汉纪十二【登录】

《资治通鉴》 > 《汉纪》·六十卷 > 《汉纪十二》 > 拼音版

起(qǐ )昭(zhāo )阳(yáng )大(dà )渊(yuān )献(xiàn ),尽(jìn )重(zhòng )光(guāng )协(xié )洽(qià ),凡(fán )九(jiǔ )年(nián )。

世(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )元(yuán )狩(shòu )五(wǔ )年(nián )(癸(guǐ )亥(hài ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )八(bā )年(nián ))

春(chūn ),三(sān )月(yuè ),甲(jiǎ )午(wǔ ),丞(chéng )相(xiàng )李(lǐ )蔡(cài )坐(zuò )盗(dào )孝(xiào )景(jǐng )园(yuán ),堧(nuò )地(dì ),葬(zàng )其(qí )中(zhōng ),当(dāng )下(xià )吏(lì ),自(zì )杀(shā )。

罢(bà )三(sān )铢(zhū )钱(qián ),更(gèng )铸(zhù )五(wǔ )铢(zhū )钱(qián )。于(yú )是(shì )民(mín )多(duō )盗(dào )铸(zhù )钱(qián ),楚(chǔ )地(dì )尤(yóu )甚(shèn )。

上(shàng )以(yǐ )为(wéi )淮(huái )阳(yáng ),楚(chǔ )地(dì )之(zhī )郊(jiāo ),乃(nǎi )召(zhào )拜(bài )汲(jí )黯(àn )为(wéi )淮(huái )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )。黯(àn )伏(fú )谢(xiè )不(bú )受(shòu )印(yìn ),诏(zhào )数(shù )强(qiáng )予(yǔ ),然(rán )后(hòu )奉(fèng )诏(zhào )。黯(àn )为(wéi )上(shàng )泣(qì )曰(yuē ):“臣(chén )自(zì )以(yǐ )为(wéi )填(tián )沟(gōu )壑(hè ),不(bú )复(fù )见(jiàn )陛(bì )下(xià ),不(bú )意(yì )陛(bì )下(xià )复(fù )收(shōu )用(yòng )之(zhī )。臣(chén )常(cháng )有(yǒu )狗(gǒu )马(mǎ )病(bìng ),力(lì )不(bú )能(néng )任(rèn )郡(jùn )事(shì )。臣(chén )愿(yuàn )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )。出(chū )入(rù )禁(jìn )闼(tà ),补(bǔ )过(guò )拾(shí )遗(yí ),臣(chén )之(zhī )愿(yuàn )也(yě )。”上(shàng )曰(yuē ):“君(jūn )薄(báo )淮(huái )阳(yáng )邪(xié )?吾(wú )今(jīn )召(zhào )君(jūn )矣(yǐ ),顾(gù )淮(huái )阳(yáng )吏(lì )民(mín )不(bú )相(xiàng )得(dé ),吾(wú )徒(tú )得(dé )君(jūn )之(zhī )重(zhòng ),卧(wò )而(ér )治(zhì )之(zhī )。”

黯(àn )既(jì )辞(cí )行(háng ),过(guò )大(dà )行(háng )李(lǐ )息(xī ),曰(yuē ):“黯(àn )弃(qì )逐(zhú )居(jū )郡(jùn ),不(bú )得(dé )与(yǔ )朝(cháo )廷(tíng )议(yì )矣(yǐ )。御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )汤(tāng ),智(zhì )足(zú )以(yǐ )拒(jù )谏(jiàn ),诈(zhà )足(zú )以(yǐ )饰(shì )非(fēi ),务(wù )巧(qiǎo )佞(nìng )之(zhī )语(yǔ ),辩(biàn )数(shù )之(zhī )辞(cí ),非(fēi )肯(kěn )正(zhèng )为(wéi )天(tiān )下(xià )言(yán ),专(zhuān )阿(ā )主(zhǔ )意(yì )。主(zhǔ )意(yì )所(suǒ )不(bú )欲(yù ),因(yīn )而(ér )毁(huǐ )之(zhī );主(zhǔ )意(yì )所(suǒ )欲(yù ),因(yīn )而(ér )誉(yù )之(zhī )。好(hǎo )兴(xìng )事(shì ),舞(wǔ )文(wén )法(fǎ ),内(nèi )怀(huái )诈(zhà )以(yǐ )御(yù )主(zhǔ )心(xīn ),外(wài )挟(jiā )贼(zéi )吏(lì )以(yǐ )为(wéi )威(wēi )重(zhòng )。公(gōng )列(liè )九(jiǔ )卿(qīng ),不(bú )早(zǎo )言(yán )之(zhī ),公(gōng )与(yǔ )之(zhī )俱(jù )受(shòu )其(qí )戮(lù )矣(yǐ )。”息(xī )畏(wèi )汤(tāng ),终(zhōng )不(bú )敢(gǎn )言(yán );及(jí )汤(tāng )败(bài ),上(shàng )抵(dǐ )息(xī )罪(zuì )。使(shǐ )黯(àn )以(yǐ )诸(zhū )侯(hóu )相(xiàng )秩(zhì )居(jū )淮(huái )阳(yáng ),十(shí )岁(suì )而(ér )卒(zú )。

诏(zhào )徙(xǐ )奸(jiān )猾(huá )吏(lì )民(mín )于(yú )边(biān )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),乙(yǐ )卯(mǎo ),以(yǐ )太(tài )子(zǐ )少(shǎo )傅(fù )武(wǔ )强(qiáng )侯(hóu )庄(zhuāng )青(qīng )翟(zhái )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。

天(tiān )子(zǐ )病(bìng )鼎(dǐng )湖(hú )甚(shèn )。巫(wū )医(yī )无(wú )所(suǒ )不(bú )致(zhì ),不(bú )愈(yù )。游(yóu )水(shuǐ )发(fā )根(gēn )言(yán )上(shàng )郡(jùn )有(yǒu )巫(wū ),病(bìng )而(ér )鬼(guǐ )神(shén )下(xià )之(zhī )。上(shàng )召(zhào )置(zhì ),祠(cí )之(zhī )甘(gān )泉(quán ),及(jí )病(bìng ),使(shǐ )人(rén )问(wèn )神(shén )君(jūn ),神(shén )君(jūn )言(yán )曰(yuē ):“天(tiān )子(zǐ )无(wú )忧(yōu )病(bìng );病(bìng )少(shǎo )愈(yù ),强(qiáng )与(yǔ )我(wǒ )会(huì )甘(gān )泉(quán )。”于(yú )是(shì )病(bìng )愈(yù ),遂(suí )起(qǐ )幸(xìng )甘(gān )泉(quán ),病(bìng )良(liáng )已(yǐ ),置(zhì )酒(jiǔ )寿(shòu )宫(gōng )。神(shén )君(jūn )非(fēi )可(kě )得(dé )见(jiàn ),闻(wén )其(qí )言(yán ),言(yán )与(yǔ )人(rén )音(yīn )等(děng ),时(shí )去(qù )时(shí )来(lái ),来(lái )则(zé )风(fēng )肃(sù )然(rán ),居(jū )室(shì )帷(wéi )中(zhōng )。神(shén )君(jūn )所(suǒ )言(yán ),上(shàng )使(shǐ )人(rén )受(shòu )书(shū )其(qí )言(yán ),命(mìng )之(zhī )曰(yuē )“画(huà )法(fǎ )”。其(qí )所(suǒ )语(yǔ ),世(shì )俗(sú )之(zhī )所(suǒ )知(zhī )也(yě ),无(wú )绝(jué )殊(shū )者(zhě ),而(ér )天(tiān )子(zǐ )心(xīn )独(dú )喜(xǐ );其(qí )事(shì )秘(mì ),世(shì )莫(mò )知(zhī )也(yě )。

时(shí )上(shàng )卒(zú )起(qǐ ),幸(xìng )甘(gān )泉(quán ),过(guò )右(yòu )内(nèi )史(shǐ )界(jiè )中(zhōng ),道(dào )多(duō )不(bú )治(zhì ),上(shàng )怒(nù )曰(yuē ):“义(yì )纵(zòng )以(yǐ )我(wǒ )为(wéi )不(bú )复(fù )行(háng )此(cǐ )道(dào )乎(hū )!”衔(xián )之(zhī )。

世(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )元(yuán )狩(shòu )六(liù )年(nián )(甲(jiǎ )子(zǐ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )七(qī )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),雨(yǔ )水(shuǐ ),无(wú )冰(bīng )。

上(shàng )既(jì )下(xià )缗(mín )钱(qián )令(lìng )而(ér )尊(zūn )卜(bo )式(shì ),百(bǎi )姓(xìng )终(zhōng )莫(mò )分(fèn )财(cái )佐(zuǒ )县(xiàn )官(guān ),于(yú )是(shì )杨(yáng )可(kě )告(gào )缗(mín )钱(qián )纵(zòng )矣(yǐ )。义(yì )纵(zòng )以(yǐ )为(wéi )此(cǐ )乱(luàn )民(mín ),部(bù )吏(lì )捕(bǔ )其(qí )为(wéi )可(kě )使(shǐ )者(zhě )。天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )纵(zòng )为(wéi )废(fèi )格(gé )沮(jǔ )事(shì ),弃(qì )纵(zòng )市(shì )。

郎(láng )中(zhōng )令(lìng )李(lǐ )敢(gǎn ),怨(yuàn )大(dà )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )恨(hèn )其(qí )父(fù ),乃(nǎi )击(jī )伤(shāng )大(dà )将(jiāng )军(jūn ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )匿(nì )讳(huì )之(zhī )。居(jū )无(wú )何(hé ),敢(gǎn )从(cóng )上(shàng )雍(yōng ),至(zhì )甘(gān )泉(quán )宫(gōng )猎(liè ),票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )去(qù )病(bìng )射(shè )杀(shā )敢(gǎn )。去(qù )病(bìng )时(shí )方(fāng )贵(guì )幸(xìng ),上(shàng )为(wéi )讳(huì ),云(yún )鹿(lù )触(chù )杀(shā )之(zhī )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),乙(yǐ )巳(sì ),庙(miào )立(lì )皇(huáng )子(zǐ )闳(hóng )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),旦(dàn )为(wéi )燕(yàn )王(wáng ),胥(xū )为(wéi )广(guǎng )陵(líng )王(wáng ),初(chū )作(zuò )诰(gào )策(cè )。

自(zì )造(zào )白(bái )金(jīn )、五(wǔ )铢(zhū )钱(qián )后(hòu ),吏(lì )民(mín )之(zhī )坐(zuò )盗(dào )铸(zhù )金(jīn )钱(qián )死(sǐ )者(zhě )数(shù )十(shí )万(wàn )人(rén ),其(qí )不(bú )发(fā )觉(jiào )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )计(jì ),天(tiān )下(xià )大(dà )抵(dǐ )无(wú )虑(lǜ )皆(jiē )铸(zhù )金(jīn )钱(qián )矣(yǐ )。犯(fàn )者(zhě )众(zhòng ),吏(lì )不(bú )能(néng )尽(jìn )诛(zhū )。

六(liù )月(yuè ),诏(zhào )遣(qiǎn )博(bó )士(shì )褚(chǔ )大(dà )、徐(xú )偃(yǎn )等(děng )六(liù )人(rén )分(fèn )循(xún )郡(jùn )国(guó ),举(jǔ )兼(jiān )并(bìng )之(zhī )徒(tú )及(jí )守(shǒu )、相(xiàng )、为(wéi )吏(lì )有(yǒu )罪(zuì )者(zhě )。

秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),冠(guàn )军(jūn )景(jǐng )桓(huán )侯(hóu )霍(huò )去(qù )病(bìng )薨(hōng )。天(tiān )子(zǐ )甚(shèn )悼(dào )之(zhī ),为(wéi )冢(zhǒng ),像(xiàng )祁(qí )连(lián )山(shān )。

初(chū ),霍(huò )仲(zhòng )孺(rú )吏(lì )毕(bì )归(guī )家(jiā ),娶(qǔ )妇(fù ),生(shēng )子(zǐ )光(guāng )。去(qù )病(bìng )既(jì )壮(zhuàng )大(dà ),乃(nǎi )自(zì )知(zhī )父(fù )为(wéi )霍(huò )仲(zhòng )孺(rú )。会(huì )为(wéi )票(piào )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),击(jī )匈(xiōng )奴(nú ),道(dào )出(chū )河(hé )东(dōng ),遣(qiǎn )吏(lì )迎(yíng )仲(zhòng )孺(rú )而(ér )见(jiàn )之(zhī ),大(dà )为(wéi )买(mǎi )田(tián )宅(zhái )奴(nú )婢(bì )而(ér )去(qù );及(jí )还(hái ),因(yīn )将(jiāng )光(guāng )西(xī )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),任(rèn )以(yǐ )为(wéi )郎(láng ),稍(shāo )迁(qiān )至(zhì )奉(fèng )车(chē )都(dōu )尉(wèi )、光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū )。

是(shì )岁(suì ),大(dà )农(nóng )令(lìng )颜(yán )诛(zhū )。

初(chū ),异(yì )以(yǐ )廉(lián )直(zhí ),稍(shāo )迁(qiān )至(zhì )九(jiǔ )卿(qīng )。上(shàng )与(yǔ )张(zhāng )汤(tāng )既(jì )造(zào )白(bái )鹿(lù )皮(pí )币(bì ),问(wèn )异(yì ),异(yì )曰(yuē ):“今(jīn )王(wáng )侯(hóu )朝(cháo )贺(hè )以(yǐ )苍(cāng )璧(bì ),直(zhí )数(shù )千(qiān ),而(ér )以(yǐ )皮(pí )荐(jiàn )反(fǎn )四(sì )十(shí )万(wàn ),本(běn )末(mò )不(bú )相(xiàng )称(chēng )。”天(tiān )子(zǐ )不(bú )说(shuō )。张(zhāng )汤(tāng )又(yòu )与(yǔ )异(yì )有(yǒu )郤(qiè ),及(jí )人(rén )有(yǒu )告(gào )异(yì )以(yǐ )它(tā )事(shì ),下(xià )张(zhāng )汤(tāng )治(zhì )异(yì )。异(yì )与(yǔ )客(kè )语(yǔ )初(chū )令(lìng )下(xià )有(yǒu )不(bú )便(biàn )者(zhě ),异(yì )不(bú )应(yīng ),微(wēi )反(fǎn )脣(chún )。汤(tāng )奏(zòu )当(dāng ):“异(yì )九(jiǔ )卿(qīng ),见(jiàn )令(lìng )不(bú )便(biàn ),不(bú )入(rù )言(yán )而(ér )腹(fù )诽(fěi ),论(lùn )死(sǐ )。”自(zì )是(shì )之(zhī )后(hòu ),有(yǒu )腹(fù )诽(fěi )之(zhī )法(fǎ )比(bǐ ),而(ér )公(gōng )卿(qīng )大(dà )夫(fū )多(duō )谄(chǎn )谀(yú )取(qǔ )容(róng )矣(yǐ )。

世(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )元(yuán )鼎(dǐng )元(yuán )年(nián )(乙(yǐ )丑(chǒu ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )六(liù )年(nián ))

夏(xià ),五(wǔ )月(yuè ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

济(jì )东(dōng )王(wáng )彭(péng )离(lí )骄(jiāo )悍(hàn ),昏(hūn )暮(mù ),与(yǔ )其(qí )奴(nú )、亡(wáng )命(mìng )少(shǎo )年(nián )数(shù )十(shí )人(rén )行(háng )剽(piāo )杀(shā )人(rén ),取(qǔ )财(cái )物(wù )以(yǐ )为(wéi )好(hǎo ),所(suǒ )杀(shā )发(fā )觉(jiào )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),从(cóng )废(fèi ),徙(xǐ )上(shàng )庸(yōng )。

世(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )元(yuán )鼎(dǐng )二(èr )年(nián )(丙(bǐng )寅(yín ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )五(wǔ )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),张(zhāng )汤(tāng )有(yǒu )罪(zuì )自(zì )杀(shā )。

初(chū ),御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )李(lǐ )文(wén ),与(yǔ )汤(tāng )有(yǒu )郤(qiè )。汤(tāng )所(suǒ )厚(hòu )吏(lì )鲁(lǔ )谒(yè )居(jū )阴(yīn )使(shǐ )人(rén )上(shàng )变(biàn )告(gào )文(wén )奸(jiān )事(shì ),事(shì )下(xià )汤(tāng )治(zhì ),论(lùn )杀(shā )之(zhī )。汤(tāng )心(xīn )知(zhī )谒(yè )居(jū )为(wéi )之(zhī ),上(shàng )问(wèn ):“变(biàn )事(shì )踪(zōng )迹(jì )安(ān )起(qǐ )?”汤(tāng )佯(yáng )惊(jīng )曰(yuē ):“此(cǐ )殆(dài )文(wén )故(gù )人(rén )怨(yuàn )之(zhī )。”谒(yè )居(jū )病(bìng ),汤(tāng )亲(qīn )为(wéi )之(zhī )摩(mó )足(zú )。赵(zhào )王(wáng )素(sù )怨(yuàn )汤(tāng ),上(shàng )书(shū )告(gào ):“汤(tāng )大(dà )臣(chén ),乃(nǎi )与(yǔ )吏(lì )摩(mó )足(zú ),疑(yí )与(yǔ )为(wéi )大(dà )奸(jiān )。”事(shì )下(xià )廷(tíng )尉(wèi )。谒(yè )居(jū )病(bìng )死(sǐ ),事(shì )连(lián )其(qí )弟(dì )。弟(dì )系(xì )导(dǎo )官(guān ),汤(tāng )亦(yì )治(zhì )他(tā )囚(qiú )导(dǎo )官(guān ),见(jiàn )谒(yè )居(jū )弟(dì ),欲(yù )阴(yīn )为(wéi )之(zhī ),而(ér )佯(yáng )不(bú )省(shěng )。谒(yè )居(jū )弟(dì )弗(fú )知(zhī ),怨(yuàn )汤(tāng ),使(shǐ )人(rén )上(shàng )书(shū ),告(gào )汤(tāng )与(yǔ )谒(yè )居(jū )谋(móu )共(gòng )变(biàn )告(gào )李(lǐ )文(wén )。事(shì )下(xià )减(jiǎn )宣(xuān ),宣(xuān )尝(cháng )与(yǔ )汤(tāng )有(yǒu )郤(qiè ),及(jí )得(dé )此(cǐ )事(shì ),穷(qióng )竟(jìng )其(qí )事(shì ),未(wèi )奏(zòu )也(yě )。会(huì )人(rén )有(yǒu )盗(dào )发(fā )孝(xiào )文(wén )园(yuán )瘗(yì )钱(qián ),丞(chéng )相(xiàng )青(qīng )翟(zhái )朝(cháo ),与(yǔ )汤(tāng )约(yuē )俱(jù )谢(xiè ),至(zhì )前(qián ),汤(tāng )独(dú )不(bú )谢(xiè )。上(shàng )使(shǐ )御(yù )史(shǐ )案(àn )丞(chéng )相(xiàng ),汤(tāng )欲(yù )致(zhì )其(qí )文(wén )“丞(chéng )相(xiàng )见(jiàn )知(zhī )”,丞(chéng )相(xiàng )患(huàn )之(zhī )。丞(chéng )相(xiàng )长(zhǎng )史(shǐ )硃(zhū )买(mǎi )臣(chén )、王(wáng )朝(cháo )、边(biān )通(tōng ),皆(jiē )故(gù )九(jiǔ )卿(qīng )、二(èr )千(qiān )石(shí ),仕(shì )宦(huàn )绝(jué )在(zài )汤(tāng )前(qián )。汤(tāng )数(shù )行(háng )丞(chéng )相(xiàng )事(shì ),知(zhī )三(sān )长(zhǎng )史(shǐ )素(sù )贵(guì ),故(gù )陵(líng )折(shé ),丞(chéng )史(shǐ )遇(yù )之(zhī ),三(sān )长(zhǎng )史(shǐ )皆(jiē )怨(yuàn )恨(hèn ),欲(yù )死(sǐ )之(zhī )。乃(nǎi )与(yǔ )丞(chéng )相(xiàng )谋(móu ),使(shǐ )吏(lì )捕(bǔ )案(àn )贾(jiǎ )人(rén )田(tián )信(xìn )等(děng ),曰(yuē ):“汤(tāng )且(qiě )欲(yù )奏(zòu )请(qǐng ),信(xìn )辄(zhé )先(xiān )知(zhī )之(zhī ),居(jū )物(wù )致(zhì )富(fù ),与(yǔ )汤(tāng )分(fèn )之(zhī )。”事(shì )辞(cí )颇(pō )闻(wén ),上(shàng )问(wèn )汤(tāng )曰(yuē ):“吾(wú )所(suǒ )为(wéi ),贾(jiǎ )人(rén )辄(zhé )先(xiān )知(zhī )之(zhī ),益(yì )居(jū )其(qí )物(wù ),是(shì )类(lèi )有(yǒu )以(yǐ )吾(wú )谋(móu )告(gào )之(zhī )者(zhě )。”汤(tāng )不(bú )谢(xiè ),又(yòu )佯(yáng )惊(jīng )曰(yuē ):“固(gù )宜(yí )有(yǒu )。”减(jiǎn )宣(xuān )亦(yì )奏(zòu )谒(yè )居(jū )等(děng )事(shì )。天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )汤(tāng )怀(huái )诈(zhà )面(miàn )欺(qī ),使(shǐ )赵(zhào )禹(yǔ )切(qiē )责(zé )汤(tāng ),汤(tāng )乃(nǎi )为(wéi )书(shū )谢(xiè ),因(yīn )曰(yuē ):“陷(xiàn )臣(chén )者(zhě ),三(sān )长(zhǎng )史(shǐ )也(yě )。”遂(suí )自(zì )杀(shā )。汤(tāng )既(jì )死(sǐ ),家(jiā )产(chǎn )直(zhí )不(bú )过(guò )五(wǔ )百(bǎi )金(jīn )。昆(kūn )弟(dì )诸(zhū )子(zǐ )欲(yù )厚(hòu )葬(zàng )汤(tāng ),汤(tāng )母(mǔ )曰(yuē ):“汤(tāng )为(wéi )天(tiān )子(zǐ )大(dà )臣(chén ),被(bèi )污(wū )恶(è )言(yán )而(ér )死(sǐ ),何(hé )厚(hòu )葬(zàng )乎(hū )!”载(zǎi )以(yǐ )牛(niú )车(chē ),有(yǒu )棺(guān )无(wú )椁(guǒ )。天(tiān )子(zǐ )闻(wén )之(zhī ),乃(nǎi )尽(jìn )按(àn )诛(zhū )三(sān )长(zhǎng )史(shǐ )。十(shí )二(èr )月(yuè ),壬(rén )辰(chén ),丞(chéng )相(xiàng )青(qīng )翟(zhái )下(xià )狱(yù ),自(zì )杀(shā )。

春(chūn ),起(qǐ )柏(bǎi )梁(liáng )台(tái )。作(zuò )承(chéng )露(lù )盘(pán ),高(gāo )二(èr )十(shí )丈(zhàng ),大(dà )七(qī )围(wéi ),以(yǐ )铜(tóng )为(wéi )之(zhī )。上(shàng )有(yǒu )仙(xiān )人(rén )掌(zhǎng ),以(yǐ )承(chéng )露(lù ),和(hé )玉(yù )屑(xiè )饮(yǐn )之(zhī ),云(yún )可(kě )以(yǐ )长(zhǎng )生(shēng )。宫(gōng )室(shì )之(zhī )修(xiū ),自(zì )此(cǐ )日(rì )盛(shèng )。

二(èr )月(yuè ),以(yǐ )太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )赵(zhào )周(zhōu )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )。

三(sān )月(yuè ),辛(xīn )亥(hài ),以(yǐ )太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )石(shí )庆(qìng )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

大(dà )雨(yǔ )雪(xuě )。

夏(xià ),大(dà )水(shuǐ ),关(guān )东(dōng )饿(è )死(sǐ )者(zhě )以(yǐ )千(qiān )数(shù )。

是(shì )岁(suì ),孔(kǒng )亻(dān )堇(jǐn )为(wéi )大(dà )农(nóng )令(lìng ),而(ér )桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )为(wéi )大(dà )农(nóng )中(zhōng )丞(chéng ),稍(shāo )置(zhì )均(jūn )输(shū ),以(yǐ )通(tōng )货(huò )物(wù )。

白(bái )金(jīn )稍(shāo )贱(jiàn ),民(mín )不(bú )宝(bǎo )用(yòng ),竟(jìng )废(fèi )之(zhī )。于(yú )是(shì )悉(xī )禁(jìn )郡(jùn )、国(guó )无(wú )铸(zhù )钱(qián ),专(zhuān )令(lìng )上(shàng )林(lín )三(sān )官(guān )铸(zhù )钱(qián ),令(lìng )天(tiān )下(xià )非(fēi )三(sān )官(guān )钱(qián )不(bú )得(dé )行(háng )。而(ér )民(mín )之(zhī )铸(zhù )钱(qián )益(yì )少(shǎo ),计(jì )其(qí )费(fèi )不(bú )能(néng )相(xiàng )当(dāng )。惟(wéi )真(zhēn )工(gōng )、大(dà )奸(jiān )乃(nǎi )盗(dào )为(wéi )之(zhī )。浑(hún )邪(xié )王(wáng )既(jì )降(jiàng )汉(hàn ),汉(hàn )兵(bīng )击(jī )逐(zhú )匈(xiōng )奴(nú )于(yú )幕(mù )北(běi ),自(zì )盐(yán )泽(zé )以(yǐ )东(dōng )空(kōng )无(wú )匈(xiōng )奴(nú ),西(xī )域(yù )道(dào )可(kě )通(tōng )。于(yú )是(shì )张(zhāng )骞(qiān )建(jiàn )言(yán ):“乌(wū )孙(sūn )王(wáng )昆(kūn )莫(mò )本(běn )为(wéi )匈(xiōng )奴(nú )臣(chén ),后(hòu )兵(bīng )稍(shāo )强(qiáng ),不(bú )肯(kěn )复(fù )朝(cháo )事(shì )匈(xiōng )奴(nú ),匈(xiōng )奴(nú )攻(gōng )不(bú )胜(shèng )而(ér )远(yuǎn )之(zhī )。今(jīn )单(dān )于(yú )新(xīn )困(kùn )于(yú )汉(hàn ),而(ér )故(gù )浑(hún )邪(xié )地(dì )空(kōng )无(wú )人(rén ),蛮(mán )夷(yí )俗(sú )恋(liàn )故(gù )地(dì ),又(yòu )贪(tān )汉(hàn )财(cái )物(wù ),今(jīn )诚(chéng )以(yǐ )此(cǐ )时(shí )厚(hòu )币(bì )赂(lù )乌(wū )孙(sūn ),招(zhāo )以(yǐ )益(yì )东(dōng ),居(jū )故(gù )浑(hún )邪(xié )之(zhī )地(dì ),与(yǔ )汉(hàn )结(jié )昆(kūn )弟(dì ),其(qí )势(shì )宜(yí )听(tīng ),听(tīng )则(zé )是(shì )断(duàn )匈(xiōng )奴(nú )右(yòu )臂(bì )也(yě )。既(jì )连(lián )乌(wū )孙(sūn ),自(zì )其(qí )西(xī )大(dà )夏(xià )之(zhī )属(shǔ )皆(jiē )可(kě )招(zhāo )来(lái )而(ér )为(wéi )外(wài )臣(chén )。”天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )为(wéi )然(rán ),拜(bài )骞(qiān )为(wéi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng ),将(jiāng )三(sān )百(bǎi )人(rén ),马(mǎ )各(gè )二(èr )匹(pǐ ),牛(niú )羊(yáng )以(yǐ )万(wàn )数(shù ),赍(jī )金(jīn )币(bì )帛(bó )直(zhí )数(shù )千(qiān )巨(jù )万(wàn );多(duō )持(chí )节(jiē )副(fù )使(shǐ ),道(dào )可(kě )便(biàn ),遣(qiǎn )之(zhī )他(tā )旁(páng )国(guó )。

骞(qiān )既(jì )至(zhì )乌(wū )孙(sūn ),昆(kūn )莫(mò )见(jiàn )骞(qiān ),礼(lǐ )节(jiē )甚(shèn )倨(jù )。骞(qiān )谕(yù )指(zhǐ )曰(yuē ):“乌(wū )孙(sūn )能(néng )东(dōng )居(jū )故(gù )地(dì ),则(zé )汉(hàn )遣(qiǎn )公(gōng )主(zhǔ )为(wéi )夫(fū )人(rén ),结(jié )为(wéi )兄(xiōng )弟(dì ),共(gòng )距(jù )匈(xiōng )奴(nú ),匈(xiōng )奴(nú )不(bú )足(zú )破(pò )也(yě )。”乌(wū )孙(sūn )自(zì )以(yǐ )远(yuǎn )汉(hàn ),未(wèi )知(zhī )其(qí )大(dà )小(xiǎo );素(sù )服(fú )属(shǔ )匈(xiōng )奴(nú )日(rì )久(jiǔ ),且(qiě )又(yòu )近(jìn )之(zhī ),其(qí )大(dà )臣(chén )皆(jiē )畏(wèi )匈(xiōng )奴(nú ),不(bú )欲(yù )移(yí )徙(xǐ )。骞(qiān )留(liú )久(jiǔ )之(zhī ),不(bú )能(néng )得(dé )其(qí )要(yào )领(lǐng ),因(yīn )分(fèn )遣(qiǎn )副(fù )使(shǐ )使(shǐ )大(dà )宛(wǎn )、康(kāng )居(jū )、大(dà )月(yuè )氏(shì )、大(dà )夏(xià )、安(ān )息(xī )、身(shēn )毒(dú )、于(yú )阗(tián )及(jí )诸(zhū )旁(páng )国(guó ),乌(wū )孙(sūn )发(fā )译(yì )道(dào )送(sòng )骞(qiān )还(hái ),使(shǐ )数(shù )十(shí )人(rén ),马(mǎ )数(shù )十(shí )匹(pǐ ),随(suí )骞(qiān )报(bào )谢(xiè ),因(yīn )令(lìng )窥(kuī )汉(hàn )大(dà )小(xiǎo )。是(shì )岁(suì ),骞(qiān )还(hái ),到(dào ),拜(bài )为(wéi )大(dà )行(háng )。后(hòu )岁(suì )馀(yú ),骞(qiān )所(suǒ )遣(qiǎn )使(shǐ )通(tōng )大(dà )夏(xià )之(zhī )属(shǔ )者(zhě ),皆(jiē )颇(pō )与(yǔ )其(qí )人(rén )俱(jù )来(lái ),于(yú )是(shì )西(xī )域(yù )始(shǐ )通(tōng )于(yú )汉(hàn )矣(yǐ )。

西(xī )域(yù )凡(fán )三(sān )十(shí )六(liù )国(guó ),南(nán )北(běi )有(yǒu )大(dà )山(shān ),中(zhōng )央(yāng )有(yǒu )河(hé ),东(dōng )西(xī )六(liù )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),南(nán )北(běi )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),东(dōng )则(zé )接(jiē )汉(hàn )玉(yù )门(mén )、阳(yáng )关(guān ),西(xī )则(zé )限(xiàn )以(yǐ )葱(cōng )岭(lǐng )。河(hé )有(yǒu )两(liǎng )源(yuán ),一(yī )出(chū )葱(cōng )岭(lǐng ),一(yī )出(chū )于(yú )阗(tián ),合(hé )流(liú )东(dōng )注(zhù )盐(yán )泽(zé )。盐(yán )泽(zé )去(qù )玉(yù )门(mén )、阳(yáng )关(guān )三(sān )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ )。自(zì )玉(yù )门(mén )、阳(yáng )关(guān )出(chū )西(xī )域(yù )有(yǒu )两(liǎng )道(dào ):从(cóng )鄯(shàn )善(shàn )傍(bàng )南(nán )山(shān )北(běi ),循(xún )河(hé )西(xī )行(háng )至(zhì )莎(shā )车(chē ),为(wéi )南(nán )道(dào );南(nán )道(dào )西(xī )逾(yú )葱(cōng )岭(lǐng ),则(zé )出(chū )大(dà )月(yuè )氏(shì )、安(ān )息(xī )。自(zì )车(chē )师(shī )前(qián )王(wáng )廷(tíng )随(suí )北(běi )山(shān )循(xún )河(hé )西(xī )行(háng )至(zhì )疏(shū )勒(lè ),为(wéi )北(běi )道(dào );北(běi )道(dào )西(xī )逾(yú )葱(cōng )岭(lǐng ),则(zé )出(chū )大(dà )宛(wǎn )、康(kāng )居(jū )、奄(yǎn )蔡(cài )焉(yān )。故(gù )皆(jiē )役(yì )属(shǔ )匈(xiōng )奴(nú ),匈(xiōng )奴(nú )西(xī )边(biān )日(rì )逐(zhú )王(wáng ),置(zhì )僮(tóng )仆(pú )都(dōu )尉(wèi ),使(shǐ )领(lǐng )西(xī )域(yù ),常(cháng )居(jū )焉(yān )耆(qí )、危(wēi )须(xū )、尉(wèi )黎(lí )间(jiān ),赋(fù )税(shuì )诸(zhū )国(guó ),取(qǔ )富(fù )给(gěi )焉(yān )。

乌(wū )孙(sūn )王(wáng )既(jì )不(bú )肯(kěn )东(dōng )还(hái ),汉(hàn )乃(nǎi )于(yú )浑(hún )邪(xié )王(wáng )故(gù )地(dì )置(zhì )酒(jiǔ )泉(quán )郡(jùn ),稍(shāo )发(fā )徙(xǐ )民(mín )以(yǐ )充(chōng )实(shí )之(zhī );后(hòu )又(yòu )分(fèn )置(zhì )武(wǔ )威(wēi )郡(jùn ),以(yǐ )绝(jué )匈(xiōng )奴(nú )与(yǔ )羌(qiāng )通(tōng )之(zhī )道(dào )。

天(tiān )子(zǐ )得(dé )宛(wǎn )汗(hàn )血(xuè )马(mǎ ),爱(ài )之(zhī ),名(míng )曰(yuē )“天(tiān )马(mǎ )”。使(shǐ )者(zhě )相(xiàng )望(wàng )于(yú )道(dào )以(yǐ )求(qiú )之(zhī )。诸(zhū )使(shǐ )外(wài )国(guó ),一(yī )辈(bèi )大(dà )者(zhě )数(shù )百(bǎi ),少(shǎo )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )人(rén ),人(rén )所(suǒ )赍(jī )操(cāo )大(dà )放(fàng )博(bó )望(wàng )侯(hóu )时(shí ),其(qí )后(hòu )益(yì )习(xí )而(ér )衰(shuāi )少(shǎo )焉(yān )。汉(hàn )率(lǜ )一(yī )岁(suì )中(zhōng )使(shǐ )多(duō )者(zhě )十(shí )馀(yú ),少(shǎo )者(zhě )五(wǔ )六(liù )辈(bèi );远(yuǎn )者(zhě )八(bā )九(jiǔ )岁(suì ),近(jìn )者(zhě )数(shù )岁(suì )而(ér )反(fǎn )。

世(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )元(yuán )鼎(dǐng )三(sān )年(nián )(丁(dīng )卯(mǎo ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )四(sì )年(nián ))

冬(dōng ),徙(xǐ )函(hán )谷(gǔ )关(guān )于(yú )新(xīn )安(ān )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),戊(wù )子(zǐ ),阳(yáng )陵(líng )园(yuán )火(huǒ )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),雨(yǔ )雹(báo )。

关(guān )东(dōng )郡(jùn )、国(guó )四(sì )十(shí )馀(yú )饥(jī ),人(rén )相(xiàng )食(shí )。

常(cháng )山(shān )宪(xiàn )王(wáng )舜(shùn )薨(hōng ),子(zǐ )勃(bó )嗣(sì ),坐(zuò )宪(xiàn )王(wáng )病(bìng )不(bú )侍(shì )疾(jí ),及(jí )居(jū )丧(sàng )无(wú )礼(lǐ )废(fèi ),徙(xǐ )房(fáng )陵(líng )。后(hòu )月(yuè )馀(yú ),天(tiān )子(zǐ )更(gèng )封(fēng )宪(xiàn )王(wáng )子(zǐ )平(píng )为(wéi )真(zhēn )定(dìng )王(wáng ),以(yǐ )常(cháng )山(shān )为(wéi )郡(jùn ),于(yú )是(shì )五(wǔ )岳(yuè )皆(jiē )在(zài )天(tiān )子(zǐ )之(zhī )邦(bāng )矣(yǐ )。徙(xǐ )代(dài )王(wáng )义(yì )为(wéi )清(qīng )河(hé )王(wáng )。

是(shì )岁(suì ),匈(xiōng )奴(nú )伊(yī )稚(zhì )斜(xié )单(dān )于(yú )死(sǐ ),子(zǐ )乌(wū )维(wéi )单(dān )于(yú )立(lì )。

世(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )元(yuán )鼎(dǐng )四(sì )年(nián )(戊(wù )辰(chén ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )三(sān )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )雍(yōng ),祠(cí )五(wǔ )畤(zhì )。诏(zhào )曰(yuē ):“今(jīn )上(shàng )帝(dì ),朕(zhèn )亲(qīn )郊(jiāo ),而(ér )后(hòu )土(tǔ )无(wú )祀(sì ),则(zé )礼(lǐ )不(bú )答(dá )也(yě ),其(qí )令(lìng )有(yǒu )司(sī )议(yì )。”立(lì )后(hòu )土(tǔ )祠(cí )于(yú )泽(zé )中(zhōng )圜(huán )丘(qiū )。上(shàng )遂(suí )自(zì )夏(xià )阳(yáng )东(dōng )幸(xìng )汾(fén )阴(yīn )。是(shì )时(shí ),天(tiān )子(zǐ )始(shǐ )巡(xún )郡(jùn )、国(guó )。河(hé )东(dōng )守(shǒu )不(bú )意(yì )行(háng )至(zhì ),不(bú )办(bàn ),自(zì )杀(shā )。十(shí )一(yī )月(yuè ),甲(jiǎ )子(zǐ ),立(lì )后(hòu )土(tǔ )祠(cí )于(yú )汾(fén )阴(yīn )脽(shuí )上(shàng ),上(shàng )亲(qīn )望(wàng )拜(bài ),如(rú )上(shàng )帝(dì )礼(lǐ ),礼(lǐ )毕(bì ),行(háng )幸(xìng )荥(yíng )阳(yáng ),还(hái ),至(zhì )洛(luò )阳(yáng ),封(fēng )周(zhōu )后(hòu )姬(jī )嘉(jiā )为(wéi )周(zhōu )子(zǐ )南(nán )君(jūn )。

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),中(zhōng )山(shān )靖(jìng )王(wáng )胜(shèng )薨(hōng )。

乐(lè )成(chéng )侯(hóu )丁(dīng )义(yì )荐(jiàn )方(fāng )士(shì )栾(luán )大(dà ),云(yún )与(yǔ )文(wén )成(chéng )将(jiāng )军(jūn )同(tóng )师(shī )。上(shàng )方(fāng )悔(huǐ )诛(zhū )文(wén )成(chéng ),得(dé )栾(luán )大(dà ),大(dà )说(shuō )。大(dà )先(xiān )事(shì )胶(jiāo )东(dōng )康(kāng )王(wáng ),为(wéi )人(rén )长(zhǎng )美(měi )言(yán ),多(duō )方(fāng )略(luè ),而(ér )敢(gǎn )为(wéi )大(dà )言(yán ),处(chù )之(zhī )不(bú )疑(yí )。大(dà )言(yán )曰(yuē ):“臣(chén )常(cháng )往(wǎng )来(lái )海(hǎi )中(zhōng ),见(jiàn )安(ān )期(qī )、羡(xiàn )门(mén )之(zhī )属(shǔ ),顾(gù )以(yǐ )臣(chén )为(wéi )贱(jiàn ),不(bú )信(xìn )臣(chén );又(yòu )以(yǐ )为(wéi )康(kāng )王(wáng )诸(zhū )侯(hóu )耳(ěr ),不(bú )足(zú )与(yǔ )方(fāng )。臣(chén )之(zhī )师(shī )曰(yuē ):‘黄(huáng )金(jīn )可(kě )成(chéng )而(ér )河(hé )决(jué )可(kě )塞(sāi ),不(bú )死(sǐ )之(zhī )药(yào )可(kě )得(dé ),仙(xiān )人(rén )可(kě )致(zhì )也(yě )。’然(rán )臣(chén )恐(kǒng )效(xiào )文(wén )成(chéng ),则(zé )方(fāng )士(shì )皆(jiē )掩(yǎn )口(kǒu ),恶(è )敢(gǎn )言(yán )方(fāng )哉(zāi )!”上(shàng )曰(yuē ):“文(wén )成(chéng )食(shí )马(mǎ )肝(gān )死(sǐ )耳(ěr )。子(zǐ )诚(chéng )能(néng )修(xiū )其(qí )方(fāng ),我(wǒ )何(hé )爱(ài )乎(hū )!”大(dà )曰(yuē ):“臣(chén )师(shī )非(fēi )有(yǒu )求(qiú )人(rén ),人(rén )者(zhě )求(qiú )之(zhī )。陛(bì )下(xià )必(bì )欲(yù )致(zhì )之(zhī ),则(zé )贵(guì )其(qí )使(shǐ )者(zhě ),令(lìng )为(wéi )亲(qīn )属(shǔ ),以(yǐ )客(kè )礼(lǐ )待(dài )之(zhī ),乃(nǎi )可(kě )使(shǐ )通(tōng )言(yán )于(yú )神(shén )人(rén )。”于(yú )是(shì )上(shàng )使(shǐ )验(yàn )小(xiǎo )方(fāng ),斗(dòu )旗(qí ),旗(qí )自(zì )相(xiàng )触(chù )击(jī )。是(shì )时(shí ),上(shàng )方(fāng )忧(yōu )河(hé )决(jué )而(ér )黄(huáng )金(jīn )不(bú )就(jiù ),乃(nǎi )拜(bài )大(dà )为(wéi )五(wǔ )利(lì )将(jiāng )军(jūn ),又(yòu )拜(bài )为(wéi )天(tiān )士(shì )将(jiāng )军(jūn ),地(dì )士(shì )将(jiāng )军(jūn ),大(dà )通(tōng )将(jiāng )军(jūn )。夏(xià ),四(sì )月(yuè ),乙(yǐ )巳(sì ),封(fēng )大(dà )为(wéi )乐(lè )通(tōng )侯(hóu ),食(shí )邑(yì )二(èr )千(qiān )户(hù ),赐(cì )甲(jiǎ )第(dì ),僮(tóng )千(qiān )人(rén ),乘(chéng )舆(yú )斥(chì )车(chē )马(mǎ )、帷(wéi )帐(zhàng )、器(qì )物(wù )以(yǐ )充(chōng )其(qí )家(jiā ),又(yòu )以(yǐ )卫(wèi )长(zhǎng )公(gōng )主(zhǔ )妻(qī )之(zhī ),赍(jī )金(jīn )十(shí )万(wàn )斤(jīn ),天(tiān )子(zǐ )亲(qīn )如(rú )五(wǔ )利(lì )之(zhī )第(dì ),使(shǐ )者(zhě )存(cún )问(wèn )共(gòng )给(gěi ),相(xiàng )属(shǔ )于(yú )道(dào )。自(zì )太(tài )主(zhǔ )、将(jiāng )、相(xiàng )以(yǐ )下(xià ),皆(jiē )置(zhì )酒(jiǔ )其(qí )家(jiā ),献(xiàn )遗(yí )之(zhī )。天(tiān )子(zǐ )又(yòu )刻(kè )玉(yù )印(yìn )曰(yuē )“天(tiān )道(dào )将(jiāng )军(jūn )”,使(shǐ )使(shǐ )衣(yī )羽(yǔ )衣(yī ),夜(yè )立(lì )白(bái )茅(máo )上(shàng );五(wǔ )利(lì )将(jiāng )军(jūn )亦(yì )衣(yī )羽(yǔ )衣(yī ),立(lì )白(bái )茅(máo )上(shàng ),受(shòu )印(yìn ),以(yǐ )示(shì )不(bú )臣(chén )。大(dà )见(jiàn )数(shù )月(yuè ),佩(pèi )六(liù )印(yìn ),贵(guì )震(zhèn )天(tiān )下(xià )。于(yú )是(shì )海(hǎi )上(shàng )燕(yàn )、齐(qí )之(zhī )间(jiān ),莫(mò )不(bú )扼(è )腕(wàn )自(zì )言(yán )有(yǒu )禁(jìn )方(fāng )、能(néng )神(shén )仙(xiān )矣(yǐ )。

六(liù )月(yuè ),汾(fén )阴(yīn )巫(wū )锦(jǐn )得(dé )大(dà )鼎(dǐng )于(yú )魏(wèi )脽(shuí )后(hòu )土(tǔ )营(yíng )旁(páng ),河(hé )东(dōng )太(tài )守(shǒu )以(yǐ )闻(wén )。天(tiān )子(zǐ )使(shǐ )验(yàn )问(wèn ),巫(wū )得(dé )鼎(dǐng )无(wú )奸(jiān )诈(zhà ),乃(nǎi )以(yǐ )礼(lǐ )祠(cí ),迎(yíng )鼎(dǐng )至(zhì )甘(gān )泉(quán ),从(cóng )上(shàng )行(háng ),荐(jiàn )之(zhī )宗(zōng )庙(miào )及(jí )上(shàng )帝(dì ),藏(cáng )于(yú )甘(gān )泉(quán )宫(gōng ),群(qún )臣(chén )皆(jiē )上(shàng )寿(shòu )贺(hè )。

秋(qiū ),立(lì )常(cháng )山(shān )宪(xiàn )王(wáng )子(zǐ )商(shāng )为(wéi )泗(sì )水(shuǐ )王(wáng )。

初(chū ),条(tiáo )侯(hóu )周(zhōu )亚(yà )夫(fū )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),赵(zhào )禹(yǔ )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )史(shǐ ),府(fǔ )中(zhōng )皆(jiē )称(chēng )其(qí )廉(lián )平(píng ),然(rán )亚(yà )夫(fū )弗(fú )任(rèn ),曰(yuē ):“极(jí )知(zhī )禹(yǔ )无(wú )害(hài ),然(rán )文(wén )深(shēn ),不(bú )可(kě )以(yǐ )居(jū )大(dà )府(fǔ )。”及(jí )禹(yǔ )为(wéi )少(shǎo )府(fǔ ),比(bǐ )九(jiǔ )卿(qīng )为(wéi )酷(kù )急(jí );至(zhì )晚(wǎn )节(jiē ),吏(lì )务(wù )为(wéi )严(yán )峻(jùn ),而(ér )禹(yǔ )更(gèng )名(míng )宽(kuān )平(píng )。

中(zhōng )尉(wèi )尹(yǐn )齐(qí )素(sù )以(yǐ )敢(gǎn )斩(zhǎn )伐(fá )著(zhe )名(míng ),及(jí )为(wéi )中(zhōng )尉(wèi ),吏(lì )民(mín )益(yì )雕(diāo )敝(bì )。是(shì )岁(suì ),齐(qí )坐(zuò )不(bú )胜(shèng )任(rèn )抵(dǐ )罪(zuì )。上(shàng )乃(nǎi )复(fù )以(yǐ )王(wáng )温(wēn )舒(shū )为(wéi )中(zhōng )尉(wèi ),赵(zhào )禹(yǔ )为(wéi )廷(tíng )尉(wèi )。后(hòu )四(sì )年(nián ),禹(yǔ )以(yǐ )老(lǎo ),贬(biǎn )为(wéi )燕(yàn )相(xiàng )。

是(shì )时(shí )吏(lì )治(zhì )以(yǐ )惨(cǎn )刻(kè )相(xiàng )尚(shàng ),独(dú )左(zuǒ )内(nèi )史(shǐ )儿(ér )宽(kuān ),劝(quàn )农(nóng )业(yè ),缓(huǎn )刑(xíng )罚(fá ),理(lǐ )狱(yù )讼(sòng ),务(wù )在(zài )得(dé )人(rén )心(xīn );择(zé )用(yòng )仁(rén )厚(hòu )士(shì ),推(tuī )情(qíng )与(yǔ )下(xià ),不(bú )求(qiú )名(míng )声(shēng ),吏(lì )民(mín )大(dà )信(xìn )爱(ài )之(zhī );收(shōu )租(zū )税(shuì )时(shí ),裁(cái )阔(kuò )狭(xiá ),与(yǔ )民(mín )相(xiàng )假(jiǎ )贷(dài ),以(yǐ )故(gù )租(zū )多(duō )不(bú )入(rù )。后(hòu )有(yǒu )军(jūn )发(fā ),左(zuǒ )内(nèi )史(shǐ )以(yǐ )负(fù )租(zū )课(kè )殿(diàn ),当(dāng )免(miǎn );民(mín )闻(wén )当(dāng )免(miǎn ),皆(jiē )恐(kǒng )失(shī )之(zhī ),大(dà )家(jiā )牛(niú )车(chē )、小(xiǎo )家(jiā )担(dān )负(fù )输(shū )租(zū ),繦(qiǎng )属(shǔ )不(bú )绝(jué ),课(kè )更(gèng )以(yǐ )最(zuì )。上(shàng )由(yóu )此(cǐ )愈(yù )奇(qí )宽(kuān )。

初(chū ),南(nán )越(yuè )文(wén )王(wáng )遣(qiǎn )其(qí )子(zǐ )婴(yīng )齐(qí )入(rù )宿(xiǔ )卫(wèi ),在(zài )长(zhǎng )安(ān )取(qǔ )邯(hán )郸(dān )樛(liáo )氏(shì )女(nǚ ),生(shēng )子(zǐ )兴(xìng )。文(wén )王(wáng )薨(hōng ),婴(yīng )齐(qí )立(lì ),乃(nǎi )藏(cáng )其(qí )先(xiān )武(wǔ )帝(dì )玺(xǐ ),上(shàng )书(shū )请(qǐng )立(lì )樛(liáo )氏(shì )女(nǚ )为(wéi )后(hòu ),兴(xìng )为(wéi )嗣(sì )。汉(hàn )数(shù )使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )风(fēng )谕(yù )婴(yīng )齐(qí )入(rù )朝(cháo )。婴(yīng )齐(qí )尚(shàng )乐(lè )擅(shàn )杀(shā )生(shēng )自(zì )恣(zì ),惧(jù )入(rù )见(jiàn )要(yào ),用(yòng )汉(hàn )法(fǎ )比(bǐ )内(nèi )诸(zhū )侯(hóu ),固(gù )称(chēng )病(bìng ),遂(suí )不(bú )入(rù )见(jiàn )。婴(yīng )齐(qí )薨(hōng ),谥(shì )曰(yuē )明(míng )王(wáng )。太(tài )子(zǐ )兴(xìng )代(dài )立(lì ),其(qí )母(mǔ )为(wéi )太(tài )后(hòu )。

太(tài )后(hòu )自(zì )未(wèi )为(wéi )婴(yīng )齐(qí )姬(jī )时(shí ),尝(cháng )与(yǔ )霸(bà )陵(líng )人(rén )安(ān )国(guó )少(shǎo )季(jì )通(tōng )。是(shì )岁(suì ),上(shàng )使(shǐ )安(ān )国(guó )少(shǎo )季(jì )往(wǎng )谕(yù )王(wáng )、王(wáng )太(tài )后(hòu )以(yǐ )入(rù )朝(cháo ),比(bǐ )内(nèi )诸(zhū )侯(hóu ),令(lìng )辩(biàn )士(shì )谏(jiàn )大(dà )夫(fū )终(zhōng )军(jūn )等(děng )宣(xuān )其(qí )辞(cí ),勇(yǒng )士(shì )魏(wèi )臣(chén )等(děng )辅(fǔ )其(qí )决(jué ),卫(wèi )尉(wèi )路(lù )博(bó )德(dé )将(jiāng )兵(bīng )屯(tún )桂(guì )阳(yáng )待(dài )使(shǐ )者(zhě )。南(nán )越(yuè )王(wáng )年(nián )少(shǎo ),太(tài )后(hòu )中(zhōng )国(guó )人(rén );安(ān )国(guó )少(shǎo )季(jì )往(wǎng ),复(fù )与(yǔ )私(sī )通(tōng ),国(guó )人(rén )颇(pō )知(zhī )之(zhī ),多(duō )不(bú )附(fù )太(tài )后(hòu )。太(tài )后(hòu )恐(kǒng )乱(luàn )起(qǐ ),亦(yì )欲(yù )倚(yǐ )汉(hàn )威(wēi ),数(shù )劝(quàn )王(wáng )及(jí )群(qún )臣(chén )求(qiú )内(nèi )属(shǔ );即(jí )因(yīn )使(shǐ )者(zhě )上(shàng )书(shū ),请(qǐng )比(bǐ )内(nèi )诸(zhū )侯(hóu ),三(sān )岁(suì )一(yī )朝(cháo ),除(chú )边(biān )关(guān )。于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )许(xǔ )之(zhī ),赐(cì )其(qí )丞(chéng )相(xiàng )吕(lǚ )嘉(jiā )银(yín )印(yìn )及(jí )内(nèi )史(shǐ )、中(zhōng )尉(wèi )、太(tài )傅(fù )印(yìn ),馀(yú )得(dé )自(zì )置(zhì );除(chú )其(qí )故(gù )黥(qíng )、劓(yì )刑(xíng ),用(yòng )汉(hàn )法(fǎ ),比(bǐ )内(nèi )诸(zhū )侯(hóu )。使(shǐ )者(zhě )皆(jiē )留(liú ),填(tián )抚(fǔ )之(zhī )。

上(shàng )行(háng )幸(xìng )雍(yōng ),且(qiě )郊(jiāo ),或(huò )曰(yuē ):“五(wǔ )帝(dì ),泰(tài )一(yī )之(zhī )佐(zuǒ )也(yě )。宜(yí )立(lì )泰(tài )一(yī ),而(ér )上(shàng )亲(qīn )郊(jiāo )。”上(shàng )疑(yí )未(wèi )定(dìng )。齐(qí )人(rén )公(gōng )孙(sūn )卿(qīng )曰(yuē ):“今(jīn )年(nián )得(dé )宝(bǎo )鼎(dǐng ),其(qí )冬(dōng )辛(xīn )巳(sì )朔(shuò )旦(dàn )冬(dōng )至(zhì ),与(yǔ )黄(huáng )帝(dì )时(shí )等(děng )。”卿(qīng )有(yǒu )札(zhá )书(shū )曰(yuē ):“黄(huáng )帝(dì )得(dé )宝(bǎo )鼎(dǐng ),是(shì )岁(suì )己(jǐ )酉(yǒu )朔(shuò )旦(dàn )冬(dōng )至(zhì ),凡(fán )三(sān )百(bǎi )八(bā )十(shí )年(nián ),黄(huáng )帝(dì )仙(xiān )登(dēng )于(yú )天(tiān )。”因(yīn )嬖(bì )人(rén )奏(zòu )之(zhī )。上(shàng )大(dà )悦(yuè ),召(zhào )问(wèn ),卿(qīng )对(duì )曰(yuē ):“受(shòu )此(cǐ )书(shū )申(shēn )公(gōng ),申(shēn )公(gōng )曰(yuē ):‘汉(hàn )兴(xìng )复(fù )当(dāng )黄(huáng )帝(dì )之(zhī )时(shí ),汉(hàn )之(zhī )圣(shèng )者(zhě )在(zài )高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )孙(sūn )且(qiě )曾(céng )孙(sūn )也(yě )。宝(bǎo )鼎(dǐng )出(chū )而(ér )与(yǔ )神(shén )通(tōng ),黄(huáng )帝(dì )接(jiē )万(wàn )灵(líng )明(míng )庭(tíng ),明(míng )庭(tíng )者(zhě )甘(gān )泉(quán )也(yě )。黄(huáng )帝(dì )采(cǎi )首(shǒu )山(shān )铜(tóng ),铸(zhù )鼎(dǐng )于(yú )荆(jīng )山(shān )下(xià ),鼎(dǐng )既(jì )成(chéng ),有(yǒu )龙(lóng )垂(chuí )胡(hú )髯(rán )下(xià )迎(yíng )黄(huáng )帝(dì ),黄(huáng )帝(dì )上(shàng )骑(qí )龙(lóng ),与(yǔ )群(qún )臣(chén )后(hòu )宫(gōng )七(qī )十(shí )馀(yú )人(rén )俱(jù )登(dēng )天(tiān )。’”于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )曰(yuē ):“嗟(jiē )乎(hū )!诚(chéng )得(dé )如(rú )黄(huáng )帝(dì ),吾(wú )视(shì )去(qù )妻(qī )子(zǐ )如(rú )脱(tuō )屣(xǐ )耳(ěr )!”拜(bài )卿(qīng )为(wéi )郎(láng ),使(shǐ )东(dōng )候(hòu )神(shén )于(yú )太(tài )室(shì )。

世(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )元(yuán )鼎(dǐng )五(wǔ )年(nián )(己(jǐ )巳(sì ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )二(èr )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),上(shàng )祠(cí )五(wǔ )畤(zhì )于(yú )雍(yōng ),遂(suí )逾(yú )陇(lǒng ),西(xī )登(dēng )崆(kōng )峒(dòng )。陇(lǒng )西(xī )守(shǒu )以(yǐ )行(háng )往(wǎng )卒(zú ),天(tiān )子(zǐ )从(cóng )官(guān )不(bú )得(dé )食(shí ),惶(huáng )恐(kǒng ),自(zì )杀(shā )。于(yú )是(shì )上(shàng )北(běi )出(chū )萧(xiāo )关(guān ),从(cóng )数(shù )万(wàn )骑(qí )猎(liè )新(xīn )秦(qín )中(zhōng ),以(yǐ )勒(lè )边(biān )兵(bīng )而(ér )归(guī )。新(xīn )秦(qín )中(zhōng )或(huò )千(qiān )里(lǐ )无(wú )亭(tíng )缴(jiǎo ),于(yú )是(shì )诛(zhū )北(běi )地(dì )太(tài )守(shǒu )以(yǐ )下(xià )。上(shàng )又(yòu )幸(xìng )甘(gān )泉(quán ),立(lì )泰(tài )一(yī )祠(cí )坛(tán ),所(suǒ )用(yòng )祠(cí )具(jù )如(rú )雍(yōng )一(yī )畤(zhì )而(ér )有(yǒu )加(jiā )焉(yān )。五(wǔ )帝(dì )坛(tán )环(huán )居(jū )其(qí )下(xià )四(sì )方(fāng )地(dì ),为(wéi )醊(zhuì )食(shí )群(qún )神(shén )从(cóng )者(zhě )及(jí )北(běi )斗(dòu )云(yún )。十(shí )一(yī )月(yuè ),辛(xīn )巳(sì )朔(shuò ),冬(dōng )至(zhì ),昧(mèi )爽(shuǎng ),天(tiān )子(zǐ )始(shǐ )郊(jiāo )拜(bài )泰(tài )一(yī ),朝(cháo )朝(cháo )日(rì ),夕(xī )夕(xī )月(yuè )则(zé )揖(yī )。其(qí )祠(cí ),列(liè )火(huǒ )满(mǎn )坛(tán ),坛(tán )旁(páng )亨(hēng )炊(chuī )具(jù )。有(yǒu )司(sī )云(yún ):“祠(cí )上(shàng )有(yǒu )光(guāng )。”又(yòu )云(yún ):“昼(zhòu )有(yǒu )黄(huáng )气(qì )上(shàng )属(shǔ )天(tiān )。”太(tài )史(shǐ )令(lìng )谈(tán )、祠(cí )官(guān )宽(kuān )舒(shū )等(děng )请(qǐng )三(sān )岁(suì )天(tiān )子(zǐ )一(yī )郊(jiāo )见(jiàn ),诏(zhào )从(cóng )之(zhī )。

南(nán )越(yuè )王(wáng )、王(wáng )太(tài )后(hòu )饬(chì )治(zhì )行(háng )装(zhuāng ),重(zhòng )赍(jī )为(wéi )入(rù )朝(cháo )具(jù )。其(qí )相(xiàng )吕(lǚ )嘉(jiā ),年(nián )长(zhǎng )矣(yǐ ),相(xiàng )三(sān )王(wáng ),宗(zōng )旅(lǚ )仕(shì )宦(huàn )为(wéi )长(zhǎng )吏(lì )者(zhě )七(qī )十(shí )馀(yú )人(rén ),男(nán )尽(jìn )尚(shàng )王(wáng )女(nǚ ),女(nǚ )尽(jìn )嫁(jià )王(wáng )子(zǐ )弟(dì )、宗(zōng )室(shì ),及(jí )苍(cāng )梧(wú )秦(qín )王(wáng )有(yǒu )连(lián ),其(qí )居(jū )国(guó )中(zhōng )甚(shèn )重(zhòng ),得(dé )众(zhòng )心(xīn )愈(yù )于(yú )王(wáng )。王(wáng )之(zhī )上(shàng )书(shū ),数(shù )谏(jiàn )止(zhǐ )王(wáng ),王(wáng )弗(fú )听(tīng );有(yǒu )畔(pàn )心(xīn ),数(shù )称(chēng )病(bìng ),不(bú )见(jiàn )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě )。使(shǐ )者(zhě )皆(jiē )注(zhù )意(yì )嘉(jiā ),势(shì )未(wèi )能(néng )诛(zhū )。王(wáng )、王(wáng )太(tài )后(hòu )亦(yì )恐(kǒng )嘉(jiā )等(děng )先(xiān )事(shì )发(fā ),欲(yù )介(jiè )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě )权(quán ),谋(móu )诛(zhū )嘉(jiā )等(děng ),乃(nǎi )置(zhì )酒(jiǔ )请(qǐng )使(shǐ )者(zhě ),大(dà )臣(chén )皆(jiē )侍(shì )坐(zuò )饮(yǐn )。嘉(jiā )弟(dì )为(wéi )将(jiāng ),将(jiāng )卒(zú )居(jū )宫(gōng )外(wài )。酒(jiǔ )行(háng ),太(tài )后(hòu )谓(wèi )嘉(jiā )曰(yuē ):“南(nán )越(yuè )内(nèi )属(shǔ ),国(guó )之(zhī )利(lì )也(yě );而(ér )相(xiàng )君(jūn )苦(kǔ )不(bú )便(biàn )者(zhě ),何(hé )也(yě )?”以(yǐ )激(jī )怒(nù )使(shǐ )者(zhě ),使(shǐ )者(zhě )狐(hú )疑(yí )相(xiàng )杖(zhàng ),遂(suí )莫(mò )敢(gǎn )发(fā )。嘉(jiā )见(jiàn )耳(ěr )目(mù )非(fēi )是(shì ),即(jí )起(qǐ )而(ér )出(chū )。太(tài )后(hòu )怒(nù ),欲(yù )鏦(cōng )嘉(jiā )以(yǐ )矛(máo ),王(wáng )止(zhǐ )太(tài )后(hòu )。嘉(jiā )遂(suí )出(chū ),介(jiè )其(qí )弟(dì )兵(bīng )就(jiù )舍(shě ),称(chēng )病(bìng ),不(bú )肯(kěn )见(jiàn )王(wáng )及(jí )使(shǐ )者(zhě ),阴(yīn )与(yǔ )大(dà )臣(chén )谋(móu )作(zuò )乱(luàn )。王(wáng )素(sù )无(wú )意(yì )诛(zhū )嘉(jiā ),嘉(jiā )知(zhī )之(zhī ),以(yǐ )故(gù )数(shù )月(yuè )不(bú )发(fā )。

天(tiān )子(zǐ )闻(wén )嘉(jiā )不(bú )听(tīng )命(mìng ),王(wáng )、王(wáng )太(tài )后(hòu )孤(gū )弱(ruò )不(bú )能(néng )制(zhì ),使(shǐ )者(zhě )怯(qiè )无(wú )决(jué );又(yòu )以(yǐ )为(wéi )王(wáng )、王(wáng )太(tài )后(hòu )已(yǐ )附(fù )汉(hàn ),独(dú )吕(lǚ )嘉(jiā )为(wéi )乱(luàn ),不(bú )足(zú )以(yǐ )兴(xìng )兵(bīng ),欲(yù )使(shǐ )庄(zhuāng )参(cān )以(yǐ )二(èr )千(qiān )人(rén )往(wǎng )使(shǐ )。参(cān )曰(yuē ):“以(yǐ )好(hǎo )往(wǎng ),数(shù )人(rén )足(zú )矣(yǐ );以(yǐ )武(wǔ )往(wǎng ),二(èr )千(qiān )人(rén )无(wú )足(zú )以(yǐ )为(wéi )也(yě )。”辞(cí )不(bú )可(kě ),天(tiān )子(zǐ )罢(bà )参(cān )。郏(jiá )壮(zhuàng )士(shì )故(gù )济(jì )北(běi )相(xiàng )韩(hán )千(qiān )秋(qiū )奋(fèn )曰(yuē ):“以(yǐ )区(qū )区(qū )之(zhī )越(yuè ),又(yòu )有(yǒu )王(wáng )、王(wáng )太(tài )后(hòu )应(yīng ),独(dú )相(xiàng )吕(lǚ )嘉(jiā )为(wéi )害(hài ),愿(yuàn )得(dé )勇(yǒng )士(shì )三(sān )百(bǎi )人(rén ),必(bì )斩(zhǎn )嘉(jiā )以(yǐ )报(bào )。”于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )遣(qiǎn )千(qiān )秋(qiū )与(yǔ )王(wáng )太(tài )后(hòu )弟(dì )樛(liáo )乐(lè )将(jiāng )二(èr )千(qiān )人(rén )往(wǎng ),入(rù )越(yuè )境(jìng )。吕(lǚ )嘉(jiā )等(děng )乃(nǎi )遂(suí )反(fǎn ),下(xià )令(lìng )国(guó )中(zhōng )曰(yuē ):“王(wáng )年(nián )少(shǎo )。太(tài )后(hòu ),中(zhōng )国(guó )人(rén )也(yě ),又(yòu )与(yǔ )使(shǐ )者(zhě )乱(luàn ),专(zhuān )欲(yù )内(nèi )属(shǔ ),尽(jìn )持(chí )先(xiān )王(wáng )宝(bǎo )器(qì )入(rù )献(xiàn )天(tiān )子(zǐ )以(yǐ )自(zì )媚(mèi );多(duō )从(cóng )人(rén )行(háng ),至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),虏(lǔ )卖(mài )以(yǐ )为(wéi )僮(tóng )仆(pú );取(qǔ )自(zì )脱(tuō )一(yī )时(shí )之(zhī )利(lì ),无(wú )顾(gù )赵(zhào )氏(shì )社(shè )稷(jì )、为(wéi )万(wàn )世(shì )虑(lǜ )计(jì )之(zhī )意(yì )。”乃(nǎi )与(yǔ )其(qí )弟(dì )将(jiāng )卒(zú )攻(gōng )杀(shā )王(wáng )、王(wáng )太(tài )后(hòu )及(jí )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě ),遣(qiǎn )人(rén )告(gào )苍(cāng )梧(wú )秦(qín )王(wáng )及(jí )其(qí )诸(zhū )郡(jùn )县(xiàn ),立(lì )明(míng )王(wáng )长(zhǎng )男(nán )越(yuè )妻(qī )子(zǐ )术(shù )阳(yáng )侯(hóu )建(jiàn )德(dé )为(wéi )王(wáng )。而(ér )韩(hán )千(qiān )秋(qiū )兵(bīng )入(rù ),破(pò )数(shù )小(xiǎo )邑(yì )。其(qí )后(hòu )越(yuè )开(kāi )直(zhí )道(dào )给(gěi )食(shí ),未(wèi )至(zhì )番(fān )禺(yú )四(sì )十(shí )里(lǐ ),越(yuè )以(yǐ )兵(bīng )击(jī )千(qiān )秋(qiū )等(děng ),遂(suí )灭(miè )之(zhī );使(shǐ )人(rén )函(hán )封(fēng )汉(hàn )使(shǐ )者(zhě )节(jiē )置(zhì )塞(sāi )上(shàng ),好(hǎo )为(wéi )谩(màn )辞(cí )谢(xiè )罪(zuì ),发(fā )兵(bīng )守(shǒu )要(yào )害(hài )处(chù )。

春(chūn ),三(sān )月(yuè ),壬(rén )午(wǔ ),天(tiān )子(zǐ )闻(wén )南(nán )越(yuè )反(fǎn ),曰(yuē ):“韩(hán )千(qiān )秋(qiū )虽(suī )无(wú )功(gōng ),亦(yì )军(jūn )锋(fēng )之(zhī )冠(guàn ),封(fēng )其(qí )子(zǐ )延(yán )年(nián )为(wéi )成(chéng )安(ān )侯(hóu );樛(liáo )乐(lè )姊(zǐ )为(wéi )王(wáng )太(tài )后(hòu ),首(shǒu )愿(yuàn )属(shǔ )汉(hàn ),封(fēng )其(qí )子(zǐ )广(guǎng )德(dé )为(wéi )龙(lóng )亢(kàng )侯(hóu )。”

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

丁(dīng )丑(chǒu )晦(huì ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

秋(qiū ),遣(qiǎn )伏(fú )波(bō )将(jiāng )军(jūn )路(lù )博(bó )德(dé )出(chū )桂(guì )阳(yáng ),下(xià )湟(huáng )水(shuǐ );楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )军(jūn )杨(yáng )仆(pú )出(chū )豫(yù )章(zhāng ),下(xià )浈(zhēn )水(shuǐ );归(guī )义(yì )越(yuè )侯(hóu )严(yán )为(wéi )戈(gē )船(chuán )将(jiāng )军(jūn ),出(chū )零(líng )陵(líng ),下(xià )离(lí )水(shuǐ );甲(jiǎ )为(wéi )下(xià )濑(lài )将(jiāng )军(jūn ),下(xià )苍(cāng )梧(wú );皆(jiē )将(jiāng )罪(zuì )人(rén ),江(jiāng )、淮(huái )以(yǐ )财(cái )楼(lóu )船(chuán )十(shí )万(wàn )人(rén )。越(yuè )驰(chí )义(yì )侯(hóu )遗(yí )别(bié )将(jiāng )巴(bā )、蜀(shǔ )罪(zuì )人(rén ),发(fā )夜(yè )郎(láng )兵(bīng ),下(xià )牂(zāng )柯(kē )江(jiāng ),咸(xián )会(huì )番(fān )禺(yú )。

齐(qí )相(xiàng )卜(bo )式(shì )上(shàng )书(shū ),请(qǐng )父(fù )子(zǐ )与(yǔ )齐(qí )习(xí )船(chuán )者(zhě )往(wǎng )死(sǐ )南(nán )越(yuè )。天(tiān )子(zǐ )下(xià )诏(zhào )褒(bāo )美(měi )式(shì ),赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),金(jīn )六(liù )十(shí )斤(jīn ),田(tián )十(shí )顷(qǐng ),布(bù )告(gào )天(tiān )下(xià );天(tiān )下(xià )莫(mò )应(yīng )。是(shì )时(shí )列(liè )侯(hóu )以(yǐ )百(bǎi )数(shù ),皆(jiē )莫(mò )求(qiú )从(cóng )军(jūn )击(jī )越(yuè )。会(huì )九(jiǔ )月(yuè )尝(cháng )酎(zhòu ),祭(jì )宗(zōng )庙(miào ),列(liè )侯(hóu )以(yǐ )令(lìng )献(xiàn )金(jīn )助(zhù )祭(jì )。少(shǎo )府(fǔ )省(shěng )金(jīn ),金(jīn )有(yǒu )轻(qīng )及(jí )色(sè )恶(è )者(zhě ),上(shàng )皆(jiē )令(lìng )劾(hé )以(yǐ )不(bú )敬(jìng ),夺(duó )爵(jué )者(zhě )百(bǎi )六(liù )人(rén )。辛(xīn )巳(sì ),丞(chéng )相(xiàng )赵(zhào )周(zhōu )坐(zuò )知(zhī )列(liè )侯(hóu )酎(zhòu )金(jīn )轻(qīng ),下(xià )狱(yù ),自(zì )杀(shā )。

丙(bǐng )申(shēn ),以(yǐ )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )石(shí )庆(qìng )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng ),封(fēng )牧(mù )丘(qiū )侯(hóu )。时(shí )国(guó )家(jiā )多(duō )事(shì ),桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )等(děng )致(zhì )利(lì ),王(wáng )温(wēn )舒(shū )之(zhī )属(shǔ )峻(jùn )法(fǎ ),而(ér )儿(ér )宽(kuān )等(děng )推(tuī )文(wén )学(xué ),皆(jiē )为(wéi )九(jiǔ )卿(qīng ),更(gèng )进(jìn )用(yòng )事(shì )。事(shì )不(bú )关(guān )决(jué )于(yú )丞(chéng )相(xiàng ),丞(chéng )相(xiàng )庆(qìng )醇(chún )谨(jǐn )而(ér )已(yǐ )。

五(wǔ )利(lì )将(jiāng )军(jūn )装(zhuāng )治(zhì )行(háng ),东(dōng )入(rù )海(hǎi )求(qiú )其(qí )师(shī )。既(jì )而(ér )不(bú )敢(gǎn )入(rù )海(hǎi ),之(zhī )太(tài )山(shān )祠(cí )。上(shàng )使(shǐ )人(rén )随(suí )验(yàn ),实(shí )无(wú )所(suǒ )见(jiàn )。五(wǔ )利(lì )妄(wàng )言(yán )见(jiàn )其(qí )师(shī ),其(qí )方(fāng )尽(jìn )多(duō )不(bú )售(shòu ),坐(zuò )诬(wū )罔(wǎng ),腰(yāo )斩(zhǎn );乐(lè )成(chéng )侯(hóu )亦(yì )弃(qì )市(shì )。

西(xī )羌(qiāng )众(zhòng )十(shí )万(wàn )人(rén )反(fǎn ),与(yǔ )匈(xiōng )奴(nú )通(tōng )使(shǐ ),攻(gōng )故(gù )安(ān ),围(wéi )枹(bāo )罕(hǎn )。匈(xiōng )奴(nú )入(rù )五(wǔ )原(yuán ),杀(shā )太(tài )守(shǒu )。

世(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )元(yuán )鼎(dǐng )六(liù )年(nián )(庚(gēng )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )一(yī )年(nián ))

冬(dōng ),发(fā )卒(zú )十(shí )万(wàn )人(rén ),遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )李(lǐ )息(xī )、郎(láng )中(zhōng )令(lìng )徐(xú )自(zì )为(wéi )征(zhēng )西(xī )羌(qiāng ),平(píng )之(zhī )。

楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )军(jūn )杨(yáng )仆(pú )入(rù )越(yuè )地(dì ),先(xiān )陷(xiàn )寻(xún )峡(xiá ),破(pò )石(shí )门(mén ),挫(cuò )越(yuè )锋(fēng ),以(yǐ )数(shù )万(wàn )人(rén )待(dài )伏(fú )波(bō )将(jiāng )军(jūn )路(lù )博(bó )德(dé )至(zhì )俱(jù )进(jìn ),楼(lóu )船(chuán )居(jū )前(qián ),至(zhì )番(fān )禺(yú )。南(nán )越(yuè )王(wáng )建(jiàn )德(dé )、相(xiàng )吕(lǚ )嘉(jiā )城(chéng )守(shǒu )。楼(lóu )船(chuán )居(jū )东(dōng )南(nán )面(miàn ),伏(fú )波(bō )居(jū )西(xī )北(běi )面(miàn )。会(huì )暮(mù ),楼(lóu )船(chuán )攻(gōng )败(bài )越(yuè )人(rén ),纵(zòng )火(huǒ )烧(shāo )城(chéng )。伏(fú )波(bō )为(wéi )营(yíng ),遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )招(zhāo )降(jiàng )者(zhě ),赐(cì )印(yìn )绶(shòu ),复(fù )纵(zòng )令(lìng )相(xiàng )招(zhāo )。楼(lóu )船(chuán )力(lì )攻(gōng )烧(shāo )敌(dí ),驱(qū )而(ér )入(rù )伏(fú )波(bō )营(yíng )中(zhōng )。黎(lí )旦(dàn ),城(chéng )中(zhōng )皆(jiē )降(jiàng )。建(jiàn )德(dé )、嘉(jiā )已(yǐ )夜(yè )亡(wáng )入(rù )海(hǎi ),伏(fú )波(bō )遣(qiǎn )人(rén )追(zhuī )之(zhī )。校(xiào )尉(wèi )司(sī )马(mǎ )苏(sū )弘(hóng )得(dé )建(jiàn )德(dé ),越(yuè )郎(láng )都(dōu )稽(jī )得(dé )嘉(jiā )。戈(gē )船(chuán )、下(xià )濑(lài )将(jiāng )军(jūn )兵(bīng )及(jí )驰(chí )义(yì )侯(hóu )所(suǒ )发(fā )夜(yè )郎(láng )兵(bīng )未(wèi )下(xià ),南(nán )越(yuè )已(yǐ )平(píng )矣(yǐ )。遂(suí )以(yǐ )其(qí )地(dì )为(wéi )南(nán )海(hǎi )、苍(cāng )梧(wú )、郁(yù )林(lín )、合(hé )浦(pǔ )、交(jiāo )趾(zhǐ )、九(jiǔ )真(zhēn )、日(rì )南(nán )、珠(zhū )厓(yá )、儋(dān )耳(ěr )九(jiǔ )郡(jùn )。师(shī )还(hái ),上(shàng )益(yì )封(fēng )伏(fú )波(bō );封(fēng )楼(lóu )船(chuán )为(wéi )将(jiāng )梁(liáng )侯(hóu ),苏(sū )弘(hóng )为(wéi )海(hǎi )常(cháng )侯(hóu ),都(dōu )稽(jī )为(wéi )临(lín )蔡(cài )侯(hóu ),及(jí )越(yuè )降(jiàng )将(jiāng )苍(cāng )梧(wú )王(wáng )赵(zhào )光(guāng )等(děng )四(sì )人(rén )皆(jiē )为(wéi )侯(hóu )。

公(gōng )孙(sūn )卿(qīng )候(hòu )神(shén )河(hé )南(nán ),言(yán )见(jiàn )仙(xiān )人(rén )迹(jì )缑(gōu )氏(shì )城(chéng )上(shàng )。春(chūn ),天(tiān )子(zǐ )亲(qīn )幸(xìng )缑(gōu )氏(shì )城(chéng )视(shì )迹(jì ),问(wèn )卿(qīng ):“得(dé )毋(wú )效(xiào )文(wén )成(chéng )、五(wǔ )利(lì )乎(hū )?”卿(qīng )曰(yuē ):“仙(xiān )者(zhě )非(fēi )有(yǒu )求(qiú )人(rén )主(zhǔ ),人(rén )主(zhǔ )者(zhě )求(qiú )之(zhī )。其(qí )道(dào )非(fēi )宽(kuān )假(jiǎ ),神(shén )不(bú )来(lái )。言(yán )神(shén )事(shì )如(rú )迂(yū )诞(dàn ),积(jī )以(yǐ )岁(suì )月(yuè ),乃(nǎi )可(kě )致(zhì )也(yě )。”上(shàng )信(xìn )之(zhī )。于(yú )是(shì )郡(jùn )、国(guó )各(gè )除(chú )道(dào ),缮(shàn )治(zhì )宫(gōng )观(guān )、名(míng )山(shān )、神(shén )祠(cí )以(yǐ )望(wàng )幸(xìng )焉(yān )。

赛(sài )南(nán )越(yuè ),祠(cí )泰(tài )一(yī )、后(hòu )土(tǔ ),始(shǐ )用(yòng )乐(lè )舞(wǔ )。

驰(chí )义(yì )侯(hóu )发(fā )南(nán )夷(yí )兵(bīng ),欲(yù )以(yǐ )击(jī )南(nán )越(yuè )。且(qiě )兰(lán )君(jūn )恐(kǒng )远(yuǎn )行(háng )旁(páng )国(guó )虏(lǔ )其(qí )老(lǎo )弱(ruò ),乃(nǎi )与(yǔ )其(qí )众(zhòng )反(fǎn ),杀(shā )使(shǐ )者(zhě )及(jí )犍(jiān )为(wéi )太(tài )守(shǒu )。汉(hàn )乃(nǎi )发(fā )巴(bā )、蜀(shǔ )罪(zuì )人(rén )当(dāng )击(jī )南(nán )越(yuè )者(zhě )八(bā )校(xiào )尉(wèi ),遣(qiǎn )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )郭(guō )昌(chāng )、卫(wèi )广(guǎng )将(jiāng )而(ér )击(jī )之(zhī ),诛(zhū )且(qiě )兰(lán )及(jí )邛(qióng )君(jūn )、莋(jí )侯(hóu ),遂(suí )平(píng )南(nán )夷(yí )为(wéi )牂(zāng )柯(kē )郡(jùn )。夜(yè )郎(láng )侯(hóu )始(shǐ )倚(yǐ )南(nán )越(yuè ),南(nán )越(yuè )已(yǐ )灭(miè ),夜(yè )郎(láng )遂(suí )入(rù )朝(cháo ),上(shàng )以(yǐ )为(wéi )朗(lǎng )王(wáng )。冉(rǎn )駹(máng )皆(jiē )振(zhèn )恐(kǒng ),清(qīng )臣(chén )置(zhì )吏(lì ),乃(nǎi )以(yǐ )邛(qióng )都(dōu )为(wéi )越(yuè )巂(guī )郡(jùn ),莋(jí )都(dōu )为(wéi )沈(shěn )黎(lí )郡(jùn ),冉(rǎn )駹(máng )为(wéi )汶(wèn )山(shān )郡(jùn ),广(guǎng )汉(hàn )西(xī )白(bái )马(mǎ )为(wéi )武(wǔ )都(dōu )郡(jùn )。

初(chū ),东(dōng )越(yuè )王(wáng )馀(yú )善(shàn )上(shàng )书(shū ),请(qǐng )以(yǐ )卒(zú )八(bā )千(qiān )人(rén )从(cóng )楼(lóu )船(chuán )击(jī )吕(lǚ )嘉(jiā );兵(bīng )至(zhì )揭(jiē )扬(yáng ),以(yǐ )海(hǎi )风(fēng )波(bō )为(wéi )解(jiě ),不(bú )行(háng ),持(chí )两(liǎng )端(duān ),阴(yīn )使(shǐ )南(nán )越(yuè )。及(jí )汉(hàn )破(pò )番(fān )禺(yú ),不(bú )至(zhì )。杨(yáng )仆(pú )上(shàng )书(shū )愿(yuàn )便(biàn )引(yǐn )兵(bīng )击(jī )东(dōng )越(yuè );上(shàng )以(yǐ )士(shì )卒(zú )劳(láo )倦(juàn ),不(bú )许(xǔ ),令(lìng )诸(zhū )校(xiào )屯(tún )豫(yù )章(zhāng )、梅(méi )岭(lǐng )以(yǐ )待(dài )命(mìng )。馀(yú )善(shàn )闻(wén )楼(lóu )船(chuán )请(qǐng )诛(zhū )之(zhī ),汉(hàn )兵(bīng )临(lín )境(jìng ),乃(nǎi )遂(suí )反(fǎn ),发(fā )兵(bīng )距(jù )汉(hàn )道(dào ),号(hào )将(jiāng )军(jūn )驺(zōu )力(lì )等(děng )为(wéi )吞(tūn )汉(hàn )将(jiāng )军(jūn ),入(rù )白(bái )沙(shā )、武(wǔ )林(lín )、梅(méi )岭(lǐng ),杀(shā )汉(hàn )三(sān )校(xiào )尉(wèi )。是(shì )时(shí ),汉(hàn )使(shǐ )大(dà )农(nóng )张(zhāng )成(chéng )、故(gù )山(shān )州(zhōu )侯(hóu )齿(chǐ )将(jiāng )屯(tún ),弗(fú )敢(gǎn )击(jī ),却(què )就(jiù )便(biàn )处(chù ),皆(jiē )坐(zuò )畏(wèi )懦(nuò )诛(zhū )。馀(yú )善(shàn )自(zì )称(chēng )武(wǔ )帝(dì )。

上(shàng )欲(yù )复(fù )使(shǐ )杨(yáng )仆(pú )将(jiāng ),为(wéi )其(qí )伐(fá )前(qián )劳(láo ),以(yǐ )书(shū )敕(chì )责(zé )之(zhī )曰(yuē ):“将(jiāng )军(jūn )之(zhī )功(gōng )独(dú )有(yǒu )先(xiān )破(pò )石(shí )门(mén )、寻(xún )峡(xiá ),非(fēi )有(yǒu )斩(zhǎn )将(jiāng )搴(qiān )旗(qí )之(zhī )实(shí )也(yě ),乌(wū )足(zú )以(yǐ )骄(jiāo )人(rén )哉(zāi )!前(qián )破(pò )番(fān )禺(yú ),捕(bǔ )降(jiàng )者(zhě )以(yǐ )为(wéi )虏(lǔ ),掘(jué )死(sǐ )人(rén )以(yǐ )为(wéi )获(huò ),是(shì )一(yī )过(guò )也(yě );使(shǐ )建(jiàn )德(dé )、吕(lǚ )嘉(jiā )得(dé )以(yǐ )东(dōng )越(yuè )为(wéi )援(yuán ),是(shì )二(èr )过(guò )也(yě );士(shì )卒(zú )暴(bào )露(lù )连(lián )岁(suì ),将(jiāng )军(jūn )不(bú )念(niàn )其(qí )勤(qín )劳(láo ),而(ér )请(qǐng )乘(chéng )传(chuán )行(háng )塞(sāi ),因(yīn )用(yòng )归(guī )家(jiā ),怀(huái )银(yín )、黄(huáng ),垂(chuí )三(sān )组(zǔ ),夸(kuā )乡(xiāng )里(lǐ ),是(shì )三(sān )过(guò )也(yě );失(shī )期(qī )内(nèi )顾(gù ),以(yǐ )道(dào )恶(è )为(wéi )解(jiě ),是(shì )四(sì )过(guò )也(yě );问(wèn )君(jūn )蜀(shǔ )刀(dāo )价(jià )而(ér )阳(yáng )不(bú )知(zhī ),挟(jiā )伪(wěi )干(gàn )君(jūn ),是(shì )五(wǔ )过(guò )也(yě )。受(shòu )诏(zhào )不(bú )至(zhì )兰(lán )池(chí ),明(míng )日(rì )又(yòu )不(bú )对(duì )。假(jiǎ )令(lìng )将(jiāng )军(jūn )之(zhī )吏(lì ),问(wèn )之(zhī )不(bú )对(duì ),令(lìng )之(zhī )不(bú )从(cóng ),其(qí )罪(zuì )何(hé )如(rú )?推(tuī )此(cǐ )心(xīn )在(zài )外(wài ),江(jiāng )海(hǎi )之(zhī )间(jiān )可(kě )得(dé )信(xìn )乎(hū )?今(jīn )东(dōng )越(yuè )深(shēn )入(rù ),将(jiāng )军(jūn )能(néng )率(lǜ )众(zhòng )以(yǐ )掩(yǎn )过(guò )不(bú )?”仆(pú )惶(huáng )恐(kǒng )对(duì )曰(yuē ):“愿(yuàn )尽(jìn )死(sǐ )赎(shú )罪(zuì )!”上(shàng )乃(nǎi )遣(qiǎn )横(héng )海(hǎi )将(jiāng )军(jūn )韩(hán )说(shuō )出(chū )句(jù )章(zhāng ),浮(fú )海(hǎi )从(cóng )东(dōng )方(fāng )往(wǎng );楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )军(jūn )杨(yáng )仆(pú )出(chū )武(wǔ )林(lín ),中(zhōng )尉(wèi )王(wáng )温(wēn )舒(shū )出(chū )梅(méi )岭(lǐng ),以(yǐ )越(yuè )侯(hóu )为(wéi )戈(gē )船(chuán )、下(xià )濑(lài )将(jiāng )军(jūn ),出(chū )若(ruò )邪(xié )、白(bái )沙(shā ),以(yǐ )击(jī )东(dōng )越(yuè )。

博(bó )望(wàng )侯(hóu )既(jì )以(yǐ )通(tōng )西(xī )域(yù )尊(zūn )贵(guì ),其(qí )吏(lì )士(shì )争(zhēng )上(shàng )书(shū )言(yán )外(wài )国(guó )奇(qí )怪(guài )利(lì )害(hài )求(qiú )使(shǐ )。天(tiān )子(zǐ )为(wéi )其(qí )绝(jué )远(yuǎn ),非(fēi )人(rén )所(suǒ )乐(lè )旆(pèi ),听(tīng )其(qí )言(yán ),予(yǔ )节(jiē ),募(mù )吏(lì )民(mín ),毋(wú )问(wèn )所(suǒ )从(cóng )来(lái ),为(wéi )具(jù )备(bèi )人(rén )众(zhòng )遣(qiǎn )之(zhī ),以(yǐ )广(guǎng )其(qí )道(dào )。来(lái )还(hái ),不(bú )能(néng )毋(wú )侵(qīn )盗(dào )币(bì )物(wù )及(jí )使(shǐ )失(shī )指(zhǐ ),天(tiān )子(zǐ )为(wéi )其(qí )习(xí )之(zhī ),辄(zhé )覆(fù )按(àn )致(zhì )重(zhòng )罪(zuì ),以(yǐ )激(jī )怒(nù )令(lìng )赎(shú ),复(fù )求(qiú )使(shǐ ),使(shǐ )端(duān )无(wú )穷(qióng ),而(ér )轻(qīng )犯(fàn )法(fǎ )。其(qí )吏(lì )卒(zú )亦(yì )辄(zhé )复(fù )盛(shèng )推(tuī )外(wài )国(guó )所(suǒ )有(yǒu ),言(yán )大(dà )者(zhě )予(yǔ )节(jiē ),言(yán )小(xiǎo )者(zhě )为(wéi )副(fù ),故(gù )妄(wàng )言(yán )无(wú )行(háng )之(zhī )徒(tú )皆(jiē )争(zhēng )效(xiào )之(zhī )。其(qí )使(shǐ )皆(jiē )贫(pín )人(rén )子(zǐ ),私(sī )县(xiàn )官(guān )赍(jī )物(wù ),欲(yù )贱(jiàn )市(shì )以(yǐ )私(sī )其(qí )利(lì )。外(wài )国(guó )亦(yì )厌(yàn )汉(hàn )使(shǐ ),人(rén )人(rén )有(yǒu )言(yán )轻(qīng )重(zhòng ),度(dù )汉(hàn )兵(bīng )远(yuǎn )不(bú )能(néng )至(zhì ),而(ér )禁(jìn )其(qí )食(shí )物(wù )以(yǐ )苦(kǔ )汉(hàn )使(shǐ )。汉(hàn )使(shǐ )乏(fá )绝(jué ),积(jī )怨(yuàn )至(zhì )相(xiàng )攻(gōng )击(jī )。而(ér )楼(lóu )兰(lán )、车(chē )师(shī ),小(xiǎo )国(guó )当(dāng )空(kōng )道(dào ),攻(gōng )汉(hàn )使(shǐ )王(wáng )恢(huī )等(děng )尤(yóu )甚(shèn ),而(ér )匈(xiōng )奴(nú )奇(qí )兵(bīng )又(yòu )时(shí )遮(zhē )击(jī )之(zhī )。使(shǐ )者(zhě )争(zhēng )言(yán )西(xī )域(yù )皆(jiē )有(yǒu )城(chéng )邑(yì ),兵(bīng )弱(ruò )易(yì )击(jī )。于(yú )是(shì )天(tiān )子(zǐ )遣(qiǎn )浮(fú )沮(jǔ )将(jiāng )军(jūn )公(gōng )孙(sūn )贺(hè )将(jiāng )万(wàn )五(wǔ )千(qiān )骑(qí ),出(chū )九(jiǔ )原(yuán )二(èr )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),至(zhì )浮(fú )沮(jǔ )井(jǐng )而(ér )还(hái );匈(xiōng )河(hé )将(jiāng )军(jūn )赵(zhào )破(pò )奴(nú )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )骑(qí )出(chū )令(lìng )居(jū )数(shù )千(qiān )里(lǐ ),至(zhì )匈(xiōng )河(hé )水(shuǐ )而(ér )还(hái );以(yǐ )斥(chì )逐(zhú )匈(xiōng )奴(nú ),不(bú )使(shǐ )遮(zhē )汉(hàn )使(shǐ ),皆(jiē )不(bú )见(jiàn )匈(xiōng )奴(nú )一(yī )人(rén )。乃(nǎi )分(fèn )武(wǔ )威(wēi )、酒(jiǔ )泉(quán )地(dì )置(zhì )张(zhāng )掖(yè )、敦(dūn )煌(huáng )郡(jùn ),徙(xǐ )民(mín )以(yǐ )实(shí )之(zhī )。

是(shì )岁(suì ),齐(qí )相(xiàng )卜(bo )式(shì )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。式(shì )既(jì )在(zài )位(wèi ),乃(nǎi )言(yán ):“郡(jùn )、国(guó )多(duō )不(bú )便(biàn )县(xiàn )官(guān )作(zuò )盐(yán )铁(tiě )器(qì ),苦(kǔ )恶(è )价(jià )贵(guì ),或(huò )强(qiáng )令(lìng )民(mín )买(mǎi )之(zhī );而(ér )船(chuán )有(yǒu )算(suàn ),商(shāng )者(zhě )少(shǎo ),物(wù )贵(guì )。”上(shàng )由(yóu )是(shì )不(bú )悦(yuè )卜(bo )式(shì )。

初(chū ),司(sī )马(mǎ )相(xiàng )如(rú )病(bìng )且(qiě )死(sǐ ),有(yǒu )遗(yí )书(shū ),颂(sòng )功(gōng )德(dé ),言(yán )符(fú )瑞(ruì ),劝(quàn )上(shàng )封(fēng )泰(tài )山(shān )。上(shàng )感(gǎn )其(qí )言(yán ),会(huì )得(dé )宝(bǎo )鼎(dǐng ),上(shàng )乃(nǎi )与(yǔ )公(gōng )卿(qīng )诸(zhū )生(shēng )议(yì )封(fēng )禅(chán )。封(fēng )禅(chán )用(yòng )希(xī )旷(kuàng )绝(jué ),莫(mò )知(zhī )其(qí )仪(yí ),而(ér )诸(zhū )方(fāng )士(shì )又(yòu )言(yán ):“封(fēng )禅(chán )者(zhě )合(hé )不(bú )死(sǐ )之(zhī )名(míng )也(yě ),黄(huáng )帝(dì )以(yǐ )上(shàng ),封(fēng )禅(chán )皆(jiē )致(zhì )怪(guài )物(wù ),与(yǔ )神(shén )通(tōng ),秦(qín )皇(huáng )帝(dì )不(bú )得(dé )上(shàng )封(fēng )。陛(bì )下(xià )必(bì )欲(yù )上(shàng ),稍(shāo )上(shàng )即(jí )无(wú )风(fēng )雨(yǔ ),遂(suí )上(shàng )封(fēng )矣(yǐ )。”上(shàng )于(yú )是(shì )乃(nǎi )令(lìng )诸(zhū )儒(rú )采(cǎi )《尚(shàng )书(shū )》、《周(zhōu )官(guān )》、《王(wáng )制(zhì )》之(zhī )文(wén ),草(cǎo )封(fēng )禅(chán )仪(yí ),数(shù )年(nián )不(bú )成(chéng )。上(shàng )以(yǐ )问(wèn )左(zuǒ )内(nèi )史(shǐ )兒(ér )宽(kuān ),宽(kuān )曰(yuē ):“封(fēng )泰(tài )山(shān ),禅(chán )梁(liáng )父(fù ),昭(zhāo )姓(xìng )考(kǎo )瑞(ruì ),帝(dì )王(wáng )之(zhī )盛(shèng )节(jiē )也(yě );然(rán )享(xiǎng )荐(jiàn )之(zhī )义(yì ),不(bú )著(zhe )于(yú )经(jīng )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )封(fēng )禅(chán )告(gào )成(chéng ),合(hé )祛(qū )于(yú )天(tiān )地(dì )神(shén )衹(tǐ ),唯(wéi )圣(shèng )主(zhǔ )所(suǒ )由(yóu ),制(zhì )定(dìng )其(qí )当(dāng ),非(fēi )群(qún )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )能(néng )列(liè )。今(jīn )将(jiāng )举(jǔ )大(dà )事(shì ),优(yōu )游(yóu )数(shù )年(nián ),使(shǐ )群(qún )臣(chén )得(dé )人(rén )人(rén )自(zì )尽(jìn ),终(zhōng )莫(mò )能(néng )成(chéng )。唯(wéi )天(tiān )子(zǐ )建(jiàn )中(zhōng )和(hé )之(zhī )极(jí ),兼(jiān )总(zǒng )条(tiáo )贯(guàn ),金(jīn )声(shēng )而(ér )玉(yù )振(zhèn )之(zhī ),以(yǐ )顺(shùn )成(chéng )天(tiān )庆(qìng ),垂(chuí )万(wàn )世(shì )之(zhī )基(jī )。”上(shàng )乃(nǎi )自(zì )制(zhì )仪(yí ),颇(pō )采(cǎi )儒(rú )术(shù )以(yǐ )文(wén )之(zhī )。上(shàng )为(wéi )封(fēng )禅(chán )祠(cí )器(qì ),以(yǐ )示(shì )群(qún )儒(rú ),或(huò )曰(yuē )“不(bú )与(yǔ )古(gǔ )同(tóng )”,于(yú )是(shì )尽(jìn )罢(bà )诸(zhū )儒(rú )不(bú )用(yòng )。上(shàng )又(yòu )以(yǐ )古(gǔ )者(zhě )先(xiān )振(zhèn )兵(bīng )释(shì )旅(lǚ ),然(rán )后(hòu )封(fēng )禅(chán )。

世(shì )孝(xiào )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )中(zhōng )之(zhī )下(xià )元(yuán )封(fēng )元(yuán )年(nián )(辛(xīn )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )前(qián )一(yī )一(yī )零(líng )年(nián ))

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“南(nán )越(yuè )、东(dōng )瓯(ōu ),咸(xián )伏(fú )其(qí )辜(gū );西(xī )蛮(mán )、北(běi )夷(yí ),颇(pō )未(wèi )辑(jí )睦(mù );朕(zhèn )将(jiāng )巡(xún )边(biān )垂(chuí ),躬(gōng )秉(bǐng )武(wǔ )节(jiē ),置(zhì )十(shí )二(èr )部(bù )将(jiāng )军(jūn ),亲(qīn )帅(shuài )师(shī )焉(yān )。”乃(nǎi )行(háng ),自(zì )云(yún )阳(yáng )北(běi )历(lì )上(shàng )郡(jùn )、西(xī )河(hé )、五(wǔ )原(yuán ),出(chū )长(zhǎng )城(chéng ),北(běi )登(dēng )单(dān )于(yú )台(tái ),至(zhì )朔(shuò )方(fāng ),临(lín )北(běi )河(hé ),勒(lè )兵(bīng )十(shí )八(bā )万(wàn )骑(qí ),旌(jīng )旗(qí )径(jìng )千(qiān )馀(yú )里(lǐ ),以(yǐ )见(jiàn )武(wǔ )节(jiē ),威(wēi )匈(xiōng )奴(nú )。遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )郭(guō )吉(jí )告(gào )单(dān )于(yú )曰(yuē ):“南(nán )越(yuè )王(wáng )头(tóu )已(yǐ )县(xiàn )于(yú )汉(hàn )北(běi )阙(què )。今(jīn )单(dān )于(yú )能(néng )战(zhàn ),天(tiān )子(zǐ )自(zì )将(jiāng )待(dài )边(biān );不(bú )能(néng ),即(jí )南(nán )面(miàn )而(ér )臣(chén )于(yú )汉(hàn ),何(hé )徒(tú )远(yuǎn )走(zǒu )亡(wáng )匿(nì )于(yú )幕(mù )北(běi )寒(hán )苦(kǔ )无(wú )水(shuǐ )草(cǎo )之(zhī )地(dì )!毋(wú )为(wéi )也(yě )。”语(yǔ )卒(zú )而(ér )单(dān )于(yú )大(dà )怒(nù ),立(lì )斩(zhǎn )主(zhǔ )客(kè )见(jiàn )者(zhě ),而(ér )留(liú )郭(guō )吉(jí ),迁(qiān )之(zhī )北(běi )海(hǎi )上(shàng )。然(rán )匈(xiōng )奴(nú )亦(yì )詟(zhé ),终(zhōng )不(bú )敢(gǎn )出(chū )。上(shàng )乃(nǎi )还(hái ),祭(jì )黄(huáng )帝(dì )冢(zhǒng )桥(qiáo )山(shān ),释(shì )兵(bīng )须(xū )如(rú )。上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )黄(huáng )帝(dì )不(bú )死(sǐ ),今(jīn )有(yǒu )冢(zhǒng ),何(hé )也(yě )?”公(gōng )孙(sūn )卿(qīng )曰(yuē ):“黄(huáng )帝(dì )已(yǐ )仙(xiān )上(shàng )天(tiān ),群(qún )臣(chén )思(sī )慕(mù ),葬(zàng )其(qí )衣(yī )冠(guàn )。”上(shàng )叹(tàn )曰(yuē ):“吾(wú )后(hòu )升(shēng )天(tiān ),群(qún )臣(chén )亦(yì )当(dāng )葬(zàng )吾(wú )衣(yī )冠(guàn )于(yú )东(dōng )陵(líng )乎(hū )?”乃(nǎi )还(hái )甘(gān )泉(quán ),类(lèi )祠(cí )太(tài )一(yī )。

上(shàng )以(yǐ )卜(bo )式(shì )不(bú )习(xí )文(wén )章(zhāng ),贬(biǎn )秩(zhì )为(wéi )太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù ),以(yǐ )兒(ér )宽(kuān )代(dài )为(wéi )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )。

汉(hàn )兵(bīng )入(rù )东(dōng )越(yuè )境(jìng ),东(dōng )越(yuè )素(sù )发(fā )兵(bīng )距(jù )险(xiǎn ),使(shǐ )徇(xùn )北(běi )将(jiāng )军(jūn )守(shǒu )武(wǔ )林(lín )。楼(lóu )船(chuán )将(jiāng )军(jūn )卒(zú )钱(qián )塘(táng )辕(yuán )终(zhōng )古(gǔ )斩(zhǎn )徇(xùn )北(běi )将(jiāng )军(jūn )。故(gù )越(yuè )衍(yǎn )侯(hóu )吴(wú )阳(yáng )以(yǐ )其(qí )邑(yì )七(qī )百(bǎi )人(rén )反(fǎn )攻(gōng )越(yuè )军(jūn )于(yú )汉(hàn )阳(yáng )。越(yuè )建(jiàn )成(chéng )侯(hóu )敖(áo )与(yǔ )繇(yáo )王(wáng )居(jū )股(gǔ )杀(shā )馀(yú )善(shàn ),以(yǐ )其(qí )众(zhòng )降(jiàng )。上(shàng )封(fēng )终(zhōng )古(gǔ )为(wéi )御(yù )兒(ér )侯(hóu ),阳(yáng )为(wéi )卯(mǎo )石(shí )侯(hóu ),居(jū )股(gǔ )为(wéi )东(dōng )成(chéng )侯(hóu ),敖(áo )为(wéi )开(kāi )陵(líng )侯(hóu );又(yòu )封(fēng )横(héng )海(hǎi )将(jiāng )军(jūn )说(shuō )为(wéi )按(àn )道(dào )侯(hóu ),横(héng )海(hǎi )校(xiào )尉(wèi )福(fú )为(wéi )缭(liáo )嫈(yīng )侯(hóu ),东(dōng )越(yuè )降(jiàng )将(jiāng )多(duō )军(jūn )为(wéi )无(wú )锡(xī )侯(hóu )。上(shàng )以(yǐ )闽(mǐn )地(dì )险(xiǎn )阻(zǔ ),数(shù )反(fǎn )覆(fù ),终(zhōng )为(wéi )后(hòu )世(shì )患(huàn ),乃(nǎi )诏(zhào )诸(zhū )将(jiāng )悉(xī )徙(xǐ )其(qí )民(mín )于(yú )江(jiāng )、淮(huái )之(zhī )间(jiān ),遂(suí )虚(xū )其(qí )地(dì )。

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )缑(gōu )氏(shì ),礼(lǐ )祭(jì )中(zhōng )岳(yuè )太(tài )室(shì ),从(cóng )官(guān )在(zài )山(shān )下(xià )闻(wén )若(ruò )有(yǒu )言(yán )“万(wàn )岁(suì )”者(zhě )三(sān )。诏(zhào )祠(cí )官(guān )加(jiā )增(zēng )太(tài )室(shì )祠(cí ),禁(jìn )无(wú )伐(fá )其(qí )草(cǎo )木(mù ),以(yǐ )山(shān )下(xià )户(hù )三(sān )百(bǎi )为(wéi )之(zhī )奉(fèng )邑(yì )。

上(shàng )遂(suí )东(dōng )巡(xún )海(hǎi )上(shàng ),行(háng )礼(lǐ )祠(cí )八(bā )神(shén )。齐(qí )人(rén )之(zhī )上(shàng )疏(shū )言(yán )神(shén )怪(guài )、奇(qí )方(fāng )者(zhě )以(yǐ )万(wàn )数(shù ),乃(nǎi )益(yì )发(fā )船(chuán ),令(lìng )言(yán )海(hǎi )中(zhōng )神(shén )山(shān )者(zhě )数(shù )千(qiān )人(rén )求(qiú )蓬(péng )莱(lái )神(shén )人(rén )。公(gōng )孙(sūn )卿(qīng )持(chí )节(jiē )常(cháng )先(xiān )行(háng ),候(hòu )名(míng )山(shān ),至(zhì )东(dōng )莱(lái ),言(yán ):“夜(yè )见(jiàn )大(dà )人(rén ),长(zhǎng )数(shù )丈(zhàng ),就(jiù )之(zhī )则(zé )不(bú )见(jiàn ),其(qí )迹(jì )甚(shèn )大(dà ),类(lèi )禽(qín )兽(shòu )云(yún )。”群(qún )臣(chén )有(yǒu )言(yán ):“见(jiàn )一(yī )老(lǎo )父(fù )牵(qiān )狗(gǒu ),言(yán )‘吾(wú )欲(yù )见(jiàn )巨(jù )公(gōng )’,已(yǐ )忽(hū )不(bú )见(jiàn )。”上(shàng )既(jì )见(jiàn )大(dà )迹(jì ),未(wèi )信(xìn ),及(jí )群(qún )臣(chén )又(yòu )言(yán )老(lǎo )父(fù ),则(zé )大(dà )以(yǐ )为(wéi )仙(xiān )人(rén )也(yě ),宿(xiǔ )留(liú )海(hǎi )上(shàng );与(yǔ )方(fāng )士(shì )传(chuán )车(chē )及(jí )间(jiān )使(shǐ )求(qiú )神(shén )仙(xiān ),人(rén )以(yǐ )千(qiān )数(shù )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),还(hái ),至(zhì )奉(fèng )高(gāo ),礼(lǐ )祠(cí )地(dì )主(zhǔ )于(yú )梁(liáng )父(fù )。乙(yǐ )卯(mǎo ),令(lìng )侍(shì )中(zhōng )儒(rú )者(zhě )皮(pí )弁(biàn )、搢(jìn )绅(shēn ),射(shè )牛(niú )行(háng )事(shì ),封(fēng )泰(tài )山(shān )下(xià )东(dōng )方(fāng ),如(rú )郊(jiāo )祠(cí )泰(tài )一(yī )之(zhī )礼(lǐ )。封(fēng )广(guǎng )丈(zhàng )二(èr )尺(chǐ ),高(gāo )九(jiǔ )尺(chǐ ),其(qí )下(xià )则(zé )有(yǒu )玉(yù )牒(dié )书(shū ),书(shū )秘(mì )。礼(lǐ )毕(bì ),天(tiān )子(zǐ )独(dú )与(yǔ )侍(shì )中(zhōng )、奉(fèng )车(chē )都(dōu )尉(wèi )霍(huò )子(zǐ )侯(hóu )上(shàng )泰(tài )山(shān ),亦(yì )有(yǒu )封(fēng ),其(qí )事(shì )皆(jiē )禁(jìn )。明(míng )日(rì ),下(xià )阴(yīn )道(dào )。丙(bǐng )辰(chén ),禅(chán )泰(tài )山(shān )下(xià )止(zhǐ )东(dōng )北(běi )肃(sù )然(rán )山(shān ),如(rú )祭(jì )后(hòu )土(tǔ )礼(lǐ ),天(tiān )子(zǐ )皆(jiē )亲(qīn )拜(bài )见(jiàn ),衣(yī )上(shàng )黄(huáng ),而(ér )尽(jìn )用(yòng )乐(lè )焉(yān )。江(jiāng )、淮(huái )间(jiān )茅(máo )三(sān )脊(jǐ )为(wéi )神(shén )藉(jiè ),五(wǔ )色(sè )土(tǔ )益(yì )杂(zá )封(fēng )。其(qí )封(fēng )禅(chán )祠(cí ),夜(yè )若(ruò )有(yǒu )光(guāng ),昼(zhòu )有(yǒu )白(bái )云(yún )出(chū )封(fēng )中(zhōng )。天(tiān )子(zǐ )从(cóng )禅(chán )还(hái ),坐(zuò )明(míng )堂(táng ),群(qún )臣(chén )更(gèng )上(shàng )寿(shòu )颂(sòng )功(gōng )德(dé )。诏(zhào )曰(yuē ):“朕(zhèn )以(yǐ )眇(miǎo )身(shēn )承(chéng )至(zhì )尊(zūn ),兢(jīng )兢(jīng )焉(yān )惟(wéi )德(dé )菲(fēi )薄(báo ),不(bú )明(míng )于(yú )礼(lǐ )乐(lè ),故(gù )用(yòng )事(shì )八(bā )神(shén ),遭(zāo )天(tiān )地(dì )况(kuàng )施(shī ),著(zhe )见(jiàn )景(jǐng )象(xiàng ),屑(xiè )然(rán )如(rú )有(yǒu )闻(wén ),震(zhèn )于(yú )怪(guài )物(wù ),欲(yù )止(zhǐ )不(bú )敢(gǎn ),遂(suí )登(dēng )封(fēng )泰(tài )山(shān ),至(zhì )于(yú )梁(liáng )父(fù ),然(rán )后(hòu )升(shēng )坛(tán )肃(sù )然(rán )自(zì )新(xīn ),嘉(jiā )与(yǔ )士(shì )大(dà )夫(fū )更(gèng )始(shǐ ),其(qí )以(yǐ )十(shí )月(yuè )为(wéi )元(yuán )封(fēng )元(yuán )年(nián )。行(háng )所(suǒ )巡(xún )至(zhì ),博(bó )、奉(fèng )高(gāo )、蛇(shé )丘(qiū )、历(lì )城(chéng )、梁(liáng )父(fù ),民(mín )田(tián )租(zū )逋(bū )赋(fù ),皆(jiē )贷(dài )除(chú )之(zhī ),无(wú )出(chū )今(jīn )年(nián )算(suàn )。赐(cì )天(tiān )下(xià )民(mín )爵(jué )一(yī )级(jí )。”又(yòu )以(yǐ )五(wǔ )载(zǎi )一(yī )巡(xún )狩(shòu ),用(yòng )事(shì )泰(tài )山(shān ),令(lìng )诸(zhū )侯(hóu )各(gè )治(zhì )邸(dǐ )泰(tài )山(shān )下(xià )。

天(tiān )子(zǐ )既(jì )已(yǐ )封(fēng )泰(tài )山(shān ),无(wú )风(fēng )雨(yǔ ),而(ér )方(fāng )士(shì )更(gèng )言(yán )蓬(péng )莱(lái )诸(zhū )神(shén )若(ruò )将(jiāng )可(kě )得(dé ),于(yú )是(shì )上(shàng )欣(xīn )然(rán )庶(shù )几(jǐ )遇(yù )之(zhī ),复(fù )东(dōng )至(zhì )海(hǎi )上(shàng )望(wàng )焉(yān )。上(shàng )欲(yù )自(zì )浮(fú )海(hǎi )求(qiú )蓬(péng )莱(lái ),群(qún )臣(chén )谏(jiàn ),莫(mò )能(néng )止(zhǐ )。东(dōng )方(fāng )朔(shuò )曰(yuē ):“夫(fū )仙(xiān )者(zhě ),得(dé )之(zhī )自(zì )然(rán ),不(bú )必(bì )躁(zào )求(qiú )。若(ruò )其(qí )有(yǒu )道(dào ),不(bú )忧(yōu )不(bú )得(dé );若(ruò )其(qí )无(wú )道(dào ),虽(suī )至(zhì )蓬(péng )莱(lái )见(jiàn )仙(xiān )人(rén ),亦(yì )无(wú )益(yì )也(yě )。臣(chén )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )第(dì )还(hái )宫(gōng )静(jìng )处(chù )以(yǐ )须(xū )之(zhī ),仙(xiān )人(rén )将(jiāng )自(zì )至(zhì )。”上(shàng )乃(nǎi )止(zhǐ )。会(huì )奉(fèng )车(chē )霍(huò )子(zǐ )侯(hóu )暴(bào )病(bìng ),一(yī )日(rì )死(sǐ )。子(zǐ )侯(hóu ),去(qù )病(bìng )子(zǐ )也(yě ),上(shàng )甚(shèn )悼(dào )之(zhī );乃(nǎi )遂(suí )去(qù ),并(bìng )海(hǎi )上(shàng ),北(běi )至(zhì )碣(jié )石(shí ),巡(xún )自(zì )辽(liáo )西(xī ),历(lì )北(běi )边(biān ),至(zhì )九(jiǔ )原(yuán )。五(wǔ )月(yuè ),乃(nǎi )至(zhì )甘(gān )泉(quán )。凡(fán )周(zhōu )行(háng )万(wàn )八(bā )千(qiān )里(lǐ )云(yún )。

先(xiān )是(shì ),桑(sāng )弘(hóng )羊(yáng )为(wéi )治(zhì )粟(sù )都(dōu )尉(wèi ),领(lǐng )大(dà )农(nóng ),尽(jìn )管(guǎn )天(tiān )下(xià )盐(yán )铁(tiě )。弘(hóng )羊(yáng )作(zuò )平(píng )准(zhǔn )之(zhī )法(fǎ ),令(lìng )远(yuǎn )方(fāng )各(gè )以(yǐ )其(qí )物(wù )如(rú )异(yì )时(shí )商(shāng )贾(jiǎ )所(suǒ )转(zhuǎn )贩(fàn )者(zhě )为(wéi )赋(fù )而(ér )相(xiàng )灌(guàn )输(shū )。置(zhì )平(píng )准(zhǔn )于(yú )京(jīng )师(shī ),都(dōu )受(shòu )天(tiān )下(xià )委(wěi )输(shū )。大(dà )农(nóng )诸(zhū )官(guān ),尽(jìn )笼(lóng )天(tiān )下(xià )之(zhī )货(huò )物(wù ),贵(guì )即(jí )卖(mài )之(zhī ),贱(jiàn )则(zé )买(mǎi )之(zhī ),欲(yù )使(shǐ )富(fù )商(shāng )大(dà )贾(jiǎ )无(wú )所(suǒ )牟(móu )大(dà )利(lì ),而(ér )万(wàn )物(wù )不(bú )得(dé )腾(téng )踊(yǒng )。至(zhì )是(shì ),天(tiān )子(zǐ )巡(xún )狩(shòu )郡(jùn )县(xiàn ),所(suǒ )过(guò )赏(shǎng )赐(cì ),用(yòng )帛(bó )百(bǎi )馀(yú )万(wàn )匹(pǐ ),钱(qián )金(jīn )以(yǐ )巨(jù )万(wàn )计(jì ),皆(jiē )取(qǔ )足(zú )大(dà )农(nóng )。弘(hóng )羊(yáng )又(yòu )请(qǐng )令(lìng )吏(lì )得(dé )入(rù )粟(sù )补(bǔ )官(guān )及(jí )罪(zuì )人(rén )赎(shú )罪(zuì )。山(shān )东(dōng )漕(cáo )粟(sù )益(yì )岁(suì )六(liù )百(bǎi )万(wàn )石(shí ),一(yī )岁(suì )之(zhī )中(zhōng ),太(tài )仓(cāng )、甘(gān )泉(quán )仓(cāng )满(mǎn ),边(biān )馀(yú )谷(gǔ ),诸(zhū )物(wù )均(jūn )输(shū ),帛(bó )五(wǔ )百(bǎi )万(wàn )匹(pǐ ),民(mín )不(bú )益(yì )赋(fù )而(ér )天(tiān )下(xià )用(yòng )饶(ráo )。于(yú )是(shì )弘(hóng )羊(yáng )赐(cì )爵(jué )左(zuǒ )庶(shù )长(zhǎng ),黄(huáng )金(jīn )再(zài )百(bǎi )斤(jīn )焉(yān )。

是(shì )时(shí )小(xiǎo )旱(hàn ),上(shàng )令(lìng )官(guān )求(qiú )雨(yǔ )。卜(bo )式(shì )言(yán )曰(yuē ):“县(xiàn )官(guān )当(dāng )食(shí )租(zū )衣(yī )税(shuì )而(ér )已(yǐ ),今(jīn )弘(hóng )羊(yáng )令(lìng )吏(lì )坐(zuò )市(shì )列(liè )肆(sì ),贩(fàn )物(wù )求(qiú )利(lì )。烹(pēng )弘(hóng )羊(yáng ),天(tiān )乃(nǎi )雨(yǔ )。”

秋(qiū ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )东(dōng )井(jǐng ),后(hòu )十(shí )馀(yú )日(rì ),有(yǒu )星(xīng )孛(bó )于(yú )三(sān )台(tái )。望(wàng )气(qì )王(wáng )朔(shuò )言(yán ):“候(hòu )独(dú )见(jiàn )填(tián )星(xīng )出(chū )如(rú )瓜(guā ),食(shí )顷(qǐng ),复(fù )入(rù )。”有(yǒu )司(sī )皆(jiē )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )建(jiàn )汉(hàn )家(jiā )封(fēng )禅(chán ),天(tiān )其(qí )报(bào )德(dé )星(xīng )云(yún )。”

齐(qí )怀(huái )王(wáng )闳(hóng )薨(hōng ),无(wú )子(zǐ ),国(guó )除(chú )。

阅读:25935

打赏捐助〔Donate〕>>>

《汉纪十二》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库