高祖本纪【登录】

《史记》 > 十二本纪 > 《高祖本纪》 > 拼音版

高(gāo )祖(zǔ ),沛(pèi )丰(fēng )邑(yì )中(zhōng )阳(yáng )里(lǐ )人(rén ),姓(xìng )刘(liú )氏(shì ),字(zì )季(jì )。父(fù )曰(yuē )太(tài )公(gōng ),母(mǔ )曰(yuē )刘(liú )媪(ǎo )。其(qí )先(xiān )刘(liú )媪(ǎo )尝(cháng )息(xī )大(dà )泽(zé )之(zhī )陂(bēi ),梦(mèng )与(yǔ )神(shén )遇(yù )。是(shì )时(shí )雷(léi )电(diàn )晦(huì )冥(míng ),太(tài )公(gōng )往(wǎng )视(shì ),则(zé )见(jiàn )蛟(jiāo )龙(lóng )於(yú )其(qí )上(shàng )。已(yǐ )而(ér )有(yǒu )身(shēn ),遂(suí )产(chǎn )高(gāo )祖(zǔ )。

高(gāo )祖(zǔ )为(wéi )人(rén ),隆(lóng )准(zhǔn )而(ér )龙(lóng )颜(yán ),美(měi )须(xū )髯(rán ),左(zuǒ )股(gǔ )有(yǒu )七(qī )十(shí )二(èr )黑(hēi )子(zǐ )。仁(rén )而(ér )爱(ài )人(rén ),喜(xǐ )施(shī ),意(yì )豁(huō )如(rú )也(yě )。常(cháng )有(yǒu )大(dà )度(dù ),不(bú )事(shì )家(jiā )人(rén )生(shēng )产(chǎn )作(zuò )业(yè )。及(jí )壮(zhuàng ),试(shì )为(wéi )吏(lì ),为(wéi )泗(sì )水(shuǐ )亭(tíng )长(zhǎng ),廷(tíng )中(zhōng )吏(lì )无(wú )所(suǒ )不(bú )狎(xiá )侮(wǔ )。好(hǎo )酒(jiǔ )及(jí )色(sè )。常(cháng )从(cóng )王(wáng )媪(ǎo )、武(wǔ )负(fù )贳(shì )酒(jiǔ ),醉(zuì )卧(wò ),武(wǔ )负(fù )、王(wáng )媪(ǎo )见(jiàn )其(qí )上(shàng )常(cháng )有(yǒu )龙(lóng ),怪(guài )之(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )每(měi )酤(gū )留(liú )饮(yǐn ),酒(jiǔ )雠(chóu )数(shù )倍(bèi )。及(jí )见(jiàn )怪(guài ),岁(suì )竟(jìng ),此(cǐ )两(liǎng )家(jiā )常(cháng )折(shé )券(quàn )弃(qì )责(zé )。

高(gāo )祖(zǔ )常(cháng )繇(yáo )咸(xián )阳(yáng ),纵(zòng )观(guān ),观(guān )秦(qín )皇(huáng )帝(dì ),喟(kuì )然(rán )太(tài )息(xī )曰(yuē ):“嗟(jiē )乎(hū ),大(dà )丈(zhàng )夫(fū )当(dāng )如(rú )此(cǐ )也(yě )!”

单(dān )父(fù )人(rén )吕(lǚ )公(gōng )善(shàn )沛(pèi )令(lìng ),避(bì )仇(chóu )从(cóng )之(zhī )客(kè ),因(yīn )家(jiā )沛(pèi )焉(yān )。沛(pèi )中(zhōng )豪(háo )桀(jié )吏(lì )闻(wén )令(lìng )有(yǒu )重(zhòng )客(kè ),皆(jiē )往(wǎng )贺(hè )。萧(xiāo )何(hé )为(wéi )主(zhǔ )吏(lì ),主(zhǔ )进(jìn ),令(lìng )诸(zhū )大(dà )夫(fū )曰(yuē ):“进(jìn )不(bú )满(mǎn )千(qiān )钱(qián ),坐(zuò )之(zhī )堂(táng )下(xià )。”高(gāo )祖(zǔ )为(wéi )亭(tíng )长(zhǎng ),素(sù )易(yì )诸(zhū )吏(lì ),乃(nǎi )绐(dài )为(wéi )谒(yè )曰(yuē )“贺(hè )钱(qián )万(wàn )”,实(shí )不(bú )持(chí )一(yī )钱(qián )。谒(yè )入(rù ),吕(lǚ )公(gōng )大(dà )惊(jīng ),起(qǐ ),迎(yíng )之(zhī )门(mén )。吕(lǚ )公(gōng )者(zhě ),好(hǎo )相(xiàng )人(rén ),见(jiàn )高(gāo )祖(zǔ )状(zhuàng )貌(mào ),因(yīn )重(zhòng )敬(jìng )之(zhī ),引(yǐn )入(rù )坐(zuò )。萧(xiāo )何(hé )曰(yuē ):“刘(liú )季(jì )固(gù )多(duō )大(dà )言(yán ),少(shǎo )成(chéng )事(shì )。”高(gāo )祖(zǔ )因(yīn )狎(xiá )侮(wǔ )诸(zhū )客(kè ),遂(suí )坐(zuò )上(shàng )坐(zuò ),无(wú )所(suǒ )诎(qū )。酒(jiǔ )阑(lán ),吕(lǚ )公(gōng )因(yīn )目(mù )固(gù )留(liú )高(gāo )祖(zǔ )。高(gāo )祖(zǔ )竟(jìng )酒(jiǔ ),後(hòu )。吕(lǚ )公(gōng )曰(yuē ):“臣(chén )少(shǎo )好(hǎo )相(xiàng )人(rén ),相(xiàng )人(rén )多(duō )矣(yǐ ),无(wú )如(rú )季(jì )相(xiàng ),原(yuán )季(jì )自(zì )爱(ài )。臣(chén )有(yǒu )息(xī )女(nǚ ),原(yuán )为(wéi )季(jì )箕(jī )帚(zhǒu )妾(qiè )。”酒(jiǔ )罢(bà ),吕(lǚ )媪(ǎo )怒(nù )吕(lǚ )公(gōng )曰(yuē ):“公(gōng )始(shǐ )常(cháng )欲(yù )奇(qí )此(cǐ )女(nǚ ),与(yǔ )贵(guì )人(rén )。沛(pèi )令(lìng )善(shàn )公(gōng ),求(qiú )之(zhī )不(bú )与(yǔ ),何(hé )自(zì )妄(wàng )许(xǔ )与(yǔ )刘(liú )季(jì )?”吕(lǚ )公(gōng )曰(yuē ):“此(cǐ )非(fēi )兒(ér )女(nǚ )子(zǐ )所(suǒ )知(zhī )也(yě )。”卒(zú )与(yǔ )刘(liú )季(jì )。吕(lǚ )公(gōng )女(nǚ )乃(nǎi )吕(lǚ )后(hòu )也(yě ),生(shēng )孝(xiào )惠(huì )帝(dì )、鲁(lǔ )元(yuán )公(gōng )主(zhǔ )。

高(gāo )祖(zǔ )为(wéi )亭(tíng )长(zhǎng )时(shí ),常(cháng )告(gào )归(guī )之(zhī )田(tián )。吕(lǚ )后(hòu )与(yǔ )两(liǎng )子(zǐ )居(jū )田(tián )中(zhōng )耨(nòu ),有(yǒu )一(yī )老(lǎo )父(fù )过(guò )请(qǐng )饮(yǐn ),吕(lǚ )后(hòu )因(yīn )餔(bū )之(zhī )。老(lǎo )父(fù )相(xiàng )吕(lǚ )后(hòu )曰(yuē ):“夫(fū )人(rén )天(tiān )下(xià )贵(guì )人(rén )。”令(lìng )相(xiàng )两(liǎng )子(zǐ ),见(jiàn )孝(xiào )惠(huì ),曰(yuē ):“夫(fū )人(rén )所(suǒ )以(yǐ )贵(guì )者(zhě ),乃(nǎi )此(cǐ )男(nán )也(yě )。”相(xiàng )鲁(lǔ )元(yuán ),亦(yì )皆(jiē )贵(guì )。老(lǎo )父(fù )已(yǐ )去(qù ),高(gāo )祖(zǔ )適(shì )从(cóng )旁(páng )舍(shě )来(lái ),吕(lǚ )后(hòu )具(jù )言(yán )客(kè )有(yǒu )过(guò ),相(xiàng )我(wǒ )子(zǐ )母(mǔ )皆(jiē )大(dà )贵(guì )。高(gāo )祖(zǔ )问(wèn ),曰(yuē ):“未(wèi )远(yuǎn )。”乃(nǎi )追(zhuī )及(jí ),问(wèn )老(lǎo )父(fù )。老(lǎo )父(fù )曰(yuē ):“乡(xiāng )者(zhě )夫(fū )人(rén )婴(yīng )兒(ér )皆(jiē )似(sì )君(jūn ),君(jūn )相(xiàng )贵(guì )不(bú )可(kě )言(yán )。”高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )谢(xiè )曰(yuē ):“诚(chéng )如(rú )父(fù )言(yán ),不(bú )敢(gǎn )忘(wàng )德(dé )。”及(jí )高(gāo )祖(zǔ )贵(guì ),遂(suí )不(bú )知(zhī )老(lǎo )父(fù )处(chù )。

高(gāo )祖(zǔ )为(wéi )亭(tíng )长(zhǎng ),乃(nǎi )以(yǐ )竹(zhú )皮(pí )为(wéi )冠(guàn ),令(lìng )求(qiú )盗(dào )之(zhī )薛(xuē )治(zhì )之(zhī ),时(shí )时(shí )冠(guàn )之(zhī ),及(jí )贵(guì )常(cháng )冠(guàn ),所(suǒ )谓(wèi )“刘(liú )氏(shì )冠(guàn )”乃(nǎi )是(shì )也(yě )。

高(gāo )祖(zǔ )以(yǐ )亭(tíng )长(zhǎng )为(wéi )县(xiàn )送(sòng )徒(tú )郦(lì )山(shān ),徒(tú )多(duō )道(dào )亡(wáng )。自(zì )度(dù )比(bǐ )至(zhì )皆(jiē )亡(wáng )之(zhī ),到(dào )丰(fēng )西(xī )泽(zé )中(zhōng ),止(zhǐ )饮(yǐn ),夜(yè )乃(nǎi )解(jiě )纵(zòng )所(suǒ )送(sòng )徒(tú )。曰(yuē ):“公(gōng )等(děng )皆(jiē )去(qù ),吾(wú )亦(yì )从(cóng )此(cǐ )逝(shì )矣(yǐ )!”徒(tú )中(zhōng )壮(zhuàng )士(shì )原(yuán )从(cóng )者(zhě )十(shí )馀(yú )人(rén )。高(gāo )祖(zǔ )被(bèi )酒(jiǔ ),夜(yè )径(jìng )泽(zé )中(zhōng ),令(lìng )一(yī )人(rén )行(háng )前(qián )。行(háng )前(qián )者(zhě )还(hái )报(bào )曰(yuē ):“前(qián )有(yǒu )大(dà )蛇(shé )当(dāng )径(jìng ),原(yuán )还(hái )。”高(gāo )祖(zǔ )醉(zuì ),曰(yuē ):“壮(zhuàng )士(shì )行(háng ),何(hé )畏(wèi )!”乃(nǎi )前(qián ),拔(bá )剑(jiàn )击(jī )斩(zhǎn )蛇(shé )。蛇(shé )遂(suí )分(fèn )为(wéi )两(liǎng ),径(jìng )开(kāi )。行(háng )数(shù )里(lǐ ),醉(zuì ),因(yīn )卧(wò )。後(hòu )人(rén )来(lái )至(zhì )蛇(shé )所(suǒ ),有(yǒu )一(yī )老(lǎo )妪(yù )夜(yè )哭(kū )。人(rén )问(wèn )何(hé )哭(kū ),妪(yù )曰(yuē ):“人(rén )杀(shā )吾(wú )子(zǐ ),故(gù )哭(kū )之(zhī )。”人(rén )曰(yuē ):“妪(yù )子(zǐ )何(hé )为(wéi )见(jiàn )杀(shā )?”妪(yù )曰(yuē ):“吾(wú ),白(bái )帝(dì )子(zǐ )也(yě ),化(huà )为(wéi )蛇(shé ),当(dāng )道(dào ),今(jīn )为(wéi )赤(chì )帝(dì )子(zǐ )斩(zhǎn )之(zhī ),故(gù )哭(kū )。”人(rén )乃(nǎi )以(yǐ )妪(yù )为(wéi )不(bú )诚(chéng ),欲(yù )告(gào )苦(kǔ )之(zhī ),妪(yù )因(yīn )忽(hū )不(bú )见(jiàn )。後(hòu )人(rén )至(zhì ),高(gāo )祖(zǔ )觉(jiào )。後(hòu )人(rén )告(gào )高(gāo )祖(zǔ ),高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )心(xīn )独(dú )喜(xǐ ),自(zì )负(fù )。诸(zhū )从(cóng )者(zhě )日(rì )益(yì )畏(wèi )之(zhī )。

秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )常(cháng )曰(yuē )“东(dōng )南(nán )有(yǒu )天(tiān )子(zǐ )气(qì )”,於(yú )是(shì )因(yīn )东(dōng )游(yóu )以(yǐ )厌(yàn )之(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )即(jí )自(zì )疑(yí ),亡(wáng )匿(nì ),隐(yǐn )於(yú )芒(máng )、砀(dàng )山(shān )泽(zé )岩(yán )石(shí )之(zhī )间(jiān )。吕(lǚ )后(hòu )与(yǔ )人(rén )俱(jù )求(qiú ),常(cháng )得(dé )之(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )怪(guài )问(wèn )之(zhī )。吕(lǚ )后(hòu )曰(yuē ):“季(jì )所(suǒ )居(jū )上(shàng )常(cháng )有(yǒu )云(yún )气(qì ),故(gù )从(cóng )往(wǎng )常(cháng )得(dé )季(jì )。”高(gāo )祖(zǔ )心(xīn )喜(xǐ )。沛(pèi )中(zhōng )子(zǐ )弟(dì )或(huò )闻(wén )之(zhī ),多(duō )欲(yù )附(fù )者(zhě )矣(yǐ )。

秦(qín )二(èr )世(shì )元(yuán )年(nián )秋(qiū ),陈(chén )胜(shèng )等(děng )起(qǐ )蕲(qí ),至(zhì )陈(chén )而(ér )王(wáng ),号(hào )为(wéi )“张(zhāng )楚(chǔ )”。诸(zhū )郡(jùn )县(xiàn )皆(jiē )多(duō )杀(shā )其(qí )长(zhǎng )吏(lì )以(yǐ )应(yīng )陈(chén )涉(shè )。沛(pèi )令(lìng )恐(kǒng ),欲(yù )以(yǐ )沛(pèi )应(yīng )涉(shè )。掾(yuàn )、主(zhǔ )吏(lì )萧(xiāo )何(hé )、曹(cáo )参(cān )乃(nǎi )曰(yuē ):“君(jūn )为(wéi )秦(qín )吏(lì ),今(jīn )欲(yù )背(bèi )之(zhī ),率(lǜ )沛(pèi )子(zǐ )弟(dì ),恐(kǒng )不(bú )听(tīng )。原(yuán )君(jūn )召(zhào )诸(zhū )亡(wáng )在(zài )外(wài )者(zhě ),可(kě )得(dé )数(shù )百(bǎi )人(rén ),因(yīn )劫(jié )众(zhòng ),众(zhòng )不(bú )敢(gǎn )不(bú )听(tīng )。”乃(nǎi )令(lìng )樊(fán )哙(kuài )召(zhào )刘(liú )季(jì )。刘(liú )季(jì )之(zhī )众(zhòng )已(yǐ )数(shù )十(shí )百(bǎi )人(rén )矣(yǐ )。

於(yú )是(shì )樊(fán )哙(kuài )从(cóng )刘(liú )季(jì )来(lái )。沛(pèi )令(lìng )後(hòu )悔(huǐ ),恐(kǒng )其(qí )有(yǒu )变(biàn ),乃(nǎi )闭(bì )城(chéng )城(chéng )守(shǒu ),欲(yù )诛(zhū )萧(xiāo )、曹(cáo )。萧(xiāo )、曹(cáo )恐(kǒng ),逾(yú )城(chéng )保(bǎo )刘(liú )季(jì )。刘(liú )季(jì )乃(nǎi )书(shū )帛(bó )射(shè )城(chéng )上(shàng ),谓(wèi )沛(pèi )父(fù )老(lǎo )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )苦(kǔ )秦(qín )久(jiǔ )矣(yǐ )。今(jīn )父(fù )老(lǎo )虽(suī )为(wéi )沛(pèi )令(lìng )守(shǒu ),诸(zhū )侯(hóu )并(bìng )起(qǐ ),今(jīn )屠(tú )沛(pèi )。沛(pèi )今(jīn )共(gòng )诛(zhū )令(lìng ),择(zé )子(zǐ )弟(dì )可(kě )立(lì )者(zhě )立(lì )之(zhī ),以(yǐ )应(yīng )诸(zhū )侯(hóu ),则(zé )家(jiā )室(shì )完(wán )。不(bú )然(rán ),父(fù )子(zǐ )俱(jù )屠(tú ),无(wú )为(wéi )也(yě )。”父(fù )老(lǎo )乃(nǎi )率(lǜ )子(zǐ )弟(dì )共(gòng )杀(shā )沛(pèi )令(lìng ),开(kāi )城(chéng )门(mén )迎(yíng )刘(liú )季(jì ),欲(yù )以(yǐ )为(wéi )沛(pèi )令(lìng )。刘(liú )季(jì )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )方(fāng )扰(rǎo ),诸(zhū )侯(hóu )并(bìng )起(qǐ ),今(jīn )置(zhì )将(jiāng )不(bú )善(shàn ),壹(yī )败(bài )涂(tú )地(dì )。吾(wú )非(fēi )敢(gǎn )自(zì )爱(ài ),恐(kǒng )能(néng )薄(báo ),不(bú )能(néng )完(wán )父(fù )兄(xiōng )子(zǐ )弟(dì )。此(cǐ )大(dà )事(shì ),原(yuán )更(gèng )相(xiàng )推(tuī )择(zé )可(kě )者(zhě )。”萧(xiāo )、曹(cáo )等(děng )皆(jiē )文(wén )吏(lì ),自(zì )爱(ài ),恐(kǒng )事(shì )不(bú )就(jiù ),後(hòu )秦(qín )种(zhǒng )族(zú )其(qí )家(jiā ),尽(jìn )让(ràng )刘(liú )季(jì )。诸(zhū )父(fù )老(lǎo )皆(jiē )曰(yuē ):“平(píng )生(shēng )所(suǒ )闻(wén )刘(liú )季(jì )诸(zhū )珍(zhēn )怪(guài ),当(dāng )贵(guì ),且(qiě )卜(bo )筮(shì )之(zhī ),莫(mò )如(rú )刘(liú )季(jì )最(zuì )吉(jí )。”於(yú )是(shì )刘(liú )季(jì )数(shù )让(ràng )。众(zhòng )莫(mò )敢(gǎn )为(wéi ),乃(nǎi )立(lì )季(jì )为(wéi )沛(pèi )公(gōng )。祠(cí )黄(huáng )帝(dì ),祭(jì )蚩(chī )尤(yóu )於(yú )沛(pèi )庭(tíng ),而(ér )衅(xìn )鼓(gǔ )旗(qí ),帜(zhì )皆(jiē )赤(chì )。由(yóu )所(suǒ )杀(shā )蛇(shé )白(bái )帝(dì )子(zǐ ),杀(shā )者(zhě )赤(chì )帝(dì )子(zǐ ),故(gù )上(shàng )赤(chì )。於(yú )是(shì )少(shǎo )年(nián )豪(háo )吏(lì )如(rú )萧(xiāo )、曹(cáo )、樊(fán )哙(kuài )等(děng )皆(jiē )为(wéi )收(shōu )沛(pèi )子(zǐ )弟(dì )二(èr )三(sān )千(qiān )人(rén ),攻(gōng )胡(hú )陵(líng )、方(fāng )与(yǔ ),还(hái )守(shǒu )丰(fēng )。

秦(qín )二(èr )世(shì )二(èr )年(nián ),陈(chén )涉(shè )之(zhī )将(jiāng )周(zhōu )章(zhāng )军(jūn )西(xī )至(zhì )戏(xì )而(ér )还(hái )。燕(yàn )、赵(zhào )、齐(qí )、魏(wèi )皆(jiē )自(zì )立(lì )为(wéi )王(wáng )。项(xiàng )氏(shì )起(qǐ )吴(wú )。秦(qín )泗(sì )川(chuān )监(jiān )平(píng )将(jiāng )兵(bīng )围(wéi )丰(fēng ),二(èr )日(rì ),出(chū )与(yǔ )战(zhàn ),破(pò )之(zhī )。命(mìng )雍(yōng )齿(chǐ )守(shǒu )丰(fēng ),引(yǐn )兵(bīng )之(zhī )薛(xuē )。泗(sì )州(zhōu )守(shǒu )壮(zhuàng )败(bài )於(yú )薛(xuē ),走(zǒu )至(zhì )戚(qī ),沛(pèi )公(gōng )左(zuǒ )司(sī )马(mǎ )得(dé )泗(sì )川(chuān )守(shǒu )壮(zhuàng ),杀(shā )之(zhī )。沛(pèi )公(gōng )还(hái )军(jūn )亢(kàng )父(fù ),至(zhì )方(fāng )与(yǔ ),未(wèi )战(zhàn )。陈(chén )王(wáng )使(shǐ )魏(wèi )人(rén )周(zhōu )市(shì )略(luè )地(dì )。周(zhōu )市(shì )使(shǐ )人(rén )谓(wèi )雍(yōng )齿(chǐ )曰(yuē ):“丰(fēng ),故(gù )梁(liáng )徙(xǐ )也(yě )。今(jīn )魏(wèi )地(dì )已(yǐ )定(dìng )者(zhě )数(shù )十(shí )城(chéng )。齿(chǐ )今(jīn )下(xià )魏(wèi ),魏(wèi )以(yǐ )齿(chǐ )为(wéi )侯(hóu )守(shǒu )丰(fēng )。不(bú )下(xià ),且(qiě )屠(tú )丰(fēng )。”雍(yōng )齿(chǐ )雅(yǎ )不(bú )欲(yù )属(shǔ )沛(pèi )公(gōng ),及(jí )魏(wèi )招(zhāo )之(zhī ),即(jí )反(fǎn )为(wéi )魏(wèi )守(shǒu )丰(fēng )。沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )攻(gōng )丰(fēng ),不(bú )能(néng )取(qǔ )。沛(pèi )公(gōng )病(bìng ),还(hái )之(zhī )沛(pèi )。沛(pèi )公(gōng )怨(yuàn )雍(yōng )齿(chǐ )与(yǔ )丰(fēng )子(zǐ )弟(dì )叛(pàn )之(zhī ),闻(wén )东(dōng )阳(yáng )甯(níng )君(jūn )、秦(qín )嘉(jiā )立(lì )景(jǐng )驹(jū )为(wéi )假(jiǎ )王(wáng ),在(zài )留(liú ),乃(nǎi )往(wǎng )从(cóng )之(zhī ),欲(yù )请(qǐng )兵(bīng )以(yǐ )攻(gōng )丰(fēng )。是(shì )时(shí )秦(qín )将(jiāng )章(zhāng )邯(hán )从(cóng )陈(chén ),别(bié )将(jiāng )司(sī )马(mǎ )枿(niè )将(jiāng )兵(bīng )北(běi )定(dìng )楚(chǔ )地(dì ),屠(tú )相(xiàng ),至(zhì )砀(dàng )。东(dōng )阳(yáng )甯(níng )君(jūn )、沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )西(xī ),与(yǔ )战(zhàn )萧(xiāo )西(xī ),不(bú )利(lì )。还(hái )收(shōu )兵(bīng )聚(jù )留(liú ),引(yǐn )兵(bīng )攻(gōng )砀(dàng ),三(sān )日(rì )乃(nǎi )取(qǔ )砀(dàng )。因(yīn )收(shōu )砀(dàng )兵(bīng ),得(dé )五(wǔ )六(liù )千(qiān )人(rén )。攻(gōng )下(xià )邑(yì ),拔(bá )之(zhī )。还(hái )军(jūn )丰(fēng )。闻(wén )项(xiàng )梁(liáng )在(zài )薛(xuē ),从(cóng )骑(qí )百(bǎi )馀(yú )往(wǎng )见(jiàn )之(zhī )。项(xiàng )梁(liáng )益(yì )沛(pèi )公(gōng )卒(zú )五(wǔ )千(qiān )人(rén ),五(wǔ )大(dà )夫(fū )将(jiāng )十(shí )人(rén )。沛(pèi )公(gōng )还(hái ),引(yǐn )兵(bīng )攻(gōng )丰(fēng )。

从(cóng )项(xiàng )梁(liáng )月(yuè )馀(yú ),项(xiàng )羽(yǔ )已(yǐ )拔(bá )襄(xiāng )城(chéng )还(hái )。项(xiàng )梁(liáng )尽(jìn )召(zhào )别(bié )将(jiāng )居(jū )薛(xuē )。闻(wén )陈(chén )王(wáng )定(dìng )死(sǐ ),因(yīn )立(lì )楚(chǔ )後(hòu )怀(huái )王(wáng )孙(sūn )心(xīn )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng ),治(zhì )盱(xū )台(tái )。项(xiàng )梁(liáng )号(hào )武(wǔ )信(xìn )君(jūn )。居(jū )数(shù )月(yuè ),北(běi )攻(gōng )亢(kàng )父(fù ),救(jiù )东(dōng )阿(ā ),破(pò )秦(qín )军(jūn )。齐(qí )军(jūn )归(guī ),楚(chǔ )独(dú )追(zhuī )北(běi ),使(shǐ )沛(pèi )公(gōng )、项(xiàng )羽(yǔ )别(bié )攻(gōng )城(chéng )阳(yáng ),屠(tú )之(zhī )。军(jūn )濮(pú )阳(yáng )之(zhī )东(dōng ),与(yǔ )秦(qín )军(jūn )战(zhàn ),破(pò )之(zhī )。

秦(qín )军(jūn )复(fù )振(zhèn ),守(shǒu )濮(pú )阳(yáng ),环(huán )水(shuǐ )。楚(chǔ )军(jūn )去(qù )而(ér )攻(gōng )定(dìng )陶(táo ),定(dìng )陶(táo )未(wèi )下(xià )。沛(pèi )公(gōng )与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )西(xī )略(luè )地(dì )至(zhì )雍(yōng )丘(qiū )之(zhī )下(xià ),与(yǔ )秦(qín )军(jūn )战(zhàn ),大(dà )破(pò )之(zhī ),斩(zhǎn )李(lǐ )由(yóu )。还(hái )攻(gōng )外(wài )黄(huáng ),外(wài )黄(huáng )未(wèi )下(xià )。

项(xiàng )梁(liáng )再(zài )破(pò )秦(qín )军(jūn ),有(yǒu )骄(jiāo )色(sè )。宋(sòng )义(yì )谏(jiàn ),不(bú )听(tīng )。秦(qín )益(yì )章(zhāng )邯(hán )兵(bīng ),夜(yè )衔(xián )枚(méi )击(jī )项(xiàng )梁(liáng ),大(dà )破(pò )之(zhī )定(dìng )陶(táo ),项(xiàng )梁(liáng )死(sǐ )。沛(pèi )公(gōng )与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )方(fāng )攻(gōng )陈(chén )留(liú ),闻(wén )项(xiàng )梁(liáng )死(sǐ ),引(yǐn )兵(bīng )与(yǔ )吕(lǚ )将(jiāng )军(jūn )俱(jù )东(dōng )。吕(lǚ )臣(chén )军(jūn )彭(péng )城(chéng )东(dōng ),项(xiàng )羽(yǔ )军(jūn )彭(péng )城(chéng )西(xī ),沛(pèi )公(gōng )军(jūn )砀(dàng )。

章(zhāng )邯(hán )已(yǐ )破(pò )项(xiàng )梁(liáng )军(jūn ),则(zé )以(yǐ )为(wéi )楚(chǔ )地(dì )兵(bīng )不(bú )足(zú )忧(yōu ),乃(nǎi )渡(dù )河(hé ),北(běi )击(jī )赵(zhào ),大(dà )破(pò )之(zhī )。当(dāng )是(shì )之(zhī )时(shí ),赵(zhào )歇(xiē )为(wéi )王(wáng ),秦(qín )将(jiāng )王(wáng )离(lí )围(wéi )之(zhī )钜(jù )鹿(lù )城(chéng ),此(cǐ )所(suǒ )谓(wèi )河(hé )北(běi )之(zhī )军(jūn )也(yě )。

秦(qín )二(èr )世(shì )三(sān )年(nián ),楚(chǔ )怀(huái )王(wáng )见(jiàn )项(xiàng )梁(liáng )军(jūn )破(pò ),恐(kǒng ),徙(xǐ )盱(xū )台(tái )都(dōu )彭(péng )城(chéng ),并(bìng )吕(lǚ )臣(chén )、项(xiàng )羽(yǔ )军(jūn )自(zì )将(jiāng )之(zhī )。以(yǐ )沛(pèi )公(gōng )为(wéi )砀(dàng )郡(jùn )长(zhǎng ),封(fēng )为(wéi )武(wǔ )安(ān )侯(hóu ),将(jiāng )砀(dàng )郡(jùn )兵(bīng )。封(fēng )项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )长(zhǎng )安(ān )侯(hóu ),号(hào )为(wéi )鲁(lǔ )公(gōng )。吕(lǚ )臣(chén )为(wéi )司(sī )徒(tú ),其(qí )父(fù )吕(lǚ )青(qīng )为(wéi )令(lìng )尹(yǐn )。

赵(zhào )数(shù )请(qǐng )救(jiù ),怀(huái )王(wáng )乃(nǎi )以(yǐ )宋(sòng )义(yì )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )次(cì )将(jiāng ),范(fàn )增(zēng )为(wéi )末(mò )将(jiāng ),北(běi )救(jiù )赵(zhào )。令(lìng )沛(pèi )公(gōng )西(xī )略(luè )地(dì )入(rù )关(guān )。与(yǔ )诸(zhū )将(jiāng )约(yuē ),先(xiān )入(rù )定(dìng )关(guān )中(zhōng )者(zhě )王(wáng )之(zhī )。

当(dāng )是(shì )时(shí ),秦(qín )兵(bīng )彊(jiāng ),常(cháng )乘(chéng )胜(shèng )逐(zhú )北(běi ),诸(zhū )将(jiāng )莫(mò )利(lì )先(xiān )入(rù )关(guān )。独(dú )项(xiàng )羽(yǔ )怨(yuàn )秦(qín )破(pò )项(xiàng )梁(liáng )军(jūn ),奋(fèn ),原(yuán )与(yǔ )沛(pèi )公(gōng )西(xī )入(rù )关(guān )。怀(huái )王(wáng )诸(zhū )老(lǎo )将(jiāng )皆(jiē )曰(yuē ):“项(xiàng )羽(yǔ )为(wéi )人(rén )僄(biāo )悍(hàn )猾(huá )贼(zéi )。项(xiàng )羽(yǔ )尝(cháng )攻(gōng )襄(xiāng )城(chéng ),襄(xiāng )城(chéng )无(wú )遗(yí )类(lèi ),皆(jiē )阬(gāng )之(zhī ),诸(zhū )所(suǒ )过(guò )无(wú )不(bú )残(cán )灭(miè )。且(qiě )楚(chǔ )数(shù )进(jìn )取(qǔ ),前(qián )陈(chén )王(wáng )、项(xiàng )梁(liáng )皆(jiē )败(bài )。不(bú )如(rú )更(gèng )遣(qiǎn )长(zhǎng )者(zhě )扶(fú )义(yì )而(ér )西(xī ),告(gào )谕(yù )秦(qín )父(fù )兄(xiōng )。秦(qín )父(fù )兄(xiōng )苦(kǔ )其(qí )主(zhǔ )久(jiǔ )矣(yǐ ),今(jīn )诚(chéng )得(dé )长(zhǎng )者(zhě )往(wǎng ),毋(wú )侵(qīn )暴(bào ),宜(yí )可(kě )下(xià )。今(jīn )项(xiàng )羽(yǔ )僄(biāo )悍(hàn ),今(jīn )不(bú )可(kě )遣(qiǎn )。独(dú )沛(pèi )公(gōng )素(sù )宽(kuān )大(dà )长(zhǎng )者(zhě ),可(kě )遣(qiǎn )。”卒(zú )不(bú )许(xǔ )项(xiàng )羽(yǔ ),而(ér )遣(qiǎn )沛(pèi )公(gōng )西(xī )略(luè )地(dì ),收(shōu )陈(chén )王(wáng )、项(xiàng )梁(liáng )散(sàn )卒(zú )。乃(nǎi )道(dào )砀(dàng )至(zhì )成(chéng )阳(yáng ),与(yǔ )杠(gàng )里(lǐ )秦(qín )军(jūn )夹(jiá )壁(bì ),破(pò )二(èr )军(jūn )。楚(chǔ )军(jūn )出(chū )兵(bīng )击(jī )王(wáng )离(lí ),大(dà )破(pò )之(zhī )。

沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )西(xī ),遇(yù )彭(péng )越(yuè )昌(chāng )邑(yì ),因(yīn )与(yǔ )俱(jù )攻(gōng )秦(qín )军(jūn ),战(zhàn )不(bú )利(lì )。还(hái )至(zhì )栗(lì ),遇(yù )刚(gāng )武(wǔ )侯(hóu ),夺(duó )其(qí )军(jūn ),可(kě )四(sì )千(qiān )馀(yú )人(rén ),并(bìng )之(zhī )。与(yǔ )魏(wèi )将(jiāng )皇(huáng )欣(xīn )、魏(wèi )申(shēn )徒(tú )武(wǔ )蒲(pú )之(zhī )军(jūn )并(bìng )攻(gōng )昌(chāng )邑(yì ),昌(chāng )邑(yì )未(wèi )拔(bá )。西(xī )过(guò )高(gāo )阳(yáng )。郦(lì )食(shí )其(qí )监(jiān )门(mén ),曰(yuē ):“诸(zhū )将(jiāng )过(guò )此(cǐ )者(zhě )多(duō ),吾(wú )视(shì )沛(pèi )公(gōng )大(dà )人(rén )长(zhǎng )者(zhě )。”乃(nǎi )求(qiú )见(jiàn )说(shuō )沛(pèi )公(gōng )。沛(pèi )公(gōng )方(fāng )踞(jù )床(chuáng ),使(shǐ )两(liǎng )女(nǚ )子(zǐ )洗(xǐ )足(zú )。郦(lì )生(shēng )不(bú )拜(bài ),长(zhǎng )揖(yī ),曰(yuē ):“足(zú )下(xià )必(bì )欲(yù )诛(zhū )无(wú )道(dào )秦(qín ),不(bú )宜(yí )踞(jù )见(jiàn )长(zhǎng )者(zhě )。”於(yú )是(shì )沛(pèi )公(gōng )起(qǐ ),摄(shè )衣(yī )谢(xiè )之(zhī ),延(yán )上(shàng )坐(zuò )。食(shí )其(qí )说(shuō )沛(pèi )公(gōng )袭(xí )陈(chén )留(liú ),得(dé )秦(qín )积(jī )粟(sù )。乃(nǎi )以(yǐ )郦(lì )食(shí )其(qí )为(wéi )广(guǎng )野(yě )君(jūn ),郦(lì )商(shāng )为(wéi )将(jiāng ),将(jiāng )陈(chén )留(liú )兵(bīng ),与(yǔ )偕(xié )攻(gōng )开(kāi )封(fēng ),开(kāi )封(fēng )未(wèi )拔(bá )。西(xī )与(yǔ )秦(qín )将(jiāng )杨(yáng )熊(xióng )战(zhàn )白(bái )马(mǎ ),又(yòu )战(zhàn )曲(qǔ )遇(yù )东(dōng ),大(dà )破(pò )之(zhī )。杨(yáng )熊(xióng )走(zǒu )之(zhī )荥(yíng )阳(yáng ),二(èr )世(shì )使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )斩(zhǎn )以(yǐ )徇(xùn )。南(nán )攻(gōng )颍(yǐng )阳(yáng ),屠(tú )之(zhī )。因(yīn )张(zhāng )良(liáng )遂(suí )略(luè )韩(hán )地(dì )轘(huán )辕(yuán )。

当(dāng )是(shì )时(shí ),赵(zhào )别(bié )将(jiāng )司(sī )马(mǎ )卬(áng )方(fāng )欲(yù )渡(dù )河(hé )入(rù )关(guān ),沛(pèi )公(gōng )乃(nǎi )北(běi )攻(gōng )平(píng )阴(yīn ),绝(jué )河(hé )津(jīn )。南(nán ),战(zhàn )雒(luò )阳(yáng )东(dōng ),军(jūn )不(bú )利(lì ),还(hái )至(zhì )阳(yáng )城(chéng ),收(shōu )军(jūn )中(zhōng )马(mǎ )骑(qí ),与(yǔ )南(nán )阳(yáng )守(shǒu )齮(yǐ )战(zhàn )犨(chōu )东(dōng ),破(pò )之(zhī )。略(luè )南(nán )阳(yáng )郡(jùn ),南(nán )阳(yáng )守(shǒu )齮(yǐ )走(zǒu ),保(bǎo )城(chéng )守(shǒu )宛(wǎn )。沛(pèi )公(gōng )引(yǐn )兵(bīng )过(guò )而(ér )西(xī )。张(zhāng )良(liáng )谏(jiàn )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )虽(suī )欲(yù )急(jí )入(rù )关(guān ),秦(qín )兵(bīng )尚(shàng )众(zhòng ),距(jù )险(xiǎn )。今(jīn )不(bú )下(xià )宛(wǎn ),宛(wǎn )从(cóng )後(hòu )击(jī ),彊(jiāng )秦(qín )在(zài )前(qián ),此(cǐ )危(wēi )道(dào )也(yě )。”於(yú )是(shì )沛(pèi )公(gōng )乃(nǎi )夜(yè )引(yǐn )兵(bīng )从(cóng )他(tā )道(dào )还(hái ),更(gèng )旗(qí )帜(zhì ),黎(lí )明(míng ),围(wéi )宛(wǎn )城(chéng )三(sān )匝(zā )。南(nán )阳(yáng )守(shǒu )欲(yù )自(zì )刭(jǐng )。其(qí )舍(shě )人(rén )陈(chén )恢(huī )曰(yuē ):“死(sǐ )未(wèi )晚(wǎn )也(yě )。”乃(nǎi )逾(yú )城(chéng )见(jiàn )沛(pèi )公(gōng ),曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )足(zú )下(xià )约(yuē ),先(xiān )入(rù )咸(xián )阳(yáng )者(zhě )王(wáng )之(zhī )。今(jīn )足(zú )下(xià )留(liú )守(shǒu )宛(wǎn )。宛(wǎn ),大(dà )郡(jùn )之(zhī )都(dōu )也(yě ),连(lián )城(chéng )数(shù )十(shí ),人(rén )民(mín )众(zhòng ),积(jī )蓄(xù )多(duō ),吏(lì )人(rén )自(zì )以(yǐ )为(wéi )降(jiàng )必(bì )死(sǐ ),故(gù )皆(jiē )坚(jiān )守(shǒu )乘(chéng )城(chéng )。今(jīn )足(zú )下(xià )尽(jìn )日(rì )止(zhǐ )攻(gōng ),士(shì )死(sǐ )伤(shāng )者(zhě )必(bì )多(duō );引(yǐn )兵(bīng )去(qù )宛(wǎn ),宛(wǎn )必(bì )随(suí )足(zú )下(xià )後(hòu ):足(zú )下(xià )前(qián )则(zé )失(shī )咸(xián )阳(yáng )之(zhī )约(yuē ),後(hòu )又(yòu )有(yǒu )彊(jiāng )宛(wǎn )之(zhī )患(huàn )。为(wéi )足(zú )下(xià )计(jì ),莫(mò )若(ruò )约(yuē )降(jiàng ),封(fēng )其(qí )守(shǒu ),因(yīn )使(shǐ )止(zhǐ )守(shǒu ),引(yǐn )其(qí )甲(jiǎ )卒(zú )与(yǔ )之(zhī )西(xī )。诸(zhū )城(chéng )未(wèi )下(xià )者(zhě ),闻(wén )声(shēng )争(zhēng )开(kāi )门(mén )而(ér )待(dài ),足(zú )下(xià )通(tōng )行(háng )无(wú )所(suǒ )累(lèi )。”沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“善(shàn )。”乃(nǎi )以(yǐ )宛(wǎn )守(shǒu )为(wéi )殷(yīn )侯(hóu ),封(fēng )陈(chén )恢(huī )千(qiān )户(hù )。引(yǐn )兵(bīng )西(xī ),无(wú )不(bú )下(xià )者(zhě )。至(zhì )丹(dān )水(shuǐ ),高(gāo )武(wǔ )侯(hóu )鰓(sāi )、襄(xiāng )侯(hóu )王(wáng )陵(líng )降(jiàng )西(xī )陵(líng )。还(hái )攻(gōng )胡(hú )阳(yáng ),遇(yù )番(fān )君(jūn )别(bié )将(jiāng )梅(méi )鋗(juān ),与(yǔ )皆(jiē ),降(jiàng )析(xī )、郦(lì )。遣(qiǎn )魏(wèi )人(rén )甯(níng )昌(chāng )使(shǐ )秦(qín ),使(shǐ )者(zhě )未(wèi )来(lái )。是(shì )时(shí )章(zhāng )邯(hán )已(yǐ )以(yǐ )军(jūn )降(jiàng )项(xiàng )羽(yǔ )於(yú )赵(zhào )矣(yǐ )。

初(chū ),项(xiàng )羽(yǔ )与(yǔ )宋(sòng )义(yì )北(běi )救(jiù )赵(zhào ),及(jí )项(xiàng )羽(yǔ )杀(shā )宋(sòng )义(yì ),代(dài )为(wéi )上(shàng )将(jiāng )军(jūn ),诸(zhū )将(jiāng )黥(qíng )布(bù )皆(jiē )属(shǔ ),破(pò )秦(qín )将(jiāng )王(wáng )离(lí )军(jūn ),降(jiàng )章(zhāng )邯(hán ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )附(fù )。及(jí )赵(zhào )高(gāo )已(yǐ )杀(shā )二(èr )世(shì ),使(shǐ )人(rén )来(lái ),欲(yù )约(yuē )分(fèn )王(wáng )关(guān )中(zhōng )。沛(pèi )公(gōng )以(yǐ )为(wéi )诈(zhà ),乃(nǎi )用(yòng )张(zhāng )良(liáng )计(jì ),使(shǐ )郦(lì )生(shēng )、陆(lù )贾(jiǎ )往(wǎng )说(shuō )秦(qín )将(jiāng ),啗(dàn )以(yǐ )利(lì ),因(yīn )袭(xí )攻(gōng )武(wǔ )关(guān ),破(pò )之(zhī )。又(yòu )与(yǔ )秦(qín )军(jūn )战(zhàn )於(yú )蓝(lán )田(tián )南(nán ),益(yì )张(zhāng )疑(yí )兵(bīng )旗(qí )帜(zhì ),诸(zhū )所(suǒ )过(guò )毋(wú )得(dé )掠(luě )卤(lǔ ),秦(qín )人(rén )憙(xǐ ),秦(qín )军(jūn )解(jiě ),因(yīn )大(dà )破(pò )之(zhī )。又(yòu )战(zhàn )其(qí )北(běi ),大(dà )破(pò )之(zhī )。乘(chéng )胜(shèng ),遂(suí )破(pò )之(zhī )。

汉(hàn )元(yuán )年(nián )十(shí )月(yuè ),沛(pèi )公(gōng )兵(bīng )遂(suí )先(xiān )诸(zhū )侯(hóu )至(zhì )霸(bà )上(shàng )。秦(qín )王(wáng )子(zǐ )婴(yīng )素(sù )车(chē )白(bái )马(mǎ ),系(xì )颈(jǐng )以(yǐ )组(zǔ ),封(fēng )皇(huáng )帝(dì )玺(xǐ )符(fú )节(jiē ),降(jiàng )轵(zhǐ )道(dào )旁(páng )。诸(zhū )将(jiāng )或(huò )言(yán )诛(zhū )秦(qín )王(wáng )。沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“始(shǐ )怀(huái )王(wáng )遣(qiǎn )我(wǒ ),固(gù )以(yǐ )能(néng )宽(kuān )容(róng );且(qiě )人(rén )已(yǐ )服(fú )降(jiàng ),又(yòu )杀(shā )之(zhī ),不(bú )祥(xiáng )。”乃(nǎi )以(yǐ )秦(qín )王(wáng )属(shǔ )吏(lì ),遂(suí )西(xī )入(rù )咸(xián )阳(yáng )。欲(yù )止(zhǐ )宫(gōng )休(xiū )舍(shě ),樊(fán )哙(kuài )、张(zhāng )良(liáng )谏(jiàn ),乃(nǎi )封(fēng )秦(qín )重(zhòng )宝(bǎo )财(cái )物(wù )府(fǔ )库(kù ),还(hái )军(jūn )霸(bà )上(shàng )。召(zhào )诸(zhū )县(xiàn )父(fù )老(lǎo )豪(háo )桀(jié )曰(yuē ):“父(fù )老(lǎo )苦(kǔ )秦(qín )苛(kē )法(fǎ )久(jiǔ )矣(yǐ ),诽(fěi )谤(bàng )者(zhě )族(zú ),偶(ǒu )语(yǔ )者(zhě )弃(qì )巿(pó )。吾(wú )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )约(yuē ),先(xiān )入(rù )关(guān )者(zhě )王(wáng )之(zhī ),吾(wú )当(dāng )王(wáng )关(guān )中(zhōng )。与(yǔ )父(fù )老(lǎo )约(yuē ),法(fǎ )三(sān )章(zhāng )耳(ěr ):杀(shā )人(rén )者(zhě )死(sǐ ),伤(shāng )人(rén )及(jí )盗(dào )抵(dǐ )罪(zuì )。馀(yú )悉(xī )除(chú )去(qù )秦(qín )法(fǎ )。诸(zhū )吏(lì )人(rén )皆(jiē )案(àn )堵(dǔ )如(rú )故(gù )。凡(fán )吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )来(lái ),为(wéi )父(fù )老(lǎo )除(chú )害(hài ),非(fēi )有(yǒu )所(suǒ )侵(qīn )暴(bào ),无(wú )恐(kǒng )!且(qiě )吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )还(hái )军(jūn )霸(bà )上(shàng ),待(dài )诸(zhū )侯(hóu )至(zhì )而(ér )定(dìng )约(yuē )束(shù )耳(ěr )。”乃(nǎi )使(shǐ )人(rén )与(yǔ )秦(qín )吏(lì )行(háng )县(xiàn )乡(xiāng )邑(yì ),告(gào )谕(yù )之(zhī )。秦(qín )人(rén )大(dà )喜(xǐ ),争(zhēng )持(chí )牛(niú )羊(yáng )酒(jiǔ )食(shí )献(xiàn )飨(xiǎng )军(jūn )士(shì )。沛(pèi )公(gōng )又(yòu )让(ràng )不(bú )受(shòu ),曰(yuē ):“仓(cāng )粟(sù )多(duō ),非(fēi )乏(fá ),不(bú )欲(yù )费(fèi )人(rén )。”人(rén )又(yòu )益(yì )喜(xǐ ),唯(wéi )恐(kǒng )沛(pèi )公(gōng )不(bú )为(wéi )秦(qín )王(wáng )。

或(huò )说(shuō )沛(pèi )公(gōng )曰(yuē ):“秦(qín )富(fù )十(shí )倍(bèi )天(tiān )下(xià ),地(dì )形(xíng )彊(jiāng )。今(jīn )闻(wén )章(zhāng )邯(hán )降(jiàng )项(xiàng )羽(yǔ ),项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )号(hào )为(wéi )雍(yōng )王(wáng ),王(wáng )关(guān )中(zhōng )。今(jīn )则(zé )来(lái ),沛(pèi )公(gōng )恐(kǒng )不(bú )得(dé )有(yǒu )此(cǐ )。可(kě )急(jí )使(shǐ )兵(bīng )守(shǒu )函(hán )谷(gǔ )关(guān ),无(wú )内(nèi )诸(zhū )侯(hóu )军(jūn ),稍(shāo )徵(zhēng )关(guān )中(zhōng )兵(bīng )以(yǐ )自(zì )益(yì ),距(jù )之(zhī )。”沛(pèi )公(gōng )然(rán )其(qí )计(jì ),从(cóng )之(zhī )。十(shí )一(yī )月(yuè )中(zhōng ),项(xiàng )羽(yǔ )果(guǒ )率(lǜ )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )西(xī ),欲(yù )入(rù )关(guān ),关(guān )门(mén )闭(bì )。闻(wén )沛(pèi )公(gōng )已(yǐ )定(dìng )关(guān )中(zhōng ),大(dà )怒(nù ),使(shǐ )黥(qíng )布(bù )等(děng )攻(gōng )破(pò )函(hán )谷(gǔ )关(guān )。十(shí )二(èr )月(yuè )中(zhōng ),遂(suí )至(zhì )戏(xì )。沛(pèi )公(gōng )左(zuǒ )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )无(wú )伤(shāng )闻(wén )项(xiàng )王(wáng )怒(nù ),欲(yù )攻(gōng )沛(pèi )公(gōng ),使(shǐ )人(rén )言(yán )项(xiàng )羽(yǔ )曰(yuē ):“沛(pèi )公(gōng )欲(yù )王(wáng )关(guān )中(zhōng ),令(lìng )子(zǐ )婴(yīng )为(wéi )相(xiàng ),珍(zhēn )宝(bǎo )尽(jìn )有(yǒu )之(zhī )。”欲(yù )以(yǐ )求(qiú )封(fēng )。亚(yà )父(fù )劝(quàn )项(xiàng )羽(yǔ )击(jī )沛(pèi )公(gōng )。方(fāng )飨(xiǎng )士(shì ),旦(dàn )日(rì )合(hé )战(zhàn )。是(shì )时(shí )项(xiàng )羽(yǔ )兵(bīng )四(sì )十(shí )万(wàn ),号(hào )百(bǎi )万(wàn )。沛(pèi )公(gōng )兵(bīng )十(shí )万(wàn ),号(hào )二(èr )十(shí )万(wàn ),力(lì )不(bú )敌(dí )。会(huì )项(xiàng )伯(bó )欲(yù )活(huó )张(zhāng )良(liáng ),夜(yè )往(wǎng )见(jiàn )良(liáng ),因(yīn )以(yǐ )文(wén )谕(yù )项(xiàng )羽(yǔ ),项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )止(zhǐ )。沛(pèi )公(gōng )从(cóng )百(bǎi )馀(yú )骑(qí ),驱(qū )之(zhī )鸿(hóng )门(mén ),见(jiàn )谢(xiè )项(xiàng )羽(yǔ )。项(xiàng )羽(yǔ )曰(yuē ):“此(cǐ )沛(pèi )公(gōng )左(zuǒ )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )无(wú )伤(shāng )言(yán )之(zhī )。不(bú )然(rán ),籍(jí )何(hé )以(yǐ )生(shēng )此(cǐ )!”沛(pèi )公(gōng )以(yǐ )樊(fán )哙(kuài )、张(zhāng )良(liáng )故(gù ),得(dé )解(jiě )归(guī )。归(guī ),立(lì )诛(zhū )曹(cáo )无(wú )伤(shāng )。

项(xiàng )羽(yǔ )遂(suí )西(xī ),屠(tú )烧(shāo )咸(xián )阳(yáng )秦(qín )宫(gōng )室(shì ),所(suǒ )过(guò )无(wú )不(bú )残(cán )破(pò )。秦(qín )人(rén )大(dà )失(shī )望(wàng ),然(rán )恐(kǒng ),不(bú )敢(gǎn )不(bú )服(fú )耳(ěr )。

项(xiàng )羽(yǔ )使(shǐ )人(rén )还(hái )报(bào )怀(huái )王(wáng )。怀(huái )王(wáng )曰(yuē ):“如(rú )约(yuē )。”项(xiàng )羽(yǔ )怨(yuàn )怀(huái )王(wáng )不(bú )肯(kěn )令(lìng )与(yǔ )沛(pèi )公(gōng )俱(jù )西(xī )入(rù )关(guān ),而(ér )北(běi )救(jiù )赵(zhào ),後(hòu )天(tiān )下(xià )约(yuē )。乃(nǎi )曰(yuē ):“怀(huái )王(wáng )者(zhě ),吾(wú )家(jiā )项(xiàng )梁(liáng )所(suǒ )立(lì )耳(ěr ),非(fēi )有(yǒu )功(gōng )伐(fá ),何(hé )以(yǐ )得(dé )主(zhǔ )约(yuē )!本(běn )定(dìng )天(tiān )下(xià ),诸(zhū )将(jiāng )及(jí )籍(jí )也(yě )。”乃(nǎi )详(xiáng )尊(zūn )怀(huái )王(wáng )为(wéi )义(yì )帝(dì ),实(shí )不(bú )用(yòng )其(qí )命(mìng )。

正(zhèng )月(yuè ),项(xiàng )羽(yǔ )自(zì )立(lì )为(wéi )西(xī )楚(chǔ )霸(bà )王(wáng ),王(wáng )梁(liáng )、楚(chǔ )地(dì )九(jiǔ )郡(jùn ),都(dōu )彭(péng )城(chéng )。负(fù )约(yuē ),更(gèng )立(lì )沛(pèi )公(gōng )为(wéi )汉(hàn )王(wáng ),王(wáng )巴(bā )、蜀(shǔ )、汉(hàn )中(zhōng ),都(dōu )南(nán )郑(zhèng )。三(sān )分(fèn )关(guān )中(zhōng ),立(lì )秦(qín )三(sān )将(jiāng ):章(zhāng )邯(hán )为(wéi )雍(yōng )王(wáng ),都(dōu )废(fèi )丘(qiū );司(sī )马(mǎ )欣(xīn )为(wéi )塞(sāi )王(wáng ),都(dōu )栎(lì )阳(yáng );董(dǒng )翳(yì )为(wéi )翟(zhái )王(wáng ),都(dōu )高(gāo )奴(nú )。楚(chǔ )将(jiāng )瑕(xiá )丘(qiū )申(shēn )阳(yáng )为(wéi )河(hé )南(nán )王(wáng ),都(dōu )洛(luò )阳(yáng )。赵(zhào )将(jiāng )司(sī )马(mǎ )卬(áng )为(wéi )殷(yīn )王(wáng ),都(dōu )朝(cháo )歌(gē )。赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )徙(xǐ )王(wáng )代(dài )。赵(zhào )相(xiàng )张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )常(cháng )山(shān )王(wáng ),都(dōu )襄(xiāng )国(guó )。当(dāng )阳(yáng )君(jūn )黥(qíng )布(bù )为(wéi )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng ),都(dōu )六(liù )。怀(huái )王(wáng )柱(zhù )国(guó )共(gòng )敖(áo )为(wéi )临(lín )江(jiāng )王(wáng ),都(dōu )江(jiāng )陵(líng )。番(fān )君(jūn )吴(wú )芮(ruì )为(wéi )衡(héng )山(shān )王(wáng ),都(dōu )邾(zhū )。燕(yàn )将(jiāng )臧(zāng )荼(tú )为(wéi )燕(yàn )王(wáng ),都(dōu )蓟(jì )。故(gù )燕(yàn )王(wáng )韩(hán )广(guǎng )徙(xǐ )王(wáng )辽(liáo )东(dōng )。广(guǎng )不(bú )听(tīng ),臧(zāng )荼(tú )攻(gōng )杀(shā )之(zhī )无(wú )终(zhōng )。封(fēng )成(chéng )安(ān )君(jūn )陈(chén )馀(yú )河(hé )间(jiān )三(sān )县(xiàn ),居(jū )南(nán )皮(pí )。封(fēng )梅(méi )鋗(juān )十(shí )万(wàn )户(hù )。

四(sì )月(yuè ),兵(bīng )罢(bà )戏(xì )下(xià ),诸(zhū )侯(hóu )各(gè )就(jiù )国(guó )。汉(hàn )王(wáng )之(zhī )国(guó ),项(xiàng )王(wáng )使(shǐ )卒(zú )三(sān )万(wàn )人(rén )从(cóng ),楚(chǔ )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )慕(mù )从(cóng )者(zhě )数(shù )万(wàn )人(rén ),从(cóng )杜(dù )南(nán )入(rù )蚀(shí )中(zhōng )。去(qù )辄(zhé )烧(shāo )绝(jué )栈(zhàn )道(dào ),以(yǐ )备(bèi )诸(zhū )侯(hóu )盗(dào )兵(bīng )袭(xí )之(zhī ),亦(yì )示(shì )项(xiàng )羽(yǔ )无(wú )东(dōng )意(yì )。至(zhì )南(nán )郑(zhèng ),诸(zhū )将(jiāng )及(jí )士(shì )卒(zú )多(duō )道(dào )亡(wáng )归(guī ),士(shì )卒(zú )皆(jiē )歌(gē )思(sī )东(dōng )归(guī )。韩(hán )信(xìn )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“项(xiàng )羽(yǔ )王(wáng )诸(zhū )将(jiāng )之(zhī )有(yǒu )功(gōng )者(zhě ),而(ér )王(wáng )独(dú )居(jū )南(nán )郑(zhèng ),是(shì )迁(qiān )也(yě )。军(jūn )吏(lì )士(shì )卒(zú )皆(jiē )山(shān )东(dōng )之(zhī )人(rén )也(yě ),日(rì )夜(yè )跂(qí )而(ér )望(wàng )归(guī ),及(jí )其(qí )锋(fēng )而(ér )用(yòng )之(zhī ),可(kě )以(yǐ )有(yǒu )大(dà )功(gōng )。天(tiān )下(xià )已(yǐ )定(dìng ),人(rén )皆(jiē )自(zì )宁(níng ),不(bú )可(kě )复(fù )用(yòng )。不(bú )如(rú )决(jué )策(cè )东(dōng )乡(xiāng ),争(zhēng )权(quán )天(tiān )下(xià )。”

项(xiàng )羽(yǔ )出(chū )关(guān ),使(shǐ )人(rén )徙(xǐ )义(yì )帝(dì )。曰(yuē ):“古(gǔ )之(zhī )帝(dì )者(zhě )地(dì )方(fāng )千(qiān )里(lǐ ),必(bì )居(jū )上(shàng )游(yóu )。”乃(nǎi )使(shǐ )使(shǐ )徙(xǐ )义(yì )帝(dì )长(zhǎng )沙(shā )郴(chēn )县(xiàn ),趣(qù )义(yì )帝(dì )行(háng ),群(qún )臣(chén )稍(shāo )倍(bèi )叛(pàn )之(zhī ),乃(nǎi )阴(yīn )令(lìng )衡(héng )山(shān )王(wáng )、临(lín )江(jiāng )王(wáng )击(jī )之(zhī ),杀(shā )义(yì )帝(dì )江(jiāng )南(nán )。项(xiàng )羽(yǔ )怨(yuàn )田(tián )荣(róng ),立(lì )齐(qí )将(jiāng )田(tián )都(dōu )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。田(tián )荣(róng )怒(nù ),因(yīn )自(zì )立(lì )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),杀(shā )田(tián )都(dōu )而(ér )反(fǎn )楚(chǔ );予(yǔ )彭(péng )越(yuè )将(jiāng )军(jūn )印(yìn ),令(lìng )反(fǎn )梁(liáng )地(dì )。楚(chǔ )令(lìng )萧(xiāo )公(gōng )角(jiǎo )击(jī )彭(péng )越(yuè ),彭(péng )越(yuè )大(dà )破(pò )之(zhī )。陈(chén )馀(yú )怨(yuàn )项(xiàng )羽(yǔ )之(zhī )弗(fú )王(wáng )己(jǐ )也(yě ),令(lìng )夏(xià )说(shuō )说(shuō )田(tián )荣(róng ),请(qǐng )兵(bīng )击(jī )张(zhāng )耳(ěr )。齐(qí )予(yǔ )陈(chén )馀(yú )兵(bīng ),击(jī )破(pò )常(cháng )山(shān )王(wáng )张(zhāng )耳(ěr ),张(zhāng )耳(ěr )亡(wáng )归(guī )汉(hàn )。迎(yíng )赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )於(yú )代(dài ),复(fù )立(lì )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。赵(zhào )王(wáng )因(yīn )立(lì )陈(chén )馀(yú )为(wéi )代(dài )王(wáng )。项(xiàng )羽(yǔ )大(dà )怒(nù ),北(běi )击(jī )齐(qí )。

八(bā )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )用(yòng )韩(hán )信(xìn )之(zhī )计(jì ),从(cóng )故(gù )道(dào )还(hái ),袭(xí )雍(yōng )王(wáng )章(zhāng )邯(hán )。邯(hán )迎(yíng )击(jī )汉(hàn )陈(chén )仓(cāng ),雍(yōng )兵(bīng )败(bài ),还(hái )走(zǒu );止(zhǐ )战(zhàn )好(hǎo )畤(zhì ),又(yòu )复(fù )败(bài ),走(zǒu )废(fèi )丘(qiū )。汉(hàn )王(wáng )遂(suí )定(dìng )雍(yōng )地(dì )。东(dōng )至(zhì )咸(xián )阳(yáng ),引(yǐn )兵(bīng )围(wéi )雍(yōng )王(wáng )废(fèi )丘(qiū ),而(ér )遣(qiǎn )诸(zhū )将(jiāng )略(luè )定(dìng )陇(lǒng )西(xī )、北(běi )地(dì )、上(shàng )郡(jùn )。令(lìng )将(jiāng )军(jūn )薛(xuē )欧(ōu )、王(wáng )吸(xī )出(chū )武(wǔ )关(guān ),因(yīn )王(wáng )陵(líng )兵(bīng )南(nán )阳(yáng ),以(yǐ )迎(yíng )太(tài )公(gōng )、吕(lǚ )后(hòu )於(yú )沛(pèi )。楚(chǔ )闻(wén )之(zhī ),发(fā )兵(bīng )距(jù )之(zhī )阳(yáng )夏(xià ),不(bú )得(dé )前(qián )。令(lìng )故(gù )吴(wú )令(lìng )郑(zhèng )昌(chāng )为(wéi )韩(hán )王(wáng ),距(jù )汉(hàn )兵(bīng )。

二(èr )年(nián ),汉(hàn )王(wáng )东(dōng )略(luè )地(dì ),塞(sāi )王(wáng )欣(xīn )、翟(zhái )王(wáng )翳(yì )、河(hé )南(nán )王(wáng )申(shēn )阳(yáng )皆(jiē )降(jiàng )。韩(hán )王(wáng )昌(chāng )不(bú )听(tīng ),使(shǐ )韩(hán )信(xìn )击(jī )破(pò )之(zhī )。於(yú )是(shì )置(zhì )陇(lǒng )西(xī )、北(běi )地(dì )、上(shàng )郡(jùn )、渭(wèi )南(nán )、河(hé )上(shàng )、中(zhōng )地(dì )郡(jùn );关(guān )外(wài )置(zhì )河(hé )南(nán )郡(jùn )。更(gèng )立(lì )韩(hán )太(tài )尉(wèi )信(xìn )为(wéi )韩(hán )王(wáng )。诸(zhū )将(jiāng )以(yǐ )万(wàn )人(rén )若(ruò )以(yǐ )一(yī )郡(jùn )降(jiàng )者(zhě ),封(fēng )万(wàn )户(hù )。缮(shàn )治(zhì )河(hé )上(shàng )塞(sāi )。诸(zhū )故(gù )秦(qín )苑(yuàn )囿(yòu )园(yuán )池(chí ),皆(jiē )令(lìng )人(rén )得(dé )田(tián )之(zhī ),正(zhèng )月(yuè ),虏(lǔ )雍(yōng )王(wáng )弟(dì )章(zhāng )平(píng )。大(dà )赦(shè )罪(zuì )人(rén )。

汉(hàn )王(wáng )之(zhī )出(chū )关(guān )至(zhì )陕(shǎn ),抚(fǔ )关(guān )外(wài )父(fù )老(lǎo ),还(hái ),张(zhāng )耳(ěr )来(lái )见(jiàn ),汉(hàn )王(wáng )厚(hòu )遇(yù )之(zhī )。

二(èr )月(yuè ),令(lìng )除(chú )秦(qín )社(shè )稷(jì ),更(gèng )立(lì )汉(hàn )社(shè )稷(jì )。

三(sān )月(yuè ),汉(hàn )王(wáng )从(cóng )临(lín )晋(jìn )渡(dù ),魏(wèi )王(wáng )豹(bào )将(jiāng )兵(bīng )从(cóng )。下(xià )河(hé )内(nèi ),虏(lǔ )殷(yīn )王(wáng ),置(zhì )河(hé )内(nèi )郡(jùn )。南(nán )渡(dù )平(píng )阴(yīn )津(jīn ),至(zhì )雒(luò )阳(yáng )。新(xīn )城(chéng )三(sān )老(lǎo )董(dǒng )公(gōng )遮(zhē )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )以(yǐ )义(yì )帝(dì )死(sǐ )故(gù )。汉(hàn )王(wáng )闻(wén )之(zhī ),袒(tǎn )而(ér )大(dà )哭(kū )。遂(suí )为(wéi )义(yì )帝(dì )发(fā )丧(sàng ),临(lín )三(sān )日(rì )。发(fā )使(shǐ )者(zhě )告(gào )诸(zhū )侯(hóu )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )共(gòng )立(lì )义(yì )帝(dì ),北(běi )面(miàn )事(shì )之(zhī )。今(jīn )项(xiàng )羽(yǔ )放(fàng )杀(shā )义(yì )帝(dì )於(yú )江(jiāng )南(nán ),大(dà )逆(nì )无(wú )道(dào )。寡(guǎ )人(rén )亲(qīn )为(wéi )发(fā )丧(sàng ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )缟(gǎo )素(sù )。悉(xī )发(fā )关(guān )内(nèi )兵(bīng ),收(shōu )三(sān )河(hé )士(shì ),南(nán )浮(fú )江(jiāng )汉(hàn )以(yǐ )下(xià ),原(yuán )从(cóng )诸(zhū )侯(hóu )王(wáng )击(jī )楚(chǔ )之(zhī )杀(shā )义(yì )帝(dì )者(zhě )。”

是(shì )时(shí )项(xiàng )王(wáng )北(běi )击(jī )齐(qí ),田(tián )荣(róng )与(yǔ )战(zhàn )城(chéng )阳(yáng )。田(tián )荣(róng )败(bài ),走(zǒu )平(píng )原(yuán ),平(píng )原(yuán )民(mín )杀(shā )之(zhī )。齐(qí )皆(jiē )降(jiàng )楚(chǔ )。楚(chǔ )因(yīn )焚(fén )烧(shāo )其(qí )城(chéng )郭(guō ),系(xì )虏(lǔ )其(qí )子(zǐ )女(nǚ )。齐(qí )人(rén )叛(pàn )之(zhī )。田(tián )荣(róng )弟(dì )横(héng )立(lì )荣(róng )子(zǐ )广(guǎng )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),齐(qí )王(wáng )反(fǎn )楚(chǔ )城(chéng )阳(yáng )。项(xiàng )羽(yǔ )虽(suī )闻(wén )汉(hàn )东(dōng ),既(jì )已(yǐ )连(lián )齐(qí )兵(bīng ),欲(yù )遂(suí )破(pò )之(zhī )而(ér )击(jī )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )以(yǐ )故(gù )得(dé )劫(jié )五(wǔ )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng ),遂(suí )入(rù )彭(péng )城(chéng )。项(xiàng )羽(yǔ )闻(wén )之(zhī ),乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )去(qù )齐(qí ),从(cóng )鲁(lǔ )出(chū )胡(hú )陵(líng ),至(zhì )萧(xiāo ),与(yǔ )汉(hàn )大(dà )战(zhàn )彭(péng )城(chéng )灵(líng )壁(bì )东(dōng )睢(suī )水(shuǐ )上(shàng ),大(dà )破(pò )汉(hàn )军(jūn ),多(duō )杀(shā )士(shì )卒(zú ),睢(suī )水(shuǐ )为(wéi )之(zhī )不(bú )流(liú )。乃(nǎi )取(qǔ )汉(hàn )王(wáng )父(fù )母(mǔ )妻(qī )子(zǐ )於(yú )沛(pèi ),置(zhì )之(zhī )军(jūn )中(zhōng )以(yǐ )为(wéi )质(zhì )。当(dāng )是(shì )时(shí ),诸(zhū )侯(hóu )见(jiàn )楚(chǔ )彊(jiāng )汉(hàn )败(bài ),还(hái )皆(jiē )去(qù )汉(hàn )复(fù )为(wéi )楚(chǔ )。塞(sāi )王(wáng )欣(xīn )亡(wáng )入(rù )楚(chǔ )。

吕(lǚ )后(hòu )兄(xiōng )周(zhōu )吕(lǚ )侯(hóu )为(wéi )汉(hàn )将(jiāng )兵(bīng ),居(jū )下(xià )邑(yì )。汉(hàn )王(wáng )从(cóng )之(zhī ),稍(shāo )收(shōu )士(shì )卒(zú ),军(jūn )砀(dàng )。汉(hàn )王(wáng )乃(nǎi )西(xī )过(guò )梁(liáng )地(dì ),至(zhì )虞(yú )。使(shǐ )谒(yè )者(zhě )随(suí )何(hé )之(zhī )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )布(bù )所(suǒ ),曰(yuē ):“公(gōng )能(néng )令(lìng )布(bù )举(jǔ )兵(bīng )叛(pàn )楚(chǔ ),项(xiàng )羽(yǔ )必(bì )留(liú )击(jī )之(zhī )。得(dé )留(liú )数(shù )月(yuè ),吾(wú )取(qǔ )天(tiān )下(xià )必(bì )矣(yǐ )。”随(suí )何(hé )往(wǎng )说(shuō )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )布(bù ),布(bù )果(guǒ )背(bèi )楚(chǔ )。楚(chǔ )使(shǐ )龙(lóng )且(qiě )往(wǎng )击(jī )之(zhī )。

汉(hàn )王(wáng )之(zhī )败(bài )彭(péng )城(chéng )而(ér )西(xī ),行(háng )使(shǐ )人(rén )求(qiú )家(jiā )室(shì ),家(jiā )室(shì )亦(yì )亡(wáng ),不(bú )相(xiàng )得(dé )。败(bài )後(hòu )乃(nǎi )独(dú )得(dé )孝(xiào )惠(huì ),六(liù )月(yuè ),立(lì )为(wéi )太(tài )子(zǐ ),大(dà )赦(shè )罪(zuì )人(rén )。令(lìng )太(tài )子(zǐ )守(shǒu )栎(lì )阳(yáng ),诸(zhū )侯(hóu )子(zǐ )在(zài )关(guān )中(zhōng )者(zhě )皆(jiē )集(jí )栎(lì )阳(yáng )为(wéi )卫(wèi )。引(yǐn )水(shuǐ )灌(guàn )废(fèi )丘(qiū ),废(fèi )丘(qiū )降(jiàng ),章(zhāng )邯(hán )自(zì )杀(shā )。更(gèng )名(míng )废(fèi )丘(qiū )为(wéi )槐(huái )里(lǐ )。於(yú )是(shì )令(lìng )祠(cí )官(guān )祀(sì )天(tiān )地(dì )四(sì )方(fāng )上(shàng )帝(dì )山(shān )川(chuān ),以(yǐ )时(shí )祀(sì )之(zhī )。兴(xìng )关(guān )内(nèi )卒(zú )乘(chéng )塞(sāi )。

是(shì )时(shí )九(jiǔ )江(jiāng )王(wáng )布(bù )与(yǔ )龙(lóng )且(qiě )战(zhàn ),不(bú )胜(shèng ),与(yǔ )随(suí )何(hé )间(jiān )行(háng )归(guī )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )稍(shāo )收(shōu )士(shì )卒(zú ),与(yǔ )诸(zhū )将(jiāng )及(jí )关(guān )中(zhōng )卒(zú )益(yì )出(chū ),是(shì )以(yǐ )兵(bīng )大(dà )振(zhèn )荥(yíng )阳(yáng ),破(pò )楚(chǔ )京(jīng )、索(suǒ )间(jiān )。

三(sān )年(nián ),魏(wèi )王(wáng )豹(bào )谒(yè )归(guī )视(shì )亲(qīn )疾(jí ),至(zhì )即(jí )绝(jué )河(hé )津(jīn ),反(fǎn )为(wéi )楚(chǔ )。汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )郦(lì )生(shēng )说(shuō )豹(bào ),豹(bào )不(bú )听(tīng )。汉(hàn )王(wáng )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )韩(hán )信(xìn )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),虏(lǔ )豹(bào )。遂(suí )定(dìng )魏(wèi )地(dì ),置(zhì )三(sān )郡(jùn ),曰(yuē )河(hé )东(dōng )、太(tài )原(yuán )、上(shàng )党(dǎng )。汉(hàn )王(wáng )乃(nǎi )令(lìng )张(zhāng )耳(ěr )与(yǔ )韩(hán )信(xìn )遂(suí )东(dōng )下(xià )井(jǐng )陉(xíng )击(jī )赵(zhào ),斩(zhǎn )陈(chén )馀(yú )、赵(zhào )王(wáng )歇(xiē )。其(qí )明(míng )年(nián ),立(lì )张(zhāng )耳(ěr )为(wéi )赵(zhào )王(wáng )。

汉(hàn )王(wáng )军(jūn )荥(yíng )阳(yáng )南(nán ),筑(zhù )甬(yǒng )道(dào )属(shǔ )之(zhī )河(hé ),以(yǐ )取(qǔ )敖(áo )仓(cāng )。与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )相(xiàng )距(jù )岁(suì )馀(yú )。项(xiàng )羽(yǔ )数(shù )侵(qīn )夺(duó )汉(hàn )甬(yǒng )道(dào ),汉(hàn )军(jūn )乏(fá )食(shí ),遂(suí )围(wéi )汉(hàn )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )请(qǐng )和(hé ),割(gē )荥(yíng )阳(yáng )以(yǐ )西(xī )者(zhě )为(wéi )汉(hàn )。项(xiàng )王(wáng )不(bú )听(tīng )。汉(hàn )王(wáng )患(huàn )之(zhī ),乃(nǎi )用(yòng )陈(chén )平(píng )之(zhī )计(jì ),予(yǔ )陈(chén )平(píng )金(jīn )四(sì )万(wàn )斤(jīn ),以(yǐ )间(jiān )疏(shū )楚(chǔ )君(jūn )臣(chén )。於(yú )是(shì )项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )疑(yí )亚(yà )父(fù )。亚(yà )父(fù )是(shì )时(shí )劝(quàn )项(xiàng )羽(yǔ )遂(suí )下(xià )荥(yíng )阳(yáng ),及(jí )其(qí )见(jiàn )疑(yí ),乃(nǎi )怒(nù ),辞(cí )老(lǎo ),原(yuán )赐(cì )骸(hái )骨(gǔ )归(guī )卒(zú )伍(wǔ ),未(wèi )至(zhì )彭(péng )城(chéng )而(ér )死(sǐ )。

汉(hàn )军(jūn )绝(jué )食(shí ),乃(nǎi )夜(yè )出(chū )女(nǚ )子(zǐ )东(dōng )门(mén )二(èr )千(qiān )馀(yú )人(rén ),被(bèi )甲(jiǎ ),楚(chǔ )因(yīn )四(sì )面(miàn )击(jī )之(zhī )。将(jiāng )军(jūn )纪(jì )信(xìn )乃(nǎi )乘(chéng )王(wáng )驾(jià ),诈(zhà )为(wéi )汉(hàn )王(wáng ),诳(kuáng )楚(chǔ ),楚(chǔ )皆(jiē )呼(hū )万(wàn )岁(suì ),之(zhī )城(chéng )东(dōng )观(guān ),以(yǐ )故(gù )汉(hàn )王(wáng )得(dé )与(yǔ )数(shù )十(shí )骑(qí )出(chū )西(xī )门(mén )遁(dùn )。令(lìng )御(yù )史(shǐ )大(dà )夫(fū )周(zhōu )苛(kē )、魏(wèi )豹(bào )、枞(cōng )公(gōng )守(shǒu )荥(yíng )阳(yáng )。诸(zhū )将(jiāng )卒(zú )不(bú )能(néng )从(cóng )者(zhě ),尽(jìn )在(zài )城(chéng )中(zhōng )。周(zhōu )苛(kē )、枞(cōng )公(gōng )相(xiàng )谓(wèi )曰(yuē ):“反(fǎn )国(guó )之(zhī )王(wáng ),难(nán )与(yǔ )守(shǒu )城(chéng )。”因(yīn )杀(shā )魏(wèi )豹(bào )。

汉(hàn )王(wáng )之(zhī )出(chū )荥(yíng )阳(yáng )入(rù )关(guān ),收(shōu )兵(bīng )欲(yù )复(fù )东(dōng )。袁(yuán )生(shēng )说(shuō )汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“汉(hàn )与(yǔ )楚(chǔ )相(xiàng )距(jù )荥(yíng )阳(yáng )数(shù )岁(suì ),汉(hàn )常(cháng )困(kùn )。原(yuán )君(jūn )王(wáng )出(chū )武(wǔ )关(guān ),项(xiàng )羽(yǔ )必(bì )引(yǐn )兵(bīng )南(nán )走(zǒu ),王(wáng )深(shēn )壁(bì ),令(lìng )荥(yíng )阳(yáng )成(chéng )皋(gāo )间(jiān )且(qiě )得(dé )休(xiū )。使(shǐ )韩(hán )信(xìn )等(děng )辑(jí )河(hé )北(běi )赵(zhào )地(dì ),连(lián )燕(yàn )齐(qí ),君(jūn )王(wáng )乃(nǎi )复(fù )走(zǒu )荥(yíng )阳(yáng ),未(wèi )晚(wǎn )也(yě )。如(rú )此(cǐ ),则(zé )楚(chǔ )所(suǒ )备(bèi )者(zhě )多(duō ),力(lì )分(fèn ),汉(hàn )得(dé )休(xiū ),复(fù )与(yǔ )之(zhī )战(zhàn ),破(pò )楚(chǔ )必(bì )矣(yǐ )。”汉(hàn )王(wáng )从(cóng )其(qí )计(jì ),出(chū )军(jūn )宛(wǎn )叶(yè )间(jiān ),与(yǔ )黥(qíng )布(bù )行(háng )收(shōu )兵(bīng )。

项(xiàng )羽(yǔ )闻(wén )汉(hàn )王(wáng )在(zài )宛(wǎn ),果(guǒ )引(yǐn )兵(bīng )南(nán )。汉(hàn )王(wáng )坚(jiān )壁(bì )不(bú )与(yǔ )战(zhàn )。是(shì )时(shí )彭(péng )越(yuè )渡(dù )睢(suī )水(shuǐ ),与(yǔ )项(xiàng )声(shēng )、薛(xuē )公(gōng )战(zhàn )下(xià )邳(pī ),彭(péng )越(yuè )大(dà )破(pò )楚(chǔ )军(jūn )。项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )东(dōng )击(jī )彭(péng )越(yuè )。汉(hàn )王(wáng )亦(yì )引(yǐn )兵(bīng )北(běi )军(jūn )成(chéng )皋(gāo )。项(xiàng )羽(yǔ )已(yǐ )破(pò )走(zǒu )彭(péng )越(yuè ),闻(wén )汉(hàn )王(wáng )复(fù )军(jūn )成(chéng )皋(gāo ),乃(nǎi )复(fù )引(yǐn )兵(bīng )西(xī ),拔(bá )荥(yíng )阳(yáng ),诛(zhū )周(zhōu )苛(kē )、枞(cōng )公(gōng ),而(ér )虏(lǔ )韩(hán )王(wáng )信(xìn ),遂(suí )围(wéi )成(chéng )皋(gāo )。

汉(hàn )王(wáng )跳(tiào ),独(dú )与(yǔ )滕(téng )公(gōng )共(gòng )车(chē )出(chū )成(chéng )皋(gāo )玉(yù )门(mén ),北(běi )渡(dù )河(hé ),驰(chí )宿(xiǔ )脩(yǒu )武(wǔ )。自(zì )称(chēng )使(shǐ )者(zhě ),晨(chén )驰(chí )入(rù )张(zhāng )耳(ěr )、韩(hán )信(xìn )壁(bì ),而(ér )夺(duó )之(zhī )军(jūn )。乃(nǎi )使(shǐ )张(zhāng )耳(ěr )北(běi )益(yì )收(shōu )兵(bīng )赵(zhào )地(dì ),使(shǐ )韩(hán )信(xìn )东(dōng )击(jī )齐(qí )。汉(hàn )王(wáng )得(dé )韩(hán )信(xìn )军(jūn ),则(zé )复(fù )振(zhèn )。引(yǐn )兵(bīng )临(lín )河(hé ),南(nán )飨(xiǎng )军(jūn )小(xiǎo )脩(yǒu )武(wǔ )南(nán ),欲(yù )复(fù )战(zhàn )。郎(láng )中(zhōng )郑(zhèng )忠(zhōng )乃(nǎi )说(shuō )止(zhǐ )汉(hàn )王(wáng ),使(shǐ )高(gāo )垒(lěi )深(shēn )堑(qiàn ),勿(wù )与(yǔ )战(zhàn )。汉(hàn )王(wáng )听(tīng )其(qí )计(jì ),使(shǐ )卢(lú )绾(wǎn )、刘(liú )贾(jiǎ )将(jiāng )卒(zú )二(èr )万(wàn )人(rén ),骑(qí )数(shù )百(bǎi ),渡(dù )白(bái )马(mǎ )津(jīn ),入(rù )楚(chǔ )地(dì ),与(yǔ )彭(péng )越(yuè )复(fù )击(jī )破(pò )楚(chǔ )军(jūn )燕(yàn )郭(guō )西(xī ),遂(suí )复(fù )下(xià )梁(liáng )地(dì )十(shí )馀(yú )城(chéng )。

淮(huái )阴(yīn )已(yǐ )受(shòu )命(mìng )东(dōng ),未(wèi )渡(dù )平(píng )原(yuán )。汉(hàn )王(wáng )使(shǐ )郦(lì )生(shēng )往(wǎng )说(shuō )齐(qí )王(wáng )田(tián )广(guǎng ),广(guǎng )叛(pàn )楚(chǔ ),与(yǔ )汉(hàn )和(hé ),共(gòng )击(jī )项(xiàng )羽(yǔ )。韩(hán )信(xìn )用(yòng )蒯(kuǎi )通(tōng )计(jì ),遂(suí )袭(xí )破(pò )齐(qí )。齐(qí )王(wáng )烹(pēng )郦(lì )生(shēng ),东(dōng )走(zǒu )高(gāo )密(mì )。项(xiàng )羽(yǔ )闻(wén )韩(hán )信(xìn )已(yǐ )举(jǔ )河(hé )北(běi )兵(bīng )破(pò )齐(qí )、赵(zhào ),且(qiě )欲(yù )击(jī )楚(chǔ ),则(zé )使(shǐ )龙(lóng )且(qiě )、周(zhōu )兰(lán )往(wǎng )击(jī )之(zhī )。韩(hán )信(xìn )与(yǔ )战(zhàn ),骑(qí )将(jiāng )灌(guàn )婴(yīng )击(jī ),大(dà )破(pò )楚(chǔ )军(jūn ),杀(shā )龙(lóng )且(qiě )。齐(qí )王(wáng )广(guǎng )饹(le )彭(péng )越(yuè )。当(dāng )此(cǐ )时(shí ),彭(péng )越(yuè )将(jiāng )兵(bīng )居(jū )梁(liáng )地(dì ),往(wǎng )来(lái )苦(kǔ )楚(chǔ )兵(bīng ),绝(jué )其(qí )粮(liáng )食(shí )。

四(sì )年(nián ),项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )谓(wèi )海(hǎi )春(chūn )侯(hóu )大(dà )司(sī )马(mǎ )曹(cáo )咎(jiù )曰(yuē ):“谨(jǐn )守(shǒu )成(chéng )皋(gāo )。若(ruò )汉(hàn )挑(tiāo )战(zhàn ),慎(shèn )勿(wù )与(yǔ )战(zhàn ),无(wú )令(lìng )得(dé )东(dōng )而(ér )已(yǐ )。我(wǒ )十(shí )五(wǔ )日(rì )必(bì )定(dìng )梁(liáng )地(dì ),复(fù )从(cóng )将(jiāng )军(jūn )。”乃(nǎi )行(háng )击(jī )陈(chén )留(liú )、外(wài )黄(huáng )、睢(suī )阳(yáng ),下(xià )之(zhī )。汉(hàn )果(guǒ )数(shù )挑(tiāo )楚(chǔ )军(jūn ),楚(chǔ )军(jūn )不(bú )出(chū ),使(shǐ )人(rén )辱(rǔ )之(zhī )五(wǔ )六(liù )日(rì ),大(dà )司(sī )马(mǎ )怒(nù ),度(dù )兵(bīng )汜(sì )水(shuǐ )。士(shì )卒(zú )半(bàn )渡(dù ),汉(hàn )击(jī )之(zhī ),大(dà )破(pò )楚(chǔ )军(jūn ),尽(jìn )得(dé )楚(chǔ )国(guó )金(jīn )玉(yù )货(huò )赂(lù )。大(dà )司(sī )马(mǎ )咎(jiù )、长(zhǎng )史(shǐ )欣(xīn )皆(jiē )自(zì )刭(jǐng )汜(sì )水(shuǐ )上(shàng )。项(xiàng )羽(yǔ )至(zhì )睢(suī )阳(yáng ),闻(wén )海(hǎi )春(chūn )侯(hóu )破(pò ),乃(nǎi )引(yǐn )兵(bīng )还(hái )。汉(hàn )军(jūn )方(fāng )围(wéi )锺(zhōng )离(lí )眛(mèi )於(yú )荥(yíng )阳(yáng )东(dōng ),项(xiàng )羽(yǔ )至(zhì ),尽(jìn )走(zǒu )险(xiǎn )阻(zǔ )。

韩(hán )信(xìn )已(yǐ )破(pò )齐(qí ),使(shǐ )人(rén )言(yán )曰(yuē ):“齐(qí )边(biān )楚(chǔ ),权(quán )轻(qīng ),不(bú )为(wéi )假(jiǎ )王(wáng ),恐(kǒng )不(bú )能(néng )安(ān )齐(qí )。”汉(hàn )王(wáng )欲(yù )攻(gōng )之(zhī )。留(liú )侯(hóu )曰(yuē ):“不(bú )如(rú )因(yīn )而(ér )立(lì )之(zhī ),使(shǐ )自(zì )为(wéi )守(shǒu )。”乃(nǎi )遣(qiǎn )张(zhāng )良(liáng )操(cāo )印(yìn )绶(shòu )立(lì )韩(hán )信(xìn )为(wéi )齐(qí )王(wáng )。

项(xiàng )羽(yǔ )闻(wén )龙(lóng )且(qiě )军(jūn )破(pò ),则(zé )恐(kǒng ),使(shǐ )盱(xū )台(tái )人(rén )武(wǔ )涉(shè )往(wǎng )说(shuō )韩(hán )信(xìn )。韩(hán )信(xìn )不(bú )听(tīng )。

楚(chǔ )汉(hàn )久(jiǔ )相(xiàng )持(chí )未(wèi )决(jué ),丁(dīng )壮(zhuàng )苦(kǔ )军(jūn )旅(lǚ ),老(lǎo )弱(ruò )罢(bà )转(zhuǎn )饟(xiǎng )。汉(hàn )王(wáng )项(xiàng )羽(yǔ )相(xiàng )与(yǔ )临(lín )广(guǎng )武(wǔ )之(zhī )间(jiān )而(ér )语(yǔ )。项(xiàng )羽(yǔ )欲(yù )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )独(dú )身(shēn )挑(tiāo )战(zhàn )。汉(hàn )王(wáng )数(shù )项(xiàng )羽(yǔ )曰(yuē ):“始(shǐ )与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )俱(jù )受(shòu )命(mìng )怀(huái )王(wáng ),曰(yuē )先(xiān )入(rù )定(dìng )关(guān )中(zhōng )者(zhě )王(wáng )之(zhī ),项(xiàng )羽(yǔ )负(fù )约(yuē ),王(wáng )我(wǒ )於(yú )蜀(shǔ )汉(hàn ),罪(zuì )一(yī )。秦(qín )项(xiàng )羽(yǔ )矫(jiǎo )杀(shā )卿(qīng )子(zǐ )冠(guàn )军(jūn )而(ér )自(zì )尊(zūn ),罪(zuì )二(èr )。项(xiàng )羽(yǔ )已(yǐ )救(jiù )赵(zhào ),当(dāng )还(hái )报(bào ),而(ér )擅(shàn )劫(jié )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )入(rù )关(guān ),罪(zuì )三(sān )。怀(huái )王(wáng )约(yuē )入(rù )秦(qín )无(wú )暴(bào )掠(luě ),项(xiàng )羽(yǔ )烧(shāo )秦(qín )宫(gōng )室(shì ),掘(jué )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )冢(zhǒng ),私(sī )收(shōu )其(qí )财(cái )物(wù ),罪(zuì )四(sì )。又(yòu )彊(jiāng )杀(shā )秦(qín )降(jiàng )王(wáng )子(zǐ )婴(yīng ),罪(zuì )五(wǔ )。诈(zhà )阬(gāng )秦(qín )子(zǐ )弟(dì )新(xīn )安(ān )二(èr )十(shí )万(wàn ),王(wáng )其(qí )将(jiāng ),罪(zuì )六(liù )。项(xiàng )羽(yǔ )皆(jiē )王(wáng )诸(zhū )将(jiāng )善(shàn )地(dì ),而(ér )徙(xǐ )逐(zhú )故(gù )主(zhǔ ),令(lìng )臣(chén )下(xià )争(zhēng )叛(pàn )逆(nì ),罪(zuì )七(qī )。项(xiàng )羽(yǔ )出(chū )逐(zhú )义(yì )帝(dì )彭(péng )城(chéng ),自(zì )都(dōu )之(zhī ),夺(duó )韩(hán )王(wáng )地(dì ),并(bìng )王(wáng )梁(liáng )楚(chǔ ),多(duō )自(zì )予(yǔ ),罪(zuì )八(bā )。项(xiàng )羽(yǔ )使(shǐ )人(rén )阴(yīn )弑(shì )义(yì )帝(dì )江(jiāng )南(nán ),罪(zuì )九(jiǔ )。夫(fū )为(wéi )人(rén )臣(chén )而(ér )弑(shì )其(qí )主(zhǔ ),杀(shā )已(yǐ )降(jiàng ),为(wéi )政(zhèng )不(bú )平(píng ),主(zhǔ )约(yuē )不(bú )信(xìn ),天(tiān )下(xià )所(suǒ )不(bú )容(róng ),大(dà )逆(nì )无(wú )道(dào ),罪(zuì )十(shí )也(yě )。吾(wú )以(yǐ )义(yì )兵(bīng )从(cóng )诸(zhū )侯(hóu )诛(zhū )残(cán )贼(zéi ),使(shǐ )刑(xíng )馀(yú )罪(zuì )人(rén )击(jī )杀(shā )项(xiàng )羽(yǔ ),何(hé )苦(kǔ )乃(nǎi )与(yǔ )公(gōng )挑(tiāo )战(zhàn )!”项(xiàng )羽(yǔ )大(dà )怒(nù ),伏(fú )弩(nǔ )射(shè )中(zhōng )汉(hàn )王(wáng )。汉(hàn )王(wáng )伤(shāng )匈(xiōng ),乃(nǎi )扪(mén )足(zú )曰(yuē ):“虏(lǔ )中(zhōng )吾(wú )指(zhǐ )!”汉(hàn )王(wáng )病(bìng )创(chuàng )卧(wò ),张(zhāng )良(liáng )彊(jiāng )请(qǐng )汉(hàn )王(wáng )起(qǐ )行(háng )劳(láo )军(jūn ),以(yǐ )安(ān )士(shì )卒(zú ),毋(wú )令(lìng )楚(chǔ )乘(chéng )胜(shèng )於(yú )汉(hàn )。汉(hàn )王(wáng )出(chū )行(háng )军(jūn ),病(bìng )甚(shèn ),因(yīn )驰(chí )入(rù )成(chéng )皋(gāo )。

病(bìng )愈(yù ),西(xī )入(rù )关(guān ),至(zhì )栎(lì )阳(yáng ),存(cún )问(wèn )父(fù )老(lǎo ),置(zhì )酒(jiǔ ),枭(xiāo )故(gù )塞(sāi )王(wáng )欣(xīn )头(tóu )栎(lì )阳(yáng )市(shì )。留(liú )四(sì )日(rì ),复(fù )如(rú )军(jūn ),军(jūn )广(guǎng )武(wǔ )。关(guān )中(zhōng )兵(bīng )益(yì )出(chū )。

当(dāng )此(cǐ )时(shí ),彭(péng )越(yuè )将(jiāng )兵(bīng )居(jū )梁(liáng )地(dì ),往(wǎng )来(lái )苦(kǔ )楚(chǔ )兵(bīng ),绝(jué )其(qí )粮(liáng )食(shí )。田(tián )横(héng )往(wǎng )从(cóng )之(zhī )。项(xiàng )羽(yǔ )数(shù )击(jī )彭(péng )越(yuè )等(děng ),齐(qí )王(wáng )信(xìn )又(yòu )进(jìn )击(jī )楚(chǔ )。项(xiàng )羽(yǔ )恐(kǒng ),乃(nǎi )与(yǔ )汉(hàn )王(wáng )约(yuē ),中(zhōng )分(fèn )天(tiān )下(xià ),割(gē )鸿(hóng )沟(gōu )而(ér )西(xī )者(zhě )为(wéi )汉(hàn ),鸿(hóng )沟(gōu )而(ér )东(dōng )者(zhě )为(wéi )楚(chǔ )。项(xiàng )王(wáng )归(guī )汉(hàn )王(wáng )父(fù )母(mǔ )妻(qī )子(zǐ ),军(jūn )中(zhōng )皆(jiē )呼(hū )万(wàn )岁(suì ),乃(nǎi )归(guī )而(ér )别(bié )去(qù )。

项(xiàng )羽(yǔ )解(jiě )而(ér )东(dōng )归(guī )。汉(hàn )王(wáng )欲(yù )引(yǐn )而(ér )西(xī )归(guī ),用(yòng )留(liú )侯(hóu )、陈(chén )平(píng )计(jì ),乃(nǎi )进(jìn )兵(bīng )追(zhuī )项(xiàng )羽(yǔ ),至(zhì )阳(yáng )夏(xià )南(nán )止(zhǐ )军(jūn ),与(yǔ )齐(qí )王(wáng )信(xìn )、建(jiàn )成(chéng )侯(hóu )彭(péng )越(yuè )期(qī )会(huì )而(ér )击(jī )楚(chǔ )军(jūn )。至(zhì )固(gù )陵(líng ),不(bú )会(huì )。楚(chǔ )击(jī )汉(hàn )军(jūn ),大(dà )破(pò )之(zhī )。汉(hàn )王(wáng )复(fù )入(rù )壁(bì ),深(shēn )堑(qiàn )而(ér )守(shǒu )之(zhī )。用(yòng )张(zhāng )良(liáng )计(jì ),於(yú )是(shì )韩(hán )信(xìn )、彭(péng )越(yuè )皆(jiē )往(wǎng )。及(jí )刘(liú )贾(jiǎ )入(rù )楚(chǔ )地(dì ),围(wéi )寿(shòu )春(chūn ),汉(hàn )王(wáng )败(bài )固(gù )陵(líng ),乃(nǎi )使(shǐ )使(shǐ )者(zhě )召(zhào )大(dà )司(sī )马(mǎ )周(zhōu )殷(yīn )举(jǔ )九(jiǔ )江(jiāng )兵(bīng )而(ér )迎(yíng )武(wǔ )王(wáng ),行(háng )屠(tú )城(chéng )父(fù ),随(suí )刘(liú )贾(jiǎ )、齐(qí )梁(liáng )诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )大(dà )会(huì )垓(gāi )下(xià )。立(lì )武(wǔ )王(wáng )布(bù )为(wéi )淮(huái )南(nán )王(wáng )。

五(wǔ )年(nián ),高(gāo )祖(zǔ )与(yǔ )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )共(gòng )击(jī )楚(chǔ )军(jūn ),与(yǔ )项(xiàng )羽(yǔ )决(jué )胜(shèng )垓(gāi )下(xià )。淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )将(jiāng )三(sān )十(shí )万(wàn )自(zì )当(dāng )之(zhī ),孔(kǒng )将(jiāng )军(jūn )居(jū )左(zuǒ ),费(fèi )将(jiāng )军(jūn )居(jū )右(yòu ),皇(huáng )帝(dì )在(zài )後(hòu ),绛(jiàng )侯(hóu )、柴(chái )将(jiāng )军(jūn )在(zài )皇(huáng )帝(dì )後(hòu )。项(xiàng )羽(yǔ )之(zhī )卒(zú )可(kě )十(shí )万(wàn )。淮(huái )阴(yīn )先(xiān )合(hé ),不(bú )利(lì ),卻(què )。孔(kǒng )将(jiāng )军(jūn )、费(fèi )将(jiāng )军(jūn )纵(zòng ),楚(chǔ )兵(bīng )不(bú )利(lì ),淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )复(fù )乘(chéng )之(zhī ),大(dà )败(bài )垓(gāi )下(xià )。项(xiàng )羽(yǔ )卒(zú )闻(wén )汉(hàn )军(jūn )之(zhī )楚(chǔ )歌(gē ),以(yǐ )为(wéi )汉(hàn )尽(jìn )得(dé )楚(chǔ )地(dì ),项(xiàng )羽(yǔ )乃(nǎi )败(bài )而(ér )走(zǒu ),是(shì )以(yǐ )兵(bīng )大(dà )败(bài )。使(shǐ )骑(qí )将(jiāng )灌(guàn )婴(yīng )追(zhuī )杀(shā )项(xiàng )羽(yǔ )东(dōng )城(chéng ),斩(zhǎn )首(shǒu )八(bā )万(wàn ),遂(suí )略(luè )定(dìng )楚(chǔ )地(dì )。鲁(lǔ )为(wéi )楚(chǔ )坚(jiān )守(shǒu )不(bú )下(xià )。汉(hàn )王(wáng )引(yǐn )诸(zhū )侯(hóu )兵(bīng )北(běi ),示(shì )鲁(lǔ )父(fù )老(lǎo )项(xiàng )羽(yǔ )头(tóu ),鲁(lǔ )乃(nǎi )降(jiàng )。遂(suí )以(yǐ )鲁(lǔ )公(gōng )号(hào )葬(zàng )项(xiàng )羽(yǔ )穀(yù )城(chéng )。还(hái )至(zhì )定(dìng )陶(táo ),驰(chí )入(rù )齐(qí )王(wáng )壁(bì ),夺(duó )其(qí )军(jūn )。

正(zhèng )月(yuè ),诸(zhū )侯(hóu )及(jí )将(jiāng )相(xiàng )相(xiàng )与(yǔ )共(gòng )请(qǐng )尊(zūn )汉(hàn )王(wáng )为(wéi )皇(huáng )帝(dì )。汉(hàn )王(wáng )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )帝(dì )贤(xián )者(zhě )有(yǒu )也(yě ),空(kōng )言(yán )虚(xū )语(yǔ ),非(fēi )所(suǒ )守(shǒu )也(yě ),吾(wú )不(bú )敢(gǎn )当(dāng )帝(dì )位(wèi )。”群(qún )臣(chén )皆(jiē )曰(yuē ):“大(dà )王(wáng )起(qǐ )微(wēi )细(xì ),诛(zhū )暴(bào )逆(nì ),平(píng )定(dìng )四(sì )海(hǎi ),有(yǒu )功(gōng )者(zhě )辄(zhé )裂(liè )地(dì )而(ér )封(fēng )为(wéi )王(wáng )侯(hóu )。大(dà )王(wáng )不(bú )尊(zūn )号(hào ),皆(jiē )疑(yí )不(bú )信(xìn )。臣(chén )等(děng )以(yǐ )死(sǐ )守(shǒu )之(zhī )。”汉(hàn )王(wáng )三(sān )让(ràng ),不(bú )得(dé )已(yǐ ),曰(yuē ):“诸(zhū )君(jūn )必(bì )以(yǐ )为(wéi )便(biàn ),便(biàn )国(guó )家(jiā )。”甲(jiǎ )午(wǔ ),乃(nǎi )即(jí )皇(huáng )帝(dì )位(wèi )氾(fán )水(shuǐ )之(zhī )阳(yáng )。

皇(huáng )帝(dì )曰(yuē )义(yì )帝(dì )无(wú )後(hòu )。齐(qí )王(wáng )韩(hán )信(xìn )习(xí )楚(chǔ )风(fēng )俗(sú ),徙(xǐ )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng ),都(dōu )下(xià )邳(pī )。立(lì )建(jiàn )成(chéng )侯(hóu )彭(péng )越(yuè )为(wéi )梁(liáng )王(wáng ),都(dōu )定(dìng )陶(táo )。故(gù )韩(hán )王(wáng )信(xìn )为(wéi )韩(hán )王(wáng ),都(dōu )阳(yáng )翟(zhái )。徙(xǐ )衡(héng )山(shān )王(wáng )吴(wú )芮(ruì )为(wéi )长(zhǎng )沙(shā )王(wáng ),都(dōu )临(lín )湘(xiāng )。番(fān )君(jūn )之(zhī )将(jiāng )梅(méi )鋗(juān )有(yǒu )功(gōng ),从(cóng )入(rù )武(wǔ )关(guān ),故(gù )德(dé )番(fān )君(jūn )。淮(huái )南(nán )王(wáng )布(bù )、燕(yàn )王(wáng )臧(zāng )荼(tú )、赵(zhào )王(wáng )敖(áo )皆(jiē )如(rú )故(gù )。

天(tiān )下(xià )大(dà )定(dìng )。高(gāo )祖(zǔ )都(dōu )雒(luò )阳(yáng ),诸(zhū )侯(hóu )皆(jiē )臣(chén )属(shǔ )。故(gù )临(lín )江(jiāng )王(wáng )驩(huān )为(wéi )项(xiàng )羽(yǔ )叛(pàn )汉(hàn ),令(lìng )卢(lú )绾(wǎn )、刘(liú )贾(jiǎ )围(wéi )之(zhī ),不(bú )下(xià )。数(shù )月(yuè )而(ér )降(jiàng ),杀(shā )之(zhī )雒(luò )阳(yáng )。

五(wǔ )月(yuè ),兵(bīng )皆(jiē )罢(bà )归(guī )家(jiā )。诸(zhū )侯(hóu )子(zǐ )在(zài )关(guān )中(zhōng )者(zhě )复(fù )之(zhī )十(shí )二(èr )岁(suì ),其(qí )归(guī )者(zhě )复(fù )之(zhī )六(liù )岁(suì ),食(shí )之(zhī )一(yī )岁(suì )。

高(gāo )祖(zǔ )置(zhì )酒(jiǔ )雒(luò )阳(yáng )南(nán )宫(gōng )。高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē ):“列(liè )侯(hóu )诸(zhū )将(jiāng )无(wú )敢(gǎn )隐(yǐn )朕(zhèn ),皆(jiē )言(yán )其(qí )情(qíng )。吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )有(yǒu )天(tiān )下(xià )者(zhě )何(hé )?项(xiàng )氏(shì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )天(tiān )下(xià )者(zhě )何(hé )?”高(gāo )起(qǐ )、王(wáng )陵(líng )对(duì )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )慢(màn )而(ér )侮(wǔ )人(rén ),项(xiàng )羽(yǔ )仁(rén )而(ér )爱(ài )人(rén )。然(rán )陛(bì )下(xià )使(shǐ )人(rén )攻(gōng )城(chéng )略(luè )地(dì ),所(suǒ )降(jiàng )下(xià )者(zhě )因(yīn )以(yǐ )予(yǔ )之(zhī ),与(yǔ )天(tiān )下(xià )同(tóng )利(lì )也(yě )。项(xiàng )羽(yǔ )妒(dù )贤(xián )嫉(jí )能(néng ),有(yǒu )功(gōng )者(zhě )害(hài )之(zhī ),贤(xián )者(zhě )疑(yí )之(zhī ),战(zhàn )胜(shèng )而(ér )不(bú )予(yǔ )人(rén )功(gōng ),得(dé )地(dì )而(ér )不(bú )予(yǔ )人(rén )利(lì ),此(cǐ )所(suǒ )以(yǐ )失(shī )天(tiān )下(xià )也(yě )。”高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē ):“公(gōng )知(zhī )其(qí )一(yī ),未(wèi )知(zhī )其(qí )二(èr )。夫(fū )运(yùn )筹(chóu )策(cè )帷(wéi )帐(zhàng )之(zhī )中(zhōng ),决(jué )胜(shèng )於(yú )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),吾(wú )不(bú )如(rú )子(zǐ )房(fáng )。镇(zhèn )国(guó )家(jiā ),抚(fǔ )百(bǎi )姓(xìng ),给(gěi )餽(kuì )饟(xiǎng ),不(bú )绝(jué )粮(liáng )道(dào ),吾(wú )不(bú )如(rú )萧(xiāo )何(hé )。连(lián )百(bǎi )万(wàn )之(zhī )军(jūn ),战(zhàn )必(bì )胜(shèng ),攻(gōng )必(bì )取(qǔ ),吾(wú )不(bú )如(rú )韩(hán )信(xìn )。此(cǐ )三(sān )者(zhě ),皆(jiē )人(rén )杰(jié )也(yě ),吾(wú )能(néng )用(yòng )之(zhī ),此(cǐ )吾(wú )所(suǒ )以(yǐ )取(qǔ )天(tiān )下(xià )也(yě )。项(xiàng )羽(yǔ )有(yǒu )一(yī )范(fàn )增(zēng )而(ér )不(bú )能(néng )用(yòng ),此(cǐ )其(qí )所(suǒ )以(yǐ )为(wéi )我(wǒ )擒(qín )也(yě )。”

高(gāo )祖(zǔ )欲(yù )长(zhǎng )都(dōu )雒(luò )阳(yáng ),齐(qí )人(rén )刘(liú )敬(jìng )说(shuō ),乃(nǎi )留(liú )侯(hóu )劝(quàn )上(shàng )入(rù )都(dōu )关(guān )中(zhōng ),高(gāo )祖(zǔ )是(shì )日(rì )驾(jià ),入(rù )都(dōu )关(guān )中(zhōng )。六(liù )月(yuè ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。

十(shí )月(yuè ),燕(yàn )王(wáng )臧(zāng )荼(tú )反(fǎn ),攻(gōng )下(xià )代(dài )地(dì )。高(gāo )祖(zǔ )自(zì )将(jiāng )击(jī )之(zhī ),得(dé )燕(yàn )王(wáng )臧(zāng )荼(tú )。即(jí )立(lì )太(tài )尉(wèi )卢(lú )绾(wǎn )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。使(shǐ )丞(chéng )相(xiàng )哙(kuài )将(jiāng )兵(bīng )攻(gōng )代(dài )。

其(qí )秋(qiū ),利(lì )几(jǐ )反(fǎn ),高(gāo )祖(zǔ )自(zì )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )之(zhī ),利(lì )几(jǐ )走(zǒu )。利(lì )几(jǐ )者(zhě ),项(xiàng )氏(shì )之(zhī )将(jiāng )。项(xiàng )氏(shì )败(bài ),利(lì )几(jǐ )为(wéi )陈(chén )公(gōng ),不(bú )随(suí )项(xiàng )羽(yǔ ),亡(wáng )降(jiàng )高(gāo )祖(zǔ ),高(gāo )祖(zǔ )侯(hóu )之(zhī )颍(yǐng )川(chuān )。高(gāo )祖(zǔ )至(zhì )雒(luò )阳(yáng ),举(jǔ )通(tōng )侯(hóu )籍(jí )召(zhào )之(zhī ),而(ér )利(lì )几(jǐ )恐(kǒng ),故(gù )反(fǎn )。

六(liù )年(nián ),高(gāo )祖(zǔ )五(wǔ )日(rì )一(yī )朝(cháo )太(tài )公(gōng ),如(rú )家(jiā )人(rén )父(fù )子(zǐ )礼(lǐ )。太(tài )公(gōng )家(jiā )令(lìng )说(shuō )太(tài )公(gōng )曰(yuē ):“天(tiān )无(wú )二(èr )日(rì ),土(tǔ )无(wú )二(èr )王(wáng )。今(jīn )高(gāo )祖(zǔ )虽(suī )子(zǐ ),人(rén )主(zhǔ )也(yě );太(tài )公(gōng )虽(suī )父(fù ),人(rén )臣(chén )也(yě )。柰(nài )何(hé )令(lìng )人(rén )主(zhǔ )拜(bài )人(rén )臣(chén )!如(rú )此(cǐ ),则(zé )威(wēi )重(zhòng )不(bú )行(háng )。”後(hòu )高(gāo )祖(zǔ )朝(cháo ),太(tài )公(gōng )拥(yōng )篲(huì ),迎(yíng )门(mén )卻(què )行(háng )。高(gāo )祖(zǔ )大(dà )惊(jīng ),下(xià )扶(fú )太(tài )公(gōng )。太(tài )公(gōng )曰(yuē ):“帝(dì ),人(rén )主(zhǔ )也(yě ),柰(nài )何(hé )以(yǐ )我(wǒ )乱(luàn )天(tiān )下(xià )法(fǎ )!”於(yú )是(shì )高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )尊(zūn )太(tài )公(gōng )为(wéi )太(tài )上(shàng )皇(huáng )。心(xīn )善(shàn )家(jiā )令(lìng )言(yán ),赐(cì )金(jīn )五(wǔ )百(bǎi )斤(jīn )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),人(rén )有(yǒu )上(shàng )变(biàn )事(shì )告(gào )楚(chǔ )王(wáng )信(xìn )谋(móu )反(fǎn ),上(shàng )问(wèn )左(zuǒ )右(yòu ),左(zuǒ )右(yòu )争(zhēng )欲(yù )击(jī )之(zhī )。用(yòng )陈(chén )平(píng )计(jì ),乃(nǎi )伪(wěi )游(yóu )云(yún )梦(mèng ),会(huì )诸(zhū )侯(hóu )於(yú )陈(chén ),楚(chǔ )王(wáng )信(xìn )迎(yíng ),即(jí )因(yīn )执(zhí )之(zhī )。是(shì )日(rì ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。田(tián )肯(kěn )贺(hè ),因(yīn )说(shuō )高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē ):“陛(bì )下(xià )得(dé )韩(hán )信(xìn ),又(yòu )治(zhì )秦(qín )中(zhōng )。秦(qín ),形(xíng )胜(shèng )之(zhī )国(guó ),带(dài )河(hé )山(shān )之(zhī )险(xiǎn ),县(xiàn )隔(gé )千(qiān )里(lǐ ),持(chí )戟(jǐ )百(bǎi )万(wàn ),秦(qín )得(dé )百(bǎi )二(èr )焉(yān )。地(dì )埶(zhí )便(biàn )利(lì ),其(qí )以(yǐ )下(xià )兵(bīng )於(yú )诸(zhū )侯(hóu ),譬(pì )犹(yóu )居(jū )高(gāo )屋(wū )之(zhī )上(shàng )建(jiàn )瓴(líng )水(shuǐ )也(yě )。夫(fū )齐(qí ),东(dōng )有(yǒu )琅(láng )邪(xié )、即(jí )墨(mò )之(zhī )饶(ráo ),南(nán )有(yǒu )泰(tài )山(shān )之(zhī )固(gù ),西(xī )有(yǒu )浊(zhuó )河(hé )之(zhī )限(xiàn ),北(běi )有(yǒu )勃(bó )海(hǎi )之(zhī )利(lì )。地(dì )方(fāng )二(èr )千(qiān )里(lǐ ),持(chí )戟(jǐ )百(bǎi )万(wàn ),县(xiàn )隔(gé )千(qiān )里(lǐ )之(zhī )外(wài ),齐(qí )得(dé )十(shí )二(èr )焉(yān )。故(gù )此(cǐ )东(dōng )西(xī )秦(qín )也(yě )。非(fēi )亲(qīn )子(zǐ )弟(dì ),莫(mò )可(kě )使(shǐ )王(wáng )齐(qí )矣(yǐ )。”高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē ):“善(shàn )。”赐(cì )黄(huáng )金(jīn )五(wǔ )百(bǎi )斤(jīn )。

後(hòu )十(shí )馀(yú )日(rì ),封(fēng )韩(hán )信(xìn )为(wéi )淮(huái )阴(yīn )侯(hóu ),分(fèn )其(qí )地(dì )为(wéi )二(èr )国(guó )。高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē )将(jiāng )军(jūn )刘(liú )贾(jiǎ )数(shù )有(yǒu )功(gōng ),以(yǐ )为(wéi )荆(jīng )王(wáng ),王(wáng )淮(huái )东(dōng )。弟(dì )交(jiāo )为(wéi )楚(chǔ )王(wáng ),王(wáng )淮(huái )西(xī )。子(zǐ )肥(féi )为(wéi )齐(qí )王(wáng ),王(wáng )七(qī )十(shí )馀(yú )城(chéng ),民(mín )能(néng )齐(qí )言(yán )者(zhě )皆(jiē )属(shǔ )齐(qí )。乃(nǎi )论(lùn )功(gōng ),与(yǔ )诸(zhū )列(liè )侯(hóu )剖(pōu )符(fú )行(háng )封(fēng )。徙(xǐ )韩(hán )王(wáng )信(xìn )太(tài )原(yuán )。

七(qī )年(nián ),匈(xiōng )奴(nú )攻(gōng )韩(hán )王(wáng )信(xìn )马(mǎ )邑(yì ),信(xìn )因(yīn )与(yǔ )谋(móu )反(fǎn )太(tài )原(yuán )。白(bái )土(tǔ )曼(màn )丘(qiū )臣(chén )、王(wáng )黄(huáng )立(lì )故(gù )赵(zhào )将(jiāng )赵(zhào )利(lì )为(wéi )王(wáng )以(yǐ )反(fǎn ),高(gāo )祖(zǔ )自(zì )往(wǎng )击(jī )之(zhī )。会(huì )天(tiān )寒(hán ),士(shì )卒(zú )堕(duò )指(zhǐ )者(zhě )什(shí )二(èr )三(sān ),遂(suí )至(zhì )平(píng )城(chéng )。匈(xiōng )奴(nú )围(wéi )我(wǒ )平(píng )城(chéng ),七(qī )日(rì )而(ér )後(hòu )罢(bà )去(qù )。令(lìng )樊(fán )哙(kuài )止(zhǐ )定(dìng )代(dài )地(dì )。立(lì )兄(xiōng )刘(liú )仲(zhòng )为(wéi )代(dài )王(wáng )。

二(èr )月(yuè ),高(gāo )祖(zǔ )自(zì )平(píng )城(chéng )过(guò )赵(zhào )、雒(luò )阳(yáng ),至(zhì )长(zhǎng )安(ān )。长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )成(chéng ),丞(chéng )相(xiàng )已(yǐ )下(xià )徙(xǐ )治(zhì )长(zhǎng )安(ān )。

八(bā )年(nián ),高(gāo )祖(zǔ )东(dōng )击(jī )韩(hán )王(wáng )信(xìn )馀(yú )反(fǎn )寇(kòu )於(yú )东(dōng )垣(yuán )。

萧(xiāo )丞(chéng )相(xiàng )营(yíng )作(zuò )未(wèi )央(yāng )宫(gōng ),立(lì )东(dōng )阙(què )、北(běi )阙(què )、前(qián )殿(diàn )、武(wǔ )库(kù )、太(tài )仓(cāng )。高(gāo )祖(zǔ )还(hái ),见(jiàn )宫(gōng )阙(què )壮(zhuàng )甚(shèn ),怒(nù ),谓(wèi )萧(xiāo )何(hé )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )匈(xiōng )匈(xiōng )苦(kǔ )战(zhàn )数(shù )岁(suì ),成(chéng )败(bài )未(wèi )可(kě )知(zhī ),是(shì )何(hé )治(zhì )宫(gōng )室(shì )过(guò )度(dù )也(yě )?”萧(xiāo )何(hé )曰(yuē ):“天(tiān )下(xià )方(fāng )未(wèi )定(dìng ),故(gù )可(kě )因(yīn )遂(suí )就(jiù )宫(gōng )室(shì )。且(qiě )夫(fū )天(tiān )子(zǐ )四(sì )海(hǎi )为(wéi )家(jiā ),非(fēi )壮(zhuàng )丽(lì )无(wú )以(yǐ )重(zhòng )威(wēi ),且(qiě )无(wú )令(lìng )後(hòu )世(shì )有(yǒu )以(yǐ )加(jiā )也(yě )。”高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )说(shuō )。

高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )东(dōng )垣(yuán ),过(guò )柏(bǎi )人(rén ),赵(zhào )相(xiàng )贯(guàn )高(gāo )等(děng )谋(móu )弑(shì )高(gāo )祖(zǔ ),高(gāo )祖(zǔ )心(xīn )动(dòng ),因(yīn )不(bú )留(liú )。代(dài )王(wáng )刘(liú )仲(zhòng )弃(qì )国(guó )亡(wáng ),自(zì )归(guī )雒(luò )阳(yáng ),废(fèi )以(yǐ )为(wéi )合(hé )阳(yáng )侯(hóu )。

九(jiǔ )年(nián ),赵(zhào )相(xiàng )贯(guàn )高(gāo )等(děng )事(shì )发(fā )觉(jiào ),夷(yí )三(sān )族(zú )。废(fèi )赵(zhào )王(wáng )敖(áo )为(wéi )宣(xuān )平(píng )侯(hóu )。是(shì )岁(suì ),徙(xǐ )贵(guì )族(zú )楚(chǔ )昭(zhāo )、屈(qū )、景(jǐng )、怀(huái )、齐(qí )田(tián )氏(shì )关(guān )中(zhōng )。

未(wèi )央(yāng )宫(gōng )成(chéng )。高(gāo )祖(zǔ )大(dà )朝(cháo )诸(zhū )侯(hóu )群(qún )臣(chén ),置(zhì )酒(jiǔ )未(wèi )央(yāng )前(qián )殿(diàn )。高(gāo )祖(zǔ )奉(fèng )玉(yù )卮(zhī ),起(qǐ )为(wéi )太(tài )上(shàng )皇(huáng )寿(shòu ),曰(yuē ):“始(shǐ )大(dà )人(rén )常(cháng )以(yǐ )臣(chén )无(wú )赖(lài ),不(bú )能(néng )治(zhì )产(chǎn )业(yè ),不(bú )如(rú )仲(zhòng )力(lì )。今(jīn )某(mǒu )之(zhī )业(yè )所(suǒ )就(jiù )孰(shú )与(yǔ )仲(zhòng )多(duō )?”殿(diàn )上(shàng )群(qún )臣(chén )皆(jiē )呼(hū )万(wàn )岁(suì ),大(dà )笑(xiào )为(wéi )乐(lè )。

十(shí )年(nián )十(shí )月(yuè ),淮(huái )南(nán )王(wáng )黥(qíng )布(bù )、梁(liáng )王(wáng )彭(péng )越(yuè )、燕(yàn )王(wáng )卢(lú )绾(wǎn )、荆(jīng )王(wáng )刘(liú )贾(jiǎ )、楚(chǔ )王(wáng )刘(liú )交(jiāo )、齐(qí )王(wáng )刘(liú )肥(féi )、长(zhǎng )沙(shā )王(wáng )吴(wú )芮(ruì )皆(jiē )来(lái )朝(cháo )长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )。春(chūn )夏(xià )无(wú )事(shì )。

七(qī )月(yuè ),太(tài )上(shàng )皇(huáng )崩(bēng )栎(lì )阳(yáng )宫(gōng )。楚(chǔ )王(wáng )、梁(liáng )王(wáng )皆(jiē )来(lái )送(sòng )葬(zàng )。赦(shè )栎(lì )阳(yáng )囚(qiú )。更(gèng )命(mìng )郦(lì )邑(yì )曰(yuē )新(xīn )丰(fēng )。

八(bā )月(yuè ),赵(zhào )相(xiàng )国(guó )陈(chén )豨(xī )反(fǎn )代(dài )地(dì )。上(shàng )曰(yuē ):“豨(xī )尝(cháng )为(wéi )吾(wú )使(shǐ ),甚(shèn )有(yǒu )信(xìn )。代(dài )地(dì )吾(wú )所(suǒ )急(jí )也(yě ),故(gù )封(fēng )豨(xī )为(wéi )列(liè )侯(hóu ),以(yǐ )相(xiàng )国(guó )守(shǒu )代(dài ),今(jīn )乃(nǎi )与(yǔ )王(wáng )黄(huáng )等(děng )劫(jié )掠(luě )代(dài )地(dì )!代(dài )地(dì )吏(lì )民(mín )非(fēi )有(yǒu )罪(zuì )也(yě )。其(qí )赦(shè )代(dài )吏(lì )民(mín )。”九(jiǔ )月(yuè ),上(shàng )自(zì )东(dōng )往(wǎng )击(jī )之(zhī )。至(zhì )邯(hán )郸(dān ),上(shàng )喜(xǐ )曰(yuē ):“豨(xī )不(bú )南(nán )据(jù )邯(hán )郸(dān )而(ér )阻(zǔ )漳(zhāng )水(shuǐ ),吾(wú )知(zhī )其(qí )无(wú )能(néng )为(wéi )也(yě )。”闻(wén )豨(xī )将(jiāng )皆(jiē )故(gù )贾(jiǎ )人(rén )也(yě ),上(shàng )曰(yuē ):“吾(wú )知(zhī )所(suǒ )以(yǐ )与(yǔ )之(zhī )。”乃(nǎi )多(duō )以(yǐ )金(jīn )啗(dàn )豨(xī )将(jiāng ),豨(xī )将(jiāng )多(duō )降(jiàng )者(zhě )。

十(shí )一(yī )年(nián ),高(gāo )祖(zǔ )在(zài )邯(hán )郸(dān )诛(zhū )豨(xī )等(děng )未(wèi )毕(bì ),豨(xī )将(jiāng )侯(hóu )敞(chǎng )将(jiāng )万(wàn )馀(yú )人(rén )游(yóu )行(háng ),王(wáng )黄(huáng )军(jūn )曲(qǔ )逆(nì ),张(zhāng )春(chūn )渡(dù )河(hé )击(jī )聊(liáo )城(chéng )。汉(hàn )使(shǐ )将(jiāng )军(jūn )郭(guō )蒙(méng )与(yǔ )齐(qí )将(jiāng )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī )。太(tài )尉(wèi )周(zhōu )勃(bó )道(dào )太(tài )原(yuán )入(rù ),定(dìng )代(dài )地(dì )。至(zhì )马(mǎ )邑(yì ),马(mǎ )邑(yì )不(bú )下(xià ),即(jí )攻(gōng )残(cán )之(zhī )。

豨(xī )将(jiāng )赵(zhào )利(lì )守(shǒu )东(dōng )垣(yuán ),高(gāo )祖(zǔ )攻(gōng )之(zhī ),不(bú )下(xià )。月(yuè )馀(yú ),卒(zú )骂(mà )高(gāo )祖(zǔ ),高(gāo )祖(zǔ )怒(nù )。城(chéng )降(jiàng ),令(lìng )出(chū )骂(mà )者(zhě )斩(zhǎn )之(zhī ),不(bú )骂(mà )者(zhě )原(yuán )之(zhī )。於(yú )是(shì )乃(nǎi )分(fèn )赵(zhào )山(shān )北(běi ),立(lì )子(zǐ )恆(héng )以(yǐ )为(wéi )代(dài )王(wáng ),都(dōu )晋(jìn )阳(yáng )。

春(chūn ),淮(huái )阴(yīn )侯(hóu )韩(hán )信(xìn )谋(móu )反(fǎn )关(guān )中(zhōng ),夷(yí )三(sān )族(zú )。

夏(xià ),梁(liáng )王(wáng )彭(péng )越(yuè )谋(móu )反(fǎn ),废(fèi )迁(qiān )蜀(shǔ );复(fù )欲(yù )反(fǎn ),遂(suí )夷(yí )三(sān )族(zú )。立(lì )子(zǐ )恢(huī )为(wéi )梁(liáng )王(wáng ),子(zǐ )友(yǒu )为(wéi )淮(huái )阳(yáng )王(wáng )。

秋(qiū )七(qī )月(yuè ),淮(huái )南(nán )王(wáng )黥(qíng )布(bù )反(fǎn ),东(dōng )并(bìng )荆(jīng )王(wáng )刘(liú )贾(jiǎ )地(dì ),北(běi )渡(dù )淮(huái ),楚(chǔ )王(wáng )交(jiāo )走(zǒu )入(rù )薛(xuē )。高(gāo )祖(zǔ )自(zì )往(wǎng )击(jī )之(zhī )。立(lì )子(zǐ )长(zhǎng )为(wéi )淮(huái )南(nán )王(wáng )。

十(shí )二(èr )年(nián ),十(shí )月(yuè ),高(gāo )祖(zǔ )已(yǐ )击(jī )布(bù )军(jūn )会(huì )甀(zhuì ),布(bù )走(zǒu ),令(lìng )别(bié )将(jiāng )追(zhuī )之(zhī )。

高(gāo )祖(zǔ )还(hái )归(guī ),过(guò )沛(pèi ),留(liú )。置(zhì )酒(jiǔ )沛(pèi )宫(gōng ),悉(xī )召(zhào )故(gù )人(rén )父(fù )老(lǎo )子(zǐ )弟(dì )纵(zòng )酒(jiǔ ),发(fā )沛(pèi )中(zhōng )兒(ér )得(dé )百(bǎi )二(èr )十(shí )人(rén ),教(jiāo )之(zhī )歌(gē )。酒(jiǔ )酣(hān ),高(gāo )祖(zǔ )击(jī )筑(zhù ),自(zì )为(wéi )歌(gē )诗(shī )曰(yuē ):“大(dà )风(fēng )起(qǐ )兮(xī )云(yún )飞(fēi )扬(yáng ),威(wēi )加(jiā )海(hǎi )内(nèi )兮(xī )归(guī )故(gù )乡(xiāng ),安(ān )得(dé )猛(měng )士(shì )兮(xī )守(shǒu )四(sì )方(fāng )!”令(lìng )兒(ér )皆(jiē )和(hé )习(xí )之(zhī )。高(gāo )祖(zǔ )乃(nǎi )起(qǐ )舞(wǔ ),慷(kāng )慨(kǎi )伤(shāng )怀(huái ),泣(qì )数(shù )行(háng )下(xià )。谓(wèi )沛(pèi )父(fù )兄(xiōng )曰(yuē ):“游(yóu )子(zǐ )悲(bēi )故(gù )乡(xiāng )。吾(wú )虽(suī )都(dōu )关(guān )中(zhōng ),万(wàn )岁(suì )後(hòu )吾(wú )魂(hún )魄(pò )犹(yóu )乐(lè )思(sī )沛(pèi )。且(qiě )朕(zhèn )自(zì )沛(pèi )公(gōng )以(yǐ )诛(zhū )暴(bào )逆(nì ),遂(suí )有(yǒu )天(tiān )下(xià ),其(qí )以(yǐ )沛(pèi )为(wéi )朕(zhèn )汤(tāng )沐(mù )邑(yì ),复(fù )其(qí )民(mín ),世(shì )世(shì )无(wú )有(yǒu )所(suǒ )与(yǔ )。”沛(pèi )父(fù )兄(xiōng )诸(zhū )母(mǔ )故(gù )人(rén )日(rì )乐(lè )饮(yǐn )极(jí )驩(huān ),道(dào )旧(jiù )故(gù )为(wéi )笑(xiào )乐(lè )。十(shí )馀(yú )日(rì ),高(gāo )祖(zǔ )欲(yù )去(qù ),沛(pèi )父(fù )兄(xiōng )固(gù )请(qǐng )留(liú )高(gāo )祖(zǔ )。高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē ):“吾(wú )人(rén )众(zhòng )多(duō ),父(fù )兄(xiōng )不(bú )能(néng )给(gěi )。”乃(nǎi )去(qù )。沛(pèi )中(zhōng )空(kōng )县(xiàn )皆(jiē )之(zhī )邑(yì )西(xī )献(xiàn )。高(gāo )祖(zǔ )复(fù )留(liú )止(zhǐ ),张(zhāng )饮(yǐn )三(sān )日(rì )。沛(pèi )父(fù )兄(xiōng )皆(jiē )顿(dùn )首(shǒu )曰(yuē ):“沛(pèi )幸(xìng )得(dé )复(fù ),丰(fēng )未(wèi )复(fù ),唯(wéi )陛(bì )下(xià )哀(āi )怜(lián )之(zhī )。”高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē ):“丰(fēng )吾(wú )所(suǒ )生(shēng )长(zhǎng ),极(jí )不(bú )忘(wàng )耳(ěr ),吾(wú )特(tè )为(wéi )其(qí )以(yǐ )雍(yōng )齿(chǐ )故(gù )反(fǎn )我(wǒ )为(wéi )魏(wèi )。”沛(pèi )父(fù )兄(xiōng )固(gù )请(qǐng ),乃(nǎi )并(bìng )复(fù )丰(fēng ),比(bǐ )沛(pèi )。於(yú )是(shì )拜(bài )沛(pèi )侯(hóu )刘(liú )濞(bì )为(wéi )吴(wú )王(wáng )。

汉(hàn )将(jiāng )别(bié )击(jī )布(bù )军(jūn )洮(táo )水(shuǐ )南(nán )北(běi ),皆(jiē )大(dà )破(pò )之(zhī ),追(zhuī )得(dé )斩(zhǎn )布(bù )鄱(pó )阳(yáng )。

樊(fán )哙(kuài )别(bié )将(jiāng )兵(bīng )定(dìng )代(dài ),斩(zhǎn )陈(chén )豨(xī )当(dāng )城(chéng )。

十(shí )一(yī )月(yuè ),高(gāo )祖(zǔ )自(zì )布(bù )军(jūn )至(zhì )长(zhǎng )安(ān )。十(shí )二(èr )月(yuè ),高(gāo )祖(zǔ )曰(yuē ):“秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )帝(dì )、楚(chǔ )隐(yǐn )王(wáng )陈(chén )涉(shè )、魏(wèi )安(ān )釐(lí )王(wáng )、齐(qí )缗(mín )王(wáng )、赵(zhào )悼(dào )襄(xiāng )王(wáng )皆(jiē )绝(jué )无(wú )後(hòu ),予(yǔ )守(shǒu )冢(zhǒng )各(gè )十(shí )家(jiā ),秦(qín )皇(huáng )帝(dì )二(èr )十(shí )家(jiā ),魏(wèi )公(gōng )子(zǐ )无(wú )忌(jì )五(wǔ )家(jiā )。”赦(shè )代(dài )地(dì )吏(lì )民(mín )为(wéi )陈(chén )豨(xī )、赵(zhào )利(lì )所(suǒ )劫(jié )掠(luě )者(zhě ),皆(jiē )赦(shè )之(zhī )。陈(chén )豨(xī )降(jiàng )将(jiāng )言(yán )豨(xī )反(fǎn )时(shí ),燕(yàn )王(wáng )卢(lú )绾(wǎn )使(shǐ )人(rén )之(zhī )豨(xī )所(suǒ ),与(yǔ )阴(yīn )谋(móu )。上(shàng )使(shǐ )辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )迎(yíng )绾(wǎn ),绾(wǎn )称(chēng )病(bìng )。辟(pì )阳(yáng )侯(hóu )归(guī ),具(jù )言(yán )绾(wǎn )反(fǎn )有(yǒu )端(duān )矣(yǐ )。二(èr )月(yuè ),使(shǐ )樊(fán )哙(kuài )、周(zhōu )勃(bó )将(jiāng )兵(bīng )击(jī )燕(yàn )王(wáng )绾(wǎn ),赦(shè )燕(yàn )吏(lì )民(mín )与(yǔ )反(fǎn )者(zhě )。立(lì )皇(huáng )子(zǐ )建(jiàn )为(wéi )燕(yàn )王(wáng )。

高(gāo )祖(zǔ )击(jī )布(bù )时(shí ),为(wéi )流(liú )矢(shǐ )所(suǒ )中(zhōng ),行(háng )道(dào )病(bìng )。病(bìng )甚(shèn ),吕(lǚ )后(hòu )迎(yíng )良(liáng )医(yī ),医(yī )入(rù )见(jiàn ),高(gāo )祖(zǔ )问(wèn )医(yī ),医(yī )曰(yuē ):“病(bìng )可(kě )治(zhì )。”於(yú )是(shì )高(gāo )祖(zǔ )嫚(yuān )骂(mà )之(zhī )曰(yuē ):“吾(wú )以(yǐ )布(bù )衣(yī )提(tí )三(sān )尺(chǐ )剑(jiàn )取(qǔ )天(tiān )下(xià ),此(cǐ )非(fēi )天(tiān )命(mìng )乎(hū )?命(mìng )乃(nǎi )在(zài )天(tiān ),虽(suī )扁(biǎn )鹊(què )何(hé )益(yì )!”遂(suí )不(bú )使(shǐ )治(zhì )病(bìng ),赐(cì )金(jīn )五(wǔ )十(shí )斤(jīn )罢(bà )之(zhī )。已(yǐ )而(ér )吕(lǚ )后(hòu )问(wèn ):“陛(bì )下(xià )百(bǎi )岁(suì )後(hòu ),萧(xiāo )相(xiàng )国(guó )即(jí )死(sǐ ),令(lìng )谁(shuí )代(dài )之(zhī )?”上(shàng )曰(yuē ):“曹(cáo )参(cān )可(kě )。”问(wèn )其(qí )次(cì ),上(shàng )曰(yuē ):“王(wáng )陵(líng )可(kě )。然(rán )陵(líng )少(shǎo )戆(gàng ),陈(chén )平(píng )可(kě )以(yǐ )助(zhù )之(zhī )。陈(chén )平(píng )智(zhì )有(yǒu )馀(yú ),然(rán )难(nán )以(yǐ )独(dú )任(rèn )。周(zhōu )勃(bó )重(zhòng )厚(hòu )少(shǎo )文(wén ),然(rán )安(ān )刘(liú )氏(shì )者(zhě )必(bì )勃(bó )也(yě ),可(kě )令(lìng )为(wéi )太(tài )尉(wèi )。”吕(lǚ )后(hòu )复(fù )问(wèn )其(qí )次(cì ),上(shàng )曰(yuē ):“此(cǐ )後(hòu )亦(yì )非(fēi )而(ér )所(suǒ )知(zhī )也(yě )。”

卢(lú )绾(wǎn )与(yǔ )数(shù )千(qiān )骑(qí )居(jū )塞(sāi )下(xià )候(hòu )伺(sì ),幸(xìng )上(shàng )病(bìng )愈(yù )自(zì )入(rù )谢(xiè )。

四(sì )月(yuè )甲(jiǎ )辰(chén ),高(gāo )祖(zǔ )崩(bēng )长(zhǎng )乐(lè )宫(gōng )。四(sì )日(rì )不(bú )发(fā )丧(sàng )。吕(lǚ )后(hòu )与(yǔ )审(shěn )食(shí )其(qí )谋(móu )曰(yuē ):“诸(zhū )将(jiāng )与(yǔ )帝(dì )为(wéi )编(biān )户(hù )民(mín ),今(jīn )北(běi )面(miàn )为(wéi )臣(chén ),此(cǐ )常(cháng )怏(yàng )怏(yàng ),今(jīn )乃(nǎi )事(shì )少(shǎo )主(zhǔ ),非(fēi )尽(jìn )族(zú )是(shì ),天(tiān )下(xià )不(bú )安(ān )。”人(rén )或(huò )闻(wén )之(zhī ),语(yǔ )郦(lì )将(jiāng )军(jūn )。郦(lì )将(jiāng )军(jūn )往(wǎng )见(jiàn )审(shěn )食(shí )其(qí ),曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )帝(dì )已(yǐ )崩(bēng ),四(sì )日(rì )不(bú )发(fā )丧(sàng ),欲(yù )诛(zhū )诸(zhū )将(jiāng )。诚(chéng )如(rú )此(cǐ ),天(tiān )下(xià )危(wēi )矣(yǐ )。陈(chén )平(píng )、灌(guàn )婴(yīng )将(jiāng )十(shí )万(wàn )守(shǒu )荥(yíng )阳(yáng ),樊(fán )哙(kuài )、周(zhōu )勃(bó )将(jiāng )二(èr )十(shí )万(wàn )定(dìng )燕(yàn )、代(dài ),此(cǐ )闻(wén )帝(dì )崩(bēng ),诸(zhū )将(jiāng )皆(jiē )诛(zhū ),必(bì )连(lián )兵(bīng )还(hái )乡(xiāng )以(yǐ )攻(gōng )关(guān )中(zhōng )。大(dà )臣(chén )内(nèi )叛(pàn ),诸(zhū )侯(hóu )外(wài )反(fǎn ),亡(wáng )可(kě )翘(qiào )足(zú )而(ér )待(dài )也(yě )。”审(shěn )食(shí )其(qí )入(rù )言(yán )之(zhī ),乃(nǎi )以(yǐ )丁(dīng )未(wèi )发(fā )丧(sàng ),大(dà )赦(shè )天(tiān )下(xià )。

卢(lú )绾(wǎn )闻(wén )高(gāo )祖(zǔ )崩(bēng ),遂(suí )亡(wáng )入(rù )匈(xiōng )奴(nú )。

丙(bǐng )寅(yín ),葬(zàng )。己(jǐ )巳(sì ),立(lì )太(tài )子(zǐ ),至(zhì )太(tài )上(shàng )皇(huáng )庙(miào )。群(qún )臣(chén )皆(jiē )曰(yuē ):“高(gāo )祖(zǔ )起(qǐ )微(wēi )细(xì ),拨(bō )乱(luàn )世(shì )反(fǎn )之(zhī )正(zhèng ),平(píng )定(dìng )天(tiān )下(xià ),为(wéi )汉(hàn )太(tài )祖(zǔ ),功(gōng )最(zuì )高(gāo )。”上(shàng )尊(zūn )号(hào )为(wéi )高(gāo )皇(huáng )帝(dì )。太(tài )子(zǐ )袭(xí )号(hào )为(wéi )皇(huáng )帝(dì ),孝(xiào )惠(huì )帝(dì )也(yě )。令(lìng )郡(jùn )国(guó )诸(zhū )侯(hóu )各(gè )立(lì )高(gāo )祖(zǔ )庙(miào ),以(yǐ )岁(suì )时(shí )祠(cí )。

及(jí )孝(xiào )惠(huì )五(wǔ )年(nián ),思(sī )高(gāo )祖(zǔ )之(zhī )悲(bēi )乐(lè )沛(pèi ),以(yǐ )沛(pèi )宫(gōng )为(wéi )高(gāo )祖(zǔ )原(yuán )庙(miào )。高(gāo )祖(zǔ )所(suǒ )教(jiāo )歌(gē )兒(ér )百(bǎi )二(èr )十(shí )人(rén ),皆(jiē )令(lìng )为(wéi )吹(chuī )乐(lè ),後(hòu )有(yǒu )缺(quē ),辄(zhé )补(bǔ )之(zhī )。

高(gāo )帝(dì )八(bā )男(nán ):长(zhǎng )庶(shù )齐(qí )悼(dào )惠(huì )王(wáng )肥(féi );次(cì )孝(xiào )惠(huì ),吕(lǚ )后(hòu )子(zǐ );次(cì )戚(qī )夫(fū )人(rén )子(zǐ )赵(zhào )隐(yǐn )王(wáng )如(rú )意(yì );次(cì )代(dài )王(wáng )恆(héng ),已(yǐ )立(lì )为(wéi )孝(xiào )文(wén )帝(dì ),薄(báo )太(tài )后(hòu )子(zǐ );次(cì )梁(liáng )王(wáng )恢(huī ),吕(lǚ )太(tài )后(hòu )时(shí )徙(xǐ )为(wéi )赵(zhào )共(gòng )王(wáng );次(cì )淮(huái )阳(yáng )王(wáng )友(yǒu ),吕(lǚ )太(tài )后(hòu )时(shí )徙(xǐ )为(wéi )赵(zhào )幽(yōu )王(wáng );次(cì )淮(huái )南(nán )厉(lì )王(wáng )长(zhǎng );次(cì )燕(yàn )王(wáng )建(jiàn )。

太(tài )史(shǐ )公(gōng )曰(yuē ):夏(xià )之(zhī )政(zhèng )忠(zhōng )。忠(zhōng )之(zhī )敝(bì ),小(xiǎo )人(rén )以(yǐ )野(yě ),故(gù )殷(yīn )人(rén )承(chéng )之(zhī )以(yǐ )敬(jìng )。敬(jìng )之(zhī )敝(bì ),小(xiǎo )人(rén )以(yǐ )鬼(guǐ ),故(gù )周(zhōu )人(rén )承(chéng )之(zhī )以(yǐ )文(wén )。文(wén )之(zhī )敝(bì ),小(xiǎo )人(rén )以(yǐ )僿(sài ),故(gù )救(jiù )僿(sài )莫(mò )若(ruò )以(yǐ )忠(zhōng )。三(sān )王(wáng )之(zhī )道(dào )若(ruò )循(xún )环(huán ),终(zhōng )而(ér )复(fù )始(shǐ )。周(zhōu )秦(qín )之(zhī )间(jiān ),可(kě )谓(wèi )文(wén )敝(bì )矣(yǐ )。秦(qín )政(zhèng )不(bú )改(gǎi ),反(fǎn )酷(kù )刑(xíng )法(fǎ ),岂(qǐ )不(bú )缪(miù )乎(hū )?故(gù )汉(hàn )兴(xìng ),承(chéng )敝(bì )易(yì )变(biàn ),使(shǐ )人(rén )不(bú )倦(juàn ),得(dé )天(tiān )统(tǒng )矣(yǐ )。朝(cháo )以(yǐ )十(shí )月(yuè )。车(chē )服(fú )黄(huáng )屋(wū )左(zuǒ )纛(dào )。葬(zàng )长(zhǎng )陵(líng )。

高(gāo )祖(zǔ )初(chū )起(qǐ ),始(shǐ )自(zì )徒(tú )中(zhōng )。言(yán )从(cóng )泗(sì )上(shàng ),即(jí )号(hào )沛(pèi )公(gōng )。啸(xiào )命(mìng )豪(háo )杰(jié ),奋(fèn )发(fā )材(cái )雄(xióng )。彤(tóng )云(yún )郁(yù )砀(dàng ),素(sù )灵(líng )告(gào )丰(fēng )。龙(lóng )变(biàn )星(xīng )聚(jù ),蛇(shé )分(fèn )径(jìng )空(kōng )。项(xiàng )氏(shì )主(zhǔ )命(mìng ),负(fù )约(yuē )弃(qì )功(gōng )。王(wáng )我(wǒ )巴(bā )蜀(shǔ ),实(shí )愤(fèn )于(yú )衷(zhōng )。三(sān )秦(qín )既(jì )北(běi ),五(wǔ )兵(bīng )遂(suí )东(dōng )。氾(fán )水(shuǐ )即(jí )位(wèi ),咸(xián )阳(yáng )筑(zhù )宫(gōng )。威(wēi )加(jiā )四(sì )海(hǎi ),还(hái )歌(gē )大(dà )风(fēng )。

阅读:27876

打赏捐助〔Donate〕>>>

《高祖本纪》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库