唐纪十九【登录】

《资治通鉴》 > 《唐纪》·八十一卷 > 《唐纪十九》 > 拼音版

起(qǐ )玄(xuán )黓(yì )敦(dūn )牂(zāng ),尽(jìn )柔(róu )兆(zhào )阉(yān )茂(mào ),凡(fán )五(wǔ )年(nián )。

高(gāo )宗(zōng )天(tiān )皇(huáng )大(dà )圣(shèng )大(dà )弘(hóng )孝(xiào )皇(huáng )帝(dì )下(xià )

永(yǒng )淳(chún )元(yuán )年(nián )壬(rén )午(wǔ ),公(gōng )元(yuán )六(liù )八(bā )二(èr )年(nián )

春(chūn ),二(èr )月(yuè ),作(zuò )万(wàn )泉(quán )宫(gōng )于(yú )蓝(lán )田(tián )。

癸(guǐ )未(wèi ),改(gǎi )元(yuán ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

戊(wù )午(wǔ ),立(lì )皇(huáng )孙(sūn )重(zhòng )照(zhào )为(wéi )皇(huáng )太(tài )孙(sūn )。上(shàng )欲(yù )令(lìng )开(kāi )府(fǔ )置(zhì )僚(liáo )属(shǔ ),问(wèn )吏(lì )部(bù )郎(láng )中(zhōng )王(wáng )方(fāng )庆(qìng ),对(duì )曰(yuē ):“晋(jìn )及(jí )齐(qí )皆(jiē )尝(cháng )立(lì )太(tài )孙(sūn ),其(qí )太(tài )子(zǐ )官(guān )属(shǔ )即(jí )为(wéi )太(tài )孙(sūn )官(guān )属(shǔ ),未(wèi )闻(wén )太(tài )子(zǐ )在(zài )东(dōng )宫(gōng )而(ér )更(gèng )立(lì )太(tài )孙(sūn )者(zhě )也(yě )。”上(shàng )曰(yuē ):“自(zì )我(wǒ )作(zuò )古(gǔ ),可(kě )乎(hū )?”对(duì )曰(yuē ):“三(sān )王(wáng )不(bú )相(xiàng )袭(xí )礼(lǐ ),何(hé )为(wéi )不(bú )可(kě )!”乃(nǎi )奏(zòu )置(zhì )师(shī )傅(fù )等(děng )官(guān )。既(jì )而(ér )上(shàng )疑(yí )其(qí )非(fēi )法(fǎ ),竟(jìng )不(bú )补(bǔ )授(shòu )。方(fāng )庆(qìng ),裒(póu )之(zhī )曾(céng )孙(sūn )也(yě ),名(míng )綝(chēn ),以(yǐ )字(zì )行(háng )。

西(xī )突(tū )厥(jué )阿(ā )史(shǐ )那(nà )车(chē )簿(bù )帅(shuài )十(shí )姓(xìng )反(fǎn )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),甲(jiǎ )子(zǐ )朔(shuò ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

上(shàng )以(yǐ )关(guān )中(zhōng )饥(jī )馑(jǐn ),米(mǐ )斗(dòu )三(sān )百(bǎi ),将(jiāng )幸(xìng )东(dōng )都(dōu );丙(bǐng )寅(yín ),发(fā )京(jīng )师(shī ),留(liú )太(tài )子(zǐ )监(jiān )国(guó ),使(shǐ )刘(liú )仁(rén )轨(guǐ )、裴(péi )炎(yán )、薛(xuē )元(yuán )超(chāo )辅(fǔ )之(zhī )。时(shí )出(chū )幸(xìng )仓(cāng )猝(cù ),扈(hù )从(cóng )之(zhī )士(shì )有(yǒu )饿(è )死(sǐ )于(yú )中(zhōng )道(dào )者(zhě )。上(shàng )虑(lǜ )道(dào )路(lù )多(duō )草(cǎo )窃(qiè ),使(shǐ )监(jiān )察(chá )御(yù )史(shǐ )魏(wèi )元(yuán )忠(zhōng )检(jiǎn )校(xiào )车(chē )驾(jià )前(qián )后(hòu )。元(yuán )忠(zhōng )受(shòu )诏(zhào ),即(jí )阅(yuè )视(shì )赤(chì )县(xiàn )狱(yù ),得(dé )盗(dào )一(yī )人(rén ),神(shén )采(cǎi )语(yǔ )言(yán )异(yì )于(yú )众(zhòng ),命(mìng )释(shì )桎(zhì )梏(gù ),袭(xí )冠(guàn )带(dài ),乘(chéng )驿(yì )以(yǐ )从(cóng ),与(yǔ )之(zhī )共(gòng )食(shí )宿(xiǔ ),托(tuō )以(yǐ )诘(jié )盗(dào ),其(qí )人(rén )笑(xiào )许(xǔ )诺(nuò )。比(bǐ )及(jí )东(dōng )都(dōu ),士(shì )马(mǎ )万(wàn )数(shù ),不(bú )亡(wáng )一(yī )钱(qián )。

辛(xīn )未(wèi ),以(yǐ )礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū )闻(wén )喜(xǐ )宪(xiàn )公(gōng )裴(péi )行(háng )俭(jiǎn )为(wéi )金(jīn )牙(yá )道(dào )行(háng )军(jūn )大(dà )总(zǒng )管(guǎn ),帅(shuài )右(yòu )金(jīn )吾(wú )将(jiāng )军(jūn )阎(yán )怀(huái )旦(dàn )等(děng )三(sān )总(zǒng )管(guǎn )分(fèn )道(dào )讨(tǎo )西(xī )突(tū )厥(jué )。师(shī )未(wèi )行(háng ),行(háng )俭(jiǎn )薨(hōng )。

行(háng )俭(jiǎn )有(yǒu )知(zhī )人(rén )之(zhī )鉴(jiàn ),初(chū )为(wéi )吏(lì )部(bù )侍(shì )郎(láng ),前(qián )进(jìn )士(shì )王(wáng )勮(jù )、咸(xián )阳(yáng )尉(wèi )栾(luán )城(chéng )苏(sū )味(wèi )道(dào )皆(jiē )未(wèi )知(zhī )名(míng )。行(háng )俭(jiǎn )一(yī )见(jiàn ),谓(wèi )之(zhī )曰(yuē ):“二(èr )君(jūn )后(hòu )当(dāng )相(xiàng )次(cì )常(cháng )铨(quán )衡(héng ),仆(pú )有(yǒu )弱(ruò )息(xī ),愿(yuàn )以(yǐ )为(wéi )托(tuō )。”是(shì )时(shí )勮(jù )弟(dì )勃(bó )与(yǔ )华(huá )阴(yīn )杨(yáng )炯(jiǒng )、范(fàn )阳(yáng )卢(lú )照(zhào )邻(lín )、义(yì )乌(wū )骆(luò )宾(bīn )王(wáng )皆(jiē )以(yǐ )文(wén )章(zhāng )有(yǒu )盛(shèng )名(míng ),司(sī )列(liè )少(shǎo )常(cháng )伯(bó )李(lǐ )敬(jìng )玄(xuán )尤(yóu )重(zhòng )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )必(bì )显(xiǎn )达(dá )。行(háng )俭(jiǎn )曰(yuē ):“士(shì )之(zhī )致(zhì )远(yuǎn )者(zhě ),当(dāng )先(xiān )器(qì )识(shí )而(ér )后(hòu )才(cái )艺(yì )。勃(bó )等(děng )虽(suī )有(yǒu )文(wén )华(huá ),而(ér )浮(fú )躁(zào )浅(qiǎn )露(lù ),岂(qǐ )享(xiǎng )爵(jué )禄(lù )之(zhī )器(qì )邪(xié )!杨(yáng )子(zǐ )稍(shāo )沈(shěn )静(jìng ),应(yīng )至(zhì )令(lìng )长(zhǎng );馀(yú )得(dé )令(lìng )终(zhōng )幸(xìng )矣(yǐ )。”既(jì )而(ér )勃(bó )渡(dù )海(hǎi )堕(duò )水(shuǐ ),炯(jiǒng )终(zhōng )于(yú )盈(yíng )川(chuān )令(lìng ),照(zhào )邻(lín )恶(è )疾(jí )不(bú )愈(yù ),赴(fù )水(shuǐ )死(sǐ ),宾(bīn )王(wáng )反(fǎn )诛(zhū ),勮(jù )、味(wèi )道(dào )皆(jiē )典(diǎn )选(xuǎn ),如(rú )行(háng )俭(jiǎn )言(yán )。行(háng )俭(jiǎn )为(wéi )将(jiāng )帅(shuài ),所(suǒ )引(yǐn )偏(piān )裨(bì )如(rú )程(chéng )务(wù )挺(tǐng )、张(zhāng )虔(qián )勖(xù )、王(wáng )方(fāng )翼(yì )、刘(liú )敬(jìng )同(tóng )、李(lǐ )多(duō )祚(zuò )、黑(hēi )齿(chǐ )常(cháng )之(zhī ),后(hòu )多(duō )为(wéi )名(míng )将(jiāng )。

行(háng )俭(jiǎn )尝(cháng )命(mìng )左(zuǒ )右(yòu )取(qǔ )犀(xī )角(jiǎo )、麝(shè )香(xiāng )而(ér )失(shī )之(zhī )。又(yòu )敕(chì )赐(cì )马(mǎ )及(jí )鞍(ān ),令(lìng )史(shǐ )辄(zhé )驰(chí )骤(zhòu ),马(mǎ )倒(dǎo ),鞍(ān )破(pò )。二(èr )人(rén )皆(jiē )逃(táo )去(qù ),行(háng )俭(jiǎn )使(shǐ )人(rén )召(zhào )还(hái ),谓(wèi )曰(yuē ):“尔(ěr )曹(cáo )皆(jiē )误(wù )耳(ěr ),何(hé )相(xiàng )轻(qīng )之(zhī )甚(shèn )邪(xié )!”待(dài )之(zhī )如(rú )故(gù )。破(pò )阿(ā )史(shǐ )那(nà )都(dōu )支(zhī ),得(dé )马(mǎ )脑(nǎo )盘(pán ),广(guǎng )二(èr )尺(chǐ )馀(yú ),以(yǐ )示(shì )将(jiāng )士(shì ),军(jūn )吏(lì )王(wáng )休(xiū )烈(liè )捧(pěng )盘(pán )升(shēng )阶(jiē ),跌(diē )而(ér )碎(suì )之(zhī ),惶(huáng )恐(kǒng ),叩(kòu )头(tóu )流(liú )血(xuè )。行(háng )俭(jiǎn )笑(xiào )曰(yuē ):“尔(ěr )非(fēi )故(gù )为(wéi ),何(hé )至(zhì )于(yú )是(shì )!”不(bú )复(fù )有(yǒu )追(zhuī )惜(xī )之(zhī )色(sè )。诏(zhào )赐(cì )都(dōu )支(zhī )等(děng )资(zī )产(chǎn )金(jīn )器(qì )三(sān )千(qiān )馀(yú )物(wù ),杂(zá )畜(chù )称(chēng )是(shì ),并(bìng )分(fèn )给(gěi )亲(qīn )故(gù )及(jí )偏(piān )裨(bì ),数(shù )日(rì )而(ér )尽(jìn )。

阿(ā )史(shǐ )那(nà )车(chē )薄(báo )围(wéi )弓(gōng )月(yuè )城(chéng ),安(ān )西(xī )都(dōu )护(hù )王(wáng )方(fāng )翼(yì )引(yǐn )军(jūn )救(jiù )之(zhī ),破(pò )虏(lǔ )众(zhòng )于(yú )伊(yī )丽(lì )水(shuǐ ),斩(zhǎn )首(shǒu )千(qiān )馀(yú )级(jí )。俄(é )而(ér )三(sān )姓(xìng )咽(yān )面(miàn )与(yǔ )车(chē )薄(báo )合(hé )兵(bīng )拒(jù )方(fāng )翼(yì ),方(fāng )翼(yì )与(yǔ )战(zhàn )于(yú )热(rè )海(hǎi ),流(liú )矢(shǐ )贯(guàn )方(fāng )翼(yì )臂(bì ),方(fāng )翼(yì )以(yǐ )佩(pèi )刀(dāo )截(jié )之(zhī ),左(zuǒ )右(yòu )不(bú )知(zhī )。所(suǒ )将(jiāng )胡(hú )兵(bīng )谋(móu )执(zhí )方(fāng )翼(yì )以(yǐ )应(yīng )车(chē )薄(báo ),方(fāng )翼(yì )知(zhī )之(zhī ),悉(xī )召(zhào )会(huì )议(yì ),阳(yáng )出(chū )军(jūn )资(zī )赐(cì )之(zhī ),以(yǐ )次(cì )引(yǐn )出(chū )斩(zhǎn )之(zhī ),会(huì )大(dà )风(fēng ),方(fāng )翼(yì )振(zhèn )金(jīn )鼓(gǔ )以(yǐ )乱(luàn )其(qí )声(shēng ),诛(zhū )七(qī )十(shí )馀(yú )人(rén ),其(qí )徒(tú )莫(mò )之(zhī )觉(jiào )。既(jì )而(ér )分(fèn )遣(qiǎn )裨(bì )将(jiāng )袭(xí )车(chē )薄(báo )、咽(yān )面(miàn ),大(dà )破(pò )之(zhī ),擒(qín )其(qí )酋(qiú )长(zhǎng )三(sān )百(bǎi )人(rén ),西(xī )突(tū )厥(jué )遂(suí )平(píng )。阎(yán )怀(huái )旦(dàn )等(děng )竟(jìng )不(bú )行(háng )。方(fāng )翼(yì )寻(xún )迁(qiān )夏(xià )州(zhōu )都(dōu )督(dū ),征(zhēng )入(rù ),议(yì )边(biān )事(shì )。上(shàng )见(jiàn )方(fāng )翼(yì )衣(yī )有(yǒu )血(xuè )渍(zì ),问(wèn )之(zhī ),方(fāng )翼(yì )具(jù )对(duì )热(rè )海(hǎi )苦(kǔ )战(zhàn )之(zhī )状(zhuàng ),上(shàng )视(shì )疮(chuāng )叹(tàn )息(xī );竟(jìng )以(yǐ )废(fèi )后(hòu )近(jìn )属(shǔ ),不(bú )得(dé )用(yòng )而(ér )归(guī )。

乙(yǐ )酉(yǒu ),车(chē )驾(jià )至(zhì )东(dōng )都(dōu )。

丁(dīng )亥(hài ),以(yǐ )黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )颍(yǐng )川(chuān )郭(guō )待(dài )举(jǔ )、兵(bīng )部(bù )侍(shì )郎(láng )岑(cén )长(zhǎng )倩(qiàn )、秘(mì )书(shū )员(yuán )外(wài )少(shǎo )监(jiān )、检(jiǎn )校(xiào )中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )鼓(gǔ )城(chéng )郭(guō )正(zhèng )一(yī )、吏(lì )部(bù )侍(shì )郎(láng )鼓(gǔ )城(chéng )魏(wèi )玄(xuán )同(tóng )并(bìng )与(yǔ )中(zhōng )书(shū )门(mén )下(xià )同(tóng )承(chéng )受(shòu )进(jìn )止(zhǐ )平(píng )章(zhāng )事(shì )。上(shàng )欲(yù )用(yòng )待(dài )举(jǔ )等(děng ),谓(wèi )崔(cuī )知(zhī )温(wēn )曰(yuē ):“待(dài )举(jǔ )等(děng )资(zī )任(rèn )尚(shàng )浅(qiǎn ),且(qiě )令(lìng )预(yù )闻(wén )政(zhèng )事(shì ),未(wèi )可(kě )与(yǔ )卿(qīng )等(děng )同(tóng )名(míng )。”自(zì )是(shì )外(wài )司(sī )四(sì )品(pǐn )已(yǐ )下(xià )知(zhī )政(zhèng )事(shì )者(zhě ),始(shǐ )以(yǐ )平(píng )章(zhāng )事(shì )为(wéi )名(míng )。长(zhǎng )倩(qiàn ),文(wén )本(běn )之(zhī )兄(xiōng )子(zǐ )也(yě )。

先(xiān )是(shì ),玄(xuán )同(tóng )为(wéi )吏(lì )部(bù )侍(shì )郎(láng ),上(shàng )言(yán )铨(quán )选(xuǎn )之(zhī )弊(bì ),以(yǐ )为(wéi ):“人(rén )君(jūn )之(zhī )体(tǐ ),当(dāng )委(wěi )任(rèn )而(ér )责(zé )成(chéng )功(gōng ),所(suǒ )委(wěi )者(zhě )当(dāng ),则(zé )所(suǒ )用(yòng )者(zhě )自(zì )精(jīng )矣(yǐ )。故(gù )周(zhōu )穆(mù )王(wáng )命(mìng )伯(bó )冏(jiōng )为(wéi )太(tài )仆(pú )正(zhèng ),曰(yuē ):‘慎(shèn )简(jiǎn )乃(nǎi )僚(liáo )。’是(shì )使(shǐ )群(qún )司(sī )各(gè )自(zì )求(qiú )其(qí )小(xiǎo )者(zhě ),而(ér )天(tiān )子(zǐ )命(mìng )其(qí )大(dà )者(zhě )也(yě )。乃(nǎi )至(zhì )汉(hàn )氏(shì ),得(dé )人(rén )皆(jiē )自(zì )州(zhōu )县(xiàn )补(bǔ )署(shǔ ),五(wǔ )府(fǔ )辟(pì )召(zhào ),然(rán )后(hòu )升(shēng )于(yú )天(tiān )朝(cháo ),自(zì )魏(wèi )、晋(jìn )以(yǐ )来(lái ),始(shǐ )专(zhuān )委(wěi )选(xuǎn )部(bù )。夫(fū )以(yǐ )天(tiān )下(xià )之(zhī )大(dà ),士(shì )人(rén )之(zhī )众(zhòng ),而(ér )委(wěi )之(zhī )数(shù )人(rén )之(zhī )手(shǒu ),用(yòng )刀(dāo )笔(bǐ )以(yǐ )量(liàng )才(cái ),按(àn )簿(bù )书(shū )而(ér )察(chá )行(háng ),借(jiè )使(shǐ )平(píng )如(rú )权(quán )衡(héng ),明(míng )如(rú )水(shuǐ )镜(jìng ),犹(yóu )力(lì )有(yǒu )所(suǒ )极(jí ),照(zhào )有(yǒu )所(suǒ )穷(qióng ),况(kuàng )所(suǒ )委(wěi )非(fēi )人(rén )而(ér )有(yǒu )愚(yú )暗(àn )阿(ā )私(sī )之(zhī )弊(bì )乎(hū )!愿(yuàn )略(luè )依(yī )周(zhōu )、汉(hàn )之(zhī )规(guī )以(yǐ )救(jiù )魏(wèi )、晋(jìn )之(zhī )失(shī )。”疏(shū )奏(zòu ),不(bú )纳(nà )。

五(wǔ )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),东(dōng )都(dōu )霖(lín )雨(yǔ )。乙(yǐ )卯(mǎo ),洛(luò )水(shuǐ )溢(yì ),溺(nì )民(mín )居(jū )千(qiān )馀(yú )家(jiā )。关(guān )中(zhōng )先(xiān )水(shuǐ )后(hòu )旱(hàn )、蝗(huáng ),继(jì )以(yǐ )疾(jí )疫(yì ),米(mǐ )斗(dòu )四(sì )百(bǎi ),两(liǎng )京(jīng )间(jiān )死(sǐ )者(zhě )相(xiàng )枕(zhěn )于(yú )路(lù ),人(rén )相(xiàng )食(shí )。

上(shàng )既(jì )封(fēng )泰(tài )山(shān ),欲(yù )遍(biàn )封(fēng )五(wǔ )岳(yuè ),秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),作(zuò )奉(fèng )天(tiān )宫(gōng )于(yú )嵩(sōng )山(shān )南(nán )。监(jiān )察(chá )御(yù )史(shǐ )里(lǐ )行(háng )李(lǐ )善(shàn )感(gǎn )谏(jiàn )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )封(fēng )泰(tài )山(shān ),告(gào )太(tài )平(píng ),致(zhì )群(qún )瑞(ruì ),与(yǔ )三(sān )皇(huáng )、五(wǔ )帝(dì )比(bǐ )隆(lóng )矣(yǐ )。数(shù )年(nián )已(yǐ )来(lái ),菽(shū )粟(sù )不(bú )稔(rěn ),饿(è )殍(piǎo )相(xiàng )望(wàng ),四(sì )夷(yí )交(jiāo )侵(qīn ),兵(bīng )车(chē )岁(suì )驾(jià );陛(bì )下(xià )宜(yí )恭(gōng )默(mò )思(sī )道(dào )以(yǐ )禳(ráng )灾(zāi )谴(qiǎn ),乃(nǎi )更(gèng )广(guǎng )营(yíng )宫(gōng )室(shì ),劳(láo )役(yì )不(bú )休(xiū ),天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )失(shī )望(wàng )。臣(chén )忝(tiǎn )备(bèi )国(guó )家(jiā )耳(ěr )目(mù ),窃(qiè )以(yǐ )此(cǐ )为(wéi )忧(yōu )!”上(shàng )虽(suī )不(bú )纳(nà ),亦(yì )优(yōu )容(róng )之(zhī )。自(zì )褚(chǔ )遂(suí )良(liáng )、韩(hán )瑗(yuàn )之(zhī )死(sǐ ),中(zhōng )外(wài )以(yǐ )言(yán )为(wéi )讳(huì ),无(wú )敢(gǎn )逆(nì )意(yì )直(zhí )谏(jiàn ),几(jǐ )二(èr )十(shí )年(nián );及(jí )善(shàn )感(gǎn )始(shǐ )谏(jiàn ),天(tiān )下(xià )皆(jiē )喜(xǐ ),谓(wèi )之(zhī )“凤(fèng )鸣(míng )朝(cháo )阳(yáng )”。

上(shàng )遣(qiǎn )宦(huàn )者(zhě )缘(yuán )江(jiāng )徙(xǐ )异(yì )竹(zhú ),欲(yù )植(zhí )苑(yuàn )中(zhōng )。宦(huàn )者(zhě )科(kē )舟(zhōu )载(zǎi )竹(zhú ),所(suǒ )在(zài )纵(zòng )暴(bào );过(guò )荆(jīng )州(zhōu ),荆(jīng )州(zhōu )长(zhǎng )史(shǐ )苏(sū )良(liáng )嗣(sì )囚(qiú )之(zhī ),上(shàng )疏(shū )切(qiē )谏(jiàn ),以(yǐ )为(wéi ):“致(zhì )远(yuǎn )方(fāng )异(yì )物(wù ),烦(fán )扰(rǎo )道(dào )路(lù ),恐(kǒng )非(fēi )圣(shèng )人(rén )爱(ài )人(rén )之(zhī )意(yì )。又(yòu ),小(xiǎo )人(rén )窃(qiè )弄(nòng )威(wēi )福(fú ),亏(kuī )损(sǔn )皇(huáng )明(míng )。”上(shàng )谓(wèi )天(tiān )后(hòu )曰(yuē ):“吾(wú )约(yuē )束(shù )不(bú )严(yán ),果(guǒ )为(wéi )良(liáng )嗣(sì )所(suǒ )怪(guài )。”手(shǒu )诏(zhào )慰(wèi )谕(yù )良(liáng )嗣(sì ),令(lìng )弃(qì )竹(zhú )江(jiāng )中(zhōng )。良(liáng )嗣(sì ),世(shì )长(zhǎng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

黔(qián )州(zhōu )都(dōu )督(dū )谢(xiè )祐(yòu )希(xī )天(tiān )后(hòu )意(yì ),逼(bī )零(líng )陵(líng )王(wáng )明(míng )令(lìng )自(zì )杀(shā ),上(shàng )深(shēn )惜(xī )之(zhī ),黔(qián )府(fǔ )官(guān )属(shǔ )皆(jiē )坐(zuò )免(miǎn )官(guān )。祐(yòu )后(hòu )寝(qǐn )于(yú )平(píng )阁(gé ),与(yǔ )婢(bì )妾(qiè )十(shí )馀(yú )人(rén )共(gòng )处(chù ),夜(yè ),失(shī )其(qí )首(shǒu )。垂(chuí )拱(gǒng )中(zhōng ),明(míng )子(zǐ )零(líng )陵(líng )王(wáng )俊(jùn )、黎(lí )国(guó )公(gōng )杰(jié )为(wéi )天(tiān )后(hòu )所(suǒ )杀(shā ),有(yǒu )司(sī )籍(jí )其(qí )家(jiā ),得(dé )祐(yòu )首(shǒu ),漆(qī )为(wéi )秽(huì )器(qì ),题(tí )云(yún )谢(xiè )祐(yòu ),乃(nǎi )知(zhī )明(míng )子(zǐ )使(shǐ )刺(cì )客(kè )取(qǔ )之(zhī )也(yě )。

太(tài )子(zǐ )留(liú )守(shǒu )京(jīng )师(shī ),颇(pō )事(shì )游(yóu )畋(tián ),薛(xuē )元(yuán )超(chāo )上(shàng )疏(shū )规(guī )谏(jiàn );上(shàng )闻(wén )之(zhī ),遣(qiǎn )使(shǐ )者(zhě )慰(wèi )劳(láo )元(yuán )超(chāo ),仍(réng )召(zhào )赴(fù )东(dōng )都(dōu )。

吐(tǔ )蕃(fān )将(jiāng )论(lùn )钦(qīn )陵(líng )寇(kòu )柘(zhè )、松(sōng )、翼(yì )等(děng )州(zhōu )。诏(zhào )左(zuǒ )骁(xiāo )卫(wèi )郎(láng )将(jiāng )李(lǐ )孝(xiào )逸(yì )、右(yòu )卫(wèi )郎(láng )将(jiāng )卫(wèi )蒲(pú )山(shān )发(fā )秦(qín )、渭(wèi )等(děng )州(zhōu )兵(bīng )分(fèn )道(dào )御(yù )之(zhī )。

冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),丙(bǐng )寅(yín ),黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng )刘(liú )景(jǐng )先(xiān )同(tóng )中(zhōng )书(shū )门(mén )下(xià )平(píng )章(zhāng )事(shì )。

是(shì )岁(suì ),突(tū )厥(jué )馀(yú )党(dǎng )阿(ā )史(shǐ )那(nà )骨(gǔ )笃(dǔ )禄(lù )、阿(ā )史(shǐ )德(dé )元(yuán )珍(zhēn )等(děng )招(zhāo )集(jí )亡(wáng )散(sàn ),据(jù )黑(hēi )沙(shā )城(chéng )反(fǎn ),入(rù )寇(kòu )并(bìng )州(zhōu )及(jí )单(dān )于(yú )府(fǔ )之(zhī )北(běi )境(jìng ),杀(shā )岚(lán )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )王(wáng )德(dé )茂(mào )。右(yòu )领(lǐng )军(jūn )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )、检(jiǎn )校(xiào )代(dài )州(zhōu )都(dōu )督(dū )薛(xuē )仁(rén )贵(guì )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )元(yuán )珍(zhēn )于(yú )云(yún )州(zhōu ),虏(lǔ )问(wèn )唐(táng )大(dà )将(jiāng )为(wéi )谁(shuí ),应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):“薛(xuē )仁(rén )贵(guì )!”虏(lǔ )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )仁(rén )贵(guì )流(liú )象(xiàng )州(zhōu ),死(sǐ )久(jiǔ )矣(yǐ ),何(hé )以(yǐ )绐(dài )我(wǒ )!。仁(rén )贵(guì )免(miǎn )胄(zhòu )示(shì )之(zhī )面(miàn ),虏(lǔ )相(xiàng )顾(gù )失(shī )色(sè ),下(xià )马(mǎ )列(liè )拜(bài ),稍(shāo )稍(shāo )引(yǐn )去(qù )。仁(rén )贵(guì )因(yīn )奋(fèn )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),斩(zhǎn )首(shǒu )万(wàn )馀(yú )级(jí ),捕(bǔ )虏(lǔ )二(èr )万(wàn )馀(yú )人(rén )。

吐(tǔ )蕃(fān )入(rù )寇(kòu )河(hé )源(yuán )军(jūn ),军(jūn )使(shǐ )娄(lóu )师(shī )德(dé )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )之(zhī )于(yú )白(bái )水(shuǐ )涧(jiàn ),八(bā )战(zhàn )八(bā )捷(jié )。上(shàng )以(yǐ )师(shī )德(dé )为(wéi )比(bǐ )部(bù )员(yuán )外(wài )郎(láng )、左(zuǒ )骁(xiāo )卫(wèi )郎(láng )将(jiāng )、河(hé )源(yuán )军(jūn )经(jīng )略(luè )副(fù )使(shǐ ),曰(yuē ):“卿(qīng )有(yǒu )文(wén )武(wǔ )材(cái ),勿(wù )辞(cí )也(yě )!”弘(hóng )道(dào )元(yuán )年(nián )癸(guǐ )未(wèi ),公(gōng )元(yuán )六(liù )八(bā )三(sān )年(nián )

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),甲(jiǎ )午(wǔ )朔(shuò ),上(shàng )行(háng )幸(xìng )奉(fèng )天(tiān )宫(gōng )。

二(èr )月(yuè ),庚(gēng )午(wǔ ),突(tū )厥(jué )寇(kòu )定(dìng )州(zhōu ),刺(cì )史(shǐ )霍(huò )王(wáng )元(yuán )轨(guǐ )击(jī )却(què )之(zhī )。乙(yǐ )亥(hài ),复(fù )寇(kòu )妫(guī )州(zhōu )。三(sān )月(yuè ),庚(gēng )寅(yín ),阿(ā )史(shǐ )那(nà )骨(gǔ )笃(dǔ )禄(lù )、阿(ā )史(shǐ )德(dé )元(yuán )珍(zhēn )围(wéi )单(dān )于(yú )都(dōu )护(hù )府(fǔ ),执(zhí )司(sī )马(mǎ )张(zhāng )行(háng )师(shī ),杀(shā )之(zhī )。遣(qiǎn )胜(shèng )州(zhōu )都(dōu )督(dū )王(wáng )本(běn )立(lì )、夏(xià )州(zhōu )都(dōu )督(dū )李(lǐ )崇(chóng )义(yì )将(jiāng )兵(bīng )分(fèn )道(dào )救(jiù )之(zhī )。

太(tài )子(zǐ )右(yòu )庶(shù )子(zǐ )、同(tóng )中(zhōng )书(shū )门(mén )下(xià )三(sān )品(pǐn )李(lǐ )义(yì )琰(yǎn )改(gǎi )葬(zàng )父(fù )母(mǔ ),使(shǐ )其(qí )舅(jiù )氏(shì )迁(qiān )旧(jiù )墓(mù );上(shàng )闻(wén )之(zhī ),怒(nù )曰(yuē ):“义(yì )琰(yǎn )倚(yǐ )势(shì ),乃(nǎi )陵(líng )其(qí )舅(jiù )家(jiā ),不(bú )可(kě )复(fù )知(zhī )政(zhèng )事(shì )!”义(yì )琰(yǎn )闻(wén )之(zhī ),不(bú )自(zì )安(ān ),以(yǐ )足(zú )疾(jí )乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ )。庚(gēng )子(zǐ ),以(yǐ )义(yì )琰(yǎn )为(wéi )银(yín )青(qīng )光(guāng )禄(lù )大(dà )夫(fū ),致(zhì )仕(shì )。

癸(guǐ )丑(chǒu ),守(shǒu )中(zhōng )书(shū )令(lìng )崔(cuī )知(zhī )温(wēn )薨(hōng )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),己(jǐ )未(wèi ),车(chē )驾(jià )还(hái )东(dōng )都(dōu )。

绥(suí )州(zhōu )步(bù )落(luò )稽(jī )白(bái )铁(tiě )余(yú ),埋(mái )铜(tóng )佛(fó )于(yú )地(dì )中(zhōng ),久(jiǔ )之(zhī ),草(cǎo )生(shēng )其(qí )上(shàng ),绐(dài )其(qí )乡(xiāng )人(rén )曰(yuē ):“吾(wú )于(yú )此(cǐ )数(shù )见(jiàn )佛(fó )光(guāng )。”择(zé )日(rì )集(jí )众(zhòng )掘(jué )地(dì ),果(guǒ )得(dé )之(zhī ),因(yīn )曰(yuē ):“得(dé )见(jiàn )圣(shèng )佛(fó )者(zhě ),百(bǎi )疾(jí )皆(jiē )愈(yù )。”远(yuǎn )近(jìn )赴(fù )之(zhī )。铁(tiě )余(yú )以(yǐ )杂(zá )色(sè )囊(náng )盛(shèng )之(zhī )数(shù )十(shí )重(zhòng ),得(dé )厚(hòu )施(shī ),乃(nǎi )去(qù )一(yī )囊(náng )。数(shù )年(nián )间(jiān ),归(guī )信(xìn )者(zhě )众(zhòng ),遂(suí )谋(móu )作(zuò )乱(luàn )。据(jù )城(chéng )平(píng )县(xiàn ),自(zì )称(chēng )光(guāng )明(míng )圣(shèng )皇(huáng )帝(dì ),置(zhì )百(bǎi )官(guān ),进(jìn )攻(gōng )绥(suí )德(dé )、大(dà )斌(bīn )二(èr )县(xiàn ),杀(shā )官(guān )吏(lì ),焚(fén )民(mín )居(jū )。遣(qiǎn )右(yòu )武(wǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )程(chéng )务(wù )挺(tǐng )与(yǔ )夏(xià )州(zhōu )都(dōu )督(dū )王(wáng )方(fāng )翼(yì )讨(tǎo )之(zhī ),甲(jiǎ )申(shēn ),攻(gōng )拔(bá )其(qí )城(chéng ),擒(qín )铁(tiě )余(yú ),馀(yú )党(dǎng )悉(xī )平(píng )。

五(wǔ )月(yuè ),庚(gēng )寅(yín ),上(shàng )幸(xìng )芳(fāng )桂(guì )宫(gōng ),至(zhì )合(hé )璧(bì )宫(gōng ),遇(yù )大(dà )雨(yǔ )而(ér )还(hái )。

乙(yǐ )巳(sì ),突(tū )厥(jué )阿(ā )史(shǐ )那(nà )骨(gǔ )笃(dǔ )禄(lù )等(děng )寇(kòu )蔚(wèi )州(zhōu ),杀(shā )刺(cì )史(shǐ )李(lǐ )思(sī )俭(jiǎn ),丰(fēng )州(zhōu )都(dōu )督(dū )崔(cuī )智(zhì )辩(biàn )将(jiāng )兵(bīng )邀(yāo )之(zhī )于(yú )朝(cháo )那(nà )山(shān )北(běi ),兵(bīng )败(bài ),为(wéi )虏(lǔ )所(suǒ )擒(qín )。朝(cháo )议(yì )欲(yù )废(fèi )丰(fēng )州(zhōu ),迁(qiān )其(qí )百(bǎi )姓(xìng )于(yú )灵(líng )、夏(xià )。丰(fēng )州(zhōu )司(sī )马(mǎ )唐(táng )休(xiū )璟(jǐng )上(shàng )言(yán ),以(yǐ )为(wéi ):“丰(fēng )州(zhōu )阻(zǔ )河(hé )为(wéi )固(gù ),居(jū )贼(zéi )冲(chōng )要(yào ),自(zì )秦(qín )、汉(hàn )已(yǐ )来(lái ),列(liè )为(wéi )郡(jùn )县(xiàn ),土(tǔ )宜(yí )耕(gēng )牧(mù )。隋(suí )季(jì )丧(sàng )乱(luàn ),迁(qiān )百(bǎi )姓(xìng )于(yú )宁(níng )、庆(qìng )二(èr )州(zhōu ),致(zhì )胡(hú )虏(lǔ )深(shēn )侵(qīn ),以(yǐ )灵(líng )、夏(xià )为(wéi )边(biān )境(jìng )。贞(zhēn )观(guān )之(zhī )末(mò ),募(mù )人(rén )实(shí )之(zhī ),西(xī )北(běi )始(shǐ )安(ān )。今(jīn )废(fèi )之(zhī )则(zé )河(hé )滨(bīn )之(zhī )地(dì )复(fù )为(wéi )贼(zéi )有(yǒu ),灵(líng )、夏(xià )等(děng )州(zhōu )人(rén )不(bú )安(ān )业(yè ),非(fēi )国(guó )家(jiā )之(zhī )利(lì )也(yě )!”乃(nǎi )止(zhǐ )。

六(liù )月(yuè ),突(tū )厥(jué )别(bié )部(bù )寇(kòu )掠(luě )岚(lán )州(zhōu ),偏(piān )将(jiāng )杨(yáng )玄(xuán )基(jī )击(jī )走(zǒu )之(zhī )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu ),立(lì )皇(huáng )孙(sūn )重(zhòng )福(fú )为(wéi )唐(táng )昌(chāng )王(wáng )。

庚(gēng )辰(chén ),诏(zhào )以(yǐ )今(jīn )年(nián )十(shí )月(yuè )有(yǒu )事(shì )于(yú )嵩(sōng )山(shān );寻(xún )以(yǐ )上(shàng )不(bú )豫(yù ),改(gǎi )用(yòng )来(lái )年(nián )正(zhèng )月(yuè )。

甲(jiǎ )辰(chén ),徙(xǐ )相(xiàng )王(wáng )轮(lún )为(wéi )豫(yù )王(wáng ),更(gèng )名(míng )旦(dàn )。

中(zhōng )书(shū )令(lìng )兼(jiān )太(tài )子(zǐ )左(zuǒ )庶(shù )子(zǐ )薛(xuē )元(yuán )超(chāo )病(bìng )喑(yīn ),乞(qǐ )骸(hái )骨(gǔ );许(xǔ )之(zhī )。

八(bā )月(yuè ),己(jǐ )丑(chǒu ),以(yǐ )将(jiāng )封(fēng )嵩(sōng )山(shān ),召(zhào )太(tài )子(zǐ )赴(fù )东(dōng )都(dōu );留(liú )唐(táng )昌(chāng )王(wáng )重(zhòng )福(fú )守(shǒu )京(jīng )师(shī ),以(yǐ )刘(liú )仁(rén )轨(guǐ )为(wéi )之(zhī )副(fù )。冬(dōng ),十(shí )月(yuè ),己(jǐ )卯(mǎo ),太(tài )子(zǐ )至(zhì )东(dōng )都(dōu )。

癸(guǐ )亥(hài ),车(chē )驾(jià )幸(xìng )奉(fèng )天(tiān )宫(gōng )。十(shí )一(yī )月(yuè ),丙(bǐng )戌(xū ),诏(zhào )罢(bà )来(lái )年(nián )封(fēng )嵩(sōng )山(shān ),上(shàng )疾(jí )甚(shèn )故(gù )也(yě )。上(shàng )苦(kǔ )头(tóu )重(zhòng ),不(bú )能(néng )视(shì ),召(zhào )侍(shì )医(yī )秦(qín )鸣(míng )鹤(hè )诊(zhěn )之(zhī ),鸣(míng )鹤(hè )请(qǐng )刺(cì )头(tóu )出(chū )血(xuè ),可(kě )愈(yù )。天(tiān )后(hòu )在(zài )帘(lián )中(zhōng ),不(bú )欲(yù )上(shàng )疾(jí )愈(yù ),怒(nù )曰(yuē ):“此(cǐ )可(kě )斩(zhǎn )也(yě ),乃(nǎi )欲(yù )于(yú )天(tiān )子(zǐ )头(tóu )刺(cì )血(xuè )!”鸣(míng )鹤(hè )叩(kòu )头(tóu )请(qǐng )命(mìng )。上(shàng )曰(yuē ):“但(dàn )刺(cì )之(zhī ),未(wèi )必(bì )不(bú )佳(jiā )。”乃(nǎi )刺(cì )百(bǎi )会(huì )、脑(nǎo )户(hù )二(èr )穴(xué )。上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )目(mù )似(sì )明(míng )矣(yǐ )。”后(hòu )举(jǔ )手(shǒu )加(jiā )额(é )曰(yuē ):“天(tiān )赐(cì )也(yě )!”自(zì )负(fù )彩(cǎi )百(bǎi )匹(pǐ )以(yǐ )赐(cì )鸣(míng )鹤(hè )。

戊(wù )戌(xū ),以(yǐ )右(yòu )武(wǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )程(chéng )务(wù )挺(tǐng )为(wéi )单(dān )于(yú )道(dào )安(ān )抚(fǔ )大(dà )使(shǐ ),招(zhāo )讨(tǎo )阿(ā )史(shǐ )那(nà )骨(gǔ )笃(dǔ )禄(lù )等(děng )。

诏(zhào )太(tài )子(zǐ )监(jiān )国(guó ),以(yǐ )裴(péi )炎(yán )、刘(liú )景(jǐng )先(xiān )、郭(guō )正(zhèng )一(yī )兼(jiān )东(dōng )宫(gōng )平(píng )章(zhāng )事(shì )。

上(shàng )自(zì )奉(fèng )天(tiān )宫(gōng )疾(jí )甚(shèn ),宰(zǎi )相(xiàng )皆(jiē )不(bú )得(dé )见(jiàn )。丁(dīng )未(wèi ),还(hái )东(dōng )都(dōu ),百(bǎi )官(guān )见(jiàn )于(yú )天(tiān )津(jīn )桥(qiáo )南(nán )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),丁(dīng )巳(sì ),改(gǎi )元(yuán ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。上(shàng )欲(yù )御(yù )则(zé )天(tiān )门(mén )楼(lóu )宣(xuān )赦(shè ),气(qì )逆(nì )不(bú )能(néng )乘(chéng )马(mǎ ),乃(nǎi )召(zhào )百(bǎi )姓(xìng )入(rù )殿(diàn )前(qián )宣(xuān )之(zhī )。是(shì )夜(yè ),召(zhào )裴(péi )炎(yán )入(rù ),受(shòu )遗(yí )诏(zhào )辅(fǔ )政(zhèng ),上(shàng )崩(bēng )于(yú )贞(zhēn )观(guān )殿(diàn )。遗(yí )诏(zhào )太(tài )子(zǐ )柩(jiù )前(qián )即(jí )位(wèi ),军(jūn )国(guó )大(dà )事(shì )有(yǒu )不(bú )决(jué )者(zhě ),兼(jiān )取(qǔ )天(tiān )后(hòu )进(jìn )止(zhǐ )。废(fèi )万(wàn )泉(quán )、芳(fāng )桂(guì )、奉(fèng )天(tiān )等(děng )宫(gōng )。庚(gēng )申(shēn ),裴(péi )炎(yán )奏(zòu )太(tài )子(zǐ )未(wèi )即(jí )位(wèi ),未(wèi )应(yīng )宣(xuān )敕(chì ),有(yǒu )要(yào )速(sù )处(chù )分(fèn ),望(wàng )宣(xuān )天(tiān )后(hòu )令(lìng )于(yú )中(zhōng )书(shū )、门(mén )下(xià )施(shī )行(háng )。甲(jiǎ )子(zǐ ),中(zhōng )宗(zōng )即(jí )位(wèi ),尊(zūn )天(tiān )后(hòu )为(wéi )皇(huáng )太(tài )后(hòu ),政(zhèng )事(shì )咸(xián )取(qǔ )决(jué )焉(yān )。太(tài )后(hòu )以(yǐ )泽(zé )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )韩(hán )王(wáng )元(yuán )嘉(jiā )等(děng ),地(dì )尊(zūn )望(wàng )重(zhòng ),恐(kǒng )其(qí )为(wéi )变(biàn ),并(bìng )加(jiā )三(sān )公(gōng )等(děng )官(guān )以(yǐ )慰(wèi )其(qí )心(xīn )。

甲(jiǎ )戌(xū ),以(yǐ )刘(liú )仁(rén )轨(guǐ )为(wéi )左(zuǒ )仆(pú )射(shè ),裴(péi )炎(yán )为(wéi )中(zhōng )书(shū )令(lìng );戊(wù )寅(yín ),以(yǐ )刘(liú )景(jǐng )先(xiān )为(wéi )侍(shì )中(zhōng )。

故(gù )事(shì ),宰(zǎi )相(xiàng )于(yú )门(mén )下(xià )省(shěng )议(yì )事(shì ),谓(wèi )之(zhī )政(zhèng )事(shì )堂(táng ),故(gù )长(zhǎng )孙(sūn )无(wú )忌(jì )为(wéi )司(sī )空(kōng ),房(fáng )玄(xuán )龄(líng )为(wéi )仆(pú )射(shè ),魏(wèi )征(zhēng )为(wéi )太(tài )子(zǐ )太(tài )师(shī ),皆(jiē )知(zhī )门(mén )下(xià )省(shěng )事(shì )。及(jí )裴(péi )炎(yán )迁(qiān )中(zhōng )书(shū )令(lìng ),始(shǐ )迁(qiān )政(zhèng )事(shì )堂(táng )于(yú )中(zhōng )书(shū )省(shěng )。

壬(rén )午(wǔ ),遣(qiǎn )左(zuǒ )威(wēi )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )果(guǒ )、左(zuǒ )监(jiān )门(mén )将(jiāng )军(jūn )令(lìng )狐(hú )智(zhì )通(tōng )、右(yòu )金(jīn )吾(wú )将(jiāng )军(jūn )杨(yáng )玄(xuán )俭(jiǎn )、右(yòu )千(qiān )牛(niú )将(jiāng )军(jūn )郭(guō )齐(qí )宗(zōng )分(fèn )往(wǎng )并(bìng )、益(yì )、荆(jīng )、扬(yáng )四(sì )大(dà )都(dōu )督(dū )府(fǔ ),与(yǔ )府(fǔ )司(sī )相(xiàng )知(zhī )镇(zhèn )守(shǒu )。

中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì )郭(guō )正(zhèng )一(yī )为(wéi )国(guó )子(zǐ )祭(jì )酒(jiǔ ),罢(bà )政(zhèng )事(shì )。

则(zé )天(tiān )顺(shùn )圣(shèng )皇(huáng )后(hòu )上(shàng )之(zhī )上(shàng )

光(guāng )宅(zhái )元(yuán )年(nián )甲(jiǎ )申(shēn ),公(gōng )元(yuán )六(liù )八(bā )四(sì )年(nián )

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),甲(jiǎ )申(shēn )朔(shuò ),改(gǎi )元(yuán )嗣(sì )圣(shèng ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

立(lì )太(tài )子(zǐ )妃(fēi )韦(wéi )氏(shì )为(wéi )皇(huáng )后(hòu );擢(zhuó )后(hòu )父(fù )玄(xuán )贞(zhēn )自(zì )普(pǔ )州(zhōu )参(cān )军(jūn )为(wéi )豫(yù )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。

癸(guǐ )巳(sì ),以(yǐ )左(zuǒ )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì )杜(dù )陵(líng )韦(wéi )弘(hóng )敏(mǐn )为(wéi )太(tài )府(fǔ )卿(qīng )、同(tóng )中(zhōng )书(shū )门(mén )下(xià )三(sān )品(pǐn )。

中(zhōng )宗(zōng )欲(yù )以(yǐ )韦(wéi )玄(xuán )贞(zhēn )为(wéi )侍(shì )中(zhōng ),又(yòu )欲(yù )授(shòu )乳(rǔ )母(mǔ )之(zhī )子(zǐ )五(wǔ )品(pǐn )官(guān );裴(péi )炎(yán )固(gù )争(zhēng ),中(zhōng )宗(zōng )怒(nù )曰(yuē ):“我(wǒ )以(yǐ )天(tiān )下(xià )与(yǔ )韦(wéi )玄(xuán )贞(zhēn ),何(hé )不(bú )可(kě )!而(ér )惜(xī )侍(shì )中(zhōng )邪(xié )!”炎(yán )惧(jù ),白(bái )太(tài )后(hòu ),密(mì )谋(móu )废(fèi )立(lì )。二(èr )月(yuè ),戊(wù )午(wǔ ),太(tài )后(hòu )集(jí )百(bǎi )官(guān )于(yú )乾(qián )元(yuán )殿(diàn ),裴(péi )炎(yán )与(yǔ )中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )刘(liú )祎(yī )之(zhī )、羽(yǔ )林(lín )将(jiāng )军(jūn )程(chéng )务(wù )挺(tǐng )、张(zhāng )虔(qián )勖(xù )勒(lè )兵(bīng )入(rù )宫(gōng ),宣(xuān )太(tài )后(hòu )令(lìng ),废(fèi )中(zhōng )宗(zōng )为(wéi )庐(lú )陵(líng )王(wáng ),扶(fú )下(xià )殿(diàn )。中(zhōng )宗(zōng )曰(yuē ):“我(wǒ )何(hé )罪(zuì )?”太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“汝(rǔ )欲(yù )以(yǐ )天(tiān )下(xià )与(yǔ )韦(wéi )玄(xuán )贞(zhēn ),何(hé )得(dé )无(wú )罪(zuì )!乃(nǎi )幽(yōu )于(yú )别(bié )所(suǒ )。己(jǐ )未(wèi ),立(lì )雍(yōng )州(zhōu )牧(mù )豫(yù )王(wáng )旦(dàn )为(wéi )皇(huáng )帝(dì )。政(zhèng )事(shì )决(jué )于(yú )太(tài )后(hòu ),居(jū )睿(ruì )宗(zōng )于(yú )别(bié )殿(diàn ),不(bú )得(dé )有(yǒu )所(suǒ )预(yù )。立(lì )豫(yù )王(wáng )妃(fēi )刘(liú )氏(shì )为(wéi )皇(huáng )后(hòu )。后(hòu ),德(dé )威(wēi )之(zhī )孙(sūn )也(yě )。有(yǒu )飞(fēi )骑(qí )十(shí )馀(yú )人(rén )饮(yǐn )于(yú )坊(fāng )曲(qǔ ),一(yī )人(rén )言(yán ):“向(xiàng )知(zhī )别(bié )无(wú )勋(xūn )赏(shǎng ),不(bú )若(ruò )奉(fèng )庐(lú )陵(líng )。”一(yī )人(rén )起(qǐ ),出(chū )诣(yì )北(běi )门(mén )告(gào )之(zhī )。座(zuò )未(wèi )散(sàn ),皆(jiē )捕(bǔ )得(dé ),系(xì )羽(yǔ )林(lín )狱(yù ),言(yán )者(zhě )斩(zhǎn ),馀(yú )以(yǐ )知(zhī )反(fǎn )不(bú )告(gào )皆(jiē )绞(jiǎo ),告(gào )者(zhě )除(chú )五(wǔ )品(pǐn )官(guān )。告(gào )密(mì )之(zhī )端(duān )自(zì )此(cǐ )兴(xìng )矣(yǐ )。

壬(rén )子(zǐ ),以(yǐ )永(yǒng )平(píng )郡(jùn )王(wáng )成(chéng )器(qì )为(wéi )皇(huáng )太(tài )子(zǐ ),睿(ruì )宗(zōng )之(zhī )长(zhǎng )子(zǐ )。赦(shè )天(tiān )下(xià ),改(gǎi )元(yuán )文(wén )明(míng )。

庚(gēng )申(shēn ),废(fèi )皇(huáng )太(tài )孙(sūn )重(zhòng )照(zhào )为(wéi )庶(shù )人(rén ),命(mìng )刘(liú )仁(rén )轨(guǐ )专(zhuān )知(zhī )西(xī )京(jīng )留(liú )守(shǒu )事(shì )。流(liú )韦(wéi )玄(xuán )贞(zhēn )于(yú )钦(qīn )州(zhōu )。

太(tài )后(hòu )与(yǔ )刘(liú )仁(rén )轨(guǐ )书(shū )曰(yuē ):“昔(xī )汉(hàn )以(yǐ )关(guān )中(zhōng )之(zhī )事(shì )委(wěi )萧(xiāo )何(hé ),今(jīn )托(tuō )公(gōng )亦(yì )犹(yóu )是(shì )矣(yǐ )。”仁(rén )轨(guǐ )上(shàng )疏(shū ),辞(cí )以(yǐ )衰(shuāi )老(lǎo )不(bú )堪(kān )居(jū )守(shǒu ),因(yīn )陈(chén )吕(lǚ )后(hòu )祸(huò )败(bài )之(zhī )事(shì )以(yǐ )申(shēn )规(guī )戒(jiè )。太(tài )后(hòu )使(shǐ )秘(mì )书(shū )监(jiān )武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )赍(jī )玺(xǐ )书(shū )慰(wèi )谕(yù )之(zhī )曰(yuē ):“今(jīn )以(yǐ )皇(huáng )帝(dì )谅(liàng )闇(ān )不(bú )言(yán ),眇(miǎo )身(shēn )且(qiě )代(dài )亲(qīn )政(zhèng );远(yuǎn )劳(láo )劝(quàn )戒(jiè ),复(fù )辞(cí )衰(shuāi )疾(jí )。又(yòu )云(yún )‘吕(lǚ )氏(shì )见(jiàn )嗤(chī )于(yú )后(hòu )代(dài ),禄(lù )、产(chǎn )贻(yí )祸(huò )于(yú )汉(hàn )朝(cháo )’,引(yǐn )喻(yù )良(liáng )深(shēn ),愧(kuì )慰(wèi )交(jiāo )集(jí )。公(gōng )忠(zhōng )贞(zhēn )之(zhī )操(cāo ),终(zhōng )始(shǐ )不(bú )渝(yú ),劲(jìn )直(zhí )之(zhī )风(fēng ),古(gǔ )今(jīn )罕(hǎn )比(bǐ )。初(chū )闻(wén )此(cǐ )语(yǔ ),能(néng )不(bú )罔(wǎng )然(rán );静(jìng )而(ér )思(sī )之(zhī ),是(shì )为(wéi )龟(guī )镜(jìng )。况(kuàng )公(gōng )先(xiān )朝(cháo )旧(jiù )德(dé ),遐(xiá )迩(ěr )具(jù )瞻(zhān ),愿(yuàn )以(yǐ )匡(kuāng )救(jiù )为(wéi )怀(huái ),无(wú )以(yǐ )暮(mù )年(nián )致(zhì )请(qǐng )。”

辛(xīn )酉(yǒu ),太(tài )后(hòu )命(mìng )左(zuǒ )金(jīn )吾(wú )将(jiāng )军(jūn )丘(qiū )神(shén )勣(jì )诣(yì )巴(bā )州(zhōu ),检(jiǎn )校(xiào )故(gù )太(tài )子(zǐ )贤(xián )宅(zhái ),以(yǐ )备(bèi )外(wài )虞(yú ),其(qí )实(shí )风(fēng )使(shǐ )杀(shā )之(zhī )。神(shén )勣(jì ),行(háng )恭(gōng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

甲(jiǎ )子(zǐ ),太(tài )后(hòu )御(yù )武(wǔ )成(chéng )殿(diàn ),皇(huáng )帝(dì )帅(shuài )王(wáng )公(gōng )以(yǐ )下(xià )上(shàng )尊(zūn )号(hào )。丁(dīng )卯(mǎo ),太(tài )后(hòu )临(lín )轩(xuān ),遣(qiǎn )礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū )武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )册(cè )嗣(sì )皇(huáng )帝(dì )。自(zì )是(shì )太(tài )后(hòu )常(cháng )御(yù )紫(zǐ )宸(chén )殿(diàn ),施(shī )惨(cǎn )紫(zǐ )帐(zhàng )以(yǐ )视(shì )朝(cháo )。

丁(dīng )丑(chǒu ),以(yǐ )太(tài )常(cháng )卿(qīng )、检(jiǎn )校(xiào )豫(yù )王(wáng )府(fǔ )长(zhǎng )史(shǐ )王(wáng )德(dé )真(zhēn )为(wéi )侍(shì )中(zhōng );中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )、检(jiǎn )校(xiào )豫(yù )王(wáng )府(fǔ )司(sī )马(mǎ )刘(liú )祎(yī )之(zhī )同(tóng )中(zhōng )书(shū )门(mén )下(xià )三(sān )品(pǐn )。

三(sān )月(yuè ),丁(dīng )亥(hài ),徙(xǐ )杞(qǐ )王(wáng )上(shàng )金(jīn )为(wéi )毕(bì )王(wáng ),鄱(pó )阳(yáng )王(wáng )素(sù )节(jiē )为(wéi )葛(gě )王(wáng )。

丘(qiū )神(shén )勣(jì )至(zhì )巴(bā )州(zhōu ),幽(yōu )故(gù )太(tài )子(zǐ )贤(xián )于(yú )别(bié )室(shì ),逼(bī )令(lìng )自(zì )杀(shā )。太(tài )后(hòu )乃(nǎi )归(guī )罪(zuì )于(yú )神(shén )勣(jì ),戊(wù )戌(xū ),举(jǔ )哀(āi )于(yú )显(xiǎn )福(fú )门(mén ),贬(biǎn )神(shén )勣(jì )为(wéi )叠(dié )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。己(jǐ )亥(hài ),追(zhuī )封(fēng )贤(xián )为(wéi )雍(yōng )王(wáng )。神(shén )勣(jì )寻(xún )复(fù )入(rù )为(wéi )左(zuǒ )金(jīn )吾(wú )将(jiāng )军(jūn )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),开(kāi )府(fǔ )仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )、梁(liáng )州(zhōu )都(dōu )督(dū )滕(téng )王(wáng )元(yuán )婴(yīng )薨(hōng )。

辛(xīn )酉(yǒu ),徙(xǐ )毕(bì )王(wáng )上(shàng )金(jīn )为(wéi )泽(zé )王(wáng ),拜(bài )苏(sū )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ );葛(gě )王(wáng )素(sù )节(jiē )为(wéi )许(xǔ )王(wáng ),拜(bài )绛(jiàng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。

癸(guǐ )酉(yǒu ),迁(qiān )庐(lú )陵(líng )王(wáng )于(yú )房(fáng )州(zhōu );丁(dīng )丑(chǒu ),又(yòu )迁(qiān )于(yú )均(jūn )州(zhōu )故(gù )濮(pú )王(wáng )宅(zhái )。

五(wǔ )月(yuè ),丙(bǐng )申(shēn ),高(gāo )宗(zōng )灵(líng )驾(jià )西(xī )还(hái )。

闰(rùn )月(yuè ),以(yǐ )礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū )武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )为(wéi )太(tài )常(cháng )卿(qīng )、同(tóng )中(zhōng )书(shū )门(mén )下(xià )三(sān )品(pǐn )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),戊(wù )午(wǔ ),广(guǎng )州(zhōu )都(dōu )督(dū )路(lù )元(yuán )睿(ruì )为(wéi )昆(kūn )仑(lún )所(suǒ )杀(shā )。元(yuán )睿(ruì )暗(àn )懦(nuò ),僚(liáo )属(shǔ )恣(zì )横(héng ),有(yǒu )商(shāng )舶(bó )至(zhì ),僚(liáo )属(shǔ )侵(qīn )渔(yú )不(bú )已(yǐ )。商(shāng )胡(hú )诉(sù )于(yú )元(yuán )睿(ruì ),元(yuán )睿(ruì )索(suǒ )枷(jiā ),欲(yù )系(xì )治(zhì )之(zhī )。群(qún )胡(hú )怒(nù ),有(yǒu )昆(kūn )仑(lún )袖(xiù )剑(jiàn )直(zhí )登(dēng )听(tīng )事(shì ),杀(shā )元(yuán )睿(ruì )及(jí )左(zuǒ )右(yòu )十(shí )馀(yú )人(rén )而(ér )去(qù ),无(wú )敢(gǎn )近(jìn )者(zhě ),登(dēng )舟(zhōu )入(rù )海(hǎi ),追(zhuī )之(zhī )不(bú )及(jí )。

温(wēn )州(zhōu )大(dà )水(shuǐ ),流(liú )四(sì )千(qiān )馀(yú )家(jiā )。

突(tū )厥(jué )阿(ā )史(shǐ )那(nà )骨(gǔ )笃(dǔ )禄(lù )等(děng )寇(kòu )朔(shuò )州(zhōu )。八(bā )月(yuè ),庚(gēng )寅(yín ),葬(zàng )天(tiān )皇(huáng )大(dà )帝(dì )于(yú )乾(qián )陵(líng ),庙(miào )号(hào )高(gāo )宗(zōng )。

初(chū ),尚(shàng )书(shū )左(zuǒ )丞(chéng )冯(féng )元(yuán )常(cháng )为(wéi )高(gāo )宗(zōng )所(suǒ )委(wěi ),高(gāo )宗(zōng )晚(wǎn )年(nián )多(duō )疾(jí ),百(bǎi )司(sī )奏(zòu )事(shì ),每(měi )曰(yuē ):“朕(zhèn )体(tǐ )中(zhōng )不(bú )佳(jiā ),可(kě )与(yǔ )元(yuán )常(cháng )平(píng )章(zhāng )以(yǐ )闻(wén )。”元(yuán )常(cháng )尝(cháng )密(mì )言(yán ):“中(zhōng )宫(gōng )威(wēi )权(quán )太(tài )重(zhòng ),宜(yí )稍(shāo )抑(yì )损(sǔn )。”高(gāo )宗(zōng )虽(suī )不(bú )能(néng )用(yòng ),深(shēn )以(yǐ )其(qí )言(yán )为(wéi )然(rán )。及(jí )太(tài )后(hòu )称(chēng )制(zhì ),四(sì )方(fāng )争(zhēng )言(yán )符(fú )瑞(ruì );嵩(sōng )阳(yáng )令(lìng )樊(fán )文(wén )献(xiàn )瑞(ruì )石(shí ),太(tài )后(hòu )命(mìng )于(yú )朝(cháo )堂(táng )示(shì )百(bǎi )官(guān ),元(yuán )常(cháng )奏(zòu ):“状(zhuàng )涉(shè )谄(chǎn )诈(zhà ),不(bú )可(kě )诬(wū )罔(wǎng )天(tiān )下(xià )。”太(tài )后(hòu )不(bú )悦(yuè ),出(chū )为(wéi )陇(lǒng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。元(yuán )常(cháng ),子(zǐ )琮(cóng )之(zhī )曾(céng )孙(sūn )也(yě )。

丙(bǐng )午(wǔ ),太(tài )常(cháng )卿(qīng )、同(tóng )中(zhōng )书(shū )门(mén )下(xià )三(sān )品(pǐn )武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )罢(bà )为(wéi )礼(lǐ )部(bù )尚(shàng )书(shū )。

括(kuò )州(zhōu )大(dà )水(shuǐ ),流(liú )二(èr )千(qiān )馀(yú )家(jiā )。

九(jiǔ )月(yuè ),甲(jiǎ )寅(yín ),赦(shè )天(tiān )下(xià ),改(gǎi )元(yuán )。旗(qí )帜(zhì )皆(jiē )从(cóng )金(jīn )色(sè )。八(bā )品(pǐn )以(yǐ )下(xià ),旧(jiù )服(fú )青(qīng )者(zhě )更(gèng )服(fú )碧(bì )。改(gǎi )东(dōng )都(dōu )为(wéi )神(shén )都(dōu ),宫(gōng )名(míng )太(tài )初(chū )。又(yòu )改(gǎi )尚(shàng )书(shū )省(shěng )为(wéi )文(wén )昌(chāng )台(tái ),左(zuǒ )、右(yòu )仆(pú )射(shè )为(wéi )左(zuǒ )、右(yòu )相(xiàng ),六(liù )曹(cáo )为(wéi )天(tiān )、地(dì )、四(sì )时(shí )六(liù )官(guān );门(mén )下(xià )省(shěng )为(wéi )鸾(luán )台(tái ),中(zhōng )书(shū )省(shěng )为(wéi )凤(fèng )阁(gé ),侍(shì )中(zhōng )为(wéi )纳(nà )言(yán ),中(zhōng )书(shū )令(lìng )为(wéi )内(nèi )史(shǐ );御(yù )史(shǐ )台(tái )为(wéi )左(zuǒ )肃(sù )政(zhèng )台(tái ),增(zēng )置(zhì )右(yòu )肃(sù )政(zhèng )台(tái );其(qí )馀(yú )省(shěng )、寺(sì )、监(jiān )、率(lǜ )之(zhī )名(míng ),悉(xī )以(yǐ )义(yì )类(lèi )改(gǎi )之(zhī )。

以(yǐ )左(zuǒ )武(wǔ )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )程(chéng )务(wù )挺(tǐng )为(wéi )单(dān )于(yú )道(dào )安(ān )抚(fǔ )大(dà )使(shǐ ),以(yǐ )备(bèi )突(tū )厥(jué )。

武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )请(qǐng )太(tài )后(hòu )追(zhuī )王(wáng )其(qí )祖(zǔ ),立(lì )武(wǔ )氏(shì )七(qī )庙(miào ),太(tài )后(hòu )从(cóng )之(zhī )。裴(péi )炎(yán )谏(jiàn )曰(yuē ):“太(tài )后(hòu )母(mǔ )临(lín )天(tiān )下(xià ),当(dāng )示(shì )至(zhì )公(gōng ),不(bú )可(kě )私(sī )于(yú )所(suǒ )亲(qīn )。独(dú )不(bú )见(jiàn )吕(lǚ )氏(shì )之(zhī )败(bài )乎(hū )!”太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“吕(lǚ )后(hòu )以(yǐ )权(quán )委(wěi )生(shēng )者(zhě ),故(gù )及(jí )于(yú )败(bài )。今(jīn )吾(wú )追(zhuī )尊(zūn )亡(wáng )者(zhě ),何(hé )伤(shāng )乎(hū )!”对(duì )曰(yuē ):“事(shì )当(dāng )防(fáng )微(wēi )杜(dù )渐(jiàn ),不(bú )可(kě )长(zhǎng )耳(ěr )。”太(tài )后(hòu )不(bú )从(cóng )。己(jǐ )巳(sì ),追(zhuī )尊(zūn )太(tài )后(hòu )五(wǔ )代(dài )祖(zǔ )克(kè )己(jǐ )为(wéi )鲁(lǔ )靖(jìng )公(gōng ),妣(bǐ )为(wéi )夫(fū )人(rén );高(gāo )祖(zǔ )居(jū )常(cháng )为(wéi )太(tài )尉(wèi )、北(běi )平(píng )恭(gōng )肃(sù )王(wáng ),曾(céng )祖(zǔ )俭(jiǎn )为(wéi )太(tài )尉(wèi )、金(jīn )城(chéng )义(yì )康(kāng )王(wáng ),祖(zǔ )华(huá )为(wéi )太(tài )尉(wèi )、太(tài )原(yuán )安(ān )成(chéng )王(wáng ),考(kǎo )士(shì )彟(yuē )为(wéi )太(tài )师(shī )、魏(wèi )定(dìng )王(wáng );祖(zǔ )妣(bǐ )皆(jiē )为(wéi )妃(fēi )。裴(péi )炎(yán )由(yóu )是(shì )得(dé )罪(zuì )。又(yòu )作(zuò )五(wǔ )代(dài )祠(cí )堂(táng )于(yú )文(wén )水(shuǐ )。

时(shí )诸(zhū )武(wǔ )用(yòng )事(shì ),唐(táng )宗(zōng )室(shì )人(rén )人(rén )自(zì )危(wēi ),众(zhòng )心(xīn )愤(fèn )惋(wǎn )。会(huì )眉(méi )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )英(yīng )公(gōng )李(lǐ )敬(jìng )业(yè )及(jí )弟(dì )盩(zhōu )厔(zhì )令(lìng )敬(jìng )猷(yóu )、给(gěi )事(shì )中(zhōng )唐(táng )之(zhī )奇(qí )、长(zhǎng )安(ān )主(zhǔ )簿(bù )骆(luò )宾(bīn )王(wáng )、詹(zhān )事(shì )司(sī )直(zhí )杜(dù )求(qiú )仁(rén )皆(jiē )坐(zuò )事(shì ),敬(jìng )业(yè )贬(biǎn )柳(liǔ )州(zhōu )司(sī )马(mǎ ),敬(jìng )猷(yóu )免(miǎn )官(guān ),之(zhī )奇(qí )贬(biǎn )括(kuò )苍(cāng )令(lìng ),宾(bīn )王(wáng )贬(biǎn )临(lín )海(hǎi )丞(chéng ),求(qiú )仁(rén )贬(biǎn )黟(yī )令(lìng )。求(qiú )仁(rén ),正(zhèng )伦(lún )之(zhī )侄(zhí )也(yě )。盩(zhōu )厔(zhì )尉(wèi )魏(wèi )思(sī )温(wēn )尝(cháng )为(wéi )御(yù )史(shǐ ),复(fù )被(bèi )黜(chù )。皆(jiē )会(huì )于(yú )扬(yáng )州(zhōu ),各(gè )自(zì )以(yǐ )失(shī )职(zhí )怨(yuàn )望(wàng ),乃(nǎi )谋(móu )作(zuò )乱(luàn ),以(yǐ )匡(kuāng )复(fù )庐(lú )陵(líng )王(wáng )为(wéi )辞(cí )。

思(sī )温(wēn )为(wéi )之(zhī )谋(móu )主(zhǔ ),使(shǐ )其(qí )党(dǎng )监(jiān )察(chá )御(yù )史(shǐ )薛(xuē )仲(zhòng )璋(zhāng )求(qiú )奉(fèng )使(shǐ )江(jiāng )都(dōu ),令(lìng )雍(yōng )州(zhōu )人(rén )韦(wéi )超(chāo )诣(yì )仲(zhòng )璋(zhāng )告(gào )变(biàn ),云(yún )“扬(yáng )州(zhōu )长(zhǎng )史(shǐ )陈(chén )敬(jìng )之(zhī )谋(móu )反(fǎn )”。仲(zhòng )璋(zhāng )收(shōu )敬(jìng )之(zhī )系(xì )狱(yù )。居(jū )数(shù )日(rì ),敬(jìng )业(yè )乘(chéng )传(chuán )而(ér )至(zhì ),矫(jiǎo )称(chēng )扬(yáng )州(zhōu )司(sī )马(mǎ )来(lái )之(zhī )官(guān ),云(yún )“奉(fèng )密(mì )旨(zhǐ ),以(yǐ )高(gāo )州(zhōu )酋(qiú )长(zhǎng )冯(féng )子(zǐ )猷(yóu )谋(móu )反(fǎn ),发(fā )兵(bīng )讨(tǎo )之(zhī )。”于(yú )是(shì )开(kāi )府(fǔ )库(kù ),令(lìng )士(shì )曹(cáo )参(cān )军(jūn )李(lǐ )宗(zōng )臣(chén )就(jiù )钱(qián )坊(fāng ),驱(qū )囚(qiú )徒(tú )、工(gōng )匠(jiàng )数(shù )百(bǎi ),授(shòu )以(yǐ )甲(jiǎ )。斩(zhǎn )敬(jìng )之(zhī )于(yú )系(xì )所(suǒ );录(lù )事(shì )参(cān )军(jūn )孙(sūn )处(chù )行(háng )拒(jù )之(zhī ),亦(yì )斩(zhǎn )以(yǐ )徇(xùn ),僚(liáo )吏(lì )无(wú )敢(gǎn )动(dòng )者(zhě )。遂(suí )起(qǐ )一(yī )州(zhōu )之(zhī )兵(bīng ),复(fù )称(chēng )嗣(sì )圣(shèng )元(yuán )年(nián )。开(kāi )三(sān )府(fǔ ),一(yī )曰(yuē )匡(kuāng )复(fù )府(fǔ ),二(èr )曰(yuē )英(yīng )公(gōng )府(fǔ ),三(sān )曰(yuē )扬(yáng )州(zhōu )大(dà )都(dōu )督(dū )府(fǔ )。敬(jìng )业(yè )自(zì )称(chēng )匡(kuāng )复(fù )府(fǔ )上(shàng )将(jiāng ),领(lǐng )扬(yáng )州(zhōu )大(dà )都(dōu )督(dū )。以(yǐ )之(zhī )奇(qí )、求(qiú )仁(rén )为(wéi )左(zuǒ )、右(yòu )长(zhǎng )史(shǐ ),宗(zōng )臣(chén )、仲(zhòng )璋(zhāng )为(wéi )左(zuǒ )、右(yòu )司(sī )马(mǎ ),思(sī )温(wēn )为(wéi )军(jūn )师(shī ),宾(bīn )王(wáng )为(wéi )记(jì )室(shì ),旬(xún )日(rì )间(jiān )得(dé )胜(shèng )兵(bīng )十(shí )馀(yú )万(wàn )。移(yí )檄(xí )州(zhōu )县(xiàn ),略(luè )曰(yuē ):“伪(wěi )临(lín )朝(cháo )武(wǔ )氏(shì )者(zhě ),人(rén )非(fēi )温(wēn )顺(shùn ),地(dì )实(shí )寒(hán )微(wēi )。昔(xī )充(chōng )太(tài )宗(zōng )下(xià )陈(chén ),尝(cháng )以(yǐ )更(gèng )衣(yī )入(rù )侍(shì ),洎(jì )乎(hū )晚(wǎn )节(jiē ),秽(huì )乱(luàn )春(chūn )宫(gōng )。密(mì )隐(yǐn )先(xiān )帝(dì )之(zhī )私(sī ),阴(yīn )图(tú )后(hòu )庭(tíng )之(zhī )嬖(bì ),践(jiàn )元(yuán )后(hòu )于(yú )翚(huī )翟(zhái ),陷(xiàn )吾(wú )君(jūn )于(yú )聚(jù )麀(yōu )。”又(yòu )曰(yuē ):“杀(shā )姊(zǐ )屠(tú )兄(xiōng ),弑(shì )君(jūn )鸩(zhèn )母(mǔ ),人(rén )神(shén )之(zhī )所(suǒ )同(tóng )嫉(jí ),天(tiān )地(dì )之(zhī )所(suǒ )不(bú )容(róng )。”又(yòu )曰(yuē ):“包(bāo )藏(cáng )祸(huò )心(xīn ),窃(qiè )窥(kuī )神(shén )器(qì )。君(jūn )之(zhī )爱(ài )子(zǐ ),幽(yōu )之(zhī )于(yú )别(bié )宫(gōng );贼(zéi )之(zhī )宗(zōng )盟(méng ),委(wěi )之(zhī )以(yǐ )重(zhòng )任(rèn )。”又(yòu )曰(yuē ):“一(yī )抔(póu )之(zhī )土(tǔ )未(wèi )干(gàn ),六(liù )尺(chǐ )之(zhī )孤(gū )安(ān )在(zài )!”又(yòu )曰(yuē ):“试(shì )观(guān )今(jīn )日(rì )之(zhī )域(yù )中(zhōng ),竟(jìng )是(shì )谁(shuí )家(jiā )之(zhī )天(tiān )下(xià )!”太(tài )后(hòu )见(jiàn )檄(xí ),问(wèn )曰(yuē ):“谁(shuí )所(suǒ )为(wéi )?”或(huò )对(duì )曰(yuē ):“骆(luò )宾(bīn )王(wáng )。”太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“宰(zǎi )相(xiàng )之(zhī )过(guò )也(yě )。人(rén )有(yǒu )如(rú )此(cǐ )才(cái ),而(ér )使(shǐ )之(zhī )流(liú )落(luò )不(bú )偶(ǒu )乎(hū )!”

敬(jìng )业(yè )求(qiú )得(dé )人(rén )貌(mào )类(lèi )故(gù )太(tài )子(zǐ )贤(xián )者(zhě ),绐(dài )众(zhòng )云(yún ):“贤(xián )不(bú )死(sǐ ),亡(wáng )在(zài )此(cǐ )城(chéng )中(zhōng ),令(lìng )吾(wú )属(shǔ )举(jǔ )兵(bīng )。”因(yīn )奉(fèng )以(yǐ )号(hào )令(lìng )。

楚(chǔ )州(zhōu )司(sī )马(mǎ )李(lǐ )崇(chóng )福(fú )帅(shuài )所(suǒ )部(bù )三(sān )县(xiàn )应(yīng )敬(jìng )业(yè )。盱(xū )眙(yí )人(rén )刘(liú )行(háng )举(jǔ )独(dú )据(jù )县(xiàn )不(bú )从(cóng ),敬(jìng )业(yè )遣(qiǎn )其(qí )将(jiāng )尉(wèi )迟(chí )昭(zhāo )攻(gōng )盱(xū )眙(yí ),行(háng )举(jǔ )拒(jù )却(què )之(zhī )。诏(zhào )以(yǐ )行(háng )举(jǔ )为(wéi )游(yóu )击(jī )将(jiāng )军(jūn ),以(yǐ )其(qí )弟(dì )行(háng )实(shí )为(wéi )楚(chǔ )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。

甲(jiǎ )申(shēn ),以(yǐ )左(zuǒ )玉(yù )钤(qián )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )李(lǐ )孝(xiào )逸(yì )为(wéi )扬(yáng )州(zhōu )道(dào )大(dà )总(zǒng )管(guǎn ),将(jiāng )兵(bīng )三(sān )十(shí )万(wàn ),以(yǐ )将(jiāng )军(jūn )李(lǐ )知(zhī )士(shì )、马(mǎ )敬(jìng )臣(chén )为(wéi )之(zhī )副(fù ),以(yǐ )讨(tǎo )李(lǐ )敬(jìng )业(yè )。

武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )与(yǔ )从(cóng )父(fù )弟(dì )右(yòu )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )三(sān )思(sī )以(yǐ )韩(hán )王(wáng )元(yuán )嘉(jiā )、鲁(lǔ )王(wáng )灵(líng )夔(kuí )属(shǔ )尊(zūn )位(wèi )重(zhòng ),屡(lǚ )劝(quàn )太(tài )后(hòu )因(yīn )事(shì )诛(zhū )之(zhī )。太(tài )后(hòu )谋(móu )于(yú )执(zhí )政(zhèng ),刘(liú )祎(yī )之(zhī )、韦(wéi )思(sī )谦(qiān )皆(jiē )无(wú )言(yán );内(nèi )史(shǐ )裴(péi )炎(yán )独(dú )固(gù )争(zhēng ),太(tài )后(hòu )愈(yù )不(bú )悦(yuè )。三(sān )思(sī ),元(yuán )庆(qìng )之(zhī )子(zǐ )也(yě )。

及(jí )李(lǐ )敬(jìng )业(yè )举(jǔ )兵(bīng ),薛(xuē )仲(zhòng )璋(zhāng ),炎(yán )之(zhī )甥(shēng )也(yě ),炎(yán )欲(yù )示(shì )闲(xián )暇(xiá ),不(bú )汲(jí )汲(jí )议(yì )诛(zhū )讨(tǎo )。太(tài )后(hòu )问(wèn )计(jì )于(yú )炎(yán ),对(duì )曰(yuē ):“皇(huáng )帝(dì )年(nián )长(zhǎng ),不(bú )亲(qīn )政(zhèng )事(shì ),故(gù )竖(shù )子(zǐ )得(dé )以(yǐ )为(wéi )辞(cí )。若(ruò )太(tài )后(hòu )返(fǎn )政(zhèng ),则(zé )不(bú )讨(tǎo )自(zì )平(píng )矣(yǐ )。”监(jiān )察(chá )御(yù )史(shǐ )蓝(lán )田(tián )崔(cuī )詧(qiè )闻(wén )之(zhī ),上(shàng )言(yán ):“炎(yán )受(shòu )顾(gù )托(tuō ),大(dà )权(quán )在(zài )己(jǐ ),若(ruò )无(wú )异(yì )图(tú ),何(hé )故(gù )请(qǐng )太(tài )后(hòu )归(guī )政(zhèng )?”太(tài )后(hòu )命(mìng )左(zuǒ )肃(sù )政(zhèng )大(dà )夫(fū )金(jīn )城(chéng )骞(qiān )味(wèi )道(dào )、侍(shì )御(yù )史(shǐ )栎(lì )阳(yáng )鱼(yú )承(chéng )晔(yè )鞫(jū )之(zhī ),收(shōu )炎(yán )下(xià )狱(yù )。炎(yán )被(bèi )收(shōu ),辞(cí )气(qì )不(bú )屈(qū )。或(huò )劝(quàn )炎(yán )逊(xùn )辞(cí )以(yǐ )免(miǎn ),炎(yán )曰(yuē ):“宰(zǎi )相(xiàng )下(xià )狱(yù ),安(ān )有(yǒu )全(quán )理(lǐ )!”

凤(fèng )阁(gé )舍(shě )人(rén )李(lǐ )景(jǐng )谌(chén )证(zhèng )炎(yán )必(bì )反(fǎn )。刘(liú )景(jǐng )先(xiān )及(jí )凤(fèng )阁(gé )侍(shì )郎(láng )义(yì )阳(yáng )胡(hú )元(yuán )范(fàn )皆(jiē )曰(yuē ):“炎(yán ),社(shè )稷(jì )元(yuán )臣(chén ),有(yǒu )功(gōng )于(yú )国(guó ),悉(xī )心(xīn )奉(fèng )上(shàng ),天(tiān )下(xià )所(suǒ )知(zhī ),臣(chén )敢(gǎn )明(míng )其(qí )不(bú )反(fǎn )。”太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“炎(yán )反(fǎn )有(yǒu )端(duān ),顾(gù )卿(qīng )不(bú )知(zhī )耳(ěr )。”对(duì )曰(yuē ):“若(ruò )裴(péi )炎(yán )为(wéi )反(fǎn ),则(zé )臣(chén )等(děng )亦(yì )反(fǎn )也(yě )。”太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“朕(zhèn )知(zhī )裴(péi )炎(yán )反(fǎn ),知(zhī )卿(qīng )等(děng )不(bú )反(fǎn )。”文(wén )武(wǔ )间(jiān )证(zhèng )炎(yán )不(bú )反(fǎn )者(zhě )甚(shèn )众(zhòng ),太(tài )后(hòu )皆(jiē )不(bú )听(tīng )。俄(é )并(bìng )景(jǐng )先(xiān )、元(yuán )范(fàn )下(xià )狱(yù )。丁(dīng )亥(hài ),以(yǐ )骞(qiān )味(wèi )道(dào )检(jiǎn )校(xiào )内(nèi )史(shǐ )同(tóng )凤(fèng )阁(gé )鸾(luán )台(tái )三(sān )品(pǐn ),李(lǐ )景(jǐng )谌(chén )同(tóng )凤(fèng )阁(gé )鸾(luán )台(tái )平(píng )章(zhāng )事(shì )。

魏(wèi )思(sī )温(wēn )说(shuō )李(lǐ )敬(jìng )业(yè )曰(yuē ):“明(míng )公(gōng )以(yǐ )匡(kuāng )复(fù )为(wéi )辞(cí ),宜(yí )帅(shuài )大(dà )众(zhòng )鼓(gǔ )行(háng )而(ér )进(jìn ),直(zhí )指(zhǐ )洛(luò )阳(yáng ),则(zé )天(tiān )下(xià )知(zhī )公(gōng )志(zhì )在(zài )勤(qín )王(wáng ),四(sì )面(miàn )响(xiǎng )应(yīng )矣(yǐ )。”薛(xuē )仲(zhòng )璋(zhāng )曰(yuē ):“金(jīn )陵(líng )有(yǒu )王(wáng )气(qì ),且(qiě )大(dà )江(jiāng )天(tiān )险(xiǎn ),足(zú )以(yǐ )为(wéi )固(gù ),不(bú )如(rú )先(xiān )取(qǔ )常(cháng )、润(rùn ),为(wéi )定(dìng )霸(bà )之(zhī )基(jī ),然(rán )后(hòu )北(běi )向(xiàng )以(yǐ )图(tú )中(zhōng )原(yuán ),进(jìn )无(wú )不(bú )利(lì ),退(tuì )有(yǒu )所(suǒ )归(guī ),此(cǐ )良(liáng )策(cè )也(yě )!”思(sī )温(wēn )曰(yuē ):“山(shān )东(dōng )豪(háo )杰(jié )以(yǐ )武(wǔ )氏(shì )专(zhuān )制(zhì ),愤(fèn )惋(wǎn )不(bú )平(píng ),闻(wén )公(gōng )举(jǔ )事(shì ),皆(jiē )自(zì )蒸(zhēng )麦(mài )饭(fàn )为(wéi )粮(liáng ),伸(shēn )锄(chú )为(wéi )兵(bīng ),以(yǐ )俟(sì )南(nán )军(jūn )之(zhī )至(zhì )。不(bú )乘(chéng )此(cǐ )势(shì )以(yǐ )立(lì )大(dà )功(gōng ),乃(nǎi )更(gèng )蓄(xù )缩(suō ),欲(yù )自(zì )谋(móu )巢(cháo )穴(xué ),远(yuǎn )近(jìn )闻(wén )之(zhī ),其(qí )谁(shuí )不(bú )解(jiě )体(tǐ )!”敬(jìng )业(yè )不(bú )从(cóng ),使(shǐ )唐(táng )之(zhī )奇(qí )守(shǒu )江(jiāng )都(dōu ),将(jiāng )兵(bīng )渡(dù )江(jiāng )攻(gōng )润(rùn )州(zhōu )。思(sī )温(wēn )谓(wèi )杜(dù )求(qiú )仁(rén )曰(yuē ):“兵(bīng )势(shì )合(hé )则(zé )强(qiáng ),分(fèn )则(zé )弱(ruò ),敬(jìng )业(yè )不(bú )并(bìng )力(lì )渡(dù )淮(huái ),收(shōu )山(shān )东(dōng )之(zhī )众(zhòng )以(yǐ )取(qǔ )洛(luò )阳(yáng ),败(bài )在(zài )眼(yǎn )中(zhōng )矣(yǐ )!”

壬(rén )辰(chén ),敬(jìng )业(yè )陷(xiàn )润(rùn )州(zhōu ),执(zhí )刺(cì )史(shǐ )李(lǐ )思(sī )文(wén ),以(yǐ )李(lǐ )宗(zōng )臣(chén )代(dài )之(zhī )。思(sī )文(wén ),敬(jìng )业(yè )之(zhī )叔(shū )父(fù )也(yě ),知(zhī )敬(jìng )业(yè )之(zhī )谋(móu ),先(xiān )遣(qiǎn )使(shǐ )间(jiān )道(dào )上(shàng )变(biàn ),为(wéi )敬(jìng )业(yè )所(suǒ )攻(gōng ),拒(jù )守(shǒu )久(jiǔ )之(zhī ),力(lì )屈(qū )而(ér )陷(xiàn )。思(sī )温(wēn )请(qǐng )斩(zhǎn )以(yǐ )徇(xùn ),敬(jìng )业(yè )不(bú )许(xǔ ),谓(wèi )思(sī )文(wén )曰(yuē ):“叔(shū )党(dǎng )于(yú )武(wǔ )氏(shì ),宜(yí )改(gǎi )姓(xìng )武(wǔ )。”润(rùn )州(zhōu )司(sī )马(mǎ )刘(liú )延(yán )嗣(sì )不(bú )降(jiàng ),敬(jìng )业(yè )将(jiāng )斩(zhǎn )之(zhī ),思(sī )温(wēn )救(jiù )之(zhī ),得(dé )免(miǎn ),与(yǔ )思(sī )文(wén )皆(jiē )囚(qiú )于(yú )狱(yù )中(zhōng )。刘(liú )延(yán )嗣(sì ),审(shěn )礼(lǐ )从(cóng )父(fù )弟(dì )也(yě )。曲(qǔ )阿(ā )令(lìng )河(hé )间(jiān )尹(yǐn )元(yuán )贞(zhēn )引(yǐn )兵(bīng )救(jiù )润(rùn )州(zhōu ),战(zhàn )败(bài ),为(wéi )敬(jìng )业(yè )所(suǒ )擒(qín ),临(lín )以(yǐ )白(bái )刃(rèn ),不(bú )屈(qū )而(ér )死(sǐ )。

丙(bǐng )申(shēn ),斩(zhǎn )裴(péi )炎(yán )于(yú )都(dōu )亭(tíng )。炎(yán )将(jiāng )死(sǐ ),顾(gù )兄(xiōng )弟(dì )曰(yuē ):“兄(xiōng )弟(dì )官(guān )皆(jiē )自(zì )致(zhì ),炎(yán )无(wú )分(fèn )毫(háo )之(zhī )力(lì ),今(jīn )坐(zuò )炎(yán )流(liú )窜(cuàn ),不(bú )亦(yì )悲(bēi )乎(hū )!”籍(jí )没(méi )其(qí )家(jiā ),无(wú )甔(dàn )石(shí )之(zhī )储(chǔ )。刘(liú )景(jǐng )先(xiān )贬(biǎn )普(pǔ )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),又(yòu )贬(biǎn )辰(chén )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),胡(hú )元(yuán )范(fàn )流(liú )琼(qióng )州(zhōu )而(ér )死(sǐ )。裴(péi )炎(yán )弟(dì )子(zǐ )太(tài )仆(pú )寺(sì )丞(chéng )伷(zhòu )先(xiān ),年(nián )十(shí )七(qī ),上(shàng )封(fēng )事(shì )请(qǐng )见(jiàn )言(yán )事(shì )。太(tài )后(hòu )召(zhào )见(jiàn ),诘(jié )之(zhī )曰(yuē ):“汝(rǔ )伯(bó )父(fù )谋(móu )反(fǎn ),尚(shàng )何(hé )言(yán )?”伷(zhòu )先(xiān )曰(yuē ):“臣(chén )为(wéi )陛(bì )下(xià )画(huà )计(jì )耳(ěr ),安(ān )敢(gǎn )诉(sù )冤(yuān )!陛(bì )下(xià )为(wéi )李(lǐ )氏(shì )妇(fù ),先(xiān )帝(dì )弃(qì )天(tiān )下(xià ),遽(jù )揽(lǎn )朝(cháo )政(zhèng ),变(biàn )易(yì )嗣(sì )子(zǐ ),疏(shū )斥(chì )李(lǐ )氏(shì ),封(fēng )崇(chóng )诸(zhū )武(wǔ )。臣(chén )伯(bó )父(fù )忠(zhōng )于(yú )社(shè )稷(jì ),反(fǎn )诬(wū )以(yǐ )罪(zuì ),戮(lù )及(jí )子(zǐ )孙(sūn )。陛(bì )下(xià )所(suǒ )为(wéi )如(rú )是(shì ),臣(chén )实(shí )惜(xī )之(zhī )!陛(bì )下(xià )早(zǎo )宜(yí )复(fù )子(zǐ )明(míng )辟(pì ),高(gāo )枕(zhěn )深(shēn )居(jū ),则(zé )宗(zōng )族(zú )可(kě )全(quán );不(bú )然(rán ),天(tiān )下(xià )一(yī )变(biàn ),不(bú )可(kě )复(fù )救(jiù )矣(yǐ )!”太(tài )后(hòu )怒(nù )曰(yuē ):“胡(hú )白(bái ),小(xiǎo )子(zǐ )敢(gǎn )发(fā )此(cǐ )言(yán )!”命(mìng )引(yǐn )出(chū )。伷(zhòu )先(xiān )反(fǎn )顾(gù )曰(yuē ):“今(jīn )用(yòng )臣(chén )言(yán ),犹(yóu )未(wèi )晚(wǎn )!”如(rú )是(shì )者(zhě )三(sān )。太(tài )后(hòu )命(mìng )于(yú )朝(cháo )堂(táng )杖(zhàng )之(zhī )一(yī )百(bǎi ),长(zhǎng )流(liú )瀼(nǎng )州(zhōu )。炎(yán )之(zhī )下(xià )狱(yù )也(yě ),郎(láng )将(jiāng )姜(jiāng )嗣(sì )宗(zōng )使(shǐ )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),刘(liú )仁(rén )轨(guǐ )问(wèn )以(yǐ )东(dōng )都(dōu )事(shì ),嗣(sì )宗(zōng )曰(yuē ):“嗣(sì )宗(zōng )觉(jiào )裴(péi )炎(yán )有(yǒu )异(yì )于(yú )常(cháng )久(jiǔ )矣(yǐ )。”仁(rén )轨(guǐ )曰(yuē ):“使(shǐ )人(rén )觉(jiào )之(zhī )邪(xié )?”嗣(sì )宗(zōng )曰(yuē ):“然(rán )。”仁(rén )轨(guǐ )曰(yuē ):“仁(rén )轨(guǐ )有(yǒu )奏(zòu )事(shì ),愿(yuàn )附(fù )使(shǐ )人(rén )以(yǐ )闻(wén )。”嗣(sì )宗(zōng )曰(yuē ):“诺(nuò )。”明(míng )日(rì ),受(shòu )仁(rén )轨(guǐ )表(biǎo )而(ér )还(hái ),表(biǎo )言(yán ):“嗣(sì )宗(zōng )知(zhī )裴(péi )炎(yán )反(fǎn )不(bú )言(yán )。”太(tài )后(hòu )览(lǎn )之(zhī ),命(mìng )拉(lā )嗣(sì )宗(zōng )于(yú )殿(diàn )庭(tíng ),绞(jiǎo )于(yú )都(dōu )亭(tíng )。

丁(dīng )酉(yǒu ),追(zhuī )削(xuē )李(lǐ )敬(jìng )业(yè )祖(zǔ )考(kǎo )官(guān )爵(jué ),发(fā )冢(zhǒng )斫(zhuó )棺(guān ),复(fù )姓(xìng )徐(xú )氏(shì )。

李(lǐ )景(jǐng )谌(chén )罢(bà )为(wéi )司(sī )宾(bīn )少(shǎo )卿(qīng ),以(yǐ )右(yòu )史(shǐ )武(wǔ )康(kāng )沈(shěn )君(jūn )谅(liàng )、著(zhe )作(zuò )郎(láng )崔(cuī )詧(qiè )为(wéi )正(zhèng )谏(jiàn )大(dà )夫(fū )、同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì )。

徐(xú )敬(jìng )业(yè )闻(wén )李(lǐ )孝(xiào )逸(yì )将(jiāng )至(zhì ),自(zì )润(rùn )州(zhōu )回(huí )军(jūn )拒(jù )之(zhī ),屯(tún )高(gāo )邮(yóu )之(zhī )下(xià )阿(ā )溪(xī );使(shǐ )徐(xú )敬(jìng )猷(yóu )逼(bī )淮(huái )阴(yīn ),别(bié )将(jiāng )韦(wéi )超(chāo )、尉(wèi )迟(chí )昭(zhāo )屯(tún )都(dōu )梁(liáng )山(shān )。

李(lǐ )孝(xiào )逸(yì )军(jūn )至(zhì )临(lín )淮(huái ),偏(piān )将(jiāng )雷(léi )仁(rén )智(zhì )与(yǔ )敬(jìng )业(yè )战(zhàn ),不(bú )利(lì ),孝(xiào )逸(yì )惧(jù ),按(àn )兵(bīng )不(bú )进(jìn )。监(jiān )军(jūn )殿(diàn )中(zhōng )侍(shì )御(yù )史(shǐ )魏(wèi )元(yuán )忠(zhōng )谓(wèi )孝(xiào )逸(yì )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )安(ān )危(wēi ),在(zài )兹(zī )一(yī )举(jǔ )。四(sì )方(fāng )承(chéng )平(píng )日(rì )久(jiǔ ),忽(hū )闻(wén )狂(kuáng )狡(jiǎo ),注(zhù )心(xīn )倾(qīng )耳(ěr )以(yǐ )俟(sì )其(qí )诛(zhū )。今(jīn )大(dà )军(jūn )久(jiǔ )留(liú )不(bú )进(jìn ),远(yuǎn )近(jìn )失(shī )望(wàng ),万(wàn )一(yī )朝(cháo )廷(tíng )更(gèng )命(mìng )它(tā )将(jiāng )以(yǐ )代(dài )将(jiāng )军(jūn ),将(jiāng )军(jūn )何(hé )辞(cí )以(yǐ )逃(táo )逗(dòu )挠(náo )之(zhī )罪(zuì )乎(hū )!”孝(xiào )逸(yì )乃(nǎi )引(yǐn )军(jūn )而(ér )前(qián )。壬(rén )寅(yín ),马(mǎ )敬(jìng )臣(chén )击(jī )斩(zhǎn )尉(wèi )迟(chí )昭(zhāo )于(yú )都(dōu )梁(liáng )山(shān )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),辛(xīn )亥(hài ),以(yǐ )左(zuǒ )鹰(yīng )扬(yáng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )黑(hēi )齿(chǐ )常(cháng )之(zhī )为(wéi )江(jiāng )南(nán )道(dào )大(dà )总(zǒng )管(guǎn ),讨(tǎo )敬(jìng )业(yè )。

韦(wéi )超(chāo )拥(yōng )众(zhòng )据(jù )都(dōu )梁(liáng )山(shān ),诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )曰(yuē ):“超(chāo )凭(píng )险(xiǎn )自(zì )固(gù ),士(shì )无(wú )所(suǒ )施(shī )其(qí )勇(yǒng ),骑(qí )无(wú )所(suǒ )展(zhǎn )其(qí )足(zú );且(qiě )穷(qióng )寇(kòu )死(sǐ )战(zhàn ),攻(gōng )之(zhī )多(duō )杀(shā )士(shì )卒(zú ),不(bú )如(rú )分(fèn )兵(bīng )守(shǒu )之(zhī ),大(dà )军(jūn )直(zhí )趣(qù )江(jiāng )都(dōu ),覆(fù )其(qí )巢(cháo )穴(xué )。”支(zhī )度(dù )使(shǐ )薛(xuē )克(kè )构(gòu )曰(yuē ):“超(chāo )虽(suī )据(jù )险(xiǎn ),其(qí )众(zhòng )非(fēi )多(duō )。今(jīn )多(duō )留(liú )兵(bīng )则(zé )前(qián )军(jūn )势(shì )分(fèn ),少(shǎo )留(liú )兵(bīng )则(zé )终(zhōng )为(wéi )后(hòu )患(huàn ),不(bú )如(rú )先(xiān )击(jī )之(zhī ),其(qí )势(shì )必(bì )举(jǔ ),举(jǔ )都(dōu )梁(liáng ),则(zé )淮(huái )阴(yīn )、高(gāo )邮(yóu )望(wàng )风(fēng )瓦(wǎ )解(jiě )矣(yǐ )。”魏(wèi )元(yuán )忠(zhōng )请(qǐng )先(xiān )击(jī )徐(xú )敬(jìng )猷(yóu ),诸(zhū )将(jiāng )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )先(xiān )攻(gōng )敬(jìng )业(yè ),敬(jìng )业(yè )败(bài ),则(zé )敬(jìng )猷(yóu )不(bú )战(zhàn )自(zì )擒(qín )矣(yǐ )。若(ruò )击(jī )敬(jìng )猷(yóu ),则(zé )敬(jìng )业(yè )引(yǐn )兵(bīng )救(jiù )之(zhī ),是(shì )腹(fù )背(bèi )受(shòu )敌(dí )也(yě )。”元(yuán )忠(zhōng )曰(yuē ):“不(bú )然(rán )。贼(zéi )之(zhī )精(jīng )兵(bīng ),尽(jìn )在(zài )下(xià )阿(ā ),乌(wū )合(hé )而(ér )来(lái ),利(lì )在(zài )一(yī )决(jué ),万(wàn )一(yī )失(shī )利(lì ),大(dà )事(shì )去(qù )矣(yǐ )!敬(jìng )猷(yóu )出(chū )于(yú )博(bó )徒(tú ),不(bú )习(xí )军(jūn )事(shì ),其(qí )众(zhòng )单(dān )弱(ruò ),人(rén )情(qíng )易(yì )摇(yáo ),大(dà )军(jūn )临(lín )之(zhī ),驻(zhù )马(mǎ )可(kě )克(kè )。敬(jìng )业(yè )虽(suī )欲(yù )救(jiù )之(zhī ),计(jì )程(chéng )必(bì )不(bú )能(néng )及(jí )。我(wǒ )克(kè )敬(jìng )猷(yóu ),乘(chéng )胜(shèng )而(ér )进(jìn ),虽(suī )有(yǒu )韩(hán )、白(bái )不(bú )能(néng )当(dāng )其(qí )锋(fēng )矣(yǐ )。今(jīn )不(bú )先(xiān )取(qǔ )弱(ruò )者(zhě )而(ér )遽(jù )攻(gōng )其(qí )强(qiáng ),非(fēi )计(jì )也(yě )。”孝(xiào )逸(yì )从(cóng )之(zhī ),引(yǐn )兵(bīng )击(jī )超(chāo ),超(chāo )夜(yè )遁(dùn );进(jìn )击(jī )敬(jìng )猷(yóu ),敬(jìng )猷(yóu )脱(tuō )身(shēn )走(zǒu )。

庚(gēng )申(shēn ),敬(jìng )业(yè )勒(lè )兵(bīng )阻(zǔ )溪(xī )拒(jù )守(shǒu ),后(hòu )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn )苏(sū )孝(xiào )祥(xiáng )夜(yè )将(jiāng )五(wǔ )千(qiān )人(rén ),以(yǐ )小(xiǎo )舟(zhōu )渡(dù )溪(xī )先(xiān )击(jī )之(zhī ),兵(bīng )败(bài ),孝(xiào )祥(xiáng )死(sǐ ),士(shì )卒(zú )赴(fù )溪(xī )溺(nì )死(sǐ )者(zhě )过(guò )半(bàn )。左(zuǒ )豹(bào )韬(tāo )卫(wèi )果(guǒ )毅(yì )渔(yú )阳(yáng )成(chéng )三(sān )朗(lǎng )为(wéi )敬(jìng )业(yè )所(suǒ )擒(qín )。唐(táng )之(zhī )奇(qí )绐(dài )其(qí )众(zhòng )曰(yuē ):“此(cǐ )李(lǐ )孝(xiào )逸(yì )也(yě )!”将(jiāng )斩(zhǎn )之(zhī ),三(sān )朗(lǎng )大(dà )呼(hū )曰(yuē ):“我(wǒ )果(guǒ )毅(yì )成(chéng )三(sān )朗(lǎng ),非(fēi )李(lǐ )将(jiāng )军(jūn )也(yě )。官(guān )军(jūn )今(jīn )大(dà )至(zhì )矣(yǐ ),尔(ěr )曹(cáo )破(pò )在(zài )朝(cháo )夕(xī )。我(wǒ )死(sǐ ),妻(qī )子(zǐ )受(shòu )荣(róng ),尔(ěr )死(sǐ ),妻(qī )子(zǐ )籍(jí )没(méi ),尔(ěr )终(zhōng )不(bú )及(jí )我(wǒ )!”遂(suí )斩(zhǎn )之(zhī )。

孝(xiào )逸(yì )等(děng )诸(zhū )军(jūn )继(jì )至(zhì ),战(zhàn )数(shù )不(bú )利(lì )。孝(xiào )逸(yì )惧(jù ),欲(yù )引(yǐn )退(tuì ),魏(wèi )元(yuán )忠(zhōng )与(yǔ )行(háng )军(jūn )管(guǎn )记(jì )刘(liú )知(zhī )柔(róu )言(yán )于(yú )孝(xiào )逸(yì )曰(yuē ):“风(fēng )顺(shùn )荻(dí )干(gàn ),此(cǐ )火(huǒ )攻(gōng )之(zhī )利(lì )。”固(gù )请(qǐng )决(jué )战(zhàn )。敬(jìng )业(yè )置(zhì )阵(zhèn )既(jì )久(jiǔ ),士(shì )卒(zú )多(duō )疲(pí )倦(juàn )顾(gù )望(wàng ),阵(zhèn )不(bú )能(néng )整(zhěng );孝(xiào )逸(yì )进(jìn )击(jī )之(zhī ),因(yīn )风(fēng )纵(zòng )火(huǒ ),敬(jìng )业(yè )大(dà )败(bài ),斩(zhǎn )首(shǒu )七(qī )千(qiān )级(jí ),溺(nì )死(sǐ )者(zhě )不(bú )可(kě )胜(shèng )纪(jì )。敬(jìng )业(yè )等(děng )轻(qīng )骑(qí )走(zǒu )入(rù )江(jiāng )都(dōu ),挈(qiè )妻(qī )子(zǐ )奔(bēn )润(rùn )州(zhōu ),将(jiāng )入(rù )海(hǎi )奔(bēn )高(gāo )丽(lì );孝(xiào )逸(yì )进(jìn )屯(tún )江(jiāng )都(dōu ),分(fèn )遣(qiǎn )诸(zhū )将(jiāng )追(zhuī )之(zhī )。乙(yǐ )丑(chǒu ),敬(jìng )业(yè )至(zhì )海(hǎi )陵(líng )界(jiè ),阻(zǔ )风(fēng ),其(qí )将(jiāng )王(wáng )那(nà )相(xiàng )斩(zhǎn )敬(jìng )业(yè )、敬(jìng )猷(yóu )及(jí )骆(luò )宾(bīn )王(wáng )首(shǒu )来(lái )降(jiàng )。馀(yú )党(dǎng )唐(táng )之(zhī )奇(qí )、魏(wèi )思(sī )温(wēn )皆(jiē )捕(bǔ )得(dé ),传(chuán )首(shǒu )神(shén )都(dōu ),扬(yáng )、润(rùn )、楚(chǔ )三(sān )州(zhōu )平(píng )。

陈(chén )岳(yuè )论(lùn )曰(yuē ):敬(jìng )业(yè )苟(gǒu )能(néng )用(yòng )魏(wèi )思(sī )温(wēn )之(zhī )策(cè ),直(zhí )指(zhǐ )河(hé )、洛(luò ),专(zhuān )以(yǐ )匡(kuāng )复(fù )为(wéi )事(shì ),纵(zòng )军(jūn )败(bài )身(shēn )戮(lù ),亦(yì )忠(zhōng )义(yì )在(zài )焉(yān )。而(ér )妄(wàng )希(xī )金(jīn )陵(líng )王(wáng )气(qì ),是(shì )真(zhēn )为(wéi )叛(pàn )逆(nì ),不(bú )败(bài )何(hé )待(dài )!

敬(jìng )业(yè )之(zhī )起(qǐ )也(yě ),名(míng )敬(jìng )猷(yóu )将(jiāng )兵(bīng )五(wǔ )千(qiān ),循(xún )江(jiāng )西(xī )上(shàng ),略(luè )地(dì )和(hé )州(zhōu )。前(qián )弘(hóng )文(wén )馆(guǎn )直(zhí )学(xué )士(shì )历(lì )阳(yáng )高(gāo )子(zǐ )贡(gòng )帅(shuài )乡(xiāng )里(lǐ )数(shù )百(bǎi )人(rén )拒(jù )之(zhī ),敬(jìng )猷(yóu )不(bú )能(néng )西(xī )。以(yǐ )功(gōng )拜(bài )朝(cháo )散(sàn )大(dà )夫(fū )、成(chéng )均(jūn )助(zhù )教(jiāo )。

丁(dīng )卯(mǎo ),郭(guō )待(dài )举(jǔ )罢(bà )为(wéi )左(zuǒ )庶(shù )子(zǐ );以(yǐ )鸾(luán )台(tái )侍(shì )郎(láng )韦(wéi )方(fāng )质(zhì )为(wéi )凤(fèng )阁(gé )侍(shì )郎(láng )、同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì )。方(fāng )质(zhì ),云(yún )起(qǐ )之(zhī )孙(sūn )也(yě )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),刘(liú )景(jǐng )先(xiān )又(yòu )贬(biǎn )吉(jí )州(zhōu )员(yuán )外(wài )长(zhǎng )史(shǐ ),郭(guō )待(dài )举(jǔ )贬(biǎn )岳(yuè )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。

初(chū ),裴(péi )炎(yán )下(xià )狱(yù ),单(dān )于(yú )道(dào )安(ān )抚(fǔ )大(dà )使(shǐ )、左(zuǒ )武(wǔ )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )程(chéng )务(wù )挺(tǐng )密(mì )表(biǎo )申(shēn )理(lǐ ),由(yóu )是(shì )忤(wǔ )旨(zhǐ )。务(wù )挺(tǐng )素(sù )以(yǐ )唐(táng )之(zhī )奇(qí )、杜(dù )求(qiú )仁(rén )善(shàn ),或(huò )谮(zèn )之(zhī )曰(yuē ):“务(wù )挺(tǐng )与(yǔ )裴(péi )炎(yán )、徐(xú )敬(jìng )业(yè )通(tōng )谋(móu )。”癸(guǐ )卯(mǎo ),遣(qiǎn )左(zuǒ )鹰(yīng )扬(yáng )将(jiāng )军(jūn )裴(péi )绍(shào )业(yè )即(jí )军(jūn )中(zhōng )斩(zhǎn )之(zhī ),籍(jí )没(méi )其(qí )家(jiā )。突(tū )厥(jué )闻(wén )务(wù )挺(tǐng )死(sǐ ),所(suǒ )在(zài )宴(yàn )饮(yǐn )相(xiàng )庆(qìng );又(yòu )为(wéi )务(wù )挺(tǐng )立(lì )祠(cí ),每(měi )出(chū )师(shī ),必(bì )祷(dǎo )之(zhī )。

太(tài )后(hòu )以(yǐ )夏(xià )州(zhōu )都(dōu )督(dū )王(wáng )方(fāng )翼(yì )与(yǔ )务(wù )挺(tǐng )连(lián )职(zhí ),素(sù )相(xiàng )亲(qīn )善(shàn ),且(qiě )废(fèi )后(hòu )近(jìn )属(shǔ ),征(zhēng )下(xià )狱(yù ),流(liú )崖(yá )州(zhōu )而(ér )死(sǐ )。

垂(chuí )拱(gǒng )元(yuán )年(nián )乙(yǐ )酉(yǒu ),公(gōng )元(yuán )六(liù )八(bā )五(wǔ )年(nián )

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),丁(dīng )未(wèi )朔(shuò ),赦(shè )天(tiān )下(xià ),改(gǎi )元(yuán )。

太(tài )后(hòu )以(yǐ )徐(xú )思(sī )文(wén )为(wéi )忠(zhōng ),特(tè )免(miǎn )缘(yuán )坐(zuò ),拜(bài )司(sī )仆(pú )少(shǎo )卿(qīng )。谓(wèi )曰(yuē ):“敬(jìng )业(yè )改(gǎi )卿(qīng )姓(xìng )武(wǔ ),朕(zhèn )今(jīn )不(bú )复(fù )夺(duó )也(yě )。”

庚(gēng )戌(xū ),以(yǐ )骞(qiān )味(wèi )道(dào )守(shǒu )内(nèi )史(shǐ )。

戊(wù )辰(chén ),文(wén )昌(chāng )左(zuǒ )相(xiàng )、同(tóng )凤(fèng )阁(gé )鸾(luán )台(tái )三(sān )品(pǐn )乐(lè )城(chéng )文(wén )献(xiàn )公(gōng )刘(liú )仁(rén )轨(guǐ )薨(hōng )。

二(èr )月(yuè ),癸(guǐ )未(wèi ),制(zhì ):“朝(cháo )堂(táng )所(suǒ )置(zhì )登(dēng )闻(wén )鼓(gǔ )及(jí )肺(fèi )石(shí ),不(bú )须(xū )防(fáng )守(shǒu ),有(yǒu )挝(wō )鼓(gǔ )立(lì )石(shí )者(zhě ),令(lìng )御(yù )史(shǐ )受(shòu )状(zhuàng )以(yǐ )闻(wén )。”

乙(yǐ )巳(sì ),以(yǐ )春(chūn )官(guān )尚(shàng )书(shū )武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )、秋(qiū )官(guān )尚(shàng )书(shū )裴(péi )居(jū )道(dào )、右(yòu )肃(sù )政(zhèng )大(dà )夫(fū )韦(wéi )思(sī )谦(qiān )并(bìng )同(tóng )凤(fèng )阁(gé )鸾(luán )台(tái )三(sān )品(pǐn )。

突(tū )厥(jué )阿(ā )史(shǐ )那(nà )骨(gǔ )笃(dǔ )禄(lù )等(děng )数(shù )寇(kòu )边(biān );以(yǐ )左(zuǒ )玉(yù )钤(qián )卫(wèi )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )淳(chún )于(yú )处(chù )平(píng )为(wéi )阳(yáng )曲(qǔ )道(dào )行(háng )军(jūn )总(zǒng )管(guǎn ),击(jī )之(zhī )。

正(zhèng )谏(jiàn )大(dà )夫(fū )、同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì )沈(shěn )君(jūn )谅(liàng )罢(bà )。

三(sān )月(yuè ),正(zhèng )谏(jiàn )大(dà )夫(fū )、同(tóng )平(píng )章(zhāng )事(shì )崔(cuī )詧(qiè )罢(bà )。

丙(bǐng )辰(chén ),迁(qiān )庐(lú )陵(líng )王(wáng )于(yú )房(fáng )州(zhōu )。

辛(xīn )酉(yǒu ),武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )罢(bà )。

辛(xīn )未(wèi ),颁(bān )《垂(chuí )拱(gǒng )格(gé )》。

朝(cháo )士(shì )有(yǒu )左(zuǒ )迁(qiān )诣(yì )宰(zǎi )相(xiàng )自(zì )诉(sù )者(zhě ),内(nèi )史(shǐ )骞(qiān )味(wèi )道(dào )曰(yuē ):“此(cǐ )太(tài )后(hòu )处(chù )分(fèn )。”同(tóng )中(zhōng )书(shū )门(mén )下(xià )三(sān )品(pǐn )刘(liú )祎(yī )之(zhī )曰(yuē ):“缘(yuán )坐(zuò )改(gǎi )官(guān ),由(yóu )臣(chén )下(xià )奏(zòu )请(qǐng )。”太(tài )后(hòu )闻(wén )之(zhī ),夏(xià ),四(sì )月(yuè ),丙(bǐng )子(zǐ ),贬(biǎn )味(wèi )道(dào )为(wéi )青(qīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),加(jiā )祎(yī )之(zhī )太(tài )中(zhōng )大(dà )夫(fū )。谓(wèi )侍(shì )臣(chén )曰(yuē ):“君(jūn )臣(chén )同(tóng )体(tǐ ),岂(qǐ )得(dé )归(guī )恶(è )于(yú )君(jūn ),引(yǐn )善(shàn )自(zì )取(qǔ )乎(hū )!”

癸(guǐ )未(wèi ),突(tū )厥(jué )寇(kòu )代(dài )州(zhōu );淳(chún )于(yú )处(chù )平(píng )引(yǐn )兵(bīng )救(jiù )之(zhī ),至(zhì )忻(xīn )州(zhōu ),为(wéi )突(tū )厥(jué )所(suǒ )败(bài ),死(sǐ )者(zhě )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )人(rén )。

五(wǔ )月(yuè ),丙(bǐng )午(wǔ ),以(yǐ )裴(péi )居(jū )道(dào )为(wéi )内(nèi )史(shǐ )。纳(nà )言(yán )王(wáng )德(dé )真(zhēn )流(liú )象(xiàng )州(zhōu )。

己(jǐ )酉(yǒu ),以(yǐ )冬(dōng )官(guān )尚(shàng )书(shū )苏(sū )良(liáng )嗣(sì )为(wéi )纳(nà )言(yán )。

壬(rén )戌(xū ),制(zhì )内(nèi )外(wài )九(jiǔ )品(pǐn )以(yǐ )上(shàng )及(jí )百(bǎi )姓(xìng ),咸(xián )令(lìng )自(zì )举(jǔ )。

壬(rén )申(shēn ),韦(wéi )方(fāng )质(zhì )同(tóng )凤(fèng )阁(gé )鸾(luán )台(tái )三(sān )品(pǐn )。

六(liù )月(yuè ),天(tiān )官(guān )尚(shàng )书(shū )韦(wéi )待(dài )价(jià )同(tóng )凤(fèng )阁(gé )鸾(luán )台(tái )三(sān )品(pǐn )。待(dài )价(jià ),万(wàn )石(shí )之(zhī )兄(xiōng )也(yě )。

同(tóng )罗(luó )、仆(pú )固(gù )等(děng )诸(zhū )部(bù )叛(pàn );遣(qiǎn )左(zuǒ )豹(bào )韬(tāo )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )敬(jìng )同(tóng )发(fā )河(hé )西(xī )骑(qí )士(shì )出(chū )居(jū )延(yán )海(hǎi )以(yǐ )讨(tǎo )之(zhī ),同(tóng )罗(luó )、仆(pú )固(gù )等(děng )皆(jiē )败(bài )散(sàn )。敕(chì )侨(qiáo )置(zhì )安(ān )北(běi )都(dōu )护(hù )府(fǔ )于(yú )同(tóng )城(chéng )以(yǐ )纳(nà )降(jiàng )者(zhě )。

秋(qiū ),七(qī )月(yuè ),己(jǐ )酉(yǒu ),以(yǐ )文(wén )昌(chāng )左(zuǒ )丞(chéng )魏(wèi )玄(xuán )同(tóng )为(wéi )鸾(luán )台(tái )侍(shì )郎(láng )、同(tóng )凤(fèng )阁(gé )鸾(luán )台(tái )三(sān )品(pǐn )。诏(zhào )自(zì )今(jīn )祀(sì )天(tiān )地(dì ),高(gāo )祖(zǔ )、太(tài )宗(zōng )、高(gāo )宗(zōng )皆(jiē )配(pèi )坐(zuò );用(yòng )凤(fèng )阁(gé )舍(shě )人(rén )元(yuán )万(wàn )顷(qǐng )等(děng )之(zhī )议(yì )也(yě )。

九(jiǔ )月(yuè ),丁(dīng )卯(mǎo ),广(guǎng )州(zhōu )都(dōu )督(dū )王(wáng )果(guǒ )讨(tǎo )反(fǎn )獠(liáo ),平(píng )之(zhī )。

冬(dōng ),十(shí )一(yī )月(yuè ),癸(guǐ )卯(mǎo ),命(mìng )天(tiān )官(guān )尚(shàng )书(shū )韦(wéi )待(dài )价(jià )为(wéi )燕(yàn )然(rán )道(dào )行(háng )军(jūn )大(dà )总(zǒng )管(guǎn ),以(yǐ )讨(tǎo )突(tū )厥(jué )。初(chū ),西(xī )突(tū )厥(jué )兴(xìng )昔(xī )亡(wáng )、继(jì )往(wǎng )绝(jué )可(kě )汗(hàn )既(jì )死(sǐ ),十(shí )姓(xìng )无(wú )主(zhǔ ),部(bù )落(luò )多(duō )散(sàn )亡(wáng ),太(tài )后(hòu )乃(nǎi )擢(zhuó )兴(xìng )昔(xī )亡(wáng )之(zhī )子(zǐ )左(zuǒ )豹(bào )韬(tāo )卫(wèi )翊(yì )府(fǔ )中(zhōng )郎(láng )将(jiāng )元(yuán )庆(qìng )为(wéi )左(zuǒ )玉(yù )钤(qián )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),兼(jiān )崐(kūn )陵(líng )都(dōu )护(hù ),袭(xí )兴(xìng )昔(xī )亡(wáng )可(kě )汗(hàn )押(yā )出(chū )咄(duō )陆(lù )部(bù )落(luò )。

麟(lín )台(tái )正(zhèng )字(zì )射(shè )洪(hóng )陈(chén )子(zǐ )昂(áng )上(shàng )疏(shū ),以(yǐ )为(wéi ):“朝(cháo )廷(tíng )遣(qiǎn )使(shǐ )巡(xún )察(chá )四(sì )方(fāng ),不(bú )可(kě )任(rèn )非(fēi )其(qí )人(rén ),及(jí )刺(cì )史(shǐ )、县(xiàn )令(lìng ),不(bú )可(kě )不(bú )择(zé )。比(bǐ )年(nián )百(bǎi )姓(xìng )疲(pí )于(yú )军(jūn )旅(lǚ ),不(bú )可(kě )不(bú )安(ān )。”其(qí )略(luè )曰(yuē ):“夫(fū )使(shǐ )不(bú )择(zé )人(rén ),则(zé )黜(chù )陡(dǒu )不(bú )明(míng ),刑(xíng )罚(fá )不(bú )中(zhōng ),朋(péng )党(dǎng )者(zhě )进(jìn ),贞(zhēn )直(zhí )者(zhě )退(tuì );徒(tú )使(shǐ )百(bǎi )姓(xìng )修(xiū )饰(shì )道(dào )路(lù ),送(sòng )往(wǎng )迎(yíng )来(lái ),无(wú )所(suǒ )益(yì )也(yě )。谚(yàn )曰(yuē ):‘欲(yù )知(zhī )其(qí )人(rén ),观(guān )其(qí )所(suǒ )使(shǐ )。’不(bú )可(kě )不(bú )慎(shèn )也(yě )。”又(yòu )曰(yuē ):“宰(zǎi )相(xiàng ),陛(bì )下(xià )之(zhī )腹(fù )心(xīn );刺(cì )史(shǐ )、县(xiàn )令(lìng ),陛(bì )下(xià )之(zhī )手(shǒu )足(zú );未(wèi )有(yǒu )无(wú )腹(fù )心(xīn )手(shǒu )足(zú )而(ér )能(néng )独(dú )理(lǐ )者(zhě )也(yě )。”又(yòu )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )有(yǒu )危(wēi )机(jī ),祸(huò )福(fú )因(yīn )之(zhī )而(ér )生(shēng ),机(jī )静(jìng )则(zé )有(yǒu )福(fú ),机(jī )动(dòng )则(zé )有(yǒu )祝(zhù ),百(bǎi )姓(xìng )是(shì )也(yě )。百(bǎi )姓(xìng )安(ān )则(zé )乐(lè )其(qí )生(shēng ),不(bú )安(ān )则(zé )轻(qīng )其(qí )死(sǐ ),轻(qīng )其(qí )死(sǐ )则(zé )无(wú )所(suǒ )不(bú )至(zhì ),祆(xiān )逆(nì )乘(chéng )衅(xìn ),天(tiān )下(xià )乱(luàn )矣(yǐ )!”又(yòu )曰(yuē ):“隋(suí )炀(yáng )帝(dì )不(bú )知(zhī )天(tiān )下(xià )有(yǒu )危(wēi )机(jī ),而(ér )信(xìn )贪(tān )佞(nìng )之(zhī )臣(chén ),冀(jì )收(shōu )夷(yí )狄(dí )之(zhī )利(lì ),卒(zú )以(yǐ )灭(miè )亡(wáng ),其(qí )为(wéi )殷(yīn )鉴(jiàn ),岂(qǐ )不(bú )大(dà )哉(zāi )!”

太(tài )后(hòu )修(xiū )故(gù )白(bái )马(mǎ )寺(sì ),以(yǐ )僧(sēng )怀(huái )义(yì )为(wéi )寺(sì )主(zhǔ )。怀(huái )义(yì ),鄠(hù )人(rén ),本(běn )姓(xìng )冯(féng ),名(míng )小(xiǎo )宝(bǎo ),卖(mài )药(yào )洛(luò )阳(yáng )市(shì ),因(yīn )千(qiān )金(jīn )公(gōng )主(zhǔ )以(yǐ )进(jìn ),得(dé )幸(xìng )于(yú )太(tài )后(hòu );太(tài )后(hòu )欲(yù )令(lìng )出(chū )入(rù )禁(jìn )中(zhōng ),乃(nǎi )度(dù )为(wéi )僧(sēng ),名(míng )怀(huái )义(yì )。又(yòu )以(yǐ )其(qí )家(jiā )寒(hán )微(wēi ),令(lìng )与(yǔ )驸(fù )马(mǎ )都(dōu )尉(wèi )薛(xuē )绍(shào )合(hé )族(zú ),命(mìng )绍(shào )以(yǐ )季(jì )父(fù )事(shì )之(zhī )。出(chū )入(rù )乘(chéng )御(yù )马(mǎ ),宦(huàn )者(zhě )十(shí )馀(yú )人(rén )侍(shì )从(cóng ),士(shì )民(mín )遇(yù )之(zhī )者(zhě )皆(jiē )奔(bēn )避(bì ),有(yǒu )近(jìn )之(zhī )者(zhě ),辄(zhé )挝(wō )其(qí )首(shǒu )流(liú )血(xuè ),委(wěi )之(zhī )而(ér )去(qù ),任(rèn )其(qí )生(shēng )死(sǐ )。见(jiàn )道(dào )士(shì )则(zé )极(jí )意(yì )殴(ōu )之(zhī ),仍(réng )髡(kūn )其(qí )发(fā )而(ér )去(qù )。朝(cháo )贵(guì )皆(jiē )匍(pú )匐(fú )礼(lǐ )谒(yè ),武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )、武(wǔ )三(sān )思(sī )皆(jiē )执(zhí )僮(tóng )仆(pú )之(zhī )礼(lǐ )以(yǐ )事(shì )之(zhī ),为(wéi )之(zhī )执(zhí )辔(pèi ),怀(huái )义(yì )视(shì )之(zhī )若(ruò )无(wú )人(rén )。多(duō )聚(jù )无(wú )赖(lài )少(shǎo )年(nián ),度(dù )为(wéi )僧(sēng ),纵(zòng )横(héng )犯(fàn )法(fǎ ),人(rén )莫(mò )敢(gǎn )言(yán )。右(yòu )台(tái )御(yù )史(shǐ )冯(féng )思(sī )勖(xù )屡(lǚ )以(yǐ )法(fǎ )绳(shéng )之(zhī ),怀(huái )义(yì )遇(yù )思(sī )勖(xù )于(yú )途(tú ),令(lìng )从(cóng )者(zhě )殴(ōu )之(zhī ),几(jǐ )死(sǐ )。

垂(chuí )拱(gǒng )二(èr )年(nián )丙(bǐng )戌(xū ),公(gōng )元(yuán )六(liù )八(bā )六(liù )年(nián )

春(chūn ),正(zhèng )月(yuè ),太(tài )后(hòu )下(xià )诏(zhào )复(fù )政(zhèng )于(yú )皇(huáng )帝(dì )。睿(ruì )宗(zōng )知(zhī )太(tài )后(hòu )非(fēi )诚(chéng )心(xīn ),奉(fèng )表(biǎo )固(gù )让(ràng );太(tài )后(hòu )复(fù )临(lín )朝(cháo )称(chēng )制(zhì )。辛(xīn )酉(yǒu ),赦(shè )天(tiān )下(xià )。

二(èr )月(yuè ),辛(xīn )未(wèi )朔(shuò ),日(rì )有(yǒu )食(shí )之(zhī )。

右(yòu )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )李(lǐ )孝(xiào )逸(yì )既(jì )克(kè )徐(xú )敬(jìng )业(yè ),声(shēng )望(wàng )甚(shèn )重(zhòng );武(wǔ )承(chéng )嗣(sì )等(děng )恶(è )之(zhī ),数(shù )谮(zèn )于(yú )太(tài )后(hòu ),左(zuǒ )迁(qiān )施(shī )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。

三(sān )月(yuè ),戊(wù )申(shēn ),太(tài )后(hòu )命(mìng )铸(zhù )铜(tóng )为(wéi )匦(guǐ ),置(zhì )之(zhī )朝(cháo )堂(táng ),以(yǐ )受(shòu )天(tiān )下(xià )表(biǎo )疏(shū )铭(míng )。其(qí )东(dōng )曰(yuē )“延(yán )恩(ēn )”,献(xiàn )赋(fù )颂(sòng )、求(qiú )仕(shì )进(jìn )者(zhě )投(tóu )之(zhī );南(nán )曰(yuē ):“招(zhāo )谏(jiàn )”,言(yán )朝(cháo )政(zhèng )得(dé )失(shī )者(zhě )投(tóu )之(zhī );西(xī )曰(yuē ):“伸(shēn )冤(yuān )”,有(yǒu )冤(yuān )抑(yì )者(zhě )投(tóu )之(zhī );北(běi )曰(yuē ):“通(tōng )玄(xuán )”,言(yán )天(tiān )象(xiàng )灾(zāi )变(biàn )及(jí )军(jūn )机(jī )秘(mì )计(jì )者(zhě )投(tóu )之(zhī )。命(mìng )正(zhèng )谏(jiàn )、补(bǔ )阙(què )、拾(shí )遗(yí )一(yī )人(rén )掌(zhǎng )之(zhī ),先(xiān )责(zé )识(shí )官(guān ),乃(nǎi )听(tīng )投(tóu )表(biǎo )疏(shū )。

徐(xú )敬(jìng )业(yè )之(zhī )反(fǎn )也(yě ),侍(shì )御(yù )史(shǐ )鱼(yú )承(chéng )晔(yè )之(zhī )子(zǐ )保(bǎo )家(jiā )教(jiāo )敬(jìng )业(yè )作(zuò )刀(dāo )车(chē )及(jí )弩(nǔ ),敬(jìng )业(yè )败(bài ),仅(jǐn )得(dé )免(miǎn )。太(tài )后(hòu )欲(yù )周(zhōu )知(zhī )人(rén )间(jiān )事(shì ),保(bǎo )家(jiā )上(shàng )书(shū ),请(qǐng )铸(zhù )铜(tóng )为(wéi )匦(guǐ )以(yǐ )受(shòu )天(tiān )下(xià )密(mì )奏(zòu )。其(qí )器(qì )共(gòng )为(wéi )一(yī )室(shì ),中(zhōng )有(yǒu )四(sì )隔(gé ),上(shàng )各(gè )有(yǒu )窍(qiào ),以(yǐ )受(shòu )表(biǎo )疏(shū )。可(kě )入(rù )不(bú )可(kě )出(chū )。太(tài )后(hòu )善(shàn )之(zhī )。未(wèi )几(jǐ ),其(qí )怨(yuàn )家(jiā )投(tóu )匦(guǐ )告(gào )保(bǎo )家(jiā )为(wéi )敬(jìng )业(yè )作(zuò )兵(bīng )器(qì ),杀(shā )伤(shāng )官(guān )军(jūn )甚(shèn )众(zhòng ),遂(suí )伏(fú )诛(zhū )。

太(tài )后(hòu )自(zì )徐(xú )敬(jìng )业(yè )之(zhī )反(fǎn ),疑(yí )天(tiān )下(xià )人(rén )多(duō )图(tú )己(jǐ ),又(yòu )自(zì )以(yǐ )久(jiǔ )专(zhuān )国(guó )事(shì ),且(qiě )内(nèi )行(háng )不(bú )正(zhèng ),知(zhī )宗(zōng )室(shì )大(dà )臣(chén )怨(yuàn )望(wàng ),心(xīn )不(bú )服(fú ),欲(yù )大(dà )诛(zhū )杀(shā )以(yǐ )威(wēi )之(zhī )。乃(nǎi )盛(shèng )开(kāi )告(gào )密(mì )之(zhī )门(mén ),有(yǒu )告(gào )密(mì )者(zhě ),臣(chén )下(xià )不(bú )得(dé )问(wèn ),皆(jiē )给(gěi )驿(yì )马(mǎ ),供(gòng )五(wǔ )品(pǐn )食(shí ),使(shǐ )诣(yì )行(háng )在(zài )。虽(suī )农(nóng )夫(fū )樵(qiáo )人(rén ),皆(jiē )得(dé )召(zhào )见(jiàn ),廪(lǐn )于(yú )客(kè )馆(guǎn ),所(suǒ )言(yán )或(huò )称(chēng )旨(zhǐ ),则(zé )不(bú )次(cì )除(chú )官(guān ),无(wú )实(shí )者(zhě )不(bú )问(wèn )。于(yú )是(shì )四(sì )方(fāng )告(gào )密(mì )者(zhě )蜂(fēng )起(qǐ ),人(rén )皆(jiē )重(zhòng )足(zú )屏(píng )息(xī )。

有(yǒu )胡(hú )人(rén )索(suǒ )元(yuán )礼(lǐ ),知(zhī )太(tài )后(hòu )意(yì ),因(yīn )告(gào )密(mì )召(zhào )见(jiàn ),擢(zhuó )为(wéi )游(yóu )击(jī )将(jiāng )军(jūn ),令(lìng )案(àn )制(zhì )狱(yù )。元(yuán )礼(lǐ )性(xìng )残(cán )忍(rěn ),推(tuī )一(yī )人(rén )必(bì )令(lìng )引(yǐn )数(shù )十(shí )百(bǎi )人(rén ),太(tài )后(hòu )数(shù )召(zhào )见(jiàn )赏(shǎng )赐(cì )以(yǐ )张(zhāng )其(qí )权(quán )。于(yú )是(shì )尚(shàng )书(shū )都(dōu )事(shì )长(zhǎng )安(ān )周(zhōu )兴(xìng )、万(wàn )年(nián )人(rén )来(lái )俊(jùn )臣(chén )之(zhī )徒(tú )效(xiào )之(zhī ),纷(fēn )纷(fēn )继(jì )起(qǐ )。兴(xìng )累(lèi )迁(qiān )至(zhì )秋(qiū )官(guān )侍(shì )郎(láng ),俊(jùn )臣(chén )累(lèi )迁(qiān )至(zhì )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng ),相(xiàng )与(yǔ )私(sī )畜(chù )无(wú )赖(lài )数(shù )百(bǎi )人(rén ),专(zhuān )以(yǐ )告(gào )密(mì )为(wéi )事(shì );欲(yù )陷(xiàn )一(yī )人(rén ),辄(zhé )令(lìng )数(shù )处(chù )俱(jù )告(gào ),事(shì )状(zhuàng )如(rú )一(yī )。俊(jùn )臣(chén )与(yǔ )司(sī )刑(xíng )评(píng )事(shì )洛(luò )阳(yáng )万(wàn )国(guó )俊(jùn )共(gòng )撰(zhuàn )《罗(luó )织(zhī )经(jīng )》数(shù )千(qiān )言(yán ),教(jiāo )其(qí )徒(tú )网(wǎng )罗(luó )无(wú )辜(gū ),织(zhī )成(chéng )反(fǎn )状(zhuàng ),构(gòu )造(zào )布(bù )置(zhì ),皆(jiē )有(yǒu )支(zhī )节(jiē )。太(tài )后(hòu )得(dé )告(gào )密(mì )者(zhě ),辄(zhé )令(lìng )元(yuán )礼(lǐ )等(děng )推(tuī )之(zhī ),竞(jìng )为(wéi )讯(xùn )囚(qiú )酷(kù )法(fǎ ),作(zuò )大(dà )枷(jiā ),有(yǒu )“定(dìng )百(bǎi )脉(mò )”、“突(tū )地(dì )吼(hǒu )”、“死(sǐ )猪(zhū )愁(chóu )”、“求(qiú )破(pò )家(jiā )”、“反(fǎn )是(shì )实(shí )”等(děng )名(míng )号(hào ),或(huò )以(yǐ )椽(chuán )关(guān )手(shǒu )足(zú )而(ér )转(zhuǎn )之(zhī ),谓(wèi )之(zhī )“凤(fèng )皇(huáng )晒(shài )翅(chì )”;或(huò )以(yǐ )物(wù )绊(bàn )其(qí )腰(yāo ),引(yǐn )枷(jiā )向(xiàng )前(qián ),谓(wèi )之(zhī )“驴(lǘ )驹(jū )拔(bá )撅(juē )”;或(huò )使(shǐ )跪(guì )捧(pěng )枷(jiā ),累(lèi )甓(pì )其(qí )上(shàng ),谓(wèi )之(zhī )“仙(xiān )人(rén )献(xiàn )果(guǒ )”;或(huò )使(shǐ )立(lì )高(gāo )木(mù )之(zhī )上(shàng ),引(yǐn )枷(jiā )尾(wěi )向(xiàng )后(hòu ),谓(wèi )之(zhī )“玉(yù )女(nǚ )登(dēng )梯(tī )”;或(huò )倒(dǎo )悬(xuán )石(shí )缒(zhuì )其(qí )首(shǒu ),或(huò )以(yǐ )醋(cù )灌(guàn )鼻(bí ),或(huò )以(yǐ )铁(tiě )圈(quān )毂(gū )其(qí )首(shǒu )而(ér )加(jiā )楔(xiē ),至(zhì )有(yǒu )脑(nǎo )裂(liè )髓(suǐ )出(chū )者(zhě )。每(měi )得(dé )囚(qiú ),辄(zhé )先(xiān )陈(chén )其(qí )械(xiè )具(jù )以(yǐ )示(shì )之(zhī ),皆(jiē )战(zhàn )栗(lì )流(liú )汗(hàn ),望(wàng )风(fēng )自(zì )诬(wū )。每(měi )有(yǒu )赦(shè )令(lìng ),俊(jùn )臣(chén )辄(zhé )令(lìng )狱(yù )卒(zú )先(xiān )杀(shā )重(zhòng )囚(qiú ),然(rán )后(hòu )宣(xuān )示(shì )。太(tài )后(hòu )以(yǐ )为(wéi )忠(zhōng ),益(yì )宠(chǒng )任(rèn )之(zhī )。中(zhōng )外(wài )畏(wèi )此(cǐ )数(shù )人(rén ),甚(shèn )于(yú )虎(hǔ )狼(láng )。

麟(lín )台(tái )正(zhèng )字(zì )陈(chén )子(zǐ )昂(áng )上(shàng )疏(shū ),以(yǐ )为(wéi ):“执(zhí )事(shì )者(zhě )疾(jí )徐(xú )敬(jìng )业(yè )首(shǒu )乱(luàn )唱(chàng )祸(huò ),将(jiāng )息(xī )奸(jiān )源(yuán ),究(jiū )其(qí )党(dǎng )与(yǔ ),遂(suí )使(shǐ )陛(bì )下(xià )大(dà )开(kāi )诏(zhào )狱(yù ),重(zhòng )设(shè )严(yán )刑(xíng ),有(yǒu )迹(jì )涉(shè )嫌(xián )疑(yí ),辞(cí )相(xiàng )逮(dǎi )引(yǐn ),莫(mò )不(bú )穷(qióng )捕(bǔ )考(kǎo )按(àn )。至(zhì )有(yǒu )奸(jiān )人(rén )荧(yíng )惑(huò ),乘(chéng )险(xiǎn )相(xiàng )诬(wū ),纠(jiū )告(gào )疑(yí )似(sì ),冀(jì )图(tú )爵(jué )赏(shǎng ),恐(kǒng )非(fēi )伐(fá )罪(zuì )吊(diào )人(rén )之(zhī )意(yì )也(yě )。臣(chén )窃(qiè )观(guān )当(dāng )今(jīn )天(tiān )下(xià ),百(bǎi )姓(xìng )思(sī )安(ān )久(jiǔ )矣(yǐ ),故(gù )扬(yáng )州(zhōu )构(gòu )逆(nì ),殆(dài )有(yǒu )五(wǔ )旬(xún ),而(ér )海(hǎi )内(nèi )晏(yàn )然(rán ),纤(xiān )尘(chén )不(bú )动(dòng ),陛(bì )下(xià )不(bú )务(wù )玄(xuán )默(mò )以(yǐ )救(jiù )疲(pí )人(rén ),而(ér )反(fǎn )任(rèn )威(wēi )刑(xíng )以(yǐ )失(shī )其(qí )望(wàng ),臣(chén )愚(yú )暗(àn )昧(mèi ),窃(qiè )有(yǒu )大(dà )惑(huò )。伏(fú )见(jiàn )诸(zhū )方(fāng )告(gào )密(mì ),囚(qiú )累(lèi )百(bǎi )千(qiān )辈(bèi ),乃(nǎi )其(qí )究(jiū )竟(jìng ),百(bǎi )无(wú )一(yī )实(shí )。陛(bì )下(xià )仁(rén )恕(shù ),又(yòu )屈(qū )法(fǎ )容(róng )之(zhī ),遂(suí )使(shǐ )奸(jiān )恶(è )之(zhī )党(dǎng )快(kuài )意(yì )相(xiàng )仇(chóu ),睚(yá )眦(zì )之(zhī )嫌(xián )即(jí )称(chēng )有(yǒu )密(mì ),一(yī )人(rén )被(bèi )讼(sòng ),百(bǎi )人(rén )满(mǎn )狱(yù ),使(shǐ )者(zhě )推(tuī )捕(bǔ ),冠(guàn )盖(gài )如(rú )市(shì )。或(huò )谓(wèi )陛(bì )下(xià )爱(ài )一(yī )人(rén )而(ér )害(hài )百(bǎi )人(rén ),天(tiān )下(xià )喁(yóng )喁(yóng ),莫(mò )知(zhī )宁(níng )所(suǒ )。臣(chén )闻(wén )隋(suí )之(zhī )末(mò )代(dài ),天(tiān )下(xià )犹(yóu )平(píng ),杨(yáng )玄(xuán )感(gǎn )作(zuò )乱(luàn ),不(bú )逾(yú )月(yuè )而(ér )败(bài )。天(tiān )下(xià )之(zhī )弊(bì ),未(wèi )至(zhì )土(tǔ )崩(bēng ),蒸(zhēng )人(rén )之(zhī )心(xīn ),犹(yóu )望(wàng )乐(lè )业(yè )。炀(yáng )帝(dì )不(bú )悟(wù ),遂(suí )使(shǐ )兵(bīng )部(bù )尚(shàng )书(shū )樊(fán )子(zǐ )盖(gài )专(zhuān )行(háng )屠(tú )戮(lù ),大(dà )穷(qióng )党(dǎng )与(yǔ ),海(hǎi )内(nèi )豪(háo )士(shì ),无(wú )不(bú )罹(lí )殃(yāng );遂(suí )至(zhì )杀(shā )人(rén )如(rú )麻(má ),流(liú )血(xuè )成(chéng )泽(zé ),天(tiān )下(xià )靡(mí )然(rán ),始(shǐ )思(sī )为(wéi )乱(luàn ),于(yú )是(shì )雄(xióng )杰(jié )并(bìng )起(qǐ )而(ér )隋(suí )族(zú )亡(wáng )矣(yǐ )。夫(fū )大(dà )狱(yù )一(yī )起(qǐ ),不(bú )能(néng )无(wú )滥(làn ),冤(yuān )人(rén )吁(yù )嗟(jiē ),感(gǎn )伤(shāng )和(hé )气(qì ),群(qún )生(shēng )疠(lì )疫(yì ),水(shuǐ )旱(hàn )随(suí )之(zhī )。人(rén )既(jì )失(shī )业(yè ),则(zé )祸(huò )乱(luàn )之(zhī )心(xīn )怵(chù )然(rán )而(ér )生(shēng )矣(yǐ )。古(gǔ )者(zhě )明(míng )王(wáng )重(zhòng )慎(shèn )刑(xíng )法(fǎ ),盖(gài )惧(jù )此(cǐ )也(yě )。昔(xī )汉(hàn )武(wǔ )帝(dì )时(shí )巫(wū )蛊(gǔ )狱(yù )起(qǐ ),使(shǐ )太(tài )子(zǐ )奔(bēn )走(zǒu ),兵(bīng )交(jiāo )宫(gōng )阙(què ),无(wú )辜(gū )被(bèi )害(hài )者(zhě )以(yǐ )千(qiān )万(wàn )数(shù ),宗(zōng )庙(miào )几(jǐ )覆(fù ),赖(lài )武(wǔ )帝(dì )得(dé )壶(hú )关(guān )三(sān )老(lǎo )书(shū ),廓(kuò )然(rán )感(gǎn )悟(wù ),夷(yí )江(jiāng )充(chōng )三(sān )族(zú ),馀(yú )狱(yù )不(bú )论(lùn ),天(tiān )下(xià )以(yǐ )安(ān )尔(ěr )。古(gǔ )人(rén )云(yún ):‘前(qián )事(shì )之(zhī )不(bú )忘(wàng ),后(hòu )事(shì )之(zhī )师(shī )。’伏(fú )愿(yuàn )陛(bì )下(xià )念(niàn )之(zhī )!”太(tài )后(hòu )不(bú )听(tīng )。

夏(xià ),四(sì )月(yuè ),太(tài )后(hòu )铸(zhù )大(dà )仪(yí ),置(zhì )北(běi )阙(què )。

以(yǐ )岑(cén )长(zhǎng )倩(qiàn )为(wéi )内(nèi )史(shǐ )。六(liù )月(yuè ),辛(xīn )未(wèi ),以(yǐ )苏(sū )良(liáng )嗣(sì )为(wéi )左(zuǒ )相(xiàng ),同(tóng )凤(fèng )阁(gé )鸾(luán )台(tái )三(sān )品(pǐn )韦(wéi )待(dài )价(jià )为(wéi )右(yòu )相(xiàng )。己(jǐ )卯(mǎo ),以(yǐ )韦(wéi )思(sī )谦(qiān )为(wéi )纳(nà )言(yán )。

苏(sū )良(liáng )嗣(sì )遇(yù )僧(sēng )怀(huái )义(yì )于(yú )朝(cháo )堂(táng ),怀(huái )义(yì )偃(yǎn )蹇(jiǎn )不(bú )为(wéi )礼(lǐ );良(liáng )嗣(sì )大(dà )怒(nù ),命(mìng )左(zuǒ )右(yòu )捽(zuó )曳(yè ),批(pī )其(qí )颊(jiá )数(shù )十(shí )。怀(huái )义(yì )诉(sù )于(yú )太(tài )后(hòu ),太(tài )后(hòu )曰(yuē ):“阿(ā )师(shī )当(dāng )于(yú )北(běi )门(mén )出(chū )入(rù ),南(nán )牙(yá )宰(zǎi )相(xiàng )所(suǒ )往(wǎng )来(lái ),勿(wù )犯(fàn )也(yě )。”

太(tài )后(hòu )托(tuō )言(yán )怀(huái )义(yì )有(yǒu )巧(qiǎo )思(sī ),故(gù )使(shǐ )入(rù )禁(jìn )营(yíng )造(zào )。补(bǔ )阙(què )长(zhǎng )社(shè )王(wáng )求(qiú )礼(lǐ )上(shàng )表(biǎo ),以(yǐ )为(wéi ):“太(tài )宗(zōng )时(shí ),有(yǒu )罗(luó )黑(hēi )黑(hēi )善(shàn )弹(dàn )琵(pí )琶(pá ),太(tài )宗(zōng )阉(yān )为(wéi )给(gěi )使(shǐ ),使(shǐ )教(jiāo )宫(gōng )人(rén )。陛(bì )下(xià )若(ruò )以(yǐ )怀(huái )义(yì )有(yǒu )巧(qiǎo )性(xìng ),欲(yù )宫(gōng )中(zhōng )驱(qū )使(shǐ )者(zhě ),臣(chén )请(qǐng )阉(yān )之(zhī ),庶(shù )不(bú )乱(luàn )宫(gōng )闱(wéi )。”表(biǎo )寝(qǐn )不(bú )出(chū )。

秋(qiū ),九(jiǔ )月(yuè ),丁(dīng )未(wèi ),以(yǐ )西(xī )突(tū )阙(què )继(jì )往(wǎng )绝(jué )可(kě )汗(hàn )之(zhī )子(zǐ )斛(hú )瑟(sè )罗(luó )为(wéi )右(yòu )玉(yù )钤(qián )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),袭(xí )继(jì )往(wǎng )绝(jué )可(kě )汗(hàn )押(yā )五(wǔ )弩(nǔ )失(shī )毕(bì )部(bù )落(luò )。

己(jǐ )巳(sì ),雍(yōng )州(zhōu )言(yán )新(xīn )丰(fēng )县(xiàn )东(dōng )南(nán )有(yǒu )山(shān )踊(yǒng )出(chū ),改(gǎi )新(xīn )丰(fēng )为(wéi )庆(qìng )山(shān )县(xiàn )。四(sì )方(fāng )毕(bì )贺(hè )。江(jiāng )陵(líng )人(rén )俞(yú )文(wén )俊(jùn )上(shàng )书(shū ):“天(tiān )气(qì )不(bú )和(hé )而(ér )寒(hán )暑(shǔ )并(bìng ),人(rén )气(qì )不(bú )和(hé )而(ér )疣(yóu )赘(zhuì )生(shēng ),地(dì )气(qì )不(bú )和(hé )而(ér )塠(duī )阜(fù )出(chū )。今(jīn )陛(bì )下(xià )以(yǐ )女(nǚ )主(zhǔ )处(chù )阳(yáng )位(wèi ),反(fǎn )易(yì )刚(gāng )柔(róu ),故(gù )地(dì )气(qì )塞(sāi )隔(gé )而(ér )山(shān )变(biàn )为(wéi )灾(zāi )。陛(bì )下(xià )谓(wèi )之(zhī )‘庆(qìng )山(shān )”,臣(chén )以(yǐ )为(wéi )非(fēi )庆(qìng )也(yě )。臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )侧(cè )身(shēn )修(xiū )德(dé )以(yǐ )答(dá )天(tiān )谴(qiǎn );不(bú )然(rán ),殃(yāng )祸(huò )至(zhì )矣(yǐ )!”太(tài )后(hòu )怒(nù ),流(liú )于(yú )岭(lǐng )外(wài ),后(hòu )为(wéi )六(liù )道(dào )使(shǐ )所(suǒ )杀(shā )。

突(tū )厥(jué )入(rù )寇(kòu ),左(zuǒ )鹰(yīng )扬(yáng )卫(wèi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )黑(hēi )齿(chǐ )常(cháng )之(zhī )拒(jù )之(zhī );至(zhì )两(liǎng )井(jǐng ),遇(yù )突(tū )厥(jué )三(sān )千(qiān )馀(yú )人(rén ),见(jiàn )唐(táng )兵(bīng ),皆(jiē )下(xià )马(mǎ )擐(huàn )甲(jiǎ ),常(cháng )之(zhī )以(yǐ )二(èr )百(bǎi )馀(yú )骑(qí )冲(chōng )之(zhī ),皆(jiē )弃(qì )甲(jiǎ )走(zǒu )。日(rì )暮(mù ),突(tū )厥(jué )大(dà )至(zhì ),常(cháng )之(zhī )令(lìng )营(yíng )中(zhōng )燃(rán )火(huǒ ),东(dōng )南(nán )又(yòu )有(yǒu )火(huǒ )起(qǐ ),虏(lǔ )疑(yí )有(yǒu )兵(bīng )相(xiàng )应(yīng ),遂(suí )夜(yè )遁(dùn )。

狄(dí )仁(rén )杰(jié )为(wéi )宁(níng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。右(yòu )台(tái )监(jiān )察(chá )御(yù )史(shǐ )晋(jìn )陵(líng )郭(guō )翰(hàn )巡(xún )察(chá )陇(lǒng )右(yòu ),所(suǒ )至(zhì )多(duō )所(suǒ )按(àn )劾(hé ),入(rù )宁(níng )州(zhōu )境(jìng ),耆(qí )老(lǎo )歌(gē )刺(cì )史(shǐ )德(dé )美(měi )者(zhě )盈(yíng )路(lù );翰(hàn )荐(jiàn )之(zhī )于(yú )朝(cháo ),征(zhēng )为(wéi )冬(dōng )官(guān )侍(shì )郎(láng )。

阅读:25447

打赏捐助〔Donate〕>>>

《唐纪十九》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库