王毋丘诸葛邓钟传【登录】

《三国志》 > 魏书 > 《王毋丘诸葛邓钟传》 > 拼音版

王(wáng )凌(líng )字(zì )彦(yàn )云(yún ),太(tài )原(yuán )祁(qí )人(rén )也(yě )。叔(shū )父(fù )允(yǔn ),为(wéi )汉(hàn )司(sī )徒(tú ),诛(zhū )董(dǒng )卓(zhuó )。卓(zhuó )将(jiāng )李(lǐ )傕(jué )、郭(guō )汜(sì )等(děng )为(wéi )卓(zhuó )报(bào )仇(chóu ),入(rù )长(zhǎng )安(ān ),杀(shā )允(yǔn ),尽(jìn )害(hài )其(qí )家(jiā )。凌(líng )及(jí )兄(xiōng )晨(chén ),时(shí )年(nián )皆(jiē )少(shǎo ),逾(yú )城(chéng )得(dé )脱(tuō ),亡(wáng )命(mìng )归(guī )乡(xiāng )里(lǐ )。凌(líng )举(jǔ )孝(xiào )廉(lián ),为(wéi )发(fā )干(gàn )长(zhǎng ),稍(shāo )迁(qiān )至(zhì )中(zhōng )山(shān )太(tài )守(shǒu ),所(suǒ )在(zài )有(yǒu )治(zhì ),太(tài )祖(zǔ )辟(pì )为(wéi )丞(chéng )相(xiàng )掾(yuàn )属(shǔ )。

文(wén )帝(dì )践(jiàn )阼(zuò ),拜(bài )散(sàn )骑(qí )常(cháng )侍(shì ),出(chū )为(wéi )兖(yǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),与(yǔ )张(zhāng )辽(liáo )等(děng )至(zhì )广(guǎng )陵(líng )讨(tǎo )孙(sūn )权(quán )。临(lín )江(jiāng ),夜(yè )大(dà )风(fēng ),吴(wú )将(jiāng )吕(lǚ )范(fàn )等(děng )船(chuán )漂(piāo )至(zhì )北(běi )岸(àn )。凌(líng )与(yǔ )诸(zhū )将(jiāng )逆(nì )击(jī ),捕(bǔ )斩(zhǎn )首(shǒu )虏(lǔ ),获(huò )舟(zhōu )船(chuán ),有(yǒu )功(gōng ),封(fēng )宜(yí )城(chéng )亭(tíng )侯(hóu ),加(jiā )建(jiàn )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn ),转(zhuǎn )在(zài )青(qīng )州(zhōu )。是(shì )时(shí )海(hǎi )滨(bīn )乘(chéng )丧(sàng )乱(luàn )之(zhī )后(hòu ),法(fǎ )度(dù )未(wèi )整(zhěng )。凌(líng )布(bù )政(zhèng )施(shī )教(jiāo ),赏(shǎng )善(shàn )罚(fá )恶(è ),甚(shèn )有(yǒu )纲(gāng )纪(jì ),百(bǎi )姓(xìng )称(chēng )之(zhī ),不(bú )容(róng )於(yú )口(kǒu )。后(hòu )从(cóng )曹(cáo )休(xiū )征(zhēng )吴(wú ),与(yǔ )贼(zéi )遇(yù )於(yú )夹(jiá )石(shí ),休(xiū )军(jūn )失(shī )利(lì ),凌(líng )力(lì )战(zhàn )决(jué )围(wéi ),休(xiū )得(dé )免(miǎn )难(nán )。仍(réng )徙(xǐ )为(wéi )扬(yáng )、豫(yù )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),咸(xián )得(dé )军(jūn )民(mín )之(zhī )欢(huān )心(xīn )。始(shǐ )至(zhì )豫(yù )州(zhōu ),旌(jīng )先(xiān )贤(xián )之(zhī )后(hòu ),求(qiú )未(wèi )显(xiǎn )之(zhī )士(shì ),各(gè )有(yǒu )条(tiáo )教(jiāo ),意(yì )义(yì )甚(shèn )美(měi )。初(chū ),凌(líng )与(yǔ )司(sī )马(mǎ )朗(lǎng )、贾(jiǎ )逵(kuí )友(yǒu )善(shàn ),及(jí )临(lín )兖(yǎn )、豫(yù ),继(jì )其(qí )名(míng )迹(jì )。正(zhèng )始(shǐ )初(chū ),为(wéi )征(zhēng )东(dōng )将(jiāng )军(jūn ),假(jiǎ )节(jiē )都(dōu )督(dū )扬(yáng )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )事(shì )。二(èr )年(nián ),吴(wú )大(dà )将(jiāng )全(quán )琮(cóng )数(shù )万(wàn )众(zhòng )寇(kòu )芍(sháo )陂(bēi ),凌(líng )率(lǜ )诸(zhū )军(jūn )逆(nì )讨(tǎo ),与(yǔ )贼(zéi )争(zhēng )塘(táng ),力(lì )战(zhàn )连(lián )日(rì ),贼(zéi )退(tuì )走(zǒu )。进(jìn )封(fēng )南(nán )乡(xiāng )侯(hóu ),邑(yì )千(qiān )三(sān )百(bǎi )五(wǔ )十(shí )户(hù ),迁(qiān )车(chē )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )、仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )。

是(shì )时(shí ),凌(líng )外(wài )甥(shēng )令(lìng )狐(hú )愚(yú )以(yǐ )才(cái )能(néng )为(wéi )兖(yǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),屯(tún )平(píng )阿(ā )。舅(jiù )甥(shēng )并(bìng )典(diǎn )兵(bīng ),专(zhuān )淮(huái )南(nán )之(zhī )重(zhòng )。凌(líng )就(jiù )迁(qiān )为(wéi )司(sī )空(kōng )。司(sī )马(mǎ )宣(xuān )王(wáng )既(jì )诛(zhū )曹(cáo )爽(shuǎng ),进(jìn )凌(líng )为(wéi )太(tài )尉(wèi ),假(jiǎ )节(jiē )钺(yuè )。凌(líng )、愚(yú )密(mì )协(xié )计(jì ),谓(wèi )齐(qí )王(wáng )不(bú )任(rèn )天(tiān )位(wèi ),楚(chǔ )王(wáng )彪(biāo )长(zhǎng )而(ér )才(cái ),欲(yù )迎(yíng )立(lì )彪(biāo )都(dōu )许(xǔ )昌(chāng )。嘉(jiā )平(píng )元(yuán )年(nián )九(jiǔ )月(yuè ),愚(yú )遣(qiǎn )将(jiāng )张(zhāng )式(shì )至(zhì )白(bái )马(mǎ ),与(yǔ )彪(biāo )相(xiàng )问(wèn )往(wǎng )来(lái )。凌(líng )又(yòu )遣(qiǎn )舍(shě )人(rén )劳(láo )精(jīng )诣(yì )洛(luò )阳(yáng ),语(yǔ )子(zǐ )广(guǎng )。广(guǎng )言(yán ):“废(fèi )立(lì )大(dà )事(shì ),勿(wù )为(wéi )祸(huò )先(xiān )。”其(qí )十(shí )一(yī )月(yuè ),愚(yú )复(fù )遣(qiǎn )式(shì )诣(yì )彪(biāo ),未(wèi )还(hái ),会(huì )愚(yú )病(bìng )死(sǐ )。二(èr )年(nián ),荧(yíng )惑(huò )守(shǒu )南(nán )斗(dòu ),凌(líng )谓(wèi ):“斗(dòu )中(zhōng )有(yǒu )星(xīng ),当(dāng )有(yǒu )暴(bào )贵(guì )者(zhě )。”三(sān )年(nián )春(chūn ),吴(wú )贼(zéi )塞(sāi )涂(tú )水(shuǐ )。凌(líng )欲(yù )因(yīn )此(cǐ )发(fā ),大(dà )严(yán )诸(zhū )军(jūn ),表(biǎo )求(qiú )讨(tǎo )贼(zéi );诏(zhào )报(bào )不(bú )听(tīng )。凌(líng )阴(yīn )谋(móu )滋(zī )甚(shèn ),遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )杨(yáng )弘(hóng )以(yǐ )废(fèi )立(lì )事(shì )告(gào )兖(yǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )黄(huáng )华(huá ),华(huá )、弘(hóng )连(lián )名(míng )以(yǐ )白(bái )太(tài )傅(fù )司(sī )马(mǎ )宣(xuān )王(wáng )。宣(xuān )王(wáng )将(jiāng )中(zhōng )军(jūn )乘(chéng )水(shuǐ )道(dào )讨(tǎo )凌(líng ),先(xiān )下(xià )赦(shè )赦(shè )凌(líng )罪(zuì ),又(yòu )将(jiāng )尚(shàng )书(shū )广(guǎng )东(dōng ),使(shǐ )为(wéi )书(shū )喻(yù )凌(líng ),大(dà )军(jūn )掩(yǎn )至(zhì )百(bǎi )尺(chǐ )逼(bī )凌(líng )。凌(líng )自(zì )知(zhī )势(shì )穷(qióng ),乃(nǎi )乘(chéng )船(chuán )单(dān )出(chū )迎(yíng )宣(xuān )王(wáng ),遣(qiǎn )掾(yuàn )王(wáng )彧(yù )谢(xiè )罪(zuì ),送(sòng )印(yìn )绶(shòu )、节(jiē )钺(yuè )。军(jūn )到(dào )丘(qiū )头(tóu ),凌(líng )面(miàn )缚(fù )水(shuǐ )次(cì )。宣(xuān )王(wáng )承(chéng )诏(zhào )遣(qiǎn )主(zhǔ )簿(bù )解(jiě )缚(fù )反(fǎn )服(fú ),见(jiàn )凌(líng ),慰(wèi )劳(láo )之(zhī ),还(hái )印(yìn )绶(shòu )、节(jiē )钺(yuè ),遣(qiǎn )步(bù )骑(qí )六(liù )百(bǎi )人(rén )送(sòng )还(hái )京(jīng )都(dōu )。凌(líng )至(zhì )项(xiàng ),饮(yǐn )药(yào )死(sǐ )。宣(xuān )王(wáng )遂(suí )至(zhì )寿(shòu )春(chūn )。张(zhāng )式(shì )等(děng )皆(jiē )自(zì )首(shǒu ),乃(nǎi )穷(qióng )治(zhì )其(qí )事(shì )。彪(biāo )赐(cì )死(sǐ ),诸(zhū )相(xiàng )连(lián )者(zhě )悉(xī )夷(yí )三(sān )族(zú )。朝(cháo )议(yì )咸(xián )以(yǐ )为(wéi )春(chūn )秋(qiū )之(zhī )义(yì ),齐(qí )崔(cuī )杼(zhù )、郑(zhèng )归(guī )生(shēng )皆(jiē )加(jiā )追(zhuī )戮(lù ),陈(chén )尸(shī )斫(zhuó )棺(guān ),载(zǎi )在(zài )方(fāng )策(cè )。凌(líng )、愚(yú )罪(zuì )宜(yí )如(rú )旧(jiù )典(diǎn )。乃(nǎi )发(fā )凌(líng )、愚(yú )冢(zhǒng ),剖(pōu )棺(guān ),暴(bào )尸(shī )於(yú )所(suǒ )近(jìn )市(shì )三(sān )日(rì ),烧(shāo )其(qí )印(yìn )绶(shòu )、朝(cháo )服(fú ),亲(qīn )土(tǔ )埋(mái )之(zhī )。进(jìn )弘(hóng )、华(huá )爵(jué )为(wéi )乡(xiāng )侯(hóu )。广(guǎng )有(yǒu )志(zhì )尚(shàng )学(xué )行(háng ),死(sǐ )时(shí )年(nián )四(sì )十(shí )馀(yú )。

毌(guàn )丘(qiū )俭(jiǎn )字(zì )仲(zhòng )恭(gōng ),河(hé )东(dōng )闻(wén )喜(xǐ )人(rén )也(yě )。父(fù )兴(xìng ),黄(huáng )初(chū )中(zhōng )为(wéi )武(wǔ )威(wēi )太(tài )守(shǒu ),伐(fá )叛(pàn )柔(róu )服(fú ),开(kāi )通(tōng )河(hé )右(yòu ),名(míng )次(cì )金(jīn )城(chéng )太(tài )守(shǒu )苏(sū )则(zé )。讨(tǎo )贼(zéi )张(zhāng )进(jìn )及(jí )讨(tǎo )叛(pàn )胡(hú )有(yǒu )功(gōng ),封(fēng )高(gāo )阳(yáng )乡(xiāng )侯(hóu )。入(rù )为(wéi )将(jiāng )作(zuò )大(dà )匠(jiàng )。俭(jiǎn )袭(xí )父(fù )爵(jué ),为(wéi )平(píng )原(yuán )侯(hóu )文(wén )学(xué )。明(míng )帝(dì )即(jí )位(wèi ),为(wéi )尚(shàng )书(shū )郎(láng ),迁(qiān )羽(yǔ )林(lín )监(jiān )。以(yǐ )东(dōng )宫(gōng )之(zhī )旧(jiù ),甚(shèn )见(jiàn )亲(qīn )待(dài )。出(chū )为(wéi )洛(luò )阳(yáng )典(diǎn )农(nóng )。时(shí )取(qǔ )农(nóng )民(mín )以(yǐ )治(zhì )宫(gōng )室(shì ),俭(jiǎn )上(shàng )疏(shū )曰(yuē ):“臣(chén )愚(yú )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )所(suǒ )急(jí )除(chú )者(zhě )二(èr )贼(zéi ),所(suǒ )急(jí )务(wù )者(zhě )衣(yī )食(shí )。诚(chéng )使(shǐ )二(èr )贼(zéi )不(bú )灭(miè ),士(shì )民(mín )饥(jī )冻(dòng ),虽(suī )崇(chóng )美(měi )宫(gōng )室(shì ),犹(yóu )无(wú )益(yì )也(yě )。”迁(qiān )荆(jīng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )。

青(qīng )龙(lóng )中(zhōng ),帝(dì )图(tú )讨(tǎo )辽(liáo )东(dōng ),以(yǐ )俭(jiǎn )有(yǒu )幹(gàn )策(cè ),徙(xǐ )为(wéi )幽(yōu )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),加(jiā )度(dù )辽(liáo )将(jiāng )军(jūn ),使(shǐ )持(chí )节(jiē ),护(hù )乌(wū )丸(wán )校(xiào )尉(wèi )。率(lǜ )幽(yōu )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )至(zhì )襄(xiāng )平(píng ),屯(tún )辽(liáo )隧(suì )。右(yòu )北(běi )平(píng )乌(wū )丸(wán )单(dān )于(yú )寇(kòu )娄(lóu )敦(dūn )、辽(liáo )西(xī )乌(wū )丸(wán )都(dōu )督(dū )率(lǜ )众(zhòng )王(wáng )护(hù )留(liú )等(děng ),昔(xī )随(suí )袁(yuán )尚(shàng )奔(bēn )辽(liáo )东(dōng )者(zhě ),率(lǜ )众(zhòng )五(wǔ )千(qiān )馀(yú )人(rén )降(jiàng )。寇(kòu )娄(lóu )敦(dūn )遣(qiǎn )弟(dì )阿(ā )罗(luó )槃(pán )等(děng )诣(yì )阙(què )朝(cháo )贡(gòng ),封(fēng )其(qí )渠(qú )率(lǜ )二(èr )十(shí )馀(yú )人(rén )为(wéi )侯(hóu )、王(wáng ),赐(cì )舆(yú )马(mǎ )缯(zēng )彩(cǎi )各(gè )有(yǒu )差(chà )。公(gōng )孙(sūn )渊(yuān )逆(nì )与(yǔ )俭(jiǎn )战(zhàn ),不(bú )利(lì ),引(yǐn )还(hái )。明(míng )年(nián ),帝(dì )遣(qiǎn )太(tài )尉(wèi )司(sī )马(mǎ )宣(xuān )王(wáng )统(tǒng )中(zhōng )军(jūn )及(jí )俭(jiǎn )等(děng )众(zhòng )数(shù )万(wàn )讨(tǎo )渊(yuān ),定(dìng )辽(liáo )东(dōng )。俭(jiǎn )以(yǐ )功(gōng )进(jìn )封(fēng )安(ān )邑(yì )侯(hóu ),食(shí )邑(yì )三(sān )千(qiān )九(jiǔ )百(bǎi )户(hù )。

正(zhèng )始(shǐ )中(zhōng ),俭(jiǎn )以(yǐ )高(gāo )句(jù )骊(lí )数(shù )侵(qīn )叛(pàn ),督(dū )诸(zhū )军(jūn )步(bù )骑(qí )万(wàn )人(rén )出(chū )玄(xuán )菟(tú ),从(cóng )诸(zhū )道(dào )讨(tǎo )之(zhī )。句(jù )骊(lí )王(wáng )宫(gōng )将(jiāng )步(bù )骑(qí )二(èr )万(wàn )人(rén ),进(jìn )军(jūn )沸(fèi )流(liú )水(shuǐ )上(shàng ),大(dà )战(zhàn )梁(liáng )口(kǒu ),宫(gōng )连(lián )破(pò )走(zǒu )。俭(jiǎn )遂(suí )束(shù )马(mǎ )县(xiàn )车(chē ),以(yǐ )登(dēng )丸(wán )都(dōu ),屠(tú )句(jù )骊(lí )所(suǒ )都(dōu ),斩(zhǎn )获(huò )首(shǒu )虏(lǔ )以(yǐ )千(qiān )数(shù )。句(jù )骊(lí )沛(pèi )者(zhě )名(míng )得(dé )来(lái ),数(shù )谏(jiàn )宫(gōng ),宫(gōng )不(bú )从(cóng )其(qí )言(yán )。得(dé )来(lái )叹(tàn )曰(yuē ):“立(lì )见(jiàn )此(cǐ )地(dì )将(jiāng )生(shēng )蓬(péng )蒿(hāo )。”遂(suí )不(bú )食(shí )而(ér )死(sǐ ),举(jǔ )国(guó )贤(xián )之(zhī )。俭(jiǎn )令(lìng )诸(zhū )军(jūn )不(bú )坏(huài )其(qí )墓(mù ),不(bú )伐(fá )其(qí )树(shù ),得(dé )其(qí )妻(qī )子(zǐ ),皆(jiē )放(fàng )遣(qiǎn )之(zhī )。宫(gōng )单(dān )将(jiāng )妻(qī )子(zǐ )逃(táo )窜(cuàn )。俭(jiǎn )引(yǐn )军(jūn )还(hái )。六(liù )年(nián ),复(fù )征(zhēng )之(zhī ),宫(gōng )遂(suí )奔(bēn )买(mǎi )沟(gōu )。俭(jiǎn )遣(qiǎn )玄(xuán )菟(tú )太(tài )守(shǒu )王(wáng )颀(qí )追(zhuī )之(zhī ),过(guò )沃(wò )沮(jǔ )千(qiān )有(yǒu )馀(yú )里(lǐ ),至(zhì )肃(sù )慎(shèn )氏(shì )南(nán )界(jiè ),刻(kè )石(shí )纪(jì )功(gōng ),刊(kān )丸(wán )都(dōu )之(zhī )山(shān ),铭(míng )不(bú )耐(nài )之(zhī )城(chéng )。诸(zhū )所(suǒ )诛(zhū )纳(nà )八(bā )千(qiān )馀(yú )口(kǒu ),论(lùn )功(gōng )受(shòu )赏(shǎng ),侯(hóu )者(zhě )百(bǎi )馀(yú )人(rén )。穿(chuān )山(shān )溉(gài )灌(guàn ),民(mín )赖(lài )其(qí )利(lì )。

迁(qiān )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn ),假(jiǎ )节(jiē )监(jiān )豫(yù )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),领(lǐng )豫(yù )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),转(zhuǎn )为(wéi )镇(zhèn )南(nán )将(jiāng )军(jūn )。诸(zhū )葛(gě )诞(dàn )战(zhàn )于(yú )东(dōng )关(guān ),不(bú )利(lì ),乃(nǎi )令(lìng )诞(dàn )、俭(jiǎn )对(duì )换(huàn )。诞(dàn )为(wéi )镇(zhèn )南(nán ),都(dōu )督(dū )豫(yù )州(zhōu )。俭(jiǎn )为(wéi )镇(zhèn )东(dōng ),都(dōu )督(dū )杨(yáng )州(zhōu )。吴(wú )太(tài )傅(fù )诸(zhū )葛(gě )恪(kè )围(wéi )合(hé )肥(féi )新(xīn )城(chéng ),俭(jiǎn )与(yǔ )文(wén )钦(qīn )御(yù )之(zhī ),太(tài )尉(wèi )司(sī )马(mǎ )孚(fú )督(dū )中(zhōng )军(jūn )东(dōng )解(jiě )围(wéi ),恪(kè )退(tuì )还(hái )。

初(chū ),俭(jiǎn )与(yǔ )夏(xià )侯(hóu )玄(xuán )、李(lǐ )丰(fēng )等(děng )厚(hòu )善(shàn )。扬(yáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )前(qián )将(jiāng )军(jūn )文(wén )钦(qīn ),曹(cáo )爽(shuǎng )之(zhī )邑(yì )人(rén )也(yě ),骁(xiāo )果(guǒ )粗(cū )猛(měng ),数(shù )有(yǒu )战(zhàn )功(gōng ),好(hǎo )增(zēng )虏(lǔ )获(huò ),以(yǐ )徼(jiǎo )宠(chǒng )赏(shǎng ),多(duō )不(bú )见(jiàn )许(xǔ ),怨(yuàn )恨(hèn )日(rì )甚(shèn )。俭(jiǎn )以(yǐ )计(jì )厚(hòu )待(dài )钦(qīn ),情(qíng )好(hǎo )欢(huān )洽(qià )。钦(qīn )亦(yì )感(gǎn )戴(dài ),投(tóu )心(xīn )无(wú )贰(èr )。正(zhèng )元(yuán )二(èr )年(nián )正(zhèng )月(yuè ),有(yǒu )彗(huì )星(xīng )数(shù )十(shí )丈(zhàng ),西(xī )北(běi )竟(jìng )天(tiān ),起(qǐ )于(yú )吴(wú )、楚(chǔ )之(zhī )分(fèn )。俭(jiǎn )、钦(qīn )喜(xǐ ),以(yǐ )为(wéi )己(jǐ )祥(xiáng )。遂(suí )矫(jiǎo )太(tài )后(hòu )诏(zhào ),罪(zuì )状(zhuàng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )景(jǐng )王(wáng ),移(yí )诸(zhū )郡(jùn )国(guó ),举(jǔ )兵(bīng )反(fǎn )。迫(pò )胁(xié )淮(huái )南(nán )将(jiāng )守(shǒu )诸(zhū )别(bié )屯(tún )者(zhě ),及(jí )吏(lì )民(mín )大(dà )小(xiǎo ),皆(jiē )入(rù )寿(shòu )春(chūn )城(chéng ),为(wéi )坛(tán )於(yú )城(chéng )西(xī ),歃(shà )血(xuè )称(chēng )兵(bīng )为(wéi )盟(méng ),分(fèn )老(lǎo )弱(ruò )守(shǒu )城(chéng ),俭(jiǎn )、钦(qīn )自(zì )将(jiāng )五(wǔ )六(liù )万(wàn )众(zhòng )渡(dù )淮(huái ),西(xī )至(zhì )项(xiàng )。俭(jiǎn )坚(jiān )守(shǒu ),钦(qīn )在(zài )外(wài )为(wéi )游(yóu )兵(bīng )。

大(dà )将(jiāng )军(jūn )统(tǒng )中(zhōng )外(wài )军(jūn )讨(tǎo )之(zhī ),别(bié )使(shǐ )诸(zhū )葛(gě )诞(dàn )督(dū )豫(yù )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )从(cóng )安(ān )风(fēng )津(jīn )拟(nǐ )寿(shòu )春(chūn ),征(zhēng )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )胡(hú )遵(zūn )督(dū )青(qīng )、徐(xú )诸(zhū )军(jūn )出(chū )于(yú )谯(qiáo )、宋(sòng )之(zhī )间(jiān ),绝(jué )其(qí )归(guī )路(lù )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )屯(tún )汝(rǔ )阳(yáng ),使(shǐ )监(jiān )军(jūn )王(wáng )基(jī )督(dū )前(qián )锋(fēng )诸(zhū )军(jūn )据(jù )南(nán )顿(dùn )以(yǐ )待(dài )之(zhī )。今(jīn )诸(zhū )军(jūn )皆(jiē )坚(jiān )壁(bì )勿(wù )与(yǔ )战(zhàn )。俭(jiǎn )、钦(qīn )进(jìn )不(bú )得(dé )斗(dòu ),退(tuì )恐(kǒng )寿(shòu )春(chūn )见(jiàn )袭(xí ),不(bú )得(dé )归(guī ),计(jì )穷(qióng )不(bú )知(zhī )所(suǒ )为(wéi )。淮(huái )南(nán )将(jiāng )士(shì ),家(jiā )皆(jiē )在(zài )北(běi ),众(zhòng )心(xīn )沮(jǔ )散(sàn ),降(jiàng )者(zhě )相(xiàng )属(shǔ ),惟(wéi )淮(huái )南(nán )新(xīn )附(fù )农(nóng )民(mín )为(wéi )之(zhī )用(yòng )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )遣(qiǎn )兖(yǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )邓(dèng )艾(ài )督(dū )泰(tài )山(shān )诸(zhū )军(jūn )万(wàn )馀(yú )人(rén )至(zhì )乐(lè )嘉(jiā ),示(shì )弱(ruò )以(yǐ )诱(yòu )之(zhī ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )寻(xún )自(zì )洙(zhū )至(zhì )。钦(qīn )不(bú )知(zhī ),果(guǒ )夜(yè )来(lái )欲(yù )袭(xí )艾(ài )等(děng ),会(huì )明(míng ),见(jiàn )大(dà )军(jūn )兵(bīng )马(mǎ )盛(shèng ),乃(nǎi )引(yǐn )还(hái )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )纵(zòng )骁(xiāo )骑(qí )追(zhuī )击(jī ),大(dà )破(pò )之(zhī ),钦(qīn )遁(dùn )走(zǒu )。是(shì )日(rì ),俭(jiǎn )闻(wén )钦(qīn )战(zhàn )败(bài ),恐(kǒng )惧(jù )夜(yè )走(zǒu ),众(zhòng )溃(kuì )。比(bǐ )至(zhì )慎(shèn )县(xiàn ),左(zuǒ )右(yòu )人(rén )兵(bīng )稍(shāo )弃(qì )俭(jiǎn )去(qù ),俭(jiǎn )独(dú )与(yǔ )小(xiǎo )弟(dì )秀(xiù )及(jí )孙(sūn )重(zhòng )藏(cáng )水(shuǐ )边(biān )草(cǎo )中(zhōng )。安(ān )风(fēng )津(jīn )都(dōu )尉(wèi )部(bù )民(mín )张(zhāng )属(shǔ )就(jiù )射(shè )杀(shā )俭(jiǎn ),传(chuán )首(shǒu )京(jīng )都(dōu )。属(shǔ )封(fēng )侯(hóu )。秀(xiù )、重(zhòng )走(zǒu )入(rù )吴(wú )。将(jiāng )士(shì )诸(zhū )为(wéi )俭(jiǎn )、钦(qīn )所(suǒ )迫(pò )胁(xié )者(zhě ),悉(xī )归(guī )降(jiàng )。

俭(jiǎn )子(zǐ )甸(diàn )为(wéi )治(zhì )书(shū )侍(shì )御(yù )史(shǐ ),先(xiān )时(shí )知(zhī )俭(jiǎn )谋(móu )将(jiāng )发(fā ),私(sī )出(chū )将(jiāng )家(jiā )属(shǔ )逃(táo )走(zǒu )新(xīn )安(ān )灵(líng )山(shān )上(shàng )。别(bié )攻(gōng )下(xià )之(zhī ),夷(yí )俭(jiǎn )三(sān )族(zú )。

钦(qīn )亡(wáng )入(rù )吴(wú ),吴(wú )以(yǐ )钦(qīn )为(wéi )都(dōu )护(hù )、假(jiǎ )节(jiē )、镇(zhèn )北(běi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、幽(yōu )州(zhōu )牧(mù )、谯(qiáo )侯(hóu )。

诸(zhū )葛(gě )诞(dàn )字(zì )公(gōng )休(xiū ),琅(láng )邪(xié )阳(yáng )都(dōu )人(rén ),诸(zhū )葛(gě )丰(fēng )后(hòu )也(yě )。初(chū )以(yǐ )尚(shàng )书(shū )郎(láng )为(wéi )荥(yíng )阳(yáng )令(lìng ),入(rù )为(wéi )吏(lì )部(bù )郎(láng )。人(rén )有(yǒu )所(suǒ )属(shǔ )讬(tuō ),辄(zhé )显(xiǎn )其(qí )言(yán )而(ér )承(chéng )用(yòng )之(zhī ),后(hòu )有(yǒu )当(dāng )否(fǒu ),则(zé )公(gōng )议(yì )其(qí )得(dé )失(shī )以(yǐ )为(wéi )褒(bāo )贬(biǎn ),自(zì )是(shì )群(qún )僚(liáo )莫(mò )不(bú )慎(shèn )其(qí )所(suǒ )举(jǔ )。累(lèi )迁(qiān )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )尚(shàng )书(shū ),与(yǔ )夏(xià )侯(hóu )玄(xuán )、邓(dèng )飏(yáng )等(děng )相(xiàng )善(shàn ),收(shōu )名(míng )朝(cháo )廷(tíng ),京(jīng )都(dōu )翕(xī )然(rán )。言(yán )事(shì )者(zhě )以(yǐ )诞(dàn )、飏(yáng )等(děng )脩(yǒu )浮(fú )华(huá ),合(hé )虚(xū )誉(yù ),渐(jiàn )不(bú )可(kě )长(zhǎng )。明(míng )帝(dì )恶(è )之(zhī ),免(miǎn )诞(dàn )官(guān )。会(huì )帝(dì )崩(bēng ),正(zhèng )始(shǐ )初(chū ),玄(xuán )等(děng )并(bìng )在(zài )职(zhí )。复(fù )以(yǐ )诞(dàn )为(wéi )御(yù )史(shǐ )中(zhōng )丞(chéng )尚(shàng )书(shū ),出(chū )为(wéi )扬(yáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),加(jiā )昭(zhāo )武(wǔ )将(jiāng )军(jūn )。

王(wáng )凌(líng )之(zhī )阴(yīn )谋(móu )也(yě ),太(tài )傅(fù )司(sī )马(mǎ )宣(xuān )王(wáng )潜(qián )军(jūn )东(dōng )伐(fá ),以(yǐ )诞(dàn )为(wéi )镇(zhèn )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )、假(jiǎ )节(jiē )都(dōu )督(dū )扬(yáng )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),封(fēng )山(shān )阳(yáng )亭(tíng )侯(hóu )。诸(zhū )葛(gě )恪(kè )兴(xìng )东(dōng )关(guān ),遣(qiǎn )诞(dàn )督(dū )诸(zhū )军(jūn )讨(tǎo )之(zhī ),与(yǔ )战(zhàn ),不(bú )利(lì )。还(hái ),徙(xǐ )为(wéi )镇(zhèn )南(nán )将(jiāng )军(jūn )。

后(hòu )毌(guàn )丘(qiū )俭(jiǎn )、文(wén )钦(qīn )反(fǎn ),遣(qiǎn )使(shǐ )诣(yì )诞(dàn ),招(zhāo )呼(hū )豫(yù )州(zhōu )士(shì )民(mín )。诞(dàn )斩(zhǎn )其(qí )使(shǐ ),露(lù )布(bù )天(tiān )下(xià ),令(lìng )知(zhī )俭(jiǎn )、钦(qīn )凶(xiōng )逆(nì )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )景(jǐng )王(wáng )东(dōng )征(zhēng ),使(shǐ )诞(dàn )督(dū )豫(yù )州(zhōu )诸(zhū )军(jūn ),渡(dù )安(ān )风(fēng )津(jīn )向(xiàng )寿(shòu )春(chūn )。俭(jiǎn )、钦(qīn )之(zhī )破(pò )也(yě ),诞(dàn )先(xiān )至(zhì )寿(shòu )春(chūn )。寿(shòu )春(chūn )中(zhōng )十(shí )馀(yú )万(wàn )口(kǒu ),闻(wén )俭(jiǎn )、钦(qīn )败(bài ),恐(kǒng )诛(zhū ),悉(xī )破(pò )城(chéng )门(mén )出(chū ),流(liú )迸(bèng )山(shān )泽(zé ),或(huò )散(sàn )走(zǒu )入(rù )吴(wú )。以(yǐ )诞(dàn )久(jiǔ )在(zài )淮(huái )南(nán ),乃(nǎi )复(fù )以(yǐ )为(wéi )镇(zhèn )东(dōng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、仪(yí )同(tóng )三(sān )司(sī )、都(dōu )督(dū )扬(yáng )州(zhōu )。吴(wú )大(dà )将(jiāng )孙(sūn )峻(jùn )、吕(lǚ )据(jù )、留(liú )赞(zàn )等(děng )闻(wén )淮(huái )南(nán )乱(luàn ),会(huì )文(wén )钦(qīn )往(wǎng ),乃(nǎi )帅(shuài )众(zhòng )将(jiāng )钦(qīn )径(jìng )至(zhì )寿(shòu )春(chūn );时(shí )诞(dàn )诸(zhū )军(jūn )已(yǐ )至(zhì ),城(chéng )不(bú )可(kě )攻(gōng ),乃(nǎi )走(zǒu )。诞(dàn )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )蒋(jiǎng )班(bān )追(zhuī )击(jī )之(zhī ),斩(zhǎn )赞(zàn ),传(chuán )首(shǒu ),收(shōu )其(qí )印(yìn )节(jiē )。进(jìn )封(fēng )高(gāo )平(píng )侯(hóu ),邑(yì )三(sān )千(qiān )五(wǔ )百(bǎi )户(hù ),转(zhuǎn )为(wéi )征(zhēng )东(dōng )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。

诞(dàn )既(jì )与(yǔ )玄(xuán )、飏(yáng )等(děng )至(zhì )亲(qīn ),又(yòu )王(wáng )凌(líng )、毌(guàn )丘(qiū )俭(jiǎn )累(lèi )见(jiàn )夷(yí )灭(miè ),惧(jù )不(bú )自(zì )安(ān ),倾(qīng )帑(tǎng )藏(cáng )振(zhèn )施(shī )以(yǐ )结(jié )众(zhòng )心(xīn ),厚(hòu )养(yǎng )亲(qīn )附(fù )及(jí )扬(yáng )州(zhōu )轻(qīng )侠(xiá )者(zhě )数(shù )千(qiān )人(rén )为(wéi )死(sǐ )士(shì )。甘(gān )露(lù )元(yuán )年(nián )冬(dōng ),吴(wú )贼(zéi )欲(yù )向(xiàng )徐(xú )堨(ài ),计(jì )诞(dàn )所(suǒ )督(dū )兵(bīng )马(mǎ )足(zú )以(yǐ )待(dài )之(zhī ),而(ér )复(fù )请(qǐng )十(shí )万(wàn )众(zhòng )守(shǒu )寿(shòu )春(chūn ),又(yòu )求(qiú )临(lín )淮(huái )筑(zhù )城(chéng )以(yǐ )备(bèi )寇(kòu ),内(nèi )欲(yù )保(bǎo )有(yǒu )淮(huái )南(nán )。朝(cháo )廷(tíng )微(wēi )知(zhī )诞(dàn )有(yǒu )自(zì )疑(yí )心(xīn ),以(yǐ )诞(dàn )旧(jiù )臣(chén ),欲(yù )入(rù )度(dù )之(zhī )。二(èr )年(nián )五(wǔ )月(yuè ),徵(zhēng )为(wéi )司(sī )空(kōng )。诞(dàn )被(bèi )诏(zhào )书(shū ),愈(yù )恐(kǒng ),遂(suí )反(fǎn )。召(zhào )会(huì )诸(zhū )将(jiāng ),自(zì )出(chū )攻(gōng )扬(yáng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )乐(lè )綝(chēn ),杀(shā )之(zhī )。敛(liǎn )淮(huái )南(nán )及(jí )淮(huái )北(běi )郡(jùn )县(xiàn )屯(tún )田(tián )口(kǒu )十(shí )馀(yú )万(wàn )官(guān )兵(bīng ),扬(yáng )州(zhōu )新(xīn )附(fù )胜(shèng )兵(bīng )者(zhě )四(sì )五(wǔ )万(wàn )人(rén ),聚(jù )谷(gǔ )足(zú )一(yī )年(nián )食(shí ),闭(bì )城(chéng )自(zì )守(shǒu )。遣(qiǎn )长(zhǎng )史(shǐ )吴(wú )纲(gāng )将(jiāng )小(xiǎo )子(zǐ )靓(liàng )至(zhì )吴(wú )请(qǐng )救(jiù )。吴(wú )人(rén )大(dà )喜(xǐ ),遣(qiǎn )将(jiāng )全(quán )怿(yì )、全(quán )端(duān )、唐(táng )咨(zī )、王(wáng )祚(zuò )等(děng ),率(lǜ )三(sān )万(wàn )众(zhòng ),密(mì )与(yǔ )文(wén )钦(qīn )俱(jù )来(lái )应(yīng )诞(dàn )。以(yǐ )诞(dàn )为(wéi )左(zuǒ )都(dōu )护(hù )、假(jiǎ )节(jiē )、大(dà )司(sī )徒(tú )、骠(biāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn )、青(qīng )州(zhōu )牧(mù )、寿(shòu )春(chūn )侯(hóu )。是(shì )时(shí )镇(zhèn )南(nán )将(jiāng )军(jūn )王(wáng )基(jī )始(shǐ )至(zhì ),督(dū )诸(zhū )军(jūn )围(wéi )寿(shòu )春(chūn ),未(wèi )合(hé )。咨(zī )、钦(qīn )等(děng )从(cóng )城(chéng )东(dōng )北(běi ),因(yīn )山(shān )乘(chéng )险(xiǎn ),得(dé )将(jiāng )其(qí )众(zhòng )突(tū )入(rù )城(chéng )。

六(liù )月(yuè ),车(chē )驾(jià )东(dōng )征(zhēng ),至(zhì )项(xiàng )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )文(wén )王(wáng )督(dū )中(zhōng )外(wài )诸(zhū )军(jūn )二(èr )十(shí )六(liù )万(wàn )众(zhòng ),临(lín )淮(huái )讨(tǎo )之(zhī )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )屯(tún )丘(qiū )头(tóu )。使(shǐ )基(jī )及(jí )安(ān )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )陈(chén )骞(qiān )等(děng )四(sì )面(miàn )合(hé )围(wéi ),表(biǎo )里(lǐ )再(zài )重(zhòng ),堑(qiàn )垒(lěi )甚(shèn )峻(jùn )。又(yòu )使(shǐ )监(jiān )军(jūn )石(shí )苞(bāo )、兖(yǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )州(zhōu )泰(tài )等(děng ),简(jiǎn )锐(ruì )卒(zú )为(wéi )游(yóu )军(jūn ),备(bèi )外(wài )寇(kòu )。钦(qīn )等(děng )数(shù )出(chū )犯(fàn )围(wéi ),逆(nì )击(jī )走(zǒu )之(zhī )。吴(wú )将(jiāng )朱(zhū )异(yì )再(zài )以(yǐ )大(dà )众(zhòng )来(lái )迎(yíng )诞(dàn )等(děng ),渡(dù )黎(lí )浆(jiāng )水(shuǐ ),泰(tài )等(děng )逆(nì )与(yǔ )战(zhàn ),每(měi )摧(cuī )其(qí )锋(fēng )。孙(sūn )綝(chēn )以(yǐ )异(yì )战(zhàn )不(bú )进(jìn ),怒(nù )而(ér )杀(shā )之(zhī )。城(chéng )中(zhōng )食(shí )转(zhuǎn )少(shǎo ),外(wài )救(jiù )不(bú )至(zhì ),众(zhòng )无(wú )所(suǒ )恃(shì )。将(jiāng )军(jūn )蒋(jiǎng )班(bān )、焦(jiāo )彝(yí ),皆(jiē )诞(dàn )爪(zhǎo )牙(yá )计(jì )事(shì )者(zhě )也(yě ),弃(qì )诞(dàn ),逾(yú )城(chéng )自(zì )归(guī )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )乃(nǎi )使(shǐ )反(fǎn )间(jiān ),以(yǐ )奇(qí )变(biàn )说(shuō )全(quán )怿(yì )等(děng ),怿(yì )等(děng )率(lǜ )众(zhòng )数(shù )千(qiān )人(rén )开(kāi )门(mén )来(lái )出(chū )。城(chéng )中(zhōng )震(zhèn )惧(jù ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )为(wéi )。

三(sān )年(nián )正(zhèng )月(yuè ),诞(dàn )、钦(qīn )、咨(zī )等(děng )大(dà )为(wéi )攻(gōng )具(jù ),昼(zhòu )夜(yè )五(wǔ )六(liù )日(rì )攻(gōng )南(nán )围(wéi ),欲(yù )决(jué )围(wéi )而(ér )出(chū )。围(wéi )上(shàng )诸(zhū )军(jūn ),临(lín )高(gāo )以(yǐ )发(fā )石(shí )车(chē )火(huǒ )箭(jiàn )逆(nì )烧(shāo )破(pò )其(qí )攻(gōng )具(jù ),弩(nǔ )矢(shǐ )及(jí )石(shí )雨(yǔ )下(xià ),死(sǐ )伤(shāng )者(zhě )蔽(bì )地(dì ),血(xuè )流(liú )盈(yíng )堑(qiàn )。复(fù )还(hái )入(rù )城(chéng ),城(chéng )内(nèi )食(shí )转(zhuǎn )竭(jié ),降(jiàng )出(chū )者(zhě )数(shù )万(wàn )口(kǒu )。钦(qīn )欲(yù )尽(jìn )出(chū )北(běi )方(fāng )人(rén ),省(shěng )食(shí ),与(yǔ )吴(wú )人(rén )坚(jiān )守(shǒu ),诞(dàn )不(bú )听(tīng ),由(yóu )是(shì )争(zhēng )恨(hèn )。钦(qīn )素(sù )与(yǔ )诞(dàn )有(yǒu )隙(xì ),徒(tú )以(yǐ )计(jì )合(hé ),事(shì )急(jí )愈(yù )相(xiàng )疑(yí )。钦(qīn )见(jiàn )诞(dàn )计(jì )事(shì ),诞(dàn )遂(suí )杀(shā )钦(qīn )。钦(qīn )子(zǐ )鸯(yāng )及(jí )虎(hǔ )将(jiāng )兵(bīng )在(zài )小(xiǎo )城(chéng )中(zhōng ),闻(wén )钦(qīn )死(sǐ ),勒(lè )兵(bīng )驰(chí )赴(fù )之(zhī ),众(zhòng )不(bú )为(wéi )用(yòng )。鸯(yāng )、虎(hǔ )单(dān )走(zǒu ),逾(yú )城(chéng )出(chū ),自(zì )归(guī )大(dà )将(jiāng )军(jūn )。军(jūn )吏(lì )请(qǐng )诛(zhū )之(zhī ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )令(lìng )曰(yuē ):“钦(qīn )之(zhī )罪(zuì )不(bú )容(róng )诛(zhū ),其(qí )子(zǐ )固(gù )应(yīng )当(dāng )戮(lù ),然(rán )鸯(yāng )、虎(hǔ )以(yǐ )穷(qióng )归(guī )命(mìng ),且(qiě )城(chéng )未(wèi )拔(bá ),杀(shā )之(zhī )是(shì )坚(jiān )其(qí )心(xīn )也(yě )。”乃(nǎi )赦(shè )鸯(yāng )、虎(hǔ ),使(shǐ )将(jiāng )兵(bīng )数(shù )百(bǎi )骑(qí )驰(chí )巡(xún )城(chéng ),呼(hū )语(yǔ )城(chéng )内(nèi )云(yún ):“文(wén )钦(qīn )之(zhī )子(zǐ )犹(yóu )不(bú )见(jiàn )杀(shā ),其(qí )馀(yú )何(hé )惧(jù )?”表(biǎo )鸯(yāng )、虎(hǔ )为(wéi )将(jiāng )军(jūn ),各(gè )赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。城(chéng )内(nèi )喜(xǐ )且(qiě )扰(rǎo ),又(yòu )日(rì )饥(jī )困(kùn ),诞(dàn )、咨(zī )等(děng )智(zhì )力(lì )穷(qióng )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )乃(nǎi )自(zì )临(lín )围(wéi ),四(sì )面(miàn )进(jìn )兵(bīng ),同(tóng )时(shí )鼓(gǔ )噪(zào )登(dēng )城(chéng ),城(chéng )内(nèi )无(wú )敢(gǎn )动(dòng )者(zhě )。诞(dàn )窘(jiǒng )急(jí ),单(dān )乘(chéng )马(mǎ ),将(jiāng )其(qí )麾(huī )下(xià )突(tū )小(xiǎo )城(chéng )门(mén )出(chū )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )胡(hú )奋(fèn )部(bù )兵(bīng )逆(nì )击(jī ),斩(zhǎn )诞(dàn ),传(chuán )首(shǒu ),夷(yí )三(sān )族(zú )。诞(dàn )麾(huī )下(xià )数(shù )百(bǎi )人(rén ),坐(zuò )不(bú )降(jiàng )见(jiàn )斩(zhǎn ),皆(jiē )曰(yuē ):“为(wéi )诸(zhū )葛(gě )公(gōng )死(sǐ ),不(bú )恨(hèn )。”其(qí )得(dé )人(rén )心(xīn )如(rú )此(cǐ )。唐(táng )咨(zī )、王(wáng )祚(zuò )及(jí )诸(zhū )裨(bì )将(jiāng )皆(jiē )面(miàn )缚(fù )降(jiàng ),吴(wú )兵(bīng )万(wàn )众(zhòng ),器(qì )仗(zhàng )军(jūn )实(shí )山(shān )积(jī )。

初(chū )围(wéi )寿(shòu )春(chūn ),议(yì )者(zhě )多(duō )欲(yù )急(jí )攻(gōng )之(zhī ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )以(yǐ )为(wéi ):“城(chéng )固(gù )而(ér )众(zhòng )多(duō ),攻(gōng )之(zhī )必(bì )力(lì )屈(qū ),若(ruò )有(yǒu )外(wài )寇(kòu ),表(biǎo )里(lǐ )受(shòu )敌(dí ),此(cǐ )危(wēi )道(dào )也(yě )。今(jīn )三(sān )叛(pàn )相(xiàng )聚(jù )於(yú )孤(gū )城(chéng )之(zhī )中(zhōng ),天(tiān )其(qí )或(huò )者(zhě )将(jiāng )使(shǐ )同(tóng )就(jiù )戮(lù ),吾(wú )当(dāng )以(yǐ )全(quán )策(cè )縻(mí )之(zhī ),可(kě )坐(zuò )而(ér )制(zhì )也(yě )。”诞(dàn )以(yǐ )二(èr )年(nián )五(wǔ )月(yuè )反(fǎn ),三(sān )年(nián )二(èr )月(yuè )破(pò )灭(miè )。六(liù )军(jūn )按(àn )甲(jiǎ ),深(shēn )沟(gōu )高(gāo )垒(lěi ),而(ér )诞(dàn )自(zì )困(kùn ),竟(jìng )不(bú )烦(fán )攻(gōng )而(ér )克(kè )。及(jí )破(pò )寿(shòu )春(chūn ),议(yì )者(zhě )又(yòu )以(yǐ )为(wéi )淮(huái )南(nán )仍(réng )为(wéi )叛(pàn )逆(nì ),吴(wú )兵(bīng )室(shì )家(jiā )在(zài )江(jiāng )南(nán ),不(bú )可(kě )纵(zòng ),宜(yí )悉(xī )坑(kēng )之(zhī )。大(dà )将(jiāng )军(jūn )以(yǐ )为(wéi )古(gǔ )之(zhī )用(yòng )兵(bīng ),全(quán )国(guó )为(wéi )上(shàng ),戮(lù )其(qí )元(yuán )恶(è )而(ér )已(yǐ )。吴(wú )兵(bīng )就(jiù )得(dé )亡(wáng )还(hái ),適(shì )可(kě )以(yǐ )示(shì )中(zhōng )国(guó )之(zhī )弘(hóng )耳(ěr )。一(yī )无(wú )所(suǒ )杀(shā ),分(fèn )布(bù )三(sān )河(hé )近(jìn )郡(jùn )以(yǐ )安(ān )处(chù )之(zhī )。

唐(táng )咨(zī )本(běn )利(lì )城(chéng )人(rén )。黄(huáng )初(chū )中(zhōng ),利(lì )城(chéng )郡(jùn )反(fǎn ),杀(shā )太(tài )守(shǒu )徐(xú )箕(jī ),推(tuī )咨(zī )为(wéi )主(zhǔ )。文(wén )帝(dì )遣(qiǎn )诸(zhū )军(jūn )讨(tǎo )破(pò )之(zhī ),咨(zī )走(zǒu )入(rù )海(hǎi ),遂(suí )亡(wáng )至(zhì )吴(wú ),官(guān )至(zhì )左(zuǒ )将(jiāng )军(jūn ),封(fēng )侯(hóu )、持(chí )节(jiē )。诞(dàn )、钦(qīn )屠(tú )戮(lù ),咨(zī )亦(yì )生(shēng )禽(qín ),三(sān )叛(pàn )皆(jiē )获(huò ),天(tiān )下(xià )快(kuài )焉(yān )。拜(bài )咨(zī )安(ān )远(yuǎn )将(jiāng )军(jūn ),其(qí )馀(yú )裨(bì )将(jiāng )咸(xián )假(jiǎ )号(hào )位(wèi ),吴(wú )众(zhòng )悦(yuè )服(fú )。江(jiāng )东(dōng )感(gǎn )之(zhī ),皆(jiē )不(bú )诛(zhū )其(qí )家(jiā )。其(qí )淮(huái )南(nán )将(jiāng )吏(lì )士(shì )民(mín )诸(zhū )为(wéi )诞(dàn )所(suǒ )胁(xié )略(luè )者(zhě ),惟(wéi )诛(zhū )其(qí )首(shǒu )逆(nì ),馀(yú )皆(jiē )赦(shè )之(zhī )。听(tīng )鸯(yāng )、虎(hǔ )收(shōu )敛(liǎn )钦(qīn )丧(sàng ),给(gěi )其(qí )车(chē )牛(niú ),致(zhì )葬(zàng )旧(jiù )墓(mù )。

邓(dèng )艾(ài )字(zì )士(shì )载(zǎi ),义(yì )阳(yáng )棘(jí )阳(yáng )人(rén )也(yě )。少(shǎo )孤(gū ),太(tài )祖(zǔ )破(pò )荆(jīng )州(zhōu ),徙(xǐ )汝(rǔ )南(nán ),为(wéi )农(nóng )民(mín )养(yǎng )犊(dú )。年(nián )十(shí )二(èr ),随(suí )母(mǔ )至(zhì )颍(yǐng )川(chuān ),读(dú )故(gù )太(tài )丘(qiū )长(zhǎng )陈(chén )寔(shí )碑(bēi )文(wén ),言(yán )“文(wén )为(wéi )世(shì )范(fàn ),行(háng )为(wéi )士(shì )则(zé )”,艾(ài )遂(suí )自(zì )名(míng )范(fàn ),字(zì )士(shì )则(zé )。后(hòu )宗(zōng )族(zú )有(yǒu )与(yǔ )同(tóng )者(zhě ),故(gù )改(gǎi )焉(yān )。为(wéi )都(dōu )尉(wèi )学(xué )士(shì ),以(yǐ )口(kǒu )吃(chī ),不(bú )得(dé )作(zuò )幹(gàn )佐(zuǒ )。为(wéi )稻(dào )田(tián )守(shǒu )丛(cóng )草(cǎo )吏(lì )。同(tóng )郡(jùn )吏(lì )父(fù )怜(lián )其(qí )家(jiā )贫(pín ),资(zī )给(gěi )甚(shèn )厚(hòu ),艾(ài )初(chū )不(bú )称(chēng )谢(xiè )。每(měi )见(jiàn )高(gāo )山(shān )大(dà )泽(zé ),辄(zhé )规(guī )度(dù )指(zhǐ )画(huà )军(jūn )营(yíng )处(chù )所(suǒ ),时(shí )人(rén )多(duō )笑(xiào )焉(yān )。后(hòu )为(wéi )典(diǎn )农(nóng )纲(gāng )纪(jì ),上(shàng )计(jì )吏(lì ),因(yīn )使(shǐ )见(jiàn )太(tài )尉(wèi )司(sī )马(mǎ )宣(xuān )王(wáng )。宣(xuān )王(wáng )奇(qí )之(zhī ),辟(pì )之(zhī )为(wéi )掾(yuàn ),迁(qiān )尚(shàng )书(shū )郎(láng )。

时(shí )欲(yù )广(guǎng )田(tián )畜(chù )谷(gǔ ),为(wéi )灭(miè )贼(zéi )资(zī ),使(shǐ )艾(ài )行(háng )陈(chén )、项(xiàng )已(yǐ )东(dōng )至(zhì )寿(shòu )春(chūn )。艾(ài )以(yǐ )为(wéi )“田(tián )良(liáng )水(shuǐ )少(shǎo ),不(bú )足(zú )以(yǐ )尽(jìn )地(dì )利(lì ),宜(yí )开(kāi )河(hé )渠(qú ),可(kě )以(yǐ )引(yǐn )水(shuǐ )浇(jiāo )溉(gài ),大(dà )积(jī )军(jūn )粮(liáng ),又(yòu )通(tōng )运(yùn )漕(cáo )之(zhī )道(dào )。”乃(nǎi )著(zhe )济(jì )河(hé )论(lùn )以(yǐ )喻(yù )其(qí )指(zhǐ )。又(yòu )以(yǐ )为(wéi )“昔(xī )破(pò )黄(huáng )巾(jīn ),因(yīn )为(wéi )屯(tún )田(tián ),积(jī )谷(gǔ )于(yú )许(xǔ )都(dōu )以(yǐ )制(zhì )四(sì )方(fāng )。今(jīn )三(sān )隅(yú )已(yǐ )定(dìng ),事(shì )在(zài )淮(huái )南(nán ),每(měi )大(dà )军(jūn )征(zhēng )举(jǔ ),运(yùn )兵(bīng )过(guò )半(bàn ),功(gōng )费(fèi )巨(jù )亿(yì ),以(yǐ )为(wéi )大(dà )役(yì )。陈(chén )、蔡(cài )之(zhī )间(jiān ),土(tǔ )下(xià )田(tián )良(liáng ),可(kě )省(shěng )许(xǔ )昌(chāng )左(zuǒ )右(yòu )诸(zhū )稻(dào )田(tián ),并(bìng )水(shuǐ )东(dōng )下(xià )。令(lìng )淮(huái )北(běi )屯(tún )二(èr )万(wàn )人(rén ),淮(huái )南(nán )三(sān )万(wàn )人(rén ),十(shí )二(èr )分(fèn )休(xiū ),常(cháng )有(yǒu )四(sì )万(wàn )人(rén ),且(qiě )田(tián )且(qiě )守(shǒu )。水(shuǐ )丰(fēng )常(cháng )收(shōu )三(sān )倍(bèi )於(yú )西(xī ),计(jì )除(chú )众(zhòng )费(fèi ),岁(suì )完(wán )五(wǔ )百(bǎi )万(wàn )斛(hú )以(yǐ )为(wéi )军(jūn )资(zī )。六(liù )七(qī )年(nián )间(jiān ),可(kě )积(jī )三(sān )千(qiān )万(wàn )斛(hú )於(yú )淮(huái )上(shàng ),此(cǐ )则(zé )十(shí )万(wàn )之(zhī )众(zhòng )五(wǔ )年(nián )食(shí )也(yě )。以(yǐ )此(cǐ )乘(chéng )吴(wú ),无(wú )往(wǎng )而(ér )不(bú )克(kè )矣(yǐ )。”宣(xuān )王(wáng )善(shàn )之(zhī ),事(shì )皆(jiē )施(shī )行(háng )。正(zhèng )始(shǐ )二(èr )年(nián ),乃(nǎi )开(kāi )广(guǎng )漕(cáo )渠(qú ),每(měi )东(dōng )南(nán )有(yǒu )事(shì ),大(dà )军(jūn )兴(xìng )众(zhòng ),汎(fá )舟(zhōu )而(ér )下(xià ),达(dá )于(yú )江(jiāng )、淮(huái ),资(zī )食(shí )有(yǒu )储(chǔ )而(ér )无(wú )水(shuǐ )害(hài ),艾(ài )所(suǒ )建(jiàn )也(yě )。

出(chū )参(cān )征(zhēng )西(xī )军(jūn )事(shì ),迁(qiān )南(nán )安(ān )太(tài )守(shǒu )。嘉(jiā )平(píng )元(yuán )年(nián ),与(yǔ )征(zhēng )西(xī )将(jiāng )军(jūn )郭(guō )淮(huái )拒(jù )蜀(shǔ )偏(piān )将(jiāng )军(jūn )姜(jiāng )维(wéi )。维(wéi )退(tuì ),淮(huái )因(yīn )西(xī )击(jī )羌(qiāng )。艾(ài )曰(yuē ):“贼(zéi )去(qù )未(wèi )远(yuǎn ),或(huò )能(néng )复(fù )还(hái ),宜(yí )分(fèn )诸(zhū )军(jūn )以(yǐ )备(bèi )不(bú )虞(yú )。”於(yú )是(shì )留(liú )艾(ài )屯(tún )白(bái )水(shuǐ )北(běi )。三(sān )日(rì ),维(wéi )遣(qiǎn )廖(liào )化(huà )自(zì )白(bái )水(shuǐ )南(nán )向(xiàng )艾(ài )结(jié )营(yíng )。艾(ài )谓(wèi )诸(zhū )将(jiāng )曰(yuē ):“维(wéi )今(jīn )卒(zú )还(hái ),吾(wú )军(jūn )人(rén )少(shǎo ),法(fǎ )当(dāng )来(lái )渡(dù )而(ér )不(bú )作(zuò )桥(qiáo )。此(cǐ )维(wéi )使(shǐ )化(huà )持(chí )吾(wú ),令(lìng )不(bú )得(dé )还(hái )。维(wéi )必(bì )自(zì )东(dōng )袭(xí )取(qǔ )洮(táo )城(chéng )。”洮(táo )城(chéng )在(zài )水(shuǐ )北(běi ),去(qù )艾(ài )屯(tún )六(liù )十(shí )里(lǐ )。艾(ài )即(jí )夜(yè )潜(qián )军(jūn )径(jìng )到(dào ),维(wéi )果(guǒ )来(lái )渡(dù ),而(ér )艾(ài )先(xiān )至(zhì )据(jù )城(chéng ),得(dé )以(yǐ )不(bú )败(bài )。赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),加(jiā )讨(tǎo )寇(kòu )将(jiāng )军(jūn ),后(hòu )迁(qiān )城(chéng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )。

是(shì )时(shí )并(bìng )州(zhōu )右(yòu )贤(xián )王(wáng )刘(liú )豹(bào )并(bìng )为(wéi )一(yī )部(bù ),艾(ài )上(shàng )言(yán )曰(yuē ):“戎(róng )狄(dí )兽(shòu )心(xīn ),不(bú )以(yǐ )义(yì )亲(qīn ),强(qiáng )则(zé )侵(qīn )暴(bào ),弱(ruò )则(zé )内(nèi )附(fù ),故(gù )周(zhōu )宣(xuān )有(yǒu )玁(xiǎn )狁(yǔn )之(zhī )寇(kòu ),汉(hàn )祖(zǔ )有(yǒu )平(píng )城(chéng )之(zhī )围(wéi )。每(měi )匈(xiōng )奴(nú )一(yī )盛(shèng ),为(wéi )前(qián )代(dài )重(zhòng )患(huàn )。自(zì )单(dān )于(yú )在(zài )外(wài ),莫(mò )能(néng )牵(qiān )制(zhì )长(zhǎng )卑(bēi )。诱(yòu )而(ér )致(zhì )之(zhī ),使(shǐ )来(lái )入(rù )侍(shì )。由(yóu )是(shì )羌(qiāng )夷(yí )失(shī )统(tǒng ),合(hé )散(sàn )无(wú )主(zhǔ )。以(yǐ )单(dān )于(yú )在(zài )内(nèi ),万(wàn )里(lǐ )顺(shùn )轨(guǐ )。今(jīn )单(dān )于(yú )之(zhī )尊(zūn )日(rì )疏(shū ),外(wài )土(tǔ )之(zhī )威(wēi )浸(jìn )重(zhòng ),则(zé )胡(hú )虏(lǔ )不(bú )可(kě )不(bú )深(shēn )备(bèi )也(yě )。闻(wén )刘(liú )豹(bào )部(bù )有(yǒu )叛(pàn )胡(hú ),可(kě )因(yīn )叛(pàn )割(gē )为(wéi )二(èr )国(guó ),以(yǐ )分(fèn )其(qí )势(shì )。去(qù )卑(bēi )功(gōng )显(xiǎn )前(qián )朝(cháo ),而(ér )子(zǐ )不(bú )继(jì )业(yè ),宜(yí )加(jiā )其(qí )子(zǐ )显(xiǎn )号(hào ),使(shǐ )居(jū )雁(yàn )门(mén )。离(lí )国(guó )弱(ruò )寇(kòu ),追(zhuī )录(lù )旧(jiù )勋(xūn ),此(cǐ )御(yù )边(biān )长(zhǎng )计(jì )也(yě )。”又(yòu )陈(chén ):“羌(qiāng )胡(hú )与(yǔ )民(mín )同(tóng )处(chù )者(zhě ),宜(yí )以(yǐ )渐(jiàn )出(chū )之(zhī ),使(shǐ )居(jū )民(mín )表(biǎo )崇(chóng )廉(lián )耻(chǐ )之(zhī )教(jiāo ),塞(sāi )奸(jiān )宄(guǐ )之(zhī )路(lù )。”大(dà )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )景(jǐng )王(wáng )新(xīn )辅(fǔ )政(zhèng ),多(duō )纳(nà )用(yòng )焉(yān )。迁(qiān )汝(rǔ )南(nán )太(tài )守(shǒu ),至(zhì )则(zé )寻(xún )求(qiú )昔(xī )所(suǒ )厚(hòu )己(jǐ )吏(lì )父(fù ),久(jiǔ )已(yǐ )死(sǐ ),遣(qiǎn )吏(lì )祭(jì )之(zhī ),重(zhòng )遗(yí )其(qí )母(mǔ ),举(jǔ )其(qí )子(zǐ )与(yǔ )计(jì )吏(lì )。艾(ài )所(suǒ )在(zài ),荒(huāng )野(yě )开(kāi )辟(pì ),军(jūn )民(mín )并(bìng )丰(fēng )。

诸(zhū )葛(gě )恪(kè )围(wéi )合(hé )肥(féi )新(xīn )城(chéng ),不(bú )克(kè ),退(tuì )归(guī )。艾(ài )言(yán )景(jǐng )王(wáng )曰(yuē ):“孙(sūn )权(quán )已(yǐ )没(méi ),大(dà )臣(chén )未(wèi )附(fù ),吴(wú )名(míng )宗(zōng )大(dà )族(zú ),皆(jiē )有(yǒu )部(bù )曲(qǔ ),阻(zǔ )兵(bīng )仗(zhàng )势(shì ),足(zú )以(yǐ )建(jiàn )命(mìng )。恪(kè )新(xīn )秉(bǐng )国(guó )政(zhèng ),而(ér )内(nèi )无(wú )其(qí )主(zhǔ ),不(bú )念(niàn )抚(fǔ )恤(xù )上(shàng )下(xià )以(yǐ )立(lì )根(gēn )基(jī ),竞(jìng )於(yú )外(wài )事(shì ),虐(nuè )用(yòng )其(qí )民(mín ),悉(xī )国(guó )之(zhī )众(zhòng ),顿(dùn )於(yú )坚(jiān )城(chéng ),死(sǐ )者(zhě )万(wàn )数(shù ),载(zǎi )祸(huò )而(ér )归(guī ),此(cǐ )恪(kè )获(huò )罪(zuì )之(zhī )日(rì )也(yě )。昔(xī )子(zǐ )胥(xū )、吴(wú )起(qǐ )、商(shāng )鞅(yāng )、乐(lè )毅(yì )皆(jiē )见(jiàn )任(rèn )时(shí )君(jūn ),主(zhǔ )没(méi )而(ér )败(bài )。况(kuàng )恪(kè )才(cái )非(fēi )四(sì )贤(xián ),而(ér )不(bú )虑(lǜ )大(dà )患(huàn ),其(qí )亡(wáng )可(kě )待(dài )也(yě )。”恪(kè )归(guī ),果(guǒ )见(jiàn )诛(zhū )。迁(qiān )兖(yǎn )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),加(jiā )振(zhèn )威(wēi )将(jiāng )军(jūn )。上(shàng )言(yán )曰(yuē ):“国(guó )之(zhī )所(suǒ )急(jí ),惟(wéi )农(nóng )与(yǔ )战(zhàn ),国(guó )富(fù )则(zé )兵(bīng )强(qiáng ),兵(bīng )强(qiáng )则(zé )战(zhàn )胜(shèng )。然(rán )农(nóng )者(zhě ),胜(shèng )之(zhī )本(běn )也(yě )。孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē )''足(zú )食(shí )足(zú )兵(bīng )'',食(shí )在(zài )兵(bīng )前(qián )也(yě )。上(shàng )无(wú )设(shè )爵(jué )之(zhī )劝(quàn ),则(zé )下(xià )无(wú )财(cái )畜(chù )之(zhī )功(gōng )。今(jīn )使(shǐ )考(kǎo )绩(jì )之(zhī )赏(shǎng ),在(zài )於(yú )积(jī )粟(sù )富(fù )民(mín ),则(zé )交(jiāo )游(yóu )之(zhī )路(lù )绝(jué ),浮(fú )华(huá )之(zhī )原(yuán )塞(sāi )矣(yǐ )。”

高(gāo )贵(guì )乡(xiāng )公(gōng )即(jí )尊(zūn )位(wèi ),进(jìn )封(fēng )方(fāng )城(chéng )亭(tíng )侯(hóu )。毌(guàn )丘(qiū )俭(jiǎn )作(zuò )乱(luàn ),遣(qiǎn )健(jiàn )步(bù )赍(jī )书(shū ),欲(yù )疑(yí )惑(huò )大(dà )众(zhòng ),艾(ài )斩(zhǎn )之(zhī ),兼(jiān )道(dào )进(jìn )军(jūn ),先(xiān )趣(qù )乐(lè )嘉(jiā )城(chéng ),作(zuò )浮(fú )桥(qiáo )。司(sī )马(mǎ )景(jǐng )王(wáng )至(zhì ),遂(suí )据(jù )之(zhī )。文(wén )钦(qīn )以(yǐ )后(hòu )大(dà )军(jūn )破(pò )败(bài )於(yú )城(chéng )下(xià ),艾(ài )追(zhuī )之(zhī )至(zhì )丘(qiū )头(tóu )。钦(qīn )奔(bēn )吴(wú )。吴(wú )大(dà )将(jiāng )军(jūn )孙(sūn )峻(jùn )等(děng )号(hào )十(shí )万(wàn )众(zhòng ),将(jiāng )渡(dù )江(jiāng ),镇(zhèn )东(dōng )将(jiāng )军(jūn )诸(zhū )葛(gě )诞(dàn )遣(qiǎn )艾(ài )据(jù )肥(féi )阳(yáng ),艾(ài )以(yǐ )与(yǔ )贼(zéi )势(shì )相(xiàng )远(yuǎn ),非(fēi )要(yào )害(hài )之(zhī )地(dì ),辄(zhé )移(yí )屯(tún )附(fù )亭(tíng ),遣(qiǎn )泰(tài )山(shān )太(tài )守(shǒu )诸(zhū )葛(gě )绪(xù )等(děng )于(yú )黎(lí )浆(jiāng )拒(jù )战(zhàn ),遂(suí )走(zǒu )之(zhī )。其(qí )年(nián )徵(zhēng )拜(bài )长(zhǎng )水(shuǐ )校(xiào )尉(wèi )。以(yǐ )破(pò )钦(qīn )等(děng )功(gōng ),进(jìn )封(fēng )方(fāng )城(chéng )乡(xiāng )侯(hóu ),行(háng )安(ān )西(xī )将(jiāng )军(jūn )。解(jiě )雍(yōng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )王(wáng )经(jīng )围(wéi )於(yú )狄(dí )道(dào ),姜(jiāng )维(wéi )退(tuì )驻(zhù )锺(zhōng )提(tí ),乃(nǎi )以(yǐ )艾(ài )为(wéi )安(ān )西(xī )将(jiāng )军(jūn ),假(jiǎ )节(jiē )、领(lǐng )护(hù )东(dōng )羌(qiāng )校(xiào )尉(wèi )。议(yì )者(zhě )多(duō )以(yǐ )为(wéi )维(wéi )力(lì )已(yǐ )竭(jié ),未(wèi )能(néng )更(gèng )出(chū )。艾(ài )曰(yuē ):“洮(táo )西(xī )之(zhī )败(bài ),非(fēi )小(xiǎo )失(shī )也(yě );破(pò )军(jūn )杀(shā )将(jiāng ),仓(cāng )廪(lǐn )空(kōng )虚(xū ),百(bǎi )姓(xìng )流(liú )离(lí ),几(jǐ )於(yú )危(wēi )亡(wáng )。今(jīn )以(yǐ )策(cè )言(yán )之(zhī ),彼(bǐ )有(yǒu )乘(chéng )胜(shèng )之(zhī )势(shì ),我(wǒ )有(yǒu )虚(xū )弱(ruò )之(zhī )实(shí ),一(yī )也(yě )。彼(bǐ )上(shàng )下(xià )相(xiàng )习(xí ),五(wǔ )兵(bīng )犀(xī )利(lì ),我(wǒ )将(jiāng )易(yì )兵(bīng )新(xīn ),器(qì )杖(zhàng )未(wèi )复(fù ),二(èr )也(yě )。彼(bǐ )以(yǐ )船(chuán )行(háng ),吾(wú )以(yǐ )陆(lù )军(jūn ),劳(láo )逸(yì )不(bú )同(tóng ),三(sān )也(yě )。狄(dí )道(dào )、陇(lǒng )西(xī )、南(nán )安(ān )、祁(qí )山(shān ),各(gè )当(dāng )有(yǒu )守(shǒu ),彼(bǐ )专(zhuān )为(wéi )一(yī ),我(wǒ )分(fèn )为(wéi )四(sì ),四(sì )也(yě )。从(cóng )南(nán )安(ān )、陇(lǒng )西(xī ),因(yīn )食(shí )羌(qiāng )谷(gǔ ),若(ruò )趣(qù )祁(qí )山(shān ),熟(shú )麦(mài )千(qiān )顷(qǐng ),为(wéi )之(zhī )县(xiàn )饵(ěr ),五(wǔ )也(yě )。贼(zéi )有(yǒu )黠(xiá )数(shù ),其(qí )来(lái )必(bì )矣(yǐ )。”顷(qǐng )之(zhī ),维(wéi )果(guǒ )向(xiàng )祁(qí )山(shān ),闻(wén )艾(ài )已(yǐ )有(yǒu )备(bèi ),乃(nǎi )回(huí )从(cóng )董(dǒng )亭(tíng )趣(qù )南(nán )安(ān ),艾(ài )据(jù )武(wǔ )城(chéng )山(shān )以(yǐ )相(xiàng )持(chí )。维(wéi )与(yǔ )艾(ài )争(zhēng )险(xiǎn ),不(bú )克(kè ),其(qí )夜(yè ),渡(dù )渭(wèi )东(dōng )行(háng ),缘(yuán )山(shān )趣(qù )上(shàng )邽(guī ),艾(ài )与(yǔ )战(zhàn )於(yú )段(duàn )谷(gǔ ),大(dà )破(pò )之(zhī )。甘(gān )露(lù )元(yuán )年(nián )诏(zhào )曰(yuē ):“逆(nì )贼(zéi )姜(jiāng )维(wéi )连(lián )年(nián )狡(jiǎo )黠(xiá ),民(mín )夷(yí )骚(sāo )动(dòng ),西(xī )土(tǔ )不(bú )宁(níng )。艾(ài )筹(chóu )画(huà )有(yǒu )方(fāng ),忠(zhōng )勇(yǒng )奋(fèn )发(fā ),斩(zhǎn )将(jiāng )十(shí )数(shù ),馘(guó )首(shǒu )千(qiān )计(jì );国(guó )威(wēi )震(zhèn )於(yú )巴(bā )、蜀(shǔ ),武(wǔ )声(shēng )扬(yáng )於(yú )江(jiāng )、岷(mín )。今(jīn )以(yǐ )艾(ài )为(wéi )镇(zhèn )西(xī )将(jiāng )军(jūn )、都(dōu )督(dū )陇(lǒng )右(yòu )诸(zhū )军(jūn )事(shì ),进(jìn )封(fēng )邓(dèng )侯(hóu )。分(fèn )五(wǔ )百(bǎi )户(hù )封(fēng )子(zǐ )忠(zhōng )为(wéi )亭(tíng )侯(hóu )。“二(èr )年(nián ),拒(jù )姜(jiāng )维(wéi )于(yú )长(zhǎng )城(chéng ),维(wéi )退(tuì )还(hái )。迁(qiān )征(zhēng )西(xī )将(jiāng )军(jūn ),前(qián )后(hòu )增(zēng )邑(yì )凡(fán )六(liù )千(qiān )六(liù )百(bǎi )户(hù )。景(jǐng )元(yuán )三(sān )年(nián ),又(yòu )破(pò )维(wéi )于(yú )侯(hóu )和(hé ),维(wéi )卻(què )保(bǎo )沓(tà )中(zhōng )。四(sì )年(nián )秋(qiū ),诏(zhào )诸(zhū )军(jūn )征(zhēng )蜀(shǔ ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )文(wén )王(wáng )皆(jiē )指(zhǐ )授(shòu )节(jiē )度(dù ),使(shǐ )艾(ài )与(yǔ )维(wéi )相(xiàng )缀(zhuì )连(lián );雍(yōng )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ )诸(zhū )葛(gě )绪(xù )要(yào )维(wéi ),令(lìng )不(bú )得(dé )归(guī )。艾(ài )遣(qiǎn )天(tiān )水(shuǐ )太(tài )守(shǒu )王(wáng )颀(qí )等(děng )直(zhí )攻(gōng )维(wéi )营(yíng ),陇(lǒng )西(xī )太(tài )守(shǒu )牵(qiān )弘(hóng )等(děng )邀(yāo )其(qí )前(qián ),金(jīn )城(chéng )太(tài )守(shǒu )杨(yáng )欣(xīn )等(děng )诣(yì )甘(gān )松(sōng )。维(wéi )闻(wén )锺(zhōng )会(huì )诸(zhū )军(jūn )已(yǐ )入(rù )汉(hàn )中(zhōng ),引(yǐn )退(tuì )还(hái )。欣(xīn )等(děng )追(zhuī )蹑(niè )於(yú )强(qiáng )川(chuān )口(kǒu ),大(dà )战(zhàn ),维(wéi )败(bài )走(zǒu )。闻(wén )雍(yōng )州(zhōu )已(yǐ )塞(sāi )道(dào ),屯(tún )桥(qiáo )头(tóu ),从(cóng )孔(kǒng )函(hán )谷(gǔ )入(rù )北(běi )道(dào ),欲(yù )出(chū )雍(yōng )州(zhōu )后(hòu )。诸(zhū )葛(gě )绪(xù )闻(wén )之(zhī ),卻(què )还(hái )三(sān )十(shí )里(lǐ )。维(wéi )入(rù )北(běi )道(dào )三(sān )十(shí )馀(yú )里(lǐ ),闻(wén )绪(xù )军(jūn )卻(què ),寻(xún )还(hái ),从(cóng )桥(qiáo )头(tóu )过(guò ),绪(xù )趣(qù )截(jié )维(wéi ),较(jiào )一(yī )日(rì )不(bú )及(jí )。维(wéi )遂(suí )东(dōng )引(yǐn ),还(hái )守(shǒu )剑(jiàn )阁(gé )。锺(zhōng )会(huì )攻(gōng )维(wéi )未(wèi )能(néng )克(kè )。艾(ài )上(shàng )言(yán ):“今(jīn )贼(zéi )摧(cuī )折(shé ),宜(yí )遂(suí )乘(chéng )之(zhī ),从(cóng )阴(yīn )平(píng )由(yóu )邪(xié )径(jìng )经(jīng )汉(hàn )德(dé )阳(yáng )亭(tíng )趣(qù )涪(fú ),出(chū )剑(jiàn )阁(gé )西(xī )百(bǎi )里(lǐ ),去(qù )成(chéng )都(dōu )三(sān )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),奇(qí )兵(bīng )冲(chōng )其(qí )腹(fù )心(xīn )。剑(jiàn )阁(gé )之(zhī )守(shǒu )必(bì )还(hái )赴(fù )涪(fú ),则(zé )会(huì )方(fāng )轨(guǐ )而(ér )进(jìn );剑(jiàn )阁(gé )之(zhī )军(jūn )不(bú )还(hái ),则(zé )应(yīng )涪(fú )之(zhī )兵(bīng )寡(guǎ )矣(yǐ )。军(jūn )志(zhì )有(yǒu )之(zhī )曰(yuē ):''攻(gōng )其(qí )无(wú )备(bèi ),出(chū )其(qí )不(bú )意(yì )。''今(jīn )掩(yǎn )其(qí )空(kōng )虚(xū ),破(pò )之(zhī )必(bì )矣(yǐ )。”

冬(dōng )十(shí )月(yuè ),艾(ài )自(zì )阴(yīn )平(píng )道(dào )行(háng )无(wú )人(rén )之(zhī )地(dì )七(qī )百(bǎi )馀(yú )里(lǐ ),凿(záo )山(shān )通(tōng )道(dào ),造(zào )作(zuò )桥(qiáo )阁(gé )。山(shān )高(gāo )谷(gǔ )深(shēn ),至(zhì )为(wéi )艰(jiān )险(xiǎn ),又(yòu )粮(liáng )运(yùn )将(jiāng )匮(kuì ),频(pín )於(yú )危(wēi )殆(dài )。艾(ài )以(yǐ )毡(zhān )自(zì )裹(guǒ ),推(tuī )转(zhuǎn )而(ér )下(xià )。将(jiāng )士(shì )皆(jiē )攀(pān )木(mù )缘(yuán )崖(yá ),鱼(yú )贯(guàn )而(ér )进(jìn )。先(xiān )登(dēng )至(zhì )江(jiāng )由(yóu ),蜀(shǔ )守(shǒu )将(jiāng )马(mǎ )邈(miǎo )降(jiàng )。蜀(shǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )诸(zhū )葛(gě )瞻(zhān )自(zì )涪(fú )还(hái )绵(mián )竹(zhú ),列(liè )陈(chén )待(dài )艾(ài )。艾(ài )遣(qiǎn )子(zǐ )惠(huì )唐(táng )亭(tíng )侯(hóu )忠(zhōng )等(děng )出(chū )其(qí )右(yòu ),司(sī )马(mǎ )师(shī )纂(zuǎn )等(děng )出(chū )其(qí )左(zuǒ )。忠(zhōng )、纂(zuǎn )战(zhàn )不(bú )利(lì ),并(bìng )退(tuì )还(hái ),曰(yuē ):“贼(zéi )未(wèi )可(kě )击(jī )。”艾(ài )怒(nù )曰(yuē ):“存(cún )亡(wáng )之(zhī )分(fèn ),在(zài )此(cǐ )一(yī )举(jǔ ),何(hé )不(bú )可(kě )之(zhī )有(yǒu )?”乃(nǎi )叱(chì )忠(zhōng )、纂(zuǎn )等(děng ),将(jiāng )斩(zhǎn )之(zhī )。忠(zhōng )、纂(zuǎn )驰(chí )还(hái )更(gèng )战(zhàn ),大(dà )破(pò )之(zhī ),斩(zhǎn )瞻(zhān )及(jí )尚(shàng )书(shū )张(zhāng )遵(zūn )等(děng )首(shǒu ),进(jìn )军(jūn )到(dào )雒(luò )。刘(liú )禅(chán )遣(qiǎn )使(shǐ )奉(fèng )皇(huáng )帝(dì )玺(xǐ )绶(shòu ),为(wéi )笺(jiān )诣(yì )艾(ài )请(qǐng )降(jiàng )。

艾(ài )至(zhì )成(chéng )都(dōu ),禅(chán )率(lǜ )太(tài )子(zǐ )诸(zhū )王(wáng )及(jí )群(qún )臣(chén )六(liù )十(shí )馀(yú )人(rén )面(miàn )缚(fù )舆(yú )榇(chèn )诣(yì )军(jūn )门(mén ),艾(ài )执(zhí )节(jiē )解(jiě )缚(fù )焚(fén )榇(chèn ),受(shòu )而(ér )宥(yòu )之(zhī )。检(jiǎn )御(yù )将(jiāng )士(shì ),无(wú )所(suǒ )虏(lǔ )略(luè ),绥(suí )纳(nà )降(jiàng )附(fù ),使(shǐ )复(fù )旧(jiù )业(yè ),蜀(shǔ )人(rén )称(chēng )焉(yān )。辄(zhé )依(yī )邓(dèng )禹(yǔ )故(gù )事(shì ),承(chéng )制(zhì )拜(bài )禅(chán )行(háng )骠(biāo )骑(qí )将(jiāng )军(jūn ),太(tài )子(zǐ )奉(fèng )车(chē )、诸(zhū )王(wáng )驸(fù )马(mǎ )都(dōu )尉(wèi )。蜀(shǔ )群(qún )司(sī )各(gè )随(suí )高(gāo )下(xià )拜(bài )为(wéi )王(wáng )官(guān ),或(huò )领(lǐng )艾(ài )官(guān )属(shǔ )。以(yǐ )师(shī )纂(zuǎn )领(lǐng )益(yì )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),陇(lǒng )西(xī )太(tài )守(shǒu )牵(qiān )弘(hóng )等(děng )领(lǐng )蜀(shǔ )中(zhōng )诸(zhū )郡(jùn )。使(shǐ )於(yú )绵(mián )竹(zhú )筑(zhù )台(tái )以(yǐ )为(wéi )京(jīng )观(guān ),用(yòng )彰(zhāng )战(zhàn )功(gōng )。士(shì )卒(zú )死(sǐ )事(shì )者(zhě ),皆(jiē )与(yǔ )蜀(shǔ )兵(bīng )同(tóng )共(gòng )埋(mái )藏(cáng )。艾(ài )深(shēn )自(zì )矜(jīn )伐(fá ),谓(wèi )蜀(shǔ )士(shì )大(dà )夫(fū )曰(yuē ):“诸(zhū )君(jūn )赖(lài )遭(zāo )某(mǒu ),故(gù )得(dé )有(yǒu )今(jīn )日(rì )耳(ěr )。若(ruò )遇(yù )吴(wú )汉(hàn )之(zhī )徒(tú ),已(yǐ )殄(tiǎn )灭(miè )矣(yǐ )。”又(yòu )曰(yuē ):“姜(jiāng )维(wéi )自(zì )一(yī )时(shí )雄(xióng )儿(ér )也(yě ),与(yǔ )某(mǒu )相(xiàng )值(zhí ),故(gù )穷(qióng )耳(ěr )。”有(yǒu )识(shí )者(zhě )笑(xiào )之(zhī )。

十(shí )二(èr )月(yuè ),诏(zhào )曰(yuē ):“艾(ài )曜(yào )威(wēi )奋(fèn )武(wǔ ),深(shēn )入(rù )虏(lǔ )庭(tíng ),斩(zhǎn )将(jiāng )搴(qiān )旗(qí ),枭(xiāo )其(qí )鲸(jīng )鲵(ní ),使(shǐ )僣(tiě )号(hào )之(zhī )主(zhǔ ),稽(jī )首(shǒu )系(xì )颈(jǐng ),历(lì )世(shì )逋(bū )诛(zhū ),一(yī )朝(cháo )而(ér )平(píng )。兵(bīng )不(bú )逾(yú )时(shí ),战(zhàn )不(bú )终(zhōng )日(rì ),云(yún )彻(chè )席(xí )卷(juàn ),荡(dàng )定(dìng )巴(bā )蜀(shǔ )。虽(suī )白(bái )起(qǐ )破(pò )强(qiáng )楚(chǔ ),韩(hán )信(xìn )克(kè )劲(jìn )赵(zhào ),吴(wú )汉(hàn )禽(qín )子(zǐ )阳(yáng ),亚(yà )夫(fū )灭(miè )七(qī )国(guó ),计(jì )功(gōng )论(lùn )美(měi ),不(bú )足(zú )比(bǐ )勋(xūn )也(yě )。其(qí )以(yǐ )艾(ài )为(wéi )太(tài )尉(wèi ),增(zēng )邑(yì )二(èr )万(wàn )户(hù ),封(fēng )子(zǐ )二(èr )人(rén )亭(tíng )侯(hóu ),各(gè )食(shí )邑(yì )千(qiān )户(hù )。”艾(ài )言(yán )司(sī )马(mǎ )文(wén )王(wáng )曰(yuē ):“兵(bīng )有(yǒu )先(xiān )声(shēng )而(ér )后(hòu )实(shí )者(zhě ),今(jīn )因(yīn )平(píng )蜀(shǔ )之(zhī )势(shì )以(yǐ )乘(chéng )吴(wú ),吴(wú )人(rén )震(zhèn )恐(kǒng ),席(xí )卷(juàn )之(zhī )时(shí )也(yě )。然(rán )大(dà )举(jǔ )之(zhī )后(hòu ),将(jiāng )士(shì )疲(pí )劳(láo ),不(bú )可(kě )便(biàn )用(yòng ),且(qiě )徐(xú )缓(huǎn )之(zhī );留(liú )陇(lǒng )右(yòu )兵(bīng )二(èr )万(wàn )人(rén ),蜀(shǔ )兵(bīng )二(èr )万(wàn )人(rén ),煮(zhǔ )盐(yán )兴(xìng )冶(yě ),为(wéi )军(jūn )农(nóng )要(yào )用(yòng ),并(bìng )作(zuò )舟(zhōu )船(chuán ),豫(yù )顺(shùn )流(liú )之(zhī )事(shì ),然(rán )后(hòu )发(fā )使(shǐ )告(gào )以(yǐ )利(lì )害(hài ),吴(wú )必(bì )归(guī )化(huà ),可(kě )不(bú )征(zhēng )而(ér )定(dìng )也(yě )。今(jīn )宜(yí )厚(hòu )刘(liú )禅(chán )以(yǐ )致(zhì )孙(sūn )休(xiū ),安(ān )士(shì )民(mín )以(yǐ )来(lái )远(yuǎn )人(rén ),若(ruò )便(biàn )送(sòng )禅(chán )於(yú )京(jīng )都(dōu ),吴(wú )以(yǐ )为(wéi )流(liú )徙(xǐ ),则(zé )於(yú )向(xiàng )化(huà )之(zhī )心(xīn )不(bú )劝(quàn )。宜(yí )权(quán )停(tíng )留(liú ),须(xū )来(lái )年(nián )秋(qiū )冬(dōng ),比(bǐ )尔(ěr )吴(wú )亦(yì )足(zú )平(píng )。以(yǐ )为(wéi )可(kě )封(fēng )禅(chán )为(wéi )扶(fú )风(fēng )王(wáng ),锡(xī )其(qí )资(zī )财(cái ),供(gòng )其(qí )左(zuǒ )右(yòu )。郡(jùn )有(yǒu )董(dǒng )卓(zhuó )坞(wù ),为(wéi )之(zhī )宫(gōng )舍(shě )。爵(jué )其(qí )子(zǐ )为(wéi )公(gōng )侯(hóu ),食(shí )郡(jùn )内(nèi )县(xiàn ),以(yǐ )显(xiǎn )归(guī )命(mìng )之(zhī )宠(chǒng )。开(kāi )广(guǎng )陵(líng )、城(chéng )阳(yáng )以(yǐ )待(dài )吴(wú )人(rén ),则(zé )畏(wèi )威(wēi )怀(huái )德(dé ),望(wàng )风(fēng )而(ér )从(cóng )矣(yǐ )。”文(wén )王(wáng )使(shǐ )监(jiān )军(jūn )卫(wèi )瓘(guàn )喻(yù )艾(ài ):“事(shì )当(dāng )须(xū )报(bào ),不(bú )宜(yí )辄(zhé )行(háng )。”艾(ài )重(zhòng )言(yán )曰(yuē ):“衔(xián )命(mìng )征(zhēng )行(háng ),奉(fèng )指(zhǐ )授(shòu )之(zhī )策(cè ),元(yuán )恶(è )既(jì )服(fú );至(zhì )于(yú )承(chéng )制(zhì )拜(bài )假(jiǎ ),以(yǐ )安(ān )初(chū )附(fù ),谓(wèi )合(hé )权(quán )宜(yí )。今(jīn )蜀(shǔ )举(jǔ )众(zhòng )归(guī )命(mìng ),地(dì )尽(jìn )南(nán )海(hǎi ),东(dōng )接(jiē )吴(wú )会(huì ),宜(yí )早(zǎo )镇(zhèn )定(dìng )。若(ruò )待(dài )国(guó )命(mìng ),往(wǎng )复(fù )道(dào )途(tú ),延(yán )引(yǐn )日(rì )月(yuè )。春(chūn )秋(qiū )之(zhī )义(yì ),大(dà )夫(fū )出(chū )疆(jiāng ),有(yǒu )可(kě )以(yǐ )安(ān )社(shè )稷(jì ),利(lì )国(guó )家(jiā ),专(zhuān )之(zhī )可(kě )也(yě )。今(jīn )吴(wú )未(wèi )宾(bīn );势(shì )与(yǔ )蜀(shǔ )连(lián ),不(bú )可(kě )拘(jū )常(cháng )以(yǐ )失(shī )事(shì )机(jī )。兵(bīng )法(fǎ ),进(jìn )不(bú )求(qiú )名(míng ),退(tuì )不(bú )避(bì )罪(zuì ),艾(ài )虽(suī )无(wú )古(gǔ )人(rén )之(zhī )节(jiē ),终(zhōng )不(bú )自(zì )嫌(xián )以(yǐ )损(sǔn )于(yú )国(guó )也(yě )。“锺(zhōng )会(huì )、胡(hú )烈(liè )、师(shī )纂(zuǎn )等(děng )皆(jiē )白(bái )艾(ài )所(suǒ )作(zuò )悖(bèi )逆(nì ),变(biàn )衅(xìn )以(yǐ )结(jié )。诏(zhào )书(shū )槛(kǎn )车(chē )徵(zhēng )艾(ài )。

艾(ài )父(fù )子(zǐ )既(jì )囚(qiú ),锺(zhōng )会(huì )至(zhì )成(chéng )都(dōu ),先(xiān )送(sòng )艾(ài ),然(rán )后(hòu )作(zuò )乱(luàn )。会(huì )已(yǐ )死(sǐ ),艾(ài )本(běn )营(yíng )将(jiāng )士(shì )追(zhuī )出(chū )艾(ài )槛(kǎn )车(chē ),迎(yíng )还(hái )。瓘(guàn )遣(qiǎn )田(tián )续(xù )等(děng )讨(tǎo )艾(ài ),遇(yù )於(yú )绵(mián )竹(zhú )西(xī ),斩(zhǎn )之(zhī )。子(zǐ )忠(zhōng )与(yǔ )艾(ài )俱(jù )死(sǐ ),馀(yú )子(zǐ )在(zài )洛(luò )阳(yáng )者(zhě )悉(xī )诛(zhū ),徙(xǐ )艾(ài )妻(qī )子(zǐ )及(jí )孙(sūn )於(yú )西(xī )域(yù )。

初(chū ),艾(ài )当(dāng )伐(fá )蜀(shǔ ),梦(mèng )坐(zuò )山(shān )上(shàng )而(ér )有(yǒu )流(liú )水(shuǐ ),以(yǐ )问(wèn )殄(tiǎn )虏(lǔ )护(hù )军(jūn )爰(yuán )邵(shào )。邵(shào )曰(yuē ):“按(àn )易(yì )卦(guà ),山(shān )上(shàng )有(yǒu )水(shuǐ )曰(yuē )蹇(jiǎn )。蹇(jiǎn )繇(yáo )曰(yuē ):''蹇(jiǎn )利(lì )西(xī )南(nán ),不(bú )利(lì )东(dōng )北(běi )。''孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):''蹇(jiǎn )利(lì )西(xī )南(nán ),往(wǎng )有(yǒu )功(gōng )也(yě );不(bú )利(lì )东(dōng )北(běi ),其(qí )道(dào )穷(qióng )也(yě )。''往(wǎng )必(bì )克(kè )蜀(shǔ ),殆(dài )不(bú )还(hái )乎(hū )!”艾(ài )怃(wǔ )然(rán )不(bú )乐(lè )。

泰(tài )始(shǐ )元(yuán )年(nián ),晋(jìn )室(shì )践(jiàn )阼(zuò ),诏(zhào )曰(yuē ):“昔(xī )太(tài )尉(wèi )王(wáng )凌(líng )谋(móu )废(fèi )齐(qí )王(wáng ),而(ér )王(wáng )竟(jìng )不(bú )足(zú )以(yǐ )守(shǒu )位(wèi )。征(zhēng )西(xī )将(jiāng )军(jūn )邓(dèng )艾(ài ),矜(jīn )功(gōng )失(shī )节(jiē ),实(shí )应(yīng )大(dà )辟(pì )。然(rán )被(bèi )书(shū )之(zhī )日(rì ),罢(bà )遣(qiǎn )人(rén )众(zhòng ),束(shù )手(shǒu )受(shòu )罪(zuì ),比(bǐ )于(yú )求(qiú )生(shēng )遂(suí )为(wéi )恶(è )者(zhě ),诚(chéng )复(fù )不(bú )同(tóng )。今(jīn )大(dà )赦(shè )得(dé )还(hái ),若(ruò )无(wú )子(zǐ )孙(sūn )者(zhě )听(tīng )使(shǐ )立(lì )后(hòu ),令(lìng )祭(jì )祀(sì )不(bú )绝(jué )。“三(sān )年(nián ),议(yì )郎(láng )段(duàn )灼(zhuó )上(shàng )疏(shū )理(lǐ )艾(ài )曰(yuē ):“艾(ài )心(xīn )怀(huái )至(zhì )忠(zhōng )而(ér )荷(hé )反(fǎn )逆(nì )之(zhī )名(míng ),平(píng )定(dìng )巴(bā )蜀(shǔ )而(ér )受(shòu )夷(yí )灭(miè )之(zhī )诛(zhū ),臣(chén )窃(qiè )悼(dào )之(zhī )。惜(xī )哉(zāi ),言(yán )艾(ài )之(zhī )反(fǎn )也(yě )!艾(ài )性(xìng )刚(gāng )急(jí ),轻(qīng )犯(fàn )雅(yǎ )俗(sú ),不(bú )能(néng )协(xié )同(tóng )朋(péng )类(lèi ),故(gù )莫(mò )肯(kěn )理(lǐ )之(zhī )。臣(chén )敢(gǎn )言(yán )艾(ài )不(bú )反(fǎn )之(zhī )状(zhuàng )。昔(xī )姜(jiāng )维(wéi )有(yǒu )断(duàn )陇(lǒng )右(yòu )之(zhī )志(zhì ),艾(ài )脩(yǒu )治(zhì )备(bèi )守(shǒu ),积(jī )谷(gǔ )强(qiáng )兵(bīng )。值(zhí )岁(suì )凶(xiōng )旱(hàn ),艾(ài )为(wéi )区(qū )种(zhǒng ),身(shēn )被(bèi )乌(wū )衣(yī ),手(shǒu )执(zhí )耒(lěi )耜(sì ),以(yǐ )率(lǜ )将(jiāng )士(shì )。上(shàng )下(xià )相(xiàng )感(gǎn ),莫(mò )不(bú )尽(jìn )力(lì )。艾(ài )持(chí )节(jiē )守(shǒu )边(biān ),所(suǒ )统(tǒng )万(wàn )数(shù ),而(ér )不(bú )难(nán )仆(pú )虏(lǔ )之(zhī )劳(láo ),士(shì )民(mín )之(zhī )役(yì ),非(fēi )执(zhí )节(jiē )忠(zhōng )勤(qín ),孰(shú )能(néng )若(ruò )此(cǐ )?故(gù )落(luò )门(mén )、段(duàn )谷(gǔ )之(zhī )战(zhàn ),以(yǐ )少(shǎo )击(jī )多(duō ),摧(cuī )破(pò )强(qiáng )贼(zéi )。先(xiān )帝(dì )知(zhī )其(qí )可(kě )任(rèn ),委(wěi )艾(ài )庙(miào )胜(shèng ),授(shòu )以(yǐ )长(zhǎng )策(cè )。艾(ài )受(shòu )命(mìng )忘(wàng )身(shēn ),束(shù )马(mǎ )县(xiàn )车(chē ),自(zì )投(tóu )死(sǐ )地(dì ),勇(yǒng )气(qì )陵(líng )云(yún ),士(shì )众(zhòng )乘(chéng )势(shì ),使(shǐ )刘(liú )禅(chán )君(jūn )臣(chén )面(miàn )缚(fù ),叉(chā )手(shǒu )屈(qū )膝(xī )。艾(ài )功(gōng )名(míng )以(yǐ )成(chéng ),当(dāng )书(shū )之(zhī )竹(zhú )帛(bó ),传(chuán )祚(zuò )万(wàn )世(shì )。七(qī )十(shí )老(lǎo )公(gōng ),反(fǎn )欲(yù )何(hé )求(qiú )!艾(ài )诚(chéng )恃(shì )养(yǎng )育(yù )之(zhī )恩(ēn ),心(xīn )不(bú )自(zì )疑(yí ),矫(jiǎo )命(mìng )承(chéng )制(zhì ),权(quán )安(ān )社(shè )稷(jì );虽(suī )违(wéi )常(cháng )科(kē ),有(yǒu )合(hé )古(gǔ )义(yì ),原(yuán )心(xīn )定(dìng )罪(zuì ),本(běn )在(zài )可(kě )论(lùn )。锺(zhōng )会(huì )忌(jì )艾(ài )威(wēi )名(míng ),构(gòu )成(chéng )其(qí )事(shì )。忠(zhōng )而(ér )受(shòu )诛(zhū ),信(xìn )而(ér )见(jiàn )疑(yí ),头(tóu )县(xiàn )马(mǎ )巿(pó ),诸(zhū )子(zǐ )并(bìng )斩(zhǎn ),见(jiàn )之(zhī )者(zhě )垂(chuí )泣(qì ),闻(wén )之(zhī )者(zhě )叹(tàn )息(xī )。陛(bì )下(xià )龙(lóng )兴(xìng ),阐(chǎn )弘(hóng )大(dà )度(dù ),释(shì )诸(zhū )嫌(xián )忌(jì ),受(shòu )诛(zhū )之(zhī )家(jiā ),不(bú )拘(jū )叙(xù )用(yòng )。昔(xī )秦(qín )民(mín )怜(lián )白(bái )起(qǐ )之(zhī )无(wú )罪(zuì ),吴(wú )人(rén )伤(shāng )子(zǐ )胥(xū )之(zhī )冤(yuān )酷(kù ),皆(jiē )为(wéi )立(lì )祠(cí )。今(jīn )天(tiān )下(xià )民(mín )人(rén )为(wéi )艾(ài )悼(dào )心(xīn )痛(tòng )恨(hèn ),亦(yì )犹(yóu )是(shì )也(yě )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )艾(ài )身(shēn )首(shǒu )分(fèn )离(lí ),捐(juān )弃(qì )草(cǎo )土(tǔ ),宜(yí )收(shōu )尸(shī )丧(sàng ),还(hái )其(qí )田(tián )宅(zhái )。以(yǐ )平(píng )蜀(shǔ )之(zhī )功(gōng ),绍(shào )封(fēng )其(qí )孙(sūn ),使(shǐ )阖(hé )棺(guān )定(dìng )谥(shì ),死(sǐ )无(wú )馀(yú )恨(hèn )。赦(shè )冤(yuān )魂(hún )于(yú )黄(huáng )泉(quán ),收(shōu )信(xìn )义(yì )于(yú )后(hòu )世(shì ),葬(zàng )一(yī )人(rén )而(ér )天(tiān )下(xià )慕(mù )其(qí )行(háng ),埋(mái )一(yī )魂(hún )而(ér )天(tiān )下(xià )归(guī )其(qí )义(yì ),所(suǒ )为(wéi )者(zhě )寡(guǎ )而(ér )悦(yuè )者(zhě )众(zhòng )矣(yǐ )。”九(jiǔ )年(nián ),诏(zhào )曰(yuē ):“艾(ài )有(yǒu )功(gōng )勋(xūn ),受(shòu )罪(zuì )不(bú )逃(táo )刑(xíng ),而(ér )子(zǐ )孙(sūn )为(wéi )民(mín )隶(lì ),朕(zhèn )常(cháng )愍(mǐn )之(zhī )。其(qí )以(yǐ )嫡(dí )孙(sūn )朗(lǎng )为(wéi )郎(láng )中(zhōng )。”

艾(ài )在(zài )西(xī )时(shí ),修(xiū )治(zhì )障(zhàng )塞(sāi ),筑(zhù )起(qǐ )城(chéng )坞(wù )。泰(tài )始(shǐ )中(zhōng ),羌(qiāng )虏(lǔ )大(dà )叛(pàn ),频(pín )杀(shā )刺(cì )史(shǐ ),凉(liáng )州(zhōu )道(dào )断(duàn )。吏(lì )民(mín )安(ān )全(quán )者(zhě ),皆(jiē )保(bǎo )艾(ài )所(suǒ )筑(zhù )坞(wù )焉(yān )。

艾(ài )州(zhōu )里(lǐ )时(shí )辈(bèi )南(nán )阳(yáng )州(zhōu )泰(tài ),亦(yì )好(hǎo )立(lì )功(gōng )业(yè ),善(shàn )用(yòng )兵(bīng ),官(guān )至(zhì )征(zhēng )虏(lǔ )将(jiāng )军(jūn )、假(jiǎ )节(jiē )都(dōu )督(dū )江(jiāng )南(nán )诸(zhū )军(jūn )事(shì )。景(jǐng )元(yuán )二(èr )年(nián )薨(hōng ),追(zhuī )赠(zèng )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn ),谥(shì )曰(yuē )壮(zhuàng )侯(hóu )。

锺(zhōng )会(huì )字(zì )士(shì )季(jì ),颍(yǐng )川(chuān )长(zhǎng )社(shè )人(rén ),太(tài )傅(fù )繇(yáo )小(xiǎo )子(zǐ )也(yě )。少(shǎo )敏(mǐn )惠(huì )夙(sù )成(chéng )。中(zhōng )护(hù )军(jūn )蒋(jiǎng )济(jì )著(zhe )论(lùn ),谓(wèi )“观(guān )其(qí )眸(móu )子(zǐ ),足(zú )以(yǐ )知(zhī )人(rén )。”会(huì )年(nián )五(wǔ )岁(suì ),繇(yáo )遣(qiǎn )见(jiàn )济(jì ),济(jì )甚(shèn )异(yì )之(zhī ),曰(yuē ):“非(fēi )常(cháng )人(rén )也(yě )。”及(jí )壮(zhuàng ),有(yǒu )才(cái )数(shù )技(jì )艺(yì ),而(ér )博(bó )学(xué )精(jīng )练(liàn )名(míng )理(lǐ ),以(yǐ )夜(yè )续(xù )昼(zhòu ),由(yóu )是(shì )获(huò )声(shēng )誉(yù )。正(zhèng )始(shǐ )中(zhōng ),以(yǐ )为(wéi )秘(mì )书(shū )郎(láng ),迁(qiān )尚(shàng )书(shū )中(zhōng )书(shū )侍(shì )郎(láng )。高(gāo )贵(guì )乡(xiāng )公(gōng )即(jí )尊(zūn )位(wèi ),赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu )。

毌(guàn )丘(qiū )俭(jiǎn )作(zuò )乱(luàn ),大(dà )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )景(jǐng )王(wáng )东(dōng )征(zhēng ),会(huì )从(cóng ),典(diǎn )知(zhī )密(mì )事(shì ),卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )文(wén )王(wáng )为(wéi )大(dà )军(jūn )后(hòu )继(jì )。景(jǐng )王(wáng )薨(hōng )於(yú )许(xǔ )昌(chāng ),文(wén )王(wáng )总(zǒng )统(tǒng )六(liù )军(jūn ),会(huì )谋(móu )谟(mó )帷(wéi )幄(wò )。时(shí )中(zhōng )诏(zhào )敕(chì )尚(shàng )书(shū )傅(fù )嘏(gǔ ),以(yǐ )东(dōng )南(nán )新(xīn )定(dìng ),权(quán )留(liú )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )屯(tún )许(xǔ )昌(chāng )为(wéi )内(nèi )外(wài )之(zhī )援(yuán ),令(lìng )嘏(gǔ )率(lǜ )诸(zhū )军(jūn )还(hái )。会(huì )与(yǔ )嘏(gǔ )谋(móu ),使(shǐ )嘏(gǔ )表(biǎo )上(shàng ),辄(zhé )与(yǔ )卫(wèi )将(jiāng )军(jūn )俱(jù )发(fā ),还(hái )到(dào )雒(luò )水(shuǐ )南(nán )屯(tún )住(zhù )。於(yú )是(shì )朝(cháo )廷(tíng )拜(bài )文(wén )王(wáng )为(wéi )大(dà )将(jiāng )军(jūn )、辅(fǔ )政(zhèng ),会(huì )迁(qiān )黄(huáng )门(mén )侍(shì )郎(láng ),封(fēng )东(dōng )武(wǔ )亭(tíng )侯(hóu ),邑(yì )三(sān )百(bǎi )户(hù )。

甘(gān )露(lù )二(èr )年(nián ),徵(zhēng )诸(zhū )葛(gě )诞(dàn )为(wéi )司(sī )空(kōng ),时(shí )会(huì )丧(sàng )宁(níng )在(zài )家(jiā ),策(cè )诞(dàn )必(bì )不(bú )从(cóng )命(mìng ),驰(chí )白(bái )文(wén )王(wáng )。文(wén )王(wáng )以(yǐ )事(shì )已(yǐ )施(shī )行(háng ),不(bú )复(fù )追(zhuī )改(gǎi )。及(jí )诞(dàn )反(fǎn ),车(chē )驾(jià )住(zhù )项(xiàng ),文(wén )王(wáng )至(zhì )寿(shòu )春(chūn ),会(huì )复(fù )从(cóng )行(háng )。

初(chū ),吴(wú )大(dà )将(jiāng )全(quán )琮(cóng ),孙(sūn )权(quán )之(zhī )婚(hūn )亲(qīn )重(zhòng )臣(chén )也(yě ),琮(cóng )子(zǐ )怿(yì )、孙(sūn )静(jìng )、从(cóng )子(zǐ )端(duān )、翩(piān )、缉(jī )等(děng ),皆(jiē )将(jiāng )兵(bīng )来(lái )救(jiù )诞(dàn )。怿(yì )兄(xiōng )子(zǐ )辉(huī )、仪(yí )留(liú )建(jiàn )业(yè ),与(yǔ )其(qí )家(jiā )内(nèi )争(zhēng )讼(sòng ),携(xié )其(qí )母(mǔ ),将(jiāng )部(bù )曲(qǔ )数(shù )十(shí )家(jiā )渡(dù )江(jiāng ),自(zì )归(guī )文(wén )王(wáng )。会(huì )建(jiàn )策(cè ),密(mì )为(wéi )辉(huī )、仪(yí )作(zuò )书(shū ),使(shǐ )辉(huī )、仪(yí )所(suǒ )亲(qīn )信(xìn )赍(jī )入(rù )城(chéng )告(gào )怿(yì )等(děng ),说(shuō )吴(wú )中(zhōng )怒(nù )怿(yì )等(děng )不(bú )能(néng )拔(bá )寿(shòu )春(chūn ),欲(yù )尽(jìn )诛(zhū )诸(zhū )将(jiāng )家(jiā ),故(gù )逃(táo )来(lái )归(guī )命(mìng )。怿(yì )等(děng )恐(kǒng )惧(jù ),遂(suí )将(jiāng )所(suǒ )领(lǐng )开(kāi )东(dōng )城(chéng )门(mén )出(chū )降(jiàng ),皆(jiē )蒙(méng )封(fēng )宠(chǒng ),城(chéng )中(zhōng )由(yóu )是(shì )乖(guāi )离(lí )。寿(shòu )春(chūn )之(zhī )破(pò ),会(huì )谋(móu )居(jū )多(duō ),亲(qīn )待(dài )日(rì )隆(lóng ),时(shí )人(rén )谓(wèi )之(zhī )子(zǐ )房(fáng )。军(jūn )还(hái ),迁(qiān )为(wéi )太(tài )仆(pú ),固(gù )辞(cí )不(bú )就(jiù )。以(yǐ )中(zhōng )郎(láng )在(zài )大(dà )将(jiāng )军(jūn )府(fǔ )管(guǎn )记(jì )室(shì )事(shì ),为(wéi )腹(fù )心(xīn )之(zhī )任(rèn )。以(yǐ )讨(tǎo )诸(zhū )葛(gě )诞(dàn )功(gōng ),进(jìn )爵(jué )陈(chén )侯(hóu ),屡(lǚ )让(ràng )不(bú )受(shòu )。诏(zhào )曰(yuē ):“会(huì )典(diǎn )综(zōng )军(jūn )事(shì ),参(cān )同(tóng )计(jì )策(cè ),料(liào )敌(dí )制(zhì )胜(shèng ),有(yǒu )谋(móu )谟(mó )之(zhī )勋(xūn ),而(ér )推(tuī )宠(chǒng )固(gù )让(ràng ),辞(cí )指(zhǐ )款(kuǎn )实(shí ),前(qián )后(hòu )累(lèi )重(zhòng ),志(zhì )不(bú )可(kě )夺(duó )。夫(fū )成(chéng )功(gōng )不(bú )处(chù ),古(gǔ )人(rén )所(suǒ )重(zhòng ),其(qí )听(tīng )会(huì )所(suǒ )执(zhí ),以(yǐ )成(chéng )其(qí )美(měi )。”迁(qiān )司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )。虽(suī )在(zài )外(wài )司(sī ),时(shí )政(zhèng )损(sǔn )益(yì ),当(dāng )世(shì )与(yǔ )夺(duó ),无(wú )不(bú )综(zōng )典(diǎn )。嵇(jī )康(kāng )等(děng )见(jiàn )诛(zhū ),皆(jiē )会(huì )谋(móu )也(yě )。

文(wén )王(wáng )以(yǐ )蜀(shǔ )大(dà )将(jiāng )姜(jiāng )维(wéi )屡(lǚ )扰(rǎo )边(biān )陲(chuí ),料(liào )蜀(shǔ )国(guó )小(xiǎo )民(mín )疲(pí ),资(zī )力(lì )单(dān )竭(jié ),欲(yù )大(dà )举(jǔ )图(tú )蜀(shǔ )。惟(wéi )会(huì )亦(yì )以(yǐ )为(wéi )蜀(shǔ )可(kě )取(qǔ ),豫(yù )共(gòng )筹(chóu )度(dù )地(dì )形(xíng ),考(kǎo )论(lùn )事(shì )势(shì )。景(jǐng )元(yuán )三(sān )年(nián )冬(dōng ),以(yǐ )会(huì )为(wéi )镇(zhèn )西(xī )将(jiāng )军(jūn )、假(jiǎ )节(jiē )都(dōu )督(dū )关(guān )中(zhōng )诸(zhū )军(jūn )事(shì )。文(wén )王(wáng )敕(chì )青(qīng )、徐(xú )、兖(yǎn )、豫(yù )、荆(jīng )、扬(yáng )诸(zhū )州(zhōu ),并(bìng )使(shǐ )作(zuò )船(chuán ),又(yòu )令(lìng )唐(táng )咨(zī )作(zuò )浮(fú )海(hǎi )大(dà )船(chuán ),外(wài )为(wéi )将(jiāng )伐(fá )吴(wú )者(zhě )。四(sì )年(nián )秋(qiū ),乃(nǎi )下(xià )诏(zhào )使(shǐ )邓(dèng )艾(ài )、诸(zhū )葛(gě )绪(xù )各(gè )统(tǒng )诸(zhū )军(jūn )三(sān )万(wàn )馀(yú )人(rén ),艾(ài )趣(qù )甘(gān )松(sōng )、沓(tà )中(zhōng )连(lián )缀(zhuì )维(wéi ),绪(xù )趣(qù )武(wǔ )街(jiē )、桥(qiáo )头(tóu )绝(jué )维(wéi )归(guī )路(lù )。会(huì )统(tǒng )十(shí )馀(yú )万(wàn )众(zhòng ),分(fèn )从(cóng )斜(xié )谷(gǔ )、骆(luò )谷(gǔ )入(rù )。先(xiān )命(mìng )牙(yá )门(mén )将(jiāng )许(xǔ )仪(yí )在(zài )前(qián )治(zhì )道(dào ),会(huì )在(zài )后(hòu )行(háng ),而(ér )桥(qiáo )穿(chuān ),马(mǎ )足(zú )陷(xiàn ),於(yú )是(shì )斩(zhǎn )仪(yí )。仪(yí )者(zhě ),许(xǔ )褚(chǔ )之(zhī )子(zǐ ),有(yǒu )功(gōng )王(wáng )室(shì ),犹(yóu )不(bú )原(yuán )贷(dài )。诸(zhū )军(jūn )闻(wén )之(zhī ),莫(mò )不(bú )震(zhèn )竦(sǒng )。蜀(shǔ )令(lìng )诸(zhū )围(wéi )皆(jiē )不(bú )得(dé )战(zhàn ),退(tuì )还(hái )汉(hàn )、乐(lè )二(èr )城(chéng )守(shǒu )。魏(wèi )兴(xìng )太(tài )守(shǒu )刘(liú )钦(qīn )趣(qù )子(zǐ )午(wǔ )谷(gǔ ),诸(zhū )军(jūn )数(shù )道(dào )平(píng )行(háng ),至(zhì )汉(hàn )中(zhōng )。蜀(shǔ )监(jiān )军(jūn )王(wáng )含(hán )守(shǒu )乐(lè )城(chéng ),护(hù )军(jūn )蒋(jiǎng )斌(bīn )守(shǒu )汉(hàn )城(chéng ),兵(bīng )各(gè )五(wǔ )千(qiān )。会(huì )使(shǐ )护(hù )军(jūn )荀(xún )恺(kǎi )、前(qián )将(jiāng )军(jūn )李(lǐ )辅(fǔ )各(gè )统(tǒng )万(wàn )人(rén ),恺(kǎi )围(wéi )汉(hàn )城(chéng ),辅(fǔ )围(wéi )乐(lè )城(chéng )。会(huì )径(jìng )过(guò ),西(xī )出(chū )阳(yáng )安(ān )口(kǒu ),遣(qiǎn )人(rén )祭(jì )诸(zhū )葛(gě )亮(liàng )之(zhī )墓(mù )。使(shǐ )护(hù )军(jūn )胡(hú )烈(liè )等(děng )行(háng )前(qián ),攻(gōng )破(pò )关(guān )城(chéng ),得(dé )库(kù )藏(cáng )积(jī )谷(gǔ )。姜(jiāng )维(wéi )自(zì )沓(tà )中(zhōng )还(hái ),至(zhì )阴(yīn )平(píng ),合(hé )集(jí )士(shì )众(zhòng ),欲(yù )赴(fù )关(guān )城(chéng )。未(wèi )到(dào ),闻(wén )其(qí )已(yǐ )破(pò ),退(tuì )趣(qù )白(bái )水(shuǐ ),与(yǔ )蜀(shǔ )将(jiāng )张(zhāng )翼(yì )、廖(liào )化(huà )等(děng )合(hé )守(shǒu )剑(jiàn )阁(gé )拒(jù )会(huì )。会(huì )移(yí )檄(xí )蜀(shǔ )将(jiāng )吏(lì )士(shì )民(mín )曰(yuē ):

往(wǎng )者(zhě )汉(hàn )祚(zuò )衰(shuāi )微(wēi ),率(lǜ )土(tǔ )分(fèn )崩(bēng ),生(shēng )民(mín )之(zhī )命(mìng ),几(jǐ )于(yú )泯(mǐn )灭(miè )。太(tài )祖(zǔ )武(wǔ )皇(huáng )帝(dì )神(shén )武(wǔ )圣(shèng )哲(zhé ),拨(bō )乱(luàn )反(fǎn )正(zhèng ),拯(zhěng )其(qí )将(jiāng )坠(zhuì ),造(zào )我(wǒ )区(qū )夏(xià )。高(gāo )祖(zǔ )文(wén )皇(huáng )帝(dì )应(yīng )天(tiān )顺(shùn )民(mín ),受(shòu )命(mìng )践(jiàn )阼(zuò )。烈(liè )祖(zǔ )明(míng )皇(huáng )帝(dì )奕(yì )世(shì )重(zhòng )光(guāng ),恢(huī )拓(tuò )洪(hóng )业(yè )。然(rán )江(jiāng )山(shān )之(zhī )外(wài ),异(yì )政(zhèng )殊(shū )俗(sú ),率(lǜ )土(tǔ )齐(qí )民(mín )未(wèi )蒙(méng )王(wáng )化(huà ),此(cǐ )三(sān )祖(zǔ )所(suǒ )以(yǐ )顾(gù )怀(huái )遗(yí )恨(hèn )也(yě )。今(jīn )主(zhǔ )上(shàng )圣(shèng )德(dé )钦(qīn )明(míng ),绍(shào )隆(lóng )前(qián )绪(xù ),宰(zǎi )辅(fǔ )忠(zhōng )肃(sù )明(míng )允(yǔn ),劬(qú )劳(láo )王(wáng )室(shì ),布(bù )政(zhèng )垂(chuí )惠(huì )而(ér )万(wàn )邦(bāng )协(xié )和(hé ),施(shī )德(dé )百(bǎi )蛮(mán )而(ér )肃(sù )慎(shèn )致(zhì )贡(gòng )。悼(dào )彼(bǐ )巴(bā )蜀(shǔ ),独(dú )为(wéi )匪(fěi )民(mín ),愍(mǐn )此(cǐ )百(bǎi )姓(xìng ),劳(láo )役(yì )未(wèi )已(yǐ )。是(shì )以(yǐ )命(mìng )授(shòu )六(liù )师(shī ),龚(gōng )行(háng )天(tiān )罚(fá ),征(zhēng )西(xī )、雍(yōng )州(zhōu )、镇(zhèn )西(xī )诸(zhū )军(jūn ),五(wǔ )道(dào )并(bìng )进(jìn )。古(gǔ )之(zhī )行(háng )军(jūn ),以(yǐ )仁(rén )为(wéi )本(běn ),以(yǐ )义(yì )治(zhì )之(zhī );王(wáng )者(zhě )之(zhī )师(shī ),有(yǒu )征(zhēng )无(wú )战(zhàn );故(gù )虞(yú )舜(shùn )舞(wǔ )干(gàn )戚(qī )而(ér )服(fú )有(yǒu )苗(miáo ),周(zhōu )武(wǔ )有(yǒu )散(sàn )财(cái )、发(fā )廪(lǐn )、表(biǎo )闾(lǘ )之(zhī )义(yì )。今(jīn )镇(zhèn )西(xī )奉(fèng )辞(cí )衔(xián )命(mìng ),摄(shè )统(tǒng )戎(róng )重(zhòng ),庶(shù )弘(hóng )文(wén )告(gào )之(zhī )训(xùn ),以(yǐ )济(jì )元(yuán )元(yuán )之(zhī )命(mìng ),非(fēi )欲(yù )穷(qióng )武(wǔ )极(jí )战(zhàn ),以(yǐ )快(kuài )一(yī )朝(cháo )之(zhī )政(zhèng ),故(gù )略(luè )陈(chén )安(ān )危(wēi )之(zhī )要(yào ),其(qí )敬(jìng )听(tīng )话(huà )言(yán )。

益(yì )州(zhōu )先(xiān )主(zhǔ )以(yǐ )命(mìng )世(shì )英(yīng )才(cái ),兴(xìng )兵(bīng )朔(shuò )野(yě ),困(kùn )踬(zhì )冀(jì )、徐(xú )之(zhī )郊(jiāo ),制(zhì )命(mìng )绍(shào )、布(bù )之(zhī )手(shǒu ),太(tài )祖(zǔ )拯(zhěng )而(ér )济(jì )之(zhī ),与(yǔ )隆(lóng )大(dà )好(hǎo )。中(zhōng )更(gèng )背(bèi )违(wéi ),弃(qì )同(tóng )即(jí )异(yì ),诸(zhū )葛(gě )孔(kǒng )明(míng )仍(réng )规(guī )秦(qín )川(chuān ),姜(jiāng )伯(bó )约(yuē )屡(lǚ )出(chū )陇(lǒng )右(yòu ),劳(láo )动(dòng )我(wǒ )边(biān )境(jìng ),侵(qīn )扰(rǎo )我(wǒ )氐(dī )、羌(qiāng ),方(fāng )国(guó )家(jiā )多(duō )故(gù ),未(wèi )遑(huáng )修(xiū )九(jiǔ )伐(fá )之(zhī )征(zhēng )也(yě )。今(jīn )边(biān )境(jìng )乂(ài )清(qīng ),方(fāng )内(nèi )无(wú )事(shì ),畜(chù )力(lì )待(dài )时(shí ),并(bìng )兵(bīng )一(yī )向(xiàng ),而(ér )巴(bā )蜀(shǔ )一(yī )州(zhōu )之(zhī )众(zhòng ),分(fèn )张(zhāng )守(shǒu )备(bèi ),难(nán )以(yǐ )御(yù )天(tiān )下(xià )之(zhī )师(shī )。段(duàn )谷(gǔ )、侯(hóu )和(hé )沮(jǔ )伤(shāng )之(zhī )气(qì ),难(nán )以(yǐ )敌(dí )堂(táng )堂(táng )之(zhī )陈(chén )。比(bǐ )年(nián )以(yǐ )来(lái ),曾(céng )无(wú )宁(níng )岁(suì ),征(zhēng )夫(fū )勤(qín )瘁(cuì ),难(nán )以(yǐ )当(dāng )子(zǐ )来(lái )之(zhī )民(mín )。此(cǐ )皆(jiē )诸(zhū )贤(xián )所(suǒ )亲(qīn )见(jiàn )也(yě )。蜀(shǔ )相(xiàng )壮(zhuàng )见(jiàn )禽(qín )於(yú )秦(qín ),公(gōng )孙(sūn )述(shù )授(shòu )首(shǒu )于(yú )汉(hàn ),九(jiǔ )州(zhōu )之(zhī )险(xiǎn ),是(shì )非(fēi )一(yī )姓(xìng )。此(cǐ )皆(jiē )诸(zhū )贤(xián )所(suǒ )备(bèi )闻(wén )也(yě )。明(míng )者(zhě )见(jiàn )危(wēi )于(yú )无(wú )形(xíng ),智(zhì )者(zhě )规(guī )祸(huò )于(yú )未(wèi )萌(méng ),是(shì )以(yǐ )微(wēi )子(zǐ )去(qù )商(shāng ),长(zhǎng )为(wéi )周(zhōu )宾(bīn ),陈(chén )平(píng )背(bèi )项(xiàng ),立(lì )功(gōng )于(yú )汉(hàn )。岂(qǐ )晏(yàn )安(ān )鸩(zhèn )毒(dú ),怀(huái )禄(lù )而(ér )不(bú )变(biàn )哉(zāi )?今(jīn )国(guó )朝(cháo )隆(lóng )天(tiān )覆(fù )之(zhī )恩(ēn ),宰(zǎi )辅(fǔ )弘(hóng )宽(kuān )恕(shù )之(zhī )德(dé ),先(xiān )惠(huì )后(hòu )诛(zhū ),好(hǎo )生(shēng )恶(è )杀(shā )。往(wǎng )者(zhě )吴(wú )将(jiāng )孙(sūn )壹(yī )举(jǔ )众(zhòng )内(nèi )附(fù ),位(wèi )为(wéi )上(shàng )司(sī ),宠(chǒng )秩(zhì )殊(shū )异(yì )。文(wén )钦(qīn )、唐(táng )咨(zī )为(wéi )国(guó )大(dà )害(hài ),叛(pàn )主(zhǔ )仇(chóu )贼(zéi ),还(hái )为(wéi )戎(róng )首(shǒu )。咨(zī )困(kùn )逼(bī )禽(qín )获(huò ),钦(qīn )二(èr )子(zǐ )还(hái )降(jiàng ),皆(jiē )将(jiāng )军(jūn )、封(fēng )侯(hóu );咨(zī )与(yǔ )闻(wén )国(guó )事(shì )。壹(yī )等(děng )穷(qióng )踧(dí )归(guī )命(mìng ),犹(yóu )加(jiā )盛(shèng )宠(chǒng ),况(kuàng )巴(bā )蜀(shǔ )贤(xián )知(zhī )见(jiàn )机(jī )而(ér )作(zuò )者(zhě )哉(zāi )!诚(chéng )能(néng )深(shēn )鉴(jiàn )成(chéng )败(bài ),邈(miǎo )然(rán )高(gāo )蹈(dǎo ),投(tóu )迹(jì )微(wēi )子(zǐ )之(zhī )踪(zōng ),错(cuò )身(shēn )陈(chén )平(píng )之(zhī )轨(guǐ ),则(zé )福(fú )同(tóng )古(gǔ )人(rén ),庆(qìng )流(liú )来(lái )裔(yì ),百(bǎi )姓(xìng )士(shì )民(mín ),安(ān )堵(dǔ )旧(jiù )业(yè ),农(nóng )不(bú )易(yì )亩(mǔ ),巿(pó )不(bú )回(huí )肆(sì ),去(qù )累(lèi )卵(luǎn )之(zhī )危(wēi ),就(jiù )永(yǒng )安(ān )之(zhī )福(fú ),岂(qǐ )不(bú )美(měi )与(yǔ )!若(ruò )偷(tōu )安(ān )旦(dàn )夕(xī ),迷(mí )而(ér )不(bú )反(fǎn ),大(dà )兵(bīng )一(yī )发(fā ),玉(yù )石(shí )皆(jiē )碎(suì ),虽(suī )欲(yù )悔(huǐ )之(zhī ),亦(yì )无(wú )及(jí )已(yǐ )。其(qí )详(xiáng )择(zé )利(lì )害(hài ),自(zì )求(qiú )多(duō )福(fú ),各(gè )具(jù )宣(xuān )布(bù ),咸(xián )使(shǐ )闻(wén )知(zhī )。

邓(dèng )艾(ài )追(zhuī )姜(jiāng )维(wéi )到(dào )阴(yīn )平(píng ),简(jiǎn )选(xuǎn )精(jīng )锐(ruì ),欲(yù )从(cóng )汉(hàn )德(dé )阳(yáng )入(rù )江(jiāng )由(yóu )、左(zuǒ )儋(dān )道(dào )诣(yì )绵(mián )竹(zhú ),趣(qù )成(chéng )都(dōu ),与(yǔ )诸(zhū )葛(gě )绪(xù )共(gòng )行(háng )。绪(xù )以(yǐ )本(běn )受(shòu )节(jiē )度(dù )邀(yāo )姜(jiāng )维(wéi ),西(xī )行(háng )非(fēi )本(běn )诏(zhào ),遂(suí )进(jìn )军(jūn )前(qián )向(xiàng )白(bái )水(shuǐ ),与(yǔ )会(huì )合(hé )。会(huì )遣(qiǎn )将(jiāng )军(jūn )田(tián )章(zhāng )等(děng )从(cóng )剑(jiàn )阁(gé )西(xī ),径(jìng )出(chū )江(jiāng )由(yóu )。未(wèi )至(zhì )百(bǎi )里(lǐ ),章(zhāng )先(xiān )破(pò )蜀(shǔ )伏(fú )兵(bīng )三(sān )校(xiào ),艾(ài )使(shǐ )章(zhāng )先(xiān )登(dēng )。遂(suí )长(zhǎng )驱(qū )而(ér )前(qián )。会(huì )与(yǔ )绪(xù )军(jūn )向(xiàng )剑(jiàn )阁(gé ),会(huì )欲(yù )专(zhuān )军(jūn )势(shì ),密(mì )白(bái )绪(xù )畏(wèi )懦(nuò )不(bú )进(jìn ),槛(kǎn )车(chē )徵(zhēng )还(hái )。军(jūn )悉(xī )属(shǔ )会(huì ),进(jìn )攻(gōng )剑(jiàn )阁(gé ),不(bú )克(kè ),引(yǐn )退(tuì ),蜀(shǔ )军(jūn )保(bǎo )险(xiǎn )拒(jù )守(shǒu )。艾(ài )遂(suí )至(zhì )绵(mián )竹(zhú ),大(dà )战(zhàn ),斩(zhǎn )诸(zhū )葛(gě )瞻(zhān )。维(wéi )等(děng )闻(wén )瞻(zhān )巳(sì )破(pò ),率(lǜ )其(qí )众(zhòng )东(dōng )入(rù )于(yú )巴(bā )。会(huì )乃(nǎi )进(jìn )军(jūn )至(zhì )涪(fú ),遣(qiǎn )胡(hú )烈(liè )、田(tián )续(xù )、庞(páng )会(huì )等(děng )追(zhuī )维(wéi )。艾(ài )进(jìn )军(jūn )向(xiàng )成(chéng )都(dōu ),刘(liú )禅(chán )诣(yì )艾(ài )降(jiàng ),遣(qiǎn )使(shǐ )敕(chì )维(wéi )等(děng )令(lìng )降(jiàng )于(yú )会(huì )。维(wéi )至(zhì )广(guǎng )汉(hàn )郪(qī )县(xiàn ),令(lìng )兵(bīng )悉(xī )放(fàng )器(qì )仗(zhàng ),送(sòng )节(jiē )传(chuán )於(yú )胡(hú )烈(liè ),便(biàn )从(cóng )东(dōng )道(dào )诣(yì )会(huì )降(jiàng )。会(huì )上(shàng )言(yán )曰(yuē ):“贼(zéi )姜(jiāng )维(wéi )、张(zhāng )翼(yì )、廖(liào )化(huà )、董(dǒng )厥(jué )等(děng )逃(táo )死(sǐ )遁(dùn )走(zǒu ),欲(yù )趣(qù )成(chéng )都(dōu )。臣(chén )辄(zhé )遣(qiǎn )司(sī )马(mǎ )夏(xià )侯(hóu )咸(xián )、护(hù )军(jūn )胡(hú )烈(liè )等(děng ),经(jīng )从(cóng )剑(jiàn )阁(gé ),出(chū )新(xīn )都(dōu )、大(dà )渡(dù )截(jié )其(qí )前(qián ),参(cān )军(jūn )爰(yuán )青(qīng )彡(sān )、将(jiāng )军(jūn )句(jù )安(ān )等(děng )蹑(niè )其(qí )后(hòu ),参(cān )军(jūn )皇(huáng )甫(fǔ )闿(kǎi )、将(jiāng )军(jūn )王(wáng )买(mǎi )等(děng )从(cóng )涪(fú )南(nán )出(chū )冲(chōng )其(qí )腹(fù ),臣(chén )据(jù )涪(fú )县(xiàn )为(wéi )东(dōng )西(xī )势(shì )援(yuán )。维(wéi )等(děng )所(suǒ )统(tǒng )步(bù )骑(qí )四(sì )五(wǔ )万(wàn )人(rén ),擐(huàn )甲(jiǎ )厉(lì )兵(bīng ),塞(sāi )川(chuān )填(tián )谷(gǔ ),数(shù )百(bǎi )里(lǐ )中(zhōng )首(shǒu )尾(wěi )相(xiàng )继(jì ),凭(píng )恃(shì )其(qí )众(zhòng ),方(fāng )轨(guǐ )而(ér )西(xī )。臣(chén )敕(chì )咸(xián )、闿(kǎi )等(děng )令(lìng )分(fèn )兵(bīng )据(jù )势(shì ),广(guǎng )张(zhāng )罗(luó )罔(wǎng ),南(nán )杜(dù )走(zǒu )吴(wú )之(zhī )道(dào ),西(xī )塞(sāi )成(chéng )都(dōu )之(zhī )路(lù ),北(běi )绝(jué )越(yuè )逸(yì )之(zhī )径(jìng ),四(sì )面(miàn )云(yún )集(jí ),首(shǒu )尾(wěi )并(bìng )进(jìn ),蹊(qī )路(lù )断(duàn )绝(jué ),走(zǒu )伏(fú )无(wú )地(dì )。臣(chén )又(yòu )手(shǒu )书(shū )申(shēn )喻(yù ),开(kāi )示(shì )生(shēng )路(lù ),群(qún )寇(kòu )困(kùn )逼(bī ),知(zhī )命(mìng )穷(qióng )数(shù )尽(jìn ),解(jiě )甲(jiǎ )投(tóu )戈(gē ),面(miàn )缚(fù )委(wěi )质(zhì ),印(yìn )绶(shòu )万(wàn )数(shù ),资(zī )器(qì )山(shān )积(jī )。昔(xī )舜(shùn )舞(wǔ )干(gàn )戚(qī ),有(yǒu )苗(miáo )自(zì )服(fú );牧(mù )野(yě )之(zhī )师(shī ),商(shāng )旅(lǚ )倒(dǎo )戈(gē ):有(yǒu )征(zhēng )无(wú )战(zhàn ),帝(dì )王(wáng )之(zhī )盛(shèng )业(yè )。全(quán )国(guó )为(wéi )上(shàng ),破(pò )国(guó )次(cì )之(zhī );全(quán )军(jūn )为(wéi )上(shàng ),破(pò )军(jūn )次(cì )之(zhī ):用(yòng )兵(bīng )之(zhī )令(lìng )典(diǎn )。陛(bì )下(xià )圣(shèng )德(dé ),侔(móu )踪(zōng )前(qián )代(dài ),翼(yì )辅(fǔ )忠(zhōng )明(míng ),齐(qí )轨(guǐ )公(gōng )旦(dàn ),仁(rén )育(yù )群(qún )生(shēng ),义(yì )征(zhēng )不(bú )譓(huì ),殊(shū )俗(sú )向(xiàng )化(huà ),无(wú )思(sī )不(bú )服(fú ),师(shī )不(bú )逾(yú )时(shí ),兵(bīng )不(bú )血(xuè )刃(rèn ),万(wàn )里(lǐ )同(tóng )风(fēng ),九(jiǔ )州(zhōu )共(gòng )贯(guàn )。臣(chén )辄(zhé )奉(fèng )宣(xuān )诏(zhào )命(mìng ),导(dǎo )扬(yáng )恩(ēn )化(huà ),复(fù )其(qí )社(shè )稷(jì ),安(ān )其(qí )闾(lǘ )伍(wǔ ),舍(shě )其(qí )赋(fù )调(diào ),弛(chí )其(qí )征(zhēng )役(yì ),训(xùn )之(zhī )德(dé )礼(lǐ )以(yǐ )移(yí )其(qí )风(fēng ),示(shì )之(zhī )轨(guǐ )仪(yí )以(yǐ )易(yì )其(qí )俗(sú ),百(bǎi )姓(xìng )欣(xīn )欣(xīn ),人(rén )怀(huái )逸(yì )豫(yù ),后(hòu )来(lái )其(qí )苏(sū ),义(yì )无(wú )以(yǐ )过(guò )。”会(huì )于(yú )是(shì )禁(jìn )检(jiǎn )士(shì )众(zhòng )不(bú )得(dé )钞(chāo )略(luè ),虚(xū )己(jǐ )诱(yòu )纳(nà ),以(yǐ )接(jiē )蜀(shǔ )之(zhī )群(qún )司(sī ),与(yǔ )维(wéi )情(qíng )好(hǎo )欢(huān )甚(shèn )。十(shí )二(èr )月(yuè )诏(zhào )曰(yuē ):“会(huì )所(suǒ )向(xiàng )摧(cuī )弊(bì ),前(qián )无(wú )强(qiáng )敌(dí ),缄(jiān )制(zhì )众(zhòng )城(chéng ),罔(wǎng )罗(luó )迸(bèng )逸(yì )。蜀(shǔ )之(zhī )豪(háo )帅(shuài ),面(miàn )缚(fù )归(guī )命(mìng ),谋(móu )无(wú )遗(yí )策(cè ),举(jǔ )无(wú )废(fèi )功(gōng )。凡(fán )所(suǒ )降(jiàng )诛(zhū ),动(dòng )以(yǐ )万(wàn )计(jì ),全(quán )胜(shèng )独(dú )克(kè ),有(yǒu )征(zhēng )无(wú )战(zhàn )。拓(tuò )平(píng )西(xī )夏(xià ),方(fāng )隅(yú )清(qīng )晏(yàn )。其(qí )以(yǐ )会(huì )为(wéi )司(sī )徒(tú ),进(jìn )封(fēng )县(xiàn )侯(hóu ),增(zēng )邑(yì )万(wàn )户(hù )。封(fēng )子(zǐ )二(èr )人(rén )亭(tíng )侯(hóu ),邑(yì )各(gè )千(qiān )户(hù )。”

会(huì )内(nèi )有(yǒu )异(yì )志(zhì ),因(yīn )邓(dèng )艾(ài )承(chéng )制(zhì )专(zhuān )事(shì ),密(mì )白(bái )艾(ài )有(yǒu )反(fǎn )状(zhuàng ),於(yú )是(shì )诏(zhào )书(shū )槛(kǎn )车(chē )徵(zhēng )艾(ài )。司(sī )马(mǎ )文(wén )王(wáng )惧(jù )艾(ài )或(huò )不(bú )从(cóng )命(mìng ),敕(chì )会(huì )并(bìng )进(jìn )军(jūn )成(chéng )都(dōu ),监(jiān )军(jūn )卫(wèi )瓘(guàn )在(zài )会(huì )前(qián )行(háng ),以(yǐ )文(wén )王(wáng )手(shǒu )笔(bǐ )令(lìng )宣(xuān )喻(yù )艾(ài )军(jūn ),艾(ài )军(jūn )皆(jiē )释(shì )仗(zhàng ),遂(suí )收(shōu )艾(ài )入(rù )槛(kǎn )车(chē )。会(huì )所(suǒ )惮(dàn )惟(wéi )艾(ài ),艾(ài )既(jì )禽(qín )而(ér )会(huì )寻(xún )至(zhì ),独(dú )统(tǒng )大(dà )众(zhòng ),威(wēi )震(zhèn )西(xī )土(tǔ )。自(zì )谓(wèi )功(gōng )名(míng )盖(gài )世(shì ),不(bú )可(kě )复(fù )为(wéi )人(rén )下(xià ),加(jiā )猛(měng )将(jiāng )锐(ruì )卒(zú )皆(jiē )在(zài )己(jǐ )手(shǒu ),遂(suí )谋(móu )反(fǎn )。欲(yù )使(shǐ )姜(jiāng )维(wéi )等(děng )皆(jiē )将(jiāng )蜀(shǔ )兵(bīng )出(chū )斜(xié )谷(gǔ ),会(huì )自(zì )将(jiāng )大(dà )众(zhòng )随(suí )其(qí )后(hòu )。既(jì )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),令(lìng )骑(qí )士(shì )从(cóng )陆(lù )道(dào ),步(bù )兵(bīng )从(cóng )水(shuǐ )道(dào )顺(shùn )流(liú )浮(fú )渭(wèi )入(rù )河(hé ),以(yǐ )为(wéi )五(wǔ )日(rì )可(kě )到(dào )孟(mèng )津(jīn ),与(yǔ )骑(qí )会(huì )洛(luò )阳(yáng ),一(yī )旦(dàn )天(tiān )下(xià )可(kě )定(dìng )也(yě )。会(huì )得(dé )文(wén )王(wáng )书(shū )云(yún ):“恐(kǒng )邓(dèng )艾(ài )或(huò )不(bú )就(jiù )徵(zhēng ),今(jīn )遣(qiǎn )中(zhōng )护(hù )军(jūn )贾(jiǎ )充(chōng )将(jiāng )步(bù )骑(qí )万(wàn )人(rén )径(jìng )入(rù )斜(xié )谷(gǔ ),屯(tún )乐(lè )城(chéng ),吾(wú )自(zì )将(jiāng )十(shí )万(wàn )屯(tún )长(zhǎng )安(ān ),相(xiàng )见(jiàn )在(zài )近(jìn )。”会(huì )得(dé )书(shū ),惊(jīng )呼(hū )所(suǒ )亲(qīn )语(yǔ )之(zhī )曰(yuē ):“但(dàn )取(qǔ )邓(dèng )艾(ài ),相(xiàng )国(guó )知(zhī )我(wǒ )能(néng )独(dú )办(bàn )之(zhī );今(jīn )来(lái )大(dà )重(zhòng ),必(bì )觉(jiào )我(wǒ )异(yì )矣(yǐ ),便(biàn )当(dāng )速(sù )发(fā )。事(shì )成(chéng ),可(kě )得(dé )天(tiān )下(xià );不(bú )成(chéng ),退(tuì )保(bǎo )蜀(shǔ )汉(hàn ),不(bú )失(shī )作(zuò )刘(liú )备(bèi )也(yě )。我(wǒ )自(zì )淮(huái )南(nán )以(yǐ )来(lái ),画(huà )无(wú )遗(yí )策(cè ),四(sì )海(hǎi )所(suǒ )共(gòng )知(zhī )也(yě )。我(wǒ )欲(yù )持(chí )此(cǐ )安(ān )归(guī )乎(hū )!”会(huì )以(yǐ )五(wǔ )年(nián )正(zhèng )月(yuè )十(shí )五(wǔ )日(rì )至(zhì ),其(qí )明(míng )日(rì ),悉(xī )请(qǐng )护(hù )军(jūn )、郡(jùn )守(shǒu )、牙(yá )门(mén )骑(qí )督(dū )以(yǐ )上(shàng )及(jí )蜀(shǔ )之(zhī )故(gù )官(guān ),为(wéi )太(tài )后(hòu )发(fā )丧(sàng )于(yú )蜀(shǔ )朝(cháo )堂(táng )。矫(jiǎo )太(tài )后(hòu )遗(yí )诏(zhào ),使(shǐ )会(huì )起(qǐ )兵(bīng )废(fèi )文(wén )王(wáng ),皆(jiē )班(bān )示(shì )坐(zuò )上(shàng )人(rén ),使(shǐ )下(xià )议(yì )讫(qì ),书(shū )版(bǎn )署(shǔ )置(zhì ),更(gèng )使(shǐ )所(suǒ )亲(qīn )信(xìn )代(dài )领(lǐng )诸(zhū )军(jūn )。所(suǒ )请(qǐng )群(qún )官(guān ),悉(xī )闭(bì )著(zhe )益(yì )州(zhōu )诸(zhū )曹(cáo )屋(wū )中(zhōng ),城(chéng )门(mén )宫(gōng )门(mén )皆(jiē )闭(bì ),严(yán )兵(bīng )围(wéi )守(shǒu )。会(huì )帐(zhàng )下(xià )督(dū )丘(qiū )建(jiàn )本(běn )属(shǔ )胡(hú )烈(liè ),烈(liè )荐(jiàn )之(zhī )文(wén )王(wáng ),会(huì )请(qǐng )以(yǐ )自(zì )随(suí ),任(rèn )爱(ài )之(zhī )。建(jiàn )愍(mǐn )烈(liè )独(dú )坐(zuò ),启(qǐ )会(huì ),使(shǐ )听(tīng )内(nèi )一(yī )亲(qīn )兵(bīng )出(chū )取(qǔ )饮(yǐn )食(shí ),诸(zhū )牙(yá )门(mén )随(suí )例(lì )各(gè )内(nèi )一(yī )人(rén )。烈(liè )绐(dài )语(yǔ )亲(qīn )兵(bīng )及(jí )疏(shū )与(yǔ )其(qí )子(zǐ )曰(yuē ):“丘(qiū )建(jiàn )密(mì )说(shuō )消(xiāo )息(xī ),会(huì )已(yǐ )作(zuò )大(dà )坑(kēng ),白(bái )棓(bàng )数(shù )千(qiān ),欲(yù )悉(xī )呼(hū )外(wài )兵(bīng )入(rù ),人(rén )赐(cì )白(bái )〈巾(jīn )臽(xiàn )〉,拜(bài )为(wéi )散(sàn )将(jiāng ),以(yǐ )次(cì )棓(bàng )杀(shā )坑(kēng )中(zhōng )。”诸(zhū )牙(yá )门(mén )亲(qīn )兵(bīng )亦(yì )咸(xián )说(shuō )此(cǐ )语(yǔ ),一(yī )夜(yè )传(chuán )相(xiàng )告(gào ),皆(jiē )遍(biàn )。或(huò )谓(wèi )会(huì ):“可(kě )尽(jìn )杀(shā )牙(yá )门(mén )骑(qí )督(dū )以(yǐ )上(shàng )。”会(huì )犹(yóu )豫(yù )未(wèi )决(jué )。十(shí )八(bā )日(rì )日(rì )中(zhōng ),烈(liè )军(jūn )兵(bīng )与(yǔ )烈(liè )儿(ér )雷(léi )鼓(gǔ )出(chū )门(mén ),诸(zhū )军(jūn )兵(bīng )不(bú )期(qī )皆(jiē )鼓(gǔ )噪(zào )出(chū ),曾(céng )无(wú )督(dū )促(cù )之(zhī )者(zhě ),而(ér )争(zhēng )先(xiān )赴(fù )城(chéng )。时(shí )方(fāng )给(gěi )与(yǔ )姜(jiāng )维(wéi )铠(kǎi )杖(zhàng ),白(bái )外(wài )有(yǒu )匈(xiōng )匈(xiōng )声(shēng ),似(sì )失(shī )火(huǒ ),有(yǒu )顷(qǐng ),白(bái )兵(bīng )走(zǒu )向(xiàng )城(chéng )。会(huì )惊(jīng ),谓(wèi )维(wéi )曰(yuē ):“兵(bīng )来(lái )似(sì )欲(yù )作(zuò )恶(è ),当(dāng )云(yún )何(hé )?”维(wéi )曰(yuē ):“但(dàn )当(dāng )击(jī )之(zhī )耳(ěr )。“会(huì )遣(qiǎn )兵(bīng )悉(xī )杀(shā )所(suǒ )闭(bì )诸(zhū )牙(yá )门(mén )郡(jùn )守(shǒu ),内(nèi )人(rén )共(gòng )举(jǔ )机(jī )以(yǐ )柱(zhù )门(mén ),兵(bīng )斫(zhuó )门(mén ),不(bú )能(néng )破(pò )。斯(sī )须(xū ),门(mén )外(wài )倚(yǐ )梯(tī )登(dēng )城(chéng ),或(huò )烧(shāo )城(chéng )屋(wū ),蚁(yǐ )附(fù )乱(luàn )进(jìn ),矢(shǐ )下(xià )如(rú )雨(yǔ ),牙(yá )门(mén )、郡(jùn )守(shǒu )各(gè )缘(yuán )屋(wū )出(chū ),与(yǔ )其(qí )卒(zú )兵(bīng )相(xiàng )得(dé )。姜(jiāng )维(wéi )率(lǜ )会(huì )左(zuǒ )右(yòu )战(zhàn ),手(shǒu )杀(shā )五(wǔ )六(liù )人(rén ),众(zhòng )既(jì )格(gé )斩(zhǎn )维(wéi ),争(zhēng )赴(fù )杀(shā )会(huì )。会(huì )时(shí )年(nián )四(sì )十(shí ),将(jiāng )士(shì )死(sǐ )者(zhě )数(shù )百(bǎi )人(rén )。

初(chū ),艾(ài )为(wéi )太(tài )尉(wèi ),会(huì )为(wéi )司(sī )徒(tú ),皆(jiē )持(chí )节(jiē )、都(dōu )督(dū )诸(zhū )军(jūn )如(rú )故(gù ),咸(xián )未(wèi )受(shòu )命(mìng )而(ér )毙(bì )。会(huì )兄(xiōng )毓(yù ),以(yǐ )四(sì )年(nián )冬(dōng )薨(hōng ),会(huì )竟(jìng )未(wèi )知(zhī )问(wèn )。会(huì )兄(xiōng )子(zǐ )邕(yōng ),随(suí )会(huì )与(yǔ )俱(jù )死(sǐ ),会(huì )所(suǒ )养(yǎng )兄(xiōng )子(zǐ )毅(yì )及(jí )峻(jùn )、辿(chān )等(děng )下(xià )狱(yù ),当(dāng )伏(fú )诛(zhū )。司(sī )马(mǎ )文(wén )王(wáng )表(biǎo )天(tiān )子(zǐ )下(xià )诏(zhào )曰(yuē ):“峻(jùn )等(děng )祖(zǔ )父(fù )繇(yáo ),三(sān )祖(zǔ )之(zhī )世(shì ),极(jí )位(wèi )台(tái )司(sī ),佐(zuǒ )命(mìng )立(lì )勋(xūn ),飨(xiǎng )食(shí )庙(miào )庭(tíng )。父(fù )毓(yù ),历(lì )职(zhí )内(nèi )外(wài ),幹(gàn )事(shì )有(yǒu )绩(jì )。昔(xī )楚(chǔ )思(sī )子(zǐ )文(wén )之(zhī )治(zhì ),不(bú )灭(miè )斗(dòu )氏(shì )之(zhī )祀(sì )。晋(jìn )录(lù )成(chéng )宣(xuān )之(zhī )忠(zhōng ),用(yòng )存(cún )赵(zhào )氏(shì )之(zhī )后(hòu )。以(yǐ )会(huì )、邕(yōng )之(zhī )罪(zuì ),而(ér )绝(jué )繇(yáo )、毓(yù )之(zhī )类(lèi ),吾(wú )有(yǒu )愍(mǐn )然(rán )!峻(jùn )、辿(chān )兄(xiōng )弟(dì )特(tè )原(yuán ),有(yǒu )官(guān )爵(jué )者(zhě )如(rú )故(gù )。惟(wéi )毅(yì )及(jí )邕(yōng )息(xī )伏(fú )法(fǎ )。”或(huò )曰(yuē ),毓(yù )曾(céng )密(mì )启(qǐ )司(sī )马(mǎ )文(wén )王(wáng ),言(yán )会(huì )挟(jiā )术(shù )难(nán )保(bǎo ),不(bú )可(kě )专(zhuān )任(rèn ),故(gù )宥(yòu )峻(jùn )等(děng )云(yún )。

初(chū ),文(wén )王(wáng )欲(yù )遣(qiǎn )会(huì )伐(fá )蜀(shǔ ),西(xī )曹(cáo )属(shǔ )邵(shào )悌(tì )求(qiú )见(jiàn )曰(yuē ):“今(jīn )遣(qiǎn )锺(zhōng )会(huì )率(lǜ )十(shí )馀(yú )万(wàn )众(zhòng )伐(fá )蜀(shǔ ),愚(yú )谓(wèi )会(huì )单(dān )身(shēn )无(wú )重(zhòng )任(rèn ),不(bú )若(ruò )使(shǐ )馀(yú )人(rén )行(háng )。”文(wén )王(wáng )笑(xiào )曰(yuē ):“我(wǒ )宁(níng )当(dāng )复(fù )不(bú )知(zhī )此(cǐ )耶(yē )?蜀(shǔ )为(wéi )天(tiān )下(xià )作(zuò )患(huàn ),使(shǐ )民(mín )不(bú )得(dé )安(ān )息(xī ),我(wǒ )今(jīn )伐(fá )之(zhī )如(rú )指(zhǐ )掌(zhǎng )耳(ěr ),而(ér )众(zhòng )人(rén )皆(jiē )言(yán )蜀(shǔ )不(bú )可(kě )伐(fá )。夫(fū )人(rén )心(xīn )豫(yù )怯(qiè )则(zé )智(zhì )勇(yǒng )并(bìng )竭(jié ),智(zhì )勇(yǒng )并(bìng )竭(jié )而(ér )强(qiáng )使(shǐ )之(zhī ),適(shì )为(wéi )敌(dí )禽(qín )耳(ěr )。惟(wéi )锺(zhōng )会(huì )与(yǔ )人(rén )意(yì )同(tóng ),今(jīn )遣(qiǎn )会(huì )伐(fá )蜀(shǔ ),必(bì )可(kě )灭(miè )蜀(shǔ )。灭(miè )蜀(shǔ )之(zhī )后(hòu ),就(jiù )如(rú )卿(qīng )所(suǒ )虑(lǜ ),当(dāng )何(hé )所(suǒ )能(néng )一(yī )办(bàn )耶(yē )?凡(fán )败(bài )军(jūn )之(zhī )将(jiāng )不(bú )可(kě )以(yǐ )语(yǔ )勇(yǒng ),亡(wáng )国(guó )之(zhī )大(dà )夫(fū )不(bú )可(kě )与(yǔ )图(tú )存(cún ),心(xīn )胆(dǎn )以(yǐ )破(pò )故(gù )也(yě )。若(ruò )蜀(shǔ )以(yǐ )破(pò ),遗(yí )民(mín )震(zhèn )恐(kǒng ),不(bú )足(zú )与(yǔ )图(tú )事(shì );中(zhōng )国(guó )将(jiāng )士(shì )各(gè )自(zì )思(sī )归(guī ),不(bú )肯(kěn )与(yǔ )同(tóng )也(yě )。若(ruò )作(zuò )恶(è ),祗(zhī )自(zì )灭(miè )族(zú )耳(ěr )。卿(qīng )不(bú )须(xū )忧(yōu )此(cǐ ),慎(shèn )莫(mò )使(shǐ )人(rén )闻(wén )也(yě )。”及(jí )会(huì )白(bái )邓(dèng )艾(ài )不(bú )轨(guǐ ),文(wén )王(wáng )将(jiāng )西(xī ),悌(tì )复(fù )曰(yuē ):“锺(zhōng )会(huì )所(suǒ )统(tǒng ),五(wǔ )六(liù )倍(bèi )于(yú )邓(dèng )艾(ài ),但(dàn )可(kě )敕(chì )会(huì )取(qǔ )艾(ài ),不(bú )足(zú )自(zì )行(háng )。”文(wén )王(wáng )曰(yuē ):“卿(qīng )忘(wàng )前(qián )时(shí )所(suǒ )言(yán )邪(xié ),而(ér )更(gèng )云(yún )可(kě )不(bú )须(xū )行(háng )乎(hū )?虽(suī )尔(ěr ),此(cǐ )言(yán )不(bú )可(kě )宣(xuān )也(yě )。我(wǒ )要(yào )自(zì )当(dāng )以(yǐ )信(xìn )义(yì )待(dài )人(rén ),但(dàn )人(rén )不(bú )当(dāng )负(fù )我(wǒ ),我(wǒ )岂(qǐ )可(kě )先(xiān )人(rén )生(shēng )心(xīn )哉(zāi )!近(jìn )日(rì )贾(jiǎ )护(hù )军(jūn )问(wèn )我(wǒ ),言(yán ):‘颇(pō )疑(yí )锺(zhōng )会(huì )不(bú )?’我(wǒ )答(dá )言(yán ):''如(rú )今(jīn )遣(qiǎn )卿(qīng )行(háng ),宁(níng )可(kě )复(fù )疑(yí )卿(qīng )邪(xié )?''贾(jiǎ )亦(yì )无(wú )以(yǐ )易(yì )我(wǒ )语(yǔ )也(yě )。我(wǒ )到(dào )长(zhǎng )安(ān ),则(zé )自(zì )了(le )矣(yǐ )。“军(jūn )至(zhì )长(zhǎng )安(ān ),会(huì )果(guǒ )已(yǐ )死(sǐ ),咸(xián )如(rú )所(suǒ )策(cè )。

会(huì )尝(cháng )论(lùn )易(yì )无(wú )互(hù )体(tǐ )、才(cái )性(xìng )同(tóng )异(yì )。及(jí )会(huì )死(sǐ )后(hòu ),于(yú )会(huì )家(jiā )得(dé )书(shū )二(èr )十(shí )篇(piān ),名(míng )曰(yuē )道(dào )论(lùn ),而(ér )实(shí )刑(xíng )名(míng )家(jiā )也(yě ),其(qí )文(wén )似(sì )会(huì )。初(chū ),会(huì )弱(ruò )冠(guàn )与(yǔ )山(shān )阳(yáng )王(wáng )弼(bì )并(bìng )知(zhī )名(míng )。弼(bì )好(hǎo )论(lùn )儒(rú )道(dào ),辞(cí )才(cái )逸(yì )辩(biàn ),注(zhù )易(yì )及(jí )老(lǎo )子(zǐ ),为(wéi )尚(shàng )书(shū )郎(láng ),年(nián )二(èr )十(shí )馀(yú )卒(zú )。

评(píng )曰(yuē ):王(wáng )凌(líng )风(fēng )节(jiē )格(gé )尚(shàng ),毌(guàn )丘(qiū )俭(jiǎn )才(cái )识(shí )拔(bá )幹(gàn ),诸(zhū )葛(gě )诞(dàn )严(yán )毅(yì )威(wēi )重(zhòng ),锺(zhōng )会(huì )精(jīng )练(liàn )策(cè )数(shù ),咸(xián )以(yǐ )显(xiǎn )名(míng ),致(zhì )兹(zī )荣(róng )任(rèn ),而(ér )皆(jiē )心(xīn )大(dà )志(zhì )迂(yū ),不(bú )虑(lǜ )祸(huò )难(nán ),变(biàn )如(rú )发(fā )机(jī ),宗(zōng )族(zú )涂(tú )地(dì ),岂(qǐ )不(bú )谬(miù )惑(huò )邪(xié )!邓(dèng )艾(ài )矫(jiǎo )然(rán )强(qiáng )壮(zhuàng ),立(lì )功(gōng )立(lì )事(shì ),然(rán )闇(ān )于(yú )防(fáng )患(huàn ),咎(jiù )败(bài )旋(xuán )至(zhì ),岂(qǐ )远(yuǎn )知(zhī )乎(hū )诸(zhū )葛(gě )恪(kè )而(ér )不(bú )能(néng )近(jìn )自(zì )见(jiàn ),此(cǐ )盖(gài )古(gǔ )人(rén )所(suǒ )谓(wèi )目(mù )论(lùn )者(zhě )也(yě )。

阅读:26325

打赏捐助〔Donate〕>>>

《王毋丘诸葛邓钟传》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库