白话译文【登录】

《古文观止》 > 过秦论·中篇 > 《白话译文》 > 拼音版

秦(qín )统(tǒng )一(yī )天(tiān )下(xià ),吞(tūn )并(bìng )诸(zhū )侯(hóu ),临(lín )朝(cháo )称(chēng )帝(dì ),供(gòng )养(yǎng )四(sì )海(hǎi ),天(tiān )下(xià )的(de )士(shì )人(rén )顺(shùn )服(fú )的(de )慕(mù )风(fēng )向(xiàng )往(wǎng ),为(wéi )什(shí )么(me )会(huì )像(xiàng )这(zhè )样(yàng )呢(ne )?回(huí )答(dá )是(shì ):近(jìn )古(gǔ )以(yǐ )来(lái )没(méi )有(yǒu )统(tǒng )一(yī )天(tiān )下(xià )的(de )帝(dì )王(wáng )已(yǐ )经(jīng )很(hěn )久(jiǔ )了(le )。周(zhōu )王(wáng )室(shì )力(lì )量(liàng )微(wēi )弱(ruò ),五(wǔ )霸(bà )相(xiàng )继(jì )死(sǐ )去(qù )以(yǐ )后(hòu ),天(tiān )子(zǐ )的(de )命(mìng )令(lìng )不(bú )能(néng )通(tōng )行(háng )天(tiān )下(xià ),因(yīn )此(cǐ )诸(zhū )侯(hóu )凭(píng )着(zhe )武(wǔ )力(lì )相(xiàng )征(zhēng )伐(fá ),强(qiáng )大(dà )的(de )侵(qīn )略(luè )弱(ruò )小(xiǎo )的(de ),人(rén )多(duō )的(de )欺(qī )凌(líng )人(rén )少(shǎo )的(de ),战(zhàn )事(shì )不(bú )止(zhǐ ),军(jūn )民(mín )疲(pí )惫(bèi )。如(rú )今(jīn )秦(qín )皇(huáng )南(nán )面(miàn )称(chēng )帝(dì )统(tǒng )治(zhì )了(le )天(tiān )下(xià ),这(zhè )就(jiù )是(shì )在(zài )上(shàng )有(yǒu )了(le )天(tiān )子(zǐ )啊(ā )。这(zhè )样(yàng )一(yī )来(lái ),那(nà )些(xiē )可(kě )怜(lián )的(de )百(bǎi )姓(xìng )就(jiù )都(dōu )希(xī )望(wàng )能(néng )靠(kào )他(tā )安(ān )身(shēn )活(huó )命(mìng ),没(méi )有(yǒu )谁(shuí )不(bú )诚(chéng )心(xīn )景(jǐng )仰(yǎng )皇(huáng )上(shàng ),在(zài )这(zhè )个(gè )时(shí )候(hòu ),应(yīng )该(gāi )保(bǎo )住(zhù )威(wēi )权(quán ),稳(wěn )定(dìng )功(gōng )业(yè ),是(shì )安(ān )定(dìng ),是(shì )危(wēi )败(bài ),关(guān )键(jiàn )就(jiù )在(zài )于(yú )此(cǐ )了(le )。

秦(qín )王(wáng )怀(huái )着(zhe )贪(tān )婪(lán )卑(bēi )鄙(bǐ )之(zhī )心(xīn ),只(zhī )想(xiǎng )施(shī )展(zhǎn )他(tā )个(gè )人(rén )的(de )智(zhì )慧(huì ),不(bú )信(xìn )任(rèn )功(gōng )臣(chén ),不(bú )亲(qīn )近(jìn )士(shì )民(mín ),抛(pāo )弃(qì )仁(rén )政(zhèng )王(wáng )道(dào ),树(shù )立(lì )个(gè )人(rén )权(quán )威(wēi ),禁(jìn )除(chú )诗(shī )书(shū )古(gǔ )籍(jí ),实(shí )行(háng )严(yán )刑(xíng )酷(kù )法(fǎ ),把(bǎ )诡(guǐ )诈(zhà )权(quán )势(shì )放(fàng )在(zài )前(qián )头(tóu ),把(bǎ )仁(rén )德(dé )信(xìn )义(yì )丢(diū )在(zài )后(hòu )头(tóu ),把(bǎ )残(cán )暴(bào )苛(kē )虐(nuè )作(zuò )为(wéi )治(zhì )理(lǐ )天(tiān )下(xià )的(de )前(qián )提(tí )。实(shí )行(háng )兼(jiān )并(bìng ),要(yào )重(zhòng )视(shì )诡(guǐ )诈(zhà )和(hé )实(shí )力(lì );安(ān )定(dìng )国(guó )家(jiā ),要(yào )重(zhòng )视(shì )顺(shùn )时(shí )权(quán )变(biàn ):这(zhè )就(jiù )是(shì )说(shuō )夺(duó )天(tiān )下(xià )和(hé )保(bǎo )天(tiān )下(xià )不(bú )能(néng )用(yòng )同(tóng )样(yàng )的(de )方(fāng )法(fǎ )。秦(qín )经(jīng )历(lì )了(le )战(zhàn )国(guó )到(dào )统(tǒng )一(yī )天(tiān )下(xià ),它(tā )的(de )路(lù )线(xiàn )没(méi )有(yǒu )改(gǎi ),他(tā )的(de )政(zhèng )令(lìng )没(méi )有(yǒu )变(biàn ),这(zhè )是(shì )它(tā )夺(duó )天(tiān )下(xià )和(hé )保(bǎo )天(tiān )下(xià )所(suǒ )用(yòng )的(de )方(fāng )法(fǎ )没(méi )有(yǒu )不(bú )同(tóng )。秦(qín )王(wáng )孤(gū )身(shēn )无(wú )辅(fǔ )却(què )拥(yōng )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),所(suǒ )以(yǐ )他(tā )的(de )灭(miè )亡(wáng )很(hěn )快(kuài )就(jiù )来(lái )到(dào )了(le )。假(jiǎ )使(shǐ )秦(qín )王(wáng )能(néng )够(gòu )考(kǎo )虑(lǜ )古(gǔ )代(dài )的(de )情(qíng )况(kuàng ),顺(shùn )着(zhe )商(shāng )、周(zhōu )的(de )道(dào )路(lù ),来(lái )制(zhì )定(dìng )实(shí )行(háng )自(zì )己(jǐ )的(de )政(zhèng )策(cè ),那(nà )么(me )后(hòu )代(dài )即(jí )使(shǐ )出(chū )现(xiàn )骄(jiāo )奢(shē )淫(yín )逸(yì )的(de )君(jūn )主(zhǔ ),也(yě )不(bú )会(huì )有(yǒu )倾(qīng )覆(fù )危(wēi )亡(wáng )的(de )祸(huò )患(huàn )。所(suǒ )以(yǐ )夏(xià )禹(yǔ )、商(shāng )汤(tāng )、周(zhōu )文(wén )王(wáng )和(hé )周(zhōu )武(wǔ )王(wáng )建(jiàn )立(lì )了(le )国(guó )家(jiā ),名(míng )号(hào )卓(zhuó )著(zhe ),功(gōng )业(yè )长(zhǎng )久(jiǔ )。

当(dāng )今(jīn )秦(qín )二(èr )世(shì )登(dēng )上(shàng )王(wáng )位(wèi ),普(pǔ )天(tiān )之(zhī )下(xià )没(méi )有(yǒu )人(rén )不(bú )伸(shēn )长(zhǎng )脖(bó )子(zǐ )盼(pàn )着(zhe )看(kàn )一(yī )看(kàn )他(tā )的(de )政(zhèng )策(cè )。受(shòu )冻(dòng )的(de )人(rén )穿(chuān )上(shàng )粗(cū )布(bù )短(duǎn )袄(ǎo )就(jiù )觉(jiào )得(dé )很(hěn )好(hǎo ),挨(āi )饿(è )的(de )人(rén )吃(chī )上(shàng )糟(zāo )糠(kāng )也(yě )觉(jiào )得(dé )香(xiāng )甜(tián )。天(tiān )下(xià )苦(kǔ )苦(kǔ )哀(āi )叫(jiào )的(de )百(bǎi )姓(xìng ),正(zhèng )是(shì )新(xīn )皇(huáng )帝(dì )执(zhí )政(zhèng )才(cái )能(néng )的(de )表(biǎo )现(xiàn )。这(zhè )就(jiù )是(shì )说(shuō )劳(láo )苦(kǔ )人(rén )民(mín )容(róng )易(yì )接(jiē )受(shòu )仁(rén )政(zhèng )。如(rú )果(guǒ )二(èr )世(shì )有(yǒu )一(yī )般(bān )君(jūn )主(zhǔ )的(de )德(dé )行(háng ),任(rèn )用(yòng )忠(zhōng )贞(zhēn )贤(xián )能(néng )的(de )人(rén ),君(jūn )臣(chén )一(yī )心(xīn ),为(wéi )天(tiān )下(xià )的(de )苦(kǔ )难(nán )而(ér )忧(yōu )心(xīn ),丧(sàng )服(fú )期(qī )间(jiān )就(jiù )改(gǎi )正(zhèng )先(xiān )帝(dì )的(de )过(guò )失(shī ),割(gē )地(dì )分(fèn )民(mín ),封(fēng )赏(shǎng )功(gōng )臣(chén )的(de )后(hòu )代(dài ),封(fēng )国(guó )立(lì )君(jūn ),对(duì )天(tiān )下(xià )的(de )贤(xián )士(shì )以(yǐ )礼(lǐ )相(xiàng )待(dài ),把(bǎ )牢(láo )狱(yù )里(lǐ )的(de )犯(fàn )人(rén )放(fàng )出(chū )来(lái ),免(miǎn )去(qù )刑(xíng )戮(lù ),废(fèi )除(chú )没(méi )收(shōu )犯(fàn )罪(zuì )者(zhě )妻(qī )子(zǐ )儿(ér )女(nǚ )为(wéi )官(guān )家(jiā )奴(nú )婢(bì )之(zhī )类(lèi )的(de )杂(zá )乱(luàn )刑(xíng )罚(fá ),让(ràng )被(bèi )判(pàn )刑(xíng )的(de )人(rén )各(gè )自(zì )返(fǎn )回(huí )家(jiā )乡(xiāng )。打(dǎ )开(kāi )仓(cāng )库(kù ),散(sàn )发(fā )钱(qián )财(cái ),以(yǐ )赈(zhèn )济(jì )孤(gū )独(dú )穷(qióng )困(kùn )的(de )士(shì )人(rén );减(jiǎn )轻(qīng )赋(fù )税(shuì ),减(jiǎn )少(shǎo )劳(láo )役(yì ),帮(bāng )助(zhù )百(bǎi )姓(xìng )解(jiě )除(chú )急(jí )困(kùn );简(jiǎn )化(huà )法(fǎ )律(lǜ ),减(jiǎn )少(shǎo )刑(xíng )罚(fá ),给(gěi )犯(fàn )罪(zuì )人(rén )以(yǐ )把(bǎ )握(wò )以(yǐ )后(hòu )的(de )机(jī )会(huì ),使(shǐ )天(tiān )下(xià )的(de )人(rén )都(dōu )能(néng )自(zì )新(xīn ),改(gǎi )变(biàn )节(jiē )操(cāo ),修(xiū )养(yǎng )品(pǐn )行(háng ),各(gè )自(zì )谨(jǐn )慎(shèn )对(duì )待(dài )自(zì )身(shēn );满(mǎn )足(zú )万(wàn )民(mín )的(de )愿(yuàn )望(wàng ),以(yǐ )威(wēi )信(xìn )仁(rén )德(dé )对(duì )待(dài )天(tiān )下(xià )人(rén ),天(tiān )下(xià )人(rén )就(jiù )归(guī )附(fù )了(le )。如(rú )果(guǒ )天(tiān )下(xià )到(dào )处(chù )都(dōu )欢(huān )欢(huān )喜(xǐ )喜(xǐ )安(ān )居(jū )乐(lè )业(yè ),唯(wéi )恐(kǒng )发(fā )生(shēng )变(biàn )乱(luàn ),那(nà )么(me )即(jí )使(shǐ )有(yǒu )奸(jiān )诈(zhà )不(bú )轨(guǐ )的(de )人(rén ),而(ér )民(mín )众(zhòng )没(méi )有(yǒu )背(bèi )叛(pàn )主(zhǔ )上(shàng )之(zhī )心(xīn ),图(tú )谋(móu )不(bú )轨(guǐ )的(de )臣(chén )子(zǐ )也(yě )就(jiù )无(wú )法(fǎ )掩(yǎn )饰(shì )他(tā )的(de )奸(jiān )诈(zhà ),暴(bào )乱(luàn )的(de )阴(yīn )谋(móu )就(jiù )可(kě )以(yǐ )被(bèi )阻(zǔ )止(zhǐ )了(le )。

二(èr )世(shì )不(bú )实(shí )行(háng )这(zhè )种(zhǒng )办(bàn )法(fǎ ),破(pò )坏(huài )宗(zōng )庙(miào ),残(cán )害(hài )百(bǎi )姓(xìng ),比(bǐ )始(shǐ )皇(huáng )更(gèng )加(jiā )暴(bào )虐(nuè )无(wú )道(dào ),重(zhòng )新(xīn )修(xiū )建(jiàn )阿(ā )房(fáng )宫(gōng ),使(shǐ )刑(xíng )罚(fá )更(gèng )加(jiā )繁(fán )多(duō ),杀(shā )戮(lù )更(gèng )加(jiā )严(yán )酷(kù ),官(guān )吏(lì )办(bàn )事(shì )苛(kē )刻(kè )狠(hěn )毒(dú ),赏(shǎng )罚(fá )不(bú )得(dé )当(dāng ),赋(fù )税(shuì )搜(sōu )刮(guā )没(méi )有(yǒu )限(xiàn )度(dù ),国(guó )家(jiā )的(de )事(shì )务(wù )太(tài )多(duō ),官(guān )吏(lì )们(men )都(dōu )治(zhì )理(lǐ )不(bú )过(guò )来(lái );百(bǎi )姓(xìng )穷(qióng )困(kùn )已(yǐ )极(jí ),而(ér )君(jūn )主(zhǔ )却(què )不(bú )加(jiā )收(shōu )容(róng )救(jiù )济(jì )。于(yú )是(shì )奸(jiān )险(xiǎn )欺(qī )诈(zhà )之(zhī )事(shì )纷(fēn )起(qǐ ),上(shàng )下(xià )互(hù )相(xiàng )欺(qī )骗(piàn ),蒙(méng )受(shòu )罪(zuì )罚(fá )的(de )人(rén )很(hěn )多(duō ),道(dào )路(lù )上(shàng )遭(zāo )到(dào )刑(xíng )戮(lù )的(de )人(rén )前(qián )后(hòu )相(xiàng )望(wàng ),连(lián )绵(mián )不(bú )断(duàn ),天(tiān )下(xià )的(de )人(rén )都(dōu )陷(xiàn )入(rù )了(le )苦(kǔ )难(nán )。从(cóng )君(jūn )卿(qīng )以(yǐ )下(xià )直(zhí )到(dào )平(píng )民(mín )百(bǎi )姓(xìng ),人(rén )人(rén )心(xīn )中(zhōng )自(zì )危(wēi ),身(shēn )处(chù )穷(qióng )苦(kǔ )之(zhī )境(jìng ),到(dào )处(chù )都(dōu )不(bú )得(dé )安(ān )静(jìng ),所(suǒ )以(yǐ )容(róng )易(yì )动(dòng )乱(luàn )。因(yīn )此(cǐ )陈(chén )涉(shè )不(bú )凭(píng )商(shāng )汤(tāng )、周(zhōu )武(wǔ )王(wáng )那(nà )样(yàng )的(de )贤(xián )能(néng ),不(bú )借(jiè )公(gōng )侯(hóu )那(nà )样(yàng )的(de )尊(zūn )贵(guì ),在(zài )大(dà )泽(zé )乡(xiāng )振(zhèn )臂(bì )一(yī )呼(hū )而(ér )天(tiān )下(xià )响(xiǎng )应(yīng ),其(qí )原(yuán )因(yīn )就(jiù )在(zài )于(yú )人(rén )民(mín )正(zhèng )处(chù )于(yú )危(wēi )难(nán )之(zhī )中(zhōng )。

所(suǒ )以(yǐ )古(gǔ )代(dài )圣(shèng )王(wáng )能(néng )洞(dòng )察(chá )开(kāi )端(duān )与(yǔ )结(jié )局(jú )的(de )变(biàn )化(huà ),知(zhī )道(dào )生(shēng )存(cún )与(yǔ )灭(miè )亡(wáng )的(de )关(guān )键(jiàn ),因(yīn )此(cǐ )统(tǒng )治(zhì )人(rén )民(mín )的(de )方(fāng )法(fǎ ),就(jiù )是(shì )要(yào )专(zhuān )心(xīn )致(zhì )力(lì )于(yú )使(shǐ )他(tā )们(men )安(ān )定(dìng )罢(bà )了(le )。这(zhè )样(yàng ),天(tiān )下(xià )即(jí )使(shǐ )出(chū )现(xiàn )叛(pàn )逆(nì )的(de )臣(chén )子(zǐ ),也(yě )必(bì )然(rán )没(méi )有(yǒu )人(rén )响(xiǎng )应(yīng ),得(dé )不(bú )到(dào )帮(bāng )助(zhù )力(lì )量(liàng )了(le )。所(suǒ )谓(wèi )“处(chù )于(yú )安(ān )定(dìng )状(zhuàng )态(tài )的(de )人(rén )民(mín )可(kě )以(yǐ )共(gòng )同(tóng )行(háng )仁(rén )义(yì ),处(chù )于(yú )危(wēi )难(nán )之(zhī )中(zhōng )的(de )人(rén )民(mín )容(róng )易(yì )一(yī )起(qǐ )做(zuò )坏(huài )事(shì )”,就(jiù )是(shì )说(shuō )的(de )这(zhè )种(zhǒng )情(qíng )况(kuàng )。尊(zūn )贵(guì )到(dào )做(zuò )了(le )天(tiān )子(zǐ ),富(fù )足(zú )到(dào )拥(yōng )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),而(ér )自(zì )身(shēn )却(què )不(bú )能(néng )免(miǎn )于(yú )被(bèi )杀(shā )戮(lù ),就(jiù )是(shì )由(yóu )于(yú )挽(wǎn )救(jiù )倾(qīng )覆(fù )局(jú )势(shì )的(de )方(fāng )法(fǎ )错(cuò )了(le )。这(zhè )就(jiù )是(shì )二(èr )世(shì )的(de )错(cuò )误(wù )。

阅读:25425

打赏捐助〔Donate〕>>>

《白话译文》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库