列传·第二十一章【登录】

《晋书》 > 列传 > 《列传·第二十一章》 > 拼音版

皇(huáng )甫(fǔ )谧(mì ),字(zì )士(shì )安(ān ),幼(yòu )名(míng )静(jìng ),安(ān )定(dìng )朝(cháo )那(nà )人(rén ),汉(hàn )太(tài )尉(wèi )嵩(sōng )之(zhī )曾(céng )孙(sūn )也(yě )。出(chū )后(hòu )叔(shū )父(fù ),徙(xǐ )居(jū )新(xīn )安(ān )。年(nián )二(èr )十(shí ),不(bú )好(hǎo )学(xué ),游(yóu )荡(dàng )无(wú )度(dù ),或(huò )以(yǐ )为(wéi )痴(chī )。尝(cháng )得(dé )瓜(guā )果(guǒ ),辄(zhé )进(jìn )所(suǒ )后(hòu )叔(shū )母(mǔ )任(rèn )氏(shì )。任(rèn )氏(shì )曰(yuē ):“《孝(xiào )经(jīng )》云(yún ):‘三(sān )牲(shēng )之(zhī )养(yǎng ),犹(yóu )为(wéi )不(bú )孝(xiào )。’汝(rǔ )今(jīn )年(nián )余(yú )二(èr )十(shí ),目(mù )不(bú )存(cún )教(jiāo ),心(xīn )不(bú )入(rù )道(dào ),无(wú )以(yǐ )慰(wèi )我(wǒ )。”因(yīn )叹(tàn )曰(yuē ):“昔(xī )孟(mèng )母(mǔ )三(sān )徙(xǐ )以(yǐ )成(chéng )仁(rén ),曾(céng )父(fù )烹(pēng )豕(shǐ )以(yǐ )存(cún )教(jiāo ),岂(qǐ )我(wǒ )居(jū )不(bú )卜(bo )邻(lín ),教(jiāo )有(yǒu )所(suǒ )阙(què ),何(hé )尔(ěr )鲁(lǔ )钝(dùn )之(zhī )甚(shèn )也(yě )!修(xiū )身(shēn )笃(dǔ )学(xué ),自(zì )汝(rǔ )得(dé )之(zhī ),于(yú )我(wǒ )何(hé )有(yǒu )!”因(yīn )对(duì )之(zhī )流(liú )涕(tì )。谧(mì )乃(nǎi )感(gǎn )激(jī ),就(jiù )乡(xiāng )人(rén )席(xí )坦(tǎn )受(shòu )书(shū ),勤(qín )力(lì )不(bú )怠(dài )。居(jū )贫(pín ),躬(gōng )自(zì )稼(jià )穑(sè ),带(dài )经(jīng )而(ér )农(nóng ),遂(suí )博(bó )综(zōng )典(diǎn )籍(jí )百(bǎi )家(jiā )之(zhī )言(yán )。沈(shěn )静(jìng )寡(guǎ )欲(yù ),始(shǐ )有(yǒu )高(gāo )尚(shàng )之(zhī )志(zhì ),以(yǐ )著(zhe )述(shù )为(wéi )务(wù ),自(zì )号(hào )玄(xuán )晏(yàn )先(xiān )生(shēng )。著(zhe )《礼(lǐ )乐(lè )》、《圣(shèng )真(zhēn )》之(zhī )论(lùn )。后(hòu )得(dé )风(fēng )痹(bì )疾(jí ),犹(yóu )手(shǒu )不(bú )辍(chuò )卷(juàn )。

或(huò )劝(quàn )谧(mì )修(xiū )名(míng )广(guǎng )交(jiāo ),谧(mì )以(yǐ )为(wéi )“非(fēi )圣(shèng )人(rén )孰(shú )能(néng )兼(jiān )存(cún )出(chū )处(chù ),居(jū )田(tián )里(lǐ )之(zhī )中(zhōng )亦(yì )可(kě )以(yǐ )乐(lè )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )道(dào ),何(hé )必(bì )崇(chóng )接(jiē )世(shì )利(lì ),事(shì )官(guān )鞅(yāng )掌(zhǎng ),然(rán )后(hòu )为(wéi )名(míng )乎(hū )”。作(zuò )《玄(xuán )守(shǒu )论(lùn )》以(yǐ )答(dá )之(zhī ),曰(yuē ):

或(huò )谓(wèi )谧(mì )曰(yuē ):“富(fù )贵(guì )人(rén )之(zhī )所(suǒ )欲(yù ),贫(pín )贱(jiàn )人(rén )之(zhī )所(suǒ )恶(è ),何(hé )故(gù )委(wěi )形(xíng )待(dài )于(yú )穷(qióng )而(ér )不(bú )变(biàn )乎(hū )?且(qiě )道(dào )之(zhī )所(suǒ )贵(guì )者(zhě ),理(lǐ )世(shì )也(yě );人(rén )之(zhī )所(suǒ )美(měi )者(zhě ),及(jí )时(shí )也(yě )。先(xiān )生(shēng )年(nián )迈(mài )齿(chǐ )变(biàn ),饥(jī )寒(hán )不(bú )赡(shàn ),转(zhuǎn )死(sǐ )沟(gōu )壑(hè ),其(qí )谁(shuí )知(zhī )乎(hū )?”

谧(mì )曰(yuē ):“人(rén )之(zhī )所(suǒ )至(zhì )惜(xī )者(zhě ),命(mìng )也(yě );道(dào )之(zhī )所(suǒ )必(bì )全(quán )者(zhě ),形(xíng )也(yě );性(xìng )形(xíng )所(suǒ )不(bú )可(kě )犯(fàn )者(zhě ),疾(jí )病(bìng )也(yě )。若(ruò )扰(rǎo )全(quán )道(dào )以(yǐ )损(sǔn )性(xìng )命(mìng ),安(ān )得(dé )去(qù )贫(pín )贱(jiàn )存(cún )所(suǒ )欲(yù )哉(zāi )?吾(wú )闻(wén )食(shí )人(rén )之(zhī )禄(lù )者(zhě )怀(huái )人(rén )之(zhī )忧(yōu ),形(xíng )强(qiáng )犹(yóu )不(bú )堪(kān ),况(kuàng )吾(wú )之(zhī )弱(ruò )疾(jí )乎(hū )!且(qiě )贫(pín )者(zhě )士(shì )之(zhī )常(cháng ),贱(jiàn )者(zhě )道(dào )之(zhī )实(shí ),处(chù )常(cháng )得(dé )实(shí ),没(méi )齿(chǐ )不(bú )忧(yōu ),孰(shú )与(yǔ )富(fù )贵(guì )扰(rǎo )神(shén )耗(hào )精(jīng )者(zhě )乎(hū )!又(yòu )生(shēng )为(wéi )人(rén )所(suǒ )不(bú )知(zhī ),死(sǐ )为(wéi )人(rén )所(suǒ )不(bú )惜(xī ),至(zhì )矣(yǐ )!喑(yīn )聋(lóng )之(zhī )徒(tú ),天(tiān )下(xià )之(zhī )有(yǒu )道(dào )者(zhě )也(yě )。夫(fū )一(yī )人(rén )死(sǐ )而(ér )天(tiān )下(xià )号(hào )者(zhě ),以(yǐ )为(wéi )损(sǔn )也(yě );一(yī )人(rén )生(shēng )而(ér )四(sì )海(hǎi )笑(xiào )者(zhě ),以(yǐ )为(wéi )益(yì )也(yě )。然(rán )则(zé )号(hào )笑(xiào )非(fēi )益(yì )死(sǐ )损(sǔn )生(shēng )也(yě )。是(shì )以(yǐ )至(zhì )道(dào )不(bú )损(sǔn ),至(zhì )德(dé )不(bú )益(yì )。何(hé )哉(zāi )?体(tǐ )足(zú )也(yě )。如(rú )回(huí )天(tiān )下(xià )之(zhī )念(niàn )以(yǐ )追(zhuī )损(sǔn )生(shēng )之(zhī )祸(huò ),运(yùn )四(sì )海(hǎi )之(zhī )心(xīn )以(yǐ )广(guǎng )非(fēi )益(yì )之(zhī )病(bìng ),岂(qǐ )道(dào )德(dé )之(zhī )至(zhì )乎(hū )!夫(fū )唯(wéi )无(wú )损(sǔn ),则(zé )至(zhì )坚(jiān )矣(yǐ );夫(fū )唯(wéi )无(wú )益(yì ),则(zé )至(zhì )厚(hòu )矣(yǐ )。坚(jiān )故(gù )终(zhōng )不(bú )损(sǔn ),厚(hòu )故(gù )终(zhōng )不(bú )薄(báo )。苟(gǒu )能(néng )体(tǐ )坚(jiān )厚(hòu )之(zhī )实(shí ),居(jū )不(bú )薄(báo )之(zhī )真(zhēn ),立(lì )乎(hū )损(sǔn )益(yì )之(zhī )外(wài ),游(yóu )乎(hū )形(xíng )骸(hái )之(zhī )表(biǎo ),则(zé )我(wǒ )道(dào )全(quán )矣(yǐ )。”

遂(suí )不(bú )仕(shì )。耽(dān )玩(wán )典(diǎn )籍(jí ),忘(wàng )寝(qǐn )与(yǔ )食(shí ),时(shí )人(rén )谓(wèi )之(zhī )“书(shū )淫(yín )”。或(huò )有(yǒu )箴(zhēn )其(qí )过(guò )笃(dǔ ),将(jiāng )损(sǔn )耗(hào )精(jīng )神(shén )。谧(mì )曰(yuē ):“朝(cháo )闻(wén )道(dào ),夕(xī )死(sǐ )可(kě )矣(yǐ ),况(kuàng )命(mìng )之(zhī )修(xiū )短(duǎn )分(fèn )定(dìng )悬(xuán )天(tiān )乎(hū )!”

叔(shū )父(fù )有(yǒu )子(zǐ )既(jì )冠(guàn ),谧(mì )年(nián )四(sì )十(shí )丧(sàng )所(suǒ )生(shēng )后(hòu )母(mǔ ),遂(suí )还(hái )本(běn )宗(zōng )。

城(chéng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )梁(liáng )柳(liǔ ),谧(mì )从(cóng )姑(gū )子(zǐ )也(yě ),当(dāng )之(zhī )官(guān ),人(rén )劝(quàn )谧(mì )饯(jiàn )之(zhī )。谧(mì )曰(yuē ):“柳(liǔ )为(wéi )布(bù )衣(yī )时(shí )过(guò )吾(wú ),吾(wú )送(sòng )迎(yíng )不(bú )出(chū )门(mén ),食(shí )不(bú )过(guò )盐(yán )菜(cài ),贫(pín )者(zhě )不(bú )以(yǐ )酒(jiǔ )肉(ròu )为(wéi )礼(lǐ )。今(jīn )作(zuò )郡(jùn )而(ér )送(sòng )之(zhī ),是(shì )贵(guì )城(chéng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )而(ér )贱(jiàn )梁(liáng )柳(liǔ ),岂(qǐ )中(zhōng )古(gǔ )人(rén )之(zhī )道(dào ),是(shì )非(fēi )吾(wú )心(xīn )所(suǒ )安(ān )也(yě )。”

时(shí )魏(wèi )郡(jùn )召(zhào )上(shàng )计(jì )掾(yuàn ),举(jǔ )孝(xiào )廉(lián );景(jǐng )元(yuán )初(chū ),相(xiàng )国(guó )辟(pì ),皆(jiē )不(bú )行(háng )。其(qí )后(hòu )乡(xiāng )亲(qīn )劝(quàn )令(lìng )应(yīng )命(mìng ),谧(mì )为(wéi )《释(shì )劝(quàn )论(lùn )》以(yǐ )通(tōng )志(zhì )焉(yān )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

相(xiàng )国(guó )晋(jìn )王(wáng )辟(pì )余(yú )等(děng )三(sān )十(shí )七(qī )人(rén ),及(jí )泰(tài )始(shǐ )登(dēng )禅(chán ),同(tóng )命(mìng )之(zhī )士(shì )莫(mò )不(bú )毕(bì )至(zhì ),皆(jiē )拜(bài )骑(qí )都(dōu )尉(wèi ),或(huò )赐(cì )爵(jué )关(guān )内(nèi )侯(hóu ),进(jìn )奉(fèng )朝(cháo )请(qǐng ),礼(lǐ )如(rú )侍(shì )臣(chén )。唯(wéi )余(yú )疾(jí )困(kùn ),不(bú )及(jí )国(guó )宠(chǒng )。宗(zōng )人(rén )父(fù )兄(xiōng )及(jí )我(wǒ )僚(liáo )类(lèi ),咸(xián )以(yǐ )为(wéi )天(tiān )下(xià )大(dà )庆(qìng ),万(wàn )姓(xìng )赖(lài )之(zhī ),虽(suī )未(wèi )成(chéng )礼(lǐ ),不(bú )宜(yí )安(ān )寝(qǐn ),纵(zòng )其(qí )疾(jí )笃(dǔ ),犹(yóu )当(dāng )致(zhì )身(shēn )。余(yú )唯(wéi )古(gǔ )今(jīn )明(míng )王(wáng )之(zhī )制(zhì ),事(shì )无(wú )巨(jù )细(xì ),断(duàn )之(zhī )以(yǐ )情(qíng ),实(shí )力(lì )不(bú )堪(kān ),岂(qǐ )慢(màn )也(yě )哉(zāi )!乃(nǎi )伏(fú )枕(zhěn )而(ér )叹(tàn )曰(yuē ):“夫(fū )进(jìn )者(zhě ),身(shēn )之(zhī )荣(róng )也(yě );退(tuì )者(zhě ),命(mìng )之(zhī )实(shí )也(yě )。设(shè )余(yú )不(bú )疾(jí ),执(zhí )高(gāo )箕(jī )山(shān ),尚(shàng )当(dāng )容(róng )之(zhī ),况(kuàng )余(yú )实(shí )笃(dǔ )!故(gù )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )世(shì ),士(shì )或(huò )收(shōu )迹(jì )林(lín )泽(zé ),或(huò )过(guò )门(mén )不(bú )敢(gǎn )入(rù )。咎(jiù )繇(yáo )之(zhī )徒(tú )两(liǎng )遂(suí )其(qí )愿(yuàn )者(zhě ),遇(yù )时(shí )也(yě )。故(gù )朝(cháo )贵(guì )致(zhì )功(gōng )之(zhī )臣(chén ),野(yě )美(měi )全(quán )志(zhì )之(zhī )士(shì )。彼(bǐ )独(dú )何(hé )人(rén )哉(zāi )!今(jīn )圣(shèng )帝(dì )龙(lóng )兴(xìng ),配(pèi )名(míng )前(qián )哲(zhé ),仁(rén )道(dào )不(bú )远(yuǎn ),斯(sī )亦(yì )然(rán )乎(hū )!客(kè )或(huò )以(yǐ )常(cháng )言(yán )见(jiàn )逼(bī ),或(huò )以(yǐ )逆(nì )世(shì )为(wéi )虑(lǜ )。余(yú )谓(wèi )上(shàng )有(yǒu )宽(kuān )明(míng )之(zhī )主(zhǔ ),下(xià )必(bì )有(yǒu )听(tīng )意(yì )之(zhī )人(rén ),天(tiān )网(wǎng )恢(huī )恢(huī ),至(zhì )否(fǒu )一(yī )也(yě ),何(hé )尤(yóu )于(yú )出(chū )处(chù )哉(zāi )!”遂(suí )究(jiū )宾(bīn )主(zhǔ )之(zhī )论(lùn ),以(yǐ )解(jiě )难(nán )者(zhě ),名(míng )曰(yuē )《释(shì )劝(quàn )》。

客(kè )曰(yuē ):“盖(gài )闻(wén )天(tiān )以(yǐ )悬(xuán )象(xiàng )致(zhì )明(míng ),地(dì )以(yǐ )含(hán )通(tōng )吐(tǔ )灵(líng )。故(gù )黄(huáng )钟(zhōng )次(cì )序(xù ),律(lǜ )吕(lǚ )分(fèn )形(xíng )。是(shì )以(yǐ )春(chūn )华(huá )发(fā )萼(è ),夏(xià )繁(fán )其(qí )实(shí ),秋(qiū )风(fēng )逐(zhú )暑(shǔ ),冬(dōng )冰(bīng )乃(nǎi )结(jié )。人(rén )道(dào )以(yǐ )之(zhī ),应(yīng )机(jī )乃(nǎi )发(fā )。三(sān )材(cái )连(lián )利(lì ),明(míng )若(ruò )符(fú )契(qì )。故(gù )士(shì )或(huò )同(tóng )升(shēng )于(yú )唐(táng )朝(cháo ),或(huò )先(xiān )觉(jiào )于(yú )有(yǒu )莘(shēn ),或(huò )通(tōng )梦(mèng )以(yǐ )感(gǎn )主(zhǔ ),或(huò )释(shì )钓(diào )于(yú )渭(wèi )滨(bīn ),或(huò )叩(kòu )角(jiǎo )以(yǐ )干(gàn )齐(qí ),或(huò )解(jiě )褐(hè )以(yǐ )相(xiàng )秦(qín ),或(huò )冒(mào )谤(bàng )以(yǐ )安(ān )郑(zhèng ),或(huò )乘(chéng )驷(sì )以(yǐ )救(jiù )屯(tún ),或(huò )班(bān )荆(jīng )以(yǐ )求(qiú )友(yǒu ),或(huò )借(jiè )术(shù )于(yú )黄(huáng )神(shén )。故(gù )能(néng )电(diàn )飞(fēi )景(jǐng )拔(bá ),超(chāo )次(cì )迈(mài )伦(lún ),腾(téng )高(gāo )声(shēng )以(yǐ )奋(fèn )远(yuǎn ),抗(kàng )宇(yǔ )宙(zhòu )之(zhī )清(qīng )音(yīn )。由(yóu )此(cǐ )观(guān )之(zhī ),进(jìn )德(dé )贵(guì )乎(hū )及(jí )时(shí ),何(hé )故(gù )屈(qū )此(cǐ )而(ér )不(bú )伸(shēn )?今(jīn )子(zǐ )以(yǐ )英(yīng )茂(mào )之(zhī )才(cái ),游(yóu )精(jīng )于(yú )六(liù )艺(yì )之(zhī )府(fǔ ),散(sàn )意(yì )于(yú )众(zhòng )妙(miào )之(zhī )门(mén )者(zhě )有(yǒu )年(nián )矣(yǐ )。既(jì )遭(zāo )皇(huáng )禅(chán )之(zhī )朝(cháo ),又(yòu )投(tóu )禄(lù )利(lì )之(zhī )际(jì ),委(wěi )圣(shèng )明(míng )之(zhī )主(zhǔ ),偶(ǒu )知(zhī )己(jǐ )之(zhī )会(huì ),时(shí )清(qīng )道(dào )真(zhēn ),可(kě )以(yǐ )冲(chōng )迈(mài ),此(cǐ )真(zhēn )吾(wú )生(shēng )濯(zhuó )发(fā )云(yún )汉(hàn )、鸿(hóng )渐(jiàn )之(zhī )秋(qiū )也(yě )。韬(tāo )光(guāng )逐(zhú )薮(sǒu ),含(hán )章(zhāng )未(wèi )曜(yào ),龙(lóng )潜(qián )九(jiǔ )泉(quán ),坚(jiān )焉(yān )执(zhí )高(gāo ),弃(qì )通(tōng )道(dào )之(zhī )远(yuǎn )由(yóu ),守(shǒu )介(jiè )人(rén )之(zhī )局(jú )操(cāo ),无(wú )乃(nǎi )乖(guāi )于(yú )道(dào )之(zhī )趣(qù )乎(hū )?

且(qiě )吾(wú )闻(wén )招(zhāo )摇(yáo )昏(hūn )回(huí )则(zé )天(tiān )位(wèi )正(zhèng ),五(wǔ )教(jiāo )班(bān )叙(xù )则(zé )人(rén )理(lǐ )定(dìng )。如(rú )今(jīn )王(wáng )命(mìng )切(qiē )至(zhì ),委(wěi )虑(lǜ )有(yǒu )司(sī ),上(shàng )招(zhāo )迕(wǔ )主(zhǔ )之(zhī )累(lèi ),下(xià )致(zhì )骇(hài )众(zhòng )之(zhī )疑(yí )。达(dá )者(zhě )贵(guì )同(tóng ),何(hé )必(bì )独(dú )异(yì )?群(qún )贤(xián )可(kě )从(cóng ),何(hé )必(bì )守(shǒu )意(yì )?方(fāng )今(jīn )同(tóng )命(mìng )并(bìng )臻(zhēn ),饥(jī )不(bú )待(dài )餐(cān ),振(zhèn )藻(zǎo )皇(huáng )涂(tú ),咸(xián )秩(zhì )天(tiān )官(guān )。子(zǐ )独(dú )栖(qī )迟(chí )衡(héng )门(mén ),放(fàng )形(xíng )世(shì )表(biǎo ),逊(xùn )遁(dùn )丘(qiū )园(yuán ),不(bú )睨(nì )华(huá )好(hǎo ),惠(huì )不(bú )加(jiā )人(rén ),行(háng )不(bú )合(hé )道(dào ),身(shēn )婴(yīng )大(dà )疢(chèn ),性(xìng )命(mìng )难(nán )保(bǎo )。若(ruò )其(qí )羲(xī )和(hé )促(cù )辔(pèi ),大(dà )火(huǒ )西(xī )穨(tuí ),临(lín )川(chuān )恨(hèn )晚(wǎn ),将(jiāng )复(fù )何(hé )阶(jiē )!夫(fū )贵(guì )阴(yīn )贱(jiàn )璧(bì ),圣(shèng )所(suǒ )约(yuē )也(yě );颠(diān )倒(dǎo )衣(yī )裳(shang ),明(míng )所(suǒ )箴(zhēn )也(yě )。子(zǐ )其(qí )鉴(jiàn )先(xiān )哲(zhé )之(zhī )洪(hóng )范(fàn ),副(fù )圣(shèng )朝(cháo )之(zhī )虚(xū )心(xīn ),冲(chōng )灵(líng )翼(yì )于(yú )云(yún )路(lù ),浴(yù )天(tiān )池(chí )以(yǐ )濯(zhuó )鳞(lín ),排(pái )阊(chāng )阖(hé ),步(bù )玉(yù )岑(cén ),登(dēng )紫(zǐ )闼(tà ),侍(shì )北(běi )辰(chén ),翻(fān )然(rán )景(jǐng )曜(yào ),杂(zá )沓(tà )英(yīng )尘(chén )。辅(fǔ )唐(táng )、虞(yú )之(zhī )主(zhǔ ),化(huà )尧(yáo )舜(shùn )、之(zhī )人(rén ),宣(xuān )刑(xíng )错(cuò )之(zhī )政(zhèng ),配(pèi )殷(yīn )、周(zhōu )之(zhī )臣(chén ),铭(míng )功(gōng )景(jǐng )钟(zhōng ),参(cān )叙(xù )彝(yí )伦(lún ),存(cún )则(zé )鼎(dǐng )食(shí ),亡(wáng )为(wéi )贵(guì )臣(chén ),不(bú )亦(yì )茂(mào )哉(zāi )!而(ér )忽(hū )金(jīn )白(bái )之(zhī )辉(huī )曜(yào ),忘(wàng )青(qīng )紫(zǐ )之(zhī )班(bān )瞵(lín ),辞(cí )容(róng )服(fú )之(zhī )光(guāng )粲(càn ),抱(bào )弊(bì )褐(hè )之(zhī )终(zhōng )年(nián ),无(wú )乃(nǎi )勤(qín )乎(hū )!”

主(zhǔ )人(rén )笑(xiào )而(ér )应(yīng )之(zhī )曰(yuē ):“吁(yù )!若(ruò )宾(bīn )可(kě )谓(wèi )习(xí )外(wài )观(guān )之(zhī )晖(huī )晖(huī ),未(wèi )睹(dǔ )幽(yōu )人(rén )之(zhī )仿(fǎng )佛(fó )也(yě );见(jiàn )俗(sú )人(rén )之(zhī )不(bú )容(róng ),未(wèi )喻(yù )圣(shèng )皇(huáng )之(zhī )兼(jiān )爱(ài )也(yě );循(xún )方(fāng )圆(yuán )于(yú )规(guī )矩(jǔ ),未(wèi )知(zhī )大(dà )形(xíng )之(zhī )无(wú )外(wài )也(yě )。故(gù )曰(yuē ),天(tiān )玄(xuán )而(ér )清(qīng ),地(dì )静(jìng )而(ér )宁(níng ),含(hán )罗(luó )万(wàn )类(lèi ),旁(páng )薄(báo )群(qún )生(shēng ),寄(jì )身(shēn )圣(shèng )世(shì ),托(tuō )道(dào )之(zhī )灵(líng )。若(ruò )夫(fū )春(chūn )以(yǐ )阳(yáng )散(sàn ),冬(dōng )以(yǐ )阴(yīn )凝(níng ),泰(tài )液(yè )含(hán )光(guāng ),元(yuán )气(qì )混(hún )蒸(zhēng ),众(zhòng )品(pǐn )仰(yǎng )化(huà ),诞(dàn )制(zhì )殊(shū )征(zhēng )。故(gù )进(jìn )者(zhě )享(xiǎng )天(tiān )禄(lù ),处(chù )者(zhě )安(ān )丘(qiū )陵(líng )。是(shì )以(yǐ )寒(hán )暑(shǔ )相(xiàng )推(tuī ),四(sì )宿(xiǔ )代(dài )中(zhōng ),阴(yīn )阳(yáng )不(bú )治(zhì ),运(yùn )化(huà )无(wú )穷(qióng ),自(zì )然(rán )分(fèn )定(dìng ),两(liǎng )克(kè )厥(jué )中(zhōng )。二(èr )物(wù )俱(jù )灵(líng ),是(shì )谓(wèi )大(dà )同(tóng );彼(bǐ )此(cǐ )无(wú )怨(yuàn ),是(shì )谓(wèi )至(zhì )通(tōng )。

若(ruò )乃(nǎi )衰(shuāi )周(zhōu )之(zhī )末(mò ),贵(guì )诈(zhà )贱(jiàn )诚(chéng ),牵(qiān )于(yú )权(quán )力(lì ),以(yǐ )利(lì )要(yào )荣(róng )。故(gù )苏(sū )子(zǐ )出(chū )而(ér )六(liù )主(zhǔ )合(hé ),张(zhāng )仪(yí )入(rù )而(ér )横(héng )势(shì )成(chéng ),廉(lián )颇(pō )存(cún )而(ér )赵(zhào )重(zhòng ),乐(lè )毅(yì )去(qù )而(ér )燕(yàn )轻(qīng ),公(gōng )叔(shū )没(méi )而(ér )魏(wèi )败(bài ),孙(sūn )膑(bìn )刖(yuè )而(ér )齐(qí )宁(níng ),蠡(lí )种(zhǒng )亲(qīn )而(ér )越(yuè )霸(bà ),屈(qū )子(zǐ )疏(shū )而(ér )楚(chǔ )倾(qīng )。是(shì )以(yǐ )君(jūn )无(wú )常(cháng )籍(jí ),臣(chén )无(wú )定(dìng )名(míng ),损(sǔn )义(yì )放(fàng )诚(chéng ),一(yī )虚(xū )一(yī )盈(yíng )。故(gù )冯(féng )以(yǐ )弹(dàn )剑(jiàn )感(gǎn )主(zhǔ ),女(nǚ )有(yǒu )反(fǎn )赐(cì )之(zhī )说(shuō ),项(xiàng )奋(fèn )拔(bá )山(shān )之(zhī )力(lì ),蒯(kuǎi )陈(chén )鼎(dǐng )足(zú )之(zhī )势(shì ),东(dōng )郭(guō )劫(jié )于(yú )田(tián )荣(róng ),颜(yán )阖(hé )耻(chǐ )于(yú )见(jiàn )逼(bī )。斯(sī )皆(jiē )弃(qì )礼(lǐ )丧(sàng )真(zhēn ),苟(gǒu )荣(róng )朝(cháo )夕(xī )之(zhī )急(jí )者(zhě )也(yě ),岂(qǐ )道(dào )化(huà )之(zhī )本(běn )与(yǔ )!

若(ruò )乃(nǎi )圣(shèng )帝(dì )之(zhī )创(chuàng )化(huà )也(yě ),参(cān )德(dé )乎(hū )三(sān )皇(huáng ),齐(qí )风(fēng )乎(hū )虞(yú )、夏(xià ),欲(yù )温(wēn )温(wēn )而(ér )和(hé )暢(chàng ),不(bú )欲(yù )察(chá )察(chá )而(ér )明(míng )切(qiē )也(yě );欲(yù )混(hún )混(hún )若(ruò )玄(xuán )流(liú ),不(bú )欲(yù )荡(dàng )荡(dàng )而(ér )名(míng )发(fā )也(yě );欲(yù )索(suǒ )索(suǒ )而(ér )条(tiáo )解(jiě ),不(bú )欲(yù )契(qì )契(qì )而(ér )绳(shéng )结(jié )也(yě );欲(yù )芒(máng )芒(máng )而(ér )无(wú )垠(yín )际(jì ),不(bú )欲(yù )区(qū )区(qū )而(ér )分(fèn )别(bié )也(yě );欲(yù )暗(àn )然(rán )而(ér )内(nèi )章(zhāng ),不(bú )欲(yù )示(shì )白(bái )若(ruò )冰(bīng )雪(xuě )也(yě );欲(yù )醇(chún )醇(chún )而(ér )任(rèn )德(dé ),不(bú )欲(yù )琐(suǒ )琐(suǒ )而(ér )执(zhí )法(fǎ )也(yě )。是(shì )以(yǐ )见(jiàn )机(jī )者(zhě )以(yǐ )动(dòng )成(chéng ),好(hǎo )遁(dùn )者(zhě )无(wú )所(suǒ )迫(pò )。故(gù )曰(yuē ),一(yī )明(míng )一(yī )昧(mèi ),得(dé )道(dào )之(zhī )概(gài );一(yī )弛(chí )一(yī )张(zhāng ),合(hé )礼(lǐ )之(zhī )方(fāng );一(yī )浮(fú )一(yī )沈(shěn ),兼(jiān )得(dé )其(qí )真(zhēn )。故(gù )上(shàng )有(yǒu )劳(láo )谦(qiān )之(zhī )爱(ài ),下(xià )有(yǒu )不(bú )名(míng )之(zhī )臣(chén );朝(cháo )有(yǒu )聘(pìn )贤(xián )之(zhī )礼(lǐ ),野(yě )有(yǒu )遁(dùn )窜(cuàn )之(zhī )人(rén )。是(shì )以(yǐ )支(zhī )伯(bó )以(yǐ )幽(yōu )疾(jí )距(jù )唐(táng ),李(lǐ )老(lǎo )寄(jì )迹(jì )于(yú )西(xī )邻(lín ),颜(yán )氏(shì )安(ān )陋(lòu )以(yǐ )成(chéng )名(míng ),原(yuán )思(sī )娱(yú )道(dào )于(yú )至(zhì )贫(pín ),荣(róng )期(qī )以(yǐ )三(sān )乐(lè )感(gǎn )尼(ní )父(fù ),黔(qián )娄(lóu )定(dìng )谥(shì )于(yú )布(bù )衾(qīn ),干(gàn )木(mù )偃(yǎn )息(xī )以(yǐ )存(cún )魏(wèi ),荆(jīng )、莱(lái )志(zhì )迈(mài )于(yú )江(jiāng )岑(cén ),君(jūn )平(píng )因(yīn )蓍(shī )以(yǐ )道(dào )著(zhe ),四(sì )皓(hào )潜(qián )德(dé )于(yú )洛(luò )滨(bīn ),郑(zhèng )真(zhēn )躬(gōng )耕(gēng )以(yǐ )致(zhì )誉(yù ),幼(yòu )安(ān )发(fā )令(lìng )乎(hū )今(jīn )人(rén )。皆(jiē )持(chí )难(nán )夺(duó )之(zhī )节(jiē ),执(zhí )不(bú )回(huí )之(zhī )意(yì ),遭(zāo )拔(bá )俗(sú )之(zhī )主(zhǔ ),全(quán )彼(bǐ )人(rén )之(zhī )志(zhì )。故(gù )有(yǒu )独(dú )定(dìng )之(zhī )计(jì )者(zhě ),不(bú )借(jiè )谋(móu )于(yú )众(zhòng )人(rén );守(shǒu )不(bú )动(dòng )之(zhī )安(ān )者(zhě ),不(bú )假(jiǎ )虑(lǜ )于(yú )群(qún )宾(bīn )。故(gù )能(néng )弃(qì )外(wài )亲(qīn )之(zhī )华(huá ),通(tōng )内(nèi )道(dào )之(zhī )真(zhēn ),去(qù )显(xiǎn )显(xiǎn )之(zhī )明(míng )路(lù ),入(rù )昧(mèi )昧(mèi )之(zhī )埃(āi )尘(chén ),宛(wǎn )转(zhuǎn )万(wàn )情(qíng )之(zhī )形(xíng )表(biǎo ),排(pái )托(tuō )虚(xū )寂(jì )以(yǐ )寄(jì )身(shēn ),居(jū )无(wú )事(shì )之(zhī )宅(zhái ),交(jiāo )释(shì )利(lì )之(zhī )人(rén )。轻(qīng )若(ruò )鸿(hóng )毛(máo ),重(zhòng )若(ruò )泥(ní )沈(shěn ),损(sǔn )之(zhī )不(bú )得(dé ),测(cè )之(zhī )愈(yù )深(shēn )。真(zhēn )吾(wú )徒(tú )之(zhī )师(shī )表(biǎo ),余(yú )迫(pò )疾(jí )而(ér )不(bú )能(néng )及(jí )者(zhě )也(yě )。子(zǐ )议(yì )吾(wú )失(shī )宿(xiǔ )而(ér )骇(hài )众(zhòng ),吾(wú )亦(yì )怪(guài )子(zǐ )较(jiào )论(lùn )而(ér )不(bú )折(shé )中(zhōng )也(yě )。

夫(fū )才(cái )不(bú )周(zhōu )用(yòng ),众(zhòng )所(suǒ )斥(chì )也(yě );寝(qǐn )疾(jí )弥(mí )年(nián ),朝(cháo )所(suǒ )弃(qì )也(yě )。是(shì )以(yǐ )胥(xū )克(kè )之(zhī )废(fèi ),丘(qiū )明(míng )列(liè )焉(yān );伯(bó )牛(niú )有(yǒu )疾(jí ),孔(kǒng )子(zǐ )斯(sī )叹(tàn )。若(ruò )黄(huáng )帝(dì )创(chuàng )制(zhì )于(yú )九(jiǔ )经(jīng ),岐(qí )伯(bó )剖(pōu )腹(fù )以(yǐ )蠲(juān )肠(cháng ),扁(biǎn )鹊(què )造(zào )虢(guó )而(ér )尸(shī )起(qǐ ),文(wén )挚(zhì )徇(xùn )命(mìng )于(yú )齐(qí )王(wáng ),医(yī )和(hé )显(xiǎn )术(shù )于(yú )秦(qín )、晋(jìn ),仓(cāng )公(gōng )发(fā )秘(mì )于(yú )汉(hàn )皇(huáng ),华(huá )佗(tuó )存(cún )精(jīng )于(yú )独(dú )识(shí ),仲(zhòng )景(jǐng )垂(chuí )妙(miào )于(yú )定(dìng )方(fāng )。徒(tú )恨(hèn )生(shēng )不(bú )逢(féng )乎(hū )若(ruò )人(rén ),故(gù )乞(qǐ )命(mìng )诉(sù )乎(hū )明(míng )王(wáng )。求(qiú )绝(jué )编(biān )于(yú )天(tiān )录(lù ),亮(liàng )我(wǒ )躬(gōng )之(zhī )辛(xīn )苦(kǔ ),冀(jì )微(wēi )诚(chéng )之(zhī )降(jiàng )霜(shuāng ),故(gù )俟(sì )罪(zuì )而(ér )穷(qióng )处(chù )。

其(qí )后(hòu )武(wǔ )帝(dì )频(pín )下(xià )诏(zhào )敦(dūn )逼(bī )不(bú )已(yǐ ),谧(mì )上(shàng )疏(shū )自(zì )称(chēng )草(cǎo )莽(mǎng )臣(chén )曰(yuē ):“臣(chén )以(yǐ )尪(wāng )弊(bì ),迷(mí )于(yú )道(dào )趣(qù ),因(yīn )疾(jí )抽(chōu )簪(zān ),散(sàn )发(fā )林(lín )阜(fù ),人(rén )纲(gāng )不(bú )闲(xián ),鸟(niǎo )兽(shòu )为(wéi )群(qún )。陛(bì )下(xià )披(pī )榛(zhēn )采(cǎi )兰(lán ),并(bìng )收(shōu )蒿(hāo )艾(ài )。是(shì )以(yǐ )皋(gāo )陶(táo )振(zhèn )褐(hè ),不(bú )仁(rén )者(zhě )远(yuǎn )。臣(chén )惟(wéi )顽(wán )蒙(méng ),备(bèi )食(shí )晋(jìn )粟(sù ),犹(yóu )识(shí )唐(táng )人(rén )击(jī )壤(rǎng )之(zhī )乐(lè ),宜(yí )赴(fù )京(jīng )城(chéng ),称(chēng )寿(shòu )阙(què )外(wài )。而(ér )小(xiǎo )人(rén )无(wú )良(liáng ),致(zhì )灾(zāi )速(sù )祸(huò ),久(jiǔ )婴(yīng )笃(dǔ )疾(jí ),躯(qū )半(bàn )不(bú )仁(rén ),右(yòu )脚(jiǎo )偏(piān )小(xiǎo ),十(shí )有(yǒu )九(jiǔ )载(zǎi )。又(yòu )服(fú )寒(hán )食(shí )药(yào ),违(wéi )错(cuò )节(jiē )度(dù ),辛(xīn )苦(kǔ )荼(tú )毒(dú ),于(yú )今(jīn )七(qī )年(nián )。隆(lóng )冬(dōng )裸(luǒ )袒(tǎn )食(shí )冰(bīng ),当(dāng )暑(shǔ )烦(fán )闷(mèn ),加(jiā )以(yǐ )咳(ké )逆(nì ),或(huò )若(ruò )温(wēn )虐(nuè ),或(huò )类(lèi )伤(shāng )寒(hán ),浮(fú )气(qì )流(liú )肿(zhǒng ),四(sì )肢(zhī )酸(suān )重(zhòng )。于(yú )今(jīn )困(kùn )劣(liè ),救(jiù )命(mìng )呼(hū )噏(xī ),父(fù )兄(xiōng )见(jiàn )出(chū ),妻(qī )息(xī )长(zhǎng )诀(jué )。仰(yǎng )迫(pò )天(tiān )威(wēi ),扶(fú )舆(yú )就(jiù )道(dào ),所(suǒ )苦(kǔ )加(jiā )焉(yān ),不(bú )任(rèn )进(jìn )路(lù ),委(wěi )身(shēn )待(dài )罪(zuì ),伏(fú )枕(zhěn )叹(tàn )息(xī )。臣(chén )闻(wén )《韶(sháo )》《卫(wèi )》不(bú )并(bìng )奏(zòu ),《雅(yǎ )》《郑(zhèng )》不(bú )兼(jiān )御(yù ),故(gù )郤(qiè )子(zǐ )入(rù )周(zhōu ),祸(huò )延(yán )王(wáng )叔(shū );虞(yú )丘(qiū )称(chēng )贤(xián ),樊(fán )姬(jī )掩(yǎn )口(kǒu )。君(jūn )子(zǐ )小(xiǎo )人(rén ),礼(lǐ )不(bú )同(tóng )器(qì ),况(kuàng )臣(chén )糠(kāng ),糅(róu )之(zhī )彫(diāo )胡(hú )?庸(yōng )夫(fū )锦(jǐn )衣(yī ),不(bú )称(chēng )其(qí )服(fú )也(yě )。窃(qiè )闻(wén )同(tóng )命(mìng )之(zhī )士(shì ),咸(xián )以(yǐ )毕(bì )到(dào ),唯(wéi )臣(chén )疾(jí )疢(chèn ),抱(bào )衅(xìn )床(chuáng )蓐(rù ),虽(suī )贪(tān )明(míng )时(shí ),惧(jù )毙(bì )命(mìng )路(lù )隅(yú )。设(shè )臣(chén )不(bú )疾(jí ),已(yǐ )遭(zāo )尧(yáo )、舜(shùn )之(zhī )世(shì ),执(zhí )志(zhì )箕(jī )山(shān ),犹(yóu )当(dāng )容(róng )之(zhī )。臣(chén )闻(wén )上(shàng )有(yǒu )明(míng )圣(shèng )之(zhī )主(zhǔ ),下(xià )有(yǒu )输(shū )实(shí )之(zhī )臣(chén );上(shàng )有(yǒu )在(zài )宽(kuān )之(zhī )政(zhèng ),下(xià )有(yǒu )委(wěi )情(qíng )之(zhī )人(rén )。唯(wéi )陛(bì )下(xià )留(liú )神(shén )垂(chuí )恕(shù ),更(gèng )旌(jīng )瑰(guī )俊(jùn ),索(suǒ )隐(yǐn )于(yú )傅(fù )岩(yán ),收(shōu )钓(diào )于(yú )渭(wèi )滨(bīn ),无(wú )令(lìng )泥(ní )滓(zǐ )久(jiǔ )浊(zhuó )清(qīng )流(liú )。”谧(mì )辞(cí )切(qiē )言(yán )至(zhì ),遂(suí )见(jiàn )听(tīng )许(xǔ )。

岁(suì )余(yú ),又(yòu )举(jǔ )贤(xián )良(liáng )方(fāng )正(zhèng ),并(bìng )不(bú )起(qǐ )。自(zì )表(biǎo )就(jiù )帝(dì )借(jiè )书(shū ),帝(dì )送(sòng )一(yī )车(chē )书(shū )与(yǔ )之(zhī )。谧(mì )虽(suī )羸(léi )疾(jí ),而(ér )披(pī )阅(yuè )不(bú )怠(dài )。初(chū )服(fú )寒(hán )食(shí )散(sàn ),而(ér )性(xìng )与(yǔ )之(zhī )忤(wǔ ),每(měi )委(wěi )顿(dùn )不(bú )伦(lún ),尝(cháng )悲(bēi )恚(huì ),叩(kòu )刃(rèn )欲(yù )自(zì )杀(shā ),叔(shū )母(mǔ )谏(jiàn )之(zhī )而(ér )止(zhǐ )。

济(jì )阴(yīn )太(tài )守(shǒu )蜀(shǔ )人(rén )文(wén )立(lì ),表(biǎo )以(yǐ )命(mìng )士(shì )有(yǒu )贽(zhì )为(wéi )烦(fán ),请(qǐng )绝(jué )其(qí )礼(lǐ )币(bì ),诏(zhào )从(cóng )之(zhī )。谧(mì )闻(wén )而(ér )叹(tàn )曰(yuē ):“亡(wáng )国(guó )之(zhī )大(dà )夫(fū )不(bú )可(kě )与(yǔ )图(tú )存(cún ),而(ér )以(yǐ )革(gé )历(lì )代(dài )之(zhī )制(zhì ),其(qí )可(kě )乎(hū )!夫(fū )‘束(shù )帛(bó )戋(jiān )戋(jiān )’,《易(yì )》之(zhī )明(míng )义(yì ),玄(xuán )纁(xūn )之(zhī )贽(zhì ),自(zì )古(gǔ )之(zhī )旧(jiù )也(yě )。故(gù )孔(kǒng )子(zǐ )称(chēng )夙(sù )夜(yè )强(qiáng )学(xué )以(yǐ )待(dài )问(wèn ),席(xí )上(shàng )之(zhī )珍(zhēn )以(yǐ )待(dài )聘(pìn )。士(shì )于(yú )是(shì )乎(hū )三(sān )揖(yī )乃(nǎi )进(jìn ),明(míng )致(zhì )之(zhī )难(nán )也(yě );一(yī )让(ràng )而(ér )退(tuì ),明(míng )去(qù )之(zhī )易(yì )也(yě )。若(ruò )殷(yīn )汤(tāng )之(zhī )于(yú )伊(yī )尹(yǐn ),文(wén )王(wáng )之(zhī )于(yú )太(tài )公(gōng ),或(huò )身(shēn )即(jí )莘(shēn )野(yě ),或(huò )就(jiù )载(zǎi )以(yǐ )归(guī ),唯(wéi )恐(kǒng )礼(lǐ )之(zhī )不(bú )重(zhòng ),岂(qǐ )吝(lìn )其(qí )烦(fán )费(fèi )哉(zāi )!且(qiě )一(yī )礼(lǐ )不(bú )备(bèi ),贞(zhēn )女(nǚ )耻(chǐ )之(zhī ),况(kuàng )命(mìng )士(shì )乎(hū )!孔(kǒng )子(zǐ )曰(yuē ):‘赐(cì )也(yě ),尔(ěr )爱(ài )其(qí )羊(yáng ),我(wǒ )爱(ài )其(qí )礼(lǐ )。’弃(qì )之(zhī )如(rú )何(hé )?政(zhèng )之(zhī )失(shī )贤(xián ),于(yú )此(cǐ )乎(hū )在(zài )矣(yǐ )。”

咸(xián )宁(níng )初(chū ),又(yòu )诏(zhào )曰(yuē ):“男(nán )子(zǐ )皇(huáng )甫(fǔ )谧(mì )沈(shěn )静(jìng )履(lǚ )素(sù ),守(shǒu )学(xué )好(hǎo )古(gǔ ),与(yǔ )流(liú )俗(sú )异(yì )趣(qù ),其(qí )以(yǐ )谧(mì )为(wéi )太(tài )子(zǐ )中(zhōng )庶(shù )子(zǐ )。”谧(mì )固(gù )辞(cí )笃(dǔ )疾(jí )。帝(dì )初(chū )虽(suī )不(bú )夺(duó )其(qí )志(zhì ),寻(xún )复(fù )发(fā )诏(zhào )征(zhēng )为(wéi )议(yì )郎(láng ),又(yòu )召(zhào )补(bǔ )著(zhe )作(zuò )郎(láng )。司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )刘(liú )毅(yì )请(qǐng )为(wéi )功(gōng )曹(cáo ),并(bìng )不(bú )应(yīng )。著(zhe )论(lùn )为(wéi )葬(zàng )送(sòng )之(zhī )制(zhì ),名(míng )曰(yuē )《笃(dǔ )终(zhōng )》,曰(yuē ):

玄(xuán )晏(yàn )先(xiān )生(shēng )以(yǐ )为(wéi )存(cún )亡(wáng )天(tiān )地(dì )之(zhī )定(dìng )制(zhì ),人(rén )理(lǐ )之(zhī )必(bì )至(zhì )也(yě )。故(gù )礼(lǐ )六(liù )十(shí )而(ér )制(zhì )寿(shòu ),至(zhì )于(yú )九(jiǔ )十(shí ),各(gè )有(yǒu )等(děng )差(chà ),防(fáng )终(zhōng )以(yǐ )素(sù ),岂(qǐ )流(liú )俗(sú )之(zhī )多(duō )忌(jì )者(zhě )哉(zāi )!吾(wú )年(nián )虽(suī )未(wèi )制(zhì )寿(shòu ),然(rán )婴(yīng )疢(chèn )弥(mí )纪(jì ),仍(réng )遭(zāo )丧(sàng )难(nán ),神(shén )气(qì )损(sǔn )劣(liè ),困(kùn )顿(dùn )数(shù )矣(yǐ )。常(cháng )惧(jù )夭(yāo )陨(yǔn )不(bú )期(qī ),虑(lǜ )终(zhōng )无(wú )素(sù ),是(shì )以(yǐ )略(luè )陈(chén )至(zhì )怀(huái )。

夫(fū )人(rén )之(zhī )所(suǒ )贪(tān )者(zhě ),生(shēng )也(yě );所(suǒ )恶(è )者(zhě ),死(sǐ )也(yě )。虽(suī )贪(tān ),不(bú )得(dé )越(yuè )期(qī );虽(suī )恶(è ),不(bú )可(kě )逃(táo )遁(dùn )。人(rén )之(zhī )死(sǐ )也(yě ),精(jīng )歇(xiē )形(xíng )散(sàn ),魂(hún )无(wú )不(bú )之(zhī ),故(gù )气(qì )属(shǔ )于(yú )天(tiān );寄(jì )命(mìng )终(zhōng )尽(jìn ),穷(qióng )体(tǐ )反(fǎn )真(zhēn ),故(gù )尸(shī )藏(cáng )于(yú )地(dì )。是(shì )以(yǐ )神(shén )不(bú )存(cún )体(tǐ ),则(zé )与(yǔ )气(qì )升(shēng )降(jiàng );尸(shī )不(bú )久(jiǔ )寄(jì ),与(yǔ )地(dì )合(hé )形(xíng )。形(xíng )神(shén )不(bú )隔(gé ),天(tiān )地(dì )之(zhī )性(xìng )也(yě );尸(shī )与(yǔ )土(tǔ )并(bìng ),反(fǎn )真(zhēn )之(zhī )理(lǐ )也(yě )。今(jīn )生(shēng )不(bú )能(néng )保(bǎo )七(qī )尺(chǐ )之(zhī )躯(qū ),死(sǐ )何(hé )故(gù )隔(gé )一(yī )棺(guān )之(zhī )土(tǔ )?然(rán )则(zé )衣(yī )衾(qīn )所(suǒ )以(yǐ )秽(huì )尸(shī ),棺(guān )椁(guǒ )所(suǒ )以(yǐ )隔(gé )真(zhēn ),故(gù )桓(huán )司(sī )马(mǎ )石(shí )椁(guǒ )不(bú )如(rú )速(sù )朽(xiǔ );季(jì )孙(sūn )玙(yú )璠(fán )比(bǐ )之(zhī )暴(bào )骸(hái );文(wén )公(gōng )厚(hòu )葬(zàng ),《春(chūn )秋(qiū )》以(yǐ )为(wéi )华(huá )元(yuán )不(bú )臣(chén );杨(yáng )王(wáng )孙(sūn )亲(qīn )土(tǔ ),《汉(hàn )书(shū )》以(yǐ )为(wéi )贤(xián )于(yú )秦(qín )始(shǐ )皇(huáng )。如(rú )今(jīn )魂(hún )必(bì )有(yǒu )知(zhī ),则(zé )人(rén )鬼(guǐ )异(yì )制(zhì ),黄(huáng )泉(quán )之(zhī )亲(qīn ),死(sǐ )多(duō )于(yú )生(shēng ),必(bì )将(jiāng )备(bèi )其(qí )器(qì )物(wù ),用(yòng )待(dài )亡(wáng )者(zhě )。今(jīn )若(ruò )以(yǐ )存(cún )况(kuàng )终(zhōng ),非(fēi )即(jí )灵(líng )之(zhī )意(yì )也(yě )。如(rú )其(qí )无(wú )知(zhī ),则(zé )空(kōng )夺(duó )生(shēng )用(yòng ),损(sǔn )之(zhī )无(wú )益(yì ),而(ér )启(qǐ )奸(jiān )心(xīn ),是(shì )招(zhāo )露(lù )形(xíng )之(zhī )祸(huò ),增(zēng )亡(wáng )者(zhě )之(zhī )毒(dú )也(yě )。

夫(fū )葬(zàng )者(zhě ),藏(cáng )也(yě ),藏(cáng )也(yě )者(zhě ),欲(yù )人(rén )之(zhī )不(bú )得(dé )见(jiàn )也(yě )。而(ér )大(dà )为(wéi )棺(guān )椁(guǒ ),备(bèi )赠(zèng )存(cún )物(wù ),无(wú )异(yì )于(yú )埋(mái )金(jīn )路(lù )隅(yú )而(ér )书(shū )表(biǎo )于(yú )上(shàng )也(yě )。虽(suī )甚(shèn )愚(yú )之(zhī )人(rén ),必(bì )将(jiāng )笑(xiào )之(zhī )。丰(fēng )财(cái )厚(hòu )葬(zàng )以(yǐ )启(qǐ )奸(jiān )心(xīn ),或(huò )剖(pōu )破(pò )棺(guān )椁(guǒ ),或(huò )牵(qiān )曳(yè )形(xíng )骸(hái ),或(huò )剥(bāo )臂(bì )捋(lǚ )金(jīn )环(huán ),或(huò )扪(mén )肠(cháng )求(qiú )珠(zhū )玉(yù )。焚(fén )如(rú )之(zhī )形(xíng ),不(bú )痛(tòng )于(yú )是(shì )?自(zì )古(gǔ )及(jí )今(jīn ),未(wèi )有(yǒu )不(bú )死(sǐ )之(zhī )人(rén ),又(yòu )无(wú )不(bú )发(fā )之(zhī )墓(mù )也(yě )。故(gù )张(zhāng )释(shì )之(zhī )曰(yuē ):“使(shǐ )其(qí )中(zhōng )有(yǒu )欲(yù ),虽(suī )固(gù )南(nán )山(shān )犹(yóu )有(yǒu )隙(xì );使(shǐ )其(qí )中(zhōng )无(wú )欲(yù ),虽(suī )无(wú )石(shí )椁(guǒ ),又(yòu )何(hé )戚(qī )焉(yān )!”斯(sī )言(yán )达(dá )矣(yǐ ),吾(wú )之(zhī )师(shī )也(yě )。夫(fū )赠(zèng )终(zhōng )加(jiā )厚(hòu ),非(fēi )厚(hòu )死(sǐ )也(yě ),生(shēng )者(zhě )自(zì )为(wéi )也(yě )。遂(suí )生(shēng )意(yì )于(yú )无(wú )益(yì ),弃(qì )死(sǐ )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )属(shǔ ),知(zhī )者(zhě )所(suǒ )不(bú )行(háng )也(yě )。《易(yì )》称(chēng )“古(gǔ )之(zhī )葬(zàng )者(zhě ),衣(yī )之(zhī )以(yǐ )薪(xīn ),葬(zàng )之(zhī )中(zhōng )野(yě ),不(bú )封(fēng )不(bú )树(shù )”。是(shì )以(yǐ )死(sǐ )得(dé )归(guī )真(zhēn ),亡(wáng )不(bú )损(sǔn )生(shēng )。

故(gù )吾(wú )欲(yù )朝(cháo )死(sǐ )夕(xī )葬(zàng ),夕(xī )死(sǐ )朝(cháo )葬(zàng ),不(bú )设(shè )棺(guān )椁(guǒ ),不(bú )加(jiā )缠(chán )敛(liǎn ),不(bú )修(xiū )沐(mù )浴(yù ),不(bú )造(zào )新(xīn )服(fú ),殡(bìn )含(hán )之(zhī )物(wù ),一(yī )皆(jiē )绝(jué )之(zhī )。吾(wú )本(běn )欲(yù )露(lù )形(xíng )入(rù )坑(kēng ),以(yǐ )身(shēn )亲(qīn )土(tǔ ),或(huò )恐(kǒng )人(rén )情(qíng )染(rǎn )俗(sú )来(lái )久(jiǔ ),顿(dùn )革(gé )理(lǐ )难(nán ),今(jīn )故(gù )觕(chù )为(wéi )之(zhī )制(zhì ),奢(shē )不(bú )石(shí )椁(guǒ ),俭(jiǎn )不(bú )露(lù )形(xíng )。气(qì )绝(jué )之(zhī )后(hòu ),便(biàn )即(jí )时(shí )服(fú ),幅(fú )巾(jīn )故(gù )衣(yī ),以(yǐ )遽(jù )除(chú )裹(guǒ )尸(shī ),麻(má )约(yuē )二(èr )头(tóu ),置(zhì )尸(shī )床(chuáng )上(shàng )。择(zé )不(bú )毛(máo )之(zhī )地(dì ),穿(chuān )坑(kēng )深(shēn )十(shí )尺(chǐ ),长(zhǎng )一(yī )丈(zhàng )五(wǔ )尺(chǐ ),广(guǎng )六(liù )尺(chǐ ),坑(kēng )讫(qì ),举(jǔ )床(chuáng )就(jiù )坑(kēng ),去(qù )床(chuáng )下(xià )尸(shī )。平(píng )生(shēng )之(zhī )物(wù ),皆(jiē )无(wú )自(zì )随(suí ),唯(wéi )赍(jī )《孝(xiào )经(jīng )》一(yī )卷(juàn ),示(shì )不(bú )忘(wàng )孝(xiào )道(dào )。遽(jù )除(chú )之(zhī )外(wài ),便(biàn )以(yǐ )亲(qīn )土(tǔ )。土(tǔ )与(yǔ )地(dì )平(píng ),还(hái )其(qí )故(gù )草(cǎo ),使(shǐ )生(shēng )其(qí )上(shàng ),无(wú )种(zhǒng )树(shù )木(mù )、削(xuē )除(chú ),使(shǐ )生(shēng )迹(jì )无(wú )处(chù ),自(zì )求(qiú )不(bú )知(zhī )。不(bú )见(jiàn )可(kě )欲(yù ),则(zé )奸(jiān )不(bú )生(shēng )心(xīn ),终(zhōng )始(shǐ )无(wú )怵(chù )惕(tì ),千(qiān )载(zǎi )不(bú )虑(lǜ )患(huàn )。形(xíng )骸(hái )与(yǔ )后(hòu )土(tǔ )同(tóng )体(tǐ ),魂(hún )爽(shuǎng )与(yǔ )元(yuán )气(qì )合(hé )灵(líng ),真(zhēn )笃(dǔ )爱(ài )之(zhī )至(zhì )也(yě )。若(ruò )亡(wáng )有(yǒu )前(qián )后(hòu ),不(bú )得(dé )移(yí )祔(fù )。祔(fù )葬(zàng )自(zì )周(zhōu )公(gōng )来(lái ),非(fēi )古(gǔ )制(zhì )也(yě )。舜(shùn )葬(zàng )苍(cāng )梧(wú ),二(èr )妃(fēi )不(bú )从(cóng ),以(yǐ )为(wéi )一(yī )定(dìng ),何(hé )必(bì )周(zhōu )礼(lǐ )。无(wú )问(wèn )师(shī )工(gōng ),无(wú )信(xìn )卜(bo )筮(shì ),无(wú )拘(jū )俗(sú )言(yán ),无(wú )张(zhāng )神(shén )坐(zuò ),无(wú )十(shí )五(wǔ )日(rì )朝(cháo )夕(xī )上(shàng )食(shí )。礼(lǐ )不(bú )墓(mù )祭(jì ),但(dàn )月(yuè )朔(shuò )于(yú )家(jiā )设(shè )席(xí )以(yǐ )祭(jì ),百(bǎi )日(rì )而(ér )止(zhǐ )。临(lín )必(bì )昏(hūn )明(míng ),不(bú )得(dé )以(yǐ )夜(yè )。制(zhì )服(fú )常(cháng )居(jū ),不(bú )得(dé )墓(mù )次(cì )。夫(fū )古(gǔ )不(bú )崇(chóng )墓(mù ),智(zhì )也(yě )。今(jīn )之(zhī )封(fēng )树(shù ),愚(yú )也(yě )。若(ruò )不(bú )从(cóng )此(cǐ ),是(shì )戮(lù )尸(shī )地(dì )下(xià ),死(sǐ )而(ér )重(zhòng )伤(shāng )。魂(hún )而(ér )有(yǒu )灵(líng ),则(zé )冤(yuān )悲(bēi )没(méi )世(shì ),长(zhǎng )为(wéi )恨(hèn )鬼(guǐ )。王(wáng )孙(sūn )之(zhī )子(zǐ ),可(kě )以(yǐ )为(wéi )诫(jiè )。死(sǐ )誓(shì )难(nán )违(wéi ),幸(xìng )无(wú )改(gǎi )焉(yān )!

而(ér )竟(jìng )不(bú )仕(shì )。太(tài )康(kāng )三(sān )年(nián )卒(zú ),时(shí )年(nián )六(liù )十(shí )八(bā )。子(zǐ )童(tóng )灵(líng )、方(fāng )回(huí )等(děng )遵(zūn )其(qí )遗(yí )命(mìng )。

谧(mì )所(suǒ )著(zhe )诗(shī )赋(fù )诔(lěi )颂(sòng )论(lùn )难(nán )甚(shèn )多(duō ),又(yòu )撰(zhuàn )《帝(dì )王(wáng )世(shì )纪(jì )》、《年(nián )历(lì )》、《高(gāo )士(shì )》、《逸(yì )士(shì )》、《列(liè )女(nǚ )》等(děng )传(chuán )、《玄(xuán )晏(yàn )春(chūn )秋(qiū )》,并(bìng )重(zhòng )于(yú )世(shì )。门(mén )人(rén )挚(zhì )虞(yú )、张(zhāng )轨(guǐ )、牛(niú )综(zōng )、席(xí )纯(chún ),皆(jiē )为(wéi )晋(jìn )名(míng )臣(chén )。

方(fāng )回(huí )少(shǎo )遵(zūn )父(fù )操(cāo ),兼(jiān )有(yǒu )文(wén )才(cái )。永(yǒng )嘉(jiā )初(chū ),博(bó )士(shì )征(zhēng ),不(bú )起(qǐ )。避(bì )乱(luàn )荆(jīng )州(zhōu ),闭(bì )户(hù )闲(xián )居(jū ),未(wèi )尝(cháng )入(rù )城(chéng )府(fǔ )。蚕(cán )而(ér )后(hòu )衣(yī ),耕(gēng )而(ér )后(hòu )食(shí ),先(xiān )人(rén )后(hòu )己(jǐ ),尊(zūn )贤(xián )爱(ài )物(wù ),南(nán )土(tǔ )人(rén )士(shì )咸(xián )崇(chóng )敬(jìng )之(zhī )。刺(cì )史(shǐ )陶(táo )侃(kǎn )礼(lǐ )之(zhī )甚(shèn )厚(hòu )。侃(kǎn )每(měi )造(zào )之(zhī ),著(zhe )素(sù )士(shì )服(fú ),望(wàng )门(mén )辄(zhé )下(xià )而(ér )进(jìn )。王(wáng )敦(dūn )遣(qiǎn )从(cóng )弟(dì )暠(gào )代(dài )侃(kǎn ),迁(qiān )侃(kǎn )为(wéi )广(guǎng )州(zhōu )。侃(kǎn )将(jiāng )诣(yì )敦(dūn ),方(fāng )回(huí )谏(jiàn )曰(yuē ):“吾(wú )闻(wén )敌(dí )国(guó )灭(miè ),功(gōng )臣(chén )亡(wáng )。足(zú )下(xià )新(xīn )破(pò )杜(dù )弢(tāo ),功(gōng )莫(mò )与(yǔ )二(èr ),欲(yù )无(wú )危(wēi ),其(qí )可(kě )得(dé )乎(hū )!”侃(kǎn )不(bú )从(cóng )而(ér )行(háng )。敦(dūn )果(guǒ )欲(yù )杀(shā )侃(kǎn ),赖(lài )周(zhōu )访(fǎng )获(huò )免(miǎn )。暠(gào )既(jì )至(zhì )荆(jīng )州(zhōu ),大(dà )失(shī )物(wù )情(qíng ),百(bǎi )姓(xìng )叛(pàn )暠(gào )迎(yíng )杜(dù )弢(tāo )。暠(gào )大(dà )行(háng )诛(zhū )戮(lù )以(yǐ )立(lì )威(wēi ),以(yǐ )方(fāng )回(huí )为(wéi )侃(kǎn )所(suǒ )敬(jìng ),责(zé )其(qí )不(bú )来(lái )诣(yì )己(jǐ ),乃(nǎi )收(shōu )而(ér )斩(zhǎn )之(zhī )。荆(jīng )土(tǔ )华(huá )夷(yí ),莫(mò )不(bú )流(liú )涕(tì )。

挚(zhì )虞(yú ),字(zì )仲(zhòng )洽(qià ),京(jīng )兆(zhào )长(zhǎng )安(ān )人(rén )也(yě )。父(fù )模(mó ),魏(wèi )太(tài )仆(pú )卿(qīng )。虞(yú )少(shǎo )事(shì )皇(huáng )甫(fǔ )谧(mì ),才(cái )学(xué )通(tōng )博(bó ),著(zhe )述(shù )不(bú )倦(juàn )。郡(jùn )檄(xí )主(zhǔ )簿(bù )。虞(yú )尝(cháng )以(yǐ )死(sǐ )生(shēng )有(yǒu )命(mìng ),富(fù )贵(guì )在(zài )天(tiān )。天(tiān )之(zhī )所(suǒ )祐(yòu )者(zhě )义(yì )也(yě ),人(rén )之(zhī )所(suǒ )助(zhù )者(zhě )信(xìn )也(yě )。履(lǚ )信(xìn )思(sī )顺(shùn ),所(suǒ )以(yǐ )延(yán )福(fú ),违(wéi )此(cǐ )而(ér )行(háng ),所(suǒ )以(yǐ )速(sù )祸(huò )。然(rán )道(dào )长(zhǎng )世(shì )短(duǎn ),祸(huò )福(fú )舛(chuǎn )错(cuò ),怵(chù )迫(pò )之(zhī )徒(tú ),不(bú )知(zhī )所(suǒ )守(shǒu ),荡(dàng )而(ér )积(jī )愤(fèn ),或(huò )迷(mí )或(huò )放(fàng )。故(gù )借(jiè )之(zhī )以(yǐ )身(shēn ),假(jiǎ )之(zhī )以(yǐ )事(shì ),先(xiān )陈(chén )处(chù )世(shì )不(bú )遇(yù )之(zhī )难(nán ),遂(suí )弃(qì )彝(yí )伦(lún ),轻(qīng )举(jǔ )远(yuǎn )游(yóu ),以(yǐ )极(jí )常(cháng )人(rén )罔(wǎng )惑(huò )之(zhī )情(qíng ),而(ér )后(hòu )引(yǐn )之(zhī )以(yǐ )正(zhèng ),反(fǎn )之(zhī )以(yǐ )义(yì ),推(tuī )神(shén )明(míng )之(zhī )应(yīng )于(yú )视(shì )听(tīng )之(zhī )表(biǎo ),崇(chóng )否(fǒu )泰(tài )之(zhī )运(yùn )于(yú )智(zhì )力(lì )之(zhī )外(wài ),以(yǐ )明(míng )天(tiān )任(rèn )命(mìng )之(zhī )不(bú )可(kě )违(wéi ),故(gù )作(zuò )《思(sī )游(yóu )赋(fù )》。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

有(yǒu )轩(xuān )辕(yuán )之(zhī )遐(xiá )胄(zhòu )兮(xī ),氏(shì )仲(zhòng )任(rèn )之(zhī )洪(hóng )裔(yì )。敷(fū )华(huá )颖(yǐng )于(yú )末(mò )叶(yè )兮(xī ),晞(xī )灵(líng )根(gēn )于(yú )上(shàng )世(shì )。准(zhǔn )乾(qián )坤(kūn )以(yǐ )斡(wò )度(dù )兮(xī ),仪(yí )阴(yīn )阳(yáng )以(yǐ )定(dìng )制(zhì )。匪(fěi )时(shí )运(yùn )其(qí )焉(yān )行(háng )兮(xī ),乘(chéng )太(tài )虚(xū )而(ér )摇(yáo )曳(yè )。戴(dài )朗(lǎng )月(yuè )之(zhī )高(gāo )冠(guàn )兮(xī ),缀(zhuì )太(tài )白(bái )之(zhī )明(míng )璜(huáng )。制(zhì )文(wén )霓(ní )以(yǐ )为(wéi )衣(yī )兮(xī ),袭(xí )采(cǎi )云(yún )以(yǐ )为(wéi )裳(shang )。要(yào )华(huá )电(diàn )之(zhī )煜(yù )龠(yuè )兮(xī ),珮(pèi )玉(yù )衡(héng )之(zhī )琳(lín )琅(láng )。明(míng )景(jǐng )日(rì )以(yǐ )鉴(jiàn )形(xíng )兮(xī ),信(xìn )焕(huàn )曜(yào )而(ér )重(zhòng )光(guāng )。

至(zhì )美(měi )诡(guǐ )好(hǎo )于(yú )凡(fán )观(guān )兮(xī ),修(xiū )稀(xī )合(hé )而(ér )靡(mí )呈(chéng )。燕(yàn )石(shí )缇(tí )袭(xí )以(yǐ )华(huá )国(guó )兮(xī ),和(hé )璞(pú )遥(yáo )弃(qì )于(yú )南(nán )荆(jīng )。夏(xià )像(xiàng )韬(tāo )尘(chén )于(yú )市(shì )北(běi )兮(xī ),瓶(píng )罍(léi )抗(kàng )方(fāng )于(yú )两(liǎng )楹(yíng )。鸾(luán )皇(huáng )耿(gěng )介(jiè )而(ér )偏(piān )栖(qī )兮(xī ),兰(lán )桂(guì )背(bèi )时(shí )而(ér )独(dú )荣(róng )。关(guān )寒(hán )暑(shǔ )以(yǐ )练(liàn )真(zhēn )兮(xī ),岂(qǐ )改(gǎi )容(róng )而(ér )爽(shuǎng )情(qíng )。

感(gǎn )昆(kūn )吾(wú )之(zhī )易(yì )越(yuè )兮(xī ),怀(huái )晖(huī )光(guāng )之(zhī )速(sù )暮(mù )。羡(xiàn )一(yī )稔(rěn )而(ér )三(sān )春(chūn )兮(xī ),尚(shàng )含(hán )英(yīng )以(yǐ )容(róng )豫(yù )。悼(dào )曜(yào )灵(líng )之(zhī )靡(mí )暇(xiá )兮(xī ),限(xiàn )天(tiān )晷(guǐ )之(zhī )有(yǒu )度(dù )。聆(líng )鸣(míng )蜩(tiáo )之(zhī )号(hào )节(jiē )兮(xī ),恐(kǒng )陨(yǔn )叶(yè )于(yú )凝(níng )露(lù )。希(xī )前(qián )轨(guǐ )而(ér )增(zēng )骛(wù )兮(xī ),眷(juàn )后(hòu )尘(chén )而(ér )旋(xuán )顾(gù )。往(wǎng )者(zhě )倏(shū )忽(hū )而(ér )不(bú )逮(dǎi )兮(xī ),来(lái )者(zhě )冥(míng )昧(mèi )而(ér )未(wèi )著(zhe )。二(èr )仪(yí )泊(bó )焉(yān )其(qí )无(wú )央(yāng )兮(xī ),四(sì )节(jiē )环(huán )转(zhuǎn )而(ér )靡(mí )穷(qióng )。星(xīng )鸟(niǎo )逝(shì )而(ér )时(shí )反(fǎn )兮(xī ),夕(xī )景(jǐng )潜(qián )而(ér )且(qiě )融(róng )。景(jǐng )三(sān )后(hòu )之(zhī )在(zài )天(tiān )兮(xī ),叹(tàn )圣(shèng )哲(zhé )之(zhī )永(yǒng )终(zhōng )。谅(liàng )道(dào )修(xiū )而(ér )命(mìng )微(wēi )兮(xī ),孰(shú )舍(shě )盈(yíng )而(ér )戢(jí )冲(chōng )。握(wò )隋(suí )珠(zhū )与(yǔ )蕙(huì )若(ruò )兮(xī ),时(shí )莫(mò )悦(yuè )而(ér )未(wèi )遑(huáng )。彼(bǐ )未(wèi )遑(huáng )其(qí )何(hé )恤(xù )兮(xī ),惧(jù )独(dú )美(měi )之(zhī )有(yǒu )伤(shāng )。蹇(jiǎn )委(wěi )深(shēn )而(ér )投(tóu )奥(ào )兮(xī ),庶(shù )芬(fēn )藻(zǎo )之(zhī )不(bú )彰(zhāng )。芳(fāng )处(chù )幽(yōu )而(ér )弥(mí )馨(xīn )兮(xī ),宝(bǎo )在(zài )夜(yè )而(ér )愈(yù )光(guāng )。逼(bī )区(qū )内(nèi )之(zhī )迫(pò )胁(xié )兮(xī ),思(sī )摅(shū )翼(yì )乎(hū )八(bā )荒(huāng )。望(wàng )云(yún )阶(jiē )之(zhī )崇(chóng )壮(zhuàng )兮(xī ),愿(yuàn )轻(qīng )举(jǔ )而(ér )高(gāo )翔(xiáng )。

造(zào )庖(páo )牺(xī )以(yǐ )问(wèn )象(xiàng )兮(xī ),辨(biàn )吉(jí )繇(yáo )于(yú )姬(jī )文(wén )。将(jiāng )远(yuǎn )游(yóu )于(yú )太(tài )初(chū )兮(xī ),鉴(jiàn )形(xíng )魄(pò )之(zhī )未(wèi )分(fèn )。四(sì )灵(líng )俨(yǎn )而(ér )为(wéi )卫(wèi )兮(xī ),六(liù )气(qì )纷(fēn )以(yǐ )成(chéng )群(qún )。骖(cān )白(bái )兽(shòu )于(yú )商(shāng )风(fēng )兮(xī ),御(yù )苍(cāng )龙(lóng )于(yú )景(jǐng )云(yún )。简(jiǎn )厮(sī )徒(tú )于(yú )灵(líng )圉(yǔ )兮(xī ),从(cóng )冯(féng )夷(yí )而(ér )问(wèn )津(jīn )。召(zhào )陵(líng )阳(yáng )于(yú )游(yóu )溪(xī )兮(xī ),旌(jīng )王(wáng )子(zǐ )于(yú )柏(bǎi )人(rén )。前(qián )祝(zhù )融(róng )以(yǐ )掌(zhǎng )燧(suì )兮(xī ),殿(diàn )玄(xuán )冥(míng )以(yǐ )掩(yǎn )尘(chén )。形(xíng )飘(piāo )飘(piāo )而(ér )遂(suí )遐(xiá )兮(xī ),气(qì )亹(wěi )癖(pǐ )而(ér )愈(yù )新(xīn )。挹(yì )玉(yù )膏(gāo )于(yú )莱(lái )嵎(yú )兮(xī ),掇(duō )紫(zǐ )英(yīng )于(yú )瀛(yíng )滨(bīn )。揖(yī )太(tài )昊(hào )以(yǐ )假(jiǎ )憩(qì )兮(xī ),听(tīng )赋(fù )政(zhèng )于(yú )三(sān )春(chūn )。洪(hóng )范(fàn )翕(xī )而(ér )复(fù )张(zhāng )兮(xī ),百(bǎi )卉(huì )陨(yǔn )而(ér )更(gèng )震(zhèn )。睇(dì )玉(yù )女(nǚ )之(zhī )纷(fēn )彯(piāo )兮(xī ),执(zhí )懿(yì )筐(kuāng )于(yú )扶(fú )木(mù )。览(lǎn )玄(xuán )象(xiàng )之(zhī )韡(wěi )晔(yè )兮(xī ),仍(réng )腾(téng )跃(yuè )乎(hū )阳(yáng )谷(gǔ )。吸(xī )朝(cháo )霞(xiá )以(yǐ )疗(liáo )饥(jī )兮(xī ),降(jiàng )廪(lǐn )泉(quán )而(ér )濯(zhuó )足(zú )。将(jiāng )纵(zòng )辔(pèi )以(yǐ )逍(xiāo )遥(yáo )兮(xī ),恨(hèn )东(dōng )极(jí )之(zhī )路(lù )促(cù )。诏(zhào )纤(xiān )阿(ā )而(ér )右(yòu )回(huí )兮(xī ),觌(dí )硃(zhū )明(míng )之(zhī )赫(hè )戏(xì )。莅(lì )群(qún )神(shén )于(yú )夏(xià )庭(tíng )兮(xī ),回(huí )苍(cāng )梧(wú )而(ér )结(jié )知(zhī )。纚(lí )焦(jiāo )明(míng )以(yǐ )承(chéng )旂(qí )兮(xī ),驵(zǎng )天(tiān )马(mǎ )而(ér )高(gāo )驰(chí )。谗(chán )羲(xī )和(hé )于(yú )丹(dān )丘(qiū )兮(xī ),诮(qiào )倒(dǎo )景(jǐng )之(zhī )乱(luàn )仪(yí )。寻(xún )凯(kǎi )风(fēng )而(ér )南(nán )暨(jì )兮(xī ),谢(xiè )太(tài )阳(yáng )于(yú )炎(yán )离(lí )。戚(qī )溽(rù )暑(shǔ )之(zhī )陶(táo )郁(yù )兮(xī ),余(yú )安(ān )能(néng )乎(hū )留(liú )斯(sī )!闻(wén )碧(bì )鸡(jī )之(zhī )长(zhǎng )晨(chén )兮(xī ),吾(wú )将(jiāng )往(wǎng )乎(hū )西(xī )游(yóu )。奥(ào )浮(fú )鹢(yì )于(yú )弱(ruò )水(shuǐ )兮(xī ),泊(bó )舳(zhú )舻(lú )兮(xī )中(zhōng )流(liú )。苟(gǒu )精(jīng )粹(cuì )之(zhī )攸(yōu )存(cún )兮(xī ),诚(chéng )沈(shěn )羽(yǔ )以(yǐ )泛(fàn )舟(zhōu )。轶(yì )望(wàng )舒(shū )以(yǐ )陵(líng )厉(lì )兮(xī ),羌(qiāng )神(shén )漂(piāo )而(ér )气(qì )浮(fú )。讯(xùn )硕(shuò )老(lǎo )于(yú )金(jīn )室(shì )兮(xī ),采(cǎi )旧(jiù )闻(wén )于(yú )前(qián )修(xiū )。讥(jī )沦(lún )阴(yīn )于(yú )危(wēi )山(shān )兮(xī ),问(wèn )王(wáng )母(mǔ )于(yú )椒(jiāo )丘(qiū )。观(guān )玄(xuán )乌(wū )之(zhī )参(cān )趾(zhǐ )兮(xī ),会(huì )根(gēn )壹(yī )之(zhī )神(shén )筹(chóu )。扰(rǎo )毚(chán )兔(tù )于(yú )月(yuè )窟(kū )兮(xī ),诘(jié )姮(héng )娥(é )于(yú )蓐(rù )收(shōu )。爰(yuán )揽(lǎn )辔(pèi )而(ér )旋(xuán )驱(qū )兮(xī ),访(fǎng )北(běi )叟(sǒu )之(zhī )倚(yǐ )伏(fú )。乘(chéng )增(zēng )冰(bīng )而(ér )遂(suí )济(jì )兮(xī ),凌(líng )固(gù )阴(yīn )之(zhī )所(suǒ )滀(xù )。探(tàn )龟(guī )蛇(shé )于(yú )幽(yōu )穴(xué )兮(xī ),敢(gǎn )罔(wǎng )养(yǎng )之(zhī )潜(qián )育(yù )。哂(shěn )倏(shū )忽(hū )之(zhī )躁(zào )狂(kuáng )兮(xī ),丧(sàng )中(zhōng )黄(huáng )于(yú )耳(ěr )目(mù ),偭(miǎn )烛(zhú )龙(lóng )而(ér )游(yóu )衍(yǎn )兮(xī ),穷(qióng )大(dà )明(míng )于(yú )北(běi )陆(lù )。

攀(pān )招(zhāo )摇(yáo )而(ér )上(shàng )跻(jī )兮(xī ),忽(hū )蹈(dǎo )廓(kuò )而(ér )凌(líng )虚(xū )。登(dēng )阊(chāng )阖(hé )而(ér )遗(yí )眷(juàn )兮(xī ),頫(tiào )玄(xuán )黄(huáng )于(yú )地(dì )舆(yú )。召(zhào )黔(qián )雷(léi )以(yǐ )先(xiān )导(dǎo )兮(xī ),觐(jìn )天(tiān )帝(dì )于(yú )清(qīng )都(dōu )。观(guān )浑(hún )仪(yí )以(yǐ )寓(yù )目(mù )兮(xī ),拊(fǔ )造(zào )化(huà )之(zhī )大(dà )炉(lú )。爰(yuán )辨(biàn )惑(huò )于(yú )上(shàng )皇(huáng )兮(xī ),稽(jī )吉(jí )凶(xiōng )之(zhī )元(yuán )符(fú )。唐(táng )则(zé )天(tiān )而(ér )民(mín )咨(zī )兮(xī ),癸(guǐ )乱(luàn )常(cháng )而(ér )感(gǎn )虞(yú )。孔(kǒng )挥(huī )涕(tì )于(yú )西(xī )狩(shòu )兮(xī ),臧(zāng )考(kǎo )祥(xiáng )于(yú )娄(lóu )句(jù )。跖(zhí )肆(sì )暴(bào )而(ér )保(bǎo )乂(ài )兮(xī ),颜(yán )履(lǚ )仁(rén )而(ér )夙(sù )徂(cú )。何(hé )否(fǒu )泰(tài )之(zhī )靡(mí )所(suǒ )兮(xī ),眩(xuàn )荣(róng )辱(rǔ )之(zhī )不(bú )图(tú )?运(yùn )可(kě )期(qī )兮(xī )不(bú )可(kě )思(sī ),道(dào )可(kě )知(zhī )兮(xī )不(bú )可(kě )为(wéi )。求(qiú )之(zhī )者(zhě )劳(láo )兮(xī )欲(yù )之(zhī )者(zhě )惑(huò ),信(xìn )天(tiān )任(rèn )命(mìng )兮(xī )理(lǐ )乃(nǎi )自(zì )得(dé )。

且(qiě )也(yě )四(sì )位(wèi )为(wéi )匠(jiàng ),乾(qián )巛(chuān )为(wéi )均(jūn )。散(sàn )而(ér )为(wéi )物(wù ),结(jié )而(ér )为(wéi )人(rén )。阳(yáng )降(jiàng )阴(yīn )升(shēng ),一(yī )替(tì )一(yī )兴(xìng )。流(liú )而(ér )为(wéi )川(chuān ),滞(zhì )而(ér )为(wéi )陵(líng )。祸(huò )不(bú )可(kě )攘(rǎng ),福(fú )不(bú )可(kě )征(zhēng )。其(qí )否(fǒu )兮(xī )有(yǒu )豫(yù ),其(qí )泰(tài )兮(xī )有(yǒu )数(shù )。成(chéng )形(xíng )兮(xī )未(wèi )察(chá ),灵(líng )像(xiàng )兮(xī )巳(sì )固(gù )。承(chéng )明(míng )训(xùn )以(yǐ )发(fā )蒙(méng )兮(xī ),审(shěn )性(xìng )命(mìng )之(zhī )靡(mí )求(qiú )。将(jiāng )澄(chéng )神(shén )而(ér )守(shǒu )一(yī )兮(xī ),奚(xī )飘(piāo )飘(piāo )而(ér )遐(xiá )游(yóu )!

斐(fěi )陈(chén )辞(cí )以(yǐ )告(gào )退(tuì )兮(xī ),主(zhǔ )悖(bèi )惘(wǎng )而(ér )永(yǒng )叹(tàn )。惟(wéi )升(shēng )降(jiàng )之(zhī )不(bú )仍(réng )兮(xī ),咏(yǒng )别(bié )易(yì )而(ér )会(huì )难(nán )。愿(yuàn )大(dà )飨(xiǎng )以(yǐ )致(zhì )好(hǎo )兮(xī ),盍(hé )息(xī )驾(jià )于(yú )一(yī )飧(sūn )。会(huì )司(sī )仪(yí )于(yú )有(yǒu )始(shǐ )兮(xī ),延(yán )嘉(jiā )宾(bīn )于(yú )九(jiǔ )乾(qián )。陈(chén )钧(jūn )天(tiān )之(zhī )广(guǎng )乐(lè )兮(xī ),展(zhǎn )万(wàn )舞(wǔ )之(zhī )至(zhì )欢(huān )。枉(wǎng )矢(shǐ )铄(shuò )其(qí )在(zài )手(shǒu )兮(xī ),狼(láng )弧(hú )翾(xuān )其(qí )斯(sī )弯(wān )。睨(nì )翟(zhái )犬(quǎn )于(yú )帝(dì )侧(cè )兮(xī ),殪(yì )熊(xióng )罴(pí )于(yú )灵(líng )轩(xuān )。

尔(ěr )乃(nǎi )清(qīng )道(dào )夙(sù )跸(bì ),载(zǎi )轮(lún )修(xiū )祖(zǔ )。班(bān )命(mìng )授(shòu )号(hào ),轙(yǐ )辀(zhōu )整(zhěng )旅(lǚ )。兆(zhào )司(sī )郁(yù )以(yǐ )郕(chéng )路(lù )兮(xī ),万(wàn )灵(líng )森(sēn )而(ér )陈(chén )庭(tíng )。丰(fēng )隆(lóng )轩(xuān )其(qí )警(jǐng )众(zhòng )兮(xī ),钩(gōu )陈(chén )帅(shuài )以(yǐ )属(shǔ )兵(bīng )。堪(kān )舆(yú )竦(sǒng )而(ér )进(jìn )时(shí )兮(xī ),文(wén )昌(chāng )肃(sù )以(yǐ )司(sī )行(háng )。抗(kàng )蚩(chī )尤(yóu )之(zhī )修(xiū )旃(zhān )兮(xī ),建(jiàn )雄(xióng )虹(hóng )之(zhī )采(cǎi )旌(jīng )。乘(chéng )云(yún )车(chē )电(diàn )鞭(biān )之(zhī )扶(fú )舆(yú )委(wěi )移(yí )兮(xī ),驾(jià )应(yīng )龙(lóng )青(qīng )虬(qiú )之(zhī )容(róng )裔(yì )陆(lù )离(lí )。俯(fǔ )游(yóu )光(guāng )逸(yì )景(jǐng )倏(shū )烁(shuò )徽(huī )霍(huò )兮(xī ),仰(yǎng )流(liú )旌(jīng )垂(chuí )旄(máo )焱(yàn )攸(yōu )扦(qiān )纚(lí )。前(qián )湛(zhàn )湛(zhàn )而(ér )摄(shè )进(jìn )兮(xī ),后(hòu )亻(dān )禁(jìn )僸(jìn )而(ér )方(fāng )驰(chí )。且(qiě )启(qǐ )行(háng )于(yú )重(zhòng )阳(yáng )兮(xī ),奄(yǎn )税(shuì )驾(jià )乎(hū )少(shǎo )仪(yí )。跨(kuà )列(liè )缺(quē )兮(xī )规(guī )乾(qián )巛(chuān ),挥(huī )玉(yù )关(guān )兮(xī )出(chū )天(tiān )门(mén )。涉(shè )汉(hàn )津(jīn )兮(xī )望(wàng )昆(kūn )仑(lún ),经(jīng )赤(chì )霄(xiāo )兮(xī )临(lín )玄(xuán )根(gēn )。观(guān )品(pǐn )物(wù )兮(xī )终(zhōng )复(fù )魂(hún ),形(xíng )已(yǐ )消(xiāo )兮(xī )气(qì )犹(yóu )存(cún )。眺(tiào )悬(xuán )舟(zhōu )之(zhī )离(lí )离(lí )兮(xī ),怀(huái )旧(jiù )都(dōu )之(zhī )蔼(ǎi )蔼(ǎi )。仍(réng )繁(fán )荣(róng )而(ér )督(dū )引(yǐn )兮(xī ),将(jiāng )遄(chuán )降(jiàng )而(ér )速(sù )迈(mài )。华(huá )云(yún )依(yī )霏(fēi )而(ér )翼(yì )衡(héng )兮(xī ),日(rì )月(yuè )炫(xuàn )晃(huǎng )而(ér )映(yìng )盖(gài )。蹈(dǎo )烟(yān )煴(yūn )兮(xī )辞(cí )天(tiān )衢(qú ),心(xīn )闣(dàng )兮(xī )识(shí )故(gù )居(jū )。路(lù )遂(suí )遒(qiú )兮(xī )情(qíng )欣(xīn )欣(xīn ),奄(yǎn )忽(hū )归(guī )兮(xī )反(fǎn )常(cháng )闾(lǘ )。修(xiū )中(zhōng )和(hé )兮(xī )崇(chóng )彝(yí )伦(lún ),大(dà )道(dào )繇(yáo )兮(xī )味(wèi )琴(qín )书(shū )。乐(lè )自(zì )然(rán )兮(xī )识(shí )穷(qióng )达(dá ),澹(dàn )无(wú )思(sī )兮(xī )心(xīn )恆(héng )娱(yú )。

举(jǔ )贤(xián )良(liáng ),与(yǔ )夏(xià )侯(hóu )湛(zhàn )等(děng )十(shí )七(qī )人(rén )策(cè )为(wéi )下(xià )第(dì ),拜(bài )中(zhōng )郎(láng )。武(wǔ )帝(dì )诏(zhào )曰(yuē ):“省(shěng )诸(zhū )贤(xián )良(liáng )答(dá )策(cè ),虽(suī )所(suǒ )言(yán )殊(shū )涂(tú ),皆(jiē )明(míng )于(yú )王(wáng )义(yì ),有(yǒu )益(yì )政(zhèng )道(dào )。欲(yù )详(xiáng )览(lǎn )其(qí )对(duì ),究(jiū )观(guān )贤(xián )士(shì )大(dà )夫(fū )用(yòng )心(xīn )。”因(yīn )诏(zhào )诸(zhū )贤(xián )良(liáng )方(fāng )正(zhèng )直(zhí )言(yán ),会(huì )东(dōng )堂(táng )策(cè )问(wèn ),曰(yuē ):“顷(qǐng )日(rì )食(shí )正(zhèng )阳(yáng ),水(shuǐ )旱(hàn )为(wéi )灾(zāi ),将(jiāng )何(hé )所(suǒ )修(xiū ),以(yǐ )变(biàn )大(dà )眚(shěng )?及(jí )法(fǎ )令(lìng )有(yǒu )不(bú )宜(yí )于(yú )今(jīn ),为(wéi )公(gōng )私(sī )所(suǒ )患(huàn )苦(kǔ )者(zhě ),皆(jiē )何(hé )事(shì )?凡(fán )平(píng )世(shì )在(zài )于(yú )得(dé )才(cái ),得(dé )才(cái )者(zhě )亦(yì )借(jiè )耳(ěr )目(mù )以(yǐ )听(tīng )察(chá )。若(ruò )有(yǒu )文(wén )武(wǔ )器(qì )能(néng )有(yǒu )益(yì )于(yú )时(shí )务(wù )而(ér )未(wèi )见(jiàn )申(shēn )叙(xù )者(zhě ),各(gè )举(jǔ )其(qí )人(rén )。及(jí )有(yǒu )负(fù )俗(sú )谤(bàng )议(yì ),宜(yí )先(xiān )洗(xǐ )濯(zhuó )者(zhě ),亦(yì )各(gè )言(yán )之(zhī )。”虞(yú )对(duì )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )古(gǔ )之(zhī )圣(shèng )明(míng ),原(yuán )始(shǐ )以(yǐ )要(yào )终(zhōng ),体(tǐ )本(běn )以(yǐ )正(zhèng )末(mò )。故(gù )忧(yōu )法(fǎ )度(dù )之(zhī )不(bú )当(dāng ),而(ér )不(bú )忧(yōu )人(rén )物(wù )之(zhī )失(shī )所(suǒ );忧(yōu )人(rén )物(wù )之(zhī )失(shī )所(suǒ ),而(ér )不(bú )忧(yōu )灾(zāi )害(hài )之(zhī )流(liú )行(háng )。诚(chéng )以(yǐ )法(fǎ )得(dé )于(yú )此(cǐ ),则(zé )物(wù )理(lǐ )于(yú )彼(bǐ );人(rén )和(hé )于(yú )下(xià ),则(zé )灾(zāi )消(xiāo )于(yú )上(shàng )。其(qí )有(yǒu )日(rì )月(yuè )之(zhī )眚(shěng ),水(shuǐ )旱(hàn )之(zhī )灾(zāi ),则(zé )反(fǎn )听(tīng )内(nèi )视(shì ),求(qiú )其(qí )所(suǒ )由(yóu ),远(yuǎn )观(guān )诸(zhū )物(wù ),近(jìn )验(yàn )诸(zhū )身(shēn )。耳(ěr )目(mù )听(tīng )察(chá ),岂(qǐ )或(huò )有(yǒu )蔽(bì )其(qí )聪(cōng )明(míng )者(zhě )乎(hū )?动(dòng )心(xīn )出(chū )令(lìng ),岂(qǐ )或(huò )有(yǒu )倾(qīng )其(qí )常(cháng )正(zhèng )者(zhě )乎(hū )?大(dà )官(guān )大(dà )职(zhí ),岂(qǐ )或(huò )有(yǒu )授(shòu )非(fēi )其(qí )人(rén )者(zhě )乎(hū )?赏(shǎng )罚(fá )黜(chù )陟(zhì ),岂(qǐ )或(huò )有(yǒu )不(bú )得(dé )其(qí )所(suǒ )者(zhě )乎(hū )?河(hé )滨(bīn )山(shān )岩(yán ),岂(qǐ )或(huò )有(yǒu )怀(huái )道(dào )钓(diào )筑(zhù )而(ér )未(wèi )感(gǎn )于(yú )梦(mèng )兆(zhào )者(zhě )乎(hū )?方(fāng )外(wài )遐(xiá )裔(yì ),岂(qǐ )或(huò )有(yǒu )命(mìng )世(shì )杰(jié )出(chū )而(ér )未(wèi )蒙(méng )膏(gāo )泽(zé )者(zhě )乎(hū )?推(tuī )此(cǐ )类(lèi )也(yě ),以(yǐ )求(qiú )其(qí )故(gù ),询(xún )事(shì )考(kǎo )言(yán ),以(yǐ )尽(jìn )其(qí )实(shí ),则(zé )天(tiān )人(rén )之(zhī )情(qíng )可(kě )得(dé )而(ér )见(jiàn ),咎(jiù )征(zhēng )之(zhī )至(zhì )可(kě )得(dé )而(ér )救(jiù )也(yě )。若(ruò )推(tuī )之(zhī )于(yú )物(wù )则(zé )无(wú )忤(wǔ ),求(qiú )之(zhī )于(yú )身(shēn )则(zé )无(wú )尤(yóu ),万(wàn )物(wù )理(lǐ )顺(shùn ),内(nèi )外(wài )咸(xián )宜(yí ),祝(zhù )史(shǐ )正(zhèng )辞(cí ),言(yán )不(bú )负(fù )诚(chéng ),而(ér )日(rì )月(yuè )错(cuò )行(háng ),夭(yāo )疠(lì )不(bú )戒(jiè ),此(cǐ )则(zé )阴(yīn )阳(yáng )之(zhī )事(shì ),非(fēi )吉(jí )凶(xiōng )所(suǒ )在(zài )也(yě )。期(qī )运(yùn )度(dù )数(shù ),自(zì )然(rán )之(zhī )分(fèn ),固(gù )非(fēi )人(rén )事(shì )所(suǒ )能(néng )供(gòng )御(yù ),其(qí )亦(yì )振(zhèn )廪(lǐn )散(sàn )滞(zhì ),贬(biǎn )食(shí )省(shěng )用(yòng )而(ér )已(yǐ )矣(yǐ )。是(shì )故(gù )诚(chéng )遇(yù )期(qī )运(yùn ),则(zé )虽(suī )陶(táo )唐(táng )、殷(yīn )汤(tāng )有(yǒu )所(suǒ )不(bú )变(biàn );苟(gǒu )非(fēi )期(qī )运(yùn ),则(zé )宋(sòng )、卫(wèi )之(zhī )君(jūn ),诸(zhū )侯(hóu )之(zhī )相(xiàng ),犹(yóu )能(néng )有(yǒu )感(gǎn )。唯(wéi )陛(bì )下(xià )审(shěn )其(qí )所(suǒ )由(yóu ),以(yǐ )尽(jìn )其(qí )理(lǐ ),则(zé )天(tiān )下(xià )幸(xìng )甚(shèn )。臣(chén )生(shēng )长(zhǎng )荜(bì )门(mén ),不(bú )逮(dǎi )异(yì )物(wù ),虽(suī )有(yǒu )贤(xián )才(cái ),所(suǒ )未(wèi )接(jiē )识(shí ),不(bú )敢(gǎn )瞽(gǔ )言(yán )妄(wàng )举(jǔ ),无(wú )以(yǐ )畴(chóu )答(dá )圣(shèng )问(wèn )。”擢(zhuó )为(wéi )太(tài )子(zǐ )舍(shě )人(rén ),除(chú )闻(wén )喜(xǐ )令(lìng )。

时(shí )天(tiān )子(zǐ )留(liú )心(xīn )政(zhèng )道(dào ),又(yòu )吴(wú )寇(kòu )新(xīn )平(píng ),天(tiān )下(xià )乂(ài )安(ān ),上(shàng )《太(tài )康(kāng )颂(sòng )》以(yǐ )美(měi )晋(jìn )德(dé )。其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

于(yú )休(xiū )上(shàng )古(gǔ ),人(rén )之(zhī )资(zī )始(shǐ )。四(sì )隩(yù )咸(xián )宅(zhái ),万(wàn )国(guó )同(tóng )轨(guǐ )。有(yǒu )汉(hàn )不(bú )竞(jìng ),丧(sàng )乱(luàn )靡(mí )纪(jì )。畿(jī )服(fú )外(wài )叛(pàn ),侯(hóu )卫(wèi )内(nèi )圮(pǐ )。天(tiān )难(nán )既(jì )降(jiàng ),时(shí )惟(wéi )鞠(jū )凶(xiōng )。龙(lóng )战(zhàn )兽(shòu )争(zhēng ),分(fèn )裂(liè )遐(xiá )邦(bāng )。备(bèi )僭(jiàn )岷(mín )蜀(shǔ ),度(dù )逆(nì )海(hǎi )东(dōng )。权(quán )乃(nǎi )缘(yuán )间(jiān ),割(gē )据(jù )三(sān )江(jiāng )。明(míng )明(míng )上(shàng )帝(dì ),临(lín )下(xià )有(yǒu )赫(hè )。乃(nǎi )宣(xuān )皇(huáng )威(wēi ),致(zhì )天(tiān )之(zhī )辟(pì )。奋(fèn )武(wǔ )辽(liáo )隧(suì ),罪(zuì )人(rén )斯(sī )获(huò )。抚(fǔ )定(dìng )朝(cháo )鲜(xiān ),奄(yǎn )征(zhēng )韩(hán )、貊(mò )。文(wén )既(jì )应(yīng )期(qī ),席(xí )卷(juàn )梁(liáng )、益(yì )。元(yuán )憝(duì )委(wěi )命(mìng ),九(jiǔ )夷(yí )重(zhòng )译(yì )。邛(qióng )、冉(rǎn )、哀(āi )牢(láo ),是(shì )焉(yān )底(dǐ )绩(jì )。我(wǒ )皇(huáng )之(zhī )登(dēng ),二(èr )国(guó )既(jì )平(píng )。靡(mí )适(shì )不(bú )怀(huái ),以(yǐ )育(yù )群(qún )生(shēng )。吴(wú )乃(nǎi )负(fù )固(gù ),放(fàng )命(mìng )南(nán )冥(míng )。声(shēng )教(jiāo )未(wèi )暨(jì ),弗(fú )及(jí )王(wáng )灵(líng )。皇(huáng )震(zhèn )其(qí )威(wēi ),赫(hè )如(rú )雷(léi )霆(tíng )。截(jié )彼(bǐ )江(jiāng )、沔(miǎn ),荆(jīng )、舒(shū )以(yǐ )清(qīng )。邈(miǎo )矣(yǐ )圣(shèng )皇(huáng ),参(cān )乾(qián )两(liǎng )离(lí )。陶(táo )化(huà )以(yǐ )正(zhèng ),取(qǔ )乱(luàn )以(yǐ )奇(qí )。耀(yào )武(wǔ )六(liù )旬(xún ),舆(yú )徒(tú )不(bú )疲(pí )。饮(yǐn )至(zhì )数(shù )实(shí ),干(gàn )旄(máo )无(wú )亏(kuī )。洋(yáng )洋(yáng )四(sì )海(hǎi ),率(lǜ )礼(lǐ )和(hé )乐(lè )。穆(mù )穆(mù )宫(gōng )庙(miào ),歌(gē )雍(yōng )咏(yǒng )铄(shuò )。光(guāng )天(tiān )之(zhī )下(xià ),莫(mò )匪(fěi )帝(dì )略(luè )。穷(qióng )发(fā )反(fǎn )景(jǐng ),承(chéng )正(zhèng )受(shòu )朔(shuò )。龙(lóng )马(mǎ )骙(kuí )骙(kuí ),风(fēng )于(yú )华(huá )阳(yáng )。弓(gōng )矢(shǐ )橐(tuó )服(fú ),干(gàn )戈(gē )戢(jí )藏(cáng )。严(yán )严(yán )南(nán )金(jīn ),业(yè )业(yè )余(yú )皇(huáng )。雄(xióng )剑(jiàn )班(bān )朝(cháo ),造(zào )舟(zhōu )为(wéi )梁(liáng )。圣(shèng )明(míng )有(yǒu )造(zào ),实(shí )代(dài )天(tiān )工(gōng )。天(tiān )地(dì )不(bú )违(wéi ),黎(lí )元(yuán )时(shí )邕(yōng )。三(sān )务(wù )斯(sī )协(xié ),用(yòng )底(dǐ )厥(jué )庸(yōng )。既(jì )远(yuǎn )其(qí )迹(jì ),将(jiāng )明(míng )其(qí )踪(zōng )。乔(qiáo )山(shān )惟(wéi )岳(yuè ),望(wàng )帝(dì )之(zhī )封(fēng )。猗(yī )欤(yú )圣(shèng )帝(dì ),胡(hú )不(bú )封(fēng )哉(zāi )!

以(yǐ )母(mǔ )忧(yōu )解(jiě )职(zhí )。久(jiǔ )之(zhī ),召(zhào )补(bǔ )尚(shàng )书(shū )郎(láng )。

将(jiāng )作(zuò )大(dà )匠(jiàng )陈(chén )勰(xié )掘(jué )地(dì )得(dé )古(gǔ )尺(chǐ ),尚(shàng )书(shū )奏(zòu ):“今(jīn )尺(chǐ )长(zhǎng )于(yú )古(gǔ )尺(chǐ ),宜(yí )以(yǐ )古(gǔ )为(wéi )正(zhèng )。”潘(pān )岳(yuè )以(yǐ )为(wéi )习(xí )用(yòng )已(yǐ )久(jiǔ ),不(bú )宜(yí )复(fù )改(gǎi )。虞(yú )驳(bó )曰(yuē ):“昔(xī )圣(shèng )人(rén )有(yǒu )以(yǐ )见(jiàn )天(tiān )下(xià )之(zhī )赜(zé )而(ér )拟(nǐ )其(qí )形(xíng )容(róng ),象(xiàng )物(wù )制(zhì )器(qì ),以(yǐ )存(cún )时(shí )用(yòng )。故(gù )参(cān )天(tiān )两(liǎng )地(dì ),以(yǐ )正(zhèng )算(suàn )数(shù )之(zhī )纪(jì );依(yī )律(lǜ )计(jì )分(fèn ),以(yǐ )定(dìng )长(zhǎng )短(duǎn )之(zhī )度(dù )。其(qí )作(zuò )之(zhī )也(yě )有(yǒu )则(zé ),故(gù )用(yòng )之(zhī )也(yě )有(yǒu )征(zhēng )。考(kǎo )步(bù )两(liǎng )仪(yí ),则(zé )天(tiān )地(dì )无(wú )所(suǒ )隐(yǐn )其(qí )情(qíng );准(zhǔn )正(zhèng )三(sān )辰(chén ),则(zé )悬(xuán )象(xiàng )无(wú )所(suǒ )容(róng )其(qí )谬(miù );施(shī )之(zhī )金(jīn )石(shí ),则(zé )音(yīn )韵(yùn )和(hé )谐(xié );措(cuò )之(zhī )规(guī )矩(jǔ ),则(zé )器(qì )用(yòng )合(hé )宜(yí )。一(yī )本(běn )不(bú )差(chà )而(ér )万(wàn )物(wù )皆(jiē )正(zhèng ),及(jí )其(qí )差(chà )也(yě ),事(shì )皆(jiē )反(fǎn )是(shì )。今(jīn )尺(chǐ )长(zhǎng )于(yú )古(gǔ )尺(chǐ )几(jǐ )于(yú )半(bàn )寸(cùn ),乐(lè )府(fǔ )用(yòng )之(zhī ),律(lǜ )吕(lǚ )不(bú )合(hé );史(shǐ )官(guān )用(yòng )之(zhī ),历(lì )象(xiàng )失(shī )占(zhàn );医(yī )署(shǔ )用(yòng )之(zhī ),孔(kǒng )穴(xué )乖(guāi )错(cuò )。此(cǐ )三(sān )者(zhě ),度(dù )量(liàng )之(zhī )所(suǒ )由(yóu )生(shēng ),得(dé )失(shī )之(zhī )所(suǒ )取(qǔ )征(zhēng ),皆(jiē )絓(guà )阂(hé )而(ér )不(bú )得(dé )通(tōng ),故(gù )宜(yí )改(gǎi )今(jīn )而(ér )从(cóng )古(gǔ )也(yě )。唐(táng )、虞(yú )之(zhī )制(zhì ),同(tóng )律(lǜ )度(dù )量(liàng )衡(héng ),仲(zhòng )尼(ní )之(zhī )训(xùn ),谨(jǐn )权(quán )审(shěn )度(dù )。今(jīn )两(liǎng )尺(chǐ )并(bìng )用(yòng ),不(bú )可(kě )谓(wèi )之(zhī )同(tóng );知(zhī )失(shī )而(ér )行(háng ),不(bú )可(kě )谓(wèi )之(zhī )谨(jǐn )。不(bú )同(tóng )不(bú )谨(jǐn ),是(shì )谓(wèi )谬(miù )法(fǎ ),非(fēi )所(suǒ )以(yǐ )轨(guǐ )物(wù )垂(chuí )则(zé ),示(shì )人(rén )之(zhī )极(jí )。凡(fán )物(wù )有(yǒu )多(duō )而(ér )易(yì )改(gǎi ),亦(yì )有(yǒu )少(shǎo )而(ér )难(nán )变(biàn ),亦(yì )有(yǒu )改(gǎi )而(ér )致(zhì )烦(fán ),有(yǒu )变(biàn )而(ér )之(zhī )简(jiǎn )。度(dù )量(liàng )是(shì )人(rén )所(suǒ )常(cháng )用(yòng ),而(ér )长(zhǎng )短(duǎn )非(fēi )人(rén )所(suǒ )恋(liàn )惜(xī ),是(shì )多(duō )而(ér )易(yì )改(gǎi )者(zhě )也(yě )。正(zhèng )失(shī )于(yú )得(dé ),反(fǎn )邪(xié )于(yú )正(zhèng ),一(yī )时(shí )之(zhī )变(biàn ),永(yǒng )世(shì )无(wú )二(èr ),是(shì )变(biàn )而(ér )之(zhī )简(jiǎn )者(zhě )也(yě )。宪(xiàn )章(zhāng )成(chéng )式(shì ),不(bú )失(shī )旧(jiù )物(wù ),季(jì )末(mò )苟(gǒu )合(hé )之(zhī )制(zhì ),异(yì )端(duān )杂(zá )乱(luàn )之(zhī )用(yòng ),当(dāng )以(yǐ )时(shí )厘(lí )改(gǎi ),贞(zhēn )夫(fū )一(yī )者(zhě )也(yě )。臣(chén )以(yǐ )为(wéi )宜(yí )如(rú )所(suǒ )奏(zòu )。”又(yòu )表(biǎo )论(lùn )封(fēng )禅(chán ),见(jiàn )《礼(lǐ )志(zhì )》。

虞(yú )以(yǐ )汉(hàn )末(mò )丧(sàng )乱(luàn ),谱(pǔ )传(chuán )多(duō )亡(wáng )失(shī ),虽(suī )其(qí )子(zǐ )孙(sūn )不(bú )能(néng )言(yán )其(qí )先(xiān )祖(zǔ ),撰(zhuàn )《族(zú )姓(xìng )昭(zhāo )穆(mù )》十(shí )卷(juàn ),上(shàng )疏(shū )进(jìn )之(zhī ),以(yǐ )为(wéi )足(zú )以(yǐ )备(bèi )物(wù )致(zhì )用(yòng ),广(guǎng )多(duō )闻(wén )之(zhī )益(yì )。以(yǐ )定(dìng )品(pǐn )违(wéi )法(fǎ ),为(wéi )司(sī )徒(tú )所(suǒ )劾(hé ),诏(zhào )原(yuán )之(zhī )。

时(shí )太(tài )庙(miào )初(chū )建(jiàn ),诏(zhào )普(pǔ )增(zēng )位(wèi )一(yī )等(děng )。后(hòu )以(yǐ )主(zhǔ )者(zhě )承(chéng )诏(zhào )失(shī )旨(zhǐ ),改(gǎi )除(chú )之(zhī )。虞(yú )上(shàng )表(biǎo )曰(yuē ):“臣(chén )闻(wén )昔(xī )之(zhī )圣(shèng )明(míng ),不(bú )爱(ài )千(qiān )乘(chéng )之(zhī )国(guó )而(ér )惜(xī )桐(tóng )叶(yè )之(zhī )信(xìn ),所(suǒ )以(yǐ )重(zhòng )至(zhì )尊(zūn )之(zhī )命(mìng )而(ér )达(dá )于(yú )万(wàn )国(guó )之(zhī )诚(chéng )也(yě )。前(qián )《乙(yǐ )巳(sì )赦(shè )书(shū )》,远(yuǎn )称(chēng )先(xiān )帝(dì )遗(yí )惠(huì )余(yú )泽(zé ),普(pǔ )增(zēng )位(wèi )一(yī )等(děng ),以(yǐ )酬(chóu )四(sì )海(hǎi )欣(xīn )戴(dài )之(zhī )心(xīn )。驿(yì )书(shū )班(bān )下(xià ),被(bèi )于(yú )远(yuǎn )近(jìn ),莫(mò )不(bú )鸟(niǎo )腾(téng )鱼(yú )跃(yuè ),喜(xǐ )蒙(méng )德(dé )泽(zé )。今(jīn )一(yī )旦(dàn )更(gèng )以(yǐ )主(zhǔ )者(zhě )思(sī )文(wén )不(bú )审(shěn ),收(shōu )既(jì )往(wǎng )之(zhī )诏(zhào ),夺(duó )已(yǐ )澍(shù )之(zhī )施(shī ),臣(chén )之(zhī )愚(yú )心(xīn )窃(qiè )以(yǐ )为(wéi )不(bú )可(kě )。”诏(zhào )从(cóng )之(zhī )。

元(yuán )康(kāng )中(zhōng ),迁(qiān )吴(wú )王(wáng )友(yǒu )。时(shí )荀(xún )顗(yǐ )撰(zhuàn )《新(xīn )礼(lǐ )》,使(shǐ )虞(yú )讨(tǎo )论(lùn )得(dé )失(shī )而(ér )后(hòu )施(shī )行(háng )。元(yuán )皇(huáng )后(hòu )崩(bēng ),杜(dù )预(yù )奏(zòu ):“谅(liàng )暗(àn )之(zhī )制(zhì ),乃(nǎi )自(zì )上(shàng )古(gǔ ),是(shì )以(yǐ )高(gāo )宗(zōng )无(wú )服(fú )丧(sàng )之(zhī )文(wén ),而(ér )唯(wéi )文(wén )称(chēng )不(bú )言(yán )。汉(hàn )文(wén )限(xiàn )三(sān )十(shí )六(liù )日(rì )。魏(wèi )氏(shì )以(yǐ )降(jiàng ),既(jì )虞(yú )为(wéi )节(jiē )。皇(huáng )太(tài )子(zǐ )与(yǔ )国(guó )为(wéi )体(tǐ ),理(lǐ )宜(yí )释(shì )服(fú ),卒(zú )哭(kū )便(biàn )除(chú )。”虞(yú )答(dá )预(yù )书(shū )曰(yuē ):“唐(táng )称(chēng )遏(è )密(mì ),殷(yīn )云(yún )谅(liàng )暗(àn ),各(gè )举(jǔ )事(shì )以(yǐ )为(wéi )名(míng ),非(fēi )既(jì )葬(zàng )有(yǒu )殊(shū )降(jiàng )。周(zhōu )室(shì )以(yǐ )来(lái ),谓(wèi )之(zhī )丧(sàng )服(fú )。丧(sàng )服(fú )者(zhě ),以(yǐ )服(fú )表(biǎo )丧(sàng )。今(jīn )帝(dì )者(zhě )一(yī )日(rì )万(wàn )机(jī ),太(tài )子(zǐ )监(jiān )抚(fǔ )之(zhī )重(zhòng ),以(yǐ )宜(yí )夺(duó )礼(lǐ ),葬(zàng )讫(qì )除(chú )服(fú ),变(biàn )制(zhì )通(tōng )理(lǐ ),垂(chuí )典(diǎn )将(jiāng )来(lái ),何(hé )必(bì )附(fù )之(zhī )于(yú )古(gǔ ),使(shǐ )老(lǎo )儒(rú )致(zhì )争(zhēng )哉(zāi )!”皇(huáng )太(tài )孙(sūn )尚(shàng )薨(hōng ),有(yǒu )司(sī )奏(zòu )“御(yù )服(fú )齐(qí )衰(shuāi )期(qī )”。诏(zhào )令(lìng )博(bó )士(shì )议(yì )。虞(yú )曰(yuē ):“太(tài )子(zǐ )生(shēng ),举(jǔ )以(yǐ )成(chéng )人(rén )之(zhī )礼(lǐ ),则(zé )殇(shāng )理(lǐ )除(chú )矣(yǐ )。太(tài )孙(sūn )亦(yì )体(tǐ )君(jūn )传(chuán )重(zhòng ),由(yóu )位(wèi )成(chéng )而(ér )服(fú )全(quán ),非(fēi )以(yǐ )年(nián )也(yě )。”从(cóng )之(zhī )。虞(yú )又(yòu )议(yì )玉(yù )辂(lù )、两(liǎng )社(shè )事(shì ),见(jiàn )《舆(yú )服(fú )志(zhì )》。

后(hòu )历(lì )秘(mì )书(shū )监(jiān )、卫(wèi )尉(wèi )卿(qīng ),从(cóng )惠(huì )帝(dì )幸(xìng )长(zhǎng )安(ān )。及(jí )东(dōng )军(jūn )来(lái )迎(yíng ),百(bǎi )官(guān )奔(bēn )散(sàn ),遂(suí )流(liú )离(lí )鄠(hù )、杜(dù )之(zhī )间(jiān ),转(zhuǎn )入(rù )南(nán )山(shān )中(zhōng ),粮(liáng )绝(jué )饥(jī )甚(shèn ),拾(shí )橡(xiàng )实(shí )而(ér )食(shí )之(zhī )。后(hòu )得(dé )还(hái )洛(luò ),历(lì )光(guāng )禄(lù )勋(xūn )、太(tài )常(cháng )卿(qīng )。时(shí )怀(huái )帝(dì )亲(qīn )郊(jiāo )。自(zì )元(yuán )康(kāng )以(yǐ )来(lái ),不(bú )亲(qīn )郊(jiāo )祀(sì ),礼(lǐ )仪(yí )弛(chí )废(fèi )。虞(yú )考(kǎo )正(zhèng )旧(jiù )典(diǎn ),法(fǎ )物(wù )粲(càn )然(rán )。及(jí )洛(luò )京(jīng )荒(huāng )乱(luàn ),盗(dào )窃(qiè )纵(zòng )横(héng ),人(rén )饥(jī )相(xiàng )食(shí )。虞(yú )素(sù )清(qīng )贫(pín ),遂(suí )以(yǐ )馁(něi )卒(zú )。

虞(yú )撰(zhuàn )《文(wén )章(zhāng )志(zhì )》四(sì )卷(juàn ),注(zhù )解(jiě )《三(sān )辅(fǔ )决(jué )录(lù )》,又(yòu )撰(zhuàn )古(gǔ )文(wén )章(zhāng ),类(lèi )聚(jù )区(qū )分(fèn )为(wéi )三(sān )十(shí )卷(juàn ),名(míng )曰(yuē )《流(liú )别(bié )集(jí )》,各(gè )为(wéi )之(zhī )论(lùn ),辞(cí )理(lǐ )惬(qiè )当(dāng ),为(wéi )世(shì )所(suǒ )重(zhòng )。

虞(yú )善(shàn )观(guān )玄(xuán )象(xiàng ),尝(cháng )谓(wèi )友(yǒu )人(rén )曰(yuē ):“今(jīn )天(tiān )下(xià )方(fāng )乱(luàn ),避(bì )难(nán )之(zhī )国(guó ),其(qí )唯(wéi )凉(liáng )土(tǔ )乎(hū )!”性(xìng )爱(ài )士(shì )人(rén ),有(yǒu )表(biǎo )荐(jiàn )者(zhě ),恆(héng )为(wéi )其(qí )辞(cí )。东(dōng )平(píng )太(tài )叔(shū )广(guǎng )枢(shū )机(jī )清(qīng )辩(biàn ),广(guǎng )谈(tán ),虞(yú )不(bú )能(néng )对(duì );虞(yú )笔(bǐ ),广(guǎng )不(bú )能(néng )答(dá );更(gèng )相(xiàng )嗤(chī )笑(xiào ),纷(fēn )然(rán )于(yú )世(shì )云(yún )。

束(shù )皙(xī ),字(zì )广(guǎng )微(wēi ),阳(yáng )平(píng )元(yuán )城(chéng )人(rén ),汉(hàn )太(tài )子(zǐ )太(tài )傅(fù )疏(shū )广(guǎng )之(zhī )后(hòu )也(yě )。王(wáng )莽(mǎng )末(mò ),广(guǎng )曾(céng )孙(sūn )孟(mèng )达(dá )避(bì )难(nán ),自(zì )东(dōng )海(hǎi )徙(xǐ )居(jū )沙(shā )鹿(lù )山(shān )南(nán ),因(yīn )去(qù )疏(shū )之(zhī )足(zú ),遂(suí )改(gǎi )姓(xìng )焉(yān )。祖(zǔ )混(hún ),陇(lǒng )西(xī )太(tài )守(shǒu )。父(fù )龛(kān ),冯(féng )翊(yì )太(tài )守(shǒu ),并(bìng )有(yǒu )名(míng )誉(yù )。皙(xī )博(bó )学(xué )多(duō )闻(wén ),与(yǔ )兄(xiōng )璆(qiú )俱(jù )知(zhī )名(míng )。少(shǎo )游(yóu )国(guó )学(xué ),或(huò )问(wèn )博(bó )士(shì )曹(cáo )志(zhì )曰(yuē ):“当(dāng )今(jīn )好(hǎo )学(xué )者(zhě )谁(shuí )乎(hū )?”志(zhì )曰(yuē ):“阳(yáng )平(píng )束(shù )广(guǎng )微(wēi )好(hǎo )学(xué )不(bú )倦(juàn ),人(rén )莫(mò )及(jí )也(yě )。”还(hái )乡(xiāng )里(lǐ ),察(chá )孝(xiào )廉(lián ),举(jǔ )茂(mào )才(cái ),皆(jiē )不(bú )就(jiù )。璆(qiú )娶(qǔ )石(shí )鉴(jiàn )从(cóng )女(nǚ ),弃(qì )之(zhī ),鉴(jiàn )以(yǐ )为(wéi )憾(hàn ),讽(fěng )州(zhōu )郡(jùn )公(gōng )府(fǔ )不(bú )得(dé )辟(pì ),故(gù )皙(xī )等(děng )久(jiǔ )不(bú )得(dé )调(diào )。

太(tài )康(kāng )中(zhōng ),郡(jùn )界(jiè )大(dà )旱(hàn ),皙(xī )为(wéi )邑(yì )人(rén )请(qǐng )雨(yǔ ),三(sān )日(rì )而(ér )雨(yǔ )注(zhù ),众(zhòng )谓(wèi )皙(xī )诚(chéng )感(gǎn ),为(wéi )作(zuò )歌(gē )曰(yuē ):“束(shù )先(xiān )生(shēng ),通(tōng )神(shén )明(míng ),请(qǐng )天(tiān )三(sān )日(rì )甘(gān )雨(yǔ )零(líng )。我(wǒ )黍(shǔ )以(yǐ )育(yù ),我(wǒ )稷(jì )以(yǐ )生(shēng )。何(hé )以(yǐ )畴(chóu )之(zhī )?报(bào )束(shù )长(zhǎng )生(shēng )。”皙(xī )与(yǔ )卫(wèi )恆(héng )厚(hòu )善(shàn ),闻(wén )恆(héng )遇(yù )祸(huò ),自(zì )本(běn )郡(jùn )赴(fù )丧(sàng )。

尝(cháng )为(wéi )《劝(quàn )农(nóng )》及(jí )《饼(bǐng )》诸(zhū )赋(fù ),文(wén )颇(pō )鄙(bǐ )俗(sú ),时(shí )人(rén )薄(báo )之(zhī )。而(ér )性(xìng )沈(shěn )退(tuì ),不(bú )慕(mù )荣(róng )利(lì ),作(zuò )《玄(xuán )居(jū )释(shì )》以(yǐ )拟(nǐ )《客(kè )难(nán )》,其(qí )辞(cí )曰(yuē ):

束(shù )皙(xī )闲(xián )居(jū ),门(mén )人(rén )并(bìng )侍(shì )。方(fāng )下(xià )帷(wéi )深(shēn )谭(tán ),隐(yǐn )几(jǐ )而(ér )咍(tāi ),含(hán )毫(háo )散(sàn )藻(zǎo ),考(kǎo )撰(zhuàn )同(tóng )异(yì ),在(zài )侧(cè )者(zhě )进(jìn )而(ér )问(wèn )之(zhī )曰(yuē ):“盖(gài )闻(wén )道(dào )尚(shàng )变(biàn )通(tōng ),达(dá )者(zhě )无(wú )穷(qióng )。世(shì )乱(luàn )则(zé )救(jiù )其(qí )纷(fēn ),时(shí )泰(tài )则(zé )扶(fú )其(qí )隆(lóng )。振(zhèn )天(tiān )维(wéi )以(yǐ )赞(zàn )百(bǎi )务(wù ),熙(xī )帝(dì )载(zǎi )而(ér )鼓(gǔ )皇(huáng )风(fēng )。生(shēng )则(zé )率(lǜ )土(tǔ )乐(lè )其(qí )存(cún ),死(sǐ )则(zé )宇(yǔ )内(nèi )哀(āi )其(qí )终(zhōng )。是(shì )以(yǐ )君(jūn )子(zǐ )屈(qū )己(jǐ )伸(shēn )道(dào ),不(bú )耻(chǐ )干(gàn )时(shí )。上(shàng )国(guó )有(yǒu )不(bú )索(suǒ )何(hé )获(huò )之(zhī )言(yán ),《周(zhōu )易(yì )》著(zhe )跃(yuè )以(yǐ )求(qiú )进(jìn )之(zhī )辞(cí )。莘(shēn )老(lǎo )负(fù )金(jīn )铉(xuàn )以(yǐ )陈(chén )烹(pēng )割(gē )之(zhī )说(shuō ),齐(qí )客(kè )当(dāng )康(kāng )衢(qú )而(ér )咏(yǒng )《白(bái )水(shuǐ )》之(zhī )诗(shī )。今(jīn )先(xiān )生(shēng )耽(dān )道(dào )修(xiū )艺(yì ),嶷(yí )然(rán )山(shān )峙(zhì ),潜(qián )朗(lǎng )通(tōng )微(wēi ),洽(qià )览(lǎn )深(shēn )识(shí ),夜(yè )兼(jiān )忘(wàng )寐(mèi )之(zhī )勤(qín ),昼(zhòu )骋(chěng )钻(zuàn )玄(xuán )之(zhī )思(sī ),旷(kuàng )年(nián )累(lèi )稔(rěn ),不(bú )堕(duò )其(qí )志(zhì )。鳞(lín )翼(yì )成(chéng )而(ér )愈(yù )伏(fú ),术(shù )业(yè )优(yōu )而(ér )不(bú )试(shì )。乃(nǎi )欲(yù )阖(hé )椟(dú )辞(cí )价(jià ),泥(ní )蟠(pán )深(shēn )处(chù ),永(yǒng )戢(jí )琳(lín )琅(láng )之(zhī )耀(yào ),匿(nì )首(shǒu )穷(qióng )鱼(yú )之(zhī )渚(zhǔ ),当(dāng )唐(táng )年(nián )而(ér )慕(mù )长(zhǎng )沮(jǔ ),邦(bāng )有(yǒu )道(dào )而(ér )反(fǎn )甯(níng )武(wǔ )。识(shí )彼(bǐ )迷(mí )此(cǐ ),愚(yú )窃(qiè )不(bú )取(qǔ )。

若(ruò )乃(nǎi )士(shì )以(yǐ )援(yuán )登(dēng ),进(jìn )必(bì )待(dài )求(qiú ),附(fù )势(shì )之(zhī )党(dǎng )横(héng )擢(zhuó ),则(zé )林(lín )薮(sǒu )之(zhī )彦(yàn )不(bú )抽(chōu ),丹(dān )墀(chí )步(bù )纨(wán )夸(kuā )之(zhī )童(tóng ),东(dōng )野(yě )遗(yí )白(bái )颠(diān )之(zhī )叟(sǒu )。盍(hé )亦(yì )因(yīn )子(zǐ )都(dōu )而(ér )事(shì )博(bó )陆(lù ),凭(píng )鹢(yì )首(shǒu )以(yǐ )涉(shè )洪(hóng )流(liú ),蹈(dǎo )翠(cuì )云(yún )以(yǐ )骇(hài )逸(yì )龙(lóng ),振(zhèn )光(guāng )耀(yào )以(yǐ )惊(jīng )沈(shěn )。徒(tú )屈(qū )蟠(pán )于(yú )陷(xiàn )井(jǐng ),眄(miǎn )天(tiān )路(lù )而(ér )不(bú )游(yóu ),学(xué )既(jì )积(jī )而(ér )身(shēn )困(kùn ),夫(fū )何(hé )为(wéi )乎(hū )秘(mì )丘(qiū )。

且(qiě )岁(suì )不(bú )我(wǒ )与(yǔ ),时(shí )若(ruò )奔(bēn )驷(sì ),有(yǒu )来(lái )无(wú )反(fǎn ),难(nán )得(dé )易(yì )失(shī )。先(xiān )生(shēng )不(bú )知(zhī )盱(xū )豫(yù )之(zhī )谶(chèn )悔(huǐ )迟(chí ),而(ér )忘(wàng )夫(fū )朋(péng )盍(hé )之(zhī )义(yì )务(wù )疾(jí ),亦(yì )岂(qǐ )能(néng )登(dēng )海(hǎi )湄(méi )而(ér )抑(yì )东(dōng )流(liú )之(zhī )水(shuǐ ),临(lín )虞(yú )泉(quán )而(ér )招(zhāo )西(xī )归(guī )之(zhī )日(rì )?徒(tú )以(yǐ )曲(qǔ )畏(wèi )为(wéi )梏(gù ),儒(rú )学(xué )自(zì )桎(zhì ),囚(qiú )大(dà )道(dào )于(yú )环(huán )堵(dǔ ),苦(kǔ )形(xíng )骸(hái )于(yú )蓬(péng )室(shì )。岂(qǐ )若(ruò )托(tuō )身(shēn )权(quán )戚(qī ),凭(píng )势(shì )假(jiǎ )力(lì ),择(zé )栖(qī )芳(fāng )林(lín ),飞(fēi )不(bú )待(dài )翼(yì ),夕(xī )宿(xiǔ )七(qī )娥(é )之(zhī )房(fáng ),朝(cháo )享(xiǎng )五(wǔ )鼎(dǐng )之(zhī )食(shí ),匡(kuāng )三(sān )正(zhèng )则(zé )太(tài )阶(jiē )平(píng ),赞(zàn )五(wǔ )教(jiāo )而(ér )玉(yù )绳(shéng )直(zhí )。孰(shú )若(ruò )茹(rú )藿(huò )餐(cān )蔬(shū ),终(zhōng )身(shēn )自(zì )匿(nì )哉(zāi )!”

束(shù )子(zǐ )曰(yuē ):“居(jū )!吾(wú )将(jiāng )导(dǎo )尔(ěr )以(yǐ )君(jūn )子(zǐ )之(zhī )道(dào ),谕(yù )尔(ěr )以(yǐ )出(chū )处(chù )之(zhī )事(shì )。尔(ěr )其(qí )明(míng )受(shòu )余(yú )讯(xùn ),谨(jǐn )听(tīng )余(yú )志(zhì )。

昔(xī )元(yuán )一(yī )既(jì )启(qǐ ),两(liǎng )仪(yí )肇(zhào )立(lì ),离(lí )光(guāng )夜(yè )隐(yǐn ),望(wàng )舒(shū )昼(zhòu )戢(jí ),羽(yǔ )族(zú )翔(xiáng )林(lín ),蟩(jué )蛁(diāo )赴(fù )湿(shī ),物(wù )从(cóng )性(xìng )之(zhī )所(suǒ )安(ān ),士(shì )乐(lè )志(zhì )之(zhī )所(suǒ )执(zhí ),或(huò )背(bèi )丰(fēng )荣(róng )以(yǐ )岩(yán )栖(qī ),或(huò )排(pái )兰(lán )闼(tà )而(ér )求(qiú )入(rù ),在(zài )野(yě )者(zhě )龙(lóng )逸(yì ),在(zài )朝(cháo )者(zhě )凤(fèng )集(jí )。虽(suī )其(qí )轨(guǐ )迹(jì )不(bú )同(tóng ),而(ér )道(dào )无(wú )贵(guì )贱(jiàn ),必(bì )安(ān )其(qí )业(yè ),交(jiāo )不(bú )相(xiàng )羡(xiàn ),稷(jì )、契(qì )奋(fèn )庸(yōng )以(yǐ )宣(xuān )道(dào ),巢(cháo )、由(yóu )洗(xǐ )耳(ěr )以(yǐ )避(bì )禅(chán ),同(tóng )垂(chuí )不(bú )朽(xiǔ )之(zhī )称(chēng ),俱(jù )入(rù )贤(xián )者(zhě )之(zhī )流(liú )。参(cān )名(míng )比(bǐ )誉(yù ),谁(shuí )劣(liè )谁(shuí )优(yōu )?何(hé )必(bì )贪(tān )与(yǔ )二(èr )八(bā )为(wéi )群(qún ),而(ér )耻(chǐ )为(wéi )七(qī )人(rén )之(zhī )畴(chóu )乎(hū )!且(qiě )道(dào )睽(kuí )而(ér )通(tōng ),士(shì )不(bú )同(tóng )趣(qù ),吾(wú )窃(qiè )缀(zhuì )处(chù )者(zhě )之(zhī )末(mò )行(háng ),未(wèi )敢(gǎn )闻(wén )子(zǐ )之(zhī )高(gāo )喻(yù ),将(jiāng )忽(hū )蒲(pú )轮(lún )而(ér )不(bú )眄(miǎn ),夫(fū )何(hé )权(quán )戚(qī )之(zhī )云(yún )附(fù )哉(zāi )!

昔(xī )周(zhōu )、汉(hàn )中(zhōng )衰(shuāi ),时(shí )难(nán )自(zì )托(tuō ),福(fú )兆(zhào )既(jì )开(kāi ),患(huàn )端(duān )亦(yì )作(zuò ),朝(cháo )游(yóu )巍(wēi )峨(é )之(zhī )宫(gōng ),夕(xī )坠(zhuì )峥(zhēng )嵘(róng )之(zhī )壑(hè ),昼(zhòu )笑(xiào )夜(yè )叹(tàn ),晨(chén )华(huá )暮(mù )落(luò ),忠(zhōng )不(bú )足(zú )以(yǐ )卫(wèi )己(jǐ ),祸(huò )不(bú )可(kě )以(yǐ )预(yù )度(dù ),是(shì )士(shì )讳(huì )登(dēng )朝(cháo )而(ér )竞(jìng )赴(fù )林(lín )薄(báo )。或(huò )毁(huǐ )名(míng )自(zì )污(wū ),或(huò )不(bú )食(shí )其(qí )禄(lù ),比(bǐ )从(cóng )政(zhèng )于(yú )匣(xiá )笥(sì )之(zhī )龟(guī ),譬(pì )官(guān )者(zhě )于(yú )郊(jiāo )庙(miào )之(zhī )犊(dú ),公(gōng )孙(sūn )泣(qì )涕(tì )而(ér )辞(cí )相(xiàng ),杨(yáng )雄(xióng )抗(kàng )论(lùn )于(yú )赤(chì )族(zú )。

今(jīn )大(dà )晋(jìn )熙(xī )隆(lóng ),六(liù )合(hé )宁(níng )静(jìng )。蜂(fēng )虿(chài )止(zhǐ )毒(dú ),熊(xióng )罴(pí )辍(chuò )猛(měng ),五(wǔ )刑(xíng )勿(wù )用(yòng ),八(bā )纮(hóng )备(bèi )整(zhěng ),主(zhǔ )无(wú )骄(jiāo )肆(sì )之(zhī )怒(nù ),臣(chén )无(wú )牦(máo )缨(yīng )之(zhī )请(qǐng ),上(shàng )下(xià )相(xiàng )安(ān ),率(lǜ )礼(lǐ )从(cóng )道(dào )。朝(cháo )养(yǎng )触(chù )邪(xié )之(zhī )兽(shòu ),庭(tíng )有(yǒu )指(zhǐ )佞(nìng )之(zhī )草(cǎo ),祸(huò )戮(lù )可(kě )以(yǐ )忠(zhōng )逃(táo ),宠(chǒng )禄(lù )可(kě )以(yǐ )顺(shùn )保(bǎo )。

且(qiě )夫(fū )进(jìn )无(wú )险(xiǎn )惧(jù ),而(ér )惟(wéi )寂(jì )之(zhī )务(wù )者(zhě ),率(lǜ )其(qí )性(xìng )也(yě )。两(liǎng )可(kě )俱(jù )是(shì ),而(ér )舍(shě )彼(bǐ )趣(qù )此(cǐ )者(zhě ),从(cóng )其(qí )志(zhì )也(yě )。盖(gài )无(wú )为(wéi )可(kě )以(yǐ )解(jiě )天(tiān )下(xià )之(zhī )纷(fēn ),澹(dàn )泊(bó )可(kě )以(yǐ )救(jiù )国(guó )家(jiā )之(zhī )急(jí ),当(dāng )位(wèi )者(zhě )事(shì )有(yǒu )所(suǒ )穷(qióng ),陈(chén )策(cè )者(zhě )言(yán )有(yǒu )不(bú )入(rù ),翟(zhái )璜(huáng )不(bú )能(néng )回(huí )西(xī )邻(lín )之(zhī )寇(kòu ),平(píng )、勃(bó )不(bú )能(néng )正(zhèng )如(rú )意(yì )之(zhī )立(lì ),干(gàn )木(mù )卧(wò )而(ér )秦(qín )师(shī )退(tuì ),四(sì )皓(hào )起(qǐ )而(ér )戚(qī )姬(jī )泣(qì )。夫(fū )如(rú )是(shì )何(hé )舍(shě )何(hé )执(zhí ),何(hé )去(qù )何(hé )就(jiù )?谓(wèi )山(shān )岑(cén )之(zhī )林(lín )为(wéi )芳(fāng ),谷(gǔ )底(dǐ )之(zhī )莽(mǎng )为(wéi )臭(chòu )。守(shǒu )分(fèn )任(rèn )性(xìng ),唯(wéi )天(tiān )所(suǒ )授(shòu ),鸟(niǎo )不(bú )假(jiǎ )甲(jiǎ )于(yú )龟(guī ),鱼(yú )不(bú )借(jiè )足(zú )于(yú )兽(shòu ),何(hé )必(bì )笑(xiào )孤(gū )竹(zhú )之(zhī )贫(pín )而(ér )羡(xiàn )齐(qí )景(jǐng )之(zhī )富(fù )!耻(chǐ )布(bù )衣(yī )以(yǐ )肆(sì )志(zhì ),宁(níng )文(wén )裘(qiú )而(ér )拖(tuō )绣(xiù )。且(qiě )能(néng )约(yuē )其(qí )躬(gōng ),则(zé )儋(dān )石(shí )之(zhī )畜(chù )以(yǐ )丰(fēng );苟(gǒu )肆(sì )其(qí )欲(yù ),则(zé )海(hǎi )陵(líng )之(zhī )积(jī )不(bú )足(zú );存(cún )道(dào )德(dé )者(zhě ),则(zé )匹(pǐ )夫(fū )之(zhī )身(shēn )可(kě )荣(róng );忘(wàng )大(dà )伦(lún )者(zhě ),则(zé )万(wàn )乘(chéng )之(zhī )主(zhǔ )犹(yóu )辱(rǔ )。将(jiāng )研(yán )六(liù )籍(jí )以(yǐ )训(xùn )世(shì ),守(shǒu )寂(jì )泊(bó )以(yǐ )镇(zhèn )俗(sú ),偶(ǒu )郑(zhèng )老(lǎo )于(yú )海(hǎi )隅(yú ),匹(pǐ )严(yán )叟(sǒu )于(yú )僻(pì )蜀(shǔ )。且(qiě )世(shì )以(yǐ )太(tài )虚(xū )为(wéi )舆(yú ),玄(xuán )炉(lú )为(wéi )肆(sì ),神(shén )游(yóu )莫(mò )竞(jìng )之(zhī )林(lín ),心(xīn )存(cún )无(wú )营(yíng )之(zhī )室(shì ),荣(róng )利(lì )不(bú )扰(rǎo )其(qí )觉(jiào ),殷(yīn )忧(yōu )不(bú )干(gàn )其(qí )寐(mèi ),捐(juān )夸(kuā )者(zhě )之(zhī )所(suǒ )贪(tān ),收(shōu )躁(zào )务(wù )之(zhī )所(suǒ )弃(qì ),雉(zhì )圣(shèng )籍(jí )之(zhī )荒(huāng )芜(wú ),总(zǒng )群(qún )言(yán )之(zhī )一(yī )至(zhì )。全(quán )素(sù )履(lǚ )于(yú )丘(qiū )园(yuán ),背(bèi )缨(yīng )緌(ruí )而(ér )长(zhǎng )逸(yì ),请(qǐng )子(zǐ )课(kè )吾(wú )业(yè )于(yú )千(qiān )载(zǎi ),无(wú )听(tīng )吾(wú )言(yán )于(yú )今(jīn )日(rì )也(yě )。”

张(zhāng )华(huá )见(jiàn )而(ér )奇(qí )之(zhī )。石(shí )鉴(jiàn )卒(zú ),王(wáng )戎(róng )乃(nǎi )辟(pì )璆(qiú )。华(huá )召(zhào )皙(xī )为(wéi )掾(yuàn ),又(yòu )为(wéi )司(sī )空(kōng )、下(xià )邳(pī )王(wáng )晃(huǎng )所(suǒ )辟(pì )。华(huá )为(wéi )司(sī )空(kōng ),复(fù )以(yǐ )为(wéi )贼(zéi )曹(cáo )属(shǔ )。

时(shí )欲(yù )广(guǎng )农(nóng ),皙(xī )上(shàng )议(yì )曰(yuē ):

伏(fú )见(jiàn )诏(zhào )书(shū ),以(yǐ )仓(cāng )廪(lǐn )不(bú )实(shí ),关(guān )右(yòu )饥(jī )穷(qióng ),欲(yù )大(dà )兴(xìng )田(tián )农(nóng ),以(yǐ )蕃(fān )嘉(jiā )谷(gǔ ),此(cǐ )诚(chéng )有(yǒu )虞(yú )戒(jiè )大(dà )禹(yǔ )尽(jìn )力(lì )之(zhī )谓(wèi )。然(rán )农(nóng )穰(ráng )可(kě )致(zhì ),所(suǒ )由(yóu )者(zhě )三(sān ):一(yī )曰(yuē )天(tiān )时(shí )不(bú )諐(qiān ),二(èr )曰(yuē )地(dì )利(lì )无(wú )失(shī ),三(sān )曰(yuē )人(rén )力(lì )咸(xián )用(yòng )。若(ruò )必(bì )春(chūn )无(wú ){雨(yǔ )脉(mò )}霂(mù )之(zhī )润(rùn ),秋(qiū )繁(fán )滂(pāng )沱(tuó )之(zhī )患(huàn ),水(shuǐ )旱(hàn )失(shī )中(zhōng ),雩(yú )禳(ráng )有(yǒu )请(qǐng )。虽(suī )使(shǐ )羲(xī )和(hé )平(píng )秩(zhì ),后(hòu )稷(jì )亲(qīn )农(nóng ),理(lǐ )疆(jiāng )甽(quǎn )于(yú )原(yuán )隰(xí ),勤(qín )藨(biāo )蓘(gǔn )于(yú )中(zhōng )田(tián ),犹(yóu )不(bú )足(zú )以(yǐ )致(zhì )仓(cāng )庾(yǔ )盈(yíng )亿(yì )之(zhī )积(jī )也(yě )。然(rán )地(dì )利(lì )可(kě )以(yǐ )计(jì )生(shēng ),人(rén )力(lì )可(kě )以(yǐ )课(kè )致(zhì ),诏(zhào )书(shū )之(zhī )旨(zhǐ ),亦(yì )将(jiāng )欲(yù )尽(jìn )此(cǐ )理(lǐ )乎(hū )?

今(jīn )天(tiān )下(xià )千(qiān )城(chéng ),人(rén )多(duō )游(yóu )食(shí ),废(fèi )业(yè )占(zhàn )空(kōng ),无(wú )田(tián )课(kè )之(zhī )实(shí )。较(jiào )计(jì )九(jiǔ )州(zhōu ),数(shù )过(guò )万(wàn )计(jì )。可(kě )申(shēn )严(yán )此(cǐ )防(fáng ),令(lìng )鉴(jiàn )司(sī )精(jīng )察(chá ),一(yī )人(rén )失(shī )课(kè ),负(fù )及(jí )郡(jùn )县(xiàn ),此(cǐ )人(rén )力(lì )之(zhī )可(kě )致(zhì )也(yě )。

又(yòu )州(zhōu )司(sī )十(shí )郡(jùn ),土(tǔ )狭(xiá )人(rén )繁(fán ),三(sān )魏(wèi )尤(yóu )甚(shèn ),而(ér )猪(zhū )羊(yáng )马(mǎ )牧(mù ),布(bù )其(qí )境(jìng )内(nèi ),宜(yí )悉(xī )破(pò )废(fèi ),以(yǐ )供(gòng )无(wú )业(yè )。业(yè )少(shǎo )之(zhī )人(rén ),虽(suī )颇(pō )割(gē )徙(xǐ ),在(zài )者(zhě )犹(yóu )多(duō ),田(tián )诸(zhū )菀(wǎn )牧(mù ),不(bú )乐(lè )旷(kuàng )野(yě ),贪(tān )在(zài )人(rén )间(jiān )。故(gù )谓(wèi )北(běi )土(tǔ )不(bú )宜(yí )畜(chù )牧(mù ),此(cǐ )诚(chéng )不(bú )然(rán )。案(àn )古(gǔ )今(jīn )之(zhī )语(yǔ ),以(yǐ )为(wéi )马(mǎ )之(zhī )所(suǒ )生(shēng ),实(shí )在(zài )冀(jì )北(běi ),大(dà )贾(jiǎ )牂(zāng )羊(yáng ),取(qǔ )之(zhī )清(qīng )渤(bó ),放(fàng )豕(shǐ )之(zhī )歌(gē ),起(qǐ )于(yú )钜(jù )鹿(lù ),是(shì )其(qí )效(xiào )也(yě )。可(kě )悉(xī )徙(xǐ )诸(zhū )牧(mù ),以(yǐ )充(chōng )其(qí )地(dì ),使(shǐ )马(mǎ )牛(niú )猪(zhū )羊(yáng )龁(hé )草(cǎo )于(yú )空(kōng )虚(xū )之(zhī )田(tián ),游(yóu )食(shí )之(zhī )人(rén )受(shòu )业(yè )于(yú )赋(fù )给(gěi )之(zhī )赐(cì ),此(cǐ )地(dì )利(lì )之(zhī )可(kě )致(zhì )者(zhě )也(yě )。昔(xī )骓(zhuī )駓(pī )在(zài )坰(shǎng ),史(shǐ )克(kè )所(suǒ )以(yǐ )颂(sòng )鲁(lǔ )僖(xī );却(què )马(mǎ )务(wù )田(tián ),老(lǎo )氏(shì )所(suǒ )以(yǐ )称(chēng )有(yǒu )道(dào ),岂(qǐ )利(lì )之(zhī )所(suǒ )以(yǐ )会(huì )哉(zāi )?又(yòu )如(rú )汲(jí )郡(jùn )之(zhī )吴(wú )泽(zé ),良(liáng )田(tián )数(shù )千(qiān )顷(qǐng ),泞(nìng )水(shuǐ )停(tíng )洿(wū ),人(rén )不(bú )垦(kěn )植(zhí )。闻(wén )其(qí )国(guó )人(rén ),皆(jiē )谓(wèi )通(tōng )泄(xiè )之(zhī )功(gōng )不(bú )足(zú )为(wéi )难(nán ),舄(xì )卤(lǔ )成(chéng )原(yuán ),其(qí )利(lì )甚(shèn )重(zhòng )。而(ér )豪(háo )强(qiáng )大(dà )族(zú ),惜(xī )其(qí )鱼(yú )捕(bǔ )之(zhī )饶(ráo ),构(gòu )说(shuō )官(guān )长(zhǎng ),终(zhōng )于(yú )不(bú )破(pò )。此(cǐ )亦(yì )谷(gǔ )口(kǒu )之(zhī )谣(yáo ),载(zǎi )在(zài )史(shǐ )篇(piān )。谓(wèi )宜(yí )复(fù )下(xià )郡(jùn )县(xiàn ),以(yǐ )详(xiáng )当(dāng )今(jīn )之(zhī )计(jì )。荆(jīng )、扬(yáng )、兗(yǎn )、豫(yù ),污(wū )泥(ní )之(zhī )土(tǔ ),渠(qú )坞(wù )之(zhī )宜(yí ),必(bì )多(duō )此(cǐ )类(lèi ),最(zuì )是(shì )不(bú )待(dài )天(tiān )时(shí )而(ér )丰(fēng )年(nián )可(kě )获(huò )者(zhě )也(yě )。以(yǐ )其(qí )云(yún )雨(yǔ )生(shēng )于(yú )畚(běn )臿(chā ),多(duō )稌(tú )生(shēng )于(yú )决(jué )泄(xiè ),不(bú )必(bì )望(wàng )朝(cháo )隮(jī )而(ér )黄(huáng )潦(liáo )臻(zhēn ),禜(yǒng )山(shān )川(chuān )而(ér )霖(lín )雨(yǔ )息(xī )。是(shì )故(gù )两(liǎng )周(zhōu )争(zhēng )东(dōng )西(xī )之(zhī )流(liú ),史(shǐ )起(qǐ )惜(xī )漳(zhāng )渠(qú )之(zhī )浸(jìn ),明(míng )地(dì )利(lì )之(zhī )重(zhòng )也(yě )。宜(yí )诏(zhào )四(sì )州(zhōu )刺(cì )史(shǐ ),使(shǐ )谨(jǐn )按(àn )以(yǐ )闻(wén )。

又(yòu )昔(xī )魏(wèi )氏(shì )徙(xǐ )三(sān )郡(jùn )人(rén )在(zài )阳(yáng )平(píng )顿(dùn )丘(qiū )界(jiè ),今(jīn )者(zhě )繁(fán )盛(shèng ),合(hé )五(wǔ )六(liù )千(qiān )家(jiā )。二(èr )郡(jùn )田(tián )地(dì )逼(bī )狭(xiá ),谓(wèi )可(kě )徙(xǐ )还(hái )西(xī )州(zhōu ),以(yǐ )充(chōng )边(biān )土(tǔ ),赐(cì )其(qí )十(shí )年(nián )之(zhī )复(fù ),以(yǐ )慰(wèi )重(zhòng )迁(qiān )之(zhī )情(qíng )。一(yī )举(jǔ )两(liǎng )得(dé ),外(wài )实(shí )内(nèi )宽(kuān ),增(zēng )广(guǎng )穷(qióng )人(rén )之(zhī )业(yè ),以(yǐ )辟(pì )西(xī )郊(jiāo )之(zhī )田(tián ),此(cǐ )又(yòu )农(nóng )事(shì )之(zhī )大(dà )益(yì )也(yě )。

转(zhuǎn )佐(zuǒ )著(zhe )作(zuò )郎(láng ),撰(zhuàn )《晋(jìn )书(shū )·帝(dì )纪(jì )》、十(shí )《志(zhì )》,迁(qiān )转(zhuǎn )博(bó )士(shì ),著(zhe )作(zuò )如(rú )故(gù )。

初(chū ),太(tài )康(kāng )二(èr )年(nián ),汲(jí )郡(jùn )人(rén )不(bú )准(zhǔn )盗(dào )发(fā )魏(wèi )襄(xiāng )王(wáng )墓(mù ),或(huò )言(yán )安(ān )釐(lí )王(wáng )冢(zhǒng ),得(dé )竹(zhú )书(shū )数(shù )十(shí )车(chē )。其(qí )《纪(jì )年(nián )》十(shí )三(sān )篇(piān ),记(jì )夏(xià )以(yǐ )来(lái )至(zhì )周(zhōu )幽(yōu )王(wáng )为(wéi )犬(quǎn )戎(róng )所(suǒ )灭(miè ),以(yǐ )事(shì )接(jiē )之(zhī ),三(sān )家(jiā )分(fèn ),仍(réng )述(shù )魏(wèi )事(shì )至(zhì )安(ān )釐(lí )王(wáng )之(zhī )二(èr )十(shí )年(nián )。盖(gài )魏(wèi )国(guó )之(zhī )史(shǐ )书(shū ),大(dà )略(luè )与(yǔ )《春(chūn )秋(qiū )》皆(jiē )多(duō )相(xiàng )应(yīng )。其(qí )中(zhōng )经(jīng )传(chuán )大(dà )异(yì ),则(zé )云(yún )夏(xià )年(nián )多(duō )殷(yīn );益(yì )干(gàn )启(qǐ )位(wèi ),启(qǐ )杀(shā )之(zhī );太(tài )甲(jiǎ )杀(shā )伊(yī )尹(yǐn );文(wén )丁(dīng )杀(shā )季(jì )历(lì );自(zì )周(zhōu )受(shòu )命(mìng ),至(zhì )穆(mù )王(wáng )百(bǎi )年(nián ),非(fēi )穆(mù )王(wáng )寿(shòu )百(bǎi )岁(suì )也(yě );幽(yōu )王(wáng )既(jì )亡(wáng ),有(yǒu )共(gòng )伯(bó )和(hé )者(zhě )摄(shè )行(háng )天(tiān )子(zǐ )事(shì ),非(fēi )二(èr )相(xiàng )共(gòng )和(hé )也(yě )。其(qí )《易(yì )经(jīng )》二(èr )篇(piān ),与(yǔ )《周(zhōu )易(yì )》上(shàng )下(xià )经(jīng )同(tóng )。《易(yì )繇(yáo )阴(yīn )阳(yáng )卦(guà )》二(èr )篇(piān ),与(yǔ )《周(zhōu )易(yì )》略(luè )同(tóng ),《繇(yáo )辞(cí )》则(zé )异(yì )。《卦(guà )下(xià )易(yì )经(jīng )》一(yī )篇(piān ),似(sì )《说(shuō )卦(guà )》而(ér )异(yì )。《公(gōng )孙(sūn )段(duàn )》二(èr )篇(piān ),公(gōng )孙(sūn )段(duàn )与(yǔ )邵(shào )陟(zhì )论(lùn )《易(yì )》。《国(guó )语(yǔ )》三(sān )篇(piān ),言(yán )楚(chǔ )、晋(jìn )事(shì )。《名(míng )》三(sān )篇(piān ),似(sì )《礼(lǐ )记(jì )》,又(yòu )似(sì )《尔(ěr )雅(yǎ )》、《论(lùn )语(yǔ )》。《师(shī )春(chūn )》一(yī )篇(piān ),书(shū )《左(zuǒ )传(chuán )》诸(zhū )卜(bo )筮(shì ),“师(shī )春(chūn )”似(sì )是(shì )造(zào )书(shū )者(zhě )姓(xìng )名(míng )也(yě )。《琐(suǒ )语(yǔ )》十(shí )一(yī )篇(piān ),诸(zhū )国(guó )卜(bo )梦(mèng )妖(yāo )怪(guài )相(xiàng )书(shū )也(yě )。《梁(liáng )丘(qiū )藏(cáng )》一(yī )篇(piān ),先(xiān )叙(xù )魏(wèi )之(zhī )世(shì )数(shù ),次(cì )言(yán )丘(qiū )藏(cáng )金(jīn )玉(yù )事(shì )。《缴(jiǎo )书(shū )》二(èr )篇(piān ),论(lùn )弋(yì )射(shè )法(fǎ )。《生(shēng )封(fēng )》一(yī )篇(piān ),帝(dì )王(wáng )所(suǒ )封(fēng )。《大(dà )历(lì )》二(èr )篇(piān ),邹(zōu )子(zǐ )谈(tán )天(tiān )类(lèi )也(yě )。《穆(mù )天(tiān )子(zǐ )传(chuán )》五(wǔ )篇(piān ),言(yán )周(zhōu )穆(mù )王(wáng )游(yóu )行(háng )四(sì )海(hǎi ),见(jiàn )帝(dì )台(tái )、西(xī )王(wáng )母(mǔ )。《图(tú )诗(shī )》一(yī )篇(piān ),画(huà )赞(zàn )之(zhī )属(shǔ )也(yě )。又(yòu )杂(zá )书(shū )十(shí )九(jiǔ )篇(piān ):《周(zhōu )食(shí )田(tián )法(fǎ )》,《周(zhōu )书(shū )》,《论(lùn )楚(chǔ )事(shì )》,《周(zhōu )穆(mù )王(wáng )美(měi )人(rén )盛(shèng )姬(jī )死(sǐ )事(shì )》。大(dà )凡(fán )七(qī )十(shí )五(wǔ )篇(piān ),七(qī )篇(piān )简(jiǎn )书(shū )折(shé )坏(huài ),不(bú )识(shí )名(míng )题(tí )。冢(zhǒng )中(zhōng )又(yòu )得(dé )铜(tóng )剑(jiàn )一(yī )枚(méi ),长(zhǎng )二(èr )尺(chǐ )五(wǔ )寸(cùn )。漆(qī )书(shū )皆(jiē )科(kē )斗(dòu )字(zì )。初(chū )发(fā )冢(zhǒng )者(zhě )烧(shāo )策(cè )照(zhào )取(qǔ )宝(bǎo )物(wù ),及(jí )官(guān )收(shōu )之(zhī ),多(duō )烬(jìn )简(jiǎn )断(duàn )札(zhá ),文(wén )既(jì )残(cán )缺(quē ),不(bú )复(fù )诠(quán )次(cì )。武(wǔ )帝(dì )以(yǐ )其(qí )书(shū )付(fù )秘(mì )书(shū )校(xiào )缀(zhuì )次(cì )第(dì ),寻(xún )考(kǎo )指(zhǐ )归(guī ),而(ér )以(yǐ )今(jīn )文(wén )写(xiě )之(zhī )。皙(xī )在(zài )著(zhe )作(zuò ),得(dé )观(guān )竹(zhú )书(shū ),随(suí )疑(yí )分(fèn )释(shì ),皆(jiē )有(yǒu )义(yì )证(zhèng )。迁(qiān )尚(shàng )书(shū )郎(láng )。

武(wǔ )帝(dì )尝(cháng )问(wèn )挚(zhì )虞(yú )三(sān )日(rì )曲(qǔ )水(shuǐ )之(zhī )义(yì ),虞(yú )对(duì )曰(yuē ):“汉(hàn )章(zhāng )帝(dì )时(shí ),平(píng )原(yuán )徐(xú )肇(zhào )以(yǐ )三(sān )月(yuè )初(chū )生(shēng )三(sān )女(nǚ ),至(zhì )三(sān )日(rì )俱(jù )亡(wáng ),邨(cūn )人(rén )以(yǐ )为(wéi )怪(guài ),乃(nǎi )招(zhāo )携(xié )之(zhī )水(shuǐ )滨(bīn )洗(xǐ )祓(fú ),遂(suí )因(yīn )水(shuǐ )以(yǐ )泛(fàn )觞(shāng ),其(qí )义(yì )起(qǐ )此(cǐ )。”帝(dì )曰(yuē ):“必(bì )如(rú )所(suǒ )谈(tán ),便(biàn )非(fēi )好(hǎo )事(shì )。”皙(xī )进(jìn )曰(yuē ):“虞(yú )小(xiǎo )生(shēng ),不(bú )足(zú )以(yǐ )知(zhī ),臣(chén )请(qǐng )言(yán )之(zhī )。昔(xī )周(zhōu )公(gōng )成(chéng )洛(luò )邑(yì ),因(yīn )流(liú )水(shuǐ )以(yǐ )泛(fàn )酒(jiǔ ),故(gù )逸(yì )诗(shī )云(yún )‘羽(yǔ )觞(shāng )随(suí )波(bō )’。又(yòu )秦(qín )昭(zhāo )王(wáng )以(yǐ )三(sān )日(rì )置(zhì )酒(jiǔ )河(hé )曲(qǔ ),见(jiàn )金(jīn )人(rén )奉(fèng )水(shuǐ )心(xīn )之(zhī )剑(jiàn ),曰(yuē ):‘令(lìng )君(jūn )制(zhì )有(yǒu )西(xī )夏(xià )。’乃(nǎi )霸(bà )诸(zhū )侯(hóu ),因(yīn )此(cǐ )立(lì )为(wéi )曲(qǔ )水(shuǐ )。二(èr )汉(hàn )相(xiàng )缘(yuán ),皆(jiē )为(wéi )盛(shèng )集(jí )。”帝(dì )大(dà )悦(yuè ),赐(cì )皙(xī )金(jīn )五(wǔ )十(shí )斤(jīn )。

时(shí )有(yǒu )人(rén )于(yú )嵩(sōng )高(gāo )山(shān )下(xià )得(dé )竹(zhú )简(jiǎn )一(yī )枚(méi ),上(shàng )两(liǎng )行(háng )科(kē )斗(dòu )书(shū ),传(chuán )以(yǐ )相(xiàng )示(shì ),莫(mò )有(yǒu )知(zhī )者(zhě )。司(sī )空(kōng )张(zhāng )华(huá )以(yǐ )问(wèn )皙(xī ),皙(xī )曰(yuē ):“此(cǐ )汉(hàn )明(míng )帝(dì )显(xiǎn )节(jiē )陵(líng )中(zhōng )策(cè )文(wén )也(yě )。”检(jiǎn )验(yàn )果(guǒ )然(rán ),时(shí )人(rén )伏(fú )其(qí )博(bó )识(shí )。

赵(zhào )王(wáng )伦(lún )为(wéi )相(xiàng )国(guó ),请(qǐng )为(wéi )记(jì )室(shì )。皙(xī )辞(cí )疾(jí )罢(bà )归(guī ),教(jiāo )授(shòu )门(mén )徒(tú )。年(nián )四(sì )十(shí )卒(zú ),元(yuán )城(chéng )市(shì )里(lǐ )为(wéi )之(zhī )废(fèi )业(yè ),门(mén )生(shēng )故(gù )人(rén )立(lì )碑(bēi )墓(mù )侧(cè )。

皙(xī )才(cái )学(xué )博(bó )通(tōng ),所(suǒ )著(zhe )《三(sān )魏(wèi )人(rén )士(shì )传(chuán )》,《七(qī )代(dài )通(tōng )记(jì )》、《晋(jìn )书(shū )·纪(jì )》、《志(zhì )》,遇(yù )乱(luàn )亡(wáng )失(shī )。其(qí )《五(wǔ )经(jīng )通(tōng )论(lùn )》、《发(fā )蒙(méng )记(jì )》、《补(bǔ )亡(wáng )诗(shī )》、文(wén )集(jí )数(shù )十(shí )篇(piān ),行(háng )于(yú )世(shì )云(yún )。

王(wáng )接(jiē ),字(zì )祖(zǔ )游(yóu ),河(hé )东(dōng )猗(yī )氏(shì )人(rén ),汉(hàn )京(jīng )兆(zhào )尹(yǐn )尊(zūn )十(shí )世(shì )孙(sūn )也(yě )。父(fù )蔚(wèi ),世(shì )修(xiū )儒(rú )史(shǐ )之(zhī )学(xué )。魏(wèi )中(zhōng )领(lǐng )军(jūn )曹(cáo )羲(xī )作(zuò )《至(zhì )公(gōng )论(lùn )》,蔚(wèi )善(shàn )之(zhī ),而(ér )著(zhe )《至(zhì )机(jī )论(lùn )》,辞(cí )义(yì )甚(shèn )美(měi )。官(guān )至(zhì )夏(xià )阳(yáng )侯(hóu )相(xiàng )。接(jiē )幼(yòu )丧(sàng )父(fù ),哀(āi )毁(huǐ )过(guò )礼(lǐ ),乡(xiāng )亲(qīn )皆(jiē )叹(tàn )曰(yuē ):“王(wáng )氏(shì )有(yǒu )子(zǐ )哉(zāi )!”渤(bó )海(hǎi )刘(liú )原(yuán )为(wéi )河(hé )东(dōng )太(tài )守(shǒu ),好(hǎo )奇(qí ),以(yǐ )旌(jīng )才(cái )为(wéi )务(wù )。同(tóng )郡(jùn )冯(féng )收(shōu )试(shì )经(jīng )为(wéi )郎(láng ),七(qī )十(shí )余(yú ),荐(jiàn )接(jiē )于(yú )原(yuán )曰(yuē ):“夫(fū )骅(huá )骝(liú )不(bú )总(zǒng )辔(pèi ),则(zé )非(fēi )造(zào )父(fù )之(zhī )肆(sì );明(míng )月(yuè )不(bú )流(liú )光(guāng ),则(zé )非(fēi )隋(suí )侯(hóu )之(zhī )掌(zhǎng )。伏(fú )惟(wéi )明(míng )府(fǔ )苞(bāo )黄(huáng )中(zhōng )之(zhī )德(dé ),耀(yào )重(zhòng )离(lí )之(zhī )明(míng ),求(qiú )贤(xián )与(yǔ )能(néng ),小(xiǎo )无(wú )遗(yí )错(cuò ),是(shì )以(yǐ )鄙(bǐ )老(lǎo )思(sī )献(xiàn )所(suǒ )知(zhī )。窃(qiè )见(jiàn )处(chù )士(shì )王(wáng )接(jiē ),岐(qí )嶷(yí )俊(jùn )异(yì ),十(shí )三(sān )而(ér )孤(gū ),居(jū )丧(sàng )尽(jìn )礼(lǐ ),学(xué )过(guò )目(mù )而(ér )知(zhī ),义(yì )触(chù )类(lèi )而(ér )长(zhǎng ),斯(sī )玉(yù )铉(xuàn )之(zhī )妙(miào )味(wèi ),经(jīng )世(shì )之(zhī )徽(huī )猷(yóu )也(yě )。不(bú )患(huàn )玄(xuán )黎(lí )之(zhī )不(bú )启(qǐ ),窃(qiè )乐(lè )春(chūn )英(yīng )之(zhī )及(jí )时(shí )。”原(yuán )即(jí )礼(lǐ )命(mìng ),接(jiē )不(bú )受(shòu )。原(yuán )乃(nǎi )呼(hū )见(jiàn )曰(yuē ):“君(jūn )欲(yù )慕(mù )肥(féi )遁(dùn )之(zhī )高(gāo )邪(xié )?”对(duì )曰(yuē ):“接(jiē )薄(báo )祜(hù ),少(shǎo )孤(gū )而(ér )无(wú )兄(xiōng )弟(dì ),母(mǔ )老(lǎo )疾(jí )笃(dǔ ),故(gù )无(wú )心(xīn )为(wéi )吏(lì )。”及(jí )母(mǔ )终(zhōng ),柴(chái )毁(huǐ )骨(gǔ )立(lì ),居(jū )墓(mù )次(cì )积(jī )年(nián ),备(bèi )览(lǎn )众(zhòng )书(shū ),多(duō )出(chū )异(yì )义(yì )。性(xìng )简(jiǎn )率(lǜ ),不(bú )修(xiū )俗(sú )操(cāo ),乡(xiāng )里(lǐ )大(dà )族(zú )多(duō )不(bú )能(néng )善(shàn )之(zhī ),唯(wéi )裴(péi )頠(wěi )雅(yǎ )知(zhī )焉(yān )。平(píng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu )柳(liǔ )澹(dàn )、散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng )裴(péi )遐(xiá )、尚(shàng )书(shū )仆(pú )射(shè )邓(dèng )攸(yōu )皆(jiē )与(yǔ )接(jiē )友(yǒu )善(shàn )。后(hòu )为(wéi )郡(jùn )主(zhǔ )簿(bù ),迎(yíng )太(tài )守(shǒu )温(wēn )宇(yǔ ),宇(yǔ )奇(qí )之(zhī ),转(zhuǎn )功(gōng )曹(cáo )史(shǐ )。州(zhōu )辟(pì )部(bù )平(píng )阳(yáng )从(cóng )事(shì )。时(shí )泰(tài )山(shān )羊(yáng )亮(liàng )为(wéi )平(píng )阳(yáng )太(tài )守(shǒu ),荐(jiàn )之(zhī )于(yú )司(sī )隶(lì )校(xiào )尉(wèi )王(wáng )堪(kān ),出(chū )补(bǔ )都(dōu )官(guān )从(cóng )事(shì )。

永(yǒng )宁(níng )初(chū ),举(jǔ )秀(xiù )才(cái )。友(yǒu )人(rén )荥(yíng )阳(yáng )潘(pān )滔(tāo )遗(yí )接(jiē )书(shū )曰(yuē ):“挚(zhì )虞(yú )、卞(biàn )玄(xuán )仁(rén )并(bìng )谓(wèi )足(zú )下(xià )应(yīng )和(hé )鼎(dǐng )味(wèi ),可(kě )无(wú )以(yǐ )应(yīng )秀(xiù )才(cái )行(háng )。”接(jiē )报(bào )书(shū )曰(yuē ):“今(jīn )世(shì )道(dào )交(jiāo )丧(sàng ),将(jiāng )遂(suí )剥(bāo )乱(luàn ),而(ér )识(shí )智(zhì )之(zhī )士(shì )钳(qián )口(kǒu )韬(tāo )笔(bǐ ),祸(huò )败(bài )日(rì )深(shēn ),如(rú )火(huǒ )之(zhī )燎(liáo )原(yuán ),其(qí )可(kě )救(jiù )乎(hū )?非(fēi )荣(róng )斯(sī )行(háng ),欲(yù )极(jí )陈(chén )所(suǒ )见(jiàn ),冀(jì )有(yǒu )觉(jiào )悟(wù )耳(ěr )。”是(shì )岁(suì ),三(sān )王(wáng )义(yì )举(jǔ ),惠(huì )帝(dì )复(fù )阼(zuò ),以(yǐ )国(guó )有(yǒu )大(dà )庆(qìng ),天(tiān )下(xià )秀(xiù )孝(xiào )一(yī )皆(jiē )不(bú )试(shì ),接(jiē )以(yǐ )为(wéi )恨(hèn )。除(chú )中(zhōng )郎(láng ),补(bǔ )征(zhēng )虏(lǔ )将(jiāng )军(jūn )司(sī )马(mǎ )。

荡(dàng )阴(yīn )之(zhī )役(yì ),侍(shì )中(zhōng )嵇(jī )绍(shào )为(wéi )乱(luàn )兵(bīng )所(suǒ )害(hài ),接(jiē )议(yì )曰(yuē ):“夫(fū )谋(móu )人(rén )之(zhī )军(jūn ),军(jūn )败(bài )则(zé )死(sǐ )之(zhī );谋(móu )人(rén )之(zhī )国(guó ),国(guó )危(wēi )则(zé )亡(wáng )之(zhī ),古(gǔ )之(zhī )道(dào )也(yě )。荡(dàng )阴(yīn )之(zhī )役(yì ),百(bǎi )官(guān )奔(bēn )北(běi ),唯(wéi )嵇(jī )绍(shào )守(shǒu )职(zhí )以(yǐ )遇(yù )不(bú )道(dào ),可(kě )谓(wèi )臣(chén )矣(yǐ ),又(yòu )可(kě )称(chēng )痛(tòng )矣(yǐ )。今(jīn )山(shān )东(dōng )方(fāng )欲(yù )大(dà )举(jǔ ),宜(yí )明(míng )高(gāo )节(jiē ),以(yǐ )号(hào )令(lìng )天(tiān )下(xià )。依(yī )《春(chūn )秋(qiū )》褒(bāo )三(sān )累(lèi )之(zhī )义(yì ),加(jiā )绍(shào )致(zhì )命(mìng )之(zhī )赏(shǎng ),则(zé )遐(xiá )迩(ěr )向(xiàng )风(fēng ),莫(mò )敢(gǎn )不(bú )肃(sù )矣(yǐ )。”朝(cháo )廷(tíng )从(cóng )之(zhī )。

河(hé )间(jiān )王(wáng )颙(yú )欲(yù )迁(qiān )驾(jià )长(zhǎng )安(ān ),与(yǔ )关(guān )东(dōng )乖(guāi )异(yì ),以(yǐ )接(jiē )成(chéng )都(dōu )王(wáng )佐(zuǒ ),难(nán )之(zhī ),表(biǎo )转(zhuǎn )临(lín )汾(fén )公(gōng )相(xiàng )国(guó )。及(jí )东(dōng )海(hǎi )王(wáng )越(yuè )率(lǜ )诸(zhū )候(hòu )讨(tǎo )颙(yú ),尚(shàng )书(shū )令(lìng )王(wáng )堪(kān )统(tǒng )行(háng )台(tái ),上(shàng )请(qǐng )接(jiē )补(bǔ )尚(shàng )书(shū )殿(diàn )中(zhōng )郎(láng ),未(wèi )至(zhì )而(ér )卒(zú ),年(nián )三(sān )十(shí )九(jiǔ )。

接(jiē )学(xué )虽(suī )博(bó )通(tōng ),特(tè )精(jīng )《礼(lǐ )》《传(chuán )》。常(cháng )谓(wèi )《左(zuǒ )氏(shì )》辞(cí )义(yì )赡(shàn )富(fù ),自(zì )是(shì )一(yī )家(jiā )书(shū ),不(bú )主(zhǔ )为(wéi )经(jīng )发(fā )。《公(gōng )羊(yáng )》附(fù )经(jīng )立(lì )传(chuán ),经(jīng )所(suǒ )不(bú )书(shū ),传(chuán )不(bú )妄(wàng )起(qǐ ),于(yú )文(wén )为(wéi )俭(jiǎn ),通(tōng )经(jīng )为(wéi )长(zhǎng )。任(rèn )城(chéng )何(hé )休(xiū )训(xùn )释(shì )甚(shèn )详(xiáng ),而(ér )黜(chù )周(zhōu )王(wáng )鲁(lǔ ),大(dà )体(tǐ )乖(guāi )硋(ài ),且(qiě )志(zhì )通(tōng )《公(gōng )羊(yáng )》而(ér )往(wǎng )往(wǎng )还(hái )为(wéi )《公(gōng )羊(yáng )》疾(jí )病(bìng )。接(jiē )乃(nǎi )更(gèng )注(zhù )《公(gōng )羊(yáng )春(chūn )秋(qiū )》,多(duō )有(yǒu )新(xīn )义(yì )。时(shí )秘(mì )书(shū )丞(chéng )卫(wèi )恆(héng )考(kǎo )正(zhèng )汲(jí )冢(zhǒng )书(shū ),未(wèi )讫(qì )而(ér )遭(zāo )难(nán )。佐(zuǒ )著(zhe )作(zuò )郎(láng )束(shù )皙(xī )述(shù )而(ér )成(chéng )之(zhī ),事(shì )多(duō )证(zhèng )异(yì )义(yì )。时(shí )东(dōng )莱(lái )太(tài )守(shǒu )陈(chén )留(liú )王(wáng )庭(tíng )坚(jiān )难(nán )之(zhī ),亦(yì )有(yǒu )证(zhèng )据(jù )。皙(xī )又(yòu )释(shì )难(nán ),而(ér )庭(tíng )坚(jiān )已(yǐ )亡(wáng )。散(sàn )骑(qí )侍(shì )郎(láng )潘(pān )滔(tāo )谓(wèi )接(jiē )曰(yuē ):“卿(qīng )才(cái )学(xué )理(lǐ )议(yì ),足(zú )解(jiě )二(èr )子(zǐ )之(zhī )纷(fēn ),可(kě )试(shì )论(lùn )之(zhī )。”接(jiē )遂(suí )详(xiáng )其(qí )得(dé )失(shī )。挚(zhì )虞(yú )、谢(xiè )衡(héng )皆(jiē )博(bó )物(wù )多(duō )闻(wén ),咸(xián )以(yǐ )为(wéi )允(yǔn )当(dāng )。又(yòu )撰(zhuàn )《列(liè )女(nǚ )后(hòu )传(chuán )》七(qī )十(shí )二(èr )人(rén ),杂(zá )论(lùn )议(yì )、诗(shī )赋(fù )、碑(bēi )颂(sòng )、驳(bó )难(nán )十(shí )余(yú )万(wàn )言(yán ),丧(sàng )乱(luàn )尽(jìn )失(shī )。

长(zhǎng )子(zǐ )愆(qiān )期(qī ),流(liú )寓(yù )江(jiāng )南(nán ),缘(yuán )父(fù )本(běn )意(yì ),更(gèng )注(zhù )《公(gōng )羊(yáng )》,又(yòu )集(jí )《列(liè )女(nǚ )后(hòu )传(chuán )》云(yún )。

史(shǐ )臣(chén )曰(yuē ):皇(huáng )甫(fǔ )谧(mì )素(sù )履(lǚ )幽(yōu )贞(zhēn ),闲(xián )居(jū )养(yǎng )疾(jí ),留(liú )情(qíng )笔(bǐ )削(xuē ),敦(dūn )悦(yuè )丘(qiū )坟(fén ),轩(xuān )冕(miǎn )未(wèi )足(zú )为(wéi )荣(róng ),贫(pín )贱(jiàn )不(bú )以(yǐ )为(wéi )耻(chǐ ),确(què )乎(hū )不(bú )拔(bá ),斯(sī )固(gù )有(yǒu )晋(jìn )之(zhī )高(gāo )人(rén )者(zhě )欤(yú )!洎(jì )乎(hū )《笃(dǔ )终(zhōng )》立(lì )论(lùn ),薄(báo )葬(zàng )昭(zhāo )俭(jiǎn ),既(jì )戒(jiè )奢(shē )于(yú )季(jì )氏(shì ),亦(yì )无(wú )取(qǔ )于(yú )王(wáng )孙(sūn ),可(kě )谓(wèi )达(dá )存(cún )亡(wáng )之(zhī )机(jī )矣(yǐ )。挚(zhì )虞(yú )、束(shù )皙(xī )等(děng )并(bìng )详(xiáng )览(lǎn )载(zǎi )籍(jí ),多(duō )识(shí )旧(jiù )章(zhāng ),奏(zòu )议(yì )可(kě )观(guān ),文(wén )词(cí )雅(yǎ )赡(shàn ),可(kě )谓(wèi )博(bó )闻(wén )之(zhī )士(shì )也(yě )。或(huò )摄(shè )官(guān )延(yán )阁(gé ),裁(cái )成(chéng )言(yán )事(shì )之(zhī )书(shū );或(huò )莅(lì )政(zhèng )秩(zhì )宗(zōng ),参(cān )定(dìng )禋(yīn )郊(jiāo )之(zhī )礼(lǐ )。虞(yú )既(jì )厄(è )于(yú )从(cóng )理(lǐ ),皙(xī )乃(nǎi )年(nián )位(wèi )不(bú )充(chōng ),天(tiān )之(zhī )报(bào )施(shī ),何(hé )其(qí )爽(shuǎng )也(yě )!王(wáng )接(jiē )才(cái )调(diào )秀(xiù )出(chū ),见(jiàn )赏(shǎng )知(zhī )音(yīn ),惜(xī )其(qí )夭(yāo )枉(wǎng ),未(wèi )申(shēn )骥(jì )足(zú ),嗟(jiē )夫(fū )!

赞(zàn )曰(yuē ):士(shì )安(ān )好(hǎo )逸(yì ),栖(qī )心(xīn )蓬(péng )荜(bì )。属(shǔ )意(yì )文(wén )雅(yǎ ),忘(wàng )怀(huái )荣(róng )秩(zhì )。遗(yí )制(zhì )可(kě )称(chēng ),养(yǎng )生(shēng )乖(guāi )术(shù )。挚(zhì )虞(yú )博(bó )闻(wén ),广(guǎng )微(wēi )绝(jué )群(qún )。财(cái )成(chéng )礼(lǐ )度(dù ),刊(kān )缉(jī )遗(yí )文(wén )。魏(wèi )篇(piān )式(shì )序(xù ),汉(hàn )册(cè )斯(sī )分(fèn )。祖(zǔ )游(yóu )后(hòu )出(chū ),亦(yì )播(bō )清(qīng )芬(fēn )。

阅读:24260

打赏捐助〔Donate〕>>>

《列传·第二十一章》简体版

©2015-2026 ok8.org 文学库