(dé )复(fù )供(gòng )养(yǎng )于(yú )高(gāo )庙(miào )。朕(zhèn )之(zhī )不(bú )明(míng )与(yǔ )嘉(jiā )之(zhī ),其(qí )奚(xī )哀(āi )悲(bēi )之(zhī )有(yǒu )!其(qí )令(lìng )天(tiān )下(xià )吏(lì )民(mín ),令(lìng )到(dào )出(chū )临(lín )三(sān )日(rì ),皆(jiē )释(shì )服(fú )。毋(wú )禁(jìn )取(qǔ )妇(fù )嫁(jià )女(nǚ )祠(cí )祀(sì )饮(yǐn )酒(jiǔ )食(shí )肉(ròu )者(zhě )。自(zì )当(dāng )给(gěi )丧(sàng )事(shì )服(fú )临(lín )者(zhě ),皆(jiē )无(wú )践(jiàn )。绖(dié )带(dài )无(wú )过(guò )三(sān )寸(cùn ),毋(wú )布(bù )车(chē )及(jí )兵(bīng )器(qì ),毋(wú )发(fā )民(mín )男(nán )女(nǚ )哭(kū )临(lín )宫(gōng )殿(diàn )。宫(gōng )殿(diàn )中(zhōng )当(dāng )临(lín )者(zhě ),皆(jiē )以(yǐ )旦(dàn )夕(xī )各(gè )十(shí )五(wǔ )举(jǔ )声(shēng ),礼(lǐ )毕(bì )罢(bà )。非(fēi )旦(dàn )夕(xī )临(lín )时(shí ),禁(jìn )毋(wú )得(dé )擅(shàn )哭(kū )。已(yǐ )下(xià ),服(fú )大(dà )红(hóng )十(shí )五(wǔ )日(rì ),小(xiǎo )红(hóng )十(shí )四(sì )日(rì ),纤(xiān )七(qī )日(rì ),释(shì )服(fú )。佗(tuó )不(bú )在(zài )令(lìng )中(zhōng )者(zhě ),皆(jiē )以(yǐ )此(cǐ )令(lìng )比(bǐ )率(lǜ )从(cóng )事(shì )。布(bù )告(gào )天(tiān )下(xià ),使(shǐ )明(míng )知(zhī )朕(zhèn )意(yì )。霸(bà )陵(líng )山(shān )川(chuān )因(yīn )其(qí )故(gù ),毋(wú )有(yǒu )所(suǒ )改(gǎi )。归(guī )夫(fū )人(rén )以(yǐ )下(xià )至(zhì )少(shǎo )使(shǐ )。”令(lìng )中(zhōng )尉(wèi )亚(yà )夫(fū )为(wéi )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),属(shǔ )国(guó )悍(hàn )为(wéi )将(jiāng )屯(tún )将(jiāng )军(jūn ),郎(láng )中(zhōng )令(lìng )武(wǔ )为(wéi )复(fù )土(tǔ )将(jiāng )军(jūn ),发(fā )近(jìn )县(xiàn )见(jiàn )卒(zú )万(wàn )六(liù )千(qiān )人(rén ),发(fā )内(nèi )史(shǐ )卒(zú )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )人(rén ),藏(cáng )郭(guō )穿(chuān )复(fù )土(tǔ )属(shǔ )将(jiāng )军(jūn )武(wǔ )。

乙(yǐ )巳(sì ),群(qún )臣(chén )皆(jiē )顿(dùn )首(shǒu )上(shàng )尊(zūn )号(hào )曰(yuē )孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )。

太(tài )子(zǐ )即(jí )位(wèi )于(yú )高(gāo )庙(miào )。丁(dīng )未(wèi ),袭(xí )号(hào )曰(yuē )皇(huáng )帝(dì )。

孝(xiào )景(jǐng )皇(huáng )帝(dì )元(yuán )年(nián )十(shí )月(yuè ),制(zhì )诏(zhào )御(yù )史(shǐ ):“盖(gài )闻(wén )古(gǔ )者(zhě )祖(zǔ )有(yǒu )功(gōng )而(ér )宗(zōng )有(yǒu )德(dé ),制(zhì )礼(lǐ )乐(lè )各(gè )有(yǒu )由(yóu )。闻(wén )歌(gē )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )发(fā )德(dé )也(yě );舞(wǔ )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )明(míng )功(gōng )也(yě )。高(gāo )庙(miào )酎(zhòu ),奏(zòu )武(wǔ )德(dé )、文(wén )始(shǐ )、五(wǔ )行(háng )之(zhī )舞(wǔ )。孝(xiào )惠(huì )庙(miào )酎(zhòu ),奏(zòu )文(wén )始(shǐ )、五(wǔ )行(háng )之(zhī )舞(wǔ )。孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )临(lín )天(tiān )下(xià ),通(tōng )关(guān )梁(liáng ),不(bú )异(yì )远(yuǎn )方(fāng )。除(chú )诽(fěi )谤(bàng ),去(qù )肉(ròu )刑(xíng ),赏(shǎng )赐(cì )长(zhǎng )老(lǎo ),收(shōu )恤(xù )孤(gū )独(dú ),以(yǐ )育(yù )群(qún )生(shēng )。减(jiǎn )嗜(shì )欲(yù ),不(bú )受(shòu )献(xiàn ),不(bú )私(sī )其(qí )利(lì )也(yě )。罪(zuì )人(rén )不(bú )帑(tǎng ),不(bú )诛(zhū )无(wú )罪(zuì )。除(chú )刑(xíng ),出(chū )美(měi )人(rén ),重(zhòng )绝(jué )人(rén )之(zhī )世(shì )。朕(zhèn )既(jì )不(bú )敏(mǐn ),不(bú )能(néng )识(shí )。此(cǐ )皆(jiē )上(shàng )古(gǔ )之(zhī )所(suǒ )不(bú )及(jí ),而(ér )孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )亲(qīn )行(háng )之(zhī )。德(dé )厚(hòu )侔(móu )天(tiān )地(dì ),利(lì )泽(zé )施(shī )四(sì )海(hǎi ),靡(mí )不(bú )获(huò )福(fú )焉(yān )。明(míng )象(xiàng )乎(hū )日(rì )月(yuè ),而(ér )庙(miào )乐(lè )不(bú )称(chēng )。朕(zhèn )甚(shèn )惧(jù )焉(yān )。其(qí )为(wéi )孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )庙(miào )为(wéi )昭(zhāo )德(dé )之(zhī )舞(wǔ ),以(yǐ )明(míng )休(xiū )德(dé )。然(rán )后(hòu )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )功(gōng )德(dé )著(zhe )於(yú )竹(zhú )帛(bó ),施(shī )于(yú )万(wàn )世(shì ),永(yǒng )永(yǒng )无(wú )穷(qióng ),朕(zhèn )甚(shèn )嘉(jiā )之(zhī )。其(qí )与(yǔ )丞(chéng )相(xiàng )、列(liè )侯(hóu )、中(zhōng )二(èr )千(qiān )石(shí )、礼(lǐ )官(guān )具(jù )为(wéi )礼(lǐ )仪(yí )奏(zòu )。”丞(chéng )相(xiàng )臣(chén )嘉(jiā )等(děng )言(yán ):“陛(bì )下(xià )永(yǒng )思(sī )孝(xiào )道(dào ),立(lì )昭(zhāo )德(dé )之(zhī )舞(wǔ )以(yǐ )明(míng )孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )之(zhī )盛(shèng )德(dé )。皆(jiē )臣(chén )嘉(jiā )等(děng )愚(yú )所(suǒ )不(bú )及(jí )。臣(chén )谨(jǐn )议(yì ):世(shì )功(gōng )莫(mò )大(dà )於(yú )高(gāo )皇(huáng )帝(dì ),德(dé )莫(mò )盛(shèng )於(yú )孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì ),高(gāo )皇(huáng )庙(miào )宜(yí )为(wéi )帝(dì )者(zhě )太(tài )祖(zǔ )之(zhī )庙(miào ),孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )庙(miào )宜(yí )为(wéi )帝(dì )者(zhě )太(tài )宗(zōng )之(zhī )庙(miào )。天(tiān )子(zǐ )宜(yí )世(shì )世(shì )献(xiàn )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )庙(miào )。郡(jùn )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )宜(yí )各(gè )为(wéi )孝(xiào )文(wén )皇(huáng )帝(dì )立(lì )太(tài )宗(zōng )之(zhī )庙(miào )。诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )列(liè )侯(hóu )使(shǐ )者(zhě )侍(shì )祠(cí )天(tiān )子(zǐ ),岁(suì )献(xiàn )祖(zǔ )宗(zōng )之(zhī )庙(miào )。请(qǐng )著(zhe )之(zhī )竹(zhú )帛(bó ),宣(xuān )布(bù )天(tiān )下(xià )。”制(zhì )曰(yuē ):“可(kě )。”

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):孔(kǒng )子(zǐ )言(yán )“必(bì )世(shì )然(rán )後(hòu )仁(rén )。善(shàn )人(rén )之(zhī )治(zhì )国(guó )百(bǎi )年(nián ),亦(yì )可(kě )以(yǐ )胜(shèng )残(cán )去(qù )杀(shā )”。诚(chéng )哉(zāi )是(shì )言(yán )!汉(hàn )兴(xìng ),至(zhì )孝(xiào )文(wén )四(sì )十(shí )有(yǒu )馀(yú )载(zǎi ),德(dé )至(zhì )盛(shèng )也(yě )。廪(lǐn )廪(lǐn )乡(xiāng )改(gǎi )正(zhèng )服(fú )封(fēng )禅(chán )矣(yǐ ),谦(qiān )让(ràng )未(wèi )成(chéng )於(yú )今(jīn )。呜(wū )呼(hū ),岂(qǐ )不(bú )仁(rén )哉(zāi )!

孝(xiào )文(wén )在(zài )代(dài ),兆(zhào )遇(yù )大(dà )横(héng )。宋(sòng )昌(chāng )建(jiàn )册(cè ),绛(jiàng )侯(hóu )奉(fèng )迎(yíng )。南(nán )面(miàn )而(ér )让(ràng ),天(tiān )下(xià )归(guī )诚(chéng )。务(wù )农(nóng )先(xiān )籍(jí ),布(bù )德(dé )偃(yǎn )兵(bīng )。除(chú )帑(tǎng )削(xuē )谤(bàng ),政(zhèng )简(jiǎn )刑(xíng )清(qīng )。綈(tí )衣(yī )率(lǜ )俗(sú ),露(lù )台(tái )罢(bà )营(yíng )。法(fǎ )宽(kuān )张(zhāng )武(wǔ ),狱(yù )恤(xù )缇(tí )萦(yíng )。霸(bà )陵(líng )如(rú )故(gù ),千(qiān )年(nián )颂(sòng )声(shēng )。

阅读:25308

打赏捐助〔Donate〕>>>

《孝文本纪》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库