周本纪【登录】

《史记》 > 十二本纪 > 《周本纪》 > 拼音版

周(zhōu )后(hòu )稷(jì ),名(míng )弃(qì )。其(qí )母(mǔ )有(yǒu )邰(tái )氏(shì )女(nǚ ),曰(yuē )姜(jiāng )原(yuán )。姜(jiāng )原(yuán )为(wéi )帝(dì )喾(kù )元(yuán )妃(fēi )。姜(jiāng )原(yuán )出(chū )野(yě ),见(jiàn )巨(jù )人(rén )迹(jì ),心(xīn )忻(xīn )然(rán )说(shuō ),欲(yù )践(jiàn )之(zhī ),践(jiàn )之(zhī )而(ér )身(shēn )动(dòng )如(rú )孕(yùn )者(zhě )。居(jū )期(qī )而(ér )生(shēng )子(zǐ ),以(yǐ )为(wéi )不(bú )祥(xiáng ),弃(qì )之(zhī )隘(ài )巷(xiàng ),马(mǎ )牛(niú )过(guò )者(zhě )皆(jiē )辟(pì )不(bú )践(jiàn );徙(xǐ )置(zhì )之(zhī )林(lín )中(zhōng ),適(shì )会(huì )山(shān )林(lín )多(duō )人(rén ),迁(qiān )之(zhī );而(ér )弃(qì )渠(qú )中(zhōng )冰(bīng )上(shàng ),飞(fēi )鸟(niǎo )以(yǐ )其(qí )翼(yì )覆(fù )荐(jiàn )之(zhī )。姜(jiāng )原(yuán )以(yǐ )为(wéi )神(shén ),遂(suí )收(shōu )养(yǎng )长(zhǎng )之(zhī )。初(chū )欲(yù )弃(qì )之(zhī ),因(yīn )名(míng )曰(yuē )弃(qì )。

弃(qì )为(wéi )兒(ér )时(shí ),屹(yì )如(rú )巨(jù )人(rén )之(zhī )志(zhì )。其(qí )游(yóu )戏(xì ),好(hǎo )种(zhǒng )树(shù )麻(má )、菽(shū ),麻(má )、菽(shū )美(měi )。及(jí )为(wéi )成(chéng )人(rén ),遂(suí )好(hǎo )耕(gēng )农(nóng ),相(xiàng )地(dì )之(zhī )宜(yí ),宜(yí )穀(yù )者(zhě )稼(jià )穑(sè )焉(yān ),民(mín )皆(jiē )法(fǎ )则(zé )之(zhī )。帝(dì )尧(yáo )闻(wén )之(zhī ),举(jǔ )弃(qì )为(wéi )农(nóng )师(shī ),天(tiān )下(xià )得(dé )其(qí )利(lì ),有(yǒu )功(gōng )。帝(dì )舜(shùn )曰(yuē ):“弃(qì ),黎(lí )民(mín )始(shǐ )饥(jī ),尔(ěr )后(hòu )稷(jì )播(bō )时(shí )百(bǎi )穀(yù )。”封(fēng )弃(qì )於(yú )邰(tái ),号(hào )曰(yuē )后(hòu )稷(jì ),别(bié )姓(xìng )姬(jī )氏(shì )。后(hòu )稷(jì )之(zhī )兴(xìng ),在(zài )陶(táo )唐(táng )、虞(yú )、夏(xià )之(zhī )际(jì ),皆(jiē )有(yǒu )令(lìng )德(dé )。

后(hòu )稷(jì )卒(zú ),子(zǐ )不(bú )窋(kū )立(lì )。不(bú )窋(kū )末(mò )年(nián ),夏(xià )后(hòu )氏(shì )政(zhèng )衰(shuāi ),去(qù )稷(jì )不(bú )务(wù ),不(bú )窋(kū )以(yǐ )失(shī )其(qí )官(guān )而(ér )饹(le )戎(róng )狄(dí )之(zhī )间(jiān )。不(bú )窋(kū )卒(zú ),子(zǐ )鞠(jū )立(lì )。鞠(jū )卒(zú ),子(zǐ )公(gōng )刘(liú )立(lì )。公(gōng )刘(liú )虽(suī )在(zài )戎(róng )狄(dí )之(zhī )间(jiān ),复(fù )脩(yǒu )后(hòu )稷(jì )之(zhī )业(yè ),务(wù )耕(gēng )种(zhǒng ),行(háng )地(dì )宜(yí ),自(zì )漆(qī )、沮(jǔ )度(dù )渭(wèi ),取(qǔ )材(cái )用(yòng ),行(háng )者(zhě )有(yǒu )资(zī ),居(jū )者(zhě )有(yǒu )畜(chù )积(jī ),民(mín )赖(lài )其(qí )庆(qìng )。百(bǎi )姓(xìng )怀(huái )之(zhī ),多(duō )徙(xǐ )而(ér )保(bǎo )归(guī )焉(yān )。周(zhōu )道(dào )之(zhī )兴(xìng )自(zì )此(cǐ )始(shǐ ),故(gù )诗(shī )人(rén )歌(gē )乐(lè )思(sī )其(qí )德(dé )。公(gōng )刘(liú )卒(zú ),子(zǐ )庆(qìng )节(jiē )立(lì ),国(guó )於(yú )豳(bīn )。

庆(qìng )节(jiē )卒(zú ),子(zǐ )皇(huáng )仆(pú )立(lì )。皇(huáng )仆(pú )卒(zú ),子(zǐ )差(chà )弗(fú )立(lì )。差(chà )弗(fú )卒(zú ),子(zǐ )毁(huǐ )隃(yú )立(lì )。毁(huǐ )隃(yú )卒(zú ),子(zǐ )公(gōng )非(fēi )立(lì )。公(gōng )非(fēi )卒(zú ),子(zǐ )高(gāo )圉(yǔ )立(lì )。高(gāo )圉(yǔ )卒(zú ),子(zǐ )亚(yà )圉(yǔ )立(lì )。亚(yà )圉(yǔ )卒(zú ),子(zǐ )公(gōng )叔(shū )祖(zǔ )类(lèi )立(lì )。公(gōng )叔(shū )祖(zǔ )类(lèi )卒(zú ),子(zǐ )古(gǔ )公(gōng )亶(dǎn )父(fù )立(lì )。古(gǔ )公(gōng )亶(dǎn )父(fù )复(fù )脩(yǒu )后(hòu )稷(jì )、公(gōng )刘(liú )之(zhī )业(yè ),积(jī )德(dé )行(háng )义(yì ),国(guó )人(rén )皆(jiē )戴(dài )之(zhī )。薰(xūn )育(yù )戎(róng )狄(dí )攻(gōng )之(zhī ),欲(yù )得(dé )财(cái )物(wù ),予(yǔ )之(zhī )。已(yǐ )复(fù )攻(gōng ),欲(yù )得(dé )地(dì )与(yǔ )民(mín )。民(mín )皆(jiē )怒(nù ),欲(yù )战(zhàn )。古(gǔ )公(gōng )曰(yuē ):“有(yǒu )民(mín )立(lì )君(jūn ),将(jiāng )以(yǐ )利(lì )之(zhī )。今(jīn )戎(róng )狄(dí )所(suǒ )为(wéi )攻(gōng )战(zhàn ),以(yǐ )吾(wú )地(dì )与(yǔ )民(mín )。民(mín )之(zhī )在(zài )我(wǒ ),与(yǔ )其(qí )在(zài )彼(bǐ ),何(hé )异(yì )。民(mín )欲(yù )以(yǐ )我(wǒ )故(gù )战(zhàn ),杀(shā )人(rén )父(fù )子(zǐ )而(ér )君(jūn )之(zhī ),予(yǔ )不(bú )忍(rěn )为(wéi )。”乃(nǎi )与(yǔ )私(sī )属(shǔ )遂(suí )去(qù )豳(bīn ),度(dù )漆(qī )、沮(jǔ ),逾(yú )梁(liáng )山(shān ),止(zhǐ )於(yú )岐(qí )下(xià )。豳(bīn )人(rén )举(jǔ )国(guó )扶(fú )老(lǎo )携(xié )弱(ruò ),尽(jìn )复(fù )归(guī )古(gǔ )公(gōng )於(yú )岐(qí )下(xià )。及(jí )他(tā )旁(páng )国(guó )闻(wén )古(gǔ )公(gōng )仁(rén ),亦(yì )多(duō )归(guī )之(zhī )。於(yú )是(shì )古(gǔ )公(gōng )乃(nǎi )贬(biǎn )戎(róng )狄(dí )之(zhī )俗(sú ),而(ér )营(yíng )筑(zhù )城(chéng )郭(guō )室(shì )屋(wū ),而(ér )邑(yì )别(bié )居(jū )之(zhī )。作(zuò )五(wǔ )官(guān )有(yǒu )司(sī )。民(mín )皆(jiē )歌(gē )乐(lè )之(zhī ),颂(sòng )其(qí )德(dé )。

古(gǔ )公(gōng )有(yǒu )长(zhǎng )子(zǐ )曰(yuē )太(tài )伯(bó ),次(cì )曰(yuē )虞(yú )仲(zhòng )。太(tài )姜(jiāng )生(shēng )少(shǎo )子(zǐ )季(jì )?,季(jì )历(lì )娶(qǔ )太(tài )任(rèn ),皆(jiē )贤(xián )妇(fù )人(rén ),生(shēng )昌(chāng ),有(yǒu )圣(shèng )瑞(ruì )。古(gǔ )公(gōng )曰(yuē ):“我(wǒ )世(shì )当(dāng )有(yǒu )兴(xìng )者(zhě ),其(qí )在(zài )昌(chāng )乎(hū )?”长(zhǎng )子(zǐ )太(tài )伯(bó )、虞(yú )仲(zhòng )知(zhī )古(gǔ )公(gōng )欲(yù )立(lì )季(jì )历(lì )以(yǐ )传(chuán )昌(chāng ),乃(nǎi )二(èr )人(rén )亡(wáng )如(rú )荆(jīng )蛮(mán ),文(wén )身(shēn )断(duàn )发(fā ),以(yǐ )让(ràng )季(jì )历(lì )。

古(gǔ )公(gōng )卒(zú ),季(jì )历(lì )立(lì ),是(shì )为(wéi )公(gōng )季(jì )。公(gōng )季(jì )脩(yǒu )古(gǔ )公(gōng )遗(yí )道(dào ),笃(dǔ )於(yú )行(háng )义(yì ),诸(zhū )侯(hóu )顺(shùn )之(zhī )。

公(gōng )季(jì )卒(zú ),子(zǐ )昌(chāng )立(lì ),是(shì )为(wéi )西(xī )伯(bó )。西(xī )伯(bó )曰(yuē )文(wén )王(wáng ),遵(zūn )后(hòu )稷(jì )、公(gōng )刘(liú )之(zhī )业(yè ),则(zé )古(gǔ )公(gōng )、公(gōng )季(jì )之(zhī )法(fǎ ),笃(dǔ )仁(rén ),敬(jìng )老(lǎo ),慈(cí )少(shǎo )。礼(lǐ )下(xià )贤(xián )者(zhě ),日(rì )中(zhōng )不(bú )暇(xiá )食(shí )以(yǐ )待(dài )士(shì ),士(shì )以(yǐ )此(cǐ )多(duō )归(guī )之(zhī )。伯(bó )夷(yí )、叔(shū )齐(qí )在(zài )孤(gū )竹(zhú ),闻(wén )西(xī )伯(bó )善(shàn )养(yǎng )老(lǎo ),盍(hé )往(wǎng )归(guī )之(zhī )。太(tài )颠(diān )、闳(hóng )夭(yāo )、散(sàn )宜(yí )生(shēng )、鬻(yù )子(zǐ )、辛(xīn )甲(jiǎ )大(dà )夫(fū )之(zhī )徒(tú )皆(jiē )往(wǎng )归(guī )之(zhī )。

崇(chóng )侯(hóu )虎(hǔ )谮(zèn )西(xī )伯(bó )於(yú )殷(yīn )纣(zhòu )曰(yuē ):“西(xī )伯(bó )积(jī )善(shàn )累(lèi )德(dé ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )向(xiàng )之(zhī ),将(jiāng )不(bú )利(lì )於(yú )帝(dì )。”帝(dì )纣(zhòu )乃(nǎi )囚(qiú )西(xī )伯(bó )於(yú )羑(yǒu )里(lǐ )。闳(hóng )夭(yāo )之(zhī )徒(tú )患(huàn )之(zhī )。乃(nǎi )求(qiú )有(yǒu )莘(shēn )氏(shì )美(měi )女(nǚ ),骊(lí )戎(róng )之(zhī )文(wén )马(mǎ ),有(yǒu )熊(xióng )九(jiǔ )驷(sì ),他(tā )奇(qí )怪(guài )物(wù ),因(yīn )殷(yīn )嬖(bì )臣(chén )费(fèi )仲(zhòng )而(ér )献(xiàn )之(zhī )纣(zhòu )。纣(zhòu )大(dà )说(shuō ),曰(yuē ):“此(cǐ )一(yī )物(wù )足(zú )以(yǐ )释(shì )西(xī )伯(bó ),况(kuàng )其(qí )多(duō )乎(hū )!”乃(nǎi )赦(shè )西(xī )伯(bó ),赐(cì )之(zhī )弓(gōng )矢(shǐ )斧(fǔ )钺(yuè ),使(shǐ )西(xī )伯(bó )得(dé )征(zhēng )伐(fá )。曰(yuē ):“谮(zèn )西(xī )伯(bó )者(zhě ),崇(chóng )侯(hóu )虎(hǔ )也(yě )。”西(xī )伯(bó )乃(nǎi )献(xiàn )洛(luò )西(xī )之(zhī )地(dì ),以(yǐ )请(qǐng )纣(zhòu )去(qù )砲(pào )格(gé )之(zhī )刑(xíng )。纣(zhòu )许(xǔ )之(zhī )。

西(xī )伯(bó )阴(yīn )行(háng )善(shàn ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )来(lái )决(jué )平(píng )。於(yú )是(shì )虞(yú )、芮(ruì )之(zhī )人(rén )有(yǒu )狱(yù )不(bú )能(néng )决(jué ),乃(nǎi )如(rú )周(zhōu )。入(rù )界(jiè ),耕(gēng )者(zhě )皆(jiē )让(ràng )畔(pàn ),民(mín )俗(sú )皆(jiē )让(ràng )长(zhǎng )。虞(yú )、芮(ruì )之(zhī )人(rén )未(wèi )见(jiàn )西(xī )伯(bó ),皆(jiē )惭(cán ),相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“吾(wú )所(suǒ )争(zhēng ),周(zhōu )人(rén )所(suǒ )耻(chǐ ),何(hé )往(wǎng )为(wéi ),祇(qí )取(qǔ )辱(rǔ )耳(ěr )。”遂(suí )还(hái ),俱(jù )让(ràng )而(ér )去(qù )。诸(zhū )侯(hóu )闻(wén )之(zhī ),曰(yuē )“西(xī )伯(bó )盖(gài )受(shòu )命(mìng )之(zhī )君(jūn )”。

明(míng )年(nián ),伐(fá )犬(quǎn )戎(róng )。明(míng )年(nián ),伐(fá )密(mì )须(xū )。明(míng )年(nián ),败(bài )耆(qí )国(guó )。殷(yīn )之(zhī )祖(zǔ )伊(yī )闻(wén )之(zhī ),惧(jù ),以(yǐ )告(gào )帝(dì )纣(zhòu )。纣(zhòu )曰(yuē ):“不(bú )有(yǒu )天(tiān )命(mìng )乎(hū )?是(shì )何(hé )能(néng )为(wéi )!”明(míng )年(nián ),伐(fá )邘(yú )。明(míng )年(nián ),伐(fá )崇(chóng )侯(hóu )虎(hǔ )。而(ér )作(zuò )丰(fēng )邑(yì ),自(zì )岐(qí )下(xià )而(ér )徙(xǐ )都(dōu )丰(fēng )。明(míng )年(nián ),西(xī )伯(bó )崩(bēng ),太(tài )子(zǐ )发(fā )立(lì ),是(shì )为(wéi )武(wǔ )王(wáng )。

西(xī )伯(bó )盖(gài )即(jí )位(wèi )五(wǔ )十(shí )年(nián )。其(qí )囚(qiú )羑(yǒu )里(lǐ ),盖(gài )益(yì )易(yì )之(zhī )八(bā )卦(guà )为(wéi )六(liù )十(shí )四(sì )卦(guà )。诗(shī )人(rén )道(dào )西(xī )伯(bó ),盖(gài )受(shòu )命(mìng )之(zhī )年(nián )称(chēng )王(wáng )而(ér )断(duàn )虞(yú )芮(ruì )之(zhī )讼(sòng )。後(hòu )十(shí )年(nián )而(ér )崩(bēng ),谥(shì )为(wéi )文(wén )王(wáng )。改(gǎi )法(fǎ )度(dù ),制(zhì )正(zhèng )朔(shuò )矣(yǐ )。追(zhuī )尊(zūn )古(gǔ )公(gōng )为(wéi )太(tài )王(wáng ),公(gōng )季(jì )为(wéi )王(wáng )季(jì ):盖(gài )王(wáng )瑞(ruì )自(zì )太(tài )王(wáng )兴(xìng )。

武(wǔ )王(wáng )即(jí )位(wèi ),太(tài )公(gōng )望(wàng )为(wéi )师(shī ),周(zhōu )公(gōng )旦(dàn )为(wéi )辅(fǔ ),召(zhào )公(gōng )、毕(bì )公(gōng )之(zhī )徒(tú )左(zuǒ )右(yòu )王(wáng ),师(shī )脩(yǒu )文(wén )王(wáng )绪(xù )业(yè )。

九(jiǔ )年(nián ),武(wǔ )王(wáng )上(shàng )祭(jì )于(yú )毕(bì )。东(dōng )观(guān )兵(bīng ),至(zhì )于(yú )盟(méng )津(jīn )。为(wéi )文(wén )王(wáng )木(mù )主(zhǔ ),载(zǎi )以(yǐ )车(chē ),中(zhōng )军(jūn )。武(wǔ )王(wáng )自(zì )称(chēng )太(tài )子(zǐ )发(fā ),言(yán )奉(fèng )文(wén )王(wáng )以(yǐ )伐(fá ),不(bú )敢(gǎn )自(zì )专(zhuān )。乃(nǎi )告(gào )司(sī )马(mǎ )、司(sī )徒(tú )、司(sī )空(kōng )、诸(zhū )节(jiē ):“齐(qí )栗(lì ),信(xìn )哉(zāi )!予(yǔ )无(wú )知(zhī ),以(yǐ )先(xiān )祖(zǔ )有(yǒu )德(dé )臣(chén ),小(xiǎo )子(zǐ )受(shòu )先(xiān )功(gōng ),毕(bì )立(lì )赏(shǎng )罚(fá ),以(yǐ )定(dìng )其(qí )功(gōng )。”遂(suí )兴(xìng )师(shī )。师(shī )尚(shàng )父(fù )号(hào )曰(yuē ):“总(zǒng )尔(ěr )众(zhòng )庶(shù ),与(yǔ )尔(ěr )舟(zhōu )楫(jí ),後(hòu )至(zhì )者(zhě )斩(zhǎn )。”武(wǔ )王(wáng )渡(dù )河(hé ),中(zhōng )流(liú ),白(bái )鱼(yú )跃(yuè )入(rù )王(wáng )舟(zhōu )中(zhōng ),武(wǔ )王(wáng )俯(fǔ )取(qǔ )以(yǐ )祭(jì )。既(jì )渡(dù ),有(yǒu )火(huǒ )自(zì )上(shàng )复(fù )于(yú )下(xià ),至(zhì )于(yú )王(wáng )屋(wū ),流(liú )为(wéi )乌(wū ),其(qí )色(sè )赤(chì ),其(qí )声(shēng )魄(pò )云(yún )。是(shì )时(shí ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )期(qī )而(ér )会(huì )盟(méng )津(jīn )者(zhě )八(bā )百(bǎi )诸(zhū )侯(hóu )。诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )曰(yuē ):“纣(zhòu )可(kě )伐(fá )矣(yǐ )。”武(wǔ )王(wáng )曰(yuē ):“女(nǚ )未(wèi )知(zhī )天(tiān )命(mìng ),未(wèi )可(kě )也(yě )。”乃(nǎi )还(hái )师(shī )归(guī )。

居(jū )二(èr )年(nián ),闻(wén )纣(zhòu )昏(hūn )乱(luàn )暴(bào )虐(nuè )滋(zī )甚(shèn ),杀(shā )王(wáng )子(zǐ )比(bǐ )干(gàn ),囚(qiú )箕(jī )子(zǐ )。太(tài )师(shī )疵(cī )、少(shǎo )师(shī )彊(jiāng )抱(bào )其(qí )乐(lè )器(qì )而(ér )饹(le )周(zhōu )。於(yú )是(shì )武(wǔ )王(wáng )遍(biàn )告(gào )诸(zhū )侯(hóu )曰(yuē ):“殷(yīn )有(yǒu )重(zhòng )罪(zuì ),不(bú )可(kě )以(yǐ )不(bú )毕(bì )伐(fá )。”乃(nǎi )遵(zūn )文(wén )王(wáng ),遂(suí )率(lǜ )戎(róng )车(chē )三(sān )百(bǎi )乘(chéng ),虎(hǔ )贲(bēn )三(sān )千(qiān )人(rén ),甲(jiǎ )士(shì )四(sì )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )人(rén ),以(yǐ )东(dōng )伐(fá )纣(zhòu )。十(shí )一(yī )年(nián )十(shí )二(èr )月(yuè )戊(wù )午(wǔ ),师(shī )毕(bì )渡(dù )盟(méng )津(jīn ),诸(zhū )侯(hóu )咸(xián )会(huì )。曰(yuē ):“孳(zī )孳(zī )无(wú )怠(dài )!”武(wǔ )王(wáng )乃(nǎi )作(zuò )太(tài )誓(shì ),告(gào )于(yú )众(zhòng )庶(shù ):“今(jīn )殷(yīn )王(wáng )纣(zhòu )乃(nǎi )用(yòng )其(qí )妇(fù )人(rén )之(zhī )言(yán ),自(zì )绝(jué )于(yú )天(tiān ),毁(huǐ )坏(huài )其(qí )三(sān )正(zhèng ),离(lí )逷(tì )其(qí )王(wáng )父(fù )母(mǔ )弟(dì ),乃(nǎi )断(duàn )弃(qì )其(qí )先(xiān )祖(zǔ )之(zhī )乐(lè ),乃(nǎi )为(wéi )淫(yín )声(shēng ),用(yòng )变(biàn )乱(luàn )正(zhèng )声(shēng ),怡(yí )说(shuō )妇(fù )人(rén )。故(gù )今(jīn )予(yǔ )发(fā )维(wéi )共(gòng )行(háng )天(tiān )罚(fá )。勉(miǎn )哉(zāi )夫(fū )子(zǐ ),不(bú )可(kě )再(zài ),不(bú )可(kě )三(sān )!”

二(èr )月(yuè )甲(jiǎ )子(zǐ )昧(mèi )爽(shuǎng ),武(wǔ )王(wáng )朝(cháo )至(zhì )于(yú )商(shāng )郊(jiāo )牧(mù )野(yě ),乃(nǎi )誓(shì )。武(wǔ )王(wáng )左(zuǒ )杖(zhàng )黄(huáng )钺(yuè ),右(yòu )秉(bǐng )白(bái )旄(máo ),以(yǐ )麾(huī )。曰(yuē ):“远(yuǎn )矣(yǐ )西(xī )土(tǔ )之(zhī )人(rén )!”武(wǔ )王(wáng )曰(yuē ):“嗟(jiē )!我(wǒ )有(yǒu )国(guó )冢(zhǒng )君(jūn ),司(sī )徒(tú )、司(sī )马(mǎ )、司(sī )空(kōng ),亚(yà )旅(lǚ )、师(shī )氏(shì ),千(qiān )夫(fū )长(zhǎng )、百(bǎi )夫(fū )长(zhǎng ),及(jí )庸(yōng )、蜀(shǔ )、羌(qiāng )、髳(máo )、微(wēi )、纑(lú )、彭(péng )、濮(pú )人(rén ),称(chēng )尔(ěr )戈(gē ),比(bǐ )尔(ěr )干(gàn ),立(lì )尔(ěr )矛(máo ),予(yǔ )其(qí )誓(shì )。”王(wáng )曰(yuē ):“古(gǔ )人(rén )有(yǒu )言(yán )‘牝(pìn )鸡(jī )无(wú )晨(chén )。牝(pìn )鸡(jī )之(zhī )晨(chén ),惟(wéi )家(jiā )之(zhī )索(suǒ )’。今(jīn )殷(yīn )王(wáng )纣(zhòu )维(wéi )妇(fù )人(rén )言(yán )是(shì )用(yòng ),自(zì )弃(qì )其(qí )先(xiān )祖(zǔ )肆(sì )祀(sì )不(bú )答(dá ),昬(hūn )弃(qì )其(qí )家(jiā )国(guó ),遗(yí )其(qí )王(wáng )父(fù )母(mǔ )弟(dì )不(bú )用(yòng ),乃(nǎi )维(wéi )四(sì )方(fāng )之(zhī )多(duō )罪(zuì )逋(bū )逃(táo )是(shì )崇(chóng )是(shì )长(zhǎng ),是(shì )信(xìn )是(shì )使(shǐ ),俾(bǐ )暴(bào )虐(nuè )于(yú )百(bǎi )姓(xìng ),以(yǐ )奸(jiān )轨(guǐ )于(yú )商(shāng )国(guó )。今(jīn )予(yǔ )发(fā )维(wéi )共(gòng )行(háng )天(tiān )之(zhī )罚(fá )。今(jīn )日(rì )之(zhī )事(shì ),不(bú )过(guò )六(liù )步(bù )七(qī )步(bù ),乃(nǎi )止(zhǐ )齐(qí )焉(yān ),夫(fū )子(zǐ )勉(miǎn )哉(zāi )!不(bú )过(guò )於(yú )四(sì )伐(fá )五(wǔ )伐(fá )六(liù )伐(fá )七(qī )伐(fá ),乃(nǎi )止(zhǐ )齐(qí )焉(yān ),勉(miǎn )哉(zāi )夫(fū )子(zǐ )!尚(shàng )桓(huán )桓(huán ),如(rú )虎(hǔ )如(rú )罴(pí ),如(rú )豺(chái )如(rú )离(lí ),于(yú )商(shāng )郊(jiāo ),不(bú )御(yù )克(kè )饹(le ),以(yǐ )役(yì )西(xī )土(tǔ ),勉(miǎn )哉(zāi )夫(fū )子(zǐ )!尔(ěr )所(suǒ )不(bú )勉(miǎn ),其(qí )于(yú )尔(ěr )身(shēn )有(yǒu )戮(lù )。”誓(shì )已(yǐ ),诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )会(huì )者(zhě )车(chē )四(sì )千(qiān )乘(chéng ),陈(chén )师(shī )牧(mù )野(yě )。

帝(dì )纣(zhòu )闻(wén )武(wǔ )王(wáng )来(lái ),亦(yì )发(fā )兵(bīng )七(qī )十(shí )万(wàn )人(rén )距(jù )武(wǔ )王(wáng )。武(wǔ )王(wáng )使(shǐ )师(shī )尚(shàng )父(fù )与(yǔ )百(bǎi )夫(fū )致(zhì )师(shī ),以(yǐ )大(dà )卒(zú )驰(chí )帝(dì )纣(zhòu )师(shī )。纣(zhòu )师(shī )虽(suī )众(zhòng ),皆(jiē )无(wú )战(zhàn )之(zhī )心(xīn ),心(xīn )欲(yù )武(wǔ )王(wáng )亟(jí )入(rù )。纣(zhòu )师(shī )皆(jiē )倒(dǎo )兵(bīng )以(yǐ )战(zhàn ),以(yǐ )开(kāi )武(wǔ )王(wáng )。武(wǔ )王(wáng )驰(chí )之(zhī ),纣(zhòu )兵(bīng )皆(jiē )崩(bēng )畔(pàn )纣(zhòu )。纣(zhòu )走(zǒu ),反(fǎn )入(rù )登(dēng )于(yú )鹿(lù )台(tái )之(zhī )上(shàng ),蒙(méng )衣(yī )其(qí )殊(shū )玉(yù ),自(zì )燔(fán )于(yú )火(huǒ )而(ér )死(sǐ )。武(wǔ )王(wáng )持(chí )大(dà )白(bái )旗(qí )以(yǐ )麾(huī )诸(zhū )侯(hóu ),诸(zhū )侯(hóu )毕(bì )拜(bài )武(wǔ )王(wáng ),武(wǔ )王(wáng )乃(nǎi )揖(yī )诸(zhū )侯(hóu ),诸(zhū )侯(hóu )毕(bì )从(cóng )。武(wǔ )王(wáng )至(zhì )商(shāng )国(guó ),商(shāng )国(guó )百(bǎi )姓(xìng )咸(xián )待(dài )於(yú )郊(jiāo )。於(yú )是(shì )武(wǔ )王(wáng )使(shǐ )群(qún )臣(chén )告(gào )语(yǔ )商(shāng )百(bǎi )姓(xìng )曰(yuē ):“上(shàng )天(tiān )降(jiàng )休(xiū )!”商(shāng )人(rén )皆(jiē )再(zài )拜(bài )稽(jī )首(shǒu ),武(wǔ )王(wáng )亦(yì )答(dá )拜(bài )。遂(suí )入(rù ),至(zhì )纣(zhòu )死(sǐ )所(suǒ )。武(wǔ )王(wáng )自(zì )射(shè )之(zhī ),三(sān )发(fā )而(ér )后(hòu )下(xià )车(chē ),以(yǐ )轻(qīng )剑(jiàn )击(jī )之(zhī ),以(yǐ )黄(huáng )钺(yuè )斩(zhǎn )纣(zhòu )头(tóu ),县(xiàn )大(dà )白(bái )之(zhī )旗(qí )。已(yǐ )而(ér )至(zhì )纣(zhòu )之(zhī )嬖(bì )妾(qiè )二(èr )女(nǚ ),二(èr )女(nǚ )皆(jiē )经(jīng )自(zì )杀(shā )。武(wǔ )王(wáng )又(yòu )射(shè )三(sān )发(fā ),击(jī )以(yǐ )剑(jiàn ),斩(zhǎn )以(yǐ )玄(xuán )钺(yuè ),县(xiàn )其(qí )头(tóu )小(xiǎo )白(bái )之(zhī )旗(qí )。武(wǔ )王(wáng )已(yǐ )乃(nǎi )出(chū )复(fù )军(jūn )。

其(qí )明(míng )日(rì ),除(chú )道(dào ),脩(yǒu )社(shè )及(jí )商(shāng )纣(zhòu )宫(gōng )。及(jí )期(qī ),百(bǎi )夫(fū )荷(hé )罕(hǎn )旗(qí )以(yǐ )先(xiān )驱(qū )。武(wǔ )王(wáng )弟(dì )叔(shū )振(zhèn )铎(duó )奉(fèng )陈(chén )常(cháng )车(chē ),周(zhōu )公(gōng )旦(dàn )把(bǎ )大(dà )钺(yuè ),毕(bì )公(gōng )把(bǎ )小(xiǎo )钺(yuè ),以(yǐ )夹(jiá )武(wǔ )王(wáng )。散(sàn )宜(yí )生(shēng )、太(tài )颠(diān )、闳(hóng )夭(yāo )皆(jiē )执(zhí )剑(jiàn )以(yǐ )卫(wèi )武(wǔ )王(wáng )。既(jì )入(rù ),立(lì )于(yú )社(shè )南(nán )大(dà )卒(zú )之(zhī )左(zuǒ ),右(yòu )毕(bì )从(cóng )。毛(máo )叔(shū )郑(zhèng )奉(fèng )明(míng )水(shuǐ ),卫(wèi )康(kāng )叔(shū )封(fēng )布(bù )兹(zī ),召(zhào )公(gōng )奭(shì )赞(zàn )采(cǎi ),师(shī )尚(shàng )父(fù )牵(qiān )牲(shēng )。尹(yǐn )佚(yì )筴(jiā )祝(zhù )曰(yuē ):“殷(yīn )之(zhī )末(mò )孙(sūn )季(jì )纣(zhòu ),殄(tiǎn )废(fèi )先(xiān )王(wáng )明(míng )德(dé ),侮(wǔ )蔑(miè )神(shén )祇(qí )不(bú )祀(sì ),昏(hūn )暴(bào )商(shāng )邑(yì )百(bǎi )姓(xìng ),其(qí )章(zhāng )显(xiǎn )闻(wén )于(yú )天(tiān )皇(huáng )上(shàng )帝(dì )。”於(yú )是(shì )武(wǔ )王(wáng )再(zài )拜(bài )稽(jī )首(shǒu ),曰(yuē ):“膺(yīng )更(gèng )大(dà )命(mìng ),革(gé )殷(yīn ),受(shòu )天(tiān )明(míng )命(mìng )。”武(wǔ )王(wáng )又(yòu )再(zài )拜(bài )稽(jī )首(shǒu ),乃(nǎi )出(chū )。

封(fēng )商(shāng )纣(zhòu )子(zǐ )禄(lù )父(fù )殷(yīn )之(zhī )馀(yú )民(mín )。武(wǔ )王(wáng )为(wéi )殷(yīn )初(chū )定(dìng )未(wèi )集(jí ),乃(nǎi )使(shǐ )其(qí )弟(dì )管(guǎn )叔(shū )鲜(xiān )、蔡(cài )叔(shū )度(dù )相(xiàng )禄(lù )父(fù )治(zhì )殷(yīn )。已(yǐ )而(ér )命(mìng )召(zhào )公(gōng )释(shì )箕(jī )子(zǐ )之(zhī )囚(qiú )。命(mìng )毕(bì )公(gōng )释(shì )百(bǎi )姓(xìng )之(zhī )囚(qiú ),表(biǎo )商(shāng )容(róng )之(zhī )闾(lǘ )。命(mìng )南(nán )宫(gōng )括(kuò )散(sàn )鹿(lù )台(tái )之(zhī )财(cái ),发(fā )钜(jù )桥(qiáo )之(zhī )粟(sù ),以(yǐ )振(zhèn )贫(pín )弱(ruò )萌(méng )隶(lì )。命(mìng )南(nán )宫(gōng )括(kuò )、史(shǐ )佚(yì )展(zhǎn )九(jiǔ )鼎(dǐng )保(bǎo )玉(yù )。命(mìng )闳(hóng )夭(yāo )封(fēng )比(bǐ )干(gàn )之(zhī )墓(mù )。命(mìng )宗(zōng )祝(zhù )享(xiǎng )祠(cí )于(yú )军(jūn )。乃(nǎi )罢(bà )兵(bīng )西(xī )归(guī )。行(háng )狩(shòu ),记(jì )政(zhèng )事(shì ),作(zuò )武(wǔ )成(chéng )。封(fēng )诸(zhū )侯(hóu ),班(bān )赐(cì )宗(zōng )彝(yí ),作(zuò )分(fèn )殷(yīn )之(zhī )器(qì )物(wù )。武(wǔ )王(wáng )追(zhuī )思(sī )先(xiān )圣(shèng )王(wáng ),乃(nǎi )襃(bāo )封(fēng )神(shén )农(nóng )之(zhī )後(hòu )於(yú )焦(jiāo ),黄(huáng )帝(dì )之(zhī )後(hòu )於(yú )祝(zhù ),帝(dì )尧(yáo )之(zhī )後(hòu )於(yú )蓟(jì ),帝(dì )舜(shùn )之(zhī )後(hòu )於(yú )陈(chén ),大(dà )禹(yǔ )之(zhī )後(hòu )於(yú )杞(qǐ )。於(yú )是(shì )封(fēng )功(gōng )臣(chén )谋(móu )士(shì ),而(ér )师(shī )尚(shàng )父(fù )为(wéi )首(shǒu )封(fēng )。封(fēng )尚(shàng )父(fù )於(yú )营(yíng )丘(qiū ),曰(yuē )齐(qí )。封(fēng )其(qí )弟(dì )周(zhōu )公(gōng )旦(dàn )於(yú )曲(qǔ )阜(fù ),曰(yuē )鲁(lǔ )。封(fēng )召(zhào )公(gōng )奭(shì )於(yú )燕(yàn )。封(fēng )弟(dì )叔(shū )鲜(xiān )於(yú )管(guǎn ),弟(dì )叔(shū )度(dù )於(yú )蔡(cài )。馀(yú )各(gè )以(yǐ )次(cì )受(shòu )封(fēng )。

武(wǔ )王(wáng )徵(zhēng )九(jiǔ )牧(mù )之(zhī )君(jūn ),登(dēng )豳(bīn )之(zhī )阜(fù ),以(yǐ )望(wàng )商(shāng )邑(yì )。武(wǔ )王(wáng )至(zhì )于(yú )周(zhōu ),自(zì )夜(yè )不(bú )寐(mèi )。周(zhōu )公(gōng )旦(dàn )即(jí )王(wáng )所(suǒ ),曰(yuē ):“曷(hé )为(wéi )不(bú )寐(mèi )?”王(wáng )曰(yuē ):“告(gào )女(nǚ ):维(wéi )天(tiān )不(bú )飨(xiǎng )殷(yīn ),自(zì )发(fā )未(wèi )生(shēng )於(yú )今(jīn )六(liù )十(shí )年(nián ),麋(mí )鹿(lù )在(zài )牧(mù ),蜚(fēi )鸿(hóng )满(mǎn )野(yě )。天(tiān )不(bú )享(xiǎng )殷(yīn ),乃(nǎi )今(jīn )有(yǒu )成(chéng )。维(wéi )天(tiān )建(jiàn )殷(yīn ),其(qí )登(dēng )名(míng )民(mín )三(sān )百(bǎi )六(liù )十(shí )夫(fū ),不(bú )显(xiǎn )亦(yì )不(bú )宾(bīn )灭(miè ),以(yǐ )至(zhì )今(jīn )。我(wǒ )未(wèi )定(dìng )天(tiān )保(bǎo ),何(hé )暇(xiá )寐(mèi )!”王(wáng )曰(yuē ):“定(dìng )天(tiān )保(bǎo ),依(yī )天(tiān )室(shì ),悉(xī )求(qiú )夫(fū )恶(è ),贬(biǎn )从(cóng )殷(yīn )王(wáng )受(shòu )。日(rì )夜(yè )劳(láo )来(lái )定(dìng )我(wǒ )西(xī )土(tǔ ),我(wǒ )维(wéi )显(xiǎn )服(fú ),及(jí )德(dé )方(fāng )明(míng )。自(zì )洛(luò )汭(tūn )延(yán )于(yú )伊(yī )汭(tūn ),居(jū )易(yì )毋(wú )固(gù ),其(qí )有(yǒu )夏(xià )之(zhī )居(jū )。我(wǒ )南(nán )望(wàng )三(sān )涂(tú ),北(běi )望(wàng )岳(yuè )鄙(bǐ ),顾(gù )詹(zhān )有(yǒu )河(hé ),粤(yuè )詹(zhān )雒(luò )、伊(yī ),毋(wú )远(yuǎn )天(tiān )室(shì )。”营(yíng )周(zhōu )居(jū )于(yú )雒(luò )邑(yì )而(ér )後(hòu )去(qù )。纵(zòng )马(mǎ )於(yú )华(huá )山(shān )之(zhī )阳(yáng ),放(fàng )牛(niú )於(yú )桃(táo )林(lín )之(zhī )虚(xū );偃(yǎn )干(gàn )戈(gē ),振(zhèn )兵(bīng )释(shì )旅(lǚ ):示(shì )天(tiān )下(xià )不(bú )复(fù )用(yòng )也(yě )。

武(wǔ )王(wáng )已(yǐ )克(kè )殷(yīn ),後(hòu )二(èr )年(nián ),问(wèn )箕(jī )子(zǐ )殷(yīn )所(suǒ )以(yǐ )亡(wáng )。箕(jī )子(zǐ )不(bú )忍(rěn )言(yán )殷(yīn )恶(è ),以(yǐ )存(cún )亡(wáng )国(guó )宜(yí )告(gào )。武(wǔ )王(wáng )亦(yì )丑(chǒu ),故(gù )问(wèn )以(yǐ )天(tiān )道(dào )。

武(wǔ )王(wáng )病(bìng )。天(tiān )下(xià )未(wèi )集(jí ),群(qún )公(gōng )惧(jù ),穆(mù )卜(bo ),周(zhōu )公(gōng )乃(nǎi )祓(fú )斋(zhāi ),自(zì )为(wéi )质(zhì ),欲(yù )代(dài )武(wǔ )王(wáng ),武(wǔ )王(wáng )有(yǒu )瘳(chōu )。後(hòu )而(ér )崩(bēng ),太(tài )子(zǐ )诵(sòng )代(dài )立(lì ),是(shì )为(wéi )成(chéng )王(wáng )。

成(chéng )王(wáng )少(shǎo ),周(zhōu )初(chū )定(dìng )天(tiān )下(xià ),周(zhōu )公(gōng )恐(kǒng )诸(zhū )侯(hóu )畔(pàn )周(zhōu ),公(gōng )乃(nǎi )摄(shè )行(háng )政(zhèng )当(dāng )国(guó )。管(guǎn )叔(shū )、蔡(cài )叔(shū )群(qún )弟(dì )疑(yí )周(zhōu )公(gōng ),与(yǔ )武(wǔ )庚(gēng )作(zuò )乱(luàn ),畔(pàn )周(zhōu )。周(zhōu )公(gōng )奉(fèng )成(chéng )王(wáng )命(mìng ),伐(fá )诛(zhū )武(wǔ )庚(gēng )、管(guǎn )叔(shū ),放(fàng )蔡(cài )叔(shū )。以(yǐ )微(wēi )子(zǐ )开(kāi )代(dài )殷(yīn )後(hòu ),国(guó )於(yú )宋(sòng )。颇(pō )收(shōu )殷(yīn )馀(yú )民(mín ),以(yǐ )封(fēng )武(wǔ )王(wáng )少(shǎo )弟(dì )封(fēng )为(wéi )卫(wèi )康(kāng )叔(shū )。晋(jìn )唐(táng )叔(shū )得(dé )嘉(jiā )穀(yù ),献(xiàn )之(zhī )成(chéng )王(wáng ),成(chéng )王(wáng )以(yǐ )归(guī )周(zhōu )公(gōng )于(yú )兵(bīng )所(suǒ )。周(zhōu )公(gōng )受(shòu )禾(hé )东(dōng )土(tǔ ),鲁(lǔ )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )命(mìng )。初(chū ),管(guǎn )、蔡(cài )畔(pàn )周(zhōu ),周(zhōu )公(gōng )讨(tǎo )之(zhī ),三(sān )年(nián )而(ér )毕(bì )定(dìng ),故(gù )初(chū )作(zuò )大(dà )诰(gào ),次(cì )作(zuò )微(wēi )子(zǐ )之(zhī )命(mìng ),次(cì )归(guī )禾(hé ),次(cì )嘉(jiā )禾(hé ),次(cì )康(kāng )诰(gào )、酒(jiǔ )诰(gào )、梓(zǐ )材(cái ),其(qí )事(shì )在(zài )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )篇(piān )。周(zhōu )公(gōng )行(háng )政(zhèng )七(qī )年(nián ),成(chéng )王(wáng )长(zhǎng ),周(zhōu )公(gōng )反(fǎn )政(zhèng )成(chéng )王(wáng ),北(běi )面(miàn )就(jiù )群(qún )臣(chén )之(zhī )位(wèi )。

成(chéng )王(wáng )在(zài )丰(fēng ),使(shǐ )召(zhào )公(gōng )复(fù )营(yíng )洛(luò )邑(yì ),如(rú )武(wǔ )王(wáng )之(zhī )意(yì )。周(zhōu )公(gōng )复(fù )卜(bo )申(shēn )视(shì ),卒(zú )营(yíng )筑(zhù ),居(jū )九(jiǔ )鼎(dǐng )焉(yān )。曰(yuē ):“此(cǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )中(zhōng ),四(sì )方(fāng )入(rù )贡(gòng )道(dào )里(lǐ )均(jūn )。”作(zuò )召(zhào )诰(gào )、洛(luò )诰(gào )。成(chéng )王(wáng )既(jì )迁(qiān )殷(yīn )遗(yí )民(mín ),周(zhōu )公(gōng )以(yǐ )王(wáng )命(mìng )告(gào ),作(zuò )多(duō )士(shì )、无(wú )佚(yì )。召(zhào )公(gōng )为(wéi )保(bǎo ),周(zhōu )公(gōng )为(wéi )师(shī ),东(dōng )伐(fá )淮(huái )夷(yí ),残(cán )奄(yǎn ),迁(qiān )其(qí )君(jūn )薄(báo )姑(gū )。成(chéng )王(wáng )自(zì )奄(yǎn )归(guī ),在(zài )宗(zōng )周(zhōu ),作(zuò )多(duō )方(fāng )。既(jì )绌(chù )殷(yīn )命(mìng ),袭(xí )淮(huái )夷(yí ),归(guī )在(zài )丰(fēng ),作(zuò )周(zhōu )官(guān )。兴(xìng )正(zhèng )礼(lǐ )乐(lè ),度(dù )制(zhì )於(yú )是(shì )改(gǎi ),而(ér )民(mín )和(hé )睦(mù ),颂(sòng )声(shēng )兴(xìng )。成(chéng )王(wáng )既(jì )伐(fá )东(dōng )夷(yí ),息(xī )慎(shèn )来(lái )贺(hè ),王(wáng )赐(cì )荣(róng )伯(bó )作(zuò )贿(huì )息(xī )慎(shèn )之(zhī )命(mìng )。

成(chéng )王(wáng )将(jiāng )崩(bēng ),惧(jù )太(tài )子(zǐ )钊(zhāo )之(zhī )不(bú )任(rèn ),乃(nǎi )命(mìng )召(zhào )公(gōng )、毕(bì )公(gōng )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu )以(yǐ )相(xiàng )太(tài )子(zǐ )而(ér )立(lì )之(zhī )。成(chéng )王(wáng )既(jì )崩(bēng ),二(èr )公(gōng )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu ),以(yǐ )太(tài )子(zǐ )钊(zhāo )见(jiàn )於(yú )先(xiān )王(wáng )庙(miào ),申(shēn )告(gào )以(yǐ )文(wén )王(wáng )、武(wǔ )王(wáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )王(wáng )业(yè )之(zhī )不(bú )易(yì ),务(wù )在(zài )节(jiē )俭(jiǎn ),毋(wú )多(duō )欲(yù ),以(yǐ )笃(dǔ )信(xìn )临(lín )之(zhī ),作(zuò )顾(gù )命(mìng )。太(tài )子(zǐ )钊(zhāo )遂(suí )立(lì ),是(shì )为(wéi )康(kāng )王(wáng )。康(kāng )王(wáng )即(jí )位(wèi ),遍(biàn )告(gào )诸(zhū )侯(hóu ),宣(xuān )告(gào )以(yǐ )文(wén )武(wǔ )之(zhī )业(yè )以(yǐ )申(shēn )之(zhī ),作(zuò )康(kāng )诰(gào )。故(gù )成(chéng )康(kāng )之(zhī )际(jì ),天(tiān )下(xià )安(ān )宁(níng ),刑(xíng )错(cuò )四(sì )十(shí )馀(yú )年(nián )不(bú )用(yòng )。康(kāng )王(wáng )命(mìng )作(zuò )策(cè )毕(bì )公(gōng )分(fèn )居(jū )里(lǐ ),成(chéng )周(zhōu )郊(jiāo ),作(zuò )毕(bì )命(mìng )。

康(kāng )王(wáng )卒(zú ),子(zǐ )昭(zhāo )王(wáng )瑕(xiá )立(lì )。昭(zhāo )王(wáng )之(zhī )时(shí ),王(wáng )道(dào )微(wēi )缺(quē )。昭(zhāo )王(wáng )南(nán )巡(xún )狩(shòu )不(bú )返(fǎn ),卒(zú )於(yú )江(jiāng )上(shàng )。其(qí )卒(zú )不(bú )赴(fù )告(gào ),讳(huì )之(zhī )也(yě )。立(lì )昭(zhāo )王(wáng )子(zǐ )满(mǎn ),是(shì )为(wéi )穆(mù )王(wáng )。穆(mù )王(wáng )即(jí )位(wèi ),春(chūn )秋(qiū )已(yǐ )五(wǔ )十(shí )矣(yǐ )。王(wáng )道(dào )衰(shuāi )微(wēi ),穆(mù )王(wáng )闵(mǐn )文(wén )武(wǔ )之(zhī )道(dào )缺(quē ),乃(nǎi )命(mìng )伯(bó )申(shēn )诫(jiè )太(tài )仆(pú )国(guó )之(zhī )政(zhèng ),作(zuò )命(mìng )。复(fù )宁(níng )。

穆(mù )王(wáng )将(jiāng )征(zhēng )犬(quǎn )戎(róng ),祭(jì )公(gōng )谋(móu )父(fù )谏(jiàn )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。先(xiān )王(wáng )燿(shuò )德(dé )不(bú )观(guān )兵(bīng )。夫(fū )兵(bīng )戢(jí )而(ér )时(shí )动(dòng ),动(dòng )则(zé )威(wēi ),观(guān )则(zé )玩(wán ),玩(wán )则(zé )无(wú )震(zhèn )。是(shì )故(gù )周(zhōu )文(wén )公(gōng )之(zhī )颂(sòng )曰(yuē ):‘载(zǎi )戢(jí )干(gàn )戈(gē ),载(zǎi )櫜(gāo )弓(gōng )矢(shǐ ),我(wǒ )求(qiú )懿(yì )德(dé ),肆(sì )于(yú )时(shí )夏(xià ),允(yǔn )王(wáng )保(bǎo )之(zhī )。’先(xiān )王(wáng )之(zhī )於(yú )民(mín )也(yě ),茂(mào )正(zhèng )其(qí )德(dé )而(ér )厚(hòu )其(qí )性(xìng ),阜(fù )其(qí )财(cái )求(qiú )而(ér )利(lì )其(qí )器(qì )用(yòng ),明(míng )利(lì )害(hài )之(zhī )乡(xiāng ),以(yǐ )文(wén )脩(yǒu )之(zhī ),使(shǐ )之(zhī )务(wù )利(lì )而(ér )辟(pì )害(hài ),怀(huái )德(dé )而(ér )畏(wèi )威(wēi ),故(gù )能(néng )保(bǎo )世(shì )以(yǐ )滋(zī )大(dà )。昔(xī )我(wǒ )先(xiān )王(wáng )世(shì )后(hòu )稷(jì )以(yǐ )服(fú )事(shì )虞(yú )、夏(xià )。及(jí )夏(xià )之(zhī )衰(shuāi )也(yě ),弃(qì )稷(jì )不(bú )务(wù ),我(wǒ )先(xiān )王(wáng )不(bú )窋(kū )用(yòng )失(shī )其(qí )官(guān ),而(ér )自(zì )窜(cuàn )於(yú )戎(róng )狄(dí )之(zhī )间(jiān )。不(bú )敢(gǎn )怠(dài )业(yè ),时(shí )序(xù )其(qí )德(dé ),遵(zūn )脩(yǒu )其(qí )绪(xù ),脩(yǒu )其(qí )训(xùn )典(diǎn ),朝(cháo )夕(xī )恪(kè )勤(qín ),守(shǒu )以(yǐ )敦(dūn )笃(dǔ ),奉(fèng )以(yǐ )忠(zhōng )信(xìn )。奕(yì )世(shì )载(zǎi )德(dé ),不(bú )忝(tiǎn )前(qián )人(rén )。至(zhì )于(yú )文(wén )王(wáng )、武(wǔ )王(wáng ),昭(zhāo )前(qián )之(zhī )光(guāng )明(míng )而(ér )加(jiā )之(zhī )以(yǐ )慈(cí )和(hé ),事(shì )神(shén )保(bǎo )民(mín ),无(wú )不(bú )欣(xīn )喜(xǐ )。商(shāng )王(wáng )帝(dì )辛(xīn )大(dà )恶(è )于(yú )民(mín ),庶(shù )民(mín )不(bú )忍(rěn ),载(zǎi )武(wǔ )王(wáng ),以(yǐ )致(zhì )戎(róng )于(yú )商(shāng )牧(mù )。是(shì )故(gù )先(xiān )王(wáng )非(fēi )务(wù )武(wǔ )也(yě ),劝(quàn )恤(xù )民(mín )隐(yǐn )而(ér )除(chú )其(qí )害(hài )也(yě )。夫(fū )先(xiān )王(wáng )之(zhī )制(zhì ),邦(bāng )内(nèi )甸(diàn )服(fú ),邦(bāng )外(wài )侯(hóu )服(fú ),侯(hóu )卫(wèi )宾(bīn )服(fú ),夷(yí )蛮(mán )要(yào )服(fú ),戎(róng )翟(zhái )荒(huāng )服(fú )。甸(diàn )服(fú )者(zhě )祭(jì ),侯(hóu )服(fú )者(zhě )祀(sì ),宾(bīn )服(fú )者(zhě )享(xiǎng ),要(yào )服(fú )者(zhě )贡(gòng ),荒(huāng )服(fú )者(zhě )王(wáng )。日(rì )祭(jì ),月(yuè )祀(sì ),时(shí )享(xiǎng ),岁(suì )贡(gòng ),终(zhōng )王(wáng )。先(xiān )王(wáng )之(zhī )顺(shùn )祀(sì )也(yě ),有(yǒu )不(bú )祭(jì )则(zé )脩(yǒu )意(yì ),有(yǒu )不(bú )祀(sì )则(zé )脩(yǒu )言(yán ),有(yǒu )不(bú )享(xiǎng )则(zé )脩(yǒu )文(wén ),有(yǒu )不(bú )贡(gòng )则(zé )脩(yǒu )名(míng ),有(yǒu )不(bú )王(wáng )则(zé )脩(yǒu )德(dé ),序(xù )成(chéng )而(ér )有(yǒu )不(bú )至(zhì )则(zé )脩(yǒu )刑(xíng )。於(yú )是(shì )有(yǒu )刑(xíng )不(bú )祭(jì ),伐(fá )不(bú )祀(sì ),征(zhēng )不(bú )享(xiǎng ),让(ràng )不(bú )贡(gòng ),告(gào )不(bú )王(wáng )。於(yú )是(shì )有(yǒu )刑(xíng )罚(fá )之(zhī )辟(pì ),有(yǒu )攻(gōng )伐(fá )之(zhī )兵(bīng ),有(yǒu )征(zhēng )讨(tǎo )之(zhī )备(bèi ),有(yǒu )威(wēi )让(ràng )之(zhī )命(mìng ),有(yǒu )文(wén )告(gào )之(zhī )辞(cí )。布(bù )令(lìng )陈(chén )辞(cí )而(ér )有(yǒu )不(bú )至(zhì ),则(zé )增(zēng )脩(yǒu )於(yú )德(dé ),无(wú )勤(qín )民(mín )於(yú )远(yuǎn )。是(shì )以(yǐ )近(jìn )无(wú )不(bú )听(tīng ),远(yuǎn )无(wú )不(bú )服(fú )。今(jīn )自(zì )大(dà )毕(bì )、伯(bó )士(shì )之(zhī )终(zhōng )也(yě ),犬(quǎn )戎(róng )氏(shì )以(yǐ )其(qí )职(zhí )来(lái )王(wáng ),天(tiān )子(zǐ )曰(yuē )‘予(yǔ )必(bì )以(yǐ )不(bú )享(xiǎng )征(zhēng )之(zhī ),且(qiě )观(guān )之(zhī )兵(bīng )’,无(wú )乃(nǎi )废(fèi )先(xiān )王(wáng )之(zhī )训(xùn ),而(ér )王(wáng )几(jǐ )顿(dùn )乎(hū )?吾(wú )闻(wén )犬(quǎn )戎(róng )树(shù )敦(dūn ),率(lǜ )旧(jiù )德(dé )而(ér )守(shǒu )终(zhōng )纯(chún )固(gù ),其(qí )有(yǒu )以(yǐ )御(yù )我(wǒ )矣(yǐ )。”王(wáng )遂(suí )征(zhēng )之(zhī ),得(dé )四(sì )白(bái )狼(láng )四(sì )白(bái )鹿(lù )以(yǐ )归(guī )。自(zì )是(shì )荒(huāng )服(fú )者(zhě )不(bú )至(zhì )。

诸(zhū )侯(hóu )有(yǒu )不(bú )睦(mù )者(zhě ),甫(fǔ )侯(hóu )言(yán )於(yú )王(wáng ),作(zuò )脩(yǒu )刑(xíng )辟(pì )。王(wáng )曰(yuē ):“吁(yù ),来(lái )!有(yǒu )国(guó )有(yǒu )土(tǔ ),告(gào )汝(rǔ )祥(xiáng )刑(xíng )。在(zài )今(jīn )尔(ěr )安(ān )百(bǎi )姓(xìng ),何(hé )择(zé )非(fēi )其(qí )人(rén ),何(hé )敬(jìng )非(fēi )其(qí )刑(xíng ),何(hé )居(jū )非(fēi )其(qí )宜(yí )与(yǔ )?两(liǎng )造(zào )具(jù )备(bèi ),师(shī )听(tīng )五(wǔ )辞(cí )。五(wǔ )辞(cí )简(jiǎn )信(xìn ),正(zhèng )於(yú )五(wǔ )刑(xíng )。五(wǔ )刑(xíng )不(bú )简(jiǎn ),正(zhèng )於(yú )五(wǔ )罚(fá )。五(wǔ )罚(fá )不(bú )服(fú ),正(zhèng )於(yú )五(wǔ )过(guò )。五(wǔ )过(guò )之(zhī )疵(cī ),官(guān )狱(yù )内(nèi )狱(yù ),阅(yuè )实(shí )其(qí )罪(zuì ),惟(wéi )钧(jūn )其(qí )过(guò )。五(wǔ )刑(xíng )之(zhī )疑(yí )有(yǒu )赦(shè ),五(wǔ )罚(fá )之(zhī )疑(yí )有(yǒu )赦(shè ),其(qí )审(shěn )克(kè )之(zhī )。简(jiǎn )信(xìn )有(yǒu )众(zhòng ),惟(wéi )讯(xùn )有(yǒu )稽(jī )。无(wú )简(jiǎn )不(bú )疑(yí ),共(gòng )严(yán )天(tiān )威(wēi )。黥(qíng )辟(pì )疑(yí )赦(shè ),其(qí )罚(fá )百(bǎi )率(lǜ ),阅(yuè )实(shí )其(qí )罪(zuì )。劓(yì )辟(pì )疑(yí )赦(shè ),其(qí )罚(fá )倍(bèi )洒(sǎ ),阅(yuè )实(shí )其(qí )罪(zuì )。膑(bìn )辟(pì )疑(yí )赦(shè ),其(qí )罚(fá )倍(bèi )差(chà ),阅(yuè )实(shí )其(qí )罪(zuì )。宫(gōng )辟(pì )疑(yí )赦(shè ),其(qí )罚(fá )五(wǔ )百(bǎi )率(lǜ ),阅(yuè )实(shí )其(qí )罪(zuì )。大(dà )辟(pì )疑(yí )赦(shè ),其(qí )罚(fá )千(qiān )率(lǜ ),阅(yuè )实(shí )其(qí )罪(zuì )。墨(mò )罚(fá )之(zhī )属(shǔ )千(qiān ),劓(yì )罚(fá )之(zhī )属(shǔ )千(qiān ),膑(bìn )罚(fá )之(zhī )属(shǔ )五(wǔ )百(bǎi ),宫(gōng )罚(fá )之(zhī )属(shǔ )三(sān )百(bǎi ),大(dà )辟(pì )之(zhī )罚(fá )其(qí )属(shǔ )二(èr )百(bǎi ):五(wǔ )刑(xíng )之(zhī )属(shǔ )三(sān )千(qiān )。”命(mìng )曰(yuē )甫(fǔ )刑(xíng )。

穆(mù )王(wáng )立(lì )五(wǔ )十(shí )五(wǔ )年(nián ),崩(bēng ),子(zǐ )共(gòng )王(wáng )繄(yī )扈(hù )立(lì )。共(gòng )王(wáng )游(yóu )於(yú )泾(jīng )上(shàng ),密(mì )康(kāng )公(gōng )从(cóng ),有(yǒu )三(sān )女(nǚ )饹(le )之(zhī )。其(qí )母(mǔ )曰(yuē ):“必(bì )致(zhì )之(zhī )王(wáng )。夫(fū )兽(shòu )三(sān )为(wéi )群(qún ),人(rén )三(sān )为(wéi )众(zhòng ),女(nǚ )三(sān )为(wéi )粲(càn )。王(wáng )田(tián )不(bú )取(qǔ )群(qún ),公(gōng )行(háng )不(bú )下(xià )众(zhòng ),王(wáng )御(yù )不(bú )参(cān )一(yī )族(zú )。夫(fū )粲(càn ),美(měi )之(zhī )物(wù )也(yě )。众(zhòng )以(yǐ )美(měi )物(wù )归(guī )女(nǚ ),而(ér )何(hé )德(dé )以(yǐ )堪(kān )之(zhī )?王(wáng )犹(yóu )不(bú )堪(kān ),况(kuàng )尔(ěr )之(zhī )小(xiǎo )丑(chǒu )乎(hū )!小(xiǎo )丑(chǒu )备(bèi )物(wù ),终(zhōng )必(bì )亡(wáng )。”康(kāng )公(gōng )不(bú )献(xiàn ),一(yī )年(nián ),共(gòng )王(wáng )灭(miè )密(mì )。共(gòng )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )懿(yì )王(wáng )畑(tián )立(lì )。懿(yì )王(wáng )之(zhī )时(shí ),王(wáng )室(shì )遂(suí )衰(shuāi ),诗(shī )人(rén )作(zuò )刺(cì )。

懿(yì )王(wáng )崩(bēng ),共(gòng )王(wáng )弟(dì )辟(pì )方(fāng )立(lì ),是(shì )为(wéi )孝(xiào )王(wáng )。孝(xiào )王(wáng )崩(bēng ),诸(zhū )侯(hóu )复(fù )立(lì )懿(yì )王(wáng )太(tài )子(zǐ )燮(xiè ),是(shì )为(wéi )夷(yí )王(wáng )。

夷(yí )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )厉(lì )王(wáng )胡(hú )立(lì )。厉(lì )王(wáng )即(jí )位(wèi )三(sān )十(shí )年(nián ),好(hǎo )利(lì ),近(jìn )荣(róng )夷(yí )公(gōng )。大(dà )夫(fū )芮(ruì )良(liáng )夫(fū )谏(jiàn )厉(lì )王(wáng )曰(yuē ):“王(wáng )室(shì )其(qí )将(jiāng )卑(bēi )乎(hū )?夫(fū )荣(róng )公(gōng )好(hǎo )专(zhuān )利(lì )而(ér )不(bú )知(zhī )大(dà )难(nán )。夫(fū )利(lì ),百(bǎi )物(wù )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )也(yě ),天(tiān )地(dì )之(zhī )所(suǒ )载(zǎi )也(yě ),而(ér )有(yǒu )专(zhuān )之(zhī ),其(qí )害(hài )多(duō )矣(yǐ )。天(tiān )地(dì )百(bǎi )物(wù )皆(jiē )将(jiāng )取(qǔ )焉(yān ),何(hé )可(kě )专(zhuān )也(yě )?所(suǒ )怒(nù )甚(shèn )多(duō ),不(bú )备(bèi )大(dà )难(nán )。以(yǐ )是(shì )教(jiāo )王(wáng ),王(wáng )其(qí )能(néng )久(jiǔ )乎(hū )?夫(fū )王(wáng )人(rén )者(zhě ),将(jiāng )导(dǎo )利(lì )而(ér )布(bù )之(zhī )上(shàng )下(xià )者(zhě )也(yě )。使(shǐ )神(shén )人(rén )百(bǎi )物(wù )无(wú )不(bú )得(dé )极(jí ),犹(yóu )日(rì )怵(chù )惕(tì )惧(jù )怨(yuàn )之(zhī )来(lái )也(yě )。故(gù )颂(sòng )曰(yuē )‘思(sī )文(wén )后(hòu )稷(jì ),克(kè )配(pèi )彼(bǐ )天(tiān ),立(lì )我(wǒ )蒸(zhēng )民(mín ),莫(mò )匪(fěi )尔(ěr )极(jí )’。大(dà )雅(yǎ )曰(yuē )‘陈(chén )锡(xī )载(zǎi )周(zhōu )’。是(shì )不(bú )布(bù )利(lì )而(ér )惧(jù )难(nán )乎(hū ),故(gù )能(néng )载(zǎi )周(zhōu )以(yǐ )至(zhì )于(yú )今(jīn )。今(jīn )王(wáng )学(xué )专(zhuān )利(lì ),其(qí )可(kě )乎(hū )?匹(pǐ )夫(fū )专(zhuān )利(lì ),犹(yóu )谓(wèi )之(zhī )盗(dào ),王(wáng )而(ér )行(háng )之(zhī ),其(qí )归(guī )鲜(xiān )矣(yǐ )。荣(róng )公(gōng )若(ruò )用(yòng ),周(zhōu )必(bì )败(bài )也(yě )。”厉(lì )王(wáng )不(bú )听(tīng ),卒(zú )以(yǐ )荣(róng )公(gōng )为(wéi )卿(qīng )士(shì ),用(yòng )事(shì )。

王(wáng )行(háng )暴(bào )虐(nuè )侈(chǐ )傲(ào ),国(guó )人(rén )谤(bàng )王(wáng )。召(zhào )公(gōng )谏(jiàn )曰(yuē ):“民(mín )不(bú )堪(kān )命(mìng )矣(yǐ )。”王(wáng )怒(nù ),得(dé )卫(wèi )巫(wū ),使(shǐ )监(jiān )谤(bàng )者(zhě ),以(yǐ )告(gào )则(zé )杀(shā )之(zhī )。其(qí )谤(bàng )鲜(xiān )矣(yǐ ),诸(zhū )侯(hóu )不(bú )朝(cháo )。三(sān )十(shí )四(sì )年(nián ),王(wáng )益(yì )严(yán ),国(guó )人(rén )莫(mò )敢(gǎn )言(yán ),道(dào )路(lù )以(yǐ )目(mù )。厉(lì )王(wáng )喜(xǐ ),告(gào )召(zhào )公(gōng )曰(yuē ):“吾(wú )能(néng )弭(mǐ )谤(bàng )矣(yǐ ),乃(nǎi )不(bú )敢(gǎn )言(yán )。”召(zhào )公(gōng )曰(yuē ):“是(shì )鄣(zhāng )之(zhī )也(yě )。防(fáng )民(mín )之(zhī )口(kǒu ),甚(shèn )於(yú )防(fáng )水(shuǐ )。水(shuǐ )壅(yōng )而(ér )溃(kuì ),伤(shāng )人(rén )必(bì )多(duō ),民(mín )亦(yì )如(rú )之(zhī )。是(shì )故(gù )为(wéi )水(shuǐ )者(zhě )决(jué )之(zhī )使(shǐ )导(dǎo ),为(wéi )民(mín )者(zhě )宣(xuān )之(zhī )使(shǐ )言(yán )。故(gù )天(tiān )子(zǐ )听(tīng )政(zhèng ),使(shǐ )公(gōng )卿(qīng )至(zhì )於(yú )列(liè )士(shì )献(xiàn )诗(shī ),瞽(gǔ )献(xiàn )曲(qǔ ),史(shǐ )献(xiàn )书(shū ),师(shī )箴(zhēn ),瞍(sǒu )赋(fù ),矇(měng )诵(sòng ),百(bǎi )工(gōng )谏(jiàn ),庶(shù )人(rén )传(chuán )语(yǔ ),近(jìn )臣(chén )尽(jìn )规(guī ),亲(qīn )戚(qī )补(bǔ )察(chá ),瞽(gǔ )史(shǐ )教(jiāo )诲(huì ),耆(qí )艾(ài )脩(yǒu )之(zhī ),而(ér )后(hòu )王(wáng )斟(zhēn )酌(zhuó )焉(yān ),是(shì )以(yǐ )事(shì )行(háng )而(ér )不(bú )悖(bèi )。民(mín )之(zhī )有(yǒu )口(kǒu )也(yě ),犹(yóu )土(tǔ )之(zhī )有(yǒu )山(shān )川(chuān )也(yě ),财(cái )用(yòng )於(yú )是(shì )乎(hū )出(chū ):犹(yóu )其(qí )有(yǒu )原(yuán )隰(xí )衍(yǎn )沃(wò )也(yě ),衣(yī )食(shí )於(yú )是(shì )乎(hū )生(shēng )。口(kǒu )之(zhī )宣(xuān )言(yán )也(yě ),善(shàn )败(bài )於(yú )是(shì )乎(hū )兴(xìng )。行(háng )善(shàn )而(ér )备(bèi )败(bài ),所(suǒ )以(yǐ )产(chǎn )财(cái )用(yòng )衣(yī )食(shí )者(zhě )也(yě )。夫(fū )民(mín )虑(lǜ )之(zhī )於(yú )心(xīn )而(ér )宣(xuān )之(zhī )於(yú )口(kǒu ),成(chéng )而(ér )行(háng )之(zhī )。若(ruò )壅(yōng )其(qí )口(kǒu ),其(qí )与(yǔ )能(néng )几(jǐ )何(hé )?”王(wáng )不(bú )听(tīng )。於(yú )是(shì )国(guó )莫(mò )敢(gǎn )出(chū )言(yán ),三(sān )年(nián ),乃(nǎi )相(xiàng )与(yǔ )畔(pàn ),袭(xí )厉(lì )王(wáng )。厉(lì )王(wáng )出(chū )奔(bēn )於(yú )彘(zhì )。

厉(lì )王(wáng )太(tài )子(zǐ )静(jìng )匿(nì )召(zhào )公(gōng )之(zhī )家(jiā ),国(guó )人(rén )闻(wén )之(zhī ),乃(nǎi )围(wéi )之(zhī )。召(zhào )公(gōng )曰(yuē ):“昔(xī )吾(wú )骤(zhòu )谏(jiàn )王(wáng ),王(wáng )不(bú )从(cóng ),以(yǐ )及(jí )此(cǐ )难(nán )也(yě )。今(jīn )杀(shā )王(wáng )太(tài )子(zǐ ),王(wáng )其(qí )以(yǐ )我(wǒ )为(wéi )雠(chóu )而(ér )懟(duì )怒(nù )乎(hū )?夫(fū )事(shì )君(jūn )者(zhě ),险(xiǎn )而(ér )不(bú )雠(chóu )懟(duì ),怨(yuàn )而(ér )不(bú )怒(nù ),况(kuàng )事(shì )王(wáng )乎(hū )!”乃(nǎi )以(yǐ )其(qí )子(zǐ )代(dài )王(wáng )太(tài )子(zǐ ),太(tài )子(zǐ )竟(jìng )得(dé )脱(tuō )。

召(zhào )公(gōng )、周(zhōu )公(gōng )二(èr )相(xiàng )行(háng )政(zhèng ),号(hào )曰(yuē )“共(gòng )和(hé )”。共(gòng )和(hé )十(shí )四(sì )年(nián ),厉(lì )王(wáng )死(sǐ )于(yú )彘(zhì )。太(tài )子(zǐ )静(jìng )长(zhǎng )於(yú )召(zhào )公(gōng )家(jiā ),二(èr )相(xiàng )乃(nǎi )共(gòng )立(lì )之(zhī )为(wéi )王(wáng ),是(shì )为(wéi )宣(xuān )王(wáng )。宣(xuān )王(wáng )即(jí )位(wèi ),二(èr )相(xiàng )辅(fǔ )之(zhī ),脩(yǒu )政(zhèng ),法(fǎ )文(wén )、武(wǔ )、成(chéng )、康(kāng )之(zhī )遗(yí )风(fēng ),诸(zhū )侯(hóu )复(fù )宗(zōng )周(zhōu )。十(shí )二(èr )年(nián ),鲁(lǔ )武(wǔ )公(gōng )来(lái )朝(cháo )。

宣(xuān )王(wáng )不(bú )脩(yǒu )籍(jí )於(yú )千(qiān )亩(mǔ ),虢(guó )文(wén )公(gōng )谏(jiàn )曰(yuē )不(bú )可(kě ),王(wáng )弗(fú )听(tīng )。三(sān )十(shí )九(jiǔ )年(nián ),战(zhàn )于(yú )千(qiān )亩(mǔ ),王(wáng )师(shī )败(bài )绩(jì )于(yú )姜(jiāng )氏(shì )之(zhī )戎(róng )。

宣(xuān )王(wáng )既(jì )亡(wáng )南(nán )国(guó )之(zhī )师(shī ),乃(nǎi )料(liào )民(mín )於(yú )太(tài )原(yuán )。仲(zhòng )山(shān )甫(fǔ )谏(jiàn )曰(yuē ):“民(mín )不(bú )可(kě )料(liào )也(yě )。”宣(xuān )王(wáng )不(bú )听(tīng ),卒(zú )料(liào )民(mín )。

四(sì )十(shí )六(liù )年(nián ),宣(xuān )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )幽(yōu )王(wáng )宫(gōng )湦(shēng )立(lì )。幽(yōu )王(wáng )二(èr )年(nián ),西(xī )周(zhōu )三(sān )川(chuān )皆(jiē )震(zhèn )。伯(bó )阳(yáng )甫(fǔ )曰(yuē ):“周(zhōu )将(jiāng )亡(wáng )矣(yǐ )。夫(fū )天(tiān )地(dì )之(zhī )气(qì ),不(bú )失(shī )其(qí )序(xù );若(ruò )过(guò )其(qí )序(xù ),民(mín )乱(luàn )之(zhī )也(yě )。阳(yáng )伏(fú )而(ér )不(bú )能(néng )出(chū ),阴(yīn )迫(pò )而(ér )不(bú )能(néng )蒸(zhēng ),於(yú )是(shì )有(yǒu )地(dì )震(zhèn )。今(jīn )三(sān )川(chuān )实(shí )震(zhèn ),是(shì )阳(yáng )失(shī )其(qí )所(suǒ )而(ér )填(tián )阴(yīn )也(yě )。阳(yáng )失(shī )而(ér )在(zài )阴(yīn ),原(yuán )必(bì )塞(sāi );原(yuán )塞(sāi ),国(guó )必(bì )亡(wáng )。夫(fū )水(shuǐ )土(tǔ )演(yǎn )而(ér )民(mín )用(yòng )也(yě )。土(tǔ )无(wú )所(suǒ )演(yǎn ),民(mín )乏(fá )财(cái )用(yòng ),不(bú )亡(wáng )何(hé )待(dài )!昔(xī )伊(yī )、洛(luò )竭(jié )而(ér )夏(xià )亡(wáng ),河(hé )竭(jié )而(ér )商(shāng )亡(wáng )。今(jīn )周(zhōu )德(dé )若(ruò )二(èr )代(dài )之(zhī )季(jì )矣(yǐ ),其(qí )川(chuān )原(yuán )又(yòu )塞(sāi ),塞(sāi )必(bì )竭(jié )。夫(fū )国(guó )必(bì )依(yī )山(shān )川(chuān ),山(shān )崩(bēng )川(chuān )竭(jié ),亡(wáng )国(guó )之(zhī )徵(zhēng )也(yě )。川(chuān )竭(jié )必(bì )山(shān )崩(bēng )。若(ruò )国(guó )亡(wáng )不(bú )过(guò )十(shí )年(nián ),数(shù )之(zhī )纪(jì )也(yě )。天(tiān )之(zhī )所(suǒ )弃(qì ),不(bú )过(guò )其(qí )纪(jì )。”是(shì )岁(suì )也(yě ),三(sān )川(chuān )竭(jié ),岐(qí )山(shān )崩(bēng )。

三(sān )年(nián ),幽(yōu )王(wáng )嬖(bì )爱(ài )襃(bāo )姒(sì )。襃(bāo )姒(sì )生(shēng )子(zǐ )伯(bó )服(fú ),幽(yōu )王(wáng )欲(yù )废(fèi )太(tài )子(zǐ )。太(tài )子(zǐ )母(mǔ )申(shēn )侯(hóu )女(nǚ ),而(ér )为(wéi )后(hòu )。後(hòu )幽(yōu )王(wáng )得(dé )襃(bāo )姒(sì ),爱(ài )之(zhī ),欲(yù )废(fèi )申(shēn )后(hòu ),并(bìng )去(qù )太(tài )子(zǐ )宜(yí )臼(jiù ),以(yǐ )襃(bāo )姒(sì )为(wéi )后(hòu ),以(yǐ )伯(bó )服(fú )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。周(zhōu )太(tài )史(shǐ )伯(bó )阳(yáng )读(dú )史(shǐ )记(jì )曰(yuē ):“周(zhōu )亡(wáng )矣(yǐ )。”昔(xī )自(zì )夏(xià )后(hòu )氏(shì )之(zhī )衰(shuāi )也(yě ),有(yǒu )二(èr )神(shén )龙(lóng )止(zhǐ )於(yú )夏(xià )帝(dì )庭(tíng )而(ér )言(yán )曰(yuē ):“余(yú ),襃(bāo )之(zhī )二(èr )君(jūn )。”夏(xià )帝(dì )卜(bo )杀(shā )之(zhī )与(yǔ )去(qù )之(zhī )与(yǔ )止(zhǐ )之(zhī ),莫(mò )吉(jí )。卜(bo )请(qǐng )其(qí )漦(tāi )而(ér )藏(cáng )之(zhī ),乃(nǎi )吉(jí )。於(yú )是(shì )布(bù )币(bì )而(ér )策(cè )告(gào )之(zhī ),龙(lóng )亡(wáng )而(ér )漦(tāi )在(zài ),椟(dú )而(ér )去(qù )之(zhī )。夏(xià )亡(wáng ),传(chuán )此(cǐ )器(qì )殷(yīn )。殷(yīn )亡(wáng ),又(yòu )传(chuán )此(cǐ )器(qì )周(zhōu )。比(bǐ )三(sān )代(dài ),莫(mò )敢(gǎn )发(fā )之(zhī ),至(zhì )厉(lì )王(wáng )之(zhī )末(mò ),发(fā )而(ér )观(guān )之(zhī )。漦(tāi )流(liú )于(yú )庭(tíng ),不(bú )可(kě )除(chú )。厉(lì )王(wáng )使(shǐ )妇(fù )人(rén )裸(luǒ )而(ér )譟(zào )之(zhī )。漦(tāi )化(huà )为(wéi )玄(xuán )鼋(yuán ),以(yǐ )入(rù )王(wáng )後(hòu )宫(gōng )。後(hòu )宫(gōng )之(zhī )童(tóng )妾(qiè )既(jì )龀(chèn )而(ér )遭(zāo )之(zhī ),既(jì )笄(jī )而(ér )孕(yùn ),无(wú )夫(fū )而(ér )生(shēng )子(zǐ ),惧(jù )而(ér )弃(qì )之(zhī )。宣(xuān )王(wáng )之(zhī )时(shí )童(tóng )女(nǚ )谣(yáo )曰(yuē ):“檿(yǎn )弧(hú )箕(jī )服(fú ),实(shí )亡(wáng )周(zhōu )国(guó )。”於(yú )是(shì )宣(xuān )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),有(yǒu )夫(fū )妇(fù )卖(mài )是(shì )器(qì )者(zhě ),宣(xuān )王(wáng )使(shǐ )执(zhí )而(ér )戮(lù )之(zhī )。逃(táo )於(yú )道(dào ),而(ér )见(jiàn )乡(xiāng )者(zhě )後(hòu )宫(gōng )童(tóng )妾(qiè )所(suǒ )弃(qì )妖(yāo )子(zǐ )出(chū )於(yú )路(lù )者(zhě ),闻(wén )其(qí )夜(yè )啼(tí ),哀(āi )而(ér )收(shōu )之(zhī ),夫(fū )妇(fù )遂(suí )亡(wáng ),饹(le )於(yú )襃(bāo )。襃(bāo )人(rén )有(yǒu )罪(zuì ),请(qǐng )入(rù )童(tóng )妾(qiè )所(suǒ )弃(qì )女(nǚ )子(zǐ )者(zhě )於(yú )王(wáng )以(yǐ )赎(shú )罪(zuì )。弃(qì )女(nǚ )子(zǐ )出(chū )於(yú )襃(bāo ),是(shì )为(wéi )襃(bāo )姒(sì )。当(dāng )幽(yōu )王(wáng )三(sān )年(nián ),王(wáng )之(zhī )後(hòu )宫(gōng )见(jiàn )而(ér )爱(ài )之(zhī ),生(shēng )子(zǐ )伯(bó )服(fú ),竟(jìng )废(fèi )申(shēn )后(hòu )及(jí )太(tài )子(zǐ ),以(yǐ )襃(bāo )姒(sì )为(wéi )后(hòu ),伯(bó )服(fú )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。太(tài )史(shǐ )伯(bó )阳(yáng )曰(yuē ):“祸(huò )成(chéng )矣(yǐ ),无(wú )可(kě )奈(nài )何(hé )!”

襃(bāo )姒(sì )不(bú )好(hǎo )笑(xiào ),幽(yōu )王(wáng )欲(yù )其(qí )笑(xiào )万(wàn )方(fāng ),故(gù )不(bú )笑(xiào )。幽(yōu )王(wáng )为(wéi )烽(fēng )燧(suì )大(dà )鼓(gǔ ),有(yǒu )寇(kòu )至(zhì )则(zé )举(jǔ )烽(fēng )火(huǒ )。诸(zhū )侯(hóu )悉(xī )至(zhì ),至(zhì )而(ér )无(wú )寇(kòu ),襃(bāo )姒(sì )乃(nǎi )大(dà )笑(xiào )。幽(yōu )王(wáng )说(shuō )之(zhī ),为(wéi )数(shù )举(jǔ )烽(fēng )火(huǒ )。其(qí )後(hòu )不(bú )信(xìn ),诸(zhū )侯(hóu )益(yì )亦(yì )不(bú )至(zhì )。

幽(yōu )王(wáng )以(yǐ )虢(guó )石(shí )父(fù )为(wéi )卿(qīng ),用(yòng )事(shì ),国(guó )人(rén )皆(jiē )怨(yuàn )。石(shí )父(fù )为(wéi )人(rén )佞(nìng )巧(qiǎo )善(shàn )谀(yú )好(hǎo )利(lì ),王(wáng )用(yòng )之(zhī )。又(yòu )废(fèi )申(shēn )后(hòu ),去(qù )太(tài )子(zǐ )也(yě )。申(shēn )侯(hóu )怒(nù ),与(yǔ )缯(zēng )、西(xī )夷(yí )犬(quǎn )戎(róng )攻(gōng )幽(yōu )王(wáng )。幽(yōu )王(wáng )举(jǔ )烽(fēng )火(huǒ )徵(zhēng )兵(bīng ),兵(bīng )莫(mò )至(zhì )。遂(suí )杀(shā )幽(yōu )王(wáng )骊(lí )山(shān )下(xià ),虏(lǔ )襃(bāo )姒(sì ),尽(jìn )取(qǔ )周(zhōu )赂(lù )而(ér )去(qù )。於(yú )是(shì )诸(zhū )侯(hóu )乃(nǎi )即(jí )申(shēn )侯(hóu )而(ér )共(gòng )立(lì )故(gù )幽(yōu )王(wáng )太(tài )子(zǐ )宜(yí )臼(jiù ),是(shì )为(wéi )平(píng )王(wáng ),以(yǐ )奉(fèng )周(zhōu )祀(sì )。

平(píng )王(wáng )立(lì ),东(dōng )迁(qiān )于(yú )雒(luò )邑(yì ),辟(pì )戎(róng )寇(kòu )。平(píng )王(wáng )之(zhī )时(shí ),周(zhōu )室(shì )衰(shuāi )微(wēi ),诸(zhū )侯(hóu )彊(jiāng )并(bìng )弱(ruò ),齐(qí )、楚(chǔ )、秦(qín )、晋(jìn )始(shǐ )大(dà ),政(zhèng )由(yóu )方(fāng )伯(bó )。

四(sì )十(shí )九(jiǔ )年(nián ),鲁(lǔ )隐(yǐn )公(gōng )即(jí )位(wèi )。

五(wǔ )十(shí )一(yī )年(nián ),平(píng )王(wáng )崩(bēng ),太(tài )子(zǐ )洩(xiè )父(fù )蚤(zǎo )死(sǐ ),立(lì )其(qí )子(zǐ )林(lín ),是(shì )为(wéi )桓(huán )王(wáng )。桓(huán )王(wáng ),平(píng )王(wáng )孙(sūn )也(yě )。

桓(huán )王(wáng )三(sān )年(nián ),郑(zhèng )庄(zhuāng )公(gōng )朝(cháo ),桓(huán )王(wáng )不(bú )礼(lǐ )。五(wǔ )年(nián ),郑(zhèng )怨(yuàn ),与(yǔ )鲁(lǔ )易(yì )许(xǔ )田(tián )。许(xǔ )田(tián ),天(tiān )子(zǐ )之(zhī )用(yòng )事(shì )太(tài )山(shān )田(tián )也(yě )。八(bā )年(nián ),鲁(lǔ )杀(shā )隐(yǐn )公(gōng ),立(lì )桓(huán )公(gōng )。十(shí )三(sān )年(nián ),伐(fá )郑(zhèng ),郑(zhèng )射(shè )伤(shāng )桓(huán )王(wáng ),桓(huán )王(wáng )去(qù )归(guī )。

二(èr )十(shí )三(sān )年(nián ),桓(huán )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )庄(zhuāng )王(wáng )佗(tuó )立(lì )。庄(zhuāng )王(wáng )四(sì )年(nián ),周(zhōu )公(gōng )黑(hēi )肩(jiān )欲(yù )杀(shā )庄(zhuāng )王(wáng )而(ér )立(lì )王(wáng )子(zǐ )克(kè )。辛(xīn )伯(bó )告(gào )王(wáng ),王(wáng )杀(shā )周(zhōu )公(gōng )。王(wáng )子(zǐ )克(kè )饹(le )燕(yàn )。

十(shí )五(wǔ )年(nián ),庄(zhuāng )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )釐(lí )王(wáng )胡(hú )齐(qí )立(lì )。釐(lí )王(wáng )三(sān )年(nián ),齐(qí )桓(huán )公(gōng )始(shǐ )霸(bà )。

五(wǔ )年(nián ),釐(lí )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )惠(huì )王(wáng )阆(láng )立(lì )。惠(huì )王(wáng )二(èr )年(nián )。初(chū ),庄(zhuāng )王(wáng )嬖(bì )姬(jī )姚(yáo ),生(shēng )子(zǐ )穨(tuí ),穨(tuí )有(yǒu )宠(chǒng )。及(jí )惠(huì )王(wáng )即(jí )位(wèi ),夺(duó )其(qí )大(dà )臣(chén )园(yuán )以(yǐ )为(wéi )囿(yòu ),故(gù )大(dà )夫(fū )边(biān )伯(bó )等(děng )五(wǔ )人(rén )作(zuò )乱(luàn ),谋(móu )召(zhào )燕(yàn )、卫(wèi )师(shī ),伐(fá )惠(huì )王(wáng )。惠(huì )王(wáng )饹(le )温(wēn ),已(yǐ )居(jū )郑(zhèng )之(zhī )栎(lì )。立(lì )釐(lí )王(wáng )弟(dì )穨(tuí )为(wéi )王(wáng )。乐(lè )及(jí )遍(biàn )舞(wǔ ),郑(zhèng )、虢(guó )君(jūn )怒(nù )。四(sì )年(nián ),郑(zhèng )与(yǔ )虢(guó )君(jūn )伐(fá )杀(shā )王(wáng )穨(tuí ),复(fù )入(rù )惠(huì )王(wáng )。惠(huì )王(wáng )十(shí )年(nián ),赐(cì )齐(qí )桓(huán )公(gōng )为(wéi )伯(bó )。

二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián ),惠(huì )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )襄(xiāng )王(wáng )郑(zhèng )立(lì )。襄(xiāng )王(wáng )母(mǔ )蚤(zǎo )死(sǐ ),後(hòu )母(mǔ )曰(yuē )惠(huì )后(hòu )。惠(huì )后(hòu )生(shēng )叔(shū )带(dài ),有(yǒu )宠(chǒng )於(yú )惠(huì )王(wáng ),襄(xiāng )王(wáng )畏(wèi )之(zhī )。三(sān )年(nián ),叔(shū )带(dài )与(yǔ )戎(róng )、翟(zhái )谋(móu )伐(fá )襄(xiāng )王(wáng ),襄(xiāng )王(wáng )欲(yù )诛(zhū )叔(shū )带(dài ),叔(shū )带(dài )饹(le )齐(qí )。齐(qí )桓(huán )公(gōng )使(shǐ )管(guǎn )仲(zhòng )平(píng )戎(róng )于(yú )周(zhōu ),使(shǐ )隰(xí )朋(péng )平(píng )戎(róng )于(yú )晋(jìn )。王(wáng )以(yǐ )上(shàng )卿(qīng )礼(lǐ )管(guǎn )仲(zhòng )。管(guǎn )仲(zhòng )辞(cí )曰(yuē ):“臣(chén )贱(jiàn )有(yǒu )司(sī )也(yě ),有(yǒu )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )二(èr )守(shǒu )国(guó )、高(gāo )在(zài )。若(ruò )节(jiē )春(chūn )秋(qiū )来(lái )承(chéng )王(wáng )命(mìng ),何(hé )以(yǐ )礼(lǐ )焉(yān )。陪(péi )臣(chén )敢(gǎn )辞(cí )。”王(wáng )曰(yuē ):“舅(jiù )氏(shì ),余(yú )嘉(jiā )乃(nǎi )勋(xūn ),毋(wú )逆(nì )朕(zhèn )命(mìng )。”管(guǎn )仲(zhòng )卒(zú )受(shòu )下(xià )卿(qīng )之(zhī )礼(lǐ )而(ér )还(hái )。九(jiǔ )年(nián ),齐(qí )桓(huán )公(gōng )卒(zú )。十(shí )二(èr )年(nián ),叔(shū )带(dài )复(fù )归(guī )于(yú )周(zhōu )。

十(shí )三(sān )年(nián ),郑(zhèng )伐(fá )滑(huá ),王(wáng )使(shǐ )游(yóu )孙(sūn )、伯(bó )服(fú )请(qǐng )滑(huá ),郑(zhèng )人(rén )囚(qiú )之(zhī )。郑(zhèng )文(wén )公(gōng )怨(yuàn )惠(huì )王(wáng )之(zhī )入(rù )不(bú )与(yǔ )厉(lì )公(gōng )爵(jué ),又(yòu )怨(yuàn )襄(xiāng )王(wáng )之(zhī )与(yǔ )卫(wèi )滑(huá ),故(gù )囚(qiú )伯(bó )服(fú )。王(wáng )怒(nù ),将(jiāng )以(yǐ )翟(zhái )伐(fá )郑(zhèng )。富(fù )辰(chén )谏(jiàn )曰(yuē ):“凡(fán )我(wǒ )周(zhōu )之(zhī )东(dōng )徙(xǐ ),晋(jìn )、郑(zhèng )焉(yān )依(yī )。子(zǐ )穨(tuí )之(zhī )乱(luàn ),又(yòu )郑(zhèng )之(zhī )由(yóu )定(dìng ),今(jīn )以(yǐ )小(xiǎo )怨(yuàn )弃(qì )之(zhī )!”王(wáng )不(bú )听(tīng )。十(shí )五(wǔ )年(nián ),王(wáng )降(jiàng )翟(zhái )师(shī )以(yǐ )伐(fá )郑(zhèng )。王(wáng )德(dé )翟(zhái )人(rén ),将(jiāng )以(yǐ )其(qí )女(nǚ )为(wéi )后(hòu )。富(fù )辰(chén )谏(jiàn )曰(yuē ):“平(píng )、桓(huán )、庄(zhuāng )、惠(huì )皆(jiē )受(shòu )郑(zhèng )劳(láo ),王(wáng )弃(qì )亲(qīn )亲(qīn )翟(zhái ),不(bú )可(kě )从(cóng )。”王(wáng )不(bú )听(tīng )。十(shí )六(liù )年(nián ),王(wáng )绌(chù )翟(zhái )后(hòu ),翟(zhái )人(rén )来(lái )诛(zhū ),杀(shā )谭(tán )伯(bó )。富(fù )辰(chén )曰(yuē ):“吾(wú )数(shù )谏(jiàn )不(bú )从(cóng )。如(rú )是(shì )不(bú )出(chū ),王(wáng )以(yǐ )我(wǒ )为(wéi )懟(duì )乎(hū )?”乃(nǎi )以(yǐ )其(qí )属(shǔ )死(sǐ )之(zhī )。

初(chū ),惠(huì )后(hòu )欲(yù )立(lì )王(wáng )子(zǐ )带(dài ),故(gù )以(yǐ )党(dǎng )开(kāi )翟(zhái )人(rén ),翟(zhái )人(rén )遂(suí )入(rù )周(zhōu )。襄(xiāng )王(wáng )出(chū )饹(le )郑(zhèng ),郑(zhèng )居(jū )王(wáng )于(yú )氾(fán )。子(zǐ )带(dài )立(lì )为(wéi )王(wáng ),取(qǔ )襄(xiāng )王(wáng )所(suǒ )绌(chù )翟(zhái )后(hòu )与(yǔ )居(jū )温(wēn )。十(shí )七(qī )年(nián ),襄(xiāng )王(wáng )告(gào )急(jí )于(yú )晋(jìn ),晋(jìn )文(wén )公(gōng )纳(nà )王(wáng )而(ér )诛(zhū )叔(shū )带(dài )。襄(xiāng )王(wáng )乃(nǎi )赐(cì )晋(jìn )文(wén )公(gōng )珪(guī )鬯(chàng )弓(gōng )矢(shǐ ),为(wéi )伯(bó ),以(yǐ )河(hé )内(nèi )地(dì )与(yǔ )晋(jìn )。二(èr )十(shí )年(nián ),晋(jìn )文(wén )公(gōng )召(zhào )襄(xiāng )王(wáng ),襄(xiāng )王(wáng )会(huì )之(zhī )河(hé )阳(yáng )、践(jiàn )土(tǔ ),诸(zhū )侯(hóu )毕(bì )朝(cháo ),书(shū )讳(huì )曰(yuē )“天(tiān )王(wáng )狩(shòu )于(yú )河(hé )阳(yáng )”。

二(èr )十(shí )四(sì )年(nián ),晋(jìn )文(wén )公(gōng )卒(zú )。

三(sān )十(shí )一(yī )年(nián ),秦(qín )穆(mù )公(gōng )卒(zú )。

三(sān )十(shí )二(èr )年(nián ),襄(xiāng )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )顷(qǐng )王(wáng )壬(rén )臣(chén )立(lì )。顷(qǐng )王(wáng )六(liù )年(nián ),崩(bēng ),子(zǐ )匡(kuāng )王(wáng )班(bān )立(lì )。匡(kuāng )王(wáng )六(liù )年(nián ),崩(bēng ),弟(dì )瑜(yú )立(lì ),是(shì )为(wéi )定(dìng )王(wáng )。

定(dìng )王(wáng )元(yuán )年(nián ),楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )伐(fá )陆(lù )浑(hún )之(zhī )戎(róng ),次(cì )洛(luò ),使(shǐ )人(rén )问(wèn )九(jiǔ )鼎(dǐng )。王(wáng )使(shǐ )王(wáng )孙(sūn )满(mǎn )应(yīng )设(shè )以(yǐ )辞(cí ),楚(chǔ )兵(bīng )乃(nǎi )去(qù )。十(shí )年(nián ),楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )围(wéi )郑(zhèng ),郑(zhèng )伯(bó )降(jiàng ),已(yǐ )而(ér )复(fù )之(zhī )。十(shí )六(liù )年(nián ),楚(chǔ )庄(zhuāng )王(wáng )卒(zú )。

二(èr )十(shí )一(yī )年(nián ),定(dìng )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )简(jiǎn )王(wáng )夷(yí )立(lì )。简(jiǎn )王(wáng )十(shí )三(sān )年(nián ),晋(jìn )杀(shā )其(qí )君(jūn )厉(lì )公(gōng ),迎(yíng )子(zǐ )周(zhōu )於(yú )周(zhōu ),立(lì )为(wéi )悼(dào )公(gōng )。

十(shí )四(sì )年(nián ),简(jiǎn )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )灵(líng )王(wáng )泄(xiè )心(xīn )立(lì )。灵(líng )王(wáng )二(èr )十(shí )四(sì )年(nián ),齐(qí )崔(cuī )杼(zhù )弑(shì )其(qí )君(jūn )庄(zhuāng )公(gōng )。二(èr )十(shí )七(qī )年(nián ),灵(líng )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )景(jǐng )王(wáng )贵(guì )立(lì )。景(jǐng )王(wáng )十(shí )八(bā )年(nián ),后(hòu )太(tài )子(zǐ )圣(shèng )而(ér )蚤(zǎo )卒(zú )。二(èr )十(shí )年(nián ),景(jǐng )王(wáng )爱(ài )子(zǐ )朝(cháo ),欲(yù )立(lì )之(zhī ),会(huì )崩(bēng ),子(zǐ )丐(gài )之(zhī )党(dǎng )与(yǔ )争(zhēng )立(lì ),国(guó )人(rén )立(lì )长(zhǎng )子(zǐ )猛(měng )为(wéi )王(wáng ),子(zǐ )朝(cháo )攻(gōng )杀(shā )猛(měng )。猛(měng )为(wéi )悼(dào )王(wáng )。晋(jìn )人(rén )攻(gōng )子(zǐ )朝(cháo )而(ér )立(lì )丐(gài ),是(shì )为(wéi )敬(jìng )王(wáng )。

敬(jìng )王(wáng )元(yuán )年(nián ),晋(jìn )人(rén )入(rù )敬(jìng )王(wáng ),子(zǐ )朝(cháo )自(zì )立(lì ),敬(jìng )王(wáng )不(bú )得(dé )入(rù ),居(jū )泽(zé )。四(sì )年(nián ),晋(jìn )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu )入(rù )敬(jìng )王(wáng )于(yú )周(zhōu ),子(zǐ )朝(cháo )为(wéi )臣(chén ),诸(zhū )侯(hóu )城(chéng )周(zhōu )。十(shí )六(liù )年(nián ),子(zǐ )朝(cháo )之(zhī )徒(tú )复(fù )作(zuò )乱(luàn ),敬(jìng )王(wáng )饹(le )于(yú )晋(jìn )。十(shí )七(qī )年(nián ),晋(jìn )定(dìng )公(gōng )遂(suí )入(rù )敬(jìng )王(wáng )于(yú )周(zhōu )。

三(sān )十(shí )九(jiǔ )年(nián ),齐(qí )田(tián )常(cháng )杀(shā )其(qí )君(jūn )简(jiǎn )公(gōng )。

四(sì )十(shí )一(yī )年(nián ),楚(chǔ )灭(miè )陈(chén )。孔(kǒng )子(zǐ )卒(zú )。

四(sì )十(shí )二(èr )年(nián ),敬(jìng )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )元(yuán )王(wáng )仁(rén )立(lì )。元(yuán )王(wáng )八(bā )年(nián ),崩(bēng ),子(zǐ )定(dìng )王(wáng )介(jiè )立(lì )。

定(dìng )王(wáng )十(shí )六(liù )年(nián ),三(sān )晋(jìn )灭(miè )智(zhì )伯(bó ),分(fèn )有(yǒu )其(qí )地(dì )。

二(èr )十(shí )八(bā )年(nián ),定(dìng )王(wáng )崩(bēng ),长(zhǎng )子(zǐ )去(qù )疾(jí )立(lì ),是(shì )为(wéi )哀(āi )王(wáng )。哀(āi )王(wáng )立(lì )三(sān )月(yuè ),弟(dì )叔(shū )袭(xí )杀(shā )哀(āi )王(wáng )而(ér )自(zì )立(lì ),是(shì )为(wéi )思(sī )王(wáng )。思(sī )王(wáng )立(lì )五(wǔ )月(yuè ),少(shǎo )弟(dì )嵬(wéi )攻(gōng )杀(shā )思(sī )王(wáng )而(ér )自(zì )立(lì ),是(shì )为(wéi )考(kǎo )王(wáng )。此(cǐ )三(sān )王(wáng )皆(jiē )定(dìng )王(wáng )之(zhī )子(zǐ )。

考(kǎo )王(wáng )十(shí )五(wǔ )年(nián ),崩(bēng ),子(zǐ )威(wēi )烈(liè )王(wáng )午(wǔ )立(lì )。

考(kǎo )王(wáng )封(fēng )其(qí )弟(dì )于(yú )河(hé )南(nán ),是(shì )为(wéi )桓(huán )公(gōng ),以(yǐ )续(xù )周(zhōu )公(gōng )之(zhī )官(guān )职(zhí )。桓(huán )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )威(wēi )公(gōng )代(dài )立(lì )。威(wēi )公(gōng )卒(zú ),子(zǐ )惠(huì )公(gōng )代(dài )立(lì ),乃(nǎi )封(fēng )其(qí )少(shǎo )子(zǐ )於(yú )巩(gǒng )以(yǐ )奉(fèng )王(wáng ),号(hào )东(dōng )周(zhōu )惠(huì )公(gōng )。

威(wēi )烈(liè )王(wáng )二(èr )十(shí )三(sān )年(nián ),九(jiǔ )鼎(dǐng )震(zhèn )。命(mìng )韩(hán )、魏(wèi )、赵(zhào )为(wéi )诸(zhū )侯(hóu )。

二(èr )十(shí )四(sì )年(nián ),崩(bēng ),子(zǐ )安(ān )王(wáng )骄(jiāo )立(lì )。是(shì )岁(suì )盗(dào )杀(shā )楚(chǔ )声(shēng )王(wáng )。

安(ān )王(wáng )立(lì )二(èr )十(shí )六(liù )年(nián ),崩(bēng ),子(zǐ )烈(liè )王(wáng )喜(xǐ )立(lì )。烈(liè )王(wáng )二(èr )年(nián ),周(zhōu )太(tài )史(shǐ )儋(dān )见(jiàn )秦(qín )献(xiàn )公(gōng )曰(yuē ):“始(shǐ )周(zhōu )与(yǔ )秦(qín )国(guó )合(hé )而(ér )别(bié ),别(bié )五(wǔ )百(bǎi )载(zǎi )复(fù )合(hé ),合(hé )十(shí )七(qī )岁(suì )而(ér )霸(bà )王(wáng )者(zhě )出(chū )焉(yān )。”

十(shí )年(nián ),烈(liè )王(wáng )崩(bēng ),弟(dì )扁(biǎn )立(lì ),是(shì )为(wéi )显(xiǎn )王(wáng )。显(xiǎn )王(wáng )五(wǔ )年(nián ),贺(hè )秦(qín )献(xiàn )公(gōng ),献(xiàn )公(gōng )称(chēng )伯(bó )。九(jiǔ )年(nián ),致(zhì )文(wén )武(wǔ )胙(zuò )於(yú )秦(qín )孝(xiào )公(gōng )。二(èr )十(shí )五(wǔ )年(nián ),秦(qín )会(huì )诸(zhū )侯(hóu )於(yú )周(zhōu )。二(èr )十(shí )六(liù )年(nián ),周(zhōu )致(zhì )伯(bó )於(yú )秦(qín )孝(xiào )公(gōng )。三(sān )十(shí )三(sān )年(nián ),贺(hè )秦(qín )惠(huì )王(wáng )。三(sān )十(shí )五(wǔ )年(nián ),致(zhì )文(wén )武(wǔ )胙(zuò )於(yú )秦(qín )惠(huì )王(wáng )。四(sì )十(shí )四(sì )年(nián ),秦(qín )惠(huì )王(wáng )称(chēng )王(wáng )。其(qí )後(hòu )诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )为(wéi )王(wáng )。

四(sì )十(shí )八(bā )年(nián ),显(xiǎn )王(wáng )崩(bēng ),子(zǐ )慎(shèn )靓(liàng )王(wáng )定(dìng )立(lì )。慎(shèn )靓(liàng )王(wáng )立(lì )六(liù )年(nián ),崩(bēng ),子(zǐ )赧(nǎn )王(wáng )延(yán )立(lì )。王(wáng )赧(nǎn )时(shí )东(dōng )西(xī )周(zhōu )分(fèn )治(zhì )。王(wáng )赧(nǎn )徙(xǐ )都(dōu )西(xī )周(zhōu )。

西(xī )周(zhōu )武(wǔ )公(gōng )之(zhī )共(gòng )太(tài )子(zǐ )死(sǐ ),有(yǒu )五(wǔ )庶(shù )子(zǐ ),毋(wú )適(shì )立(lì )。司(sī )马(mǎ )翦(jiǎn )谓(wèi )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )以(yǐ )地(dì )资(zī )公(gōng )子(zǐ )咎(jiù ),为(wéi )请(qǐng )太(tài )子(zǐ )。”左(zuǒ )成(chéng )曰(yuē ):“不(bú )可(kě )。周(zhōu )不(bú )听(tīng ),是(shì )公(gōng )之(zhī )知(zhī )困(kùn )而(ér )交(jiāo )疏(shū )於(yú )周(zhōu )也(yě )。不(bú )如(rú )请(qǐng )周(zhōu )君(jūn )孰(shú )欲(yù )立(lì ),以(yǐ )微(wēi )告(gào )翦(jiǎn ),翦(jiǎn )请(qǐng )令(lìng )楚(chǔ )之(zhī )以(yǐ )地(dì )。”果(guǒ )立(lì )公(gōng )子(zǐ )咎(jiù )为(wéi )太(tài )子(zǐ )。

八(bā )年(nián ),秦(qín )攻(gōng )宜(yí )阳(yáng ),楚(chǔ )救(jiù )之(zhī )。而(ér )楚(chǔ )以(yǐ )周(zhōu )为(wéi )秦(qín )故(gù ),将(jiāng )伐(fá )之(zhī )。苏(sū )代(dài )为(wéi )周(zhōu )说(shuō )楚(chǔ )王(wáng )曰(yuē ):“何(hé )以(yǐ )周(zhōu )为(wéi )秦(qín )之(zhī )祸(huò )也(yě )?言(yán )周(zhōu )之(zhī )为(wéi )秦(qín )甚(shèn )於(yú )楚(chǔ )者(zhě ),欲(yù )令(lìng )周(zhōu )入(rù )秦(qín )也(yě ),故(gù )谓(wèi )‘周(zhōu )秦(qín )’也(yě )。周(zhōu )知(zhī )其(qí )不(bú )可(kě )解(jiě ),必(bì )入(rù )於(yú )秦(qín ),此(cǐ )为(wéi )秦(qín )取(qǔ )周(zhōu )之(zhī )精(jīng )者(zhě )也(yě )。为(wéi )王(wáng )计(jì )者(zhě ),周(zhōu )於(yú )秦(qín )因(yīn )善(shàn )之(zhī ),不(bú )於(yú )秦(qín )亦(yì )言(yán )善(shàn )之(zhī ),以(yǐ )疏(shū )之(zhī )於(yú )秦(qín )。周(zhōu )绝(jué )於(yú )秦(qín ),必(bì )入(rù )於(yú )郢(yǐng )矣(yǐ )。”

秦(qín )借(jiè )道(dào )两(liǎng )周(zhōu )之(zhī )间(jiān ),将(jiāng )以(yǐ )伐(fá )韩(hán ),周(zhōu )恐(kǒng )借(jiè )之(zhī )畏(wèi )於(yú )韩(hán ),不(bú )借(jiè )畏(wèi )於(yú )秦(qín )。史(shǐ )厌(yàn )谓(wèi )周(zhōu )君(jūn )曰(yuē ):“何(hé )不(bú )令(lìng )人(rén )谓(wèi )韩(hán )公(gōng )叔(shū )曰(yuē )‘秦(qín )之(zhī )敢(gǎn )绝(jué )周(zhōu )而(ér )伐(fá )韩(hán )者(zhě ),信(xìn )东(dōng )周(zhōu )也(yě )。公(gōng )何(hé )不(bú )与(yǔ )周(zhōu )地(dì ),发(fā )质(zhì )使(shǐ )之(zhī )楚(chǔ )’?秦(qín )必(bì )疑(yí )楚(chǔ )不(bú )信(xìn )周(zhōu ),是(shì )韩(hán )不(bú )伐(fá )也(yě )。又(yòu )谓(wèi )秦(qín )曰(yuē )‘韩(hán )彊(jiāng )与(yǔ )周(zhōu )地(dì ),将(jiāng )以(yǐ )疑(yí )周(zhōu )於(yú )秦(qín )也(yě ),周(zhōu )不(bú )敢(gǎn )不(bú )受(shòu )’。秦(qín )必(bì )无(wú )辞(cí )而(ér )令(lìng )周(zhōu )不(bú )受(shòu ),是(shì )受(shòu )地(dì )於(yú )韩(hán )而(ér )听(tīng )於(yú )秦(qín )。”

秦(qín )召(zhào )西(xī )周(zhōu )君(jūn ),西(xī )周(zhōu )君(jūn )恶(è )往(wǎng ),故(gù )令(lìng )人(rén )谓(wèi )韩(hán )王(wáng )曰(yuē ):“秦(qín )召(zhào )西(xī )周(zhōu )君(jūn ),将(jiāng )以(yǐ )使(shǐ )攻(gōng )王(wáng )之(zhī )南(nán )阳(yáng )也(yě ),王(wáng )何(hé )不(bú )出(chū )兵(bīng )於(yú )南(nán )阳(yáng )?周(zhōu )君(jūn )将(jiāng )以(yǐ )为(wéi )辞(cí )於(yú )秦(qín )。周(zhōu )君(jūn )不(bú )入(rù )秦(qín ),秦(qín )必(bì )不(bú )敢(gǎn )逾(yú )河(hé )而(ér )攻(gōng )南(nán )阳(yáng )矣(yǐ )。”

东(dōng )周(zhōu )与(yǔ )西(xī )周(zhōu )战(zhàn ),韩(hán )救(jiù )西(xī )周(zhōu )。或(huò )为(wéi )东(dōng )周(zhōu )说(shuō )韩(hán )王(wáng )曰(yuē ):“西(xī )周(zhōu )故(gù )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )国(guó ),多(duō )名(míng )器(qì )重(zhòng )宝(bǎo )。王(wáng )案(àn )兵(bīng )毋(wú )出(chū ),可(kě )以(yǐ )德(dé )东(dōng )周(zhōu ),而(ér )西(xī )周(zhōu )之(zhī )宝(bǎo )必(bì )可(kě )以(yǐ )尽(jìn )矣(yǐ )。”

王(wáng )赧(nǎn )谓(wèi )成(chéng )君(jūn )。楚(chǔ )围(wéi )雍(yōng )氏(shì ),韩(hán )徵(zhēng )甲(jiǎ )与(yǔ )粟(sù )於(yú )东(dōng )周(zhōu ),东(dōng )周(zhōu )君(jūn )恐(kǒng ),召(zhào )苏(sū )代(dài )而(ér )告(gào )之(zhī )。代(dài )曰(yuē ):“君(jūn )何(hé )患(huàn )於(yú )是(shì )。臣(chén )能(néng )使(shǐ )韩(hán )毋(wú )徵(zhēng )甲(jiǎ )与(yǔ )粟(sù )於(yú )周(zhōu ),又(yòu )能(néng )为(wéi )君(jūn )得(dé )高(gāo )都(dōu )。”周(zhōu )君(jūn )曰(yuē ):“子(zǐ )苟(gǒu )能(néng ),请(qǐng )以(yǐ )国(guó )听(tīng )子(zǐ )。”代(dài )见(jiàn )韩(hán )相(xiàng )国(guó )曰(yuē ):“楚(chǔ )围(wéi )雍(yōng )氏(shì ),期(qī )三(sān )月(yuè )也(yě ),今(jīn )五(wǔ )月(yuè )不(bú )能(néng )拔(bá ),是(shì )楚(chǔ )病(bìng )也(yě )。今(jīn )相(xiàng )国(guó )乃(nǎi )徵(zhēng )甲(jiǎ )与(yǔ )粟(sù )於(yú )周(zhōu ),是(shì )告(gào )楚(chǔ )病(bìng )也(yě )。”韩(hán )相(xiàng )国(guó )曰(yuē ):“善(shàn )。使(shǐ )者(zhě )已(yǐ )行(háng )矣(yǐ )。”五(wǔ )代(dài )曰(yuē ):“何(hé )不(bú )与(yǔ )周(zhōu )高(gāo )都(dōu )?”韩(hán )相(xiàng )国(guó )大(dà )怒(nù )曰(yuē ):“吾(wú )毋(wú )徵(zhēng )甲(jiǎ )与(yǔ )粟(sù )於(yú )周(zhōu )亦(yì )已(yǐ )多(duō )矣(yǐ ),何(hé )故(gù )与(yǔ )周(zhōu )高(gāo )都(dōu )也(yě )?”代(dài )曰(yuē ):“与(yǔ )周(zhōu )高(gāo )都(dōu ),是(shì )周(zhōu )折(shé )而(ér )入(rù )於(yú )韩(hán )也(yě ),秦(qín )闻(wén )之(zhī )必(bì )大(dà )怒(nù )忿(fèn )周(zhōu ),即(jí )不(bú )通(tōng )周(zhōu )使(shǐ ),是(shì )以(yǐ )弊(bì )高(gāo )都(dōu )得(dé )完(wán )周(zhōu )也(yě )。曷(hé )为(wéi )不(bú )与(yǔ )?”相(xiàng )国(guó )曰(yuē ):“善(shàn )。”果(guǒ )与(yǔ )周(zhōu )高(gāo )都(dōu )。

三(sān )十(shí )四(sì )年(nián ),苏(sū )厉(lì )谓(wèi )周(zhōu )君(jūn )曰(yuē ):“秦(qín )破(pò )韩(hán )、魏(wèi ),扑(pū )师(shī )武(wǔ ),北(běi )取(qǔ )赵(zhào )蔺(lìn )、离(lí )石(shí )者(zhě ),皆(jiē )白(bái )起(qǐ )也(yě )。是(shì )善(shàn )用(yòng )兵(bīng ),又(yòu )有(yǒu )天(tiān )命(mìng )。今(jīn )又(yòu )将(jiāng )兵(bīng )出(chū )塞(sāi )攻(gōng )梁(liáng ),梁(liáng )破(pò )则(zé )周(zhōu )危(wēi )矣(yǐ )。君(jūn )何(hé )不(bú )令(lìng )人(rén )说(shuō )白(bái )起(qǐ )乎(hū )?曰(yuē )‘楚(chǔ )有(yǒu )养(yǎng )由(yóu )基(jī )者(zhě ),善(shàn )射(shè )者(zhě )也(yě )。去(qù )柳(liǔ )叶(yè )百(bǎi )步(bù )而(ér )射(shè )之(zhī ),百(bǎi )发(fā )而(ér )百(bǎi )中(zhōng )之(zhī )。左(zuǒ )右(yòu )观(guān )者(zhě )数(shù )千(qiān )人(rén ),皆(jiē )曰(yuē )善(shàn )射(shè )。有(yǒu )一(yī )夫(fū )立(lì )其(qí )旁(páng ),曰(yuē )“善(shàn ),可(kě )教(jiāo )射(shè )矣(yǐ )”。养(yǎng )由(yóu )基(jī )怒(nù ),释(shì )弓(gōng )搤(è )剑(jiàn ),曰(yuē )“客(kè )安(ān )能(néng )教(jiāo )我(wǒ )射(shè )乎(hū )”?客(kè )曰(yuē )“非(fēi )吾(wú )能(néng )教(jiāo )子(zǐ )支(zhī )左(zuǒ )诎(qū )右(yòu )也(yě )。夫(fū )去(qù )柳(liǔ )叶(yè )百(bǎi )步(bù )而(ér )射(shè )之(zhī ),百(bǎi )发(fā )而(ér )百(bǎi )中(zhōng )之(zhī ),不(bú )以(yǐ )善(shàn )息(xī ),少(shǎo )焉(yān )气(qì )衰(shuāi )力(lì )倦(juàn ),弓(gōng )拨(bō )矢(shǐ )钩(gōu ),一(yī )发(fā )不(bú )中(zhōng )者(zhě ),百(bǎi )发(fā )尽(jìn )息(xī )”。今(jīn )破(pò )韩(hán )、魏(wèi ),扑(pū )师(shī )武(wǔ ),北(běi )取(qǔ )赵(zhào )蔺(lìn )、离(lí )石(shí )者(zhě ),公(gōng )之(zhī )功(gōng )多(duō )矣(yǐ )。今(jīn )又(yòu )将(jiāng )兵(bīng )出(chū )塞(sāi ),过(guò )两(liǎng )周(zhōu ),倍(bèi )韩(hán ),攻(gōng )梁(liáng ),一(yī )举(jǔ )不(bú )得(dé ),前(qián )功(gōng )尽(jìn )弃(qì )。公(gōng )不(bú )如(rú )称(chēng )病(bìng )而(ér )无(wú )出(chū )’。”

四(sì )十(shí )二(èr )年(nián ),秦(qín )破(pò )华(huá )阳(yáng )约(yuē )。马(mǎ )犯(fàn )谓(wèi )周(zhōu )君(jūn )曰(yuē ):“请(qǐng )令(lìng )梁(liáng )城(chéng )周(zhōu )。”乃(nǎi )谓(wèi )梁(liáng )王(wáng )曰(yuē ):“周(zhōu )王(wáng )病(bìng )若(ruò )死(sǐ ),则(zé )犯(fàn )必(bì )死(sǐ )矣(yǐ )。犯(fàn )请(qǐng )以(yǐ )九(jiǔ )鼎(dǐng )自(zì )入(rù )於(yú )王(wáng ),王(wáng )受(shòu )九(jiǔ )鼎(dǐng )而(ér )图(tú )犯(fàn )。”梁(liáng )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。”遂(suí )与(yǔ )之(zhī )卒(zú ),言(yán )戍(shù )周(zhōu )。因(yīn )谓(wèi )秦(qín )王(wáng )曰(yuē ):“梁(liáng )非(fēi )戍(shù )周(zhōu )也(yě ),将(jiāng )伐(fá )周(zhōu )也(yě )。王(wáng )试(shì )出(chū )兵(bīng )境(jìng )以(yǐ )观(guān )之(zhī )。”秦(qín )果(guǒ )出(chū )兵(bīng )。又(yòu )谓(wèi )梁(liáng )王(wáng )曰(yuē ):“周(zhōu )王(wáng )病(bìng )甚(shèn )矣(yǐ ),犯(fàn )请(qǐng )後(hòu )可(kě )而(ér )复(fù )之(zhī )。今(jīn )王(wáng )使(shǐ )卒(zú )之(zhī )周(zhōu ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )生(shēng )心(xīn ),後(hòu )举(jǔ )事(shì )且(qiě )不(bú )信(xìn )。不(bú )若(ruò )令(lìng )卒(zú )为(wéi )周(zhōu )城(chéng ),以(yǐ )匿(nì )事(shì )端(duān )。”梁(liáng )王(wáng )曰(yuē ):“善(shàn )。”遂(suí )使(shǐ )城(chéng )周(zhōu )。

四(sì )十(shí )五(wǔ )年(nián ),周(zhōu )君(jūn )之(zhī )秦(qín )客(kè )谓(wèi )周(zhōu )曰(yuē ):“公(gōng )不(bú )若(ruò )誉(yù )秦(qín )王(wáng )之(zhī )孝(xiào ),因(yīn )以(yǐ )应(yīng )为(wéi )太(tài )后(hòu )养(yǎng )地(dì ),秦(qín )王(wáng )必(bì )喜(xǐ ),是(shì )公(gōng )有(yǒu )秦(qín )交(jiāo )。交(jiāo )善(shàn ),周(zhōu )君(jūn )必(bì )以(yǐ )为(wéi )公(gōng )功(gōng )。交(jiāo )恶(è ),劝(quàn )周(zhōu )君(jūn )入(rù )秦(qín )者(zhě )必(bì )有(yǒu )罪(zuì )矣(yǐ )。”秦(qín )攻(gōng )周(zhōu ),而(ér )周(zhōu )勣(jì )谓(wèi )秦(qín )王(wáng )曰(yuē ):“为(wéi )王(wáng )计(jì )者(zhě )不(bú )攻(gōng )周(zhōu )。攻(gōng )周(zhōu ),实(shí )不(bú )足(zú )以(yǐ )利(lì ),声(shēng )畏(wèi )天(tiān )下(xià )。天(tiān )下(xià )以(yǐ )声(shēng )畏(wèi )秦(qín ),必(bì )东(dōng )合(hé )於(yú )齐(qí )。兵(bīng )弊(bì )於(yú )周(zhōu )。合(hé )天(tiān )下(xià )於(yú )齐(qí ),则(zé )秦(qín )不(bú )王(wáng )矣(yǐ )。天(tiān )下(xià )欲(yù )弊(bì )秦(qín ),劝(quàn )王(wáng )攻(gōng )周(zhōu )。秦(qín )与(yǔ )天(tiān )下(xià )弊(bì ),则(zé )令(lìng )不(bú )行(háng )矣(yǐ )。”

五(wǔ )十(shí )八(bā )年(nián ),三(sān )晋(jìn )距(jù )秦(qín )。周(zhōu )令(lìng )其(qí )相(xiàng )国(guó )之(zhī )秦(qín ),以(yǐ )秦(qín )之(zhī )轻(qīng )也(yě ),还(hái )其(qí )行(háng )。客(kè )谓(wèi )相(xiàng )国(guó )曰(yuē ):“秦(qín )之(zhī )轻(qīng )重(zhòng )未(wèi )可(kě )知(zhī )也(yě )。秦(qín )欲(yù )知(zhī )三(sān )国(guó )之(zhī )情(qíng )。公(gōng )不(bú )如(rú )急(jí )见(jiàn )秦(qín )王(wáng )曰(yuē )‘请(qǐng )为(wéi )王(wáng )听(tīng )东(dōng )方(fāng )之(zhī )变(biàn )’,秦(qín )王(wáng )必(bì )重(zhòng )公(gōng )。重(zhòng )公(gōng ),是(shì )秦(qín )重(zhòng )周(zhōu ),周(zhōu )以(yǐ )取(qǔ )秦(qín )也(yě );齐(qí )重(zhòng ),则(zé )固(gù )有(yǒu )周(zhōu )聚(jù )以(yǐ )收(shōu )齐(qí ):是(shì )周(zhōu )常(cháng )不(bú )失(shī )重(zhòng )国(guó )之(zhī )交(jiāo )也(yě )。”秦(qín )信(xìn )周(zhōu ),发(fā )兵(bīng )攻(gōng )三(sān )晋(jìn )。

五(wǔ )十(shí )九(jiǔ )年(nián ),秦(qín )取(qǔ )韩(hán )阳(yáng )城(chéng )负(fù )黍(shǔ ),西(xī )周(zhōu )恐(kǒng ),倍(bèi )秦(qín ),与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )约(yuē )从(cóng ),将(jiāng )天(tiān )下(xià )锐(ruì )师(shī )出(chū )伊(yī )阙(què )攻(gōng )秦(qín ),令(lìng )秦(qín )无(wú )得(dé )通(tōng )阳(yáng )城(chéng )。秦(qín )昭(zhāo )王(wáng )怒(nù ),使(shǐ )将(jiāng )军(jūn )摎(jiū )攻(gōng )西(xī )周(zhōu )。西(xī )周(zhōu )君(jūn )饹(le )秦(qín ),顿(dùn )首(shǒu )受(shòu )罪(zuì ),尽(jìn )献(xiàn )其(qí )邑(yì )三(sān )十(shí )六(liù ),口(kǒu )三(sān )万(wàn )。秦(qín )受(shòu )其(qí )献(xiàn ),归(guī )其(qí )君(jūn )於(yú )周(zhōu )。

周(zhōu )君(jūn )、王(wáng )赧(nǎn )卒(zú ),周(zhōu )民(mín )遂(suí )东(dōng )亡(wáng )。秦(qín )取(qǔ )九(jiǔ )鼎(dǐng )宝(bǎo )器(qì ),而(ér )迁(qiān )西(xī )周(zhōu )公(gōng )於(yú ){单(dān )心(xīn )}狐(hú )。後(hòu )七(qī )岁(suì ),秦(qín )庄(zhuāng )襄(xiāng )王(wáng )灭(miè )东(dōng )周(zhōu )。东(dōng )西(xī )周(zhōu )皆(jiē )入(rù )于(yú )秦(qín ),周(zhōu )既(jì )不(bú )祀(sì )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):学(xué )者(zhě )皆(jiē )称(chēng )周(zhōu )伐(fá )纣(zhòu ),居(jū )洛(luò )邑(yì ),综(zōng )其(qí )实(shí )不(bú )然(rán )。武(wǔ )王(wáng )营(yíng )之(zhī ),成(chéng )王(wáng )使(shǐ )召(zhào )公(gōng )卜(bo )居(jū ),居(jū )九(jiǔ )鼎(dǐng )焉(yān ),而(ér )周(zhōu )复(fù )都(dōu )丰(fēng )、镐(gǎo )。至(zhì )犬(quǎn )戎(róng )败(bài )幽(yōu )王(wáng ),周(zhōu )乃(nǎi )东(dōng )徙(xǐ )于(yú )洛(luò )邑(yì )。所(suǒ )谓(wèi )“周(zhōu )公(gōng )葬(zàng )毕(bì )”,毕(bì )在(zài )镐(gǎo )东(dōng )南(nán )杜(dù )中(zhōng )。秦(qín )灭(miè )周(zhōu )。汉(hàn )兴(xìng )九(jiǔ )十(shí )有(yǒu )馀(yú )载(zǎi ),天(tiān )子(zǐ )将(jiāng )封(fēng )泰(tài )山(shān ),东(dōng )巡(xún )狩(shòu )至(zhì )河(hé )南(nán ),求(qiú )周(zhōu )苗(miáo )裔(yì ),封(fēng )其(qí )後(hòu )嘉(jiā )三(sān )十(shí )里(lǐ )地(dì ),号(hào )曰(yuē )周(zhōu )子(zǐ )南(nán )君(jūn ),比(bǐ )列(liè )侯(hóu ),以(yǐ )奉(fèng )其(qí )先(xiān )祭(jì )祀(sì )。

后(hòu )稷(jì )居(jū )邰(tái ),太(tài )王(wáng )作(zuò )周(zhōu )。丹(dān )开(kāi )雀(què )录(lù ),火(huǒ )降(jiàng )乌(wū )流(liú )。三(sān )分(fèn )既(jì )有(yǒu ),八(bā )百(bǎi )不(bú )谋(móu )。苍(cāng )兕(sì )誓(shì )众(zhòng ),白(bái )鱼(yú )入(rù )舟(zhōu )。太(tài )师(shī )抱(bào )乐(lè ),箕(jī )子(zǐ )拘(jū )囚(qiú )。成(chéng )康(kāng )之(zhī )日(rì ),政(zhèng )简(jiǎn )刑(xíng )措(cuò )。南(nán )巡(xún )不(bú )还(hái ),西(xī )服(fú )莫(mò )附(fù )。共(gòng )和(hé )之(zhī )後(hòu ),王(wáng )室(shì )多(duō )故(gù )。檿(yǎn )弧(hú )兴(xìng )谣(yáo ),龙(lóng )漦(tāi )作(zuò )蠹(dù )。穨(tuí )带(dài )荏(rěn )祸(huò ),实(shí )倾(qīng )周(zhōu )祚(zuò )。

阅读:26530

打赏捐助〔Donate〕>>>

《周本纪》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库