答佞篇【登录】

《论衡》 > 卷十一 > 《答佞篇》 > 拼音版

或(huò )问(wèn )曰(yuē ):“贤(xián )者(zhě )行(háng )道(dào ),得(dé )尊(zūn )官(guān )厚(hòu )禄(lù );矣(yǐ )何(hé )心(xīn )为(wéi )佞(nìng ),以(yǐ )取(qǔ )富(fù )贵(guì )?”曰(yuē ):佞(nìng )人(rén )知(zhī )行(háng )道(dào )可(kě )以(yǐ )得(dé )富(fù )贵(guì ),必(bì )以(yǐ )佞(nìng )取(qǔ )爵(jué )禄(lù )者(zhě ),不(bú )能(néng )禁(jìn )欲(yù )也(yě );知(zhī )力(lì )耕(gēng )可(kě )以(yǐ )得(dé )谷(gǔ ),勉(miǎn )贸(mào )可(kě )以(yǐ )得(dé )货(huò ),然(rán )而(ér )必(bì )盗(dào )窃(qiè ),情(qíng )欲(yù )不(bú )能(néng )禁(jìn )者(zhě )也(yě )。以(yǐ )礼(lǐ )进(jìn )退(tuì )也(yě ),人(rén )莫(mò )之(zhī )贵(guì ),然(rán )而(ér )违(wéi )礼(lǐ )者(zhě )众(zhòng ),尊(zūn )义(yì )者(zhě )希(xī ),心(xīn )情(qíng )贪(tān )欲(yù ),志(zhì )虑(lǜ )乱(luàn )溺(nì )也(yě )。夫(fū )佞(nìng )与(yǔ )贤(xián )者(zhě )同(tóng )材(cái ),佞(nìng )以(yǐ )情(qíng )自(zì )败(bài );偷(tōu )盗(dào )与(yǔ )田(tián )商(shāng )同(tóng )知(zhī ),偷(tōu )盗(dào )以(yǐ )欲(yù )自(zì )劾(hé )也(yě )。

问(wèn )曰(yuē ):“佞(nìng )与(yǔ )贤(xián )者(zhě )同(tóng )材(cái ),材(cái )行(háng )宜(yí )钧(jūn ),而(ér )佞(nìng )人(rén )曷(hé )为(wéi )独(dú )以(yǐ )情(qíng )自(zì )败(bài )?”曰(yuē ):富(fù )贵(guì )皆(jiē )人(rén )所(suǒ )欲(yù )也(yě ),虽(suī )有(yǒu )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )行(háng ),犹(yóu )有(yǒu )饥(jī )渴(kě )之(zhī )情(qíng )。君(jūn )子(zǐ )则(zé )以(yǐ )礼(lǐ )防(fáng )情(qíng ),以(yǐ )义(yì )割(gē )欲(yù ),故(gù )得(dé )循(xún )道(dào ),循(xún )道(dào )则(zé )无(wú )祸(huò );小(xiǎo )人(rén )纵(zòng )贪(tān )利(lì )之(zhī )欲(yù ),逾(yú )礼(lǐ )犯(fàn )义(yì ),故(gù )进(jìn )得(dé )苟(gǒu )佞(nìng ),苟(gǒu )佞(nìng )则(zé )有(yǒu )罪(zuì )。夫(fū )贤(xián )者(zhě ),君(jūn )子(zǐ )也(yě );佞(nìng )人(rén ),小(xiǎo )人(rén )也(yě )。君(jūn )子(zǐ )与(yǔ )小(xiǎo )人(rén )本(běn )殊(shū )操(cāo )异(yì )行(háng ),取(qǔ )舍(shě )不(bú )同(tóng )。

问(wèn )曰(yuē ):“佞(nìng )与(yǔ )谗(chán )者(zhě )同(tóng )道(dào )乎(hū )?有(yǒu )以(yǐ )异(yì )乎(hū )?”曰(yuē ):谗(chán )与(yǔ )佞(nìng ),俱(jù )小(xiǎo )人(rén )也(yě ),同(tóng )道(dào )异(yì )材(cái ),俱(jù )以(yǐ )嫉(jí )妒(dù )为(wéi )性(xìng ),而(ér )施(shī )行(háng )发(fā )动(dòng )之(zhī )异(yì )。谗(chán )以(yǐ )口(kǒu )害(hài )人(rén ),佞(nìng )以(yǐ )事(shì )危(wēi )人(rén );谗(chán )人(rén )以(yǐ )直(zhí )道(dào )不(bú )违(wéi ),佞(nìng )人(rén )依(yī )违(wéi )匿(nì )端(duān );谗(chán )人(rén )无(wú )诈(zhà )虑(lǜ ),佞(nìng )人(rén )有(yǒu )术(shù )数(shù )。故(gù )人(rén )君(jūn )皆(jiē )能(néng )远(yuǎn )谗(chán )亲(qīn )仁(rén ),莫(mò )能(néng )知(zhī )贤(xián )别(bié )佞(nìng )。难(nán )曰(yuē ):“人(rén )君(jūn )皆(jiē )能(néng )远(yuǎn )谗(chán )亲(qīn )仁(rén ),而(ér )莫(mò )能(néng )知(zhī )贤(xián )别(bié )佞(nìng ),然(rán )则(zé )佞(nìng )人(rén )意(yì )不(bú )可(kě )知(zhī )乎(hū )?”曰(yuē ):佞(nìng )可(kě )知(zhī ),人(rén )君(jūn )不(bú )能(néng )知(zhī )。庸(yōng )庸(yōng )之(zhī )君(jūn ),不(bú )能(néng )知(zhī )贤(xián ),不(bú )能(néng )知(zhī )贤(xián ),不(bú )能(néng )知(zhī )佞(nìng )。唯(wéi )圣(shèng )贤(xián )之(zhī )人(rén ),以(yǐ )九(jiǔ )德(dé )检(jiǎn )其(qí )行(háng ),以(yǐ )事(shì )效(xiào )考(kǎo )其(qí )言(yán )。行(háng )不(bú )合(hé )於(yú )九(jiǔ )德(dé ),言(yán )不(bú )验(yàn )於(yú )事(shì )效(xiào ),人(rén )非(fēi )贤(xián )则(zé )佞(nìng )矣(yǐ )。夫(fū )知(zhī )佞(nìng )以(yǐ )知(zhī )贤(xián ),知(zhī )贤(xián )以(yǐ )知(zhī )佞(nìng ),知(zhī )贤(xián )则(zé )贤(xián )智(zhì )自(zì )觉(jiào ),知(zhī )贤(xián )则(zé )奸(jiān )佞(nìng )自(zì )得(dé )。贤(xián )佞(nìng )异(yì )行(háng ),考(kǎo )之(zhī )一(yī )验(yàn );情(qíng )心(xīn )不(bú )同(tóng ),观(guān )之(zhī )一(yī )实(shí )。

问(wèn )曰(yuē ):“九(jiǔ )德(dé )之(zhī )法(fǎ ),张(zhāng )设(shè )久(jiǔ )矣(yǐ ),观(guān )读(dú )之(zhī )者(zhě ),莫(mò )不(bú )晓(xiǎo )见(jiàn ),斗(dòu )斛(hú )之(zhī )量(liàng )多(duō )少(shǎo ),权(quán )衡(héng )之(zhī )县(xiàn )轻(qīng )重(zhòng )也(yě )。然(rán )而(ér )居(jū )国(guó )有(yǒu )土(tǔ )之(zhī )君(jūn ),曷(hé )为(wéi )常(cháng )有(yǒu )邪(xié )佞(nìng )之(zhī )臣(chén )与(yǔ )常(cháng )有(yǒu )欺(qī )惑(huò )之(zhī )患(huàn )?”〔曰(yuē )〕:无(wú )患(huàn )斗(dòu )斛(hú )过(guò ),所(suǒ )量(liàng )非(fēi )其(qí )谷(gǔ );不(bú )患(huàn )无(wú )铨(quán )衡(héng ),所(suǒ )铨(quán )非(fēi )其(qí )物(wù )故(gù )也(yě )。在(zài )人(rén )君(jūn )位(wèi )者(zhě ),皆(jiē )知(zhī )九(jiǔ )德(dé )之(zhī )可(kě )以(yǐ )检(jiǎn )行(háng ),事(shì )效(xiào )可(kě )以(yǐ )知(zhī )情(qíng ),然(rán )而(ér )惑(huò )乱(luàn )不(bú )能(néng )见(jiàn )者(zhě ),则(zé )明(míng )不(bú )察(chá )之(zhī )故(gù )也(yě )。人(rén )有(yǒu )不(bú )能(néng )行(háng ),行(háng )无(wú )不(bú )可(kě )检(jiǎn );人(rén )有(yǒu )不(bú )能(néng )考(kǎo ),情(qíng )无(wú )不(bú )可(kě )知(zhī )。

问(wèn )曰(yuē ):“行(háng )不(bú )合(hé )於(yú )九(jiǔ )德(dé ),效(xiào )不(bú )检(jiǎn )於(yú )考(kǎo )功(gōng ),进(jìn )近(jìn )非(fēi )贤(xián ),非(fēi )贤(xián )则(zé )佞(nìng )。夫(fū )庸(yōng )庸(yōng )之(zhī )材(cái ),无(wú )高(gāo )之(zhī )知(zhī )不(bú )能(néng )及(jí )贤(xián )。贤(xián )功(gōng )不(bú )效(xiào ),贤(xián )行(háng )不(bú )应(yīng ),可(kě )谓(wèi )佞(nìng )乎(hū )?”曰(yuē ):材(cái )有(yǒu )不(bú )相(xiàng )及(jí ),行(háng )有(yǒu )不(bú )相(xiàng )追(zhuī ),功(gōng )有(yǒu )不(bú )相(xiàng )袭(xí )。若(ruò )知(zhī )无(wú )相(xiàng )袭(xí ),人(rén )材(cái )相(xiàng )什(shí )百(bǎi ),取(qǔ )舍(shě )宜(yí )同(tóng )。贤(xián )佞(nìng )殊(shū )行(háng ),是(shì )是(shì )非(fēi )非(fēi )。实(shí )名(míng )俱(jù )立(lì ),而(ér )效(xiào )有(yǒu )成(chéng )败(bài ),是(shì )非(fēi )之(zhī )言(yán )俱(jù )当(dāng ),功(gōng )有(yǒu )正(zhèng )邪(xié )。言(yán )合(hé )行(háng )违(wéi ),名(míng )盛(shèng )行(háng )废(fèi )。

问(wèn )曰(yuē ):“行(háng )合(hé )九(jiǔ )德(dé )则(zé )贤(xián ),不(bú )合(hé )则(zé )佞(nìng )。世(shì )人(rén )操(cāo )行(háng )者(zhě )可(kě )尽(jìn )谓(wèi )佞(nìng )乎(hū )?”曰(yuē ):诸(zhū )非(fēi )皆(jiē )恶(è ),恶(è )中(zhōng )之(zhī )逆(nì )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )无(wú )道(dào );恶(è )中(zhōng )之(zhī )巧(qiǎo )者(zhě ),谓(wèi )之(zhī )佞(nìng )人(rén )。圣(shèng )王(wáng )刑(xíng )宪(xiàn ),佞(nìng )在(zài )恶(è )中(zhōng );圣(shèng )王(wáng )赏(shǎng )劝(quàn ),贤(xián )在(zài )善(shàn )中(zhōng )。纯(chún )洁(jié )之(zhī )贤(xián ),善(shàn )中(zhōng )殊(shū )高(gāo ),贤(xián )中(zhōng )之(zhī )圣(shèng )也(yě )。〔恶(è )〕中(zhōng )大(dà )佞(nìng ),恶(è )中(zhōng )之(zhī )雄(xióng )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):观(guān )贤(xián )由(yóu )善(shàn ),察(chá )佞(nìng )由(yóu )恶(è )。善(shàn )恶(è )定(dìng )成(chéng ),贤(xián )佞(nìng )形(xíng )矣(yǐ )。

问(wèn )曰(yuē ):“聪(cōng )明(míng )有(yǒu )蔽(bì )塞(sāi ),推(tuī )行(háng )有(yǒu )谬(miù )误(wù ),今(jīn )以(yǐ )是(shì )者(zhě )为(wéi )贤(xián ),非(fēi )者(zhě )为(wéi )佞(nìng ),殆(dài )不(bú )得(dé )贤(xián )之(zhī )实(shí )乎(hū )?”曰(yuē ):聪(cōng )明(míng )蔽(bì )塞(sāi ),推(tuī )行(háng )谬(miù )误(wù ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )歉(qiàn )也(yě )。故(gù )曰(yuē ):刑(xíng )故(gù )无(wú )小(xiǎo ),宥(yòu )过(guò )无(wú )大(dà )。圣(shèng )君(jūn )原(yuán )心(xīn )省(shěng )意(yì ),故(gù )诛(zhū )故(gù )贳(shì )误(wù )。故(gù )贼(zéi )加(jiā )增(zēng ),过(guò )误(wù )减(jiǎn )损(sǔn ),一(yī )狱(yù )吏(lì )所(suǒ )能(néng )定(dìng )也(yě ),贤(xián )者(zhě )见(jiàn )之(zhī )不(bú )疑(yí )矣(yǐ )。

问(wèn )曰(yuē ):“言(yán )行(háng )无(wú )功(gōng )效(xiào ),可(kě )谓(wèi )佞(nìng )乎(hū )?”〔曰(yuē )〕:苏(sū )秦(qín )约(yuē )六(liù )国(guó )为(wéi )从(cóng ),强(qiáng )秦(qín )不(bú )敢(gǎn )窥(kuī )兵(bīng )於(yú )关(guān )外(wài )。张(zhāng )仪(yí )为(wéi )横(héng ),六(liù )国(guó )不(bú )敢(gǎn )同(tóng )攻(gōng )於(yú )关(guān )内(nèi )。六(liù )国(guó )约(yuē )从(cóng ),则(zé )秦(qín )畏(wèi )而(ér )六(liù )国(guó )强(qiáng );三(sān )秦(qín )称(chēng )横(héng ),则(zé )秦(qín )强(qiáng )而(ér )天(tiān )下(xià )弱(ruò )。功(gōng )著(zhe )效(xiào )明(míng ),载(zǎi )纪(jì )竹(zhú )帛(bó ),虽(suī )贤(xián )何(hé )以(yǐ )加(jiā )之(zhī )?太(tài )史(shǐ )公(gōng )叙(xù )言(yán )众(zhòng )贤(xián ),仪(yí )、秦(qín )有(yǒu )篇(piān ),无(wú )嫉(jí )恶(è )之(zhī )文(wén ),功(gōng )钧(jūn )名(míng )敌(dí ),不(bú )异(yì )於(yú )贤(xián )。夫(fū )功(gōng )之(zhī )不(bú )可(kě )以(yǐ )效(xiào )贤(xián ),犹(yóu )名(míng )之(zhī )不(bú )可(kě )实(shí )也(yě )。仪(yí )、秦(qín ),排(pái )难(nán )之(zhī )人(rén )也(yě ),处(chù )扰(rǎo )攘(rǎng )之(zhī )世(shì ),行(háng )揣(chuāi )摩(mó )之(zhī )术(shù )。当(dāng )此(cǐ )之(zhī )时(shí ),稷(jì )、契(qì )不(bú )能(néng )与(yǔ )之(zhī )争(zhēng )计(jì ),禹(yǔ )、睾(gāo )陶(táo )不(bú )能(néng )与(yǔ )之(zhī )比(bǐ )效(xiào )。若(ruò )夫(fū )阴(yīn )阳(yáng )调(diào )和(hé ),风(fēng )雨(yǔ )时(shí )适(shì ),五(wǔ )谷(gǔ )丰(fēng )熟(shú ),盗(dào )贼(zéi )衰(shuāi )息(xī ),人(rén )举(jǔ )廉(lián )让(ràng ),家(jiā )行(háng )道(dào )德(dé )之(zhī )功(gōng ),命(mìng )禄(lù )贵(guì )美(měi ),术(shù )数(shù )所(suǒ )致(zhì ),非(fēi )道(dào )德(dé )之(zhī )所(suǒ )成(chéng )也(yě )。太(tài )史(shǐ )公(gōng )记(jì )功(gōng ),故(gù )高(gāo )来(lái )祀(sì ),记(jì )录(lù )成(chéng )则(zé )著(zhe )效(xiào )明(míng )验(yàn ),揽(lǎn )载(zǎi )高(gāo )卓(zhuó ),以(yǐ )仪(yí )、秦(qín )功(gōng )美(měi ),故(gù )列(liè )其(qí )状(zhuàng )。由(yóu )此(cǐ )言(yán )之(zhī ),佞(nìng )人(rén )亦(yì )能(néng )以(yǐ )权(quán )说(shuō )立(lì )功(gōng )为(wéi )效(xiào )。无(wú )效(xiào ),未(wèi )可(kě )为(wéi )佞(nìng )也(yě )。难(nán )曰(yuē ):“恶(è )中(zhōng )立(lì )功(gōng )者(zhě )谓(wèi )之(zhī )佞(nìng )。能(néng )为(wéi )功(gōng )者(zhě ),材(cái )高(gāo )知(zhī )明(míng )。思(sī )虑(lǜ )远(yuǎn )者(zhě ),必(bì )傍(bàng )义(yì )依(yī )仁(rén ),乱(luàn )於(yú )大(dà )贤(xián )。故(gù )《觉(jiào )佞(nìng )》之(zhī )篇(piān )曰(yuē ):‘人(rén )主(zhǔ )好(hǎo )辨(biàn ),佞(nìng )人(rén )言(yán )利(lì );人(rén )主(zhǔ )好(hǎo )文(wén ),佞(nìng )人(rén )辞(cí )丽(lì )。’心(xīn )合(hé )意(yì )同(tóng ),偶(ǒu )当(dāng )人(rén )主(zhǔ ),说(shuō )而(ér )不(bú )见(jiàn )其(qí )非(fēi ),何(hé )以(yǐ )知(zhī )其(qí )伪(wěi )而(ér )伺(sì )其(qí )奸(jiān )乎(hū )?”曰(yuē ):是(shì )谓(wèi )庸(yōng )庸(yōng )之(zhī )君(jūn )也(yě ),材(cái )下(xià )知(zhī )昬(hūn ),蔽(bì )惑(huò )不(bú )见(jiàn )。〔若(ruò )〕〔大(dà )〕贤(xián )之(zhī )君(jūn ),察(chá )之(zhī )审(shěn )明(míng ),若(ruò )视(shì )俎(zǔ )上(shàng )脯(pú ),指(zhǐ )掌(zhǎng )中(zhōng )之(zhī )理(lǐ ),数(shù )局(jú )上(shàng )之(zhī )棋(qí ),摘(zhāi )辕(yuán )中(zhōng )之(zhī )马(mǎ )。鱼(yú )鳖(biē )匿(nì )渊(yuān ),捕(bǔ )渔(yú )者(zhě )知(zhī )其(qí )源(yuán );禽(qín )兽(shòu )藏(cáng )山(shān ),畋(tián )猎(liè )者(zhě )见(jiàn )其(qí )脉(mò )。佞(nìng )人(rén )异(yì )行(háng )於(yú )世(shì ),世(shì )不(bú )能(néng )见(jiàn ),庸(yōng )庸(yōng )之(zhī )主(zhǔ ),无(wú )高(gāo )材(cái )之(zhī )人(rén )也(yě )。难(nán )曰(yuē ):“人(rén )君(jūn )好(hǎo )辨(biàn ),佞(nìng )人(rén )言(yán )利(lì );人(rén )主(zhǔ )好(hǎo )文(wén ),佞(nìng )人(rén )辞(cí )丽(lì )。言(yán )操(cāo )合(hé )同(tóng ),何(hé )以(yǐ )觉(jiào )之(zhī )?”曰(yuē ):《文(wén )王(wáng )官(guān )人(rén )法(fǎ )》曰(yuē ):推(tuī )其(qí )往(wǎng )行(háng ),以(yǐ )揆(kuí )其(qí )来(lái )言(yán ),听(tīng )其(qí )来(lái )言(yán ),以(yǐ )省(shěng )其(qí )往(wǎng )行(háng ),观(guān )其(qí )阳(yáng )以(yǐ )考(kǎo )其(qí )阴(yīn ),察(chá )其(qí )内(nèi )以(yǐ )揆(kuí )其(qí )外(wài )。是(shì )故(gù )诈(zhà )善(shàn )设(shè )节(jiē )者(zhě )可(kě )知(zhī ),饰(shì )伪(wěi )无(wú )情(qíng )者(zhě )可(kě )辨(biàn ),质(zhì )诚(chéng )居(jū )善(shàn )者(zhě )可(kě )得(dé ),含(hán )忠(zhōng )守(shǒu )节(jiē )者(zhě )可(kě )见(jiàn )也(yě )。人(rén )之(zhī )旧(jiù )性(xìng )不(bú )辨(biàn ),人(rén )君(jūn )好(hǎo )辨(biàn ),佞(nìng )人(rén )学(xué )求(qiú )合(hé )於(yú )上(shàng )也(yě )。人(rén )之(zhī )故(gù )能(néng )不(bú )文(wén ),人(rén )君(jūn )好(hǎo )文(wén ),佞(nìng )人(rén )意(yì )欲(yù )称(chēng )上(shàng )。上(shàng )奢(shē ),己(jǐ )丽(lì )服(fú );上(shàng )俭(jiǎn ),己(jǐ )不(bú )饬(chì )。今(jīn )操(cāo )与(yǔ )古(gǔ )殊(shū ),朝(cháo )行(háng )与(yǔ )家(jiā )别(bié )。考(kǎo )乡(xiāng )里(lǐ )之(zhī )迹(jì ),证(zhèng )朝(cháo )庭(tíng )之(zhī )行(háng ),察(chá )共(gòng )亲(qīn )之(zhī )节(jiē ),明(míng )事(shì )君(jūn )之(zhī )操(cāo ),外(wài )内(nèi )不(bú )相(xiàng )称(chēng ),名(míng )实(shí )不(bú )相(xiàng )副(fù ),际(jì )会(huì )发(fā )见(jiàn )、奸(jiān )为(wéi )觉(jiào )露(lù )也(yě )。

问(wèn )曰(yuē ):“人(rén )操(cāo )行(háng )无(wú )恆(héng ),权(quán )时(shí )制(zhì )宜(yí )。信(xìn )者(zhě )欺(qī )人(rén ),直(zhí )者(zhě )曲(qǔ )挠(náo )。权(quán )变(biàn )所(suǒ )设(shè ),前(qián )後(hòu )异(yì )操(cāo ),事(shì )有(yǒu )所(suǒ )应(yīng ),左(zuǒ )右(yòu )异(yì )语(yǔ )。儒(rú )书(shū )所(suǒ )载(zǎi ),权(quán )变(biàn )非(fēi )一(yī )。今(jīn )以(yǐ )素(sù )故(gù )考(kǎo )之(zhī ),毋(wú )乃(nǎi )失(shī )实(shí )乎(hū )?”曰(yuē ):贤(xián )者(zhě )有(yǒu )权(quán ),佞(nìng )者(zhě )有(yǒu )权(quán )。贤(xián )者(zhě )之(zhī )有(yǒu )权(quán ),後(hòu )有(yǒu )应(yīng )。佞(nìng )人(rén )之(zhī )有(yǒu )权(quán ),亦(yì )反(fǎn )经(jīng ),後(hòu )有(yǒu )恶(è )。故(gù )贤(xián )人(rén )之(zhī )权(quán ),为(wéi )事(shì )为(wéi )国(guó );佞(nìng )人(rén )之(zhī )权(quán ),为(wéi )身(shēn )为(wéi )家(jiā )。观(guān )其(qí )所(suǒ )权(quán ),贤(xián )佞(nìng )可(kě )论(lùn )。察(chá )其(qí )发(fā )动(dòng ),邪(xié )正(zhèng )可(kě )名(míng )。

问(wèn )曰(yuē ):“佞(nìng )人(rén )好(hǎo )毁(huǐ )人(rén ),有(yǒu )诸(zhū )?”曰(yuē ):佞(nìng )人(rén )不(bú )毁(huǐ )人(rén )。如(rú )毁(huǐ )人(rén ),是(shì )谗(chán )人(rén )也(yě )。何(hé )则(zé )?佞(nìng )人(rén )求(qiú )利(lì ),故(gù )不(bú )毁(huǐ )人(rén )。苟(gǒu )利(lì )於(yú )己(jǐ ),曷(hé )为(wéi )毁(huǐ )之(zhī )?苟(gǒu )不(bú )利(lì )於(yú )〔己(jǐ )〕,毁(huǐ )之(zhī )无(wú )益(yì )。以(yǐ )计(jì )求(qiú )便(biàn ),以(yǐ )数(shù )取(qǔ )利(lì ),利(lì )则(zé )便(biàn )得(dé )。妒(dù )人(rén )共(gòng )事(shì ),然(rán )後(hòu )危(wēi )人(rén )。其(qí )危(wēi )人(rén )也(yě ),非(fēi )毁(huǐ )之(zhī );而(ér )其(qí )害(hài )人(rén )也(yě ),非(fēi )泊(bó )之(zhī )。誉(yù )而(ér )危(wēi )之(zhī ),故(gù )人(rén )不(bú )知(zhī );厚(hòu )而(ér )害(hài )之(zhī ),故(gù )人(rén )不(bú )疑(yí )。是(shì )故(gù )佞(nìng )人(rén )危(wēi )而(ér )不(bú )怨(yuàn );害(hài )人(rén ),之(zhī )败(bài )而(ér )不(bú )仇(chóu ),隐(yǐn )情(qíng )匿(nì )意(yì )为(wéi )之(zhī )功(gōng )也(yě )。如(rú )毁(huǐ )人(rén ),人(rén )亦(yì )毁(huǐ )之(zhī ),众(zhòng )不(bú )亲(qīn ),士(shì )不(bú )附(fù )也(yě ),安(ān )能(néng )得(dé )容(róng )世(shì )取(qǔ )利(lì )於(yú )上(shàng )?

问(wèn )曰(yuē ):“佞(nìng )人(rén )不(bú )毁(huǐ )人(rén )於(yú )世(shì )间(jiān ),毁(huǐ )人(rén )於(yú )将(jiāng )前(qián )乎(hū )?”曰(yuē ):佞(nìng )人(rén )以(yǐ )人(rén )欺(qī )将(jiāng ),不(bú )毁(huǐ )人(rén )於(yú )将(jiāng )。“然(rán )则(zé )佞(nìng )人(rén )奈(nài )何(hé )?”曰(yuē ):佞(nìng )人(rén )毁(huǐ )人(rén ),誉(yù )之(zhī );危(wēi )人(rén ),安(ān )之(zhī )。“毁(huǐ )危(wēi )奈(nài )何(hé )?”假(jiǎ )令(lìng )甲(jiǎ )有(yǒu )高(gāo )行(háng )奇(qí )知(zhī ),名(míng )声(shēng )显(xiǎn )闻(wén ),将(jiāng )恐(kǒng )人(rén )君(jūn )召(zhào )问(wèn ),扶(fú )而(ér )胜(shèng )己(jǐ ),欲(yù )故(gù )废(fèi )不(bú )言(yán ),常(cháng )腾(téng )誉(yù )之(zhī )。荐(jiàn )之(zhī )者(zhě )众(zhòng ),将(jiāng )议(yì )欲(yù )用(yòng ),问(wèn )人(rén ),人(rén )必(bì )不(bú )对(duì )曰(yuē ):“甲(jiǎ )贤(xián )而(ér )宜(yí )召(zhào )也(yě )。何(hé )则(zé )?甲(jiǎ )意(yì )不(bú )欲(yù )留(liú )县(xiàn ),前(qián )闻(wén )其(qí )语(yǔ )矣(yǐ ),声(shēng )望(wàng )欲(yù )入(rù )府(fǔ ),在(zài )郡(jùn )则(zé )望(wàng )欲(yù )入(rù )州(zhōu )。志(zhì )高(gāo )则(zé )操(cāo )与(yǔ )人(rén )异(yì ),望(wàng )远(yuǎn )则(zé )意(yì )不(bú )顾(gù )近(jìn )。屈(qū )而(ér )用(yòng )之(zhī ),其(qí )心(xīn )不(bú )满(mǎn ),不(bú )则(zé )卧(wò )病(bìng )。贱(jiàn )而(ér )命(mìng )之(zhī )则(zé )伤(shāng )贤(xián ),不(bú )则(zé )损(sǔn )威(wēi )。故(gù )人(rén )君(jūn )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )名(míng )损(sǔn )誉(yù )者(zhě ),好(hǎo )臣(chén )所(suǒ )常(cháng )臣(chén )也(yě )。自(zì )耐(nài )下(xià )之(zhī ),用(yòng )之(zhī )可(kě )也(yě )。自(zì )度(dù )不(bú )能(néng )下(xià )之(zhī ),用(yòng )之(zhī )不(bú )便(biàn )。夫(fū )用(yòng )之(zhī )不(bú )两(liǎng )相(xiàng )益(yì ),舍(shě )之(zhī )不(bú )两(liǎng )相(xiàng )损(sǔn )。”人(rén )君(jūn )畏(wèi )其(qí )志(zhì ),信(xìn )佞(nìng )人(rén )之(zhī )言(yán ),遂(suí )置(zhì )不(bú )用(yòng )。

问(wèn )曰(yuē ):“佞(nìng )人(rén )直(zhí )以(yǐ )高(gāo )才(cái )洪(hóng )知(zhī )考(kǎo )上(shàng )世(shì )人(rén )乎(hū )?将(jiāng )有(yǒu )师(shī )学(xué )检(jiǎn )也(yě )?”曰(yuē ):人(rén )自(zì )有(yǒu )知(zhī )以(yǐ )诈(zhà )人(rén ),及(jí )其(qí )说(shuō )人(rén )主(zhǔ ),须(xū )术(shù )以(yǐ )动(dòng )上(shàng ),犹(yóu )上(shàng )人(rén )自(zì )有(yǒu )勇(yǒng )威(wēi )人(rén ),及(jí )其(qí )战(zhàn )斗(dòu ),须(xū )兵(bīng )法(fǎ )以(yǐ )进(jìn )众(zhòng ),术(shù )则(zé )从(cóng )横(héng ),师(shī )则(zé )鬼(guǐ )谷(gǔ )也(yě )。传(chuán )曰(yuē ):“苏(sū )秦(qín )、张(zhāng )仪(yí )从(cóng )横(héng )习(xí )之(zhī )鬼(guǐ )谷(gǔ )先(xiān )生(shēng ),掘(jué )地(dì )为(wéi )坑(kēng ),曰(yuē ):‘下(xià ),说(shuō )令(lìng )我(wǒ )泣(qì )出(chū ),则(zé )耐(nài )分(fèn )人(rén )君(jūn )之(zhī )地(dì )。’苏(sū )秦(qín )下(xià ),说(shuō )鬼(guǐ )谷(gǔ )先(xiān )生(shēng )泣(qì )下(xià )沾(zhān )襟(jīn ),张(zhāng )仪(yí )不(bú )若(ruò )。苏(sū )秦(qín )相(xiàng )赵(zhào ),并(bìng )相(xiàng )六(liù )国(guó )。张(zhāng )仪(yí )贫(pín )贱(jiàn )往(wǎng )归(guī ),苏(sū )秦(qín )座(zuò )之(zhī )堂(táng )下(xià ),食(shí )以(yǐ )仆(pú )妾(qiè )之(zhī )食(shí ),数(shù )让(ràng )激(jī )怒(nù ),欲(yù )令(lìng )相(xiàng )秦(qín )。仪(yí )忿(fèn )恨(hèn ),遂(suí )西(xī )入(rù )秦(qín )。苏(sū )秦(qín )使(shǐ )人(rén )厚(hòu )送(sòng )。其(qí )後(hòu )觉(jiào )知(zhī ),曰(yuē ):此(cǐ )在(zài )其(qí )术(shù )中(zhōng ),吾(wú )不(bú )知(zhī )也(yě ),此(cǐ )吾(wú )所(suǒ )不(bú )及(jí )苏(sū )君(jūn )者(zhě )。”知(zhī )深(shēn )有(yǒu )术(shù ),权(quán )变(biàn )锋(fēng )出(chū ),故(gù )身(shēn )尊(zūn )崇(chóng )荣(róng )显(xiǎn ),为(wéi )世(shì )雄(xióng )杰(jié )。深(shēn )谋(móu )明(míng )术(shù ),深(shēn )浅(qiǎn )不(bú )能(néng )并(bìng )行(háng ),明(míng )暗(àn )不(bú )能(néng )并(bìng )知(zhī )。

问(wèn )曰(yuē ):“佞(nìng )人(rén )养(yǎng )名(míng )作(zuò )高(gāo ),有(yǒu )诸(zhū )?”曰(yuē ):佞(nìng )人(rén )食(shí )利(lì )专(zhuān )权(quán ),不(bú )养(yǎng )名(míng )作(zuò )高(gāo )。贪(tān )权(quán )据(jù )凡(fán ),则(zé )高(gāo )名(míng )自(zì )立(lì )矣(yǐ )。称(chēng )於(yú )小(xiǎo )人(rén ),不(bú )行(háng )於(yú )君(jūn )子(zǐ )。何(hé )则(zé )?利(lì )义(yì )相(xiàng )伐(fá ),正(zhèng )邪(xié )相(xiàng )反(fǎn )。义(yì )动(dòng )君(jūn )子(zǐ ),利(lì )动(dòng )小(xiǎo )人(rén )。佞(nìng )人(rén )贪(tān )利(lì )名(míng )之(zhī )显(xiǎn ),君(jūn )子(zǐ )不(bú )安(ān )。下(xià )则(zé )身(shēn )危(wēi )。举(jǔ )世(shì )为(wéi )佞(nìng )者(zhě ),皆(jiē )以(yǐ )祸(huò )众(zhòng )。不(bú )能(néng )养(yǎng )其(qí )身(shēn ),安(ān )能(néng )养(yǎng )其(qí )名(míng )?上(shàng )世(shì )列(liè )传(chuán )弃(qì )〔荣(róng )〕养(yǎng )身(shēn ),违(wéi )利(lì )赴(fù )名(míng ),竹(zhú )帛(bó )所(suǒ )载(zǎi ),伯(bó )成(chéng )子(zǐ )高(gāo )委(wěi )国(guó )而(ér )耕(gēng ),於(yú )陵(líng )子(zǐ )辞(cí )位(wèi )灌(guàn )园(yuán )。近(jìn )世(shì )兰(lán )陵(líng )王(wáng )仲(zhòng )子(zǐ )、东(dōng )〔郡(jùn )〕昔(xī )庐(lú )君(jūn )阳(yáng ),寝(qǐn )位(wèi )久(jiǔ )病(bìng ),不(bú )应(yīng )上(shàng )征(zhēng ),可(kě )谓(wèi )养(yǎng )名(míng )矣(yǐ )。夫(fū )不(bú )以(yǐ )道(dào )进(jìn ),必(bì )不(bú )以(yǐ )道(dào )出(chū )身(shēn );不(bú )以(yǐ )义(yì )止(zhǐ ),必(bì )不(bú )以(yǐ )义(yì )立(lì )名(míng )。佞(nìng )人(rén )怀(huái )贪(tān )利(lì )之(zhī )心(xīn ),轻(qīng )祸(huò )重(zhòng )身(shēn ),倾(qīng )死(sǐ )为(wéi )矣(yǐ ),何(hé )名(míng )之(zhī )养(yǎng )?义(yì )废(fèi )德(dé )坏(huài ),操(cāo )行(háng )随(suí )辱(rǔ ),何(hé )云(yún )作(zuò )高(gāo )?

问(wèn )曰(yuē ):“大(dà )佞(nìng )易(yì )知(zhī )乎(hū )?小(xiǎo )佞(nìng )易(yì )知(zhī )也(yě )?”曰(yuē ):大(dà )佞(nìng )易(yì )知(zhī ),小(xiǎo )佞(nìng )难(nán )知(zhī )。何(hé )则(zé )?大(dà )佞(nìng )材(cái )高(gāo ),其(qí )迹(jì )易(yì )察(chá );小(xiǎo )佞(nìng )知(zhī )下(xià ),其(qí )效(xiào )难(nán )省(shěng )。何(hé )以(yǐ )明(míng )之(zhī )?成(chéng )事(shì ),小(xiǎo )盗(dào )难(nán )觉(jiào ),大(dà )盗(dào )易(yì )知(zhī )也(yě )。攻(gōng )城(chéng )袭(xí )邑(yì ),剽(piāo )劫(jié )虏(lǔ )掠(luě ),发(fā )则(zé )事(shì )觉(jiào ),道(dào )路(lù )皆(jiē )知(zhī )盗(dào )也(yě )。穿(chuān )凿(záo )垣(yuán )墙(qiáng ),狸(lí )步(bù )鼠(shǔ )窃(qiè ),莫(mò )知(zhī )谓(wèi )谁(shuí )。曰(yuē ):“大(dà )佞(nìng )奸(jiān )深(shēn )惑(huò )乱(luàn )其(qí )人(rén )如(rú )大(dà )盗(dào )易(yì )知(zhī ),人(rén )君(jūn )何(hé )难(nán )?”《书(shū )》曰(yuē ):‘知(zhī )人(rén )则(zé )哲(zhé ),惟(wéi )帝(dì )难(nán )之(zhī )。’虞(yú )舜(shùn )大(dà )圣(shèng ),驩(huān )兜(dōu )大(dà )佞(nìng )。大(dà )圣(shèng )难(nán )知(zhī )大(dà )佞(nìng ),大(dà )佞(nìng )不(bú )忧(yōu )大(dà )圣(shèng )。何(hé )易(yì )之(zhī )有(yǒu )?”〔曰(yuē )〕:是(shì )谓(wèi )下(xià )知(zhī )之(zhī ),上(shàng )知(zhī )之(zhī )。上(shàng )知(zhī )之(zhī ),大(dà )难(nán )小(xiǎo )易(yì ),下(xià )知(zhī )之(zhī ),大(dà )易(yì )小(xiǎo )难(nán )。何(hé )则(zé )?佞(nìng )人(rén )材(cái )高(gāo ),论(lùn )说(shuō )丽(lì )美(měi )。因(yīn )丽(lì )美(měi )之(zhī )说(shuō ),人(rén )主(zhǔ )之(zhī )威(wēi ),人(rén )〔主(zhǔ )〕心(xīn )并(bìng )不(bú )能(néng )责(zé ),知(zhī )或(huò )不(bú )能(néng )觉(jiào )。小(xiǎo )佞(nìng )材(cái )下(xià ),对(duì )乡(xiāng )失(shī )漏(lòu ),际(jì )会(huì )不(bú )密(mì ),人(rén )君(jūn )警(jǐng )悟(wù ),得(dé )知(zhī )其(qí )故(gù )。大(dà )难(nán )小(xiǎo )易(yì )也(yě )。屋(wū )漏(lòu )在(zài )上(shàng ),知(zhī )者(zhě )在(zài )下(xià )。漏(lòu )大(dà ),下(xià )见(jiàn )之(zhī )著(zhe );漏(lòu )小(xiǎo ),下(xià )见(jiàn )之(zhī )微(wēi )。或(huò )曰(yuē ):“雍(yōng )也(yě )仁(rén )而(ér )不(bú )佞(nìng )。”孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):“焉(yān )用(yòng )佞(nìng )?御(yù )人(rén )以(yǐ )口(kǒu )给(gěi ),屡(lǚ )憎(zēng )於(yú )民(mín )。”误(wù )设(shè )计(jì )数(shù ),烦(fán )扰(rǎo )农(nóng )商(shāng ),损(sǔn )下(xià )益(yì )上(shàng ),愁(chóu )民(mín )说(shuō )主(zhǔ )。损(sǔn )上(shàng )益(yì )下(xià ),忠(zhōng )臣(chén )之(zhī )说(shuō )也(yě );损(sǔn )下(xià )益(yì )上(shàng ),佞(nìng )人(rén )之(zhī )义(yì )也(yě )。季(jì )氏(shì )富(fù )於(yú )周(zhōu )公(gōng ),而(ér )求(qiú )也(yě )为(wéi )之(zhī )聚(jù )敛(liǎn )而(ér )附(fù )益(yì )之(zhī )。小(xiǎo )子(zǐ )鸣(míng )鼓(gǔ )而(ér )攻(gōng )之(zhī )可(kě )也(yě )。聚(jù )敛(liǎn ),季(jì )氏(shì )不(bú )知(zhī )其(qí )恶(è ),不(bú )知(zhī )百(bǎi )姓(xìng )所(suǒ )共(gòng )非(fēi )也(yě )。

阅读:26007

打赏捐助〔Donate〕>>>

《答佞篇》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库