王制【登录】

ok8.org > 《荀子》 > 《王制》 > 拼音版

请(qǐng )问(wèn )为(wéi )政(zhèng )?曰(yuē ):贤(xián )能(néng )不(bú )待(dài )次(cì )而(ér )举(jǔ ),罢(bà )不(bú )能(néng )不(bú )待(dài )须(xū )而(ér )废(fèi ),元(yuán )恶(è )不(bú )待(dài )教(jiāo )而(ér )诛(zhū ),中(zhōng )庸(yōng )民(mín )不(bú )待(dài )政(zhèng )而(ér )化(huà )。分(fèn )未(wèi )定(dìng )也(yě )则(zé )有(yǒu )昭(zhāo )缪(miù )。虽(suī )王(wáng )公(gōng )士(shì )大(dà )夫(fū )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn )也(yě ),不(bú )能(néng )属(shǔ )于(yú )礼(lǐ )义(yì ),则(zé )归(guī )之(zhī )庶(shù )人(rén )。虽(suī )庶(shù )人(rén )之(zhī )子(zǐ )孙(sūn )也(yě ),积(jī )文(wén )学(xué ),正(zhèng )身(shēn )行(háng ),能(néng )属(shǔ )于(yú )礼(lǐ )义(yì ),则(zé )归(guī )之(zhī )卿(qīng )相(xiàng )士(shì )大(dà )夫(fū )。故(gù )奸(jiān )言(yán )、奸(jiān )说(shuō )、奸(jiān )事(shì )、奸(jiān )能(néng )、遁(dùn )逃(táo )反(fǎn )侧(cè )之(zhī )民(mín ),职(zhí )而(ér )教(jiāo )之(zhī ),须(xū )而(ér )待(dài )之(zhī ),勉(miǎn )之(zhī )以(yǐ )庆(qìng )赏(shǎng ),惩(chéng )之(zhī )以(yǐ )刑(xíng )罚(fá )。安(ān )职(zhí )则(zé )畜(chù ),不(bú )安(ān )职(zhí )则(zé )弃(qì )。五(wǔ )疾(jí ),上(shàng )收(shōu )而(ér )养(yǎng )之(zhī ),材(cái )而(ér )事(shì )之(zhī ),官(guān )施(shī )而(ér )衣(yī )食(shí )之(zhī ),兼(jiān )覆(fù )无(wú )遗(yí )。才(cái )行(háng )反(fǎn )时(shí )者(zhě )死(sǐ )无(wú )赦(shè )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )天(tiān )德(dé ),是(shì )王(wáng )者(zhě )之(zhī )政(zhèng )也(yě )。

听(tīng )政(zhèng )之(zhī )大(dà )分(fèn ):以(yǐ )善(shàn )至(zhì )者(zhě )待(dài )之(zhī )以(yǐ )礼(lǐ ),以(yǐ )不(bú )善(shàn )至(zhì )者(zhě )待(dài )之(zhī )以(yǐ )刑(xíng )。两(liǎng )者(zhě )分(fèn )别(bié )则(zé )贤(xián )不(bú )肖(xiāo )不(bú )杂(zá ),是(shì )非(fēi )不(bú )乱(luàn )。贤(xián )不(bú )肖(xiāo )不(bú )杂(zá )则(zé )英(yīng )杰(jié )至(zhì ),是(shì )非(fēi )不(bú )乱(luàn )则(zé )国(guó )家(jiā )治(zhì )。若(ruò )是(shì ),名(míng )声(shēng )日(rì )闻(wén ),天(tiān )下(xià )愿(yuàn ),令(lìng )行(háng )禁(jìn )止(zhǐ ),王(wáng )者(zhě )之(zhī )事(shì )毕(bì )矣(yǐ )。

凡(fán )听(tīng ):威(wēi )严(yán )猛(měng )厉(lì )而(ér )不(bú )好(hǎo )假(jiǎ )道(dào )人(rén ),则(zé )下(xià )畏(wèi )恐(kǒng )而(ér )不(bú )亲(qīn ),周(zhōu )闭(bì )而(ér )不(bú )竭(jié )。若(ruò )是(shì ),则(zé )大(dà )事(shì )殆(dài )乎(hū )弛(chí ),小(xiǎo )事(shì )殆(dài )乎(hū )遂(suí )。和(hé )解(jiě )调(diào )通(tōng ),好(hǎo )假(jiǎ )道(dào )人(rén )而(ér )无(wú )所(suǒ )凝(níng )止(zhǐ )之(zhī ),则(zé )奸(jiān )言(yán )并(bìng )至(zhì ),尝(cháng )试(shì )之(zhī )说(shuō )锋(fēng )起(qǐ )。若(ruò )是(shì ),则(zé )听(tīng )大(dà )事(shì )烦(fán ),是(shì )又(yòu )伤(shāng )之(zhī )也(yě )。故(gù )法(fǎ )而(ér )不(bú )议(yì ),则(zé )法(fǎ )之(zhī )所(suǒ )不(bú )至(zhì )者(zhě )必(bì )废(fèi );职(zhí )而(ér )不(bú )通(tōng ),则(zé )职(zhí )之(zhī )所(suǒ )不(bú )及(jí )者(zhě )必(bì )队(duì )。故(gù )法(fǎ )而(ér )议(yì ),职(zhí )而(ér )通(tōng ),无(wú )隐(yǐn )谋(móu ),无(wú )遗(yí )善(shàn ),而(ér )百(bǎi )事(shì )无(wú )过(guò ),非(fēi )君(jūn )子(zǐ )莫(mò )能(néng )。故(gù )公(gōng )平(píng )者(zhě ),听(tīng )之(zhī )衡(héng )也(yě );中(zhōng )和(hé )者(zhě ),听(tīng )之(zhī )绳(shéng )也(yě )。其(qí )有(yǒu )法(fǎ )者(zhě )以(yǐ )法(fǎ )行(háng ),无(wú )法(fǎ )者(zhě )以(yǐ )类(lèi )举(jǔ ),听(tīng )之(zhī )尽(jìn )也(yě );偏(piān )党(dǎng )而(ér )不(bú )经(jīng ),听(tīng )之(zhī )辟(pì )也(yě )。故(gù )有(yǒu )良(liáng )法(fǎ )而(ér )乱(luàn )者(zhě ),有(yǒu )之(zhī )矣(yǐ );有(yǒu )君(jūn )子(zǐ )而(ér )乱(luàn )者(zhě ),自(zì )古(gǔ )及(jí )今(jīn ),未(wèi )尝(cháng )闻(wén )也(yě )。传(chuán )曰(yuē ):“治(zhì )生(shēng )乎(hū )君(jūn )子(zǐ ),乱(luàn )生(shēng )乎(hū )小(xiǎo )人(rén )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

分(fèn )均(jūn )则(zé )不(bú )偏(piān ),势(shì )齐(qí )则(zé )不(bú )壹(yī ),众(zhòng )齐(qí )则(zé )不(bú )使(shǐ )。有(yǒu )天(tiān )有(yǒu )地(dì )而(ér )上(shàng )下(xià )有(yǒu )差(chà ),明(míng )王(wáng )始(shǐ )立(lì )而(ér )处(chù )国(guó )有(yǒu )制(zhì )。夫(fū )两(liǎng )贵(guì )之(zhī )不(bú )能(néng )相(xiàng )事(shì ),两(liǎng )贱(jiàn )之(zhī )不(bú )能(néng )相(xiàng )使(shǐ ),是(shì )天(tiān )数(shù )也(yě )。势(shì )位(wèi )齐(qí )而(ér )欲(yù )恶(è )同(tóng ),物(wù )不(bú )能(néng )澹(dàn )则(zé )必(bì )争(zhēng ),争(zhēng )则(zé )必(bì )乱(luàn ),乱(luàn )则(zé )穷(qióng )矣(yǐ )。先(xiān )王(wáng )恶(è )其(qí )乱(luàn )也(yě ),故(gù )制(zhì )礼(lǐ )义(yì )以(yǐ )分(fèn )之(zhī ),使(shǐ )有(yǒu )贫(pín )富(fù )贵(guì )贱(jiàn )之(zhī )等(děng ),足(zú )以(yǐ )相(xiàng )兼(jiān )临(lín )者(zhě ),是(shì )养(yǎng )天(tiān )下(xià )之(zhī )本(běn )也(yě )。《书(shū )》曰(yuē ):“维(wéi )齐(qí )非(fēi )齐(qí )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

马(mǎ )骇(hài )舆(yú ),则(zé )君(jūn )子(zǐ )不(bú )安(ān )舆(yú );庶(shù )人(rén )骇(hài )政(zhèng ),则(zé )君(jūn )子(zǐ )不(bú )安(ān )位(wèi )。马(mǎ )骇(hài )舆(yú ),则(zé )莫(mò )若(ruò )静(jìng )之(zhī );庶(shù )人(rén )骇(hài )政(zhèng ),则(zé )莫(mò )若(ruò )惠(huì )之(zhī )。选(xuǎn )贤(xián )良(liáng ),举(jǔ )笃(dǔ )敬(jìng ),兴(xìng )孝(xiào )弟(dì ),收(shōu )孤(gū )寡(guǎ ),补(bǔ )贫(pín )穷(qióng )。如(rú )是(shì ),则(zé )庶(shù )人(rén )安(ān )政(zhèng )矣(yǐ )。庶(shù )人(rén )安(ān )政(zhèng ),然(rán )后(hòu )君(jūn )子(zǐ )安(ān )位(wèi )。传(chuán )曰(yuē ):“君(jūn )者(zhě ),舟(zhōu )也(yě );庶(shù )人(rén )者(zhě ),水(shuǐ )也(yě );水(shuǐ )则(zé )载(zǎi )舟(zhōu ),水(shuǐ )则(zé )覆(fù )舟(zhōu )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。故(gù )君(jūn )人(rén )者(zhě ),欲(yù )安(ān ),则(zé )莫(mò )若(ruò )平(píng )政(zhèng )爱(ài )民(mín )矣(yǐ );欲(yù )荣(róng ),则(zé )莫(mò )若(ruò )隆(lóng )礼(lǐ )敬(jìng )士(shì )矣(yǐ );欲(yù )立(lì )功(gōng )名(míng ),则(zé )莫(mò )若(ruò )尚(shàng )贤(xián )使(shǐ )能(néng )矣(yǐ )。是(shì )人(rén )君(jūn )之(zhī )大(dà )节(jiē )也(yě )。三(sān )节(jiē )者(zhě )当(dāng ),则(zé )其(qí )馀(yú )莫(mò )不(bú )当(dāng )矣(yǐ );三(sān )节(jiē )者(zhě )不(bú )当(dāng ),则(zé )其(qí )馀(yú )虽(suī )曲(qǔ )当(dāng ),犹(yóu )将(jiāng )无(wú )益(yì )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“大(dà )节(jiē )是(shì )也(yě ),小(xiǎo )节(jiē )是(shì )也(yě ),上(shàng )君(jūn )也(yě );大(dà )节(jiē )是(shì )也(yě ),小(xiǎo )节(jiē )一(yī )出(chū )焉(yān ),一(yī )入(rù )焉(yān ),中(zhōng )君(jūn )也(yě );大(dà )节(jiē )非(fēi )也(yě ),小(xiǎo )节(jiē )虽(suī )是(shì )也(yě ),吾(wú )无(wú )观(guān )其(qí )馀(yú )矣(yǐ )。”

成(chéng )侯(hóu )、嗣(sì )公(gōng ),聚(jù )敛(liǎn )计(jì )数(shù )之(zhī )君(jūn )也(yě ),未(wèi )及(jí )取(qǔ )民(mín )也(yě );子(zǐ )产(chǎn ),取(qǔ )民(mín )者(zhě )也(yě ),未(wèi )及(jí )为(wéi )政(zhèng )也(yě );管(guǎn )仲(zhòng ),为(wéi )政(zhèng )者(zhě )也(yě ),未(wèi )及(jí )修(xiū )礼(lǐ )也(yě )。故(gù )修(xiū )礼(lǐ )者(zhě )王(wáng ),为(wéi )政(zhèng )者(zhě )强(qiáng ),取(qǔ )民(mín )者(zhě )安(ān ),聚(jù )敛(liǎn )者(zhě )亡(wáng )。故(gù )王(wáng )者(zhě )富(fù )民(mín ),霸(bà )者(zhě )富(fù )士(shì ),仅(jǐn )存(cún )之(zhī )国(guó )富(fù )大(dà )夫(fū ),亡(wáng )国(guó )富(fù )筐(kuāng )箧(qiè ),实(shí )府(fǔ )库(kù )。筐(kuāng )箧(qiè )已(yǐ )富(fù ),府(fǔ )库(kù )已(yǐ )实(shí ),而(ér )百(bǎi )姓(xìng )贫(pín ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )上(shàng )溢(yì )而(ér )下(xià )漏(lòu )。入(rù )不(bú )可(kě )以(yǐ )守(shǒu ),出(chū )不(bú )可(kě )以(yǐ )战(zhàn ),则(zé )倾(qīng )覆(fù )灭(miè )亡(wáng )可(kě )立(lì )而(ér )待(dài )也(yě )。故(gù )我(wǒ )聚(jù )之(zhī )以(yǐ )亡(wáng ),敌(dí )得(dé )之(zhī )以(yǐ )强(qiáng )。聚(jù )敛(liǎn )者(zhě ),召(zhào )寇(kòu )、肥(féi )敌(dí )、亡(wáng )国(guó )、危(wēi )身(shēn )之(zhī )道(dào )也(yě ),故(gù )明(míng )君(jūn )不(bú )蹈(dǎo )也(yě )。

王(wáng )夺(duó )之(zhī )人(rén ),霸(bà )夺(duó )之(zhī )与(yǔ ),强(qiáng )夺(duó )之(zhī )地(dì )。夺(duó )之(zhī )人(rén )者(zhě )臣(chén )诸(zhū )侯(hóu ),夺(duó )之(zhī )与(yǔ )者(zhě )友(yǒu )诸(zhū )侯(hóu ),夺(duó )之(zhī )地(dì )者(zhě )敌(dí )诸(zhū )侯(hóu )。臣(chén )诸(zhū )侯(hóu )者(zhě )王(wáng ),友(yǒu )诸(zhū )侯(hóu )者(zhě )霸(bà ),敌(dí )诸(zhū )侯(hóu )者(zhě )危(wēi )。

用(yòng )强(qiáng )者(zhě ):人(rén )之(zhī )城(chéng )守(shǒu ),人(rén )之(zhī )出(chū )战(zhàn ),而(ér )我(wǒ )以(yǐ )力(lì )胜(shèng )之(zhī )也(yě ),则(zé )伤(shāng )人(rén )之(zhī )民(mín )必(bì )甚(shèn )矣(yǐ )。伤(shāng )人(rén )之(zhī )民(mín )甚(shèn ),则(zé )人(rén )之(zhī )民(mín )恶(è )我(wǒ )必(bì )甚(shèn )矣(yǐ );人(rén )之(zhī )民(mín )恶(è )我(wǒ )甚(shèn ),则(zé )日(rì )欲(yù )与(yǔ )我(wǒ )斗(dòu )。人(rén )之(zhī )城(chéng )守(shǒu ),人(rén )之(zhī )出(chū )战(zhàn ),而(ér )我(wǒ )以(yǐ )力(lì )胜(shèng )之(zhī ),则(zé )伤(shāng )吾(wú )民(mín )必(bì )甚(shèn )矣(yǐ )。伤(shāng )吾(wú )民(mín )甚(shèn ),则(zé )吾(wú )民(mín )之(zhī )恶(è )我(wǒ )必(bì )甚(shèn )矣(yǐ );吾(wú )民(mín )之(zhī )恶(è )我(wǒ )甚(shèn ),则(zé )日(rì )不(bú )欲(yù )为(wéi )我(wǒ )斗(dòu )。人(rén )之(zhī )民(mín )日(rì )欲(yù )与(yǔ )我(wǒ )斗(dòu ),吾(wú )民(mín )日(rì )不(bú )欲(yù )为(wéi )我(wǒ )斗(dòu ),是(shì )强(qiáng )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )反(fǎn )弱(ruò )也(yě )。地(dì )来(lái )而(ér )民(mín )去(qù ),累(lèi )多(duō )而(ér )功(gōng )少(shǎo ),虽(suī )守(shǒu )者(zhě )益(yì ),所(suǒ )以(yǐ )守(shǒu )者(zhě )损(sǔn ),是(shì )以(yǐ )大(dà )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )反(fǎn )削(xuē )也(yě )。诸(zhū )侯(hóu )莫(mò )不(bú )怀(huái )交(jiāo )接(jiē )怨(yuàn )而(ér )不(bú )忘(wàng )其(qí )敌(dí ),伺(sì )强(qiáng )大(dà )之(zhī )间(jiān ),承(chéng )强(qiáng )大(dà )之(zhī )敝(bì ),此(cǐ )强(qiáng )大(dà )之(zhī )殆(dài )时(shí )也(yě )。

知(zhī )强(qiáng )大(dà )者(zhě )不(bú )务(wù )强(qiáng )也(yě ),虑(lǜ )以(yǐ )王(wáng )命(mìng )全(quán )其(qí )力(lì ),凝(níng )其(qí )德(dé )。力(lì )全(quán )则(zé )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )能(néng )弱(ruò )也(yě ),德(dé )凝(níng )则(zé )诸(zhū )侯(hóu )不(bú )能(néng )削(xuē )也(yě ),天(tiān )下(xià )无(wú )王(wáng )霸(bà )主(zhǔ )则(zé )常(cháng )胜(shèng )矣(yǐ )。是(shì )知(zhī )强(qiáng )道(dào )者(zhě )也(yě )。

彼(bǐ )霸(bà )者(zhě )则(zé )不(bú )然(rán ):辟(pì )田(tián )野(yě ),实(shí )仓(cāng )廪(lǐn ),便(biàn )备(bèi )用(yòng ),案(àn )谨(jǐn )募(mù )选(xuǎn )阅(yuè )材(cái )伎(jì )之(zhī )士(shì ),然(rán )后(hòu )渐(jiàn )庆(qìng )赏(shǎng )以(yǐ )先(xiān )之(zhī ),严(yán )刑(xíng )罚(fá )以(yǐ )纠(jiū )之(zhī )。存(cún )亡(wáng )继(jì )绝(jué ),卫(wèi )弱(ruò )禁(jìn )暴(bào ),而(ér )无(wú )兼(jiān )幷(bīng )之(zhī )心(xīn ),则(zé )诸(zhū )侯(hóu )亲(qīn )之(zhī )矣(yǐ );修(xiū )友(yǒu )敌(dí )之(zhī )道(dào )以(yǐ )敬(jìng )接(jiē )诸(zhū )侯(hóu ),则(zé )诸(zhū )侯(hóu )说(shuō )之(zhī )矣(yǐ )。所(suǒ )以(yǐ )亲(qīn )之(zhī )者(zhě ),以(yǐ )不(bú )并(bìng )也(yě ),并(bìng )之(zhī )见(jiàn )则(zé )诸(zhū )侯(hóu )疏(shū )矣(yǐ );所(suǒ )以(yǐ )说(shuō )之(zhī )者(zhě ),以(yǐ )友(yǒu )敌(dí )也(yě ),臣(chén )之(zhī )见(jiàn )则(zé )诸(zhū )侯(hóu )离(lí )矣(yǐ )。故(gù )明(míng )其(qí )不(bú )并(bìng )之(zhī )行(háng ),信(xìn )其(qí )友(yǒu )敌(dí )之(zhī )道(dào ),天(tiān )下(xià )无(wú )王(wáng )霸(bà )主(zhǔ ),则(zé )常(cháng )胜(shèng )矣(yǐ )。是(shì )知(zhī )霸(bà )道(dào )者(zhě )也(yě )。

湣(mǐn )王(wáng )毁(huǐ )于(yú )五(wǔ )国(guó ),桓(huán )公(gōng )劫(jié )于(yú )鲁(lǔ )庄(zhuāng ),无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),非(fēi )其(qí )道(dào )而(ér )虑(lǜ )之(zhī )以(yǐ )王(wáng )也(yě )。

彼(bǐ )王(wáng )者(zhě )不(bú )然(rán ):仁(rén )眇(miǎo )天(tiān )下(xià ),义(yì )眇(miǎo )天(tiān )下(xià ),威(wēi )眇(miǎo )天(tiān )下(xià )。仁(rén )眇(miǎo )天(tiān )下(xià ),故(gù )天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )亲(qīn )也(yě );义(yì )眇(miǎo )天(tiān )下(xià ),故(gù )天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )贵(guì )也(yě );威(wēi )眇(miǎo )天(tiān )下(xià ),故(gù )天(tiān )下(xià )莫(mò )敢(gǎn )敌(dí )也(yě )。以(yǐ )不(bú )敌(dí )之(zhī )威(wēi ),辅(fǔ )服(fú )人(rén )之(zhī )道(dào ),故(gù )不(bú )战(zhàn )而(ér )胜(shèng ),不(bú )攻(gōng )而(ér )得(dé ),甲(jiǎ )兵(bīng )不(bú )劳(láo )而(ér )天(tiān )下(xià )服(fú ),是(shì )知(zhī )王(wáng )道(dào )者(zhě )也(yě )。知(zhī )此(cǐ )三(sān )具(jù )者(zhě ),欲(yù )王(wáng )而(ér )王(wáng ),欲(yù )霸(bà )而(ér )霸(bà ),欲(yù )强(qiáng )而(ér )强(qiáng )矣(yǐ )。

王(wáng )者(zhě )之(zhī )人(rén ):饰(shì )动(dòng )以(yǐ )礼(lǐ )义(yì ),听(tīng )断(duàn )以(yǐ )类(lèi ),明(míng )振(zhèn )毫(háo )末(mò ),举(jǔ )措(cuò )应(yīng )变(biàn )而(ér )不(bú )穷(qióng )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )有(yǒu )原(yuán )。是(shì )王(wáng )者(zhě )之(zhī )人(rén )也(yě )。

王(wáng )者(zhě )之(zhī )制(zhì ):道(dào )不(bú )过(guò )三(sān )代(dài ),法(fǎ )不(bú )贰(èr )后(hòu )王(wáng );道(dào )过(guò )三(sān )代(dài )谓(wèi )之(zhī )荡(dàng ),法(fǎ )贰(èr )后(hòu )王(wáng )谓(wèi )之(zhī )不(bú )雅(yǎ )。衣(yī )服(fú )有(yǒu )制(zhì ),宫(gōng )室(shì )有(yǒu )度(dù ),人(rén )徒(tú )有(yǒu )数(shù ),丧(sàng )祭(jì )械(xiè )用(yòng )皆(jiē )有(yǒu )等(děng )宜(yí )。声(shēng )则(zé )非(fēi )雅(yǎ )声(shēng )者(zhě )举(jǔ )废(fèi ),色(sè )则(zé )凡(fán )非(fēi )旧(jiù )文(wén )者(zhě )举(jǔ )息(xī ),械(xiè )用(yòng )则(zé )凡(fán )非(fēi )旧(jiù )器(qì )者(zhě )举(jǔ )毁(huǐ )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )复(fù )古(gǔ )。是(shì )王(wáng )者(zhě )之(zhī )制(zhì )也(yě )。

王(wáng )者(zhě )之(zhī )论(lùn ):无(wú )德(dé )不(bú )贵(guì ),无(wú )能(néng )不(bú )官(guān ),无(wú )功(gōng )不(bú )赏(shǎng ),无(wú )罪(zuì )不(bú )罚(fá ),朝(cháo )无(wú )幸(xìng )位(wèi ),民(mín )无(wú )幸(xìng )生(shēng )。尚(shàng )贤(xián )使(shǐ )能(néng )而(ér )等(děng )位(wèi )不(bú )遗(yí ),析(xī )愿(yuàn )禁(jìn )悍(hàn )而(ér )刑(xíng )罚(fá )不(bú )过(guò ),百(bǎi )姓(xìng )晓(xiǎo )然(rán )皆(jiē )知(zhī )夫(fū )为(wéi )善(shàn )于(yú )家(jiā )而(ér )取(qǔ )赏(shǎng )于(yú )朝(cháo )也(yě ),为(wéi )不(bú )善(shàn )于(yú )幽(yōu )而(ér )蒙(méng )刑(xíng )于(yú )显(xiǎn )也(yě )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )定(dìng )论(lùn )。是(shì )王(wáng )者(zhě )之(zhī )论(lùn )也(yě )。

王(wáng )者(zhě )之(zhī )法(fǎ ):等(děng )赋(fù )、政(zhèng )事(shì )、财(cái )万(wàn )物(wù ),所(suǒ )以(yǐ )养(yǎng )万(wàn )民(mín )也(yě )。田(tián )野(yě )什(shí )一(yī ),关(guān )市(shì )几(jǐ )而(ér )不(bú )征(zhēng ),山(shān )林(lín )泽(zé )梁(liáng )以(yǐ )时(shí )禁(jìn )发(fā )而(ér )不(bú )税(shuì ),相(xiàng )地(dì )而(ér )衰(shuāi )政(zhèng )。理(lǐ )道(dào )之(zhī )远(yuǎn )近(jìn )而(ér )致(zhì )贡(gòng ),通(tōng )流(liú )财(cái )物(wù )粟(sù )米(mǐ ),无(wú )有(yǒu )滞(zhì )留(liú ),使(shǐ )相(xiàng )归(guī )移(yí )也(yě )。四(sì )海(hǎi )之(zhī )内(nèi )若(ruò )一(yī )家(jiā ),故(gù )近(jìn )者(zhě )不(bú )隐(yǐn )其(qí )能(néng ),远(yuǎn )者(zhě )不(bú )疾(jí )其(qí )劳(láo ),无(wú )幽(yōu )闲(xián )隐(yǐn )僻(pì )之(zhī )国(guó )莫(mò )不(bú )趋(qū )使(shǐ )而(ér )安(ān )乐(lè )之(zhī )。夫(fū )是(shì )之(zhī )为(wéi )人(rén )师(shī )。是(shì )王(wáng )者(zhě )之(zhī )法(fǎ )也(yě )。

北(běi )海(hǎi )则(zé )有(yǒu )走(zǒu )马(mǎ )吠(fèi )犬(quǎn )焉(yān ),然(rán )而(ér )中(zhōng )国(guó )得(dé )而(ér )畜(chù )使(shǐ )之(zhī );南(nán )海(hǎi )则(zé )有(yǒu )羽(yǔ )翮(hé )、齿(chǐ )革(gé )、曾(céng )青(qīng )、丹(dān )干(gàn )焉(yān ),然(rán )而(ér )中(zhōng )国(guó )得(dé )而(ér )财(cái )之(zhī );东(dōng )海(hǎi )则(zé )有(yǒu )紫(zǐ )、紶(qū )、鱼(yú )、盐(yán )焉(yān ),然(rán )而(ér )中(zhōng )国(guó )得(dé )而(ér )衣(yī )食(shí )之(zhī );西(xī )海(hǎi )则(zé )有(yǒu )皮(pí )革(gé )、文(wén )旄(máo )焉(yān ),然(rán )而(ér )中(zhōng )国(guó )得(dé )而(ér )用(yòng )之(zhī )。故(gù )泽(zé )人(rén )足(zú )乎(hū )木(mù ),山(shān )人(rén )足(zú )乎(hū )鱼(yú ),农(nóng )夫(fū )不(bú )斲(zhuó )削(xuē )、不(bú )陶(táo )冶(yě )而(ér )足(zú )械(xiè )用(yòng ),工(gōng )贾(jiǎ )不(bú )耕(gēng )田(tián )而(ér )足(zú )菽(shū )粟(sù )。故(gù )虎(hǔ )豹(bào )为(wéi )猛(měng )矣(yǐ ),然(rán )君(jūn )子(zǐ )剥(bāo )而(ér )用(yòng )之(zhī )。故(gù )天(tiān )之(zhī )所(suǒ )覆(fù ),地(dì )之(zhī )所(suǒ )载(zǎi ),莫(mò )不(bú )尽(jìn )其(qí )美(měi ),致(zhì )其(qí )用(yòng ),上(shàng )以(yǐ )饰(shì )贤(xián )良(liáng ),下(xià )以(yǐ )养(yǎng )百(bǎi )姓(xìng )而(ér )安(ān )乐(lè )之(zhī )。夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )大(dà )神(shén )。《诗(shī )》曰(yuē ):“天(tiān )作(zuò )高(gāo )山(shān ),大(dà )王(wáng )荒(huāng )之(zhī );彼(bǐ )作(zuò )矣(yǐ ),文(wén )王(wáng )康(kāng )之(zhī )。”此(cǐ )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。

以(yǐ )类(lèi )行(háng )杂(zá ),以(yǐ )一(yī )行(háng )万(wàn )。始(shǐ )则(zé )终(zhōng ),终(zhōng )则(zé )始(shǐ ),若(ruò )环(huán )之(zhī )无(wú )端(duān )也(yě ),舍(shě )是(shì )而(ér )天(tiān )下(xià )以(yǐ )衰(shuāi )矣(yǐ )。天(tiān )地(dì )者(zhě ),生(shēng )之(zhī )始(shǐ )也(yě );礼(lǐ )义(yì )者(zhě ),治(zhì )之(zhī )始(shǐ )也(yě );君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),礼(lǐ )义(yì )之(zhī )始(shǐ )也(yě );为(wéi )之(zhī ),贯(guàn )之(zhī ),积(jī )重(zhòng )之(zhī ),致(zhì )好(hǎo )之(zhī )者(zhě ),君(jūn )子(zǐ )之(zhī )始(shǐ )也(yě )。故(gù )天(tiān )地(dì )生(shēng )君(jūn )子(zǐ ),君(jūn )子(zǐ )理(lǐ )天(tiān )地(dì )。君(jūn )子(zǐ )者(zhě ),天(tiān )地(dì )之(zhī )参(cān )也(yě ),万(wàn )物(wù )之(zhī )总(zǒng )也(yě ),民(mín )之(zhī )父(fù )母(mǔ )也(yě )。无(wú )君(jūn )子(zǐ ),则(zé )天(tiān )地(dì )不(bú )理(lǐ ),礼(lǐ )义(yì )无(wú )统(tǒng ),上(shàng )无(wú )君(jūn )师(shī ),下(xià )无(wú )父(fù )子(zǐ ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )至(zhì )乱(luàn )。君(jūn )臣(chén )、父(fù )子(zǐ )、兄(xiōng )弟(dì )、夫(fū )妇(fù ),始(shǐ )则(zé )终(zhōng ),终(zhōng )则(zé )始(shǐ ),与(yǔ )天(tiān )地(dì )同(tóng )理(lǐ ),与(yǔ )万(wàn )世(shì )同(tóng )久(jiǔ ),夫(fū )是(shì )之(zhī )谓(wèi )大(dà )本(běn )。故(gù )丧(sàng )祭(jì )、朝(cháo )聘(pìn )、师(shī )旅(lǚ )一(yī )也(yě );贵(guì )贱(jiàn )、杀(shā )生(shēng )、与(yǔ )夺(duó )一(yī )也(yě );君(jūn )君(jūn )、臣(chén )臣(chén )、父(fù )父(fù )、子(zǐ )子(zǐ )、兄(xiōng )兄(xiōng )、弟(dì )弟(dì )一(yī )也(yě );农(nóng )农(nóng )、士(shì )士(shì )、工(gōng )工(gōng )、商(shāng )商(shāng )一(yī )也(yě )。

水(shuǐ )火(huǒ )有(yǒu )气(qì )而(ér )无(wú )生(shēng ),草(cǎo )木(mù )有(yǒu )生(shēng )而(ér )无(wú )知(zhī ),禽(qín )兽(shòu )有(yǒu )知(zhī )而(ér )无(wú )义(yì ),人(rén )有(yǒu )气(qì )、有(yǒu )生(shēng )、有(yǒu )知(zhī ),亦(yì )且(qiě )有(yǒu )义(yì ),故(gù )最(zuì )为(wéi )天(tiān )下(xià )贵(guì )也(yě )。力(lì )不(bú )若(ruò )牛(niú ),走(zǒu )不(bú )若(ruò )马(mǎ ),而(ér )牛(niú )马(mǎ )为(wéi )用(yòng ),何(hé )也(yě )?曰(yuē ):人(rén )能(néng )群(qún ),彼(bǐ )不(bú )能(néng )群(qún )也(yě )。人(rén )何(hé )以(yǐ )能(néng )群(qún )?曰(yuē ):分(fèn )。分(fèn )何(hé )以(yǐ )能(néng )行(háng )?曰(yuē ):义(yì )。故(gù )义(yì )以(yǐ )分(fèn )则(zé )和(hé ),和(hé )则(zé )一(yī ),一(yī )则(zé )多(duō )力(lì ),多(duō )力(lì )则(zé )强(qiáng ),强(qiáng )则(zé )胜(shèng )物(wù );故(gù )宫(gōng )室(shì )可(kě )得(dé )而(ér )居(jū )也(yě )。故(gù )序(xù )四(sì )时(shí ),裁(cái )万(wàn )物(wù ),兼(jiān )利(lì )天(tiān )下(xià ),无(wú )它(tā )故(gù )焉(yān ),得(dé )之(zhī )分(fèn )义(yì )也(yě )。

故(gù )人(rén )生(shēng )不(bú )能(néng )无(wú )群(qún ),群(qún )而(ér )无(wú )分(fèn )则(zé )争(zhēng ),争(zhēng )则(zé )乱(luàn ),乱(luàn )则(zé )离(lí ),离(lí )则(zé )弱(ruò ),弱(ruò )则(zé )不(bú )能(néng )胜(shèng )物(wù ),故(gù )宫(gōng )室(shì )不(bú )可(kě )得(dé )而(ér )居(jū )也(yě ),不(bú )可(kě )少(shǎo )顷(qǐng )舍(shě )礼(lǐ )义(yì )之(zhī )谓(wèi )也(yě )。能(néng )以(yǐ )事(shì )亲(qīn )谓(wèi )之(zhī )孝(xiào ),能(néng )以(yǐ )事(shì )兄(xiōng )谓(wèi )之(zhī )弟(dì ),能(néng )以(yǐ )事(shì )上(shàng )谓(wèi )之(zhī )顺(shùn ),能(néng )以(yǐ )使(shǐ )下(xià )谓(wèi )之(zhī )君(jūn )。

君(jūn )者(zhě ),善(shàn )群(qún )也(yě )。群(qún )道(dào )当(dāng ),则(zé )万(wàn )物(wù )皆(jiē )得(dé )其(qí )宜(yí ),六(liù )畜(chù )皆(jiē )得(dé )其(qí )长(zhǎng ),群(qún )生(shēng )皆(jiē )得(dé )其(qí )命(mìng )。故(gù )养(yǎng )长(zhǎng )时(shí ),则(zé )六(liù )畜(chù )育(yù );杀(shā )生(shēng )时(shí ),则(zé )草(cǎo )木(mù )殖(zhí );政(zhèng )令(lìng )时(shí ),则(zé )百(bǎi )姓(xìng )一(yī ),贤(xián )良(liáng )服(fú )。

圣(shèng )王(wáng )之(zhī )制(zhì )也(yě ):草(cǎo )木(mù )荣(róng )华(huá )滋(zī )硕(shuò )之(zhī )时(shí ),则(zé )斧(fǔ )斤(jīn )不(bú )入(rù )山(shān )林(lín ),不(bú )夭(yāo )其(qí )生(shēng ),不(bú )绝(jué )其(qí )长(zhǎng )也(yě );鼋(yuán )鼍(tuó )、鱼(yú )鳖(biē )、鳅(qiū )鳣(zhān )孕(yùn )别(bié )之(zhī )时(shí ),罔(wǎng )罟(gǔ )毒(dú )药(yào )不(bú )入(rù )泽(zé ),不(bú )夭(yāo )其(qí )生(shēng ),不(bú )绝(jué )其(qí )长(zhǎng )也(yě );春(chūn )耕(gēng )、夏(xià )耘(yún )、秋(qiū )收(shōu )、冬(dōng )藏(cáng )四(sì )者(zhě )不(bú )失(shī )时(shí ),故(gù )五(wǔ )谷(gǔ )不(bú )绝(jué )而(ér )百(bǎi )姓(xìng )有(yǒu )馀(yú )食(shí )也(yě );洿(wū )池(chí )、渊(yuān )沼(zhǎo )、川(chuān )泽(zé )谨(jǐn )其(qí )时(shí )禁(jìn ),故(gù )鱼(yú )鳖(biē )优(yōu )多(duō )而(ér )百(bǎi )姓(xìng )有(yǒu )馀(yú )用(yòng )也(yě );斩(zhǎn )伐(fá )养(yǎng )长(zhǎng )不(bú )失(shī )其(qí )时(shí ),故(gù )山(shān )林(lín )不(bú )童(tóng )而(ér )百(bǎi )姓(xìng )有(yǒu )馀(yú )材(cái )也(yě )。

圣(shèng )王(wáng )之(zhī )用(yòng )也(yě ):上(shàng )察(chá )于(yú )天(tiān ),下(xià )错(cuò )于(yú )地(dì ),塞(sāi )备(bèi )天(tiān )地(dì )之(zhī )间(jiān ),加(jiā )施(shī )万(wàn )物(wù )之(zhī )上(shàng ),微(wēi )而(ér )明(míng ),短(duǎn )而(ér )长(zhǎng ),狭(xiá )而(ér )广(guǎng ),神(shén )明(míng )博(bó )大(dà )以(yǐ )至(zhì )约(yuē )。故(gù )曰(yuē ):一(yī )与(yǔ )一(yī )是(shì )为(wéi )人(rén )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )圣(shèng )人(rén )。

序(xù )官(guān ):宰(zǎi )爵(jué )知(zhī )宾(bīn )客(kè )、祭(jì )祀(sì )、飨(xiǎng )食(shí )、牺(xī )牲(shēng )之(zhī )牢(láo )数(shù ),司(sī )徒(tú )知(zhī )百(bǎi )宗(zōng )、城(chéng )郭(guō )、立(lì )器(qì )之(zhī )数(shù ),司(sī )马(mǎ )知(zhī )师(shī )旅(lǚ )、甲(jiǎ )兵(bīng )、乘(chéng )白(bái )之(zhī )数(shù )。修(xiū )宪(xiàn )命(mìng ),审(shěn )诗(shī )商(shāng ),禁(jìn )淫(yín )声(shēng ),以(yǐ )时(shí )顺(shùn )修(xiū ),使(shǐ )夷(yí )俗(sú )邪(xié )音(yīn )不(bú )敢(gǎn )乱(luàn )雅(yǎ ),大(dà )师(shī )之(zhī )事(shì )也(yě )。修(xiū )堤(dī )梁(liáng ),通(tōng )沟(gōu )浍(huì ),行(háng )水(shuǐ )潦(liáo ),安(ān )水(shuǐ )臧(zāng ),以(yǐ )时(shí )决(jué )塞(sāi ),岁(suì )虽(suī )凶(xiōng )败(bài )水(shuǐ )旱(hàn ),使(shǐ )民(mín )有(yǒu )所(suǒ )耘(yún )艾(ài ),司(sī )空(kōng )之(zhī )事(shì )也(yě )。相(xiàng )高(gāo )下(xià ),视(shì )肥(féi ),序(xù )五(wǔ )种(zhǒng ),省(shěng )农(nóng )功(gōng ),谨(jǐn )蓄(xù )藏(cáng ),以(yǐ )时(shí )顺(shùn )修(xiū ),使(shǐ )农(nóng )夫(fū )朴(pǔ )力(lì )而(ér )寡(guǎ )能(néng ),治(zhì )田(tián )之(zhī )事(shì )也(yě )。修(xiū )火(huǒ )宪(xiàn ),养(yǎng )山(shān )林(lín )薮(sǒu )泽(zé )草(cǎo )木(mù )、鱼(yú )鳖(biē )、百(bǎi )索(suǒ ),以(yǐ )时(shí )禁(jìn )发(fā ),使(shǐ )国(guó )家(jiā )足(zú )用(yòng )而(ér )财(cái )物(wù )不(bú )屈(qū ),虞(yú )师(shī )之(zhī )事(shì )也(yě )。顺(shùn )州(zhōu )里(lǐ ),定(dìng )廛(chán )宅(zhái ),养(yǎng )六(liù )畜(chù ),闲(xián )树(shù )艺(yì ),劝(quàn )教(jiāo )化(huà ),趋(qū )孝(xiào )弟(dì ),以(yǐ )时(shí )顺(shùn )修(xiū ),使(shǐ )百(bǎi )姓(xìng )顺(shùn )命(mìng ),安(ān )乐(lè )处(chù )乡(xiāng ),乡(xiāng )师(shī )之(zhī )事(shì )也(yě )。论(lùn )百(bǎi )工(gōng ),审(shěn )时(shí )事(shì ),辨(biàn )功(gōng )苦(kǔ ),尚(shàng )完(wán )利(lì ),便(biàn )备(bèi )用(yòng ),使(shǐ )雕(diāo )琢(zhuó )文(wén )采(cǎi )不(bú )敢(gǎn )专(zhuān )造(zào )于(yú )家(jiā ),工(gōng )师(shī )之(zhī )事(shì )也(yě )。相(xiàng )阴(yīn )阳(yáng ),占(zhàn )䘲兆(zhào ),钻(zuàn )龟(guī )陈(chén )卦(guà ),主(zhǔ )攘(rǎng )择(zé )五(wǔ )卜(bo ),知(zhī )其(qí )吉(jí )凶(xiōng )妖(yāo )祥(xiáng ),伛(yǔ )巫(wū )、跛(bǒ )击(jī )之(zhī )事(shì )也(yě )。修(xiū )采(cǎi )清(qīng ),易(yì )道(dào )路(lù ),谨(jǐn )盗(dào )贼(zéi ),平(píng )室(shì )律(lǜ ),以(yǐ )时(shí )顺(shùn )修(xiū ),使(shǐ )宾(bīn )旅(lǚ )安(ān )而(ér )货(huò )财(cái )通(tōng ),治(zhì )市(shì )之(zhī )事(shì )也(yě )。抃(biàn )急(jí )禁(jìn )悍(hàn ),防(fáng )淫(yín )除(chú )邪(xié ),戮(lù )之(zhī )以(yǐ )五(wǔ )刑(xíng ),使(shǐ )暴(bào )悍(hàn )以(yǐ )变(biàn ),奸(jiān )邪(xié )不(bú )作(zuò ),司(sī )寇(kòu )之(zhī )事(shì )也(yě )。本(běn )政(zhèng )教(jiāo ),正(zhèng )法(fǎ )则(zé ),兼(jiān )听(tīng )而(ér )时(shí )稽(jī )之(zhī ),度(dù )其(qí )功(gōng )劳(láo ),论(lùn )其(qí )庆(qìng )赏(shǎng ),以(yǐ )时(shí )慎(shèn )修(xiū ),使(shǐ )百(bǎi )吏(lì )免(miǎn )尽(jìn )而(ér )众(zhòng )庶(shù )不(bú )偷(tōu ),冢(zhǒng )宰(zǎi )之(zhī )事(shì )也(yě )。论(lùn )礼(lǐ )乐(lè ),正(zhèng )身(shēn )行(háng ),广(guǎng )教(jiāo )化(huà ),美(měi )风(fēng )俗(sú ),兼(jiān )覆(fù )而(ér )调(diào )一(yī )之(zhī ),辟(pì )公(gōng )之(zhī )事(shì )也(yě )。全(quán )道(dào )德(dé ),致(zhì )隆(lóng )高(gāo ),綦(qí )文(wén )理(lǐ ),一(yī )天(tiān )下(xià ),振(zhèn )毫(háo )末(mò ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )莫(mò )不(bú )顺(shùn )比(bǐ )从(cóng )服(fú ),天(tiān )王(wáng )之(zhī )事(shì )也(yě )。故(gù )政(zhèng )事(shì )乱(luàn ),则(zé )冢(zhǒng )宰(zǎi )之(zhī )罪(zuì )也(yě );国(guó )家(jiā )失(shī )俗(sú ),则(zé )辟(pì )公(gōng )之(zhī )过(guò )也(yě );天(tiān )下(xià )不(bú )一(yī ),诸(zhū )侯(hóu )俗(sú )反(fǎn ),则(zé )天(tiān )王(wáng )非(fēi )其(qí )人(rén )也(yě )。

具(jù )具(jù )而(ér )王(wáng ),具(jù )具(jù )而(ér )霸(bà ),具(jù )具(jù )而(ér )存(cún ),具(jù )具(jù )而(ér )亡(wáng )。用(yòng )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )国(guó )者(zhě ),威(wēi )强(qiáng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )立(lì )也(yě ),名(míng )声(shēng )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )美(měi )也(yě ),敌(dí )人(rén )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )屈(qū )也(yě ),国(guó )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )安(ān )危(wēi )臧(zāng )否(fǒu )也(yě ),制(zhì )与(yǔ )在(zài )此(cǐ ),亡(wáng )乎(hū )人(rén )。王(wáng )、霸(bà )、安(ān )存(cún )、危(wēi )殆(dài )、灭(miè )亡(wáng ),制(zhì )与(yǔ )在(zài )我(wǒ ),亡(wáng )乎(hū )人(rén )。夫(fū )威(wēi )强(qiáng )未(wèi )足(zú )以(yǐ )殆(dài )邻(lín )敌(dí )也(yě ),名(míng )声(shēng )未(wèi )足(zú )以(yǐ )县(xiàn )天(tiān )下(xià )也(yě ),则(zé )是(shì )国(guó )未(wèi )能(néng )独(dú )立(lì )也(yě ),岂(qǐ )渠(qú )得(dé )免(miǎn )夫(fū )累(lèi )乎(hū )!天(tiān )下(xià )胁(xié )于(yú )暴(bào )国(guó ),而(ér )党(dǎng )为(wéi )吾(wú )所(suǒ )不(bú )欲(yù )于(yú )是(shì )者(zhě ),日(rì )与(yǔ )桀(jié )同(tóng )事(shì )同(tóng )行(háng ),无(wú )害(hài )为(wéi )尧(yáo ),是(shì )非(fēi )功(gōng )名(míng )之(zhī )所(suǒ )就(jiù )也(yě ),非(fēi )存(cún )亡(wáng )安(ān )危(wēi )之(zhī )所(suǒ )堕(duò )也(yě )。功(gōng )名(míng )之(zhī )所(suǒ )就(jiù ),存(cún )亡(wáng )安(ān )危(wēi )之(zhī )所(suǒ )堕(duò ),必(bì )将(jiāng )于(yú )愉(yú )殷(yīn )赤(chì )心(xīn )之(zhī )所(suǒ )。诚(chéng )以(yǐ )其(qí )国(guó )为(wéi )王(wáng )者(zhě )之(zhī )所(suǒ ),亦(yì )王(wáng );以(yǐ )其(qí )国(guó )为(wéi )危(wēi )殆(dài )灭(miè )亡(wáng )之(zhī )所(suǒ ),亦(yì )危(wēi )殆(dài )灭(miè )亡(wáng )。殷(yīn )之(zhī )日(rì ),案(àn )以(yǐ )中(zhōng )立(lì )无(wú )有(yǒu )所(suǒ )偏(piān )而(ér )为(wéi )纵(zòng )横(héng )之(zhī )事(shì ),偃(yǎn )然(rán )案(àn )兵(bīng )无(wú )动(dòng ),以(yǐ )观(guān )夫(fū )暴(bào )国(guó )之(zhī )相(xiàng )卒(zú )也(yě )。案(àn )平(píng )政(zhèng )教(jiāo ),审(shěn )节(jiē )奏(zòu ),砥(dǐ )砺(lì )百(bǎi )姓(xìng ),为(wéi )是(shì )之(zhī )日(rì ),而(ér )兵(bīng )专(zhuān )刂(cè )天(tiān )下(xià )劲(jìn )矣(yǐ );案(àn )然(rán )修(xiū )仁(rén )义(yì ),伉(kàng )隆(lóng )高(gāo ),正(zhèng )法(fǎ )则(zé ),选(xuǎn )贤(xián )良(liáng ),养(yǎng )百(bǎi )姓(xìng ),为(wéi )是(shì )之(zhī )日(rì ),而(ér )名(míng )声(shēng )专(zhuān )刂(cè )天(tiān )下(xià )之(zhī )美(měi )矣(yǐ )。权(quán )者(zhě )重(zhòng )之(zhī ),兵(bīng )者(zhě )劲(jìn )之(zhī ),名(míng )声(shēng )者(zhě )美(měi )之(zhī )。夫(fū )尧(yáo )、舜(shùn )者(zhě ),一(yī )天(tiān )下(xià )也(yě ),不(bú )能(néng )加(jiā )毫(háo )末(mò )于(yú )是(shì )矣(yǐ )。

权(quán )谋(móu )倾(qīng )覆(fù )之(zhī )人(rén )退(tuì ),则(zé )贤(xián )良(liáng )知(zhī )圣(shèng )之(zhī )士(shì )案(àn )自(zì )进(jìn )矣(yǐ );刑(xíng )政(zhèng )平(píng ),百(bǎi )姓(xìng )和(hé ),国(guó )俗(sú )节(jiē ),则(zé )兵(bīng )劲(jìn )城(chéng )固(gù ),敌(dí )国(guó )案(àn )自(zì )诎(qū )矣(yǐ );务(wù )本(běn )事(shì ),积(jī )财(cái )物(wù ),而(ér )勿(wù )忘(wàng )栖(qī )迟(chí )薛(xuē )越(yuè )也(yě ),是(shì )使(shǐ )群(qún )臣(chén )百(bǎi )姓(xìng )皆(jiē )以(yǐ )制(zhì )度(dù )行(háng ),则(zé )财(cái )物(wù )积(jī ),国(guó )家(jiā )案(àn )自(zì )富(fù )矣(yǐ )。三(sān )者(zhě )体(tǐ )此(cǐ )而(ér )天(tiān )下(xià )服(fú ),暴(bào )国(guó )之(zhī )君(jūn )案(àn )自(zì )不(bú )能(néng )用(yòng )其(qí )兵(bīng )矣(yǐ )。何(hé )则(zé )?彼(bǐ )无(wú )与(yǔ )至(zhì )也(yě )。彼(bǐ )其(qí )所(suǒ )与(yǔ )至(zhì )者(zhě ),必(bì )其(qí )民(mín )也(yě ),其(qí )民(mín )之(zhī )亲(qīn )我(wǒ )也(yě )欢(huān )若(ruò )父(fù )母(mǔ ),好(hǎo )我(wǒ )芳(fāng )如(rú )芝(zhī )兰(lán );反(fǎn )顾(gù )其(qí )上(shàng )则(zé )若(ruò )灼(zhuó )黥(qíng ),若(ruò )仇(chóu )雠(chóu )。彼(bǐ )人(rén )之(zhī )情(qíng )性(xìng )也(yě )虽(suī )桀(jié )、跖(zhí ),岂(qǐ )有(yǒu )肯(kěn )为(wéi )其(qí )所(suǒ )恶(è ),贼(zéi )其(qí )所(suǒ )好(hǎo )者(zhě )哉(zāi )!彼(bǐ )以(yǐ )夺(duó )矣(yǐ )。故(gù )古(gǔ )之(zhī )人(rén ),有(yǒu )以(yǐ )一(yī )国(guó )取(qǔ )天(tiān )下(xià )者(zhě ),非(fēi )往(wǎng )行(háng )之(zhī )也(yě ),修(xiū )政(zhèng )其(qí )所(suǒ )莫(mò )不(bú )愿(yuàn ),如(rú )是(shì )而(ér )可(kě )以(yǐ )诛(zhū )暴(bào )禁(jìn )悍(hàn )矣(yǐ )。故(gù )周(zhōu )公(gōng )南(nán )征(zhēng )而(ér )北(běi )国(guó )怨(yuàn ),曰(yuē ):“何(hé )独(dú )不(bú )来(lái )也(yě )?”东(dōng )征(zhēng )而(ér )西(xī )国(guó )怨(yuàn ),曰(yuē ):“何(hé )独(dú )后(hòu )我(wǒ )也(yě )?”孰(shú )能(néng )有(yǒu )与(yǔ )是(shì )斗(dòu )者(zhě )与(yǔ )?安(ān )以(yǐ )其(qí )国(guó )为(wéi )是(shì )者(zhě )王(wáng )。殷(yīn )之(zhī )日(rì ),安(ān )以(yǐ )静(jìng )兵(bīng )息(xī )民(mín ),慈(cí )爱(ài )百(bǎi )姓(xìng ),辟(pì )田(tián )野(yě ),实(shí )仓(cāng )廪(lǐn ),便(biàn )备(bèi )用(yòng ),安(ān )谨(jǐn )募(mù )选(xuǎn )阅(yuè )材(cái )伎(jì )之(zhī )士(shì );然(rán )后(hòu )渐(jiàn )赏(shǎng )庆(qìng )以(yǐ )先(xiān )之(zhī ),严(yán )刑(xíng )罚(fá )以(yǐ )防(fáng )之(zhī ),择(zé )士(shì )之(zhī )知(zhī )事(shì )者(zhě )使(shǐ )相(xiàng )率(lǜ )贯(guàn )也(yě ),是(shì )以(yǐ )厌(yàn )然(rán )畜(chù )积(jī )修(xiū )饰(shì )而(ér )物(wù )用(yòng )之(zhī )足(zú )也(yě )。兵(bīng )革(gé )器(qì )械(xiè )者(zhě ),彼(bǐ )将(jiāng )日(rì )日(rì )暴(bào )露(lù )毁(huǐ )折(shé )之(zhī )中(zhōng )原(yuán ),我(wǒ )今(jīn )将(jiāng )修(xiū )饰(shì )之(zhī ),拊(fǔ )循(xún )之(zhī ),掩(yǎn )盖(gài )之(zhī )于(yú )府(fǔ )库(kù );货(huò )财(cái )粟(sù )米(mǐ )者(zhě ),彼(bǐ )将(jiāng )日(rì )日(rì )栖(qī )迟(chí )薛(xuē )越(yuè )之(zhī )中(zhōng )野(yě ),我(wǒ )今(jīn )将(jiāng )畜(chù )积(jī )并(bìng )聚(jù )之(zhī )于(yú )仓(cāng )廪(lǐn );材(cái )技(jì )股(gǔ )肱(gōng )、健(jiàn )勇(yǒng )爪(zhǎo )牙(yá )之(zhī )士(shì ),彼(bǐ )将(jiāng )日(rì )日(rì )挫(cuò )顿(dùn )竭(jié )之(zhī )于(yú )仇(chóu )敌(dí ),我(wǒ )今(jīn )将(jiāng )来(lái )致(zhì )之(zhī )、并(bìng )阅(yuè )之(zhī )、砥(dǐ )砺(lì )之(zhī )于(yú )朝(cháo )廷(tíng )。如(rú )是(shì ),则(zé )彼(bǐ )日(rì )积(jī )敝(bì ),我(wǒ )日(rì )积(jī )完(wán );彼(bǐ )日(rì )积(jī )贫(pín ),我(wǒ )日(rì )积(jī )富(fù );彼(bǐ )日(rì )积(jī )劳(láo ),我(wǒ )日(rì )积(jī )佚(yì )。君(jūn )臣(chén )上(shàng )下(xià )之(zhī )间(jiān )者(zhě ),彼(bǐ )将(jiāng )厉(lì )厉(lì )焉(yān )日(rì )日(rì )相(xiàng )离(lí )疾(jí )也(yě ),我(wǒ )今(jīn )将(jiāng )顿(dùn )顿(dùn )焉(yān )日(rì )日(rì )相(xiàng )亲(qīn )爱(ài )也(yě ),以(yǐ )是(shì )待(dài )其(qí )敝(bì )。安(ān )以(yǐ )其(qí )国(guó )为(wéi )是(shì )者(zhě )霸(bà )。立(lì )身(shēn )则(zé )从(cóng )佣(yòng )俗(sú ),事(shì )行(háng )则(zé )遵(zūn )佣(yòng )故(gù ),进(jìn )退(tuì )贵(guì )贱(jiàn )则(zé )举(jǔ )佣(yòng )士(shì ),之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )接(jiē )下(xià )之(zhī )人(rén )百(bǎi )姓(xìng )者(zhě )则(zé )庸(yōng )宽(kuān )惠(huì ),如(rú )是(shì )者(zhě )则(zé )安(ān )存(cún )。立(lì )身(shēn )则(zé )轻(qīng )惜(xī ),事(shì )行(háng )则(zé )蠲(juān )疑(yí ),进(jìn )退(tuì )贵(guì )贱(jiàn )则(zé )举(jǔ )佞(nìng )侻(tuō ),之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )接(jiē )下(xià )之(zhī )人(rén )百(bǎi )姓(xìng )者(zhě )则(zé )好(hǎo )取(qǔ )侵(qīn )夺(duó ),如(rú )是(shì )者(zhě )危(wēi )殆(dài )。立(lì )身(shēn )则(zé )憍(jiāo )暴(bào ),事(shì )行(háng )则(zé )倾(qīng )覆(fù ),进(jìn )退(tuì )贵(guì )贱(jiàn )则(zé )举(jǔ )幽(yōu )险(xiǎn )诈(zhà )故(gù ),之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )接(jiē )下(xià )之(zhī )人(rén )百(bǎi )姓(xìng )者(zhě ),则(zé )好(hǎo )用(yòng )其(qí )死(sǐ )力(lì )矣(yǐ ),而(ér )慢(màn )其(qí )功(gōng )劳(láo ),好(hǎo )用(yòng )其(qí )籍(jí )敛(liǎn )矣(yǐ ),而(ér )忘(wàng )其(qí )本(běn )务(wù ),如(rú )是(shì )者(zhě )灭(miè )亡(wáng )。此(cǐ )五(wǔ )等(děng )者(zhě ),不(bú )可(kě )不(bú )善(shàn )择(zé )也(yě ),王(wáng )、霸(bà )、安(ān )存(cún )、危(wēi )殆(dài )、灭(miè )亡(wáng )之(zhī )具(jù )也(yě )。善(shàn )择(zé )者(zhě )制(zhì )人(rén ),不(bú )善(shàn )择(zé )者(zhě )人(rén )制(zhì )之(zhī );善(shàn )择(zé )之(zhī )者(zhě )王(wáng ),不(bú )善(shàn )择(zé )之(zhī )者(zhě )亡(wáng )。夫(fū )王(wáng )者(zhě )之(zhī )与(yǔ )亡(wáng )者(zhě ),制(zhì )人(rén )之(zhī )与(yǔ )人(rén )制(zhì )之(zhī )也(yě ),是(shì )其(qí )为(wéi )相(xiàng )县(xiàn )也(yě )亦(yì )远(yuǎn )矣(yǐ )。

阅读:25819

打赏捐助〔Donate〕>>>

《王制》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库