白话译文【登录】

《古文观止》 > 谏太宗十思疏 > 《白话译文》 > 拼音版

我(wǒ )听(tīng )说(shuō )想(xiǎng )要(yào )树(shù )木(mù )生(shēng )长(zhǎng ),一(yī )定(dìng )要(yào )稳(wěn )固(gù )它(tā )的(de )根(gēn );想(xiǎng )要(yào )泉(quán )水(shuǐ )流(liú )得(dé )远(yuǎn ),一(yī )定(dìng )要(yào )疏(shū )通(tōng )它(tā )的(de )源(yuán )泉(quán );想(xiǎng )要(yào )国(guó )家(jiā )安(ān )定(dìng ),一(yī )定(dìng )要(yào )厚(hòu )积(jī )道(dào )德(dé )仁(rén )义(yì )。源(yuán )泉(quán )不(bú )深(shēn )却(què )希(xī )望(wàng )泉(quán )水(shuǐ )流(liú )得(dé )远(yuǎn ),根(gēn )系(xì )不(bú )牢(láo )固(gù )却(què )想(xiǎng )要(yào )树(shù )木(mù )生(shēng )长(zhǎng )。道(dào )德(dé )不(bú )深(shēn )厚(hòu )却(què )想(xiǎng )要(yào )国(guó )家(jiā )安(ān )定(dìng ),我(wǒ )虽(suī )然(rán )地(dì )位(wèi )低(dī )见(jiàn )识(shí )浅(qiǎn ),(也(yě ))知(zhī )道(dào )这(zhè )是(shì )不(bú )可(kě )能(néng )的(de ),更(gèng )何(hé )况(kuàng )(您(nín )这(zhè ))聪(cōng )明(míng )睿(ruì )智(zhì )(的(de )人(rén ))呢(ne )!国(guó )君(jūn )处(chù )于(yú )皇(huáng )帝(dì )的(de )重(zhòng )要(yào )位(wèi )置(zhì ),在(zài )天(tiān )地(dì )间(jiān )尊(zūn )大(dà ),就(jiù )要(yào )推(tuī )崇(chóng )皇(huáng )权(quán )的(de )高(gāo )峻(jùn ),永(yǒng )远(yuǎn )保(bǎo )持(chí )政(zhèng )权(quán )的(de )和(hé )平(píng )美(měi )好(hǎo )。如(rú )果(guǒ )不(bú )在(zài )安(ān )逸(yì )的(de )环(huán )境(jìng )中(zhōng )想(xiǎng )着(zhe )危(wēi )难(nán ),戒(jiè )奢(shē )侈(chǐ ),行(háng )节(jiē )俭(jiǎn ),道(dào )德(dé )不(bú )能(néng )保(bǎo )持(chí )宽(kuān )厚(hòu ),性(xìng )情(qíng )不(bú )能(néng )克(kè )服(fú )欲(yù )望(wàng ),这(zhè )也(yě )(如(rú )同(tóng ))挖(wā )断(duàn )树(shù )根(gēn )来(lái )求(qiú )得(dé )树(shù )木(mù )茂(mào )盛(shèng ),堵(dǔ )塞(sāi )源(yuán )泉(quán )而(ér )想(xiǎng )要(yào )泉(quán )水(shuǐ )流(liú )得(dé )远(yuǎn )啊(ā )。

(古(gǔ )代(dài ))所(suǒ )有(yǒu )的(de )帝(dì )王(wáng ),承(chéng )受(shòu )了(le )上(shàng )天(tiān )赋(fù )予(yǔ )的(de )重(zhòng )大(dà )使(shǐ )命(mìng ),他(tā )们(men )没(méi )有(yǒu )一(yī )个(gè )不(bú )为(wéi )国(guó )家(jiā )深(shēn )切(qiē )地(dì )忧(yōu )虑(lǜ )而(ér )且(qiě )治(zhì )理(lǐ )成(chéng )效(xiào )显(xiǎn )著(zhe )的(de ),但(dàn )大(dà )功(gōng )告(gào )成(chéng )之(zhī )后(hòu )国(guó )君(jūn )的(de )品(pǐn )德(dé )就(jiù )开(kāi )始(shǐ )衰(shuāi )微(wēi )了(le )。国(guó )君(jūn )开(kāi )头(tóu )做(zuò )得(dé )好(hǎo )的(de )确(què )实(shí )很(hěn )多(duō ),能(néng )够(gòu )坚(jiān )持(chí )到(dào )底(dǐ )的(de )大(dà )概(gài )不(bú )多(duō ),难(nán )道(dào )是(shì )取(qǔ )得(dé )天(tiān )下(xià )容(róng )易(yì )守(shǒu )住(zhù )天(tiān )下(xià )困(kùn )难(nán )吗(ma )?过(guò )去(qù )夺(duó )取(qǔ )天(tiān )下(xià )时(shí )力(lì )量(liàng )有(yǒu )余(yú ),现(xiàn )在(zài )守(shǒu )卫(wèi )天(tiān )下(xià )却(què )力(lì )量(liàng )不(bú )足(zú ),这(zhè )是(shì )为(wéi )什(shí )么(me )呢(ne )?通(tōng )常(cháng )处(chù )在(zài )深(shēn )重(zhòng )的(de )忧(yōu )虑(lǜ )之(zhī )中(zhōng )一(yī )定(dìng )能(néng )竭(jié )尽(jìn )诚(chéng )心(xīn )来(lái )对(duì )待(dài )臣(chén )民(mín ),已(yǐ )经(jīng )成(chéng )功(gōng ),就(jiù )放(fàng )纵(zòng )自(zì )己(jǐ )的(de )性(xìng )情(qíng )来(lái )傲(ào )视(shì )别(bié )人(rén )。竭(jié )尽(jìn )诚(chéng )心(xīn ),虽(suī )然(rán )一(yī )在(zài )北(běi )方(fāng ),一(yī )在(zài )南(nán )方(fāng ),也(yě )能(néng )结(jié )成(chéng )一(yī )家(jiā ),傲(ào )视(shì )别(bié )人(rén ),就(jiù )会(huì )使(shǐ )亲(qīn )人(rén )成(chéng )为(wéi )陌(mò )路(lù )之(zhī )人(rén )。即(jí )使(shǐ )用(yòng )严(yán )酷(kù )的(de )刑(xíng )罚(fá )来(lái )督(dū )责(zé )(人(rén )们(men )),用(yòng )威(wēi )风(fēng )怒(nù )气(qì )来(lái )吓(xià )唬(hǔ )(人(rén )们(men )),(臣(chén )民(mín ))只(zhī )求(qiú )苟(gǒu )且(qiě )免(miǎn )于(yú )刑(xíng )罚(fá )而(ér )不(bú )怀(huái )念(niàn )感(gǎn )激(jī )国(guó )君(jūn )的(de )仁(rén )德(dé ),表(biǎo )面(miàn )上(shàng )恭(gōng )敬(jìng )而(ér )在(zài )内(nèi )心(xīn )里(lǐ )却(què )不(bú )服(fú )气(qì )。(臣(chén )民(mín ))对(duì )国(guó )君(jūn )的(de )怨(yuàn )恨(hèn )不(bú )在(zài )大(dà )小(xiǎo ),可(kě )怕(pà )的(de )只(zhī )是(shì )百(bǎi )姓(xìng );(他(tā )们(men )像(xiàng )水(shuǐ )一(yī )样(yàng ))能(néng )够(gòu )负(fù )载(zǎi )船(chuán )只(zhī ),也(yě )能(néng )颠(diān )覆(fù )船(chuán )只(zhī ),这(zhè )是(shì )应(yīng )当(dāng )深(shēn )切(qiē )谨(jǐn )慎(shèn )的(de )。疾(jí )驰(chí )的(de )马(mǎ )车(chē )却(què )用(yòng )腐(fǔ )烂(làn )的(de )绳(shéng )索(suǒ )驾(jià )驭(yù ),怎(zěn )么(me )可(kě )以(yǐ )疏(shū )忽(hū )大(dà )意(yì )呢(ne )?

做(zuò )国(guó )君(jūn )的(de )人(rén ),如(rú )果(guǒ )真(zhēn )的(de )能(néng )够(gòu )做(zuò )到(dào )一(yī )见(jiàn )到(dào )能(néng )引(yǐn )起(qǐ )(自(zì )己(jǐ ))喜(xǐ )好(hǎo )的(de )东(dōng )西(xī )就(jiù )要(yào )想(xiǎng )到(dào )用(yòng )知(zhī )足(zú )来(lái )自(zì )我(wǒ )克(kè )制(zhì ),将(jiāng )要(yào )兴(xìng )建(jiàn )什(shí )么(me )就(jiù )要(yào )想(xiǎng )到(dào )适(shì )可(kě )而(ér )止(zhǐ )来(lái )使(shǐ )百(bǎi )姓(xìng )安(ān )定(dìng ),想(xiǎng )到(dào )帝(dì )位(wèi )高(gāo )高(gāo )在(zài )上(shàng )就(jiù )想(xiǎng )到(dào )要(yào )谦(qiān )虚(xū )并(bìng )加(jiā )强(qiáng )自(zì )我(wǒ )约(yuē )束(shù ),害(hài )怕(pà )骄(jiāo )傲(ào )自(zì )满(mǎn )就(jiù )想(xiǎng )到(dào )要(yào )像(xiàng )江(jiāng )海(hǎi )那(nà )样(yàng )能(néng )够(gòu )(处(chù )于(yú ))众(zhòng )多(duō )河(hé )流(liú )的(de )下(xià )游(yóu ),喜(xǐ )爱(ài )狩(shòu )猎(liè )就(jiù )想(xiǎng )到(dào )网(wǎng )三(sān )面(miàn )留(liú )一(yī )面(miàn ),担(dān )心(xīn )意(yì )志(zhì )松(sōng )懈(xiè )就(jiù )想(xiǎng )到(dào )(做(zuò )事(shì ))要(yào )慎(shèn )始(shǐ )慎(shèn )终(zhōng ),担(dān )心(xīn )(言(yán )路(lù ))不(bú )通(tōng )受(shòu )蒙(méng )蔽(bì )就(jiù )想(xiǎng )到(dào )虚(xū )心(xīn )采(cǎi )纳(nà )臣(chén )下(xià )的(de )意(yì )见(jiàn ),考(kǎo )虑(lǜ )到(dào )(朝(cháo )中(zhōng )可(kě )能(néng )会(huì )出(chū )现(xiàn ))谗(chán )佞(nìng )奸(jiān )邪(xié )就(jiù )想(xiǎng )到(dào )使(shǐ )自(zì )身(shēn )端(duān )正(zhèng )(才(cái )能(néng ))罢(bà )黜(chù )奸(jiān )邪(xié ),施(shī )加(jiā )恩(ēn )泽(zé )就(jiù )要(yào )考(kǎo )虑(lǜ )到(dào )不(bú )要(yào )因(yīn )为(wéi )一(yī )时(shí )高(gāo )兴(xìng )而(ér )奖(jiǎng )赏(shǎng )不(bú )当(dāng ),动(dòng )用(yòng )刑(xíng )罚(fá )就(jiù )要(yào )想(xiǎng )到(dào )不(bú )要(yào )因(yīn )为(wéi )一(yī )时(shí )发(fā )怒(nù )而(ér )滥(làn )用(yòng )刑(xíng )罚(fá )。全(quán )面(miàn )做(zuò )到(dào )这(zhè )十(shí )件(jiàn )应(yīng )该(gāi )深(shēn )思(sī )的(de )事(shì ),弘(hóng )扬(yáng )这(zhè )九(jiǔ )种(zhǒng )美(měi )德(dé ),选(xuǎn )拔(bá )有(yǒu )才(cái )能(néng )的(de )人(rén )而(ér )任(rèn )用(yòng )他(tā ),挑(tiāo )选(xuǎn )好(hǎo )的(de )意(yì )见(jiàn )而(ér )听(tīng )从(cóng )它(tā )。那(nà )么(me )有(yǒu )智(zhì )慧(huì )的(de )人(rén )就(jiù )能(néng )充(chōng )分(fèn )献(xiàn )出(chū )他(tā )的(de )谋(móu )略(luè ),勇(yǒng )敢(gǎn )的(de )人(rén )就(jiù )能(néng )完(wán )全(quán )使(shǐ )出(chū )他(tā )的(de )力(lì )量(liàng ),仁(rén )爱(ài )的(de )人(rén )就(jiù )能(néng )散(sàn )播(bō )他(tā )的(de )恩(ēn )惠(huì ),诚(chéng )信(xìn )的(de )人(rén )就(jiù )能(néng )献(xiàn )出(chū )他(tā )的(de )忠(zhōng )诚(chéng )。文(wén )臣(chén )武(wǔ )将(jiāng )争(zhēng )先(xiān )恐(kǒng )后(hòu )前(qián )来(lái )效(xiào )力(lì ),国(guó )君(jūn )和(hé )大(dà )臣(chén )没(méi )有(yǒu )大(dà )事(shì )烦(fán )扰(rǎo ),可(kě )以(yǐ )尽(jìn )情(qíng )享(xiǎng )受(shòu )出(chū )游(yóu )的(de )快(kuài )乐(lè ),可(kě )以(yǐ )颐(yí )养(yǎng )得(dé )像(xiàng )赤(chì )松(sōng )子(zǐ )与(yǔ )王(wáng )子(zǐ )乔(qiáo )那(nà )样(yàng )长(zhǎng )寿(shòu ),皇(huáng )上(shàng )弹(dàn )着(zhe )琴(qín )垂(chuí )衣(yī )拱(gǒng )手(shǒu )就(jiù )能(néng )治(zhì )理(lǐ )好(hǎo )天(tiān )下(xià ),不(bú )用(yòng )再(zài )说(shuō )什(shí )么(me ),天(tiān )下(xià )人(rén )就(jiù )已(yǐ )经(jīng )都(dōu )有(yǒu )教(jiāo )化(huà )了(le )。为(wéi )什(shí )么(me )一(yī )定(dìng )要(yào )(自(zì )己(jǐ ))劳(láo )神(shén )费(fèi )思(sī ),代(dài )替(tì )臣(chén )下(xià )管(guǎn )理(lǐ )职(zhí )事(shì ),役(yì )使(shǐ )自(zì )己(jǐ )灵(líng )敏(mǐn )、明(míng )亮(liàng )的(de )耳(ěr )、眼(yǎn ),减(jiǎn )损(sǔn )顺(shùn )其(qí )自(zì )然(rán )就(jiù )能(néng )治(zhì )理(lǐ )好(hǎo )天(tiān )下(xià )的(de )大(dà )道(dào )理(lǐ )呢(ne )!

阅读:25444

打赏捐助〔Donate〕>>>

《白话译文》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库