君臣下【登录】

ok8.org > 《管子》 > 《君臣下》 > 拼音版

古(gǔ )者(zhě )未(wèi )有(yǒu )君(jūn )臣(chén )上(shàng )下(xià )之(zhī )别(bié ),未(wèi )有(yǒu )夫(fū )妇(fù )妃(fēi )匹(pǐ )之(zhī )合(hé ),兽(shòu )处(chù )群(qún )居(jū ),以(yǐ )力(lì )相(xiàng )征(zhēng )。于(yú )是(shì )智(zhì )者(zhě )诈(zhà )愚(yú ),强(qiáng )者(zhě )凌(líng )弱(ruò ),老(lǎo )幼(yòu )孤(gū )独(dú )不(bú )得(dé )其(qí )所(suǒ )。故(gù )智(zhì )者(zhě )假(jiǎ )众(zhòng )力(lì )以(yǐ )禁(jìn )强(qiáng )虐(nuè ),而(ér )暴(bào )人(rén )止(zhǐ )。为(wéi )民(mín )兴(xìng )利(lì )除(chú )害(hài ),正(zhèng )民(mín )之(zhī )德(dé ),而(ér )民(mín )师(shī )之(zhī )。是(shì )故(gù )道(dào )术(shù )德(dé )行(háng ),出(chū )于(yú )贤(xián )人(rén )。其(qí )从(cóng )义(yì )理(lǐ )兆(zhào )形(xíng )于(yú )民(mín )心(xīn ),则(zé )民(mín )反(fǎn )道(dào )矣(yǐ )。名(míng )物(wù )处(chù ),违(wéi )是(shì )非(fēi )之(zhī )分(fèn ),则(zé )赏(shǎng )罚(fá )行(háng )矣(yǐ )。上(shàng )下(xià )设(shè ),民(mín )生(shēng )体(tǐ ),而(ér )国(guó )都(dōu )立(lì )矣(yǐ )。是(shì )故(gù )国(guó )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )国(guó )者(zhě ),民(mín )体(tǐ )以(yǐ )为(wéi )国(guó );君(jūn )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )君(jūn )者(zhě ),赏(shǎng )罚(fá )以(yǐ )为(wéi )君(jūn )。

致(zhì )赏(shǎng )则(zé )匮(kuì ),致(zhì )罚(fá )则(zé )虐(nuè )。财(cái )匮(kuì )而(ér )令(lìng )虐(nuè ),所(suǒ )以(yǐ )失(shī )其(qí )民(mín )也(yě )。是(shì )故(gù )明(míng )君(jūn )审(shěn )居(jū )处(chù )之(zhī )教(jiāo ),而(ér )民(mín )可(kě )使(shǐ )居(jū )治(zhì )、战(zhàn )胜(shèng )、守(shǒu )固(gù )者(zhě )也(yě )。夫(fū )赏(shǎng )重(zhòng ),则(zé )上(shàng )不(bú )给(gěi )也(yě );罚(fá )虐(nuè ),则(zé )下(xià )不(bú )信(xìn )也(yě )。是(shì )故(gù )明(míng )君(jūn )饰(shì )食(shí )饮(yǐn )吊(diào )伤(shāng )之(zhī )礼(lǐ ),而(ér )物(wù )属(shǔ )之(zhī )者(zhě )也(yě )。是(shì )故(gù )厉(lì )之(zhī )以(yǐ )八(bā )政(zhèng ),旌(jīng )之(zhī )以(yǐ )衣(yī )服(fú ),富(fù )之(zhī )以(yǐ )国(guó )裹(guǒ ),贵(guì )之(zhī )以(yǐ )王(wáng )禁(jìn ),则(zé )民(mín )亲(qīn )君(jūn )可(kě )用(yòng )也(yě )。民(mín )用(yòng ),则(zé )天(tiān )下(xià )可(kě )致(zhì )也(yě )。天(tiān )下(xià )道(dào )其(qí )道(dào )则(zé )至(zhì ),不(bú )道(dào )其(qí )道(dào )则(zé )不(bú )至(zhì )也(yě )。夫(fū )水(shuǐ )波(bō )而(ér )上(shàng ),尽(jìn )其(qí )摇(yáo )而(ér )复(fù )下(xià ),其(qí )势(shì )固(gù )然(rán )者(zhě )也(yě )。故(gù )德(dé )之(zhī )以(yǐ )怀(huái )也(yě ),威(wēi )之(zhī )以(yǐ )畏(wèi )也(yě ),则(zé )天(tiān )下(xià )归(guī )之(zhī )矣(yǐ )。有(yǒu )道(dào )之(zhī )国(guó ),发(fā )号(hào )出(chū )令(lìng ),而(ér )夫(fū )妇(fù )尽(jìn )归(guī )亲(qīn )于(yú )上(shàng )矣(yǐ );布(bù )法(fǎ )出(chū )宪(xiàn ),而(ér )贤(xián )人(rén )列(liè )士(shì )尽(jìn )功(gōng )能(néng )于(yú )上(shàng )矣(yǐ )。千(qiān )里(lǐ )之(zhī )内(nèi ),束(shù )布(bù )之(zhī )罚(fá ),一(yī )亩(mǔ )之(zhī )赋(fù ),尽(jìn )可(kě )知(zhī )也(yě )。治(zhì )斧(fǔ )钺(yuè )者(zhě )不(bú )敢(gǎn )让(ràng )刑(xíng ),治(zhì )轩(xuān )冕(miǎn )者(zhě )不(bú )敢(gǎn )让(ràng )赏(shǎng ),坟(fén )然(rán )若(ruò )一(yī )父(fù )之(zhī )子(zǐ ),若(ruò )一(yī )家(jiā )之(zhī )实(shí ),义(yì )礼(lǐ )明(míng )也(yě )。

夫(fū )下(xià )不(bú )戴(dài )其(qí )上(shàng ),臣(chén )不(bú )戴(dài )其(qí )君(jūn ),则(zé )贤(xián )人(rén )不(bú )来(lái )。贤(xián )人(rén )不(bú )来(lái ),则(zé )百(bǎi )姓(xìng )不(bú )用(yòng )。百(bǎi )姓(xìng )不(bú )用(yòng ),则(zé )天(tiān )下(xià )不(bú )至(zhì )。故(gù )曰(yuē ):德(dé )侵(qīn )则(zé )君(jūn )危(wēi ),论(lùn )侵(qīn )则(zé )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )危(wēi ),令(lìng )侵(qīn )则(zé )官(guān )危(wēi ),刑(xíng )侵(qīn )则(zé )百(bǎi )姓(xìng )危(wēi )。而(ér )明(míng )君(jūn )者(zhě ),审(shěn )禁(jìn )淫(yín )侵(qīn )者(zhě )也(yě )。上(shàng )无(wú )淫(yín )侵(qīn )之(zhī )论(lùn ),则(zé )下(xià )无(wú )异(yì )幸(xìng )之(zhī )心(xīn )矣(yǐ )。

为(wéi )人(rén )君(jūn )者(zhě ),倍(bèi )道(dào )弃(qì )法(fǎ ),而(ér )好(hǎo )行(háng )私(sī ),谓(wèi )之(zhī )乱(luàn )。为(wéi )人(rén )臣(chén )者(zhě ),变(biàn )故(gù )易(yì )常(cháng ),而(ér )巧(qiǎo )官(guān )以(yǐ )谄(chǎn )上(shàng ),谓(wèi )之(zhī )腾(téng )。乱(luàn )至(zhì )则(zé )虐(nuè ),腾(téng )至(zhì )则(zé )北(běi )。四(sì )者(zhě )有(yǒu )一(yī )至(zhì ),败(bài )敌(dí )人(rén )谋(móu )之(zhī )。则(zé )故(gù )施(shī )舍(shě )优(yōu )犹(yóu )以(yǐ )济(jì )乱(luàn ),则(zé )百(bǎi )姓(xìng )悦(yuè )。选(xuǎn )贤(xián )遂(suí )材(cái ),而(ér )礼(lǐ )孝(xiào )弟(dì ),则(zé )奸(jiān )伪(wěi )止(zhǐ )。要(yào )淫(yín )佚(yì ),别(bié )男(nán )女(nǚ ),则(zé )通(tōng )乱(luàn )隔(gé )。贵(guì )贱(jiàn )有(yǒu )义(yì ),伦(lún )等(děng )不(bú )逾(yú ),则(zé )有(yǒu )功(gōng )者(zhě )劝(quàn )。国(guó )有(yǒu )常(cháng )式(shì ),故(gù )法(fǎ )不(bú )隐(yǐn ),则(zé )下(xià )无(wú )怨(yuàn )心(xīn )。此(cǐ )五(wǔ )者(zhě ),兴(xìng )德(dé )匡(kuāng )过(guò )、存(cún )国(guó )定(dìng )民(mín )之(zhī )道(dào )也(yě )。

夫(fū )君(jūn )人(rén )者(zhě )有(yǒu )大(dà )过(guò ),臣(chén )人(rén )者(zhě )有(yǒu )大(dà )罪(zuì ),国(guó )所(suǒ )有(yǒu )也(yě ),民(mín )所(suǒ )君(jūn )也(yě ),有(yǒu )国(guó )君(jūn )民(mín )而(ér )使(shǐ )民(mín )所(suǒ )恶(è )制(zhì )之(zhī ),此(cǐ )一(yī )过(guò )也(yě )。民(mín )有(yǒu )三(sān )务(wù ),不(bú )布(bù )其(qí )民(mín ),非(fēi )其(qí )民(mín )也(yě )。民(mín )非(fēi )其(qí )民(mín ),则(zé )不(bú )可(kě )以(yǐ )守(shǒu )战(zhàn )。此(cǐ )君(jūn )人(rén )者(zhě )二(èr )过(guò )也(yě )。夫(fū )臣(chén )人(rén )者(zhě ),受(shòu )君(jūn )高(gāo )爵(jué )重(zhòng )禄(lù ),治(zhì )大(dà )官(guān )。倍(bèi )其(qí )官(guān ),遗(yí )其(qí )事(shì ),穆(mù )君(jūn )之(zhī )色(sè ),从(cóng )其(qí )欲(yù ),阿(ā )而(ér )胜(shèng )之(zhī ),此(cǐ )臣(chén )人(rén )之(zhī )大(dà )罪(zuì )也(yě )。君(jūn )有(yǒu )过(guò )而(ér )不(bú )改(gǎi ),谓(wèi )之(zhī )倒(dǎo );臣(chén )当(dāng )罪(zuì )而(ér )不(bú )诛(zhū ),谓(wèi )之(zhī )乱(luàn )。君(jūn )为(wéi )倒(dǎo )君(jūn ),臣(chén )为(wéi )乱(luàn )臣(chén ),国(guó )家(jiā )之(zhī )衰(shuāi )也(yě ),可(kě )坐(zuò )而(ér )待(dài )之(zhī )。是(shì )故(gù )有(yǒu )道(dào )之(zhī )君(jūn )者(zhě )执(zhí )本(běn ),相(xiàng )执(zhí )要(yào ),大(dà )夫(fū )执(zhí )法(fǎ )以(yǐ )牧(mù )其(qí )群(qún )臣(chén ),群(qún )臣(chén )尽(jìn )智(zhì )竭(jié )力(lì )以(yǐ )役(yì )其(qí )上(shàng )。四(sì )守(shǒu )者(zhě )得(dé )则(zé )治(zhì ),易(yì )则(zé )乱(luàn )。故(gù )不(bú )可(kě )不(bú )明(míng )设(shè )而(ér )守(shǒu )固(gù )。

昔(xī )者(zhě ),圣(shèng )王(wáng )本(běn )厚(hòu )民(mín )生(shēng ),审(shěn )知(zhī )祸(huò )福(fú )之(zhī )所(suǒ )生(shēng )。是(shì )故(gù )慎(shèn )小(xiǎo )事(shì )微(wēi ),违(wéi )非(fēi )索(suǒ )辩(biàn )以(yǐ )根(gēn )之(zhī )。然(rán )则(zé )躁(zào )作(zuò )、奸(jiān )邪(xié )、伪(wěi )诈(zhà )之(zhī )人(rén ),不(bú )敢(gǎn )试(shì )也(yě )。此(cǐ )礼(lǐ )正(zhèng )民(mín )之(zhī )道(dào )也(yě )。

古(gǔ )者(zhě )有(yǒu )二(èr )言(yán ):“墙(qiáng )有(yǒu )耳(ěr ),伏(fú )寇(kòu )在(zài )侧(cè )。”墙(qiáng )有(yǒu )耳(ěr )者(zhě ),微(wēi )谋(móu )外(wài )泄(xiè )之(zhī )谓(wèi )也(yě );伏(fú )寇(kòu )在(zài )侧(cè )者(zhě ),沈(shěn )疑(yí )得(dé )民(mín )之(zhī )道(dào )也(yě )。微(wēi )谋(móu )之(zhī )泄(xiè )也(yě ),狡(jiǎo )妇(fù )袭(xí )主(zhǔ )之(zhī )请(qǐng )而(ér )资(zī )游(yóu )慝(tè )也(yě )。沈(shěn )疑(yí )之(zhī )得(dé )民(mín )也(yě )者(zhě ),前(qián )贵(guì )而(ér )后(hòu )贱(jiàn )者(zhě )为(wéi )之(zhī )驱(qū )也(yě )。明(míng )君(jūn )在(zài )上(shàng ),便(biàn )僻(pì )不(bú )能(néng )食(shí )其(qí )意(yì ),刑(xíng )罚(fá )亟(jí )近(jìn )也(yě );大(dà )臣(chén )不(bú )能(néng )侵(qīn )其(qí )势(shì ),比(bǐ )党(dǎng )者(zhě )诛(zhū ),明(míng )也(yě )。为(wéi )人(rén )君(jūn )者(zhě ),能(néng )远(yuǎn )谗(chán )谄(chǎn ),废(fèi )比(bǐ )党(dǎng ),淫(yín )悖(bèi )行(háng )食(shí )之(zhī )徒(tú ),无(wú )爵(jué )列(liè )于(yú )朝(cháo )者(zhě ),此(cǐ )止(zhǐ )诈(zhà )拘(jū )奸(jiān )、厚(hòu )国(guó )存(cún )身(shēn )之(zhī )道(dào )也(yě )。

为(wéi )人(rén )上(shàng )者(zhě ),制(zhì )群(qún )臣(chén )百(bǎi )姓(xìng )通(tōng ),中(zhōng )央(yāng )之(zhī )人(rén )和(hé ),是(shì )以(yǐ )中(zhōng )央(yāng )之(zhī )人(rén ),臣(chén )主(zhǔ )之(zhī )参(cān )。制(zhì )令(lìng )之(zhī )布(bù )于(yú )民(mín )也(yě ),必(bì )由(yóu )中(zhōng )央(yāng )之(zhī )人(rén )。中(zhōng )央(yāng )之(zhī )人(rén ),以(yǐ )缓(huǎn )为(wéi )急(jí ),急(jí )可(kě )以(yǐ )取(qǔ )威(wēi );以(yǐ )急(jí )为(wéi )缓(huǎn ),缓(huǎn )可(kě )以(yǐ )惠(huì )民(mín )。威(wēi )惠(huì )迁(qiān )于(yú )下(xià ),则(zé )为(wéi )人(rén )上(shàng )者(zhě )危(wēi )矣(yǐ )。贤(xián )不(bú )肖(xiāo )之(zhī )知(zhī )于(yú )上(shàng ),必(bì )由(yóu )中(zhōng )央(yāng )之(zhī )人(rén )。财(cái )力(lì )之(zhī )贡(gòng )于(yú )上(shàng ),必(bì )由(yóu )中(zhōng )央(yāng )之(zhī )人(rén )。能(néng )易(yì )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )而(ér )可(kě )威(wēi )党(dǎng )于(yú )下(xià )。有(yǒu )能(néng )以(yǐ )民(mín )之(zhī )财(cái )力(lì )上(shàng )陷(xiàn )其(qí )主(zhǔ ),而(ér )可(kě )以(yǐ )为(wéi )劳(láo )于(yú )下(xià )。兼(jiān )上(shàng )下(xià )以(yǐ )环(huán )其(qí )私(sī ),爵(jué )制(zhì )而(ér )不(bú )可(kě )加(jiā ),则(zé )为(wéi )人(rén )上(shàng )者(zhě )危(wēi )矣(yǐ )。先(xiān )其(qí )君(jūn )以(yǐ )善(shàn )者(zhě ),侵(qīn )其(qí )赏(shǎng )而(ér )夺(duó )之(zhī )实(shí )者(zhě )也(yě );先(xiān )其(qí )君(jūn )以(yǐ )恶(è )者(zhě ),侵(qīn )其(qí )刑(xíng )而(ér )夺(duó )之(zhī )威(wēi )者(zhě )也(yě );讹(é )言(yán )于(yú )外(wài )者(zhě ),胁(xié )其(qí )君(jūn )者(zhě )也(yě );郁(yù )令(lìng )而(ér )不(bú )出(chū )者(zhě ),幽(yōu )其(qí )君(jūn )者(zhě )也(yě )。四(sì )者(zhě )一(yī )作(zuò )而(ér )上(shàng )(下(xià ))不(bú )知(zhī )也(yě ),则(zé )国(guó )之(zhī )危(wēi ),可(kě )坐(zuò )而(ér )待(dài )也(yě )。

神(shén )圣(shèng )者(zhě )王(wáng ),仁(rén )智(zhì )者(zhě )君(jūn ),武(wǔ )勇(yǒng )者(zhě )长(zhǎng ),此(cǐ )天(tiān )之(zhī )道(dào ),人(rén )之(zhī )情(qíng )也(yě )。天(tiān )道(dào )人(rén )情(qíng ),通(tōng )者(zhě )质(zhì ),宠(chǒng )者(zhě )从(cóng ),此(cǐ )数(shù )之(zhī )因(yīn )也(yě )。是(shì )故(gù )始(shǐ )于(yú )患(huàn )者(zhě ),不(bú )与(yǔ )其(qí )事(shì );亲(qīn )其(qí )事(shì )者(zhě ),不(bú )规(guī )其(qí )道(dào )。是(shì )以(yǐ )为(wéi )人(rén )上(shàng )者(zhě )患(huàn )而(ér )不(bú )劳(láo )也(yě ),百(bǎi )姓(xìng )劳(láo )而(ér )不(bú )患(huàn )也(yě )。君(jūn )臣(chén )上(shàng )下(xià )之(zhī )分(fèn )索(suǒ ),则(zé )礼(lǐ )制(zhì )立(lì )矣(yǐ )。是(shì )故(gù )以(yǐ )人(rén )役(yì )上(shàng ),以(yǐ )力(lì )役(yì )明(míng ),以(yǐ )刑(xíng )役(yì )心(xīn ),此(cǐ )物(wù )之(zhī )理(lǐ )也(yě )。心(xīn )道(dào )进(jìn )退(tuì ),而(ér )形(xíng )道(dào )滔(tāo )赶(gǎn )。进(jìn )退(tuì )者(zhě )主(zhǔ )制(zhì ),滔(tāo )赶(gǎn )者(zhě )主(zhǔ )劳(láo )。主(zhǔ )劳(láo )者(zhě )方(fāng ),主(zhǔ )制(zhì )者(zhě )圆(yuán )。圆(yuán )者(zhě )运(yùn ),运(yùn )者(zhě )通(tōng ),通(tōng )则(zé )和(hé )。方(fāng )者(zhě )执(zhí ),执(zhí )者(zhě )固(gù ),固(gù )则(zé )信(xìn )。君(jūn )以(yǐ )利(lì )和(hé ),臣(chén )以(yǐ )节(jiē )信(xìn ),则(zé )上(shàng )下(xià )无(wú )邪(xié )矣(yǐ )。故(gù )曰(yuē ):君(jūn )人(rén )者(zhě )制(zhì )仁(rén ),臣(chén )人(rén )者(zhě )守(shǒu )信(xìn )。此(cǐ )言(yán )上(shàng )下(xià )之(zhī )礼(lǐ )也(yě )。

君(jūn )之(zhī )在(zài )国(guó )都(dōu )也(yě ),若(ruò )心(xīn )之(zhī )在(zài )身(shēn )体(tǐ )也(yě )。道(dào )德(dé )定(dìng )于(yú )上(shàng ),则(zé )百(bǎi )姓(xìng )化(huà )于(yú )下(xià )矣(yǐ )。戒(jiè )心(xīn )形(xíng )于(yú )内(nèi ),则(zé )容(róng )貌(mào )动(dòng )于(yú )外(wài )矣(yǐ ),正(zhèng )也(yě )者(zhě ),所(suǒ )以(yǐ )明(míng )其(qí )德(dé )。知(zhī )得(dé )诸(zhū )己(jǐ ),知(zhī )得(dé )诸(zhū )民(mín ),从(cóng )其(qí )理(lǐ )也(yě )。知(zhī )失(shī )诸(zhū )民(mín ),退(tuì )而(ér )修(xiū )诸(zhū )己(jǐ ),反(fǎn )其(qí )本(běn )也(yě )。所(suǒ )求(qiú )于(yú )己(jǐ )者(zhě )多(duō ),故(gù )德(dé )行(háng )立(lì )。所(suǒ )求(qiú )于(yú )人(rén )者(zhě )少(shǎo ),故(gù )民(mín )轻(qīng )给(gěi )之(zhī )。故(gù )君(jūn )人(rén )者(zhě )上(shàng )注(zhù ),臣(chén )人(rén )者(zhě )下(xià )注(zhù )。上(shàng )注(zhù )者(zhě ),纪(jì )天(tiān )时(shí ),务(wù )民(mín )力(lì )。下(xià )注(zhù )者(zhě ),发(fā )地(dì )利(lì ),足(zú )财(cái )用(yòng )也(yě )。故(gù )能(néng )饰(shì )大(dà )义(yì ),审(shěn )时(shí )节(jiē ),上(shàng )以(yǐ )礼(lǐ )神(shén )明(míng ),下(xià )以(yǐ )义(yì )辅(fǔ )佐(zuǒ )者(zhě ),明(míng )君(jūn )之(zhī )道(dào )。能(néng )据(jù )法(fǎ )而(ér )不(bú )阿(ā ),上(shàng )以(yǐ )匡(kuāng )主(zhǔ )之(zhī )过(guò ),下(xià )以(yǐ )振(zhèn )民(mín )之(zhī )病(bìng )者(zhě ),忠(zhōng )臣(chén )之(zhī )所(suǒ )行(háng )也(yě )。

君(jūn )子(zǐ )食(shí )于(yú )道(dào ),则(zé )义(yì )审(shěn )而(ér )礼(lǐ )明(míng ),义(yì )审(shěn )而(ér )礼(lǐ )明(míng ),则(zé )伦(lún )等(děng )不(bú )逾(yú ),虽(suī )有(yǒu )偏(piān )卒(zú )之(zhī )大(dà )夫(fū ),不(bú )敢(gǎn )有(yǒu )幸(xìng )心(xīn ),则(zé )上(shàng )无(wú )危(wēi )矣(yǐ )。齐(qí )民(mín )食(shí )于(yú )力(lì )则(zé )作(zuò )本(běn ),作(zuò )本(běn )者(zhě )众(zhòng ),农(nóng )以(yǐ )听(tīng )命(mìng )。是(shì )以(yǐ )明(míng )君(jūn )立(lì )世(shì ),民(mín )之(zhī )制(zhì )于(yú )上(shàng ),犹(yóu )草(cǎo )木(mù )之(zhī )制(zhì )于(yú )时(shí )也(yě )。故(gù )民(mín )迂(yū )则(zé )流(liú )之(zhī ),民(mín )流(liú )通(tōng )则(zé )迂(yū )之(zhī )。决(jué )之(zhī )则(zé )行(háng ),塞(sāi )之(zhī )则(zé )止(zhǐ )。虽(suī )有(yǒu )明(míng )君(jūn ),能(néng )决(jué )之(zhī ),又(yòu )能(néng )塞(sāi )之(zhī )。决(jué )之(zhī )则(zé )君(jūn )子(zǐ )行(háng )于(yú )礼(lǐ ),塞(sāi )之(zhī )则(zé )小(xiǎo )人(rén )笃(dǔ )于(yú )农(nóng )。君(jūn )子(zǐ )行(háng )于(yú )礼(lǐ ),则(zé )上(shàng )尊(zūn )而(ér )民(mín )顺(shùn );小(xiǎo )民(mín )笃(dǔ )于(yú )农(nóng ),则(zé )财(cái )厚(hòu )而(ér )备(bèi )足(zú )。上(shàng )尊(zūn )而(ér )民(mín )顺(shùn ),财(cái )厚(hòu )而(ér )备(bèi )足(zú ),四(sì )者(zhě )备(bèi )体(tǐ ),顷(qǐng )时(shí )而(ér )王(wáng )不(bú )难(nán )矣(yǐ )。

四(sì )肢(zhī )六(liù )道(dào ),身(shēn )之(zhī )体(tǐ )也(yě )。四(sì )正(zhèng )五(wǔ )官(guān ),国(guó )之(zhī )体(tǐ )也(yě )。四(sì )肢(zhī )不(bú )通(tōng ),六(liù )道(dào )不(bú )达(dá ),曰(yuē )失(shī )。四(sì )正(zhèng )不(bú )正(zhèng ),五(wǔ )官(guān )不(bú )官(guān ),曰(yuē )乱(luàn )。是(shì )故(gù )国(guó )君(jūn )聘(pìn )妻(qī )于(yú )异(yì )姓(xìng ),设(shè )为(wéi )姪(zhí )娣(dì )、命(mìng )妇(fù )、宫(gōng )女(nǚ ),尽(jìn )有(yǒu )法(fǎ )制(zhì ),所(suǒ )以(yǐ )治(zhì )其(qí )内(nèi )也(yě )。明(míng )男(nán )女(nǚ )之(zhī )别(bié ),昭(zhāo )嫌(xián )疑(yí )之(zhī )节(jiē ),所(suǒ )以(yǐ )防(fáng )其(qí )奸(jiān )也(yě )。是(shì )以(yǐ )中(zhōng )外(wài )不(bú )通(tōng ),谗(chán )慝(tè )不(bú )生(shēng );妇(fù )言(yán )不(bú )及(jí )官(guān )中(zhōng )之(zhī )事(shì ),而(ér )诸(zhū )臣(chén )子(zǐ )弟(dì )无(wú )宫(gōng )中(zhōng )之(zhī )交(jiāo ),此(cǐ )先(xiān )王(wáng )所(suǒ )以(yǐ )明(míng )德(dé )圉(yǔ )奸(jiān ),昭(zhāo )公(gōng )威(wēi )私(sī )也(yě )。

明(míng )立(lì )宠(chǒng )设(shè ),不(bú )以(yǐ )逐(zhú )子(zǐ )伤(shāng )义(yì )。礼(lǐ )私(sī )爱(ài )欢(huān ),势(shì )不(bú )并(bìng )论(lùn )。爵(jué )位(wèi )虽(suī )尊(zūn ),礼(lǐ )无(wú )不(bú )行(háng )。选(xuǎn )为(wéi )都(dōu )佼(jiǎo ),冒(mào )之(zhī )以(yǐ )衣(yī )服(fú ),旌(jīng )之(zhī )以(yǐ )章(zhāng )旗(qí ),所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )其(qí )威(wēi )也(yě )。然(rán )则(zé )兄(xiōng )弟(dì )无(wú )间(jiān )郄(qiè ),谗(chán )人(rén )不(bú )敢(gǎn )作(zuò )矣(yǐ )。

故(gù )其(qí )立(lì )相(xiàng )也(yě ),陈(chén )功(gōng )而(ér )加(jiā )之(zhī )以(yǐ )德(dé ),论(lùn )劳(láo )而(ér )昭(zhāo )之(zhī )以(yǐ )法(fǎ ),参(cān )伍(wǔ )相(xiàng )德(dé )而(ér )周(zhōu )举(jǔ )之(zhī ),尊(zūn )势(shì )而(ér )明(míng )信(xìn )之(zhī )。是(shì )以(yǐ )下(xià )之(zhī )人(rén )无(wú )谏(jiàn )死(sǐ )之(zhī )誋(jì ),而(ér )聚(jù )立(lì )者(zhě )无(wú )郁(yù )怨(yuàn )之(zhī )心(xīn ),如(rú )此(cǐ ),则(zé )国(guó )平(píng )而(ér )民(mín )无(wú )慝(tè )矣(yǐ )。其(qí )选(xuǎn )贤(xián )遂(suí )材(cái )也(yě ),举(jǔ )德(dé )以(yǐ )就(jiù )列(liè ),不(bú )类(lèi )无(wú )德(dé );举(jǔ )能(néng )以(yǐ )就(jiù )官(guān ),不(bú )类(lèi )无(wú )能(néng );以(yǐ )德(dé )弇(yān )劳(láo ),不(bú )以(yǐ )伤(shāng )年(nián )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )上(shàng )无(wú )困(kùn ),而(ér )民(mín )不(bú )幸(xìng )生(shēng )矣(yǐ )。

国(guó )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )乱(luàn )者(zhě )四(sì ),其(qí )所(suǒ )以(yǐ )亡(wáng )者(zhě )二(èr )。内(nèi )有(yǒu )疑(yí )妻(qī )之(zhī )妾(qiè ),此(cǐ )宫(gōng )乱(luàn )也(yě );庶(shù )有(yǒu )疑(yí )適(shì )之(zhī )子(zǐ ),此(cǐ )家(jiā )乱(luàn )也(yě );朝(cháo )有(yǒu )疑(yí )相(xiàng )之(zhī )臣(chén ),此(cǐ )国(guó )乱(luàn )也(yě );任(rèn )官(guān )无(wú )能(néng ),此(cǐ )众(zhòng )乱(luàn )也(yě )。四(sì )者(zhě )无(wú )别(bié ),主(zhǔ )失(shī )其(qí )体(tǐ )。群(qún )官(guān )朋(péng )党(dǎng ),以(yǐ )怀(huái )其(qí )私(sī ),则(zé )失(shī )族(zú )矣(yǐ );国(guó )之(zhī )几(jǐ )臣(chén ),阴(yīn )约(yuē )闭(bì )谋(móu )以(yǐ )相(xiàng )待(dài )也(yě ),则(zé )失(shī )援(yuán )矣(yǐ )。失(shī )族(zú )于(yú )内(nèi ),失(shī )援(yuán )于(yú )外(wài ),此(cǐ )二(èr )亡(wáng )也(yě )。故(gù )妻(qī )必(bì )定(dìng ),子(zǐ )必(bì )正(zhèng ),相(xiàng )必(bì )直(zhí )立(lì )以(yǐ )听(tīng ),官(guān )必(bì )中(zhōng )信(xìn )以(yǐ )敬(jìng )。故(gù )曰(yuē ):有(yǒu )宫(gōng )中(zhōng )之(zhī )乱(luàn ),有(yǒu )兄(xiōng )弟(dì )之(zhī )乱(luàn ),有(yǒu )大(dà )臣(chén )之(zhī )乱(luàn ),有(yǒu )中(zhōng )民(mín )之(zhī )乱(luàn ),有(yǒu )小(xiǎo )人(rén )之(zhī )乱(luàn )。五(wǔ )者(zhě )一(yī )作(zuò ),则(zé )为(wéi )人(rén )上(shàng )者(zhě )危(wēi )矣(yǐ )。宫(gōng )中(zhōng )乱(luàn )曰(yuē )妒(dù )纷(fēn ),兄(xiōng )弟(dì )乱(luàn )曰(yuē )党(dǎng )偏(piān ),大(dà )臣(chén )乱(luàn )曰(yuē )称(chēng )述(shù )、中(zhōng )民(mín )乱(luàn )曰(yuē )詟(zhé )谆(zhūn ),小(xiǎo )民(mín )乱(luàn )曰(yuē )财(cái )匮(kuì )。财(cái )匮(kuì )生(shēng )薄(báo ),詟(zhé )谆(zhūn )生(shēng )慢(màn ),称(chēng )述(shù )、党(dǎng )偏(piān )、妒(dù )纷(fēn )生(shēng )变(biàn )。

故(gù )正(zhèng )名(míng )稽(jī )疑(yí ),刑(xíng )杀(shā )亟(jí )近(jìn ),则(zé )内(nèi )定(dìng )矣(yǐ )。顺(shùn )大(dà )臣(chén )以(yǐ )功(gōng ),顺(shùn )中(zhōng )民(mín )以(yǐ )行(háng ),顺(shùn )小(xiǎo )民(mín )以(yǐ )务(wù )、则(zé )国(guó )丰(fēng )矣(yǐ )。审(shěn )天(tiān )时(shí ),物(wù )地(dì )生(shēng ),以(yǐ )辑(jí )民(mín )力(lì );禁(jìn )淫(yín )务(wù ):劝(quàn )农(nóng )功(gōng ),以(yǐ )职(zhí )其(qí )无(wú )事(shì ),则(zé )小(xiǎo )民(mín )治(zhì )矣(yǐ )。上(shàng )稽(jī )之(zhī )以(yǐ )数(shù ),下(xià )十(shí )伍(wǔ )以(yǐ )征(zhēng ),近(jìn )其(qí )罪(zuì )伏(fú ),以(yǐ )固(gù )其(qí )意(yì )。乡(xiāng )树(shù )之(zhī )师(shī ),以(yǐ )遂(suí )其(qí )学(xué )。官(guān )之(zhī )以(yǐ )其(qí )能(néng ),及(jí )年(nián )而(ér )举(jǔ ),则(zé )士(shì )反(fǎn )行(háng )矣(yǐ )。称(chēng )德(dé )度(dù )功(gōng ),劝(quàn )其(qí )所(suǒ )能(néng ),若(ruò )稽(jī )之(zhī )以(yǐ )众(zhòng )风(fēng ),若(ruò )任(rèn )以(yǐ )社(shè )稷(jì )之(zhī )任(rèn )。若(ruò )此(cǐ ),则(zé )土(tǔ )反(fǎn )于(yú )情(qíng )矣(yǐ )。

阅读:26220

打赏捐助〔Donate〕>>>

《君臣下》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库